വിക്കിപീഡിയ mlwiki https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter മീഡിയ പ്രത്യേകം സംവാദം ഉപയോക്താവ് ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം വിക്കിപീഡിയ വിക്കിപീഡിയ സംവാദം പ്രമാണം പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം മീഡിയവിക്കി മീഡിയവിക്കി സംവാദം ഫലകം ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം സഹായം സഹായത്തിന്റെ സംവാദം വർഗ്ഗം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം കവാടം കവാടത്തിന്റെ സംവാദം കരട് കരട് സംവാദം TimedText TimedText talk ഘടകം ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം Package Package talk Event Event talk 0 1032 4681028 4680300 2026-10-28T15:37:08Z Vishalsathyan19952099 57735 /* ഐതിഹ്യം */ 4681028 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Guruvayur Shri Krishna Temple}} {{Infobox Mandir |image =Gurovayoor.jpg |caption =ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നട - 2001-'02 കാലത്തെടുത്ത ചിത്രം |creator = [[ബൃഹസ്പതി]]യും [[വായു]]ദേവനും [[വിശ്വകർമ്മാവ്|വിശ്വകർമ്മാവും]] |proper_name = ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം |date_built = ഏതാണ്ട് അയ്യായിരം വർഷം മുമ്പ് |primary_deity = ചതുർബാഹുവായ [[മഹാവിഷ്ണു]]/[[മഹാവിഷ്ണു|ആദിവിരാടപുരുഷൻ]] (സങ്കൽപം [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]]) |architecture = പുരാതന കേരള- ദ്രാവിഡ ശൈലിയിൽ |location = [[ഗുരുവായൂർ]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] }} [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്|ചാവക്കാട് താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു [[ഹിന്ദു|ഹൈന്ദവ]] [[ക്ഷേത്രം|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം (അഥവാ ഗുരുവായൂർ മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം)'''. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. ഇന്ത്യയിൽ [[തിരുമല വെങ്കടേശ്വര ക്ഷേത്രം|തിരുമല തിരുപ്പതി വെങ്കടേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[പുരി ജഗന്നാഥക്ഷേത്രം]], [[ബദരീനാഥ് ക്ഷേത്രം|ബദരീനാഥ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]] എന്നിവ കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം തിരക്കുള്ള വൈഷ്ണവദേവാലയവും കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തർ എത്തിച്ചേരുന്ന ക്ഷേത്രവും ഗുരുവായൂരാണ്. [[തൃശ്ശൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന്‌ 26 കി.മീ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി [[ഗുരുവായൂർ]] [[പട്ടണം|പട്ടണത്തിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ യഥാർത്ഥപ്രതിഷ്ഠ ചതുർബാഹുവായ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവാണ്]]. എന്നിരുന്നാലും ഭഗവാന്റെ ഒൻപതാമത്തെ അവതാരമായ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ]] പേരിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധി. '''[[ഗുരുവായൂരപ്പൻ]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇവിടെയുള്ള ഭഗവാൻ, കേരളീയ ഹൈന്ദവരുടെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തികളിലൊരാളാണ്. പൊതുവേ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഭൂരിപക്ഷം ഭക്തരും ഗുരുവായൂരപ്പനെ ആരാധിയ്ക്കുന്നത്. കൃഷ്ണാവതാരസമയത്ത്, മാതാപിതാക്കളായ [[ദേവകി|ദേവകിയ്ക്കും]] [[വസുദേവർ|വസുദേവർക്കും]] കാരാഗൃഹത്തിൽ വച്ചു ദർശനം നൽകിയ മഹാവിഷ്ണുവാണ് ഇവിടെയുള്ളതെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. ഇതാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിൽ കാണുന്നതിന് ഒരു കാരണം. ആദ്യകാലത്ത്‌ ഇതൊരു ഭഗവതിക്ഷേത്രമായിരുന്നു. പഴയ ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇന്ന് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കായി ഇടത്തരികത്ത്‌ കാണപ്പെടുന്ന [[പരാശക്തി]]-[[ദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാ]]-[[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളോടുകൂടിയ [[ഭഗവതി]]. '''ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മ''' എന്ന ഈ ഭഗവതിയാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സംരക്ഷണമൂർത്തി എന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സവിശേഷപ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]] (രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകൾ- ഒന്ന് അകത്തും മറ്റേത് പുറത്തും), [[സരസ്വതി]] (ചിത്രരൂപം), [[അയ്യപ്പൻ]] (ശാസ്താവ്), [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ|അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. കൂടാതെ അദൃശ്യസങ്കല്പമായി [[ശിവൻ|ശിവന്റെ]] ആരാധനയും നടക്കുന്നുണ്ട്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[പൂയം (നക്ഷത്രം)|പൂയം]] നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്തുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷം. കൂടാതെ [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ([[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിൽ]] [[അഷ്ടമിരോഹിണി]], അതേ മാസത്തിൽ [[ഓണം|തിരുവോണം]], [[മേടം|മേടമാസത്തിൽ]] [[വിഷു]], [[ധനു]] 22-നും [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] നാലാമത്തെ [[ചൊവ്വാഴ്ച|ചൊവ്വാഴ്ചയോ]] [[വെള്ളിയാഴ്ച|വെള്ളിയാഴ്ചയോ]] ആയും നടക്കുന്ന ഇടത്തരികത്ത് ഭഗവതിയുടെ താലപ്പൊലികൾ, [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലായി ആചരിച്ചുവരുന്ന [[നവരാത്രി]], 27 ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന [[വൈശാഖം|വൈശാഖ പുണ്യമാസം]] എന്നിവ അതിവിശേഷമാണ്. [[കേരള സർക്കാർ]] വകയായ ഒരു പ്രത്യേക ദേവസ്വമാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. ==ഭരണം== [[ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ആക്ട്]] 1971 മാർച്ച് 9-ന് നിലവിൽ വന്നു. 1978-ൽ പരിഷ്കരിച്ച നിയമമനുസരിച്ചാണ് നിലവിൽ ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. [[കേരള സർക്കാർ]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന സമിതിയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. [[സാമൂതിരി]] രാജാവ്, മല്ലിശ്ശേരി [[നമ്പൂതിരി]], ക്ഷേത്രം വലിയ തന്ത്രി, ക്ഷേത്രം ജീവനക്കാരുടെ ഒരു പ്രതിനിധി, മറ്റ് അഞ്ചുപേർ (ഇതിൽ ഒരാൾ പട്ടികജാതിയിൽ നിന്നായിരിയ്ക്കണം). ചേർന്നതാണ് സമിതി. സർക്കാർ ഡെപ്യുട്ടേഷനിൽ നിയമിയ്ക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനായ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററാണ് സമിതി സെക്രട്ടറി. ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ റാങ്കിൽ താഴെയുള്ളയാളാവരുത്, അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റർ.<ref name="vns2" /> പാരമ്പര്യമായി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ് '''[[തന്ത്രി]]'''.<ref name=" vns2"/> ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിന് സമീപത്തുള്ള [[എളവള്ളി|എളവള്ളിയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധ തന്ത്രികുടുംബമായ വടക്കേ പുലിയന്നൂർ മനയ്ക്കുണ്ടായിരുന്ന തന്ത്രാധികാാരം, പിന്നീട് [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി രാജാവിന്റെ]] കയ്യിൽനിന്ന് ഗുരുവായൂർ പിടിച്ചടക്കിയ സാമൂതിരി രാജാവ് തന്റെ സദസ്യനായിരുന്ന ചേന്നാസിന് നൽകുകയാണുണ്ടായത്. ഈ കുടുംബത്തിലെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന രവിനാരായണൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ് കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ പാലിച്ചുപോകുന്ന നിയമങ്ങളടങ്ങിയ പ്രശസ്തമായ '''[[തന്ത്രസമുച്ചയം]]''' എന്ന സംസ്കൃതഗ്രന്ഥത്തിന്റെ കർത്താവ്. ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ പരീക്ഷണശാലകൾ ഗുരുവായൂരും, സമീപത്തുള്ല് പ്രസിദ്ധ ശിവക്ഷേത്രമായ [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായിരുന്നു]] എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇന്ന് ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും തന്ത്രാധികാരം ചേന്നാസ് മനയ്ക്കാണ്. പഴയം, മുന്നൂലം, പൊട്ടക്കുഴി, കക്കാട് എന്നീ ഇല്ലക്കാരാണ് '''[[ഓതിയ്ക്കൻ|ഓതിയ്ക്കന്മാർ]]'''. രാവിലെ നിത്യം നടത്തുന്ന നവകാഭിഷേകം, പന്തീരടിപൂജ എന്നിവയും ഉദയാസ്തമനപൂജാസമയത്തെ അധികപ്പൂജകളും ഓതിയ്ക്കന്മാരുടെ ചുമതലകളാണ്. തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും ഇല്ലാത്ത സമയത്ത് അവരുടെ ചുമതലകൾ ചെയ്യുന്നതും ഓതിയ്ക്കന്മാരാണ്.<ref name=" vns2"/> ഇവർക്ക് മേൽശാന്തിയാകാനും അവകാശമുണ്ട്. മുമ്പ് [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] [[കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രം]], [[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]] തുടങ്ങി കേരളത്തിലെ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന പദവിയാണിത്. ഇന്ന് ഈ പദവി നിലനിൽക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഗുരുവായൂരും തൃപ്പൂണിത്തുറയും മാത്രമാണ്. '''[[മേൽശാന്തി|മേൽശാന്തിയെ]]''' ഭരണസമിതി ആറുമാസത്തേക്ക് നിയമിയ്ക്കുന്നു. ആ കാലയളവിൽ മേൽശാന്തി അമ്പലപരിസരം വിട്ടുപോകാൻ പാടില്ലാത്തതും (പുറപ്പെടാശാന്തി) കർശനമായി [[ബ്രഹ്മചര്യം]] അനുഷ്ഠിയ്ക്കേണ്ടതുമാണ്. തന്ത്രിയുടേയും ഓതിയ്ക്കന്റേയും കീഴിൽ രണ്ടാഴ്ച ക്ഷേത്രത്തേയും ആചാരങ്ങളേയും പൂജകളേയും പറ്റി പഠിച്ച് [[മൂലമന്ത്രം]] ഗ്രഹിച്ചാണ് ചുമതലയേൽക്കുന്നത്. നിയുക്തമേൽശാന്തി തൽസ്ഥാനമേൽക്കുന്നതുവരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കേണ്ടതാണ്. ക്ഷേത്രാചാങ്ങളും പൂജകളും പഠിയ്ക്കാൻ ഇത് ഉപകരിയ്ക്കുന്നു. ഏപ്രിൽ, ഒക്ടോബർ എന്നീ മാസങ്ങളിലാണ് മേൽശാന്തിമാർ സ്ഥാനമേൽക്കുക. പഴയ കേരളത്തിലെ [[ശുകപുരം]], [[പെരുവനം]] എന്നീ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നമ്പൂതിരിമാരാണ് മേൽശാന്തിമാരാകുക. ആഭിജാത്യം, അഗ്നിഹോത്രം, ഭട്ടവൃത്തി തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവർക്കുള്ള യോഗ്യത. എന്നാൽ, മാറിയ സാഹചര്യത്തിൽ ഈ നിയമം മാറ്റാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. മേൽശാന്തിയെ സഹായിക്കാൻ രണ്ട് '''[[കീഴ്ശാന്തി|കീഴ്ശാന്തിമാർ]]''' ഉണ്ടായിരിക്കും. [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[കാരിശ്ശേരി|കാരിശ്ശേരിയിൽ]] നിന്ന് സാമൂതിരി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്ന പതിമൂന്നു നമ്പൂതിരി ഇല്ലങ്ങളിൽ നിന്ന്, ഒരു മാസം രണ്ട് ഇല്ലക്കാർ വീതം ഊഴം വച്ചാണ് കീഴ്ശാന്തി ചെയ്യുന്നത്. മേച്ചേരി, നാകേരി, മഞ്ചിറ, കൊടയ്ക്കാട്, മേലേടം, മൂത്തേടം, ചെറുതയ്യൂർ, കീഴേടം, തേലമ്പറ്റ, വേങ്ങേരി, തിരുവാലൂർ, അക്കാരപ്പള്ളി, മുളമംഗലം എന്നിവയാണ് ആ ഇല്ലങ്ങൾ. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നിവേദ്യം]] പാചകം ചെയ്യുന്നതും [[ചന്ദനം]] അരച്ചുകൊണ്ടുവരുന്നതും [[അഭിഷേകം|അഭിഷേകത്തിനും]] നിവേദ്യത്തിനും മറ്റും ജലം കൊണ്ടുവരുന്നതും [[ശീവേലി|ശീവേലിയ്ക്ക്]] തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നതും ഉപദേവതകൾക്ക് പൂജകൾ നടത്തുന്നതും പ്രസാദം വിതരണം ചെയ്യുന്നതുമെല്ലാം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ്. എന്നാൽ മറ്റുക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മേൽശാന്തിയുടെ അഭാവത്തിൽ ഇവർക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചുമതലകൾ നിർവ്വഹിക്കാൻ കഴിയില്ല. പകരം, ഓതിയ്ക്കന്മാർക്കാണ് ആ ചുമതലകൾ നൽകുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർക്ക് വിഗ്രഹത്തെ സ്പർശിയ്ക്കാനുള്ള അധികാരവും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ==മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകൾ== === ഗുരുവായൂരപ്പൻ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ ശ്രീകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പൂജിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്‌ണുവാണ്. ''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'' എന്നാണ് ഈ ഭഗവാനെ ഭക്തർ വിളിച്ചുവരുന്ന പേര്. ''പാതാളാഞ്ജനം ''([[ബിസ്മത്ത്]]) എന്ന അത്യപൂർവ്വ ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരം കാണും. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസമയത്ത് ദേവകിക്കും വസുദേവർക്കും കാരാഗൃഹത്തിൽ വച്ച് ദർശനം നൽകിയ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമാണിതെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതാകാം ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഉണ്ണിക്കണ്ണനായി കാണുന്നതിൻ്റെ കാരണം. നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. വിഗ്രഹനിർമ്മാണനിയമപ്രകാരം വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഭാവവ്യത്യാസമനുസരിച്ച് [[ശംഖ്]], [[ചക്രം]], [[ഗദ]], പത്മം ([[താമര]]) എന്നിവ ധരിച്ച കൈകൾക്കും വ്യത്യാസം കാണാൻ കഴിയും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ചക്രം, മുമ്പിലെ വലതുകയ്യിൽ പദ്മം, പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖ്, മുമ്പിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ഗദ എന്നിവ ധരിച്ച രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹത്തിന് നിയമപ്രകാരം ''ജനാർദ്ദനൻ'' എന്നുപറയും. ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ ഈ രൂപത്തിലാണ്. === [[ഭദ്രകാളി|ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി]] === നിലവിൽ ക്ഷേത്രമതിലകത്താണെങ്കിലും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്തായാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠയെ കാണുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന് തത്തുല്യമായ പ്രാധാന്യമാണ് ഭഗവതിയ്ക്കുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽദൈവമാണ് ഈ ഭഗവതി എന്ന് വിശ്വാസം. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരം നടന്ന സമയത്ത്, നന്ദഗോപരുടെയും യശോദയുടെയും മകളായി അവതരിച്ച കാളിയാണ് ഈ ഭഗവതി. അതിനാൽ ഭഗവാന്റെ സഹോദരിയുടെ സ്ഥാനമാണ് ഭഗവതിക്ക്. കംസന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് വഴുതി മാറിയ ആ പെൺകുഞ്ഞ് ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്ന് അയാൾക്ക് കൃഷ്ണന്റെ ജനനത്തെ പറ്റി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയ ശേഷം അപ്രത്യക്ഷയായി എന്ന്‌ പുരാണങ്ങളിൽ കാണാം. ശാന്തഭാവത്തിലുള്ള [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുടെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. [[ദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗ]] സങ്കല്പം കൂടിയുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. ഗുരുവായൂരിൽ എത്തുന്ന ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ അമ്മ ഇല്ലാതാക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[മഹാകാളി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ 3 ഭാവങ്ങളിലും ഈ ഭഗവതിയെ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. അഴൽ എന്ന് പേരുള്ള പ്രത്യേക ചടങ്ങാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. അഴൽ എന്നാൽ ദുഃഖം എന്നാണ് അർത്ഥം. രാത്രി ഭഗവാന്റെ നടയടച്ചശേഷം നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങാണിത്. പച്ചരി, വെള്ളരി, ശർക്കര, നാളികേരം തുടങ്ങിയവ തുണിയിൽ ചുറ്റിവച്ച് വാഴത്തണ്ടിൽ കെട്ടിവച്ചശേഷം അതിൽ തീകൊളുത്തി നടത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഭക്തരുടെ അഴലുകൾ (ദുഃഖങ്ങൾ) ഭഗവതി അഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിച്ചു ഇല്ലാതാക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഇവിടെ സ്ഥിരം വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്. ധനു, മകരം മാസങ്ങളിലായി ഇവിടെ രണ്ടു താലപ്പൊലികൾ ആഘോഷമായുണ്ട്. ഒന്ന് നാട്ടുകാരുടെ വകയാണ്; മറ്റേത് ദേവസ്വം വകയും. രണ്ടും അതിഗംഭീരമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഭഗവാന്റെ അരികിൽ ഇടത്തുഭാഗത്തായി കുടികൊള്ളുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇടത്തരികത്ത് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിളിക്കുന്നത്. ഇവിടത്തെ പരാശക്തി ഭഗവാന് മുൻപേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നുവെന്നും മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടന്നപ്പോൾ വടക്കുകിഴക്കോട്ട് മാറി സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചുവെന്നുമാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കാറില്ല. പണ്ട് ഇവിടെയും ഒരു മതിൽക്കെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ഭക്തർക്ക് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനായി പിൽക്കാലത്ത് അത് പൊളിച്ചു മാറ്റുകയുണ്ടായി. ഭഗവതിനടയ്ക്കു മുന്നിൽ ഒരു പാട്ടമ്പലം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ ധനുമാസത്തിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടത്തി വരുന്നുണ്ട്. ദാരികനെ വധിച്ച ഭദ്രകാളിയെ സ്തുതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് പാട്ട് നടക്കുന്നത്. ഇടത്തരികത്തു ഭഗവതിയുടെ ഭദ്രകാളീഭാവം ഇതിൽ വ്യക്തമാണ്. താലപ്പൊലി ഉത്സവം കൂടാതെ നവരാത്രിയും വിശേഷമാണ്. == ഉപദേവതമാർ == === ഗണപതി === കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതും പോലെ ഇവിടെയും വിഘ്നേശ്വരനായ മഹാഗണപതിയുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിലാണ് ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠ. ശിലാനിർമ്മിതമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരും. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ചതുർബാഹുവായ വിഗ്രഹത്തിന്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു|മഴുവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[കയർ|കയറും]] മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[മോദകം|മോദകവും]] കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. മുമ്പ് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാൻ സൗകര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. തീപ്പിടുത്തത്തിനുശേഷം പുതുക്കി പണിതപ്പോൾ ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് സൗകര്യമുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="vns6"/> എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ ഗണപതിപ്രീതിയ്ക്കായി ഗണപതിഹോമം നടത്താറുണ്ട്. കൂടാതെ കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല, ഗണേശസൂക്താർച്ചന തുടങ്ങിയവയും പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== കിഴക്കേ നടയിൽ മേൽപ്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനു പിന്നിൽ പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസിന്റെ (നിലവിൽ ദേവസ്വം മ്യൂസിയം) പരിസരത്തായി മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''ഓഫീസ് ഗണപതി''' അഥവാ '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. വനഗണപതി ഭാവത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. അതിനാൽ, ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. മറ്റുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി തുമ്പിക്കൈ ഇടതുഭാഗത്തേയ്ക്കാണ്.<ref name="vns6"/>നേരത്തെ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആൽത്തറയിൽ പൂജിയ്ക്കാൻ വച്ചിരുന്ന ഗണപതിയെ പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസിലേക്ക് മാറ്റുകയും പിന്നീട് ഇന്നത്തെ സ്ഥലത്തെത്തിയ്ക്കുകയുമായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത്, കർക്കടകമാസത്തിലും [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിനാളിലും]] മാത്രമായുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, പിന്നീട് സ്ഥിരമാക്കുകയായിരുന്നു. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. നാളികേരമുടയ്ക്കലാണ് പ്രധാനവഴിപാട്. കിഴക്കുഭാഗത്തു നിന്നുവരുന്ന ഭൂരിപക്ഷം ഭക്തരും ഇവിടെ തൊഴുതിട്ടു മാത്രമാണ് ഗുരുവായൂരപ്പദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. ഗണപതിയോടൊപ്പം ഇവിടെ ഭദ്രകാളി, നരസിംഹചൈതന്യങ്ങളുമുള്ളതായി വിശ്വസിച്ചു പോരുന്നു. മുന്നിൽ വ്യക്തമായ ഗണപതിരൂപമുള്ളപ്പോൾ പുറകിൽ കാണുന്ന ചില രൂപങ്ങളാണ് ഈ ചൈതന്യങ്ങൾക്കുള്ള സൂചന നൽകുന്നത്. വിനായക ചതുർത്ഥി ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് അതിവിശേഷമാണ്. === അനന്തപദ്മനാഭൻ, ദശാവതാരങ്ങൾ === ക്ഷേത്രശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായുള്ള കരിങ്കൽത്തൂണുകളിൽ പത്തെണ്ണത്തിൽ ഭഗവാന്റെ ദശാവതാരങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. [[മത്സ്യം]], [[കൂർമ്മം]], [[വരാഹം]] എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ പത്ത് അവതാരങ്ങളാണ്. ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടുപുറകിൽ ഇവയുടെ നടുക്കായി അനന്തപദ്മനാഭസ്വാമിയുടെ ഒരു രൂപം കാണാം. [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവനന്തപുരത്തെ ശ്രീ അനന്തപദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയോട് സാമ്യമുള്ള രൂപമാണിത്. ഇവിടെ ഒരു അനന്തശയനചിത്രമായിരുന്നു ആദ്യമുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന അക്കാലത്തെ പ്രശസ്തനായിരുന്ന ചിത്രകാരനാണ് ഇത് വരച്ചത്. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം ഗുരുവായൂരിൽ വരുന്ന ഭക്തരുടെ മുഖ്യ ആകർഷണമായിരുന്നു. ഇതിന്റെ പല കോപ്പികളും ഇന്നും കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ പഴയ വീടുകളിൽ കാണാൻ സാധിയ്ക്കും. 1970-ലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ ഇത് പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചു. തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ കരിങ്കൽ ശില്പം നിർമ്മിച്ചത്. [[കന്യാകുമാരി|കന്യാകുമാരിയിലെ]] [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് പ്രസിദ്ധനായ സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യാ ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഈ രൂപം പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ടത്. പതിനെട്ടടി നീളം വരുന്ന ഭീമാകാരമായ രൂപമാണ്. രണ്ട് കൈകളേയുള്ളൂ ഇവിടെ മഹാവിഷ്ണുവിന്. പാൽക്കടലിൽ മഹാസർപ്പമായ അനന്തന് മുകളിൽ മഹാലക്ഷ്മീ സമേതനായി പള്ളികൊള്ളുന്ന വിഷ്ണുഭഗവാൻ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഭീകമലത്തിലുള്ള ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള ശിവലിംഗം, ഭഗവാനെ കണ്ടുതൊഴുന്ന [[നാരദൻ]], [[പ്രഹ്ലാദൻ]], [[മഹാബലി]], [[വസിഷ്ഠൻ]], [[വ്യാസൻ]], [[കശ്യപൻ]], [[വിഭീഷണൻ]], ഉദ്ധവർ തുടങ്ങിയ ഭക്തോത്തമന്മാർ, ചുവട്ടിൽ ഭഗവാന് കാവലായി നിലകൊള്ളുന്ന ലക്ഷ്മീ-ഭൂമീദേവിമാർ, ദ്വാരപാലകരായ ജയവിജയന്മാർ, ഭഗവദ് വാഹനമായ ഗരുഡൻ, കാവൽക്കാരനായ വിഷ്വക്സേനൻ, സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ, ഗരുഡന്റെ ചിറകിൽ കാൽ ചവുട്ടി നില്ക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണൻ, യോഗനരസിംഹമൂർത്തി, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, പട്ടാഭിഷിക്തരായ ശ്രീരാമസ്വാമിയും സീതാദേവിയും, ഇരുവരെയും വന്ദിയ്ക്കുന്ന ഹനുമാനും, [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനും]], ശ്രീദേവി ഭൂദേവിസമേതനായി നിൽക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണു - ഇവരെല്ലാം ഈ പ്രതിഷ്ഠയിൽ ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ദിവസവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === ധർമ്മശാസ്താവ് === നാലമ്പലത്തിനു പുറത്ത്, പ്രദക്ഷിണവഴിയിൽ തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിലാണ് ശാസ്താപ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. നാലമ്പലത്തിനു പുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവനും ഇതാണ്. മൂന്നടി ഉയരത്തിൽ കരിങ്കല്ലിൽ ഉണ്ടാക്കിയതാണ് പ്രതിഷ്ഠ. വലതുകയ്യിൽ [[അമൃതകലശം]] ധരിച്ച്, ഇടതുകൈ തുടയിൽ കുത്തിവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ധന്വന്തരിഭാവത്തിലുള്ള ശാസ്താവാണ് ഇവിടെ. തന്മൂലം, രോഗശാന്തിയ്ക്ക് ഇവിടെ ഭജിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ നാളികേരം എറിഞ്ഞുടക്കുന്നതിന് ചെരിച്ചുവച്ച കരിങ്കല്ലും ചെറിയ ദീപസ്തംഭവുമുണ്ട്.<ref name="vns6"/>ഇവിടെ എള്ളുതിരി കത്തിയ്ക്കൽ പ്രധാന വഴിപാടായിരുന്നു. എന്നാൽ 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തെത്തുടർന്ന് വഴിപാട് നിർത്തിവച്ചു. ഇപ്പോൾ അത് പുനരാരംഭിയ്ക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ നടന്നുവരുന്നു. മണ്ഡലകാലത്ത് ഈ ശ്രീകോവിലിനുമുമ്പിലാണ് [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയിലേയ്ക്ക്]] ദർശനം നടത്തുന്നവർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതും. === സുബ്രഹ്മണ്യൻ ‌=== നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലുള്ള ഒരു കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ രൂപം കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭക്തർ ഇവിടെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഭസ്മം, ചന്ദനം തുടങ്ങിയവ ചാർത്തി നാരങ്ങാമാല ധരിച്ചാണ് ഭഗവാന്റെ ഇരിപ്പ്. ദ്വിബാഹുവായ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എന്നാൽ [[പഴനി മുരുകൻ ക്ഷേത്രം|പഴനി]]യിലേതുപോലെ ആണ്ടിപ്പണ്ടാരമല്ല. വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന ഭഗവാൻ ഇടതുകൈ അരയിൽ കുത്തിവച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. വലതുചുമലിൽ വേലുമുണ്ട്. 1970-ലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തെത്തുടർന്ന് നവീകരിച്ചശേഷമാണ് ഈ രൂപം കൊത്തിവച്ചത്. === [[ഹനുമാൻ]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കേ നടവാതിലിന് സമീപത്തുള്ള തൂണിലാണ് ചിരഞ്ജീവിയും ശ്രീരാമദാസനുമായ ഹനുമാൻ സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹമാണിത്. തെക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. ഹനുമാൻ സ്വാമിയുടെ വലതുകയ്യിൽ മരുത്വാമലയും ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും കാണാം. 1970-ലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തതിനുശേഷമാണ് ഈ രൂപം പിറവിയെടുത്തത്. ഇന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന ഭക്തർ നാലമ്പലത്തിനകത്തെ ഈ ഹനുമാനെയും തൊഴുതുപോരുന്നു. വെറ്റിലമാലയും കുങ്കുമവും ചാർത്തിയ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹം നിത്യേന കാണപ്പെടുന്നത്. ഈ ഹനുമാനെ സ്തുതിച്ചതുകാരണം അത്ഭുതകാര്യസിദ്ധിയുണ്ടായതായി ചില ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. === [[മഹാദേവൻ]] === ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും പാർവതി സമേതനായ ശിവന്റെ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതായി കാണപ്പെടുന്നു. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന മഹാവിഷ്ണു വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് കഥ. തന്മൂലം ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുഭാഗത്തെ ഒരു കരിങ്കൽത്തൂണിൽ പാർവ്വതീസമേതനായ ശിവന്റെ രൂപം കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്, പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായി. ഭക്തർ ഇവിടെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. === [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ദേവസ്വം വകയുള്ള സത്രത്തിന്റെ വളപ്പിലാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ സ്ഥാനം. ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് നാഗപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത്. നാഗരാജാവും വിഷ്ണു ശയനവുമായ അനന്തനും നാഗയക്ഷിയും നാഗചാമുണ്ഡിയുമാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കുന്നതാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. എല്ലാമാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും [[കന്നി]]മാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയുമുണ്ടാകും. കേരളത്തിൽ സർപ്പാരാധനയ്ക്ക് പേരുകേട്ട കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയ്ക്കാണ് ഇവിടെ സർപ്പബലിയ്ക്ക് അധികാരം. == പേരിനു പിന്നിൽ == കുരവയൂർ എന്നായിരുന്നു ഗുരുവായൂരിന്റെ ആദികാല നാമം{{തെളിവ്}}.14-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ കോകസന്ദേശത്തിൽ കുരുവയൂർ എന്നാണ് പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നത്. കുരവക്കൂത്ത് എന്ന പുരാതന കലാരൂപം ഇവിടെ അരങ്ങേറിയിരുന്നതായി പ്രശസ്ത ചരിത്രകാരനായിരുന്ന [[വി.വി.കെ. വാലത്ത്]] ഊഹിയ്ക്കുന്നു. കുരവയൂർ എന്ന പേര് ഇങ്ങനെ വന്നതായിരിയ്ക്കാമെന്ന് തന്മൂലം അദ്ദേഹം വാദിയ്ക്കുന്നു. ഇത് ലോപിച്ച് ഗുരുവായൂർ എന്നായി മാറുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കോകസന്ദേശം പോലെയുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ തമിഴ് സ്വാധീനം വളരെ വ്യക്തമാണ്. തമിഴ് ഭാഷയിൽ 'ഗ', 'ക' എന്നിവയ്ക്ക് ക (க) എന്ന അക്ഷരം തന്നെയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അതിനാൽ കുരവയൂർ, ഗുരുവായൂർ ആയി മാറിയതാണെന്ന വാദം നിലനിൽക്കില്ലെന്നും വാദഗതികൾ ഉണ്ട്. മാത്രമല്ല, കേരളത്തിലെ മറ്റു കലാരൂപങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ ചരിത്രം ലഭ്യമാണെന്നിരിക്കെ, കുരവക്കൂത്ത് എങ്ങനെ വിസ്മരിക്കപ്പെട്ടു എന്നും ചോദ്യമുയരുന്നുണ്ട്. ഈ കലാരൂപത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റു പരാമർശങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല.&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; {{POV}}<ref>{{cite book |last=വാലത്ത്|first=വി.വി.കെ.|authorlink=വി.വി.കെ. വാലത്ത്|coauthors= |title=കേരളത്തിലെ സ്ഥലനാമചരിത്രങ്ങൾ എറണാകുളം ജില്ല |year=1991|publisher=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|location= തൃശ്ശൂർ|isbn= 81-7690-105-9 }} </ref> മറ്റൊരു വാദമനുസരിച്ച് കുരവൈ എന്ന വാക്കിന് ''സമുദ്രം'' എന്നൊരു അർത്ഥമുണ്ട്. ഇന്നത്തെ ഗുരുവായൂർ ഒരു സമുദ്രതീരപ്പട്ടണമായിരുന്നുവെന്ന് ചില ഊഹങ്ങൾ ചരിത്രകാരന്മാർ പങ്കുവയ്ക്കാറുണ്ട്. പിന്നീട് കടൽ ഏതാനും ദൂരം പടിഞ്ഞാറോട്ട് പിൻവാങ്ങിയ ശേഷമാണത്രേ ഇന്നത്തെ [[ചാവക്കാട്]] പോലെയുള്ള ഭൂവിഭാഗങ്ങളുണ്ടായത്. തന്മൂലം, കുരവൈയുടെ തീരത്തെ പട്ടണം കുരവൈയൂർ എന്നറിയപ്പെടുകയായിരുന്നു എന്ന വാദത്തിനും പ്രസക്തിയുണ്ട്. പ്രമുഖ ചരിത്രകാരനായിരുന്ന [[പുത്തേഴത്ത് രാമൻ മേനോൻ|പുത്തേഴത്ത് രാമൻ മേനോന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ [[മേൽപ്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേൽപ്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] 'ഗുരുവായൂർ' എന്ന പേരിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ്. പൊതുവേ സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർ സ്ഥലപ്പേരുകൾ സംസ്കൃതീകരിയ്ക്കാറുള്ളതിനാൽ ഈ വാദവും പ്രസക്തമാണ്. == ഐതിഹ്യം == {{Hdeity infobox | Image = | Caption = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Devanagari = गुरुवायूरप्पन् | Tamil_Transliteration = குருவாயூரப்பன் | Malayalam_Transliteration = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Script_name = [[Malayalam script|മലയാളം]] | Affiliation = [[ദേവൻ]] | Abode = [[ഗുരുവായൂർ]] | Mantra = ഓം നമോ നാരായണായ, ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ | Weapon = [[സുദർശനചക്രം]], [[കൗമോദകി|കൗമോദകി (ഗദ)]], [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം (ശംഖ്)]] | Mount = [[ഗരുഡൻ]] | Planet = [[ഭൂമി]] }} ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനു കാരണമായ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും [[അർജുനൻ|അർജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് മുനിശാപത്തെത്തുടർന്ന് ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ [[ജനമേജയൻ]] തന്റെ പിതാവിന്റെ അന്ത്യത്തിനുകാരണമായ സർപ്പവംശത്തെ മുഴുവൻ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന ഉഗ്രയാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. തന്മൂലം ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗശാന്തിക്കായി ധാരാളം വഴികൾ നോക്കിയിട്ടും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ശരീരവും മനസ്സും ഏറെ തളർന്ന ജനമേജയനു മുമ്പിൽ [[ജരൽക്കാരു| ജരൽക്കാരുവിൻ്റെ]] പുത്രനായ അസ്തികൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും രോഗശാന്തിക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിയ്ക്കണമെന്ന് ഉപദേശിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം രാജാവിനു വിവരിച്ചുകൊടുത്തു. അതിങ്ങനെ: പണ്ട്, പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ (കല്പം ഹിന്ദുമതത്തിലെ ഒരു കാലയളവാണ്) [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിലേർപ്പെട്ടു കൊണ്ടിരിയ്ക്കെ മഹാവിഷ്ണു അദ്ദേഹത്തിനു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിയ്ക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി ലഭിക്കാൻ അവസരമൊരുക്കണമെന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു തൻ്റെ ഒരു അഞ്ജനവിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ച് അദ്ദേഹത്തിനു സമ്മാനിച്ചു. പിന്നീട് വരാഹകല്പത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഈ വിഗ്രഹം സുതപസ്സ് എന്ന രാജാവിന് സമ്മാനിച്ചു. ഭഗവാന് തുല്യനായ പുത്രനെ ലഭിക്കാൻ സുതപസ്സും പത്നി പൃശ്നിയും വളരെ വർഷങ്ങളായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. അവരുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ സംപ്രീതനായ ഭഗവാൻ അവർക്കു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് താൻ തന്നെ മൂന്നുജന്മങ്ങളിൽ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്തു. അങ്ങനെ [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യം ലോകത്തിന് പഠിപ്പിച്ചു കൊടുക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ| ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു സാമ്രാജ്യം നിർമ്മിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിൽ]] സുതപസ്സും പ്രശ്നിയും [[കശ്യപൻ|കശ്യപനും]] [[അദിതി|അദിതിയുമായി]] പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ [[വാമനൻ|വാമനനായി]] അവതരിച്ചു. പിന്നീട് [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിൽ]] അവർ [[വസുദേവർ|വസുദേവരും]] [[ദേവകി|ദേവകിയുമായി]] പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനായി അവതരിച്ചു. ഈ ജന്മങ്ങളിലെല്ലാം അവർക്ക് മേല്പറഞ്ഞ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യം സിദ്ധിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ ചെയ്തിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം അവരുടെ കാലശേഷം ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിലേക്ക്]] കൊണ്ടുപോയി ഒരു ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ച് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അദ്ദേഹം എന്നും അവിടെ പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അവസാനം ഭഗവാൻ സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിനൊരുങ്ങുമ്പോൾ ഭക്തോത്തമനും ശിഷ്യനുമായ [[ഉദ്ധവർ|ഉദ്ധവരോട്]] ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം ദിവസം ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലാകും. എന്നാൽ, മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഗ്രഹം കടലിൽ പൊന്തിക്കിടക്കും. ആ വിഗ്രഹം ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി]]യെ ഏല്പിച്ച് ശിഷ്ടകാലം തപസ്സിനായി ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക് പോകുക.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ദ്വാരക ഏഴാം ദിവസം സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. അതിനു മുമ്പേ ഉദ്ധവർ ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. പോകും മുമ്പ് അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയോട് ഇക്കാര്യം പറഞ്ഞു. ബൃഹസ്പതി എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക പൂർണ്ണമായും കടലിനടിയിലായി . എന്നാൽ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാന്റെ മാതാപിതാക്കൾ പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം കടൽവെള്ളത്തിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു. പക്ഷേ, അതെങ്ങനെ എടുക്കും? ബൃഹസ്പതി ഉടനെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചു. വായുദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് വിഗ്രഹം കരയ്ക്കെത്തിച്ചു. തുടർന്ന് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ ഉചിതമായ സ്ഥാനം തേടി അവർ ആകാശമാർഗ്ഗേണ ഭാരതം മുഴുവൻ യാത്ര ചെയ്തു. ഒടുവിൽ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കടലിനോടടുത്തായി അതിമനോഹരമായ ഒരു താമരപ്പൊയ്ക അവർ കാണാനിടയായി. ചുറ്റും പക്ഷികളുടെ കളകൂജനം. ഹരിതാഭ നിറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷം. അതിനിടയിൽ അവർ ആ അത്ഭുതക്കാഴ്ച കണ്ടു: പ്രപഞ്ചത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ ശിവപാർവ്വതിമാർ ആനന്ദതാണ്ഡവമാടുന്നു ! അവർ താഴെയിറങ്ങി ഉമാമഹേശ്വരന്മാരെ വന്ദിച്ചു. ആ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം ശിവൻ അവർക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{quote|നമ്മൾ നിൽക്കുന്ന ഈ സ്ഥലം തന്നെയാണ് പരമപവിത്രമായ ഈ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുവാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥാനം. പണ്ട് ഇവിടെയാണ് പുണ്യവാന്മാരായ പ്രചേതസ്സുകൾ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നത്. അവർക്ക് ഞാൻ രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചതും ഇവിടെവച്ചാണ്. തുടർന്ന് പതിനായിരം വർഷം അവർ ഇവിടെ തപസ്സിരുന്നു. അവരുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മഹാവിഷ്ണു അവർക്ക് സർവ്വശ്രേയസ്സുകളും നൽകി. ബൃഹസ്പതേ, ദേവഗുരുവായ അങ്ങും അങ്ങയുടെ ശിഷ്യനായ വായുദേവനും ചേർന്ന് പ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ സ്ഥലം ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് അഭയമായി ഈ സങ്കേതം മാറും. പാർവ്വതീദേവിയോടൊപ്പം ഞാൻ അടുത്തുതന്നെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയും ചെയ്യും.}} ഇതു കേട്ടയുടനെ ബൃഹസ്പതി ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്|വിശ്വകർമ്മാവിനെ]] വിളിച്ചു. അദ്ദേഹം ഉടനെത്തന്നെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം പണികഴിപ്പിച്ചു. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് താന്ത്രിക വിധിപ്രകാരം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠ കഴിച്ചു. ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ പുഷ്പവൃഷ്ടി ചൊരിഞ്ഞു. [[നാരദൻ|നാരദമഹർഷി]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷിയായ പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ അടുത്തു തന്നെയുള്ള [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിൽ]] സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അങ്ങനെ ഗുരുവും വായുവും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ പുണ്യഭൂമി ഗുരുവായൂരായും അവിടത്തെ ദേവൻ ഗുരുവായൂരപ്പനായും മാറി. വൈകുണ്ഠത്തിലേ പോലെ ഭഗവാൻ ഇവിടെയും സമ്പൂർണ്ണ ചൈതന്യസ്വരൂപനായി വാഴുന്നതിനാൽ ഇവിടം ഭൂലോക വൈകുണ്ഠമാകുന്നു.' വൈകാതെ ജനമേജയൻ കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. മമ്മിയൂരിലും അദ്ദേഹം ദർശനം നടത്തി. ഏറെ കഴിയും മുമ്പുതന്നെ അദ്ദേഹം കുഷ്ഠരോഗവിമുക്തി നേടി. പിന്നീട് ഏറെ വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ജീവിച്ചു. == ചരിത്രം == ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് 5,000 വർഷം എങ്കിലും പഴക്കം ഉണ്ട് എന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു. എന്നാൽ അത് തെളിയിയ്ക്കാൻ പറ്റിയ രേഖകളില്ല. ആദ്യകാലത്ത് ഇത് ഭഗവാൻ നാരായണനെ ആരാധിക്കുന്ന ഒരു ദ്രാവിഡ ക്ഷേത്രമായിരുന്നു. പിന്നീട് ബുദ്ധക്ഷേത്രമായും മാറി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്ന ഏറ്റവും പഴയ ചരിത്രകൃതി 14-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ മണിപ്രവാള പുസ്തകമായ ‘കോകസന്ദേശം’ ആണ്. ഇതിൽ ''കുരവൈയൂർ'' എന്ന് പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു. 16-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ പല കൃതികളിലും ഗുരുവായൂരിനെ കുറിച്ചുള്ള കുറിപ്പുകളും വർണ്ണനയും കാണാം. എങ്കിലും മേൽപ്പത്തൂരിന്റെ [[നാരായണീയം|നാരായണീയമാണ്]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തെ പ്രശസ്തമാക്കിയത്. "[[തിരുനാവായ നാവാമുകുന്ദക്ഷേത്രം|തിരുനാവായ]] കഴിഞ്ഞാൽ പ്രാധാന്യം കൊണ്ടു രണ്ടാമതുവരുന്നതു പൊന്നാനി താലൂക്കിൽത്തന്നെയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമാണ് {{efn|തിരുനാവായ ഇന്ന് [[മലപ്പുറം ജില്ല]]യിൽ [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിലും]] ഗുരുവായൂർ ഇന്ന് തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്|ചാവക്കാട് താലൂക്കിലുമാണ്]]}}. തളർവാതരോഗശാന്തിക്കു പുകൾപ്പെറ്റതാണ് ഈ ഹൈന്ദവാരാധന കേന്ദ്രം". [[വില്യം ലോഗൻ]] [[മലബാർ മാനുവൽ|മലബാർ മാനുവലിൽ]] ഇങ്ങനെയാണ് ഗുരുവായൂർക്ഷേത്രത്തെ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത്. [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]] കടുവ എന്നറിയപ്പെട്ട [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ|ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ]] പടയോട്ടക്കാലത്ത് കേരളത്തിലെ, വിശിഷ്യാ [[മലബാർ|മലബാറിലെ]] ക്ഷേത്രങ്ങൾ പലതും തകർക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അവയിൽ പലതിലും ഇന്നും അത്തരം പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും അത്തരത്തിൽ തകർക്കപ്പെടുമോ എന്നൊരു സംശയം നാട്ടുകാരായ ഹിന്ദുക്കൾക്ക് തോന്നി. അവർ ക്ഷേത്രം ഊരാളനായിരുന്ന മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിയെയും തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. തുടർന്ന്, സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ച അവർ കണ്ടെത്തിയത് കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴയാണ്]]. അമ്പലപ്പുഴ അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ധർമ്മരാജയുടെ]] അനുമതി വാങ്ങിയാണ് അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലുണ്ടായിരുന്ന പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] രാജവംശത്തിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ (ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം 1748-ൽ [[അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] പിടിച്ചടക്കി തിരുവിതാംകൂറിൽ ലയിപ്പിച്ചിരുന്നു) പ്രത്യേകം തീർത്ത ശ്രീകോവിലിലാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. അതിനോടുചേർന്ന് ഒരു [[തിടപ്പള്ളി]]യും അടുത്ത് ഒരു [[കിണർ|കിണറും]] കൂടി പണിയിച്ചു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. ഇന്ന് ആ സ്ഥലം, '''അമ്പലപ്പുഴ ഗുരുവായൂർ നട''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുമ്പോൾ വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കും. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതീകമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം തകർക്കാൻ ടിപ്പു സുൽത്താന് കഴിഞ്ഞില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈന്യം ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് തമ്പടിയ്ക്കുകയും ഗുരുവായൂരിലെ മിയ്ക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർക്കുകയും ചെയ്തെങ്കിലും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം തകർക്കാൻ ശ്രമിയ്ക്കുന്നതിനിടയിൽ പെട്ടെന്ന് ഇടിയും മഴയും വരികയും അതോടെ ക്ഷേത്രം തകർക്കാനാകാത്തെ സ്ഥലം വിടുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നത്രേ. പിന്നീട് ടിപ്പുവിനെ തോല്പിച്ച് മലബാർ പിടിച്ചുവാങ്ങിയ [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]], ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരായ്മസ്ഥാനം സാമൂതിരിയ്ക്ക് കൊടുത്തു. === ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം === {{Main|ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം}} കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളെയും പോലെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അവർണ്ണ സമുദായക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ അനാചാരത്തിനെതിരെ [[മന്നത്ത് പത്മനാഭൻ]] [[കെ. കേളപ്പൻ|കെ. കേളപ്പൻ]], [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ. കെ. ജി.]], [[പി. കൃഷ്ണപിള്ള|പി. കൃഷ്ണപിള്ള]], [[ടി. എസ്. തിരുമുമ്പ്|സുബ്രഹ്മണ്യൻ തിരുമുമ്പ്]] എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടത്തപ്പെട്ട സമരമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം. എ. കെ. ജി.യായിരുന്നു സത്യഗ്രഹ വോളന്റിയർമാരുടെ നേതാവ്. സമരത്തെ പ്രതിരോധിയ്ക്കാൻ ക്ഷേത്രാധികാരികൾ അമ്പലത്തിന് ചുറ്റും മുള്ളുവേലി കെട്ടുകയും സത്യഗ്രഹികളെ അടിച്ചുകൊല്ലുമെന്ന് യാഥാസ്ഥിതികർ ഭീഷണി മുഴക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു സംഘം വോളന്റിയർമാർ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് കാൽനടയായി ഗുരുവായൂരേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്തു.<ref>[http://guruvayurdevaswom.nic.in/gsatyagraha.html ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം]</ref>. കെ. കേളപ്പൻ പന്ത്രണ്ടു് ദിവസം [[നിരാഹാരം]] കിടന്നു. നവംബർ ഏഴിന് സുബ്രഹ്മണ്യൻ തിരുമുമ്പ് അറസ്റ്റിലായി. ജനുവരി നാലിന് എ. കെ. ജി.യെയും അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. [[ഗാന്ധിജി]] ഇടപെട്ടതിന് ശേഷം സത്യഗ്രഹം അവസാനിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് [[പൊന്നാനി]] താലൂക്കിൽ ക്ഷേത്രം അവർണർക്ക് തുറന്നുകൊടുക്കേണ്ട കാര്യത്തിൽ ഹിന്ദുക്കൾക്കിടയിൽ വോട്ടെടുപ്പ് നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഭൂരിപക്ഷം പേരും തുറന്നുകൊടുക്കാൻ അഭിപ്രായം പറഞ്ഞു. 1947 ജൂൺ 2-ന് മദിരാശി സർക്കാരിന്റെ ക്ഷേത്രപ്രവേശന ഉടമ്പടിക്ക് ശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്കും പ്രവേശനം ലഭിച്ചു. === തീപിടുത്തം === [[1970]] [[നവംബർ 30]]-ന് പുലർച്ചെ ഒരുമണിയോടെ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിൽ അതിഭയങ്കരമായ ഒരു തീപിടുത്തം ഉണ്ടായി. പടിഞ്ഞാറേ [[ചുറ്റമ്പലം|ചുറ്റമ്പലത്തിൽ]] നിന്ന് തുടങ്ങിയ തീ അഞ്ചുമണിക്കൂറോളം ആളിക്കത്തി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാനശ്രീകോവിലും പാതാളാഞ്ജനനിർമ്മിതമായ പ്രധാനവിഗ്രഹവും ഗണപതിയുടെയും ശാസ്താവിന്റെയും കോവിലുകളും കൊടിമരവും ബലിക്കല്ലും മാത്രം അത്ഭുതകരമായി തീയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു. ഏകാദശിവിളക്കുസമയത്തായിരുന്നു ഈ തീപിടിത്തം നടന്നത്. ഈ ഉത്സവസമയത്ത് [[വിളക്കുമാടം|വിളക്കുമാടത്തിലെ]] എല്ലാ വിളക്കുകളും ജ്വലിപ്പിച്ചിരുന്നു. [[ശീവേലി]] പ്രദക്ഷിണത്തിനു ശേഷം ഉത്സവപരിപാടികൾ കഴിഞ്ഞ് ഗോപുരത്തിന്റെ എല്ലാ നടകളും അടച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടായിരുന്നു ഈ തീപിടിത്തം. പടിഞ്ഞാറേ ചുറ്റമ്പലത്തിനു സമീപം താമസിക്കുന്ന കോമത്ത് നാരായണപണിയ്ക്കർ എന്നയാൾ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ തീ കണ്ട് മറ്റ് ആൾക്കാരെ വിളിച്ചുകൂട്ടുകയായിരുന്നു. ജാതിമതപ്രായഭേദമന്യേ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ മണ്ണും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് തീയണയ്ക്കാൻ പരിശ്രമിച്ചു. [[പൊന്നാനി]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[ഫാക്ട്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ അഗ്നിശമനസേനാംഗങ്ങളും തീയണയ്ക്കാൻ പരിശ്രമിച്ചു (അന്ന് ഗുരുവായൂരിൽ ഫയർ സ്റ്റേഷനുണ്ടായിരുന്നില്ല). രാവിലെ 5.30-ഓടു കൂടി തീ പൂർണ്ണമായും അണഞ്ഞു. അനിയന്ത്രിതമായ തീ കണ്ട് അധികാരികൾ വിലപിടിപ്പുള്ളതെല്ലാം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ നിന്നു മാറ്റിയിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ഗണപതിയുടെയും ശാസ്താവിന്റെയും വിഗ്രഹങ്ങൾ ആദ്യം ചുറ്റമ്പലത്തിലേക്കും പിന്നീട് കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമായ ഇടം എന്ന നിലയ്ക്ക് തന്ത്രിയുടെ ഗൃഹത്തിലേക്കും മാറ്റി. ചുറ്റമ്പലവും പടിഞ്ഞാറേ വിളക്കുമാടവും തെക്ക്, വടക്ക് വശങ്ങളും മുഴുവനായി അഗ്നിക്കിരയായി. പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടുപുറകിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന, പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചിത്രകാരൻ വരച്ച അനന്തശയനചിത്രം പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചു. ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും 3 വാര മാത്രം അകലത്തായിരുന്നു ചുറ്റമ്പലമെങ്കിലും ശ്രീകോവിലിൽ മാത്രം തീ സ്പർശിച്ചില്ല. എന്നാൽ, ചുറ്റുമുണ്ടായിരുന്ന ചിത്രങ്ങൾക്ക് പുക തട്ടി കാര്യമായ കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചു. === പുനരുദ്ധാരണം === കേരള സർക്കാർ തീപ്പിടുത്തത്തെ കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ കമ്മിഷനെ നിയോഗിച്ചു. അന്വേഷണത്തിൽ ക്ഷേത്രഭരണത്തിൽ വളരെയധികം ക്രമകേടുകൾ നടക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തി. അതിനുശേഷം കേരളസർക്കാർ ക്ഷേത്ര ഭരണം ഏറ്റെടുക്കാൻ ഉത്തരവു പുറപ്പെടുവിച്ചു. 1977-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നിയമം നിലവിൽ വന്നു. തീപിടിത്തത്തിനു ശേഷം വൻ തോതിലുള്ള പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു. പൊതുജനങ്ങളുടെ‍ നിർലോഭമായ സഹകരണം മൂലം 26,69,000 രൂപ പിരിച്ചെടുക്കാൻ സാധിച്ചു. കേരളത്തിലെ പ്രശസ്തരായ [[ജ്യോത്സ്യർ|ജ്യോത്സ്യന്മാരെ]] സമ്മേളിപ്പിച്ച് ക്ഷേത്രാധികാരികൾ ഭഗവാന്റെ ഇംഗിതം എന്താണെന്ന് ആരാഞ്ഞു. നാലമ്പലത്തിന്റെ വടക്ക്, കിഴക്ക് വാതിലുകൾക്ക് വീതികൂട്ടുവാനുള്ള ആശയം ഒഴിച്ച് ഈ യോഗം തീരുമാനിച്ച മറ്റെല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും അംഗീകരിച്ചു. പുനരുദ്ധാരണത്തിനുള്ള തറക്കല്ല് കാഞ്ചി കാമകോടി മഠാതിപതി ജഗദ്ഗുരു [[ജയേന്ദ്ര സരസ്വതി]] സ്വാമികൾ ആണ് സ്ഥാപിച്ചത്. രണ്ട് വാതിൽമാടങ്ങളിലെ പത്ത് ഉരുണ്ട തൂണുകൾ മനോഹരമായി കൊത്തുപണി ചെയ്തു. അവയിൽ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള വാതിൽമാടത്തിൽ ഇരുന്നായിരുന്നു 1587-ൽ [[മേൽപ്പത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി]] [[നാരായണീയം]] എഴുതി പൂർത്തിയാക്കിയത്. തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷം വിളക്കുമാടത്തിൽ ആദ്യമായി തിരിതെളിച്ചത് [[1973]] [[ഏപ്രിൽ 14]]-ന് ([[വിഷു]] ദിവസം) ആയിരുന്നു. === മോഷണം === 1985 മാർച്ച് 31-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ അതിഭയങ്കരമായ ഒരു മോഷണം നടക്കുകയുണ്ടായി. ഭഗവാന് ചാർത്തിയിരുന്ന 60 ഗ്രാം തൂക്കം വരുന്ന 24 നീലക്കല്ലുകളും അമൂല്യരത്നങ്ങളുമടങ്ങിയ നാഗപടത്താലി, 45 ഗ്രാം തൂക്കം വരുന്ന മഹാലക്ഷ്മിമാല, 90 ഗ്രാം തൂക്കം വരുന്ന നീലക്കല്ലുമാല എന്നിവയാണ് അന്ന് മോഷണം പോയത്. കേരളചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കുപ്രസിദ്ധമായ മോഷണങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്; ഒപ്പം ഏറ്റവുമധികം ചർച്ചാവിഷയമായതും. ആറുമാസത്തെ കാലാവധിക്കുശേഷം അന്നത്തെ മേൽശാന്തി കക്കാട് ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ ദിവസമായിരുന്നു മോഷണം. പതിവുരീതിയുടെ ഭാഗമായി സ്ഥാനചിഹ്നമായ താക്കോൽക്കൂട്ടം ശ്രീകോവിലുനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ സമർപ്പിച്ച് സ്ഥാനമൊഴിയുന്നതിനിടയിലാണ് ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി വിഗ്രഹത്തിൽ മൂന്ന് ആഭരണങ്ങളുടെ കുറവ് കണ്ടെത്തിയത്. തുടർന്ന് പൊട്ടിക്കരഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രം വിട്ടത്. പലരും അന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഇക്കാര്യത്തിൽ സംശയിച്ചു. മറ്റുചിലർ പ്രമുഖ കോൺഗ്രസ് നേതാവും പിൽക്കാല [[പൊന്നാനി നിയമസഭാമണ്ഡലം|പൊന്നാനി]] എം.എൽ.എയും അന്നത്തെ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ചെയർമാനുമായിരുന്ന പി.ടി. മോഹനകൃഷ്ണനെയാണ് സംശയിച്ചത്. മോഹനകൃഷ്ണൻ തിരുവാഭരണം മോഷ്ടിച്ച് അന്നത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരന്]] സമർപ്പിച്ചു എന്നുവരെ ആക്ഷേപങ്ങൾ ഉയർന്നു. 1987-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഈയൊരു വാദം ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു അന്നത്തെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായിരുന്ന [[ഇ. കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]]യും കൂട്ടരുടെയും പ്രചരണം. '''കള്ളാ കരുണാകരാ, എന്റെ തിരുവാഭരണം തിരിച്ചുതരാതെ നീ എന്നെ കാണാൻ വരരുത്''' എന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ കരുണാകരനോട് പറയുന്ന രീതിയിൽ കാർട്ടൂണുകൾ പ്രചരിച്ചു. ''ചെപ്പുകിലുക്കണ കരുണാകരാ നിന്റെ ചെപ്പുതുറന്നൊന്നു കാട്ടൂ നീ'' എന്ന രീതിയിൽ പാരഡി ഗാനങ്ങളും ഇതിനിടയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഇതിനിടയിൽ അഞ്ചുവട്ടം ക്ഷേത്രം മേൽശാന്തിയായി പ്രവർത്തിച്ച, ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കൻ കൂടിയായിരുന്ന ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയുടെ കയ്യിൽനിന്ന് ദേവസ്വം അയ്യായിരം രൂപ നഷ്ടപരിഹാരം പിരിച്ചെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തെയും മക്കളായ ആനന്ദനെയും ദേവദാസനെയും നുണപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയരാക്കി. ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയുടെ മകൾ സുധയുടെ വിവാഹവും മുടങ്ങി. ഇല്ലത്ത് പോലീസ് കയറിയിറങ്ങി. മനസ്സമാധാനമെന്നൊന്ന് കുടുംബത്തിൽ ഇല്ലാതായി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന കരുണാകരനെയും മോഹനകൃഷ്ണനെയും കളിയാക്കിക്കൊണ്ട് 1987-ൽ അധികാരത്തിലേറിയ ഇടതുപക്ഷസർക്കാർ, പക്ഷേ ഇക്കാര്യത്തിൽ അലംഭാവം കാണിച്ചു. അന്വേഷണം വേണ്ടപോലെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ അവർക്കായില്ല. 1993-ൽ കേസ് അന്വേഷിച്ച [[കുന്നംകുളം]] മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതി ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയെയും മക്കളെയും നിരപരാധികളെന്നുകണ്ട് വെറുതെവിട്ടു. എന്നാൽ ആ വാർത്ത കേൾക്കാൻ ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. 1989-ൽ കടുത്ത മനോവേദന മൂലം അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചുപോയിരുന്നു. പിന്നീട് മകൻ ദേവദാസൻ നമ്പൂതിരി 1998-ലും 2002-ലുമായി രണ്ടുവട്ടം മേൽശാന്തിയായി. ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയുടെ പേരമകനും ആനന്ദൻ നമ്പൂതിരിയുടെ മകനുമായ ഡോ. കിരൺ ആനന്ദ് 2022-ൽ ആദ്യ അപേക്ഷയിൽ തന്നെ മേൽശാന്തിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1985, 1990, 2007 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവപ്രശ്നം നടത്തി. ആ ദേവപ്രശ്നങ്ങളിലെല്ലാം തിരുവാഭരണങ്ങൾ ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. തുടർന്ന് 1990-ലും 2013-ലും ക്ഷേത്രക്കിണർ വറ്റിച്ച് പരിശോധന നടത്തി. എന്നാൽ അപ്പോഴൊന്നും തിരുവാഭരണങ്ങൾ കിട്ടിയില്ല. 2013 മാർച്ചിൽ നടത്തിയ പരിശോധനയിൽ ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽനിന്ന് ഏതാനും സാളഗ്രാമങ്ങളും പൂജാപാത്രങ്ങളും മറ്റും ലഭിച്ചു. 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് ക്ഷേത്രക്കിണർ വീണ്ടും വറ്റിച്ച് പരിശോധന നടത്തി. തുടർന്ന് തിരുവാഭരണങ്ങളിലെ നാഗപടത്താലി തിരിച്ചുകിട്ടി. മറ്റുള്ളവ കണ്ടുപിടിയ്ക്കാനുള്ള ശ്രമം നടന്നുവരുന്നു. == ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യ == തനതായ കേരളീയ വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിരിയ്യ്ക്കുന്നത്. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] ആണ് ഇവിടെ ആദ്യത്തെ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത് എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. [[വിഷു]]ദിവസത്തിൽ സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഗുരുവായൂരിലെ വിഷ്ണുവിന്റെ കാൽക്കൽ വീഴുന്ന വിധത്തിലാണ് ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് (കിഴക്കോട്ട് ദർശനം). ഇങ്ങനെ സൂര്യൻ വിഷുദിവസത്തിൽ ആദ്യമായി വിഷ്ണുവിന് വന്ദനം അർപ്പിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുവശത്തും പടിഞ്ഞാറുവശത്തും ഓരോ കവാടങ്ങളുണ്ട്. ഭഗവദ്ദർശനവശമായ കിഴക്കുവശത്തുള്ളതാണ് പ്രധാനം. തിരക്കില്ലാത്തപ്പോൾ അവിടെനിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ ഭഗവദ്വിഗ്രഹം കാണാൻ സാധിക്കും. പണ്ട് കിഴക്കേനടയിലെ മഞ്ജുളാലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽ പോലും വിഗ്രഹം കാണാമായിരുന്നുവത്രേ! ഇരുവശത്തും ഇരുനിലഗോപുരങ്ങൾ പണിതിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കേ നടയിലെ ഗോപുരത്തേക്കാൾ ഉയരം കുറവാണ് പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ ഗോപുരത്തിന്. കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന് 33 അടിയും, പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് 27 അടിയും ഉയരം വരും. [[File:Garuda statue at Guruvayur Sri Krishna Temple.jpg|thumb|മഞ്ജുളാൽത്തറയിലെ ഗരുഡൻ]] [[File:Sathyagraha memorial at Guruvayur.jpg|thumb|എ. കെ. ജി. കവാടം (ഗുരുവായൂർ സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിനടുത്ത്) ]] ==ശ്രീകോവിൽ== ലക്ഷണമൊത്ത ചതുരാകൃതിയിലുള്ളതാണ് ഇവിടത്തെ ശ്രീകോവിൽ. രണ്ടുനിലകളോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണം പൂശിയതാണ്. 1981 ജനുവരി 14-ന് [[മകരസംക്രാന്തി|മകരസംക്രാന്തിദിവസം]] കെ.ടി.ബി. മേനോൻ എന്ന ഭക്തന്റെ വഴിപാടായാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര സ്വർണ്ണം പൂശിയത്. വടക്കുഭാഗത്ത് അഭിഷേകജലം ഒഴുകുന്ന ഓവ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അകത്ത് മൂന്നുമുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹത്തെക്കൂടാതെ സ്വർണ്ണത്തിലും പഞ്ചലോഹത്തിലും തീർത്ത രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്. ഇവയിൽ സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹമാണ് നിത്യേന ശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളത്. 1975-ൽ പ്രശസ്ത വിഗ്രഹശില്പിയായിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചത്. പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തെ ശില്പികൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ്. അല്പം രൗദ്രഭാവത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിലുള്ള ഈ വിഗ്രഹം, ആറാട്ടിനുമാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. വിഗ്രഹത്തിന് പുറകിലായി അതിവിശേഷമായ ഒരു സാളഗ്രാമപ്പടി കൂടിയുണ്ട്. ഇതുവഴി വൈഷ്ണവചൈതന്യം പതിന്മടങ്ങ് വർദ്ധിയ്ക്കുന്നു. ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾകൊണ്ടും ദാരുശില്പങ്ങൾകൊണ്ടും അതിമനോഹരമാക്കിയിട്ടുണ്ട് ഇവിടത്തെ ശ്രീകോവിൽ. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, അന്നത്തെ ദേവസ്വം കാര്യസ്ഥനായിരുന്ന മേലേപ്പുറത്ത് കോന്തിമേനോന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ, അക്കാലത്തെ പ്രശസ്ത ചുവർച്ചിത്രകാരന്മാരായിരുന്ന പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായരും ശിഷ്യൻ കരുമാമ്പറമ്പത്ത് അച്യുതൻ നായരും ചേർന്നാണ് ഇവിടെ ആദ്യമായി ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർത്തത്. 1970-ലെ തീപിടുത്തത്തിൽ ഇവയ്ക്ക് കാര്യമായി കേടുപാടുകൾ പറ്റി. നിലവിൽ ശ്രീകോവിൽച്ചുവരുകളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ചിത്രങ്ങൾ, 1981-'82 കാലത്ത് വരച്ചുചേർത്തവയാണ്. [[മമ്മിയൂർ കൃഷ്ണൻകുട്ടി നായർ]], [[കെ.കെ വാര്യർ]], [[പട്ടാമ്പി ശേഖരവാര്യർ]], [[എം.കെ. ശ്രീനിവാസൻ]] എന്നീ ചുവർച്ചിത്രകാരന്മാരും ശിഷ്യഗണങ്ങളും ചേർന്നാണ് ഇവ വരച്ചത്. 2025 മാർച്ച് ഒന്നിന് ഈ ചിത്രങ്ങളിൽ പുതിയ ചായങ്ങൾ ചേർക്കുകയും താമരക്കണ്ണനെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് മാറ്റിവരയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിലുകൾ പിച്ചളയിൽതീർത്ത് സ്വർണ്ണം പൂശിയവയാണ്. 101 മണികൾ ഈ വാതിലിലുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിലേക്ക് കയറാനായി സോപാനപ്പടികൾ കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തവയാണ്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അവയും സ്വർണ്ണം പൂശിയിട്ടുണ്ട്. ഇരുവശത്തുനിന്നും കയറാൻ പറ്റുന്ന രീതിയിലുള്ള സോപാനപ്പടികളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ==നാലമ്പലം== ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ ===വാതിൽമാടങ്ങൾ=== കിഴക്കുവശത്തുകൂടി അങ്കണത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ ഇരുവശത്തുമുള്ള ഉയർന്ന പീഠങ്ങളാണ് വാതിൽമാടങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അവയിൽ, തെക്കുഭാഗത്തുള്ള വാതിൽമാടത്തിന്റെ കിഴക്കേ തൂണിൽ ചാരിയിരുന്നാണ് മേൽപ്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. ഇന്ന് ആ സ്ഥലത്ത് അത് എഴുതിക്കാണിയ്ക്കുന്ന ഒരു ഫലകവും സമീപം ഒരു നിലവിളക്കും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ വന്ദിച്ചശേഷമാണ് ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് പോകുന്നത്. ഇതിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പ്രത്യേകം മുറിയിലാണ് കീഴ്ശാന്തിമാർ ചന്ദനം അരയ്ക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള വാതിൽമാടം, പണ്ട് പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കുള്ളതായിരുന്നു. ഇന്ന് ഈ സ്ഥലങ്ങൾ പ്രത്യേകപരിപാടികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലാണ് നിത്യവും രാവിലെയുള്ള ഗണപതിഹോമമടക്കമുള്ള ക്രിയകൾ നടത്തിവരുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിലാണ് നിത്യേനയുള്ള [[ചെണ്ടമേളം|ചെണ്ടമേളവും]] [[അഷ്ടപദി]] ആലാപനവും നടക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അഷ്ടപദി ആലാപനത്തിന് വളരെയധികം പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അഷ്ടപദി കേരളത്തിൽ പ്രചരിച്ചുതുടങ്ങിയ കാലം മുതലേ ഗുരുവായൂരിൽ അഷ്ടപദി അർച്ചന നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ചെർപ്പുളശ്ശേരി ഉണ്ണിരാരിച്ചൻ തിരുമുല്പാടും മകൻ [[ജനാർദ്ദനൻ നെടുങ്ങാടി|ജനാർദ്ദനൻ നെടുങ്ങാടിയും]] ഈ രംഗത്തെ പ്രധാന കലാകാരന്മാരായിരുന്നു. അഷ്ടപദിയിൽ ഒരു ഗുരുവായൂർ ശൈലി തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ ഇവർ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ അഷ്ടപദി മൈക്കിലൂടെ കേൾപ്പിച്ചുകൊടുക്കുന്ന പരിപാടിയുണ്ട്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമെല്ലാം മൈക്കിൽ അഷ്ടപദി കേൾക്കാവുന്നതാണ്. ===നമസ്കാരമണ്ഡപം=== ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത പീഠമാണ് നമസ്കാരമണ്ഡപം. തന്ത്രിയ്ക്കും ഓതിയ്ക്കന്മാർക്കും ശാന്തിക്കാർക്കും പൂജയ്ക്കുശേഷം നമസ്കരിയ്ക്കാനുള്ള മണ്ഡപം എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഇത് നമസ്കാരമണ്ഡപം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. നാലുകാലുകളോടുകൂടിയ താരതമ്യേന ചെറിയൊരു നമസ്കാരമണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര സ്വർണ്ണം മേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതിനുമുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] സാന്നിധ്യം ഈ മണ്ഡപത്തിലുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം ഭക്തർ ഇവിടെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. മൂന്ന് തട്ടുകളോടുകൂടിയ ഒരു കവരവിളക്ക് ഇവിടെ കാണാം. ദീപാരാധനാസമയത്തും മറ്റും ഇത് കത്തിച്ചുവയ്ക്കുന്നു. മേൽശാന്തി നറുക്കെടുപ്പിന്റെ അവസരങ്ങളിൽ ഇവിടെ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുള്ള പെട്ടിയിൽനിന്നാണ് പുതിയ മേൽശാന്തിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. പഴയ മേൽശാന്തി സ്ഥാനമൊഴിയുമ്പോൾ തന്റെ സ്ഥാനചിഹ്നമായ താക്കോൽക്കൂട്ടം ഇവിടെ നിക്ഷേപിക്കുകയാണ് ചെയ്യുക. തുടർന്ന് ഓതിയ്ക്കൻ ഇത് പുതിയ മേൽശാന്തിയ്ക്ക് കൈമാറുന്നു. ===നാലമ്പലം=== അങ്കണത്തിനു ചുറ്റും മേൽക്കൂരയോടുകൂറ്റിയതാണ് നാലമ്പലം. ഇതിനകത്ത് സ്ഥലം വളരെ കുറവാണ്. എങ്കിലും പ്രദക്ഷിണം നിർബാധം നടത്താം. നാലമ്പലത്തിനൊത്ത നടുക്കായി ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള അകത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ അങ്ങിങ്ങായി ബലിക്കല്ലുകൾ കാണാം. അഷ്ടദിക്പാലകർ (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), സപ്തമാതൃക്കൾ (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - [[ബ്രാഹ്മി]]/[[ബ്രഹ്മാണി]], [[മാഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[വാരാഹി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്നീ ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), അനന്തൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യമൂർത്തി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[വിഷ്വക്സേനൻ]]) തുടങ്ങിയ ദേവന്റെ കാവൽക്കാരെയാണ് ഈ ബലിക്കല്ലുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. നിത്യശീവേലിക്ക് ഈ കല്ലുകളിലാണ് മേൽശാന്തി ബലിതൂകുന്നത്. കൂടാതെ, വിഷ്ണുക്ഷേത്രമായതിനാൽ വടക്കുവശത്ത് '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നീ ഏഴുദേവതകളാണ് ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവർക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ രണ്ട് ദേവന്മാരുമുണ്ട്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവഭാവമായാണ് ഇതിനെ കണ്ടുവരുന്നത്. എന്നാൽ, ഇവർക്ക് ബലിക്കല്ലുകൾ നൽകിയിട്ടില്ല. പകരം, സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകിപ്പോകുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ/ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ===തിടപ്പള്ളി=== ഭഗവാനുള്ള നിവേദ്യം തയ്യാറാക്കുന്ന മുറിയാണ് തിടപ്പള്ളി. പതിവുപോലെ നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ശ്രീകോവിലിന് വലതുവശത്താണ് തിടപ്പള്ളി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. രണ്ടുഭാഗങ്ങളാക്കിത്തിരിച്ച തിടപ്പള്ളിയുടെ ഒരുഭാഗത്ത് പായസം പോലുള്ള നിവേദ്യങ്ങളും മറുഭാഗത്ത് [[അപ്പം]] പോലുള്ള നിവേദ്യങ്ങളുമാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. സാധാരണ വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ പാൽപ്പായസം തന്നെയാണ് ഗുരുവായൂരിലും പ്രധാന നിവേദ്യം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|അമ്പലപ്പുഴയിൽ]] നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി തൂവെള്ള നിറമാണ് ഇവിടെയുള്ള പാൽപ്പായസത്തിന്. നിത്യവും പന്തീരടിയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കും അത്താഴപ്പൂജയ്ക്കുമായി മൂന്നുനേരം പാൽപ്പായസനിവേദ്യം പതിവാണ്. കൂടാതെ, നെയ്പ്പായസം, പാലടപ്രഥമൻ, കടുമ്പായസം (ഇരട്ടിപ്പായസം), ത്രിമധുരം, പഴം, പഞ്ചസാര, അപ്പം, അട തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. ===പടക്കളം=== ഭഗവാനു നിവേദിച്ച പടച്ചോറ് വിതരണം ചെയ്യുന്നതിവിടെയാണ്. ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ഒരു പ്രത്യേകമുറിയിലാണ് സ്ഥാനം. ഇവിടെ പ്രത്യേകം കൊട്ടകളിൽ നിറച്ച് പടച്ചോറ് കൂട്ടിവച്ചിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം. ഇലയിൽ വന്നാണ് ഇവ കൊടുക്കുക. ===തുറക്കാ അറ=== പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെത്തന്നെ ഒരിയ്ക്കലും തുറക്കാത്ത ഒരു രഹസ്യ അറയാണ് തുറക്കാ അറ. തിടപ്പള്ളിയ്ക്ക് പടിഞ്ഞാറാണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നാഗങ്ങളാണ് ഈ നിലവറ കാക്കുന്നതാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിനകത്ത് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ മയിൽപ്പീലി പോലുള്ള പല അത്ഭുതവസ്തുക്കളുമുള്ളതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ ഇത് തുറക്കാൻ ചില വിരുതന്മാർ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ അന്ന് കുറേ അനർത്ഥങ്ങൾ കാണാനിടയായി{{തെളിവ്}}. തുടർന്ന് അത് എന്നെന്നേയ്ക്കുമായി അടച്ചിടുകയായിരുന്നു. ===സരസ്വതി അറ=== ഗണപതിക്ഷേത്രത്തിന്റെ തൊട്ടുമുമ്പിലാണ് സരസ്വതി അറ. നവരാത്രികലത്ത് ഓലകൾ പൂജയ്ക്കുവച്ചിരുന്ന സ്ഥലമാണിത്. തന്മൂലമാണ് ഈ മുറിയ്ക്ക് സരസ്വതി അറ എന്ന പേരുവന്നത്. സ്ഥലക്കുറവുകാരണം ഇപ്പോൾ പൂജവെപ്പ് കൂത്തമ്പലത്തിലേക്ക് മാറ്റി. എങ്കിലും, സരസ്വതീദേവിയുടെ ശക്തമായ സാന്നിദ്ധ്യം ഇന്നും ഈ മുറിയിലുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ, ഈ മുറി ഇതുവരെ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിട്ടില്ല. ഇപ്പോൾ നിത്യേന സരസ്വതീപൂജ നടക്കുന്ന സ്ഥലമാണിത്. വിദ്യാദേവിയായ സരസ്വതിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രം ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിനുമുന്നിൽ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഇവിടെ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്ക് ഉത്തമമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ===നൃത്തം=== ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഒരു മുറിയാണ് നൃത്തം. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഭാഗവതോത്തമനായ വില്വമംഗലത്തിന് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നൃത്തം ദർശിക്കാനായത് ഇവിടെ വച്ചാണ്. തന്മൂലം നൃത്തം എന്ന പേരുവന്നു. [[കന്നി]], [[കുംഭം]] എന്നീ മാസങ്ങളിലെ [[മകം]] നക്ഷത്രദിവസങ്ങളിൽ ഈ മുറിയിൽവച്ചാണ് [[ശ്രാദ്ധം|ശ്രാദ്ധച്ചടങ്ങുകൾ]] നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ സർവ്വവും സമർപ്പിച്ച രണ്ട് ഭക്തരുടെ ശ്രാദ്ധം ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ഊട്ടുന്നു എന്നതാണ് സങ്കല്പം. ഇവിടെ ഭഗവദ്സ്മരണയിൽ ഒരു നിലവിളക്ക് കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. നൃത്തത്തിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് ശ്രീകോവിലിൽ കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുന്നതിന് തത്തുല്യമായ ഫലം നൽകുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം ഇവിടെയും തിരക്കുണ്ടാകാറുണ്ട്. ===മുളയറ=== നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്താണ് മുളയറ. ഇവിടെയാണ് ഉത്സവക്കാലത്ത് മണ്ണുനിറച്ച് വിവിധ ഇനം വിത്തുകൾ വിതച്ച കുടങ്ങൾ വയ്ക്കുന്നത്. ''മുളയിടൽ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ചടങ്ങോടെയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവത്തിന് തുടക്കം കുറിയ്ക്കുന്നത്. മുളപൂജ നടക്കുന്നതിനാൽ ''മുളയറ'' എന്ന പേരുവന്നു. ഉത്സവക്കാലത്ത് മാത്രമേ ഇവിടെ ദർശനമുണ്ടാകാറുള്ളൂ. അല്ലാത്തപ്പോഴെല്ലാം ഇവിടം അടച്ചിരിയ്ക്കും. ===കോയ്മ അറ=== നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പഴയ ഭരണസംവിധാനത്തിൽ പൂജകളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചിരുന്ന കോയ്മകളുടെ മുറി. ഇന്ന് ഇത് വെളിച്ചെണ്ണ വിൽക്കാനുള്ള സ്ഥാനമാണ്. ===മണിക്കിണർ=== ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കിണറാണിത്. ഈ കിണറ്റിലെ ജലമാണ് അഭിഷേകത്തിനും നിവേദ്യത്തിനും ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത്. ഇവിടെ വരുണസാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം ശീവേലിസമയത്ത് ഇവിടെയും ബലിതൂകാറുണ്ട്. ഇവിടത്തെ ജലത്തിന് വളരെയധികം പ്രത്യേകതകളുണ്ട്. കൊടിയ വേനലിലും പെരുമഴയിലും മരം കോച്ചുന്ന തണുപ്പിലും ഇവിടത്തെ ജലം തുല്യനിലയിൽത്തന്നെ നിൽക്കുന്നു. പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലൊന്നുംതന്നെ ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലം ലഭിയ്ക്കുന്നില്ല. സാളഗ്രാമാദി വിശിഷ്ടവസ്തുക്കൾ ഇവിടെയുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. 2013-ൽ നടന്ന പരിശോധനയിൽ ഇത് വ്യക്തമായി. 1985-ൽ മോഷണം പോയ തിരുവാഭരണങ്ങൾ 2014-ൽ ലഭിച്ചത് ഈ കിണറ്റിൽനിന്നാണ്. ==നടപ്പുര== ===ബാഹ്യാങ്കണം=== ക്ഷേത്രം നാലമ്പലത്തിനുചുറ്റുമുള്ളതാണ് ബാഹ്യാങ്കണം. ശീവേലി നടക്കുന്നതിവിടെയാണ്. നിലവിൽ നാല് നടകളിലും നടപ്പുരകൾ പണിതിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള പ്രധാന നടപ്പുര, ആദ്യകാലത്ത് ഓടുമേഞ്ഞതായിരുന്നു. 2001-ൽ വ്യവസായഭീമനായിരുന്ന [[ധീരുഭായ് അംബാനി|ധീരുഭായ് അംബാനിയുടെ]] നേർച്ചയായി ഓടുകൾ മാറ്റുകയും മേൽക്കൂര പൂർണ്ണമായും ചെമ്പുമേയുകയും ചെയ്തു. വടക്കുഭാഗത്തെ നടപ്പുരയും അതിഗംഭീരമായ ഒരു നിർമ്മിതിയാണ്. ഇതിന്റെ കോൺക്രീറ്റ് മേൽക്കൂരയ്ക്ക് പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച ഓർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന്, ആചാര്യവന്ദനത്തിന് ഒരു ഭാഗം ഒഴിച്ചിട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ ഭാഗത്തുതന്നെയാണ് രാത്രി നടയടച്ചശേഷം [[കൃഷ്ണനാട്ടം]] നടക്കുന്നത്. വിവിധ ദേവീദേവന്മാരുടെയും ഭക്തോത്തമന്മാരുടെയും അതിമനോഹരമായ രൂപങ്ങൾ കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ് വടക്കേ നടപ്പുരയിലെ തൂണുകൾ. ഇവ ഗുരുവായൂരിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിൽ പെടുന്നു. തെക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള നടപ്പുരകൾ, 1970-ലെ തീപിടുത്തത്തിനുശേഷം പണികഴിപ്പിച്ചവയാണ്. ഇവ താരതമ്യേന ലളിതമായ നിർമ്മിതികളാണ്. ===ഗോപുരങ്ങൾ=== കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും പ്രവേശന വഴികളിൽ അപൂർവങ്ങളായ ചുമർചിത്രങ്ങളും ദാരുശില്പങ്ങളും കൊണ്ട് അലംകൃതമായ രണ്ടുനില ഗോപുരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിനാണ് ഉയരം കൂടുതൽ - 33 അടി. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് 27 അടിയേ ഉയരമുള്ളൂ. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ നശിച്ച ചില ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടങ്ങളിൽ പുനർനിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്. മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ ശൈലിയിലും വിഷയത്തിലുമുള്ള ചുമർചിത്രങ്ങളാണിവിടെ. കിഴക്കേ നടയിൽ പ്രവേശനകവാടത്തിന്റെ നേരെ മുകളിലായി രണ്ടു ഗോപുരങ്ങൾക്കും മരംകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച കൂറ്റൻ വാതിലുകളുണ്ട്. അവയിൽ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും കൊത്തിവച്ചിരിക്കുന്നു. അകത്തുകടക്കുന്നതിനായി കിഴക്കേ നടയിൽ ക്യൂ സൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്കുമാത്രമേ സാധാരണയായി നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിയ്ക്കാറുള്ളൂ. കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന് വടക്കുവശത്തുള്ള വഴിയിൽ ദേവസ്വം മാനേജറുടെ ക്യാബിനാണ്. ഇങ്ങോട്ട് കടക്കാനായി മതിൽക്കകത്തുതന്നെ കോണിപ്പടികൾ കാണാം. ===വിളക്കുമാടം=== നാലമ്പലത്തിന് ചുറ്റും ചുമരിലുറപ്പിച്ചിട്ടുള്ള മരച്ചള്ളകളിൽ ഉറപ്പിച്ചിട്ടുള്ള 8000 പിച്ചള വിളക്കുകളുള്ളതാണ് വിളക്കുമാടം. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനസമയത്തും മറ്റും ഈ വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നു. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിലുള്ള കാഴ്ച അതിമനോഹരമാണ്. മറ്റുള്ള മൂന്നുനടകളിലും വാതിലുകളുടെയും ശ്രീകോവിലിന്റെയും രൂപത്തിൽ തടസ്സങ്ങളുണ്ടാകുമെങ്കിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ഇവയില്ല. അതിനാൽ തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ ദീപപ്രഭ ആസ്വദിയ്ക്കാവുന്നതാണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ദൃശ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് പടിഞ്ഞാറേ വിളക്കുമാടത്തിൽ വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. [[പൗർണ്ണമി]]ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെനിന്ന് കൊടിമരത്തിന്റെ മുകളിലെ ഗരുഡനെയും അതിനപ്പുറമുള്ള പൂർണ്ണചന്ദ്രനെയും കാണാനാകുന്ന സ്ഥലം കൂടിയാണിത്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഇരുമ്പുവിളക്കുകൾ 20-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപാദത്തിൽ പിച്ചളയാക്കുകയായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിപ്പോയശേഷം മൂന്നുവർഷമെടുത്താണ് ഇവ പുനർനിർമ്മിച്ചത്. ===നടപ്പുര=== കിഴക്കേഗോപുരം മുതൽ ബലിക്കൽപ്പുരവരെയുള്ള ഭാഗത്ത് മേൽക്കൂരയുള്ള ഭാഗമാണിത്. നടപ്പുരയുടെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഉയരംകൂടിയ ഭാഗമാണ് '''ആനപ്പന്തൽ.''' മൂന്ന് ആനകളെ ഒരുസമയം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സ്ഥലം ഇവിടെയുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടത്തിന്റെ നേരെ മുകളിലായി വരുന്ന ഭാഗത്ത്, [[ഹിരണ്യകശിപു|ഹിരണ്യകശിപുവിനെ]] വധിയ്ക്കുന്ന ഉഗ്രമൂർത്തിയായ [[നരസിംഹം|നരസിംഹമൂർത്തിയുടെ]] അതീവചൈതന്യമുള്ള ഒരു എണ്ണച്ഛായാചിത്രം കാണാം. [[രാജാ രവിവർമ്മ|രാജാ രവിവർമ്മയുടെ]] ശിഷ്യപരമ്പരയിൽ പെട്ട എൻ. ശ്രീനിവാസയ്യർ എന്ന ചിത്രകാരൻ വരച്ചുചേർത്ത ഈ ചിത്രം, 1952 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിനാണ് ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചത്. ആറടി ഉയരവും അഞ്ചടി വീതിയുമുള്ള ഈ ഭീമൻ ചിത്രം, ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന ഭക്തരെ പ്രത്യേകമായി ആകർഷിയ്ക്കുന്നതാണ്. ചിത്രം സമർപ്പിച്ച തീയതിയും, ചിത്രകാരന്റെ പേരും യഥാക്രമം ഇതിന് മുകളിലും താഴെയുമായി എഴുതിവച്ചിട്ടുണ്ട്. കാലപ്പഴക്കം മൂലം കേടുവന്ന ഈ ചിത്രം, 2021-ൽ ഗുരുവായൂർ ചുവർച്ചിത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പ്രിൻസിപ്പാളായിരുന്ന കെ.യു. കൃഷ്ണകുമാറും ശിഷ്യഗണങ്ങളും ചേർന്ന് പുതുക്കിവരയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ഇതിന് അഭിമുഖമായി മറ്റൊരു നരസിംഹചിത്രവും ഇവിടെ കാണാം. ഇത് എ.എൻ.എൻ. നമ്പൂതിരിപ്പാട് എന്ന ചിത്രകാരൻ 2001-ൽ സമർപ്പിച്ചതാണ്. ഈ ചിത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന നരസിംഹചിത്രം കേടുവന്ന് നശിച്ചുപോയപ്പോഴാണ് ഈ ചിത്രം പകരം വച്ചത്. [[കിളിമാനൂർ ശേഖരവാര്യർ]] എന്ന ചിത്രകാരൻ വരച്ച, അതീവചൈതന്യമുള്ള മറ്റൊരു നരസിംഹചിത്രമായിരുന്നു അത്. ഈ ചിത്രം കൂടാതെ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി സമർപ്പിച്ച വേറെയും ധാരാളം ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ വഴിപാടായി സമർപ്പിച്ച പച്ചക്കറികൾ സൂക്ഷിയ്ക്കുന്നത് നടപ്പുരയുടെ തെക്കുഭാഗത്താണ്. ഇതിനടുത്തുള്ള ഒരു പ്രത്യേകസ്ഥലത്തുവച്ചാണ് നിത്യേന പള്ളിയുണർത്തലിനും അഞ്ചുപൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമെല്ലാം [[നാദസ്വരം]] വായിയ്ക്കുന്നത്. വടക്കുവശത്ത് ആൾരൂപങ്ങൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലമുണ്ട്. ===ധ്വജസ്തംഭം (കൊടിമരം)=== കിഴക്കേ ബാഹ്യാങ്കണത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ധ്വജസ്തംഭം അഥവാ കൊടിമരം 65 അടി ഉയരമുള്ളതും സ്വർണ്ണം പൊതിഞ്ഞതുമാണ്. 1952 ഫെബ്രുവരി ആറിനാണ് (കൊല്ലവർഷം 1127 മകരം 24, [[മകയിരം]] നക്ഷത്രം) ഈ കൊടിമരം ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഭഗവദ്വാഹനമായ ഗരുഡനെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ഈ കൊടിമരം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ കൊടിമരങ്ങളിലൊന്നാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന പഞ്ചലോഹക്കൊടിമരം കാലപ്പഴക്കം കൊണ്ട് ദ്രവിച്ചുപോയപ്പോഴാണ് സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം പണിത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. [[തേക്ക്|തേക്കുമരത്തിന്റെ]] തടിയിൽ പൊതിഞ്ഞ് സ്വർണ്ണപ്പറകൾ ഇറക്കിവച്ച കൊടിമരമാണിത്. ഇന്നത്തെ എറണാകുളം ജില്ലയിലുള്ള പ്രസിദ്ധ ക്രൈസ്തവ തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമായ [[മലയാറ്റൂർ|മലയാറ്റൂരിനടുത്തുള്ള]] വനത്തിൽ നിന്നാണ് ഇതിനുള്ള തേക്ക് കണ്ടെടുത്തത്. അവിടെ നിന്ന് [[പെരിയാർ|പെരിയാറിലൂടെയും]], തുടർന്ന് [[കനോലി കനാൽ|കനോലി കനാലിലൂടെയും]] ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള [[ചക്കംകണ്ടം|ചക്കംകണ്ടത്തെത്തിച്ച]] തേക്കിൻതടി, പിന്നീട് പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ കുറച്ചുഭാഗം തകർത്തശേഷം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. [[തിരുവിതാംകൂർ ഭരണാധികാരികൾ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ അവസാന രാജാവായിരുന്ന]] [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ|ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മയാണ്]] തേക്കിൻതടി വഴിപാടായി സമർപ്പിച്ചത്. [[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ|ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവനാണ്]] തടി ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വച്ച തടി എണ്ണത്തോണിയിൽ കിടത്തുകയും, ഭക്തർ അതിൽ നിത്യവും എണ്ണയൊഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തുപോന്നു. ഇതിലിറക്കാനുള്ള സ്വർണ്ണപ്പറകൾ നിർമ്മിച്ചത് കൊടുങ്ങല്ലൂർ വേലപ്പൻ ആചാരിയും മകൻ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ദർശനപുണ്യം നൽകുന്ന ഈ കൊടിമരത്തിൽ ഇപ്പോൾ അലങ്കാരവിളക്കുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. സന്ധ്യയ്ക്കുശേഷം അവ കത്തിയ്ക്കുന്നു. ===വലിയ മണി=== ബാഹ്യാങ്കണത്തിൽ വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ സമയമറിയിയ്ക്കാൻ മുഴക്കുന്ന വലിയ മണി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലായിരുന്നു മണിയുണ്ടായിരുന്നത്. പുതിയ തുലാഭാരക്കൗണ്ടർ പണിയുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി 2007-ൽ അത് ഇപ്പോഴത്തെ സ്ഥാനത്തേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോഴുള്ള മണി പൂർണ്ണമായും ഓടിൽ പണിതതാണ്. ഇവിടെ മുമ്പുണ്ടായിരുന്നത് നൂറുവർഷത്തിലധികം പഴക്കമുള്ള ഒരു മണിയായിരുന്നു. കാലപ്പഴക്കം മൂലം ദ്രവിച്ചുപോയ ഈ മണി, 2019-ൽ മാറ്റുകയും പകരം പുതിയ മണി വച്ചുപിടിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. 2023 ഏപ്രിലിൽ മണിയുടെ ഇരുവശവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തൂണുകൾ പൂർണമായും സ്വർണ്ണം പൊതിയുകയും ദശാവതാരരൂപങ്ങൾ വച്ചുപിടിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ===കൂത്തമ്പലം=== ക്ഷേത്രമതിൽക്കകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലാണ് കൂത്തമ്പലം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്ന് നിലനിലനിൽക്കുന്ന ഏറ്റവും പഴയ നിർമ്മിതിയാണ്, 1540-ൽ പണികഴിപ്പിച്ച ഈ കൂത്തമ്പലം. കേരളത്തിൽ സ്വന്തമായി കൂത്തമ്പലമുള്ള അപൂർവം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ. അവയിൽ ഏറ്റവും ചെറിയ കൂത്തമ്പലങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എങ്കിലും, അതിമനോഹരമായ ശില്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ് ഇവിടെയുള്ള തൂണുകൾ. വിശേഷാവസരങ്ങളിൽ [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടവും]] ഇവിടെ നടത്തപ്പെടുന്നു. അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം, മണ്ഡലകാലത്ത് നടത്തപ്പെടുന്ന [[അംഗുലീയാങ്കം]] കൂത്താണ്. അശോകവനത്തിൽ കഴിയുന്ന [[സീത|സീതാദേവി]]യ്ക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഹനുമാൻ, ദേവിയ്ക്ക് രാമമുദ്ര ചാർത്തിയ മോതിരം നൽകുന്ന കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ കൂത്ത് സൃഷ്ടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. അംഗുലീയാങ്കം കൂത്ത് നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രധാനസ്ഥാനമാണ് ഗുരുവായൂരിനുള്ളത്. [[നെല്ലുവായ]] കുട്ടഞ്ചേരി ചാക്യാർ കുടുംബത്തിനാണ് ഇവിടെ കൂത്തിനുള്ള അവകാശം. ഹനുമാന്റെ വേഷം നടത്തുന്ന ചാക്യാർ, തദവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെ മണിയടിച്ചുതൊഴുന്നത് രസകരമായ ഒരു കാര്യമാണ്. കൂത്തമ്പലത്തിലും ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതായി വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിലെ പല വിശേഷച്ചടങ്ങുകളും നടക്കുന്നത് ഇവിടെവച്ചാണ്. നവരാത്രിക്കാലത്തുള്ള പൂജവയ്പ്പ്, ഉത്സവക്കാലത്തെ കലശപൂജ, ഏകാദശിക്കാലത്തെ ദ്വാദശിപ്പണം വയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവ അവയിൽ വിശേഷമാണ്. കൂത്തമ്പലത്തിൽ തൊഴുതാലും ശ്രീകോവിലിൽ തൊഴുതതിന്റെ പൂർണ്ണഫലം ലഭിയ്ക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം ===ദീപസ്തംഭം=== ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് നാല് ദീപസ്തംഭങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ രണ്ടെണ്ണം അതാത് നടകളിലും രണ്ടെണ്ണം ഇരുവശങ്ങളിലുമായാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിലുള്ള കൂറ്റൻ ദീപസ്തംഭത്തിന് 24 അടി ഉയരം ഉണ്ട്. പാദം അടക്കം 13 തട്ടുകളുമുണ്ട്. കൂർമ്മപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഈ ദീപസ്തംഭത്തിന്റെ മുകളിൽ ഗരുഡരൂപമാണുള്ളത്. 1909 ഓഗസ്റ്റ് 16-ന് (കൊല്ലവർഷം 1085 ചിങ്ങം 1) സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനിയും [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] പ്രസിഡന്റുമായിരുന്ന [[സി. ശങ്കരൻ നായർ|സർ സി. ശങ്കരൻ നായർ]] വഴിപാടായി സമർപ്പിച്ചതാണ് ഈ ദീപസ്തംഭം. 327 തിരികൾ വയ്ക്കാൻ സൗകര്യമുള്ള ഈ ദീപസ്തംഭത്തെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കവിതകളുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. തൃപ്പൂണിത്തുറ പൂർണ്ണത്രയീശക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലുള്ള ദീപസ്തംഭത്തിന്റെ മാതൃകയിലാണ് ഈ ദീപസ്തംഭം പണിതത്. തൃപ്പൂണിത്തുറ ശിന്നൻ പിള്ള എന്ന മൂശാരിയും ശിഷ്യഗണങ്ങളും ചേർന്നാണ് ഇരു ദീപസ്തംഭങ്ങളും പണികഴിപ്പിച്ചത്. 2014-ൽ നടന്ന ചില പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് പോളിഷ് ചെയ്ത് വൃത്തിയാക്കിയിരുന്നു. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിനുമുന്നിലും ഒരു ദീപസ്തംഭമുണ്ട്. കിഴക്കേ നടയിലെ ദീപസ്തംഭത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് അതേ രൂപമാണെങ്കിലും ഉയരം അല്പം കുറവാണ്. ഇത് സമർപ്പിച്ചത് ഗുരുവായൂരിലെ വ്യവസായപ്രമുഖനായിരുന്ന [[പി.ആർ. നമ്പ്യാർ|പി.ആർ. നമ്പ്യാരാണ്]]. ദീപാരാധനാസമയത്ത് ഇവ കത്തിച്ചുവയ്ക്കുന്നു. ===രുദ്രതീർത്ഥം=== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ഊട്ടുപുരയ്ക്ക് പുറകിലുള്ള കുളമാണ്. ഇവിടെയാണ് ആറാട്ട് നടക്കാറുള്ളത്. ഗുരുവും വായുവും കൂടി കൊണ്ടുവന്ന വിഗ്രഹം ശിവൻ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ആറാട്ടു നടത്തിയത് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലാണ്. ഭജനമിരിക്കുന്ന ഭക്തർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ എന്നിവർ കുളിയ്ക്കാറുള്ളത് ഈ കുളത്തിലാണ്. ഇവിടെ [[എണ്ണ]], [[സോപ്പ്]] മുതലയാവ തേച്ചുകുളിക്കുന്നതും [[നീന്തൽ|നീന്തുന്നതും]] നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. മുമ്പ് ഈ കുളം ഒരു വൻ തടാകമായിരുന്നുവെന്നും അതിൽ നിറയെ താമരകളായിരുന്നുവെന്നും ശിവനും പ്രചേതസ്സുകളും വളരെക്കാലം ഇവിടെ തപസ്സുചെയ്തിരുന്നുവെന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്. തന്മൂലം വളരെ പവിത്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം പോലുള്ള വിശിഷ്ട വസ്തുക്കൾ ഇവിടെയുള്ളതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇത് സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. 1960-കൾക്കുശേഷം ഇവിടെ വൻ തോതിൽ സൗന്ദര്യവത്കരണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ ഉൾക്കുളവും പുറംകുളവുമായി രണ്ട് ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. അവയിൽ ഉൾക്കുളത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് സാധാരണയായി ആരെയും കടത്തിവിടാറില്ല. കുളത്തിന്റെ നടുവിൽ കാളിയമർദ്ദനം നടത്തുന്ന കൃഷ്ണന്റെ ഒരു ശില്പവും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ടതാണ്. === തെക്കേ കുളം === രുദ്രതീർത്ഥം കൂടാതെ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തായി മറ്റൊരു കുളവും കാണാം. ഇത് താരതമ്യേന ചെറിയ കുളമാണെങ്കിലും ആകർഷകമായ ഒരു നിർമ്മിതിയാണ്. '''പട്ടരുകുളം''' എന്നാണ് ഈ കുളത്തിന് നാട്ടുകാർ പറയുന്ന പേര്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിന്റെ]] വകയായിരുന്ന ഈ കുളം, അഗ്രഹാരം പൊളിച്ചപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ കുളമായി മാറുകയായിരുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം വറ്റിയ്ക്കുകയോ അശുദ്ധമാകുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ശാന്തിക്കാരും കഴകക്കാരും ഭക്തരും ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് ഈ കുളമാണ്. 2011-ൽ വൻ തോതിൽ നവീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇതിനുചുറ്റും നടക്കുകയുണ്ടായി. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കുളപ്പുര പൊളിച്ചുമാറ്റി ചുറ്റുമതിൽ കെട്ടി ഇതിനെ സംരക്ഷിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. == ക്ഷേത്രത്തിലെ നിത്യനിദാനം == <!-- [[ചിത്രം:Guruvayur-temple mural.jpg|thumb|250px|ചുവർ ചിത്രങ്ങൾ]] --> മഹാക്ഷേത്രമായ ഗുരുവായൂരിൽ നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുണ്ട്. ===പള്ളിയുണർത്ത്=== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശ്രീകോവിൽനട തുറക്കുന്നത് പുലർച്ചെ മൂന്ന് മണിക്കാണ്. ആ സമയത്ത് ഏഴുതവണയുള്ള ശംഖനാദവും തവിലും നാദസ്വരവും കൊണ്ട് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണർത്തപ്പെടുന്നു. ഈ സമയം തന്നെ, ക്ഷേത്രത്തിലെ സ്പീക്കറിൽ [[നാരായണീയം]], [[ഹരിനാമകീർത്തനം]], [[ജ്ഞാനപ്പാന]] എന്നിവ മാറിമാറിക്കേൾക്കാൻ സാധിയ്ക്കും. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായികയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തയുമായിരുന്ന [[പി. ലീല|പി. ലീലയുടെ]] ശബ്ദത്തിലാണ് ഇവ കേൾക്കാൻ സാധിയ്ക്കുക. 1961 മുതലുള്ള പതിവാണിത്. ===നിർമ്മാല്യദർശനം=== തലേന്നു ചാർത്തിയ അലങ്കാരങ്ങളോടെ വിരാജിക്കുന്ന ഭഗവത് വിഗ്രഹം ദർശിച്ച് ഭക്തജനങ്ങൾ നിർവൃതി നേടുന്നു. ഈ ദർശനത്തിനെ '''നിർമ്മാല്യ ദർശനം''' എന്ന് പറയുന്നു. പുലർച്ചെ 3.00 മുതൽ 3.20 വരെയാണ് നിർമ്മാല്യ ദർശനം.<ref name=" vns2"/> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം, ഈ സമയം വൻ തിരക്കാണുണ്ടാകുക. ===എണ്ണയഭിഷേകം=== തലേദിവസത്തെ മാല്യങ്ങൾ മാറ്റിയ ശേഷം<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ബിംബത്തിൽ [[എള്ളെണ്ണ]] കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ആടിയ ഈ എണ്ണ ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകുന്നു.<ref name=" vns1"/> ഗുരുവായൂരപ്പന് ആടിയ എണ്ണ വാതരോഗശമനത്തിന് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ===വാകച്ചാർത്തും ശംഖാഭിഷേകവും=== തുടർന്ന് എണ്ണയുടെ അംശം മുഴുവനും തുടച്ചുമാറ്റിയ ശേഷം ബിംബത്തിന്മേൽ നെന്മേനി വാകയുടെ പൊടി തൂകുന്നു. ഇതാണ് പ്രശസ്തമായ വാകച്ചാർത്ത്. വാകച്ചാർത്തിനു ശേഷം ശംഖാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. മന്ത്രപൂതമായ തീർത്ഥം ശംഖിൽ നിറച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ഇതാണ് '''ശംഖാഭിഷേകം'''. പിന്നീട് സുവർണ്ണ കലശത്തിലെ ജലാഭിഷേകത്തോടെ അഭിഷേകചടങ്ങുകൾ സമാപിയ്ക്കുന്നു.<ref name=" vns2"/> ===മലർനിവേദ്യവും വിഗ്രഹാലങ്കാരവും=== അഭിഷേകത്തിനുശേഷം മലർ നിവേദ്യവും വിഗ്രഹാലങ്കാരവുമാണ്. ഇവയ്ക്ക് നട അടച്ചിരിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് ദർശനമില്ലെങ്കിലും നാലമ്പലത്തിനകത്ത് നിൽക്കാൻ ഭക്തന് അനുവാദമുണ്ട്.<ref name="vns21">പേജ്15 , സുദർശനം, മംഗളം ഗുരുവായൂർ പ്രത്യേക പതിപ്പ്</ref> കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ അഭിഷേകച്ചടങ്ങുകൾ കഴിഞ്ഞാൽ ആദ്യ നിവേദ്യമായി [[മലർ]] നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലും ഇത് അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. മലർ കൂടാതെ [[ശർക്കര]], [[കദളിപ്പഴം]] എന്നിവയും ഈ സമയത്തെ നിവേദ്യങ്ങളാണ്. മലർ നിവേദ്യത്തിനുശേഷം വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യ അലങ്കാരം നടക്കുന്നു. ഈ അലങ്കാരത്തിന്റെ സമയത്ത് ഭഗവാന്റെ മുഖത്തുമാത്രമേ അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളൂ. അതിനുശേഷം ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി, വലതുകയ്യിൽ വെണ്ണയും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിൽ ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപമാണ് അലങ്കാരം കഴിഞ്ഞ് നടതുറക്കുമ്പോൾ ഭക്തർ ദർശിയ്ക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അതിപ്രസിദ്ധമായ ഒരു രൂപമാണിത്. ===ഉഷഃപൂജ=== മലർനിവേദ്യത്തെ തുടർന്ന് ഉഷഃപൂജയായി. ഇതിനു അടച്ചുപൂജയുണ്ട്. ധാരാളം ശർക്കര ചേർത്ത നെയ്പ്പായസം, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, വെള്ളനിവേദ്യം എന്നിവയാണ് ഉഷഃപൂജയുടെ നിവേദ്യങ്ങൾ. 4.15 മുതൽ 4.30 വരെയാണ് ഉഷഃപൂജ. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലെ സോപാനഗായകൻ [[ഇടയ്ക്ക]] കൊട്ടി അഷ്ടപദി പാടുന്നു. ഇതേ സമയം, നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് കൊടിമരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് നാദസ്വരവായനയുമുണ്ടാകും.<ref name=" vns1"/> ഉഷഃപൂജയ്ക്കുശേഷം 5.45 വരെ ദർശനസമയമാണ്. ഈ സമയത്ത് കൊടിമരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുതന്നെ ഏതെങ്കിലും ഭക്തന്റെ/ഭക്തയുടെ വഴിപാടായി '''കേളിക്കൈ''' എന്നൊരു ചടങ്ങുണ്ടാകും. [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[ഇലത്താളം]] എന്നീ വാദ്യങ്ങൾ ചേർന്നുനടത്തുന്ന സവിശേഷമായ ഒരു വാദ്യപ്രയോഗമാണ് കേളിക്കൈ. കേരളത്തിൽ ഇത് നിത്യേന നടക്കുന്ന ഏക ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാകണം. ===എതിരേറ്റുപൂജ/എതൃത്തപൂജ=== ഈ സമയമാകുമ്പോഴേക്കും സൂര്യോദയമാകും. ഈ പൂജയ്ക്കാണ് '''എതിരേറ്റുപൂജ''' എന്ന് പറയുന്നത്. ഉദയസൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളെ എതിരേറ്റുനടത്തുന്നു എന്നതാണ് എതിരേറ്റുപൂജ എന്ന പേരിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. എതിരേറ്റുപൂജ ലോപിച്ച് എതൃത്തപൂജയായി മാറി. ഇതിനും അടച്ചുപൂജയുണ്ട്. ത്രിമധുരമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ഈ പൂജയുടെ സമയത്ത് തിടപ്പള്ളിയ്ക്കടുത്തുള്ള ഒരു പ്രത്യേകമുറിയിൽ ഗണപതിഹോമം നിർവഹിക്കപ്പെടുന്നു. ഗണപതിഹോമത്തിലെ അഗ്നികുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുമെടുത്ത അഗ്നി കൊണ്ടായിരുന്നുവത്രെ പണ്ട് തിടപ്പള്ളിയിൽ തീ പിടിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ഈ സമയത്തും അകത്ത് അഷ്ടപദിയും പുറത്ത് നാദസ്വരവായനയുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഈ സമയത്തുതന്നെ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾക്ക് കീഴ്ശാന്തിമാർ പൂജ നടത്തുന്നു. അകത്ത് കന്നിമൂലയിൽ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂല) ഗണപതി, പുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്തെ പ്രദക്ഷിണവഴിയിൽ അയ്യപ്പൻ, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ വനദുർഗ്ഗാഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഉപദേവതകൾ. ഗണപതിയ്ക്കും അയ്യപ്പന്നും വെള്ളനിവേദ്യമാണ്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ത്രിമധുരം എന്നിവ സാമാന്യമായി എല്ലാ ഉപദേവതകൾക്കും നിവേദിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. രാവിലെ 7 മണി വരെയാണിത്.<ref name=" vns2"/> അതിനു ശേഷം 20 മിനിട്ട് നേരം ദർശന സമയമായതിനാൽ പൂജകളില്ല. <ref name=" vns1"/> ===കാലത്തെ ശീവേലി=== തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം നൽകുന്നത് ഭഗവാൻ നേരിൽ കാണുകയാണ് ശീവേലിയുടെ ആന്തരാർത്ഥം. അവർക്ക് നൽകുന്ന ബലിയാണ് ശ്രീബലി-ശീവേലി. ദ്വാരപാലകരും ഭൂതഗണങ്ങളും ഈ സമയത്ത് തങ്ങൾക്കുള്ള നിവേദ്യം സ്വീകരിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ജലഗന്ധ പുഷ്പാദികളായി മേൽശാന്തിയും ഹവിസ്സിന്റെ പാലികയിൽ നിവേദ്യവുമായി കീഴ്ശാന്തിയും നടക്കുന്നു. ഭൂതഗണങ്ങളെ പ്രതിനീധീകരിക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകളിന്മേലാണ് ബലിതൂവുക. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലമ്പലത്തിനു വെളിയിൽ എത്തുമ്പോൾ ഭഗവാന്റെ തിടമ്പുമായി കീഴ്ശാന്തി ആനപ്പുറത്ത് കയറുന്നു. തിടമ്പു പിടിയ്ക്കുന്ന കീഴ്ശാന്തിയെ '''ശാന്തിയേറ്റ നമ്പൂതിരി''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. <ref name=" vns21"/>മുമ്പിൽ 12 കുത്തുവിളക്കുകളും വാദ്യഘോഷങ്ങളുടെയും ഭക്തരുടെ നാമജപങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയുമായി ശ്രീബലിയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചുകൊണ്ട് ഭഗവാൻ പ്രദക്ഷിണമായി നീങ്ങുന്നു. മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണശേഷം ഉത്സവവിഗ്രഹവുമായി കീഴ്ശാന്തി ശ്രീലകത്തേക്ക് പോകുന്നു. ശീവേലി, പാലഭിഷേകം, നവകാഭിഷേകം, പന്തീരടി പൂജ എന്നിവ 7.15 തൊട്ട് 9.00 വരെയാണ്.<ref name=" vns2"/> ===നവകാഭിഷേകം=== ശീവേലിയ്ക്കുശേഷം വിഗ്രഹത്തിലെ അലങ്കാരം മാറ്റി, രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ നിന്നും എടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ഇളനീരും പശുവിൻപാലും പനിനീരും കൊണ്ടും വിഗ്രഹത്തിന്മേൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. തുടർന്ന് ഒൻപത് വെള്ളിക്കലശങ്ങളിൽ [[തീർത്ഥജലം]] നിറച്ച് മന്ത്രപൂർവ്വം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നതിനെയാണ് '''നവകാഭിഷേകം''' എന്ന് പറയുന്നത്. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ മാത്രം നടത്താറുള്ള ഈ പൂജ നിത്യേന നടക്കുന്ന അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ. ഈ പൂജ നടത്തുന്നത് ഓതിയ്ക്കന്മാരാണ്.<ref name=" vns21"/> ഈ സമയത്ത് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ചെണ്ടയിൽ [[വലംതല]] കൊട്ടുന്നുണ്ടാകും. തുടർന്ന്, ബാലഗോപാലരൂപത്തിൽ കളഭം ചാർത്തുന്നു.<ref name=" vns1"/> ===പന്തീരടിപൂജ=== നിഴലിനു പന്ത്രണ്ട് നീളം ഉണ്ടാകുന്ന സമയമാണ് പന്തീരടി. ഉദ്ദേശം കാലത്ത് 8 മണിക്കും 9 മണിക്കും ഇടയ്ക്കായിരിക്കും ഇത്. ഈ സമയത്ത് നിർവഹിയ്ക്കപ്പെടുന്ന പൂജയായതിനാലാണ് ഇതിനെ '''പന്തീരടിപൂജ''' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. മേൽശാന്തി ഈ സമയത്ത് വിശ്രമത്തിന് പോകുന്നതുകൊണ്ട് തന്ത്രിയോ ഓതിയ്ക്കനോ ആണ് ഈ പൂജ ചെയ്യുന്നത്. പാൽപ്പായസമാണ് ഈ സമയത്തെ പ്രധാന നിവേദ്യം. ഈ സമയത്തും അകത്ത് അഷ്ടപദിയും പുറത്ത് നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും. ഇതുകഴിഞ്ഞാൽ 8.10 മുതൽ 9.10 വരെ ദർശനമുണ്ടായിരിയ്ക്കും. <ref name=" vns21"/> ===ഉച്ചപ്പൂജ=== ഗുരുവായൂരിലെ അഞ്ചൂപൂജകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജ. ഇത് നടയടച്ചുള്ള പൂജയാണ്. ദേവന്നും ഉപദേവതകൾക്കും നിവേദ്യം അർപ്പിക്കുന്ന പൂജയാണിത്. <ref name=" vns1"/> സധാരണ മേൽശാന്തിയാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന് പുലയുള്ള സമയം, ഉദയാസ്തമനപൂജ, മണ്ഡലകാലം, ഉത്സവം എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ ഓതിയ്ക്കന്മാരും കലശം, പുത്തരി നിവേദ്യം എന്നീ ദിവസങ്ങളിൽ തന്ത്രിയും ഈ പൂജ ചെയ്യുന്നു. <ref name=" vns21"/> ഈ സമയത്ത് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ആദ്യം അഷ്ടപദിയും പിന്നീട് ചെണ്ടയും മദ്ദളവും ഒരുമിച്ചുള്ള കൂട്ടിക്കൊട്ടും നടക്കുമ്പോൾ പുറത്ത് പതിവുപോലെ നാദസ്വരവായനയുണ്ടാകും. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞപായസമാണ് നിവേദ്യം. ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് ശേഷം നട അടയ്ക്കുന്നു. ഉച്ചപൂജസമയത്ത് ദേവപ്രതിനിധി എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ ഊട്ടാറുണ്ട്<ref name=" vns1"/>. 12.00 മുതൽ 1.00 വരെയാണ് ഉച്ചപ്പൂജ. നിവേദ്യത്തിന് വെള്ളനിവേദ്യം, നാലുകറികൾ, പാൽപ്പായസം, പഴം, തൈര്, വെണ്ണ, പാൽ, ശർക്കര, നാളികേരം, കദളിപ്പഴം എന്നിവ വെള്ളി, സ്വർണ്ണം പാത്രങ്ങളിലായി ഉണ്ടാവും. ഇതിനു പുറമെ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി പാൽപ്പായസം, ത്രിമധുരം, പാലടപ്രഥമൻ, ശർക്കരപ്പായസം, ഇരട്ടിപ്പായസം (കടുമ്പായസം), വെള്ളനിവേദ്യം എന്നിവ വേറേയും. ഇതിനുശേഷം നടയടച്ച് അലങ്കാരമാണ്. മേൽശാന്തി/ഓതിയ്ക്കൻ മനസ്സിൽ തോന്നുന്ന പോലെ ഓരോ ദിവസവും വേറെ വേറെ രൂപത്തിലും ഭാവത്തിലും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കും. ഈ രൂപമാണ് ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ് നടതുറക്കുമ്പോൾ ഭക്തർ ദർശിയ്ക്കുന്നത്. പിറ്റേന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഇതേ രൂപത്തിൽ ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകുന്നുണ്ടാകും. ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഒരു മണിയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കും. ==== ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന ==== 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള അലങ്കാരം എല്ലാ വിശദാംശങ്ങളോടും കൂടി വർണ്ണിയ്ക്കുന്ന ഒരു പതിവ് ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് അലങ്കാരവർണ്ണന നടത്തുന്നത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന മുൻ അധ്യാപികയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിവച്ച ഈ വർണ്ണന, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19]] മഹാമാരി മൂലം ക്ഷേത്രത്തിലെത്താൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച അനുഗ്രഹത്തിന്റെ തെളിവായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന ഈ അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വം ഏറ്റെടുക്കുകയുണ്ടായി. ===വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലി=== വൈകുന്നേരം നാലര മണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു (മണ്ഡലകാലത്ത് 3:30-നുതന്നെ തുറക്കും). പിന്നീട് 4.45 വരെ ദർശനം. തുടർന്ന് ഉച്ചശ്ശീവേലിയായി. ദേവന്റെ തിടമ്പ് ആനപ്പുറത്തേറ്റി മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണം ഉള്ള ഇതിനെ കാഴ്ചയ്ക്ക് ഹൃദ്യമായതിനാൽ '''കാഴ്ചശീവേലി''' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ആവർത്തിയ്ക്കുന്നു. പിന്നെ ദീപാരാധന വരെ ദർശനമുണ്ട്. നിത്യശ്ശീവേലിയുള്ള മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ ശീവേലിയുണ്ടാകും. വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ വൈകുന്നേരം കാഴ്ചശ്ശീവേലിയായി അത് നടത്താറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ മാത്രം നിത്യവും ഈ രീതിയിൽ നടത്തുന്നു. ഇതിനുപിന്നിൽ പറയുന്നത് ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഭഗവാൻ അമ്പലപ്പുഴയിലായിരിയ്ക്കുമെന്നാണ്. തത്സൂചകമായി അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുമ്പോൾ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിൽ വട്ടമിട്ട് പറക്കാറുണ്ട്. ===ദീപാരാധന=== സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയസമയത്ത് നടയടച്ച് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു. നാലമ്പലത്തിനുള്ളിലും പുറത്തുമുള്ള ദീപങ്ങളും ദീപസ്തംഭങ്ങളും ഈ സമയത്ത് അടിമുടി ദീപാലംകൃതങ്ങളാകുന്നു. ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ സ്വർണ്ണപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിമനോഹരമായ ഒരു കാഴ്ചയാണിത്. ഈ സമയത്ത് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ആദ്യം കൂട്ടിക്കൊട്ടും പിന്നീട് അഷ്ടപദി പാടലുമുണ്ടാകുമ്പോൾ പുറത്ത് നാദസ്വരവായനയുണ്ടാകും. ദീപാരാധനയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന വെള്ളിവിളക്കുകൾ കത്തിച്ചുകൊണ്ട് മേൽശാന്തി നട തുറക്കുന്നു. ദീപത്താലും കർപ്പൂരദീപത്താലും ഭഗവദ്വിഗ്രഹത്തെ ഉഴിഞ്ഞു കൊണ്ട് ദീപാരാധന നടത്തപ്പെടുന്നു. ഓരോ ദിവസത്തെയും സൂര്യാസ്തമയസമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന നടത്തുന്നത്. അതിനാൽ കൃത്യസമയം പറയാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലും അത് വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്കുമുമ്പോ ഏഴുമണിയ്ക്കുശേഷമോ ഉണ്ടാകാറില്ല.<ref name="vns2">[http://www.guruvayurdevaswom.org/dpooja.html ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130208145605/http://www.guruvayurdevaswom.org/dpooja.html |date=2013-02-08 }} ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം</ref> പിന്നെ 7.30 വരെ ദർശനമുണ്ട്. <ref name=" vns21"/> ===അത്താഴപ്പൂജ=== ദീപാരാധനയ്ക്ക് ശേഷം ഒരു മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞ് അത്താഴപ്പൂജ തുടങ്ങുകയായി. ഈ പൂജയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യങ്ങൾ ഉണ്ണിയപ്പം, ഇലയട, വെറ്റില, അടയ്ക്ക, പാൽപ്പായസം എന്നിവയാണ്. 7.30 മുതൽ 7.45 വരെയാണ് അത്താഴപ്പൂജ നിവേദ്യത്തിന്റെ സമയം. തുടർന്ന് 8.15 വരെ അത്താഴപ്പൂജയും<ref name=" vns2"/>. ഈ സമയത്തും നാലമ്പലത്തിനകത്ത് അഷ്ടപദി പാടലും പുറത്ത് നാദസ്വരവായനയുമുണ്ടാകും. അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവവിഗ്രഹവുമായി ‘അത്താഴ ശീവേലി‘ക്ക് തുടക്കംകുറിക്കും. 8.45 മുതൽ 9.00 വരെയാണ് ശീവേലി. <ref name=" vns2"/> അത്താഴപൂജയ്ക്ക് വെള്ളനിവേദ്യം, അവിൽ കുഴച്ചത്, പാൽപ്പായസം എന്നിവയും അടച്ചുപൂജയ്ക്ക് വെറ്റില, അടയ്ക്ക, അട, അപ്പം, കദളിപ്പഴം എന്നിവയും നിവേദിയ്ക്കും. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് അടയും അപ്പവും എത്രയുണ്ടെങ്കിലും ശ്രീകോവിലിൽ കൊണ്ടുപോകും എന്ന പ്രത്യേകതയുണ്ട്. <ref name=" vns21"/> ===അത്താഴശ്ശീവേലി=== അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ രാത്രിശീവേലി തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ശീവേലി ഇതാണ്. മറ്റു രണ്ടു ശീവേലികൾക്കുള്ളതുപോലെ ഇതിനും മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണം തന്നെയാണ്. വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുള്ളപ്പോൾ ഇവ കൂടാതെ വേറെയും രണ്ടുപ്രദക്ഷിണങ്ങളുണ്ടാകും. അവയിൽ ആദ്യം വരുന്ന പ്രദക്ഷിണം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടിയുള്ളതാണ്. മൂന്നിലധികം ഇടയ്ക്കകളുടെയും അത്രയും തന്നെ നാദസ്വരങ്ങളുടെയും തീവെട്ടികളുടെയും അകമ്പടിയോടെ ഭഗവാൻ ചക്രവർത്തിയായി എഴുന്നള്ളുന്നു. സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രം നടത്തുന്ന വിളക്കാചാരം ഗുരുവായൂരിൽ മാത്രം നിത്യവും നടത്താറുണ്ട്. ഭഗവാന്റെ ചക്രവർത്തിപ്രഭാവത്തിന്റെ തെളിവായി ഇതിനെ കാണുന്നു. അത്താഴശ്ശീവേലിസമയത്ത് ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ ഭഗവാനെ വന്ദിയ്ക്കാൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മറ്റിടങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ ദിവസവും മൂന്നു ശീവേലികൾക്കും ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. കുംഭമാസത്തിൽ ഉത്സവം കൊടിയേറ്റദിവസം രാവിലെ മാത്രമാണ് ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നത്. ===തൃപ്പുകയും ഓലവായനയും=== ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ '''ഓലവായന''' നടക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നത്തെ വരവുചെലവു കണക്കുകൾ '''പത്തുകാരൻ''' എന്ന സ്ഥാനപ്പേരുള്ള കഴകക്കാരൻ [[വാര്യർ]] ഓലയിൽ എഴുതി, വായിച്ചതിനു ശേഷം തൃപ്പടിമേൽ സമർപ്പിക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഇതിനുശേഷം '''തൃപ്പുക''' എന്ന ചടങ്ങാണ്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ശ്രീകോവിലിനകത്ത് സുഗന്ധപൂരിതമായ പുകയുണ്ടാക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഭഗവാനെ ഉറക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്. ചന്ദനം, അഗരു, ഗുൽഗുലു തുടങ്ങിയ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ പൊടിച്ചുള്ള വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ വെച്ചിട്ടുള്ള നവഗന്ധചൂർണ്ണമാണ് തൃപ്പുകയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. സൗരഭ്യം നിറഞ്ഞ ധൂമം ശ്രീകോവിലിനകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. തൃപ്പുക നടത്തുന്നത് അന്നത്തെ ശാന്തിയേറ്റ നമ്പൂതിരിയായിരിയ്ക്കും. 9.30 മുതൽ 10 മണി വരെയാണിത്. തൃപ്പുക കഴിഞ്ഞാൽ ശാന്തിയേറ്റ നമ്പൂതിരി നടയടച്ച് മേൽശാന്തിയുടെ ഉത്തരവാദിതത്തിൽ താഴിട്ടുപൂട്ടുന്നു. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു ദിവസത്തെ പൂജകൾ സമാപിക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യം മുതൽ തൃപ്പുക വരെയുള്ള ഈ ചടങ്ങുകൾക്ക് '''12 ദർശനങ്ങൾ''' എന്നു പറയുന്നു. ഈ പന്ത്രണ്ട് ദർശനങ്ങളോടുകൂടിയാവണം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭജനമിരിയ്ക്കൽ. ഓരോ സമയത്തും ഭഗവാൻ ഓരോ സങ്കല്പത്തിലാണ് ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ ഇതിന് മാറ്റം വരും, വിശേഷിച്ച് വിഷു, ഉത്സവം, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, അഷ്ടമിരോഹിണി, തിരുവോണം തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിൽ. ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ദിവസവും മാറ്റങ്ങൾ വരും. 21 പൂജകൾ നടക്കുന്നതിനാൽ അർദ്ധരാത്രി മാത്രമേ അന്ന് നടയടയ്ക്കൂ. ചുറ്റുവിളക്കുള്ള ദിവസം അത് കഴിഞ്ഞേ തൃപ്പുക നടത്താറുള്ളൂ. സൂര്യചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള ദിവസങ്ങളിലും ഈ ചടങ്ങിനു മാറ്റം വരാറുണ്ട്. ഗ്രഹണത്തിന് അരമണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം വിശേഷാൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയാണ് തുറക്കാറുള്ളത്. ഭഗവാന്റെ നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, ഭഗവതിയ്ക്ക് അഴൽ എന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നുണ്ട്. ==വഴിപാടുകൾ== കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ സ്ഥിരം കണ്ടുവരാറുള്ള മിക്ക വഴിപാടുകളും ഗുരുവായൂരിലുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. സാധാരണ ഗതിയിൽ പാല്പായസം, വെണ്ണ നിവേദ്യം, അഹസ്, നെയ് വിളക്ക്, ഭഗവതിക്ക് അഴൽ തുടങ്ങിയ വഴിപാടുകൾ ആണ് പ്രധാനം. [[പുരുഷസൂക്തം]], [[ഭാഗ്യസൂക്തം]], [[വിഷ്ണുസഹസ്രനാമം]], [[വിഷ്ണു അഷ്ടോത്തരം]], [[സന്താനഗോപാലം]] തുടങ്ങിയ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള അർച്ചനകൾ; [[പാൽപായസം]], [[നെയ്പായസം]], [[അപ്പം]], [[അട]], [[വെണ്ണ]], [[അവിൽ]], [[മലർ]] തുടങ്ങിയ നിവേദ്യങ്ങൾ; ലക്ഷ്മീനാരായണപൂജ, സത്യനാരായണപൂജ, വിഷ്ണുപൂജ തുടങ്ങിയ വിവിധതരം പൂജകൾ; [[ഗണപതിഹോമം]], [[മൃത്യുഞ്ജയഹോമം]], [[സുദർശനഹോമം]] തുടങ്ങിയ ഹോമങ്ങൾ; നിത്യേനയുള്ള കളഭച്ചാർത്ത്; [[തുളസി]], [[താമര]] തുടങ്ങിയ പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള മാലകൾ; [[നെയ്വിളക്ക്]], [[എണ്ണവിളക്ക്]] - അങ്ങനെ പോകുന്നു ആ പട്ടിക. എന്നാൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ഉദയാസ്തമനപൂജയും കൃഷ്ണനാട്ടവുമാണ്. ഭഗവതിയ്ക്ക് അഴൽ എന്ന വഴിപാട് പ്രധാനമാണ്. ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ ഭഗവതി അഗ്നിയായി ഏറ്റുവാങ്ങുന്നു എന്നാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ അർത്ഥം. ===പ്രത്യേക വഴിപാടുകൾ=== ====ഉദയാസ്തമനപൂജ==== കേരളത്തിലെ മിയ്ക്ക മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള ഒരു വഴിപാടാണിത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിലെ ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് ധാരാളം പ്രത്യേകതകളുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജവഴിപാട് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലാണ്. അതിനാൽ പല അവസരത്തിലും ബുക്കിങ്ങ് ഇല്ലാതെ വന്നിട്ടുണ്ട്. 5,0000 രൂപയിൽ കുറയാതെ തുക വരും. 21 പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ദിവസം ഗുരുവായൂരിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ഇവയെല്ലാം നടത്തുന്നത് ഓതിയ്ക്കന്മാരാണ്. ഉദയാസ്തമനപൂജദിവസം നടയടയ്ക്കുമ്പോൾ രാത്രി ഏകദേശം 12 മണിയാകും. ഒരുപാട് കാലതാമസം വരുന്ന വഴിപാടായതിനാൽ ഇത് നേർന്ന പലരും നടത്തുന്നതിന് മുമ്പേ മരിച്ചുപോകാറുണ്ട്. ഉദയാസ്തമനപൂജയുടെ ചടങ്ങുകൾ ഇപ്രകാരമാണ്: പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് വിശേഷാൽ ഗണപതിപൂജ നടത്തുന്നു. ഏതൊരു ശുഭകർമ്മത്തിന് മുമ്പും ഗണപതിപ്രീതി നടത്തുക എന്നത് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത് ഇവിടെയും ബാധകമാണ്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജയ്ക്ക് നെല്ലുകുത്തി അരിയുണ്ടാക്കുന്ന കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. അടുത്ത പൂജയ്ക്കും അവരുണ്ടാകണേ എന്നൊരു പ്രാർത്ഥന മാത്രമാണ് ഈ സമയത്ത് ഭക്തർക്കുണ്ടാകുക. പിറ്റേന്നത്തെ പൂജയ്ക്ക് അരിയളക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ടാകും. അതിന് വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ കുടുംബം ഹാജരാകണം. വഴിപാട് നടത്തുന്ന കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രം തെക്കേ നടയിലെ പാഞ്ചജന്യം റസ്റ്റ് ഹൗസിൽ താമസവും ഭക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്നു. പൂജാദിവസം രാവിലെ നിർമ്മാല്യം മുതൽ തൃപ്പുക വരെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും പ്രസ്തുത കുടുംബം വകയാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകൾക്കും കുടുംബക്കാർ ഓരോരുത്തരായി പോയിത്തൊഴുതുവരുന്നു ഈയവസരങ്ങളിൽ വിഐപികൾക്ക് കൊടുക്കുന്ന എല്ലാ പരിഗണനകളും അവർക്കുണ്ടാകും. മറ്റു ഭക്തരെപ്പോലെ വരിനിൽക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനവും അവർക്ക് നേരിട്ട് അനുവദിച്ചുകൊടുക്കും. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം അവർക്കാണ്. ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രസാദ ഊട്ടിന്റെയും സന്ധ്യയ്ക്കുള്ള ചുറ്റുവിളക്കിന്റെയും പ്രധാന അവകാശികളും അവർ തന്നെ. ചുരുക്കത്തിൽ അന്നത്തെ ദിവസം മുഴുവൻ ഭക്തരുടെ വകയാകുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടക്കുന്ന ശ്രീഭൂതബലിയോടെ ഉദയാസ്തമനപൂജയുടെ ചടങ്ങുകൾ സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. തന്റെ സുദീർഘമായ സംഗീതജീവിതത്തിൽ താൻ സമ്പാദിച്ചുകൂട്ടിയതെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ച അദ്ദേഹം, തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനത്തെ പതിനെട്ടുവർഷം ആ സമ്പാദ്യം കൊണ്ട് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തിപ്പോന്നു. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ====കൃഷ്ണനാട്ടം==== [[പ്രമാണം:Krishnanattam_Guruvayur_3.jpg|thumb|right|കൃഷ്ണനാട്ടം]] {{main|കൃഷ്ണനാട്ടം}} കേരളത്തിന്റെ തനത് കലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് [[സാമൂതിരി|സാമൂതിരിയായിരുന്ന]] മാനവേദൻ തമ്പുരാൻ രചിച്ച ''[[കൃഷ്ണഗീതി]]'' എന്ന സംസ്കൃതകാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം എന്ന കലാരൂപം ഉത്ഭവിച്ചത്. ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ അവതാരം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ലീലകൾ എട്ടു കഥകളായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ അവതരിപ്പിയ്ക്കുന്നു. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, വിവിദവധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് കളികൾ. സ്വർഗ്ഗാരോഹണം ബുക്ക് ചെയ്യുന്നവർ അവതാരം കൂടി ബുക്ക് ചെയ്യേണ്ടാതാണ്. ഈ വഴിപാട് ചൊവ്വാഴ്ചകളിലും ജൂൺ മുതൽ സെപ്തംബർ വരേയും നടത്താറില്ല. കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ മാതൃകയാക്കി [[കൊട്ടാരക്കര തമ്പുരാൻ]] [[രാമനാട്ടം]] എന്ന കലാരൂപം കണ്ടുപിടിച്ചു. ഈ രാമനാട്ടത്തിൽ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയാണ് ഇന്ന് കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]] എന്ന പ്രസിദ്ധ കലാരൂപം ഉദ്ഭവിച്ചത്. [[തിരുവല്ല ശ്രീ വല്ലഭക്ഷേത്രം]], [[നാല്പത്തെണ്ണീശ്വരം മഹാദേവക്ഷേത്രം]], [[മരുത്തോർവട്ടം ധന്വന്തരിക്ഷേത്രം]] എന്നിവയാണ് കഥകളി വഴിപാടായി നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഗുരുവായൂരിൽ കഥകളിയേ പാടില്ലെന്നായിരുന്നു പഴയ നിയമം. എന്നാൽ കുംഭമാസത്തിൽ ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഇന്ന് കഥകളി നടത്താറുണ്ട്. രാത്രി നടയടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിലാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം കളി. ഏകദേശം അർദ്ധരാത്രി വരെ ഇത് തുടരും. ==== തുലാഭാരം ==== ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ അതിവിശേഷമായ മറ്റൊരു വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പതിവുള്ള വഴിപാടാണ് ഇതെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിൽ ഈ ചടങ്ങിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ തുലാഭാരം നടത്തപ്പെടുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. തുലാഭാരത്തിനായി രണ്ട് പ്രത്യേകം കൗണ്ടറുകൾ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി കാണാം. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ തൂക്കത്തിന് തത്തുല്യമായ രീതിയിൽ തുലാഭാരദ്രവ്യം വയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. ഭഗവാന് തന്നെത്തന്നെ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതിന്റെ പ്രതീകമായി നടത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. രാവിലെ അഞ്ചുമണി മുതൽ ഉച്ചയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കും വരെയും, വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണി മുതൽ രാത്രി നടയടയ്ക്കും വരെയും തുലാഭാരം നടന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കും. അഹിന്ദുക്കൾക്കായി ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുവച്ചും തുലാഭാരം നടത്താറുണ്ട്. ==== അഹസ്സ് (ഒരു ദിവസത്തെ പൂജ) ==== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് അഹസ്സ് പൂജ. ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ നടത്തുന്ന പൂജയ്ക്കാണ് അഹസ്സ് എന്നുപറയുന്നത്. ഉദയാസ്തമനപൂജ പ്രസിദ്ധി നേടുന്നതിനുമുമ്പ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ നടത്തിയിരുന്ന വഴിപാടുകളിലൊന്നുകൂടിയാണ് അഹസ്സ് പൂജ. ഉദയാസ്തമനപൂജ പോലെ ഇതും ഭഗവാന് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് മുൻകൂട്ടി ബുക്ക് ചെയ്യേണ്ടതും നേരുന്നവർ പൂജാദിവസം മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെ ചെലവഴിയ്ക്കേണ്ടതുമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിരവധി പ്രസാദങ്ങൾ ഭക്തർക്ക് ലഭിയ്ക്കാറുണ്ട്. വഴിപാട് രസീതിൽ അവയുടെ വിശദവിവരങ്ങളുണ്ടാകും. ഭക്തർ അവ അതാത് കൗണ്ടറുകളിൽ നിന്ന് യഥാസമയം സ്വീകരിയ്ക്കേണ്ടതാണ്. 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പരമഭാഗവതനായിരുന്ന [[കൂടല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കാവ് നമ്പൂതിരി|കൂടല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കാവ് നമ്പൂതിരിയാണ്]] ഗുരുവായൂരപ്പന് ഏറ്റവുമധികം അഹസ്സ് നടത്തിയ വ്യക്തി. കുറഞ്ഞത് നൂറുതവണയെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതകാലത്ത് അഹസ്സ് നടത്തിക്കാണും എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. പിന്നീട് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധി നടത്തിയപ്പോൾ ഇതിന്റെ പ്രസിദ്ധി മങ്ങിപ്പോയെങ്കിലും ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് ബുക്കിങ് നിർത്തിയപ്പോൾ വീണ്ടും ജനപ്രീതി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട് ഈ വഴിപാട്. ==== ഭജനമിരിയ്ക്കൽ ==== ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വഴിപാടാണ് ഭജനമിരിയ്ക്കൽ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നവർ ഭഗവാന് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവരായിത്തീരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വപാപനാശവും ദുരിതനിവാരണവും മഹാപുണ്യവുമാണ് ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നതിന്റെ ഫലപ്രാപ്തിയെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ഗുരുപവനപുരിയിൽ ഒരു ദിവസം മുതൽ ഒരു വർഷം വരെ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നവരുണ്ട്. പുലർച്ചെ രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ് ഭജനം പാർക്കലിന് തുടക്കം. ഈശ്വരധ്യാനത്തോടെ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ മുങ്ങിക്കുളിച്ച് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തി ഭഗവദ് നാമമന്ത്ര കീർത്തനാലാപനങ്ങളോരോന്നും ഉരുവിട്ട് കഴിയുന്നത്ര ക്ഷേത്രപ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അവിടെതന്നെ കഴിച്ചുകൂട്ടണം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും ലഭിയ്ക്കുന്ന പഴം, പായസം, ചോറ് എന്നിവ മാത്രമേ ഭക്ഷിക്കാവൂ. വൈകുന്നേരം നട തുറക്കുന്നതിനുമുൻപ് ദേഹശുദ്ധി വരുത്തി ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തണം. തൃപ്പുക കഴിഞ്ഞ് കൊടിമരച്ചുവട്ടിൽ സർവ്വപാപങ്ങളും ക്ഷമിച്ചുകൊള്ളണമെന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് ദണ്ഡനമസ്‌കാരം നടത്തണം. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന ദിവസം കൃഷ്ണനാട്ടം കൂടി കാണുന്നത് മഹാപുണ്യം. നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയാൽ സർവ്വപാപങ്ങളും നശിച്ചുപോകുമെന്നും തൃപ്പുക സമയത്ത് ദർശനം നടത്തിയാൽ മോക്ഷപ്രാപ്തി കൈവരുമെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. ==== അഴൽ ==== അഴൽ എന്ന് പേരുള്ള പ്രത്യേകത കലർന്ന ഒരു ചടങ്ങാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽദൈവമായ ഭഗവതിയ്ക്ക് പ്രധാനം. കേരളത്തിൽ ഈ വഴിപാടുള്ള ഏക ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. അഴൽ എന്നാൽ ദുഃഖം എന്നാണ് അർത്ഥം. കടുത്ത ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനത്തിന് വേണ്ടി നടത്തുന്ന വഴിപാടാണ് ഇത്. രാത്രി ഭഗവാന്റെ നടയടച്ചശേഷം ഇടത്തരികത്ത് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങാണിത്. പച്ചരി, വെള്ളരി, ശർക്കര, നാളികേരം തുടങ്ങിയവ തുണിയിൽ ചുറ്റിവച്ച് വാഴത്തണ്ടിൽ കെട്ടിവച്ചശേഷം അതിൽ തീകൊളുത്തി നടത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഭക്തരുടെ അഴലുകൾ (ദുഃഖങ്ങൾ) ഭഗവതി തീയായി ദഹിപ്പിയ്ക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്യുഗ്രദേവതയായ ഭഗവതിയ്ക്ക് പാചകം ചെയ്ത നിവേദ്യം നൽകാറില്ല. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ, ഗുരുവായൂരപ്പന്നൊപ്പം പൂജ കൊള്ളുമ്പോൾ മാത്രമേ പാചകം ചെയ്ത നിവേദ്യമുള്ളൂ. == വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. [[File:Elephants at punnathoor kotta Guruvayur.jpg|right|thumb|പുന്നത്തൂർകോട്ടയിലെ ആനത്താവളം]] {{main|ഗുരുവായൂർ ആനയോട്ടം}} === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി === വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ [[ഏകാദശി]] - അന്നാണ്‌ ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠാദിനാചരണമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി നടത്തുന്നത്. കൂടാതെ, ഭഗവാൻ കുരുക്ഷേത്ര ഭൂമിയിൽ വച്ച്‌ അർജ്ജുനന്‌ ഗീതോപദേശം നടത്തിയ ദിവസം എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിന'''മായും ആഘോഷിക്കുന്നു.<ref name=" vns1"/> ഏകാദശി ദിനത്തിൽ ഭഗവാനെ ദർശിക്കുവാനും പ്രസാദ ഊട്ടിനുമായി ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തലക്ഷങ്ങളാണ്‌ എത്തുക. ഏകാദശി ദിവസം ഭക്തർക്ക് അരിഭക്ഷണമില്ല; എന്നാൽ ഭഗവാന് സധാരണ പോലെയാണ്.<ref name="vns22"/> വലിയ ആഘോഷ പരിപാടികളാണ്‌ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരുക്കുന്നത്‌. ഗോതമ്പുചോറും പായസവും അടങ്ങുന്ന ഏകാദശി പ്രസാദം രാവിലെ മുതൽ വിതരണം അന്നത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. നാമജപഘോഷയാത്രയും രഥഘോഷയാത്രയുമെല്ലാം ഇതിന്റെ ഭാഗമായി നടക്കും. ആയിരക്കണക്കിനു നെയ്‌ വിളക്കാണ്‌ ഇന്നു തെളിയുക. രാത്രി വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പാണ്‌ മറ്റൊരു ചടങ്ങ്‌. നാലാം പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളും. ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം പുന്നത്തൂർ കോട്ടയിലെ പ്രധാന കരിവീരനു സ്വന്തം. പണ്ടുകാലത്ത് ഇത് ഗുരുവായൂർ കേശവന്നവകാശപ്പെട്ടതായിരുന്നു. 1976-ലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് (ഡിസംബർ 2) കേശവൻ ചരിഞ്ഞതും എന്നത് മറ്റൊരു അത്ഭുതം. പിറ്റേന്ന് പുലർച്ചയോടെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ '''ദ്വാദശിപ്പണസമർപ്പണം''' ആരംഭിയ്ക്കും. അന്ന് രാവിലെ വരെ അത് തുടരും. പിന്നീട് നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ വൈകുന്നേരമേ തുറക്കാള്ളൂ. ഈ സമയത്ത് വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ നടത്താറില്ല. ഏകാദശിയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഒരുമാസം വിളക്കു് ഉണ്ടായിരിക്കും. ഏകാദശിയ്ക്ക് ഉദയാസ്തമനപൂജയും വിളക്കും ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന്റേതാണ്. അഷ്ടമിയ്ക്ക് പുളിക്കീഴേ വാരിയകുടുംബവും നവമി നെയ്വിളക്ക് കൊളാടി കുടുംബവും ദശമിയ്ക്ക് [[ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്|ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റും]] വിളക്ക് നടത്തും.<ref name="vns22"/> ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിദിവസം തന്നെയാണ് ഗീതാദിനം ആഘോഷിക്കുന്നതും. രാവിലെ ഏഴു മണിമുതൽ കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണം നടത്താറുണ്ട്‌. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയാണ് പാരായണം നടത്തുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം വെയ്ക്കൽ ==== ഏകാദശി കഴിഞ്ഞ് ദ്വാദശി ദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. [[ശുകപുരം]], [[പെരുവനം]], [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമങ്ങളിലെ [[അഗ്നിഹോത്രി]]കളായ ബ്രാഹ്മണർക്ക് ഭക്തർ പണക്കിഴികൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ഈ ചടങ്ങിലെ ആദ്യത്തെ പണക്കിഴി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ആദ്യത്തെ പണക്കിഴി ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തി തന്നെയാണ് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി പണക്കിഴികളുമായി വരിനിൽക്കുകയും തങ്ങളാലാകുന്ന തുക സമർപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രാവിലെ നടയടയ്ക്കുന്നതുവരെ സമർപ്പണം തുടരുന്നു. അന്ന് കാലത്ത് 9.00 ന് നടയടച്ചാൽ 3.30 നെ തുറക്കുകയുള്ളു.<ref name="vns1" /> ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== സംഗീതസാമ്രാട്ടും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുടെ]] സ്മരണയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം 1974 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും നടത്തുന്ന സംഗീതസദസ്സാണ്‌ ഇത്. ഏകാദശിയോട് അനുബന്ധിച്ച് പതിനഞ്ച് ദിവസങ്ങളിലായി ഈ ഉത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്ത് മേല്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ സംഗീതമണ്ഡപമാണ്‌ ഇതിന്റെ വേദി. പ്രശസ്ത സംഗീത വിദ്വാന്മാരും സംഗീത വിദ്യാർത്ഥികളും ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. ഇതിൽ പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം. ഏകാദശി ദിവസം രാത്രി ശ്രീരാഗത്തിലുള്ള “കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ” എന്ന സങ്കീർത്തനത്തോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിക്കുന്നു. ==== അക്ഷരശ്ലോക മത്സരം ==== ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചു അക്ഷരശ്ലോക മത്സരം നടത്താറുണ്ട്‌. കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ആളുകൾ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വരാറുണ്ട്. ഒന്നും രണ്ടും മൂന്നും സ്ഥാനങ്ങൾ കരസ്തമാക്കുന്നവർക്ക് സ്വർണപ്പതക്കങ്ങൾ സമ്മാനിക്കും. ===ഇല്ലം നിറ=== കർക്കടകമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]] കഴിഞ്ഞുവരുന്ന ആദ്യത്തെ ഞായറാഴ്ചയാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇല്ലം നിറ ആഘോഷിയ്ക്കുന്നത്. പുതുതായി കൊയ്തുകൊണ്ടുവരുന്ന കതിർക്കറ്റകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. [[അഴീക്കൽ]] മനയം കുടുംബക്കാർക്കാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്താൻ അവകാശം. ഈ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ, തങ്ങളുടെ അടുത്തുള്ള പാടത്തുനിന്ന് കൊയ്തുകൊണ്ടുവരുന്ന കതിർക്കറ്റകൾ ക്ഷേത്ര മതിൽക്കെട്ടിനു പുറത്തെത്തിയ്ക്കും. അന്നത്തെ ശാന്തിയേറ്റ നമ്പൂതിരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മറ്റ് കീഴ്ശാന്തിമാർ ശംഖനാദവും ചെണ്ടയുമായി അമ്പലം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വെയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വിശദമായ ഒരു പൂജ. കതിർക്കറ്റകളെ മഹാലക്ഷ്മിയായി സങ്കല്പിച്ചാണ് പൂജ. തുടർന്ന് നെൽക്കതിരുകൾ ശ്രീകോവിലുകളിലും തിടപ്പള്ളിയിലും വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ബാക്കി ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യുന്നു.<ref name="vns22">പേജ്27, വിശേഷാൽ മഹോൽസവങ്ങൾ - സുദർശനം, മഗളം ഗുരുവായൂർ സപ്ലിമെന്റ് </ref> ===പുത്തരി നിവേദ്യം=== ഇല്ലം നിറയുടെ പിറ്റേദിവസമാണ് തൃപ്പുത്തരി നിവേദ്യം നടത്തുന്നത്. പുതിയതായി കൊയ്ത നെല്ലിനെ അരിയാക്കി, അതുകൊണ്ട് നിവേദ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി, നല്ല മുഹൂർത്തത്തിൽ ഭഗവാന് നിവേദിക്കുന്നതാണിത്. മണിക്കിണറിനരികിൽ ഗണപതിയ്ക്ക് പുതിയ അരി നിവേദിച്ചതിനു ശേഷം അരിഅളക്കലുണ്ടാകും. ആ അരികൊണ്ട് ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസമുണ്ടാക്കി ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് ഭഗവാന് നിവേദിയ്ക്കും. അന്ന് പതിവു വിഭവങ്ങൾക്ക് പുറമെ അപ്പം, പഴം നുറുക്ക്, ഉപ്പുമാങ്ങ, ഇലക്കറികൾ എന്നിവയുമുണ്ടാകും. അന്നു മാത്രമെ ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് അപ്പം നിവേദിക്കുകയുള്ളു.<ref name="vns22"/> === അഷ്ടമിരോഹിണി === ചിങ്ങമാസത്തിൽ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിയും [[രോഹിണി]] നക്ഷത്രവും കൂടിയ ദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണി. ഭഗവാന്റെ ജന്മദിനം വളരെ വിപുലമായി ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ആഘോഷിക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട അപ്പം വഴിപാട് ഏകദേശം ഒരു ലക്ഷം രൂപയ്ക്ക് മുകളിൽ ശീട്ടാക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നടത്തുന്ന ഭാഗവതസപ്താഹയജ്ഞത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരപാരായണം ഈ ദിവസമാണ്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറന്നാൾ സദ്യയാണ് നൽകുന്നത്.<ref name=" vns1"/> ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക ശോഭായാത്ര, ഉറിയടി മത്സരം തുടങ്ങിയവയും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. കുട്ടികൾ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെയും രാധയുടെയും വേഷം കെട്ടി നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്ന കാഴ്ച കണ്ണിന് കൗതുകമുണർത്തുന്നു. അന്നേദിവസം അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമനും]] ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ആദിശേഷാവതാരമായ ബലരാമൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഇരുവരും ഒന്നിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്ത് അന്ന് വിശേഷമാണ്. === മണ്ഡലപൂജ/വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം === വൃശ്ചികം ഒന്നിനാണ് മണ്ഡലകാലം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പഞ്ചഗവ്യ അഭിഷേകം ഗുരുവായൂരപ്പനു നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നു നേരം കാഴ്ചശീവേലി ഈ ദിവസങ്ങളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. മണ്ഡലകാലത്തിന്റെ അവസാന ദിവസം ഗുരുവായൂരപ്പന് കളഭം ആടുന്നു (അഭിഷേകം നടത്തുന്നു) . ഏകാദശി, നാരായണീയദിനം, മേല്പത്തൂർ പ്രതിമാസ്ഥാപനം ഇവ മണ്ഡലകാലത്തുള്ള വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ പെടുന്നു. ശബരിമലയ്ക്കുപോകുന്ന നിരവധി തീർത്ഥാടകർ മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്ക് ദേവസ്വം പ്രത്യേക സൗകര്യങ്ങളൊരുക്കാറുണ്ട്. === നാരായണീയദിനവും ശ്രീമന്നാരായണീയ സപ്താഹവും === മേല്പത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിപ്പാട് നാരായണീയം എഴുതി തീർന്ന ദിവസമായ വൃശ്ചികത്തിലെ 28-ആം ദിവസമാണ് നാരായണീയദിനമായി ആഘോഷിക്കുന്നത്. കടുത്ത വാതരോഗം മൂലം ഭജനമിരുന്ന മേല്പത്തൂരിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനം കിട്ടിയതും ഈ ദിവസം തന്നെ. തുടർന്ന് വാതരോഗവിമുക്തനായ അദ്ദേഹം 86 വയസ്സുവരെ ജീവിച്ചിരുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് പ്രമാണിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയ സപ്താഹമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാരായണീയ ദിനത്തിന് ഏഴു ദിവസം മുൻപ് തുടങ്ങി നാരായണീയ ദിനത്തിന്റെ അന്ന് വൈകുന്നേരത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം ആദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് നാരായണീയ സപ്താഹം നടക്കാറ്. === സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി === ഏകാദശികളിൽ പ്രധാനമാണ് സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി അഥവാ വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി. ധനുമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ആണ് സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശിയായി ആചരിക്കുന്നത്. വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒരു നടയിലൂടെ കയറി മറ്റൊരു നടയിലൂടെ പുറത്തുവരികയാണ് അതിന്റെ പ്രധാന അനുഷ്ഠാനം. അന്നത്തെ ഭഗവദ്ഭജനം സ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തിയും മോക്ഷവും നേടിത്തരും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൈകുണ്ഠ ഏകാദശിദിവസം വിശേഷാൽ പരിപാടികളോടെ ആചരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തജനങ്ങളാണ് അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാറുള്ളത്. അന്ന് ഭഗവാന് പ്രത്യേകപൂജകളും ചുറ്റുവിളക്കും കാഴ്ചശീവേലിയുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. രാവിലെയും ഉച്ചയ്ക്കുമുള്ള ശീവേലികൾക്ക് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയാണുണ്ടാകാറുള്ളത്. സമ്പൂർണ്ണമായും നെയ്യുപയോഗിച്ചുനടത്തുന്ന അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് ഗുരുവായൂരിലെ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണസമൂഹം വകയാണ്. രാത്രി നടക്കുന്ന വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും കൊഴുപ്പേകുന്നു. മലയാളസ്വാധീനത്തിൽ നടന്നുവരുന്ന ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, തമിഴ് സ്വാധീനം മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങാണ് വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി. തമിഴ് ബ്രാഹ്മണസമൂഹം വകയായി മറ്റൊരു ചടങ്ങുകൂടി അന്നുണ്ട്. അത് വൈകുന്നേരത്തെ രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പാണ്. ഗുരുവായൂർ തെക്കേ ബ്രാഹ്മണസമൂഹമഠത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയായ സിംഹനാദഭഗവതിയെ, പ്രത്യേകം നിർമ്മിച്ച സ്വർണ്ണരഥത്തിലിരുത്തി ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ചുറ്റിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ചില കലാപരിപാടികളും സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുണ്ടാകാറുണ്ട്. വൃശ്ചികത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയ്ക്കുള്ളത്ര ശബ്ദകോലാഹലങ്ങളുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും അതുകഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ പ്രധാനമായി ആചരിയ്ക്കുന്നത് ഈ ഏകാദശിയാണ്. ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയ്ക്കുള്ളതുപോലെ അന്നും ഉച്ചയ്ക്ക് ഗോതമ്പുചോറും കാളനും പുഴുക്കും ഗോതമ്പുപായസവും ചേർന്ന വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇതുകഴിയ്ക്കാനായി നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ വരാറുമുണ്ട്. എന്നാൽ, ഭഗവാന് അന്നും സാധാരണപോലെയാണ് നിവേദ്യങ്ങൾ. === ഇടത്തരികത്ത് താലപ്പൊലി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ് എല്ലാവർഷവും ധനു 21-ന് നടക്കുന്ന പിള്ളേർ താലപ്പൊലിയും മകരമാസത്തിലെ നാലാമത്തെ ചൊവ്വാഴ്ചയോ വെള്ളിയാഴ്ചയോ ആയി നടക്കുന്ന ദേവസ്വം താലപ്പൊലിയും. ഗുരുവായൂരിന്റെ തട്ടകത്തമ്മയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയുടെ തട്ടകത്തുള്ളവർ നടത്തുന്നതുമൂലമാണ് ആദ്യത്തെ താലപ്പൊലിയ്ക്ക് പിള്ളേർ താലപ്പൊലി എന്ന പേരുവന്നത്. രണ്ട് താലപ്പൊലികൾക്കും ചടങ്ങുകൾ ഒരേപോലെയാണ്. ആയിരത്തൊന്ന് നിറപറയൊരുക്കിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയുടെ താലപ്പൊലി ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഉച്ചയ്ക്ക് നടപന്തലിൽ നിന്ന് കിഴക്കോട്ട് പഞ്ചവാദ്യത്തോടും, തുടർന്ന് മേളത്തോടെ ഭഗവതിയുടെ മടക്കെഴുന്നെള്ളിപ്പും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. എഴുന്നെള്ളിപ്പിനുശേഷം നടക്കുന്ന പറയെടുപ്പിൽ നൂറുകണക്കിന് ഭക്തർ പങ്കെടുക്കുന്നു. ചെമ്പട്ടണിഞ്ഞ് ഭഗവതിയുടെ വാളും ചിലമ്പുമായി കോമരം ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. നിറപറകൾ വെച്ച് ഭഗവതിയെ വരവേൽക്കാനായി കിഴക്കേനടപ്പുരയിൽ അലങ്കാരങ്ങളും, വിതാനങ്ങളും നേരത്തേ ഒരുക്കാറുണ്ട്. ഇടത്തരികത്ത് ഭഗവതിയുടെ ഉത്സവത്തിൽ പങ്കാളിയാകാൻ, പൂജകൾ നേരത്തെ അവസാനിപ്പിച്ച് ഉച്ചയ്ക്ക് മുൻപ് അടച്ച് ഗുരുവായൂരപ്പനും എഴുന്നള്ളുന്നു. താലപൊലിയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവതിക്ക് വാകച്ചാർത്ത്, ദീപാലങ്കാരം, പുഷ്പാലങ്കാരം, വിശേഷാൽ പൂജകൾ, ഭദ്രകാളിപ്പാട്ട് എന്നിവയും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായ പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് പൂന്താനദിനം. കുംഭമാസത്തിലെ അശ്വതി നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം ആഘോഷിക്കുന്നത്. ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും''' എന്ന വരികളാണ് മേല്പറഞ്ഞ ആഘോഷത്തിനു കാരണം. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്നേദിവസം വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ഈ ദിവസത്തോടനുബന്ധിച്ച് ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകിവരുന്നുണ്ട്. കലാ-സാംസ്കാരികരംഗങ്ങളിൽ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച ചില പ്രശസ്തർക്കാണ് ഈ പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലെ പൂന്താനം ഇല്ലവളപ്പിലും അന്ന് ആഘോഷങ്ങളുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതി ദിനം === ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസിദ്ധ കലാരൂപമായ കൃഷ്ണനാട്ടം അവലംബിക്കുന്ന 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കൃതി സാമൂതിരി മാനവേദരാജ എഴുതി ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചത് ഒരു തുലാം 30-നാണ്. അതിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി 1985 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും തുലാം 30 കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === കുചേലദിനം === ധനുമാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ബുധനാഴ്ച കുചേലദിനമായി ആഘോഷിക്കപെടുന്നു. ദാരിദ്ര്യത്താൽ ഉഴഞ്ഞ കുചേലൻ ഒരു പിടി അവിലുമായി ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദ്വാരകയിൽ കാണാൻ വന്നതിന്റെ ഓർമ്മയ്കായാണ് ഈ ദിനം ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം അനേകായിരം ഭക്തന്മാർ തങ്ങളുടെ ദാരിദ്രനിർമ്മാർജ്ജനത്തിനായി അവിലുമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ദർശ്ശിക്കാനെത്തുന്നു. === മേടവിഷു === വിഷുദിനത്തിൽ ഭഗവാനെ കണികാണാൻ ആയിരങ്ങൾ എത്തുന്നു. എല്ലാദിവസവും മൂന്നു മണിക്കു തുറക്കുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം വിഷുദിനത്തിൽ രണ്ടരയ്ക്ക് തുറക്കും. അതിനു മുമ്പായി മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും മറ്റും രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ച് വന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> ശ്രീകോവിലിന്റെ മുഖമണ്ഡപത്തിൽ അഞ്ചു വെള്ളിക്കവരവിളക്കുകൾ കത്തുന്നതിന്റെ തെക്കുവശത്തായിട്ടാണ് കണി ഒരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നെള്ളിച്ചു വയ്ക്കുന്നു. അതിനു മുന്നിലായി ഒരു ഉരുളിയിളാണ് കണി ഒരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങല്ലരിയും നെല്ലും) നിരത്തി, അതിനുമുകളിൽ അലക്കിയ മുണ്ട്, ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടു മുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ് നിറച്ച് തിരിയിട്ട് കത്തിച്ചു വെച്ചത് എന്നിവയാണ് കണിക്കോപ്പുകൾ. കണി സമയത്തിനു മുമ്പ് മേൽശാന്തിയും കൂട്ടരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകളെല്ലാം കത്തിച്ചുവെയ്ക്കും. സോപാനത്തും അഞ്ചു തിരിയിട്ട വിളക്ക് കത്തിച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ടാവും. മേൽശാന്തി ആദ്യം ഗുരുവായൂരപ്പനെ കണികാണിച്ച ശേഷം രണ്ടരയ്ക്കു തന്നെ ശ്രീകോവിലിന്റെ നട ഭക്തർക്ക് കണികാണാനായി തുറന്നുകൊടുക്കും. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയും നിൽക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെത്തി കണ്ണുതുറന്ന് കണികണ്ട് കാണിക്കയർപ്പിക്കും. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച്, ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും വണങ്ങി, ആദ്യമെത്തുന്ന കുറച്ചുപേർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് കൈനീട്ടം കിട്ടും. നാലമ്പലത്തിനകത്തുനിന്നും പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും അയ്യപ്പനെയും ശിവനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടന്നാൽ കണിദർശനം മുഴുവനാകും.<ref name="vns5"/> === [[വൈശാഖം|വൈശാഖപുണ്യമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. സ്കൂൾ അവധിക്കാലം കൂടിയായതിനാൽ തിരക്ക് വളരെ കൂടുതലായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗത്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ|ബുദ്ധപൂർണ്ണിമയുമെല്ലാം]] വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി|അമാവാസിനാളിലാണ്]] വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. ===ശ്രീമദ്ഭാഗവതസപ്താഹം=== ശ്രീമദ് ഭാഗവതം ഏഴു ദിവസകൊണ്ട് പാരായണം ചെയ്തു വിശദീകരിക്കുന്ന യജ്ഞമാണ് ഭാഗവത സപ്താഹം. 1159-ൽ ഊട്ടുപുരയിലാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ആദ്യത്തെ സപ്താഹം തുടങ്ങിയത്<ref name=sapthaham1>[http://guruvayurdevaswom.nic.in/Specialfunctions.html ഭാഗവതസപ്താഹം]ഗുരുവായൂർദേവസ്വം വെബ് വിലാസം</ref>. പിന്നീട് എല്ലാ വർഷവും ക്ഷേത്രത്തിൽ സപ്താഹം നടത്തുന്നുണ്ട്. മൂന്ന് അവസരങ്ങളിലാണ് സപ്താഹങ്ങൾ നടത്താറുള്ളത് - വൈശാഖമാസം, അഷ്ടമിരോഹിണി, മണ്ഡലകാലം. ഇവയിൽ വൈശാഖമാസത്തിൽ നാല് സപ്താഹങ്ങളാണുണ്ടാകുക. അവ ഒന്ന് കഴിയുമ്പോൾ മറ്റേത് എന്ന ക്രമത്തിൽ നടത്തിപ്പോരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള സപ്താഹമാണെങ്കിൽ, അന്നേദിവസം ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരം വരുന്ന രീതിയിലാണ് വായിച്ചുപോരുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്തിൽ അവസാനത്തെ ഏഴുദിവസമാണ് സപ്താഹമുണ്ടാകുക. കേരളത്തിലെ പ്രശസ്തരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഇവയിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ===സംക്രമസന്ധ്യ=== എല്ലാ മാസാവസാനവും (സംക്രമ ദിവസം) അത്താഴപ്പൂജക്ക്‌ ശേഷം പ്രഭാഷങ്ങളും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളും മേൽപ്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ നടത്താറുണ്ട്‌. ===നവരാത്രി=== ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രീകോവിലുകളോടുകൂടിയ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് കലശാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് ഉപദേവതകൾക്ക് കലശമില്ലാത്തതിനാൽ അതിന് പകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിൽ കലശം. തീപിടുത്തത്തിനുശേഷം 1975-ലാണ് ഈ കലശം തുടങ്ങിയത്. ഉത്സവക്കാലത്തെ കലശത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും അടുത്ത ദിവസങ്ങളിൽ ഗണപതിയ്ക്കും അവസാനദിവസങ്ങളിൽ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഭഗവതിയ്ക്കും കലശമാടും. 108 വീതം കലശമാണ് പതിവ്. ==കീഴേടങ്ങൾ== ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ഒരുകാലത്ത് കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്തുള്ള തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ കീഴേടമായിരുന്നു.<ref name="vns6"/> അതിനാൽ അക്കാലത്ത് എന്തുകാര്യത്തിനും ആ ക്ഷേത്രം തന്നെയായിരുന്നു ആശ്രയം. പിന്നീട് തൃക്കണാമതിലകം നശിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുകയും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ലോകപ്രസിദ്ധമാകുകയും ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം രൂപവത്കരിയ്ക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ ഗുരുവായൂരിനുചുറ്റും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഏതാനും ചെറിയ ക്ഷേത്രങ്ങളെ ദേവസ്വത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനുകീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നു. അവയാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കീഴേടങ്ങൾ. ഇപ്പോൾ 12 കീഴേടങ്ങളാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിനുള്ളത്. ഇവയിൽ രണ്ടെണ്ണമൊഴികെ (വെർമാണൂർ, പൂന്താനം) ബാക്കിയെല്ലാം ഗുരുവായൂരിനുചുറ്റുമാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref name="vns6"/> ===[[നാരായണംകുളങ്ങര ഭഗവതിക്ഷേത്രം]]=== ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒന്നര കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി മമ്മിയൂർ ജങ്ഷനിൽ, പൊന്നാനിയ്ക്ക് പോകുന്ന വഴിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമാണ് നാരായണംകുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ഉഗ്രദേവതയായ ഭദ്രകാളിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. '''ചിരിച്ചുകൊട്ടിക്കാവ്''' എന്നും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ നടക്കുന്ന വിചിത്രമായ ഒരു വഴിപാട് കാരണമാണ് ഇതിന് ഈ പേരുവന്നത്. കൈകൊട്ടി പൊട്ടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാട്. ഇത് വീട്ടിൽ വച്ചുനടത്താനും സാധിയ്ക്കും എന്നതാണ് പ്രത്യേകത. മേലേക്കാവും കീഴേക്കാവുമായി രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. രണ്ടിടത്തും ഭദ്രകാളി തന്നെയാണ് സങ്കല്പം. എന്നാൽ, മേലേക്കാവിൽ ശാന്തഭാവവും കീഴേക്കാവിൽ രൗദ്രഭാവവുമായാണ് സങ്കല്പം. ആദ്യകാലത്ത് മമ്മിയൂരിലെ മൂത്തേടത്ത് ഇല്ലത്തിനായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ അവകാശം. പിന്നീട് മൂത്തേടത്ത് ഇല്ലം അന്യം നിന്നുപോകുകയും മമ്മിയൂരിലെ പ്രസിദ്ധ നായർ തറവാടായ വാരിയത്ത് വീട്ടുകാർക്ക് ക്ഷേത്രാവകാശം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അവർക്ക് നടത്തിക്കൊണ്ടുപോകാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകുകയും അവർ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന് ക്ഷേത്രം വിട്ടുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. പഴയകാല ചലച്ചിത്രനടിയും തമിഴ്നാട് മുഖ്യമന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[ജെ. ജയലളിത]] 2001-ൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തിയിരുന്നു. അന്ന് അവർ ഇവിടെ മേലേക്കാവിൽ 51 പവൻ തൂക്കം വരുന്ന ശൂലം വഴിപാടായി കഴിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം മകരപ്പത്താണ്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ മകരമാസത്തിലെ പത്താം തീയതി (ഇംഗ്ലീഷ് കലണ്ടറിൽ സാധാരണയായി ജനുവരി 23-24 തീയതികളിൽ) നടത്തപ്പെടുന്നതാണ് ഈ മഹോത്സവം. അന്നു രാത്രി നടക്കുന്ന പാനയും താലപ്പൊലിയുമാണ് ഇതിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ്. കൂടാതെ കർക്കടകമാസത്തിൽ ഇല്ലം നിറയും തൃപ്പുത്തരിയും, മേടമാസത്തിൽ വിഷുവേല, വൃശ്ചികമാസത്തിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്.<ref name="vns6">[http://www.guruvayurdevaswom.org/ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021210130541/http://www.guruvayurdevaswom.org/ |date=2002-12-10 }}.</ref> ===[[താമരയൂർ അയ്യപ്പക്ഷേത്രം|താമരയൂർ അയ്യപ്പക്ഷേത്രവും]] [[ശ്രീകണ്ഠപുരം മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|ശ്രീകണ്ഠപുരം മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രവും]]=== ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് രണ്ടര കി.മീറ്റർ വടക്കുമാറി പൊന്നാനി റൂട്ടിൽ [[താമരയൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളാണ് ശ്രീകണ്ഠപുരം മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രവും താമരയൂർ അയ്യപ്പക്ഷേത്രവും.<ref name="vns6"/> പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളവും കാണാം. പ്രദേശത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ വകയായിരുന്ന ഈ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളും 1989-ലാണ് ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. അഷ്ടമിരോഹിണി, മണ്ഡലവിളക്ക് തുടങ്ങിയവയാണ് രണ്ടിടത്തും പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. ===[[അഞ്ഞൂർ അയ്യപ്പൻകാവ് ക്ഷേത്രം]]=== ഗുരുവായൂർ നിന്നു തൃശ്ശൂർക്കുള്ള വഴിയിൽ ഗുരുവായൂരിൽ നിന്നും പതിനാറു കിലോമീറ്റർ അകലെ [[മുണ്ടൂർ, തൃശ്ശൂർ|മുണ്ടൂരിലാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രം. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് ഏതാണ്ട് നേർരേഖയിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തന്മൂലം, ഗുരുവായൂരപ്പനും അഞ്ഞൂരിലെ അയ്യപ്പനും പരസ്പരാഭിമുഖമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. കുംഭമാസത്തിലെ തിരുവാതിരയ്ക്ക് അയ്യപ്പൻ ഗുരുവായൂരിൽ ആറാട്ടിനു പോയിരുന്നുവെന്നും ടിപ്പുവിന്റെ പടയോട്ടത്തോടെയാണ് ഇത് നിന്നതെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref name="vns6"/> മണ്ഡലകാലമാണ് പ്രധാനം. ===[[വെർമാണൂർ ശിവക്ഷേത്രം]]=== പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ആലത്തൂർ താലൂക്കിൽ കുനിശ്ശേരിയിലെ പാറക്കുളത്താണ് ഈ ശിവക്ഷേത്രം<ref name="vns6"/>. ഗുരുവായൂരിൽനിന്ന് 70 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ശിവൻ കുടികൊള്ളുന്ന അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ഷേത്രേശന്റെ രൗദ്രഭാവം കുറയ്ക്കാൻ നടയ്ക്കുമുമ്പിൽ കുളം കുഴിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ഈ കുളത്തിന്റെ പേരാണ് പാറക്കുളം. ഗുരുവായൂരപ്പന് ആറാട്ടുസമയത്ത് കൊടുക്കുന്ന ചാന്ത് കൊണ്ടുവരുന്നത് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കാര്യങ്ങൾക്കുള്ള നെല്ല് കൊണ്ടുവന്നിരുന്നത് ഇവിടെയടുത്തുള്ള പാടങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. ഇതാണ് പിൽക്കാലത്ത് ക്ഷേത്രം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുക്കാനുള്ള കാരണം. ശിവരാത്രിയാണ് പ്രധാന ആഘോഷം. ===[[മാങ്ങാൻചിറ വിഷ്ണുക്ഷേത്രം]]<ref name="vns6"/>=== ഗുരുവായൂർ-പാവറട്ടി-തൃശ്ശൂർ വഴിയിൽ ഗുരുവായൂർ നിന്ന് 9 കി.മീറ്റർ അകലെ പെരുവല്ലൂരിലാണ് ശ്രീകൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം.<ref name="vns6"/> ''ചെറുഗുരുവായൂർ'' എന്നൊരു വിശേഷനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിലും വലിയൊരു ആൽമരവും അതിനു ചുവട്ടിൽ ഗരുഡന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും പ്രതിമകളും കാണാം. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. മേലേടത്തിലേതുപോലെ ചതുർബാഹുവായ വിഷ്ണുവിനെ ശ്രീകൃഷ്ണനാക്കി സങ്കല്പിച്ച് പൂജിയ്ക്കുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവരുമുണ്ട്. ശ്രീകൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠയായതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയാണ് പ്രധാനം. ===[[കുന്നംകുളം തലക്കോട്ടുകര ശിവക്ഷേത്രം]]=== ഗുരുവായൂരുനിന്ന് എട്ടു കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കുമാറി, കുന്നംകുളം പട്ടണത്തിൽ തൃശ്ശൂർ റോഡിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ക്ഷേത്രപരിസരത്തായി അതിമനോഹരമായ ഒരു ശിവപ്രതിമയും മുന്നിൽ നന്ദിയുടെ ഒരു ശില്പവും കാണാം. 2018-ലാണ് ഈ പ്രതിമ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. ചുറ്റമ്പലത്തിനകത്ത് രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളുണ്ട് ഇവിടെ. തെക്കുഭാഗത്തുള്ളത് സ്വയംഭൂലിംഗമാണ്, മറ്റേതിൽ പ്രതിഷ്ഠാലിംഗവും. ഒരേ മേൽശാന്തി തന്നെ രണ്ടിടത്തും പൂജ ചെയ്യുന്നു.<ref name="vns6"/> കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഇരുപ്രതിഷ്ഠകളും കുടികൊള്ളുന്നത്. ഉപദേവതകളായി ഗണപതിയും ശാസ്താവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നുണ്ട്. ശിവരാത്രിയാണ് പ്രധാന ആഘോഷം. ഇതിനടുത്ത് ദേവസ്വം ശിവശക്തി എന്നപേരിൽ ഒരു ഓഡിറ്റോറിയം പണിതിട്ടുണ്ട്. ===[[പുന്നത്തൂർ ശിവ-വിഷ്ണു-ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]=== ഗുരുവായൂർ നിന്ന് മൂന്നര കി.മീറ്റർ അകലെ പുന്നത്തൂരിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾ. 1975ൽ ദേവസ്വം വാങ്ങിയതാണിത്. സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന പുന്നത്തൂർ രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരം ഇവിടെയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം ക്രമാതീതമായി കൂടിയപ്പോൾ ഇന്ന് പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ നിലകൊള്ളുന്ന സ്ഥലത്ത് (പഴയ കോവിലകപ്പറമ്പിൽ, പണ്ട് അവിടെയാണ് ആനകളെ പാർപ്പിച്ചിരുന്നത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭവപ്പെടുകയും തുടർന്ന് ഈ സ്ഥലം സ്വന്തമാക്കി അവിടെ ആനകളെ പാർപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ആനകളുടെ ഒരു ഘോഷയാത്രയായിരുന്നു പുതിയ താവളത്തിലേയ്ക്ക്. പുന്നത്തൂർക്കോട്ടയ്ക്കകത്തുതന്നെയാണ് ഈ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളും. 10 ഏക്കർ വിസ്തീർണ്ണത്തിലാണ് ഈ സ്ഥലം. പ്രധന പ്രതിഷ്ഠകൾ ശിവനും വിഷ്ണുവും ഭഗവതിയുമാണ്. ശിവക്ഷേത്രം '''തെക്കേ അമ്പലം''' എന്നും ഭഗവതിക്ഷേത്രം '''പാതിക്കോട്ടുകാവ്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="vns6"/> തെക്കേ അമ്പലത്തിൽ ശിവനും വിഷ്ണുവും തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ കുടിയിരുത്തപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരാണ് ഉപദേവതകൾ. മതിൽക്കെട്ടിനകത്തുതന്നെയാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം. ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ ഭദ്രകാളിയാണ്. പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനം. ശിവരാത്രി, അഷ്ടമിരോഹിണി, നവരാത്രി എന്നിവയെല്ലാം ഇവിടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ===[[നെന്മിനി ബലരാമ-അയ്യപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]=== ഗുരുവായൂരിന് നാലു കിലോമീറ്റർ തെക്കുകിഴക്ക് നെന്മിനിയിലാണ് 500 മീറ്റർ അകലത്തിലായുള്ള ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനയുടെ വകയായിരുന്നു ഈ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾ. 1989-ലാണ് ഇവ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന് കൈമാറിയത്.<ref name="vns6"/> കേരളത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണസഹോദരനായ ബലരാമൻ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ അപൂർവം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ നെന്മിനി ക്ഷേത്രം തന്മൂലം നിരവധി ഭക്തരെ ആകർഷിയ്ക്കുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇവിടെയും പ്രതിഷ്ഠ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. ബലരാമസങ്കല്പം കാണിയ്ക്കുന്നത് കൃഷിയുമായുള്ള ബന്ധമാണ്. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം നൽകിയാണ് ബലരാമനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരാണ് ഇവിടെ ഉപദേവതകൾ. അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം മേലേടത്തേയ്ക്ക് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകാറുണ്ട്. അനുജന്റെ പിറന്നാൾ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ജ്യേഷ്ഠൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബലരാമജയന്തിദിവസമായ അക്ഷയതൃതീയയും ഇവിടെ ഗംഭീരമായി ആഘോഷിയ്ക്കുന്നു. അന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ ഇങ്ങോട്ടും എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കുള്ള ഫ്ലാറ്റുകൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലാണ്. ബലരാമക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറി, നെന്മിനി മന നിന്നിരുന്ന പറമ്പിലാണ് അയ്യപ്പക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇത് ഒരു കുടുംബക്ഷേത്രമായിരുന്നെന്ന് വ്യക്തമാക്കാം. സാധാരണയിലും ഉയരത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു പീഠത്തിലാണ് ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ. അയ്യപ്പൻ എന്നാണ് പറയുന്നതെങ്കിലും ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ പൂർണാപുഷ്കലാസമേതനായ ധർമ്മശാസ്താവാണ്. പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന ശാസ്താവിന് ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മണ്ഡലകാലമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ===[[കാവീട് കാർത്ത്യായനിക്ഷേത്രം]]=== പുരാതനകേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഒന്നാണിത്. ഗുരുവായൂരിൽ നിന്നും ആറു കി.മീറ്റർ അകലെ പുന്നത്തൂർ കോട്ടയ്ക്കടുത്താണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref name="vns6"/> കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായ ഇവിടത്തെ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണസഹോദരിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ചതുർബാഹുവായ കാർത്ത്യായനീദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും ധരിച്ച ദേവിയുടെ മുന്നിലെ ഇടതുകൈ അരയിൽ കുത്തിനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ്; മുന്നിലെ വലതുകൈ അഭയമുദ്രയോടെയും. കോകസന്ദേശത്തിൽ ''അൻപിൽ കുമ്പിട്ടചലതനയാം പിന്നെ നീ പോകപോനാൽ'' എന്നുതുടങ്ങുന്ന വരികളിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെടുന്നത് ഇവിടത്തെ ദേവിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരാണ് ഉപദേവതകൾ. മകം തൊഴൽ, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തികവിളക്ക് എന്നിവയാണ് പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയുള്ള മൂന്ന് ഗോശാലകളിലൊന്ന് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ===[[പൂന്താനം വിഷ്ണുക്ഷേത്രം]]=== മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]-[[നിലമ്പൂർ]] വഴിയിൽ ഗുരുവായൂർ നിന്ന് 60 കി.മീറ്റർ അകലെ [[കീഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിനടുത്ത്]] പൂന്താനം മനയ്ക്ക് സമീപമാണ് ഈ വിഷ്ണുക്ഷേത്രം. വിഷ്ണുവാണ് പ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ കർത്താവ് പൂന്താനം നമ്പൂതിരി ആരാധിച്ചിരുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാനാണ് ഏറെ പ്രശസ്തി. പ്രായാധിക്യത്തെത്തുടർന്ന് പൂന്താനത്തിന് ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ അദ്ദേഹം മനസ്സിൽ കണ്ടതനുസരിച്ച് പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണ് ഇവിടെയുള്ള ഉണ്ണിക്കണ്ണനെ. പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ പിന്തുടർച്ചക്കാർ 1993-ൽ ഈ ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന് കൈമാറി.<ref name="vns6"/> പടിഞ്ഞാറ് ദർശനം നൽകുന്ന അപൂർവം വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇത്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഇടതുവശത്ത്, ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ശ്രീകൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠ. ഈ പ്രതിഷ്ഠയെ പൂന്താനം '''വാമപുരാധീശൻ''' എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. ഉപദേവകളായി ഗണപതിയും നാഗദൈവങ്ങളുമുണ്ട്. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, വിഷു, പൂന്താനദിനം, നവരാത്രി തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. ==== പൂന്താനം ഇല്ലം ==== പെരിന്തൽമണ്ണ-നിലമ്പൂർ റോഡിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലായാണ് നിലവിൽ പൂന്താനം ഇല്ലവും ക്ഷേത്രവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇല്ലം വകയായി ആദ്യമേയുണ്ടായിരുന്ന വിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ പൂന്താനം നമ്പൂതിരി കൃഷ്ണനെക്കൂടി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. റോഡിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള വഴിയിൽക്കൂടി ഏകദേശം അര കിലോമീറ്റർ നടന്നാലേ ഇല്ലത്തെത്താൻ സാധിയ്ക്കൂ. ചുറ്റും ധാരാളം മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഒരു പറമ്പിലാണ് ഇല്ലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നിലവിൽ ഒരു നാലുകെട്ടും സമീപം ഒരു പത്തായപ്പുരയും അതിനടുത്തായി ഒരു സ്റ്റേജുമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. കേരളീയ നിർമ്മാണശൈലിയുടെ മകുടോദാഹരണമാണ് പൂന്താനം ഇല്ലം. ഇതിന് പുറത്തുള്ള ഒരു പീഠത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ഒരു വിഗ്രഹം കാണാം. പൂന്താനത്തെ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയത് ഈ പ്രദേശത്തുവച്ചാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം, ഈ സ്ഥാനത്തിന് വളരെയധികം പവിത്രത കല്പിച്ചുവരുന്നു. ഇവിടെയുള്ള തേവാരപ്പുരയിൽ [[തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിയുടെ]] പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. പൂന്താനം ഇല്ലത്തിന്റെ പരദേവതയായിരുന്നു തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ. വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]] വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം, തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയെ സ്തുതിച്ച് ''[[ഘനസംഘം]]'' എന്ന പ്രസിദ്ധ കാവ്യം രചിച്ച് രോഗമുക്തനായി എന്നൊരു കഥ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. നിത്യവും ഭഗവതിയ്ക്ക് രണ്ടുപൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇവിടെ വിദ്യാരംഭം കുറിയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. തന്മൂലം വിജയദശമിനാളിൽ ഇവിടെ വൻ തിരക്കാണുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂന്താനദിനത്തോടനുബന്ധിച്ചും ഇവിടെ ധാരാളം പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. ==മറ്റു സ്ഥാപനങ്ങൾ== പുസ്തക വില്പനശാല, മതപുസ്തകശാല, ക്ഷേത്രകലാ പഠനശാല, ചുമർച്ചിത്രപഠനശാല, മ്യൂസിയം, മെഡിക്കൽ സെന്റർ, മേൽപ്പത്തൂർ സ്മരക ആയുർവേദ ആസ്പത്രി, ശ്രീകൃഷ്ണാ കോളേജ്, ശ്രീകൃഷ്ണാ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, അമ്പാടി ഹൗസിങ് കോംപ്ലക്സ് എന്നിങ്ങനെ കുറേ സ്ഥാപനങ്ങൾ ദേവസ്വം നടത്തുന്നു. ===പുന്നത്തൂർ ആനക്കോട്ട=== {{main|പുന്നത്തൂർ കോട്ട}} ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഭക്തർ നടക്കിരുത്തുന്ന ആനകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനു ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നടത്തുന്ന കേന്ദ്രമാണ് പുന്നത്തൂർ കോട്ട. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ വടക്കോട്ട്‌ മാറിയാണ് ഈ ആനതാവളം. 1975-ലാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ഈ 10 ഏക്കർ സ്ഥലം വാങ്ങിയത്. ഗുരുവായൂർ കേശവന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഘോഷയാത്രയായി എല്ലാ ആനകളെയും പുന്നത്തൂർ കോട്ടയിലേക്ക് മാറ്റി. ഇവിടെ ഇപ്പോൾ 52 ആനകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. കർക്കിടകമാസത്തിൽ ആനകൾക്ക് ഇവിടെ സുഖചികിത്സ നടത്തുന്നു. ===വൃന്ദാവനം എസ്റ്റേറ്റ്=== മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വേങ്ങാട് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെ 100 ഏക്കറിലാണ് വൃന്ദാവനം എസ്റ്റേറ്റ്. പനക്ക് പുറമേ തെങ്ങ്, കശുവണ്ടി തുടങ്ങിയ മറ്റു കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ഇവിടെ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. വൃന്ദാവനം എസ്റ്റേറ്റിനടുത്ത് 25 ഏക്കറിൽ ഗോകുലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന പശുക്കളെ ഗോകുലത്തിലാണ് സംരക്ഷിക്കുന്നത്. ഇവിടെ ആയിരത്തോളം പശുക്കളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. == സമീപക്ഷേത്രങ്ങൾ == === [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവുമധികം ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തായി ഏതാണ്ട് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കുന്നംകുളം റോഡിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഗുരുവായൂരപ്പപ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ശിവൻ തൊട്ടടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ പാർവ്വതീസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ തീർത്ഥാടനം പൂർത്തിയാകണമെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ പോകുന്ന എല്ലാ ഭക്തരും ഇവിടെയും ദർശനം നടത്തണം എന്നാണ് ആചാരം. അതിന് കഴിയാത്തവർ ഭഗവതിയെ തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുന്നു. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഇവിടെ പാർവ്വതീസമേതനും സ്വയംഭൂവുമായ ശിവനാണ് മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ മഹാവിഷ്ണുവുമുണ്ട്. ഈ മഹാവിഷ്ണു ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണ് എന്നാണ് സങ്കല്പം. കൂടാതെ ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[ചെറുരക്ഷസ്സ്]] എന്നീ ഉപദേവതകൾക്കും ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ഇതിൽ ആദിപരാശക്തിയായ ഭദ്രകാളി പ്രത്യേക പ്രാധാന്യത്തോടെ ശ്രീകോവിലിൽ കാവിൽ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് സമീപം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ ഈ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്താണ്. മൂന്ന് പൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം ഗുരുവായൂർ തന്ത്രിമാരായ പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിമാർക്കു തന്നെയാണ്. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനടുത്തുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം. പാർത്ഥസാരഥിയായ ശ്രീകൃഷ്ണനാണ് ഇവിടെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ആദിശങ്കരാചാര്യരാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ ആക്രമണത്തിൽ തകർക്കപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്രം ഒരുപാടുകാലം ആരാലും തിരിഞ്ഞുനോക്കപ്പെടാതെ കിടന്നു. ഒടുവിൽ, ഭാഗവതകുലപതി തിരുനാമാചാര്യൻ [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]]യാണ് ക്ഷേത്രം പുതുക്കിപ്പണിത് പുനഃപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്. ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഒരുപാടുപേരുടെ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചുവരികയാണ്. തേരിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തേരിന്റെ ചക്രങ്ങളും കുതിരകളുമടക്കം അതേ പടി നിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പാർത്ഥസാരഥിയായ ഭഗവാൻ ഒരു കയ്യിൽ ചമ്മട്ടിയും മറ്റേ കയ്യിൽ ശംഖും ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, ആദിശങ്കരാചാര്യർ എന്നിവർ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ധനുമാസത്തിൽ രോഹിണിനാളിൽ കൊടികയറി ആറുദിവസമാണ് ക്ഷേത്രോത്സവം. ഗീതാദിനം കൂടിയായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി നാളിൽ ഉച്ചയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. വൈകുന്നേരം തിരിച്ച് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പും. അഷ്ടമിരോഹിണി, ശങ്കരജയന്തി തുടങ്ങിയവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. === [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂരിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ക്ഷേത്രമാണ് '''കേരള തിരുപ്പതി''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനും പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിനും തൊട്ടടുത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രം. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റൊരു ഭാവമായ തിരുപ്പതി വെങ്കടേശ്വരനും ഭദ്രകാളിയുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകൾ. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ പേര് 'തിരുവെങ്കടം' (മലയാളത്തിൽ തെറ്റായി 'തിരുവെങ്കിടം' എന്നെഴുതിവരുന്നു) എന്നാണ്. ആ പേര് വരാൻ തന്നെ കാരണം ഈ ക്ഷേത്രമാണ്. ഭാരതീയ വൈഷ്ണവ ഭക്തിപ്രസ്ഥാനത്തിലെ ശുക്രനക്ഷത്രമായ [[രാമാനുജൻ|രാമാനുജാചാര്യർ]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണ് ഈ ക്ഷേത്രം എന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. വെങ്കടാചലപതി പ്രതിഷ്ഠ കഴിഞ്ഞാണ് ഭദ്രകാളി പ്രതിഷ്ഠയുണ്ടായത്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ ആക്രമണത്തിൽ ക്ഷേത്രവും ഇവിടത്തെ മുൻ വിഗ്രഹവും തകർക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. മുൻ വിഗ്രഹം തലയും വലതുകയ്യും നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിൽ വികൃതമായിക്കിടക്കുകയായിരുന്നു. അതിനാൽ, ആരുടെ വിഗ്രഹമാണ് അതെന്നുപോലും ആർക്കും പിടിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. അക്കാലത്ത്, ഇതൊരു ഭഗവതിക്ഷേത്രമായി അറിയപ്പെട്ടു. 1974-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെങ്കടാചലപതിസാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടുപിടിച്ചത്. തുടർന്ന്, തിരുപ്പതിയിലെ പെരിയ ജീയർ സ്വാമികളുടെ അനുഗ്രഹാശിസ്സുകളോടെ ചതുർബാഹു വെങ്കടാചലപതിവിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ച് 1977-ൽ അന്നത്തെ ഗുരുവായൂർ വലിയ തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് പരമേശ്വരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ കാർമ്മികത്വത്തിൽ വെങ്കടാചലപതിപ്രതിഷ്ഠ നടന്നു. ഇന്ന് വെങ്കടാചലപതിയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ്. വെങ്കടാചലപതി കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായും ഭഗവതി പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായും കുടികൊള്ളുന്നു. ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, സരസ്വതി, നാഗദൈവങ്ങൾ, രാമാനുജാചാര്യർ എന്നിവരാണ് ഉപദേവതകൾ. മേടമാസത്തിൽ നടക്കുന്ന ബ്രഹ്മോത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവം. കൂടാതെ മകരച്ചൊവ്വ, നവരാത്രി, അയ്യപ്പൻ വിളക്ക് തുടങ്ങിയവയും പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളാണ്. === [[ഗുരുവായൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് [[ചാമുണ്ഡേശ്വരി]] ക്ഷേത്രം. താരതമ്യേന പഴക്കം കുറഞ്ഞ ക്ഷേത്രമാണിത്. [[മൈസൂരു|മൈസൂരുവിലെ]] ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിലെ അതേ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയും. [[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കരയിലേതുപോലെ]] ഇവിടെയും മേലേക്കാവും താഴേക്കാവുമുണ്ട്. രണ്ടിടത്തും ചാമുണ്ഡേശ്വരിപ്രതിഷ്ഠ തന്നെയാണ്. മേലേക്കാവിലെ ഭഗവതിയ്ക്ക് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠയാണെങ്കിൽ താഴേക്കാവിൽ ഒരു കരിങ്കൽപീഠം മാത്രമേയുള്ളൂ. രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകളും കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ്. ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ദുർഗ്ഗ, നവഗ്രഹങ്ങൾ, നാഗദൈവങ്ങൾ, [[കരിങ്കാളി]], [[യക്ഷി]]യമ്മ, [[തമ്പുരാൻ]] എന്നിവർ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. നവരാത്രിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവം. ഒമ്പതുദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമാണ്. === [[പെരുന്തട്ട മഹാദേവക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് [[പാവറട്ടി]]യിലേയ്ക്ക് പോകുന്ന വഴിയിലാണ് പെരുന്തട്ട മഹാദേവക്ഷേത്രം. നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിൽ പെടുന്ന മറ്റൊരു ദേവാലയമാണിത്. മമ്മിയൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും പാർവ്വതീസമേതനായ ശിവനാണ് പ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, മഹാവിഷ്ണു, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, ഭദ്രകാളി തുടങ്ങിയവരുമുണ്ട്. ഒരുകാലത്ത് ഭക്തജനങ്ങൾ ധാരാളമുണ്ടായിരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ ആക്രമണത്തിൽ തകർന്നിരുന്നു. തുടർന്ന് ഏറെക്കാലം അനാഥമായിക്കിടന്ന ഈ ക്ഷേത്രം പിന്നീട് ഭക്തജനങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പുനർനിർമ്മിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഇന്ന് ഗുരുവായൂരിൽ വരുന്ന ഭക്തർ ഇവിടെയും ധാരാളമായി വന്നുപോകുന്നുണ്ട്. ശിവരാത്രിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷം. അടുത്ത കാലത്ത് ശിവരാത്രിയോടനുബന്ധിച്ച് തുടങ്ങിയ അതിരുദ്രമഹായജ്ഞം നിരവധി ഭക്തരെ ആകർഷിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ ധനുമാസത്തിൽ തിരുവാതിരയും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാന ദിവസമാണ്. <ref name="r2">[http://kshetralayam.com/temples/kerala/shiva/48-perunthatta-mahadeva-temple]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> === [[ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂരിൽ നിന്ന് 4 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കുമാറി [[കണ്ടാണശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കണ്ടാണശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം. ശിവകുടുംബസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് ധന്യമായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകൾ ശിവനും പാർവ്വതിയുമാണ്. നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിൽ വരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരേ ശ്രീകോവിലിൽ പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായി ശിവനും കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പാർവ്വതിയും കുടികൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, [[ദക്ഷിണാമൂർത്തി (ശിവൻ)|ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, നവഗ്രഹങ്ങൾ, സിംഹോദരൻ, തിരുവമ്പാടി കൃഷ്ണൻ എന്നിവരും ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ട്. ഇവിടെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ ശിവരാത്രിയും തിരുവാതിരയുമാണ്. തിരുവാതിരയോടനുബന്ധിച്ച് പന്ത്രണ്ടുദിവസം പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ പ്രധാന വഴിപാടാണ്. കന്നിമാസത്തിൽ വിജയദശമി മുതൽ തിരുവാതിര വരെ നീളുന്ന ദശലക്ഷദീപോത്സവവും വളരെ പ്രധാനമാണ്. === [[ഹരികന്യാ ക്ഷേത്രം|അരിയന്നൂർ ഹരികന്യകാ ക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂരിൽ നിന്ന് 5 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കുമാറി തൃശ്ശൂർ റോഡിൽ കണ്ടാണശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ദേവീക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീഹരികന്യകാക്ഷേത്രം. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ [[മോഹിനി|മോഹിനീരൂപമാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ഐതിഹ്യപ്രകാരം [[പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലം|പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലത്തിലെ]] [[പെരുന്തച്ചൻ|ഉളിയന്നൂർ പെരുന്തച്ചനാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അരിയന്നൂർ ഗ്രാമത്തിന്റെ പേര് 'ഹരികന്യകാപുരം' ലോപിച്ചുണ്ടായതാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീഹരികന്യകാദേവി കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി വാഴുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, ശാസ്താവ്, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരും കുടികൊള്ളുന്നു. മീനമാസത്തിലെ [[പൂരം|പൂരമാണ്]] പ്രധാന ഉത്സവം. ഇതിന് പിടിയാനകളേ പാടുള്ളൂ എന്നാണ് ചിട്ട. == ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും വിവാഹവും == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിവാഹം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ. വിവാഹങ്ങൾ എത്ര കണ്ടാലും ഗുരുവായൂരപ്പന് മതിയാകില്ലെന്നാണ് ഐതീഹ്യം. പൊതുവേ ലളിതമായ ചടങ്ങുകൾ മാത്രമേ ഗുരുവായൂരിൽ നടക്കുന്ന വിവാഹങ്ങൾക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളു. ഗുരുവായൂരിൽ വിവാഹം നടത്താൻ മുഹൂർത്തമോ സമയമോ വേണ്ട എന്നാണ് സങ്കല്പം. നട തുറന്നിരിക്കുന്ന ഏതു സമയവും വിവാഹം നടത്താം. നൂറുകണക്കിന് വിവാഹങ്ങളാണ് വിശേഷ മുഹൂർത്തങ്ങളുള്ള ദിനങ്ങളിൽ നടക്കാറ്. ഭഗവാന് പ്രിയപ്പെട്ട തുളസി കൊണ്ടുള്ള മാലയാണ് വിവാഹത്തിന് ചാർത്താൻ ഉപയോഗിക്കാറുള്ളത്. വിവാഹം കഴിഞ്ഞ ഉടനെ ദമ്പതികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശനമില്ല. അതിനാൽ, വിവാഹത്തിന് മുൻപോ തലേ ദിവസമോ ഭഗവാനെ തൊഴുത് അനുഗ്രഹം തേടിയിട്ടാണ് വധൂവരന്മാർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള വിവാഹമണ്ഡപത്തിൽ പ്രവേശിക്കുക. വിവാഹം ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മണ്ഡപത്തിലാണ് നടക്കാറുള്ളത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ വിവാഹ സമയത്ത് വരന് ഷർട്ട്‌ തുടങ്ങിയ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കാനും തടസമില്ല. ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വച്ച് വിവാഹം നടത്തിയാൽ മംഗളകരമായ ദാമ്പത്യം ലഭിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. വിവാഹശേഷം വർഷം തോറുമോ മാസം തോറുമോ ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്ന ദമ്പതിമാരുമുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെ കൃഷ്ണനാട്ടം വഴിപാട് വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. വിവാഹതടസ്സം മാറുന്നതിനും സന്താനസിദ്ധിക്കും ധാരാളം പേർ കൃഷ്ണനാട്ടം വഴിപാട് നടത്താറുണ്ട്. വിവാഹവുമായി ബന്ധപെട്ടു ചിലർ ലക്ഷ്മിനാരായണ പൂജ, മമ്മിയൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉമാമഹേശ്വര പൂജ, സ്വയംവര പുഷ്പാഞ്ജലി തുടങ്ങിയവ നടത്താറുണ്ട്. == ചിത്രശാല == <gallery caption="ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ" widths="140px" heights="100px" perrow="5"> File:Gurovayoor.jpg|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം File:Melpathoor auditorium guruvayur.JPG|മേല്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം File:Guruvayur, Garuda statue.jpg|കിഴക്കേ നടയിലെ ഗരുഡന്റെ പ്രതിമ File:SreeKrishnaTemple,Guruvayur.JPG|തെക്കു കിഴക്കേ ഭാഗത്തു നിന്നുള്ള ദൃശ്യം ചിത്രം:കൊടിമരം,ഗുരുവായൂർക്ഷേത്രം.JPG|കൊടിമരം ചിത്രം:കിഴക്കെ-നടപന്തൽ,ഗുരുവായുർക്ഷേത്രം.JPG|കിഴക്കെ നടപന്തൽ ചിത്രം:Guruvayur Sree Krishna Temple.jpg|ഗുരുവായൂരമ്പലം രാത്രിയിലെ ദീപ്രപ്രഭയിൽ File:Guruvayur temple pond.jpg|ക്ഷേത്രക്കുളം (രുദ്രതീർഥം) File:Guruvayur Kesavan Statue.jpg|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ എന്ന ആനയുടെ പ്രതിമ File:Maraprabhu Guruvayur.jpg|മരപ്രഭു </gallery> == പ്രശസ്തരായ ഭക്തന്മാർ == *[[മേൽപ്പത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിപ്പാട്]] *[[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ]] *[[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]] *[[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]മാർ *[[കുറൂരമ്മ]] *സാമൂതിരി മാനവേദൻ രാജ *കൂടല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കാവ് നമ്പൂതിരി *മഞ്ജുള വാരസ്യാർ *[[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] *[[ആഞ്ഞം കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരി]] *[[കാശി അപ്പൻ തമ്പുരാൻ]] *[[ബി. പരമേശ്വരൻ എമ്പ്രാന്തിരി]] *[[കെ. കരുണാകരൻ]] *[[പെപിത സേഠ്]] *[[പി. കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ]] *[[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]] *[[പി. ജയചന്ദ്രൻ]] == ദർശന സമയം == <nowiki>*</nowiki>അതിരാവിലെ 3 am മുതൽ ഉച്ചക്ക് 1.30 pm വരെ. <nowiki>*</nowiki>വൈകുന്നേരം 4.30 pm മുതൽ രാത്രി 9.30 വരെ. <nowiki>*</nowiki>വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ദർശന സമയം വ്യത്യാസപ്പെടാം. == എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി == * സർക്കാർ, സ്വകാര്യ ബസുകൾ ഉൾപ്പടെ ധാരാളം ബസുകൾ ഗുരുവായൂരിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്. * തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 25 കി.മി ദൂരം. ഏതാണ്ട് 45 മിനിറ്റ് യാത്ര. തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേക്ക് ധാരാളം ബസ് സർവീസുകൾ ലഭ്യമാണ്. * എറണാകുളത്ത് നിന്നും 83 കി.മി. (NH 66 വഴി). കൊടുങ്ങല്ലൂർ, തൃപ്രയാർ വഴി. ധാരാളം ബസ് സർവീസുകളും ലഭ്യമാണ്. * കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിന്നും 48 കി.മി. (NH 66 വഴി) * കോഴിക്കോട് നിന്നും തിരൂർ വഴി ഗുരുവായൂർ ഏകദേശം 120 കിലോമീറ്റർ. * [[കാടാമ്പുഴ|കാടാമ്പുഴയിൽ]] നിന്നും ഏതാണ്ട് 55 കി. മി. കുന്നംകുളം റോഡ് വഴി. * ട്രെയിൻ മാർഗം നേരിട്ട് ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. * ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - ഗുരുവായൂർ സ്റ്റേഷൻ * അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ - തൃശ്ശൂർ, മറ്റൊന്ന് കുറ്റിപ്പുറം * ചെന്നൈ എഗ്മോർ ഗുരുവായൂർ എക്സ്പ്രസ്സ്‌, തിരുവനന്തപുരം ഗുരുവായൂർ ഇന്റർസിറ്റി, പുനലൂർ ഗുരുവായൂർ എക്സ്പ്രസ്സ്‌, തൃശൂർ ഗുരുവായൂർ പാസഞ്ചർ, എറണാകുളം ഗുരുവായൂർ പാസഞ്ചർ തുടങ്ങിയ ധാരാളം ട്രെയിനുകൾ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. == അവലംബം == {{reflist|2}} == ഇതും കാണുക == * [[ഗുരുവായൂരപ്പൻ]] * [[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] * [[തൃപ്പൂണിത്തുറ പൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]] * [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]] * [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം}} *[http://iskconguruvayur.com ഹരേ കൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190607074252/http://iskconguruvayur.com/ |date=2019-06-07 }} *[http://www.guruvayurdevaswom.org ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം - ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021210130541/http://www.guruvayurdevaswom.org/ |date=2002-12-10 }} *[http://www.gurupavanapuri.com ഗുരുപവനപുരി.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223033630/http://gurupavanapuri.com/ |date=2007-12-23 }} *[http://www.guruvayoor.com ഗുരുവായൂർ . കോം] {{Coord|10.5945|76.03905|type:landmark|display=title}} {{Vishnu temples}} {{ഫലകം:Famous Hindu temples in Kerala}} {{Thrissur}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വിഭാഗം:സ്ഥലനാമപുരാണം]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]][[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഗുരുവായൂർ]] [[വർഗ്ഗം:ആരാധനാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവം]] [[വർഗ്ഗം:ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] 8lthp3fhnxaj11b9c1l0rcy2j4npq0q 4681033 4681028 2026-10-28T16:30:30Z Vishalsathyan19952099 57735 /* കീഴേടങ്ങൾ */ 4681033 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Guruvayur Shri Krishna Temple}} {{Infobox Mandir |image =Gurovayoor.jpg |caption =ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നട - 2001-'02 കാലത്തെടുത്ത ചിത്രം |creator = [[ബൃഹസ്പതി]]യും [[വായു]]ദേവനും [[വിശ്വകർമ്മാവ്|വിശ്വകർമ്മാവും]] |proper_name = ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം |date_built = ഏതാണ്ട് അയ്യായിരം വർഷം മുമ്പ് |primary_deity = ചതുർബാഹുവായ [[മഹാവിഷ്ണു]]/[[മഹാവിഷ്ണു|ആദിവിരാടപുരുഷൻ]] (സങ്കൽപം [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]]) |architecture = പുരാതന കേരള- ദ്രാവിഡ ശൈലിയിൽ |location = [[ഗുരുവായൂർ]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] }} [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്|ചാവക്കാട് താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു [[ഹിന്ദു|ഹൈന്ദവ]] [[ക്ഷേത്രം|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം (അഥവാ ഗുരുവായൂർ മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം)'''. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. ഇന്ത്യയിൽ [[തിരുമല വെങ്കടേശ്വര ക്ഷേത്രം|തിരുമല തിരുപ്പതി വെങ്കടേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[പുരി ജഗന്നാഥക്ഷേത്രം]], [[ബദരീനാഥ് ക്ഷേത്രം|ബദരീനാഥ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]] എന്നിവ കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം തിരക്കുള്ള വൈഷ്ണവദേവാലയവും കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തർ എത്തിച്ചേരുന്ന ക്ഷേത്രവും ഗുരുവായൂരാണ്. [[തൃശ്ശൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന്‌ 26 കി.മീ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി [[ഗുരുവായൂർ]] [[പട്ടണം|പട്ടണത്തിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ യഥാർത്ഥപ്രതിഷ്ഠ ചതുർബാഹുവായ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവാണ്]]. എന്നിരുന്നാലും ഭഗവാന്റെ ഒൻപതാമത്തെ അവതാരമായ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ]] പേരിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധി. '''[[ഗുരുവായൂരപ്പൻ]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇവിടെയുള്ള ഭഗവാൻ, കേരളീയ ഹൈന്ദവരുടെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തികളിലൊരാളാണ്. പൊതുവേ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഭൂരിപക്ഷം ഭക്തരും ഗുരുവായൂരപ്പനെ ആരാധിയ്ക്കുന്നത്. കൃഷ്ണാവതാരസമയത്ത്, മാതാപിതാക്കളായ [[ദേവകി|ദേവകിയ്ക്കും]] [[വസുദേവർ|വസുദേവർക്കും]] കാരാഗൃഹത്തിൽ വച്ചു ദർശനം നൽകിയ മഹാവിഷ്ണുവാണ് ഇവിടെയുള്ളതെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. ഇതാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിൽ കാണുന്നതിന് ഒരു കാരണം. ആദ്യകാലത്ത്‌ ഇതൊരു ഭഗവതിക്ഷേത്രമായിരുന്നു. പഴയ ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇന്ന് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കായി ഇടത്തരികത്ത്‌ കാണപ്പെടുന്ന [[പരാശക്തി]]-[[ദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാ]]-[[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളോടുകൂടിയ [[ഭഗവതി]]. '''ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മ''' എന്ന ഈ ഭഗവതിയാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സംരക്ഷണമൂർത്തി എന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സവിശേഷപ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]] (രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകൾ- ഒന്ന് അകത്തും മറ്റേത് പുറത്തും), [[സരസ്വതി]] (ചിത്രരൂപം), [[അയ്യപ്പൻ]] (ശാസ്താവ്), [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ|അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. കൂടാതെ അദൃശ്യസങ്കല്പമായി [[ശിവൻ|ശിവന്റെ]] ആരാധനയും നടക്കുന്നുണ്ട്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[പൂയം (നക്ഷത്രം)|പൂയം]] നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്തുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷം. കൂടാതെ [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ([[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിൽ]] [[അഷ്ടമിരോഹിണി]], അതേ മാസത്തിൽ [[ഓണം|തിരുവോണം]], [[മേടം|മേടമാസത്തിൽ]] [[വിഷു]], [[ധനു]] 22-നും [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] നാലാമത്തെ [[ചൊവ്വാഴ്ച|ചൊവ്വാഴ്ചയോ]] [[വെള്ളിയാഴ്ച|വെള്ളിയാഴ്ചയോ]] ആയും നടക്കുന്ന ഇടത്തരികത്ത് ഭഗവതിയുടെ താലപ്പൊലികൾ, [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലായി ആചരിച്ചുവരുന്ന [[നവരാത്രി]], 27 ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന [[വൈശാഖം|വൈശാഖ പുണ്യമാസം]] എന്നിവ അതിവിശേഷമാണ്. [[കേരള സർക്കാർ]] വകയായ ഒരു പ്രത്യേക ദേവസ്വമാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. ==ഭരണം== [[ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ആക്ട്]] 1971 മാർച്ച് 9-ന് നിലവിൽ വന്നു. 1978-ൽ പരിഷ്കരിച്ച നിയമമനുസരിച്ചാണ് നിലവിൽ ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. [[കേരള സർക്കാർ]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന സമിതിയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. [[സാമൂതിരി]] രാജാവ്, മല്ലിശ്ശേരി [[നമ്പൂതിരി]], ക്ഷേത്രം വലിയ തന്ത്രി, ക്ഷേത്രം ജീവനക്കാരുടെ ഒരു പ്രതിനിധി, മറ്റ് അഞ്ചുപേർ (ഇതിൽ ഒരാൾ പട്ടികജാതിയിൽ നിന്നായിരിയ്ക്കണം). ചേർന്നതാണ് സമിതി. സർക്കാർ ഡെപ്യുട്ടേഷനിൽ നിയമിയ്ക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനായ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററാണ് സമിതി സെക്രട്ടറി. ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടറുടെ റാങ്കിൽ താഴെയുള്ളയാളാവരുത്, അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റർ.<ref name="vns2" /> പാരമ്പര്യമായി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ് '''[[തന്ത്രി]]'''.<ref name=" vns2"/> ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിന് സമീപത്തുള്ള [[എളവള്ളി|എളവള്ളിയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധ തന്ത്രികുടുംബമായ വടക്കേ പുലിയന്നൂർ മനയ്ക്കുണ്ടായിരുന്ന തന്ത്രാധികാാരം, പിന്നീട് [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി രാജാവിന്റെ]] കയ്യിൽനിന്ന് ഗുരുവായൂർ പിടിച്ചടക്കിയ സാമൂതിരി രാജാവ് തന്റെ സദസ്യനായിരുന്ന ചേന്നാസിന് നൽകുകയാണുണ്ടായത്. ഈ കുടുംബത്തിലെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന രവിനാരായണൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ് കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ പാലിച്ചുപോകുന്ന നിയമങ്ങളടങ്ങിയ പ്രശസ്തമായ '''[[തന്ത്രസമുച്ചയം]]''' എന്ന സംസ്കൃതഗ്രന്ഥത്തിന്റെ കർത്താവ്. ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ പരീക്ഷണശാലകൾ ഗുരുവായൂരും, സമീപത്തുള്ല് പ്രസിദ്ധ ശിവക്ഷേത്രമായ [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായിരുന്നു]] എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇന്ന് ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും തന്ത്രാധികാരം ചേന്നാസ് മനയ്ക്കാണ്. പഴയം, മുന്നൂലം, പൊട്ടക്കുഴി, കക്കാട് എന്നീ ഇല്ലക്കാരാണ് '''[[ഓതിയ്ക്കൻ|ഓതിയ്ക്കന്മാർ]]'''. രാവിലെ നിത്യം നടത്തുന്ന നവകാഭിഷേകം, പന്തീരടിപൂജ എന്നിവയും ഉദയാസ്തമനപൂജാസമയത്തെ അധികപ്പൂജകളും ഓതിയ്ക്കന്മാരുടെ ചുമതലകളാണ്. തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും ഇല്ലാത്ത സമയത്ത് അവരുടെ ചുമതലകൾ ചെയ്യുന്നതും ഓതിയ്ക്കന്മാരാണ്.<ref name=" vns2"/> ഇവർക്ക് മേൽശാന്തിയാകാനും അവകാശമുണ്ട്. മുമ്പ് [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] [[കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രം]], [[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]] തുടങ്ങി കേരളത്തിലെ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന പദവിയാണിത്. ഇന്ന് ഈ പദവി നിലനിൽക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഗുരുവായൂരും തൃപ്പൂണിത്തുറയും മാത്രമാണ്. '''[[മേൽശാന്തി|മേൽശാന്തിയെ]]''' ഭരണസമിതി ആറുമാസത്തേക്ക് നിയമിയ്ക്കുന്നു. ആ കാലയളവിൽ മേൽശാന്തി അമ്പലപരിസരം വിട്ടുപോകാൻ പാടില്ലാത്തതും (പുറപ്പെടാശാന്തി) കർശനമായി [[ബ്രഹ്മചര്യം]] അനുഷ്ഠിയ്ക്കേണ്ടതുമാണ്. തന്ത്രിയുടേയും ഓതിയ്ക്കന്റേയും കീഴിൽ രണ്ടാഴ്ച ക്ഷേത്രത്തേയും ആചാരങ്ങളേയും പൂജകളേയും പറ്റി പഠിച്ച് [[മൂലമന്ത്രം]] ഗ്രഹിച്ചാണ് ചുമതലയേൽക്കുന്നത്. നിയുക്തമേൽശാന്തി തൽസ്ഥാനമേൽക്കുന്നതുവരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കേണ്ടതാണ്. ക്ഷേത്രാചാങ്ങളും പൂജകളും പഠിയ്ക്കാൻ ഇത് ഉപകരിയ്ക്കുന്നു. ഏപ്രിൽ, ഒക്ടോബർ എന്നീ മാസങ്ങളിലാണ് മേൽശാന്തിമാർ സ്ഥാനമേൽക്കുക. പഴയ കേരളത്തിലെ [[ശുകപുരം]], [[പെരുവനം]] എന്നീ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നമ്പൂതിരിമാരാണ് മേൽശാന്തിമാരാകുക. ആഭിജാത്യം, അഗ്നിഹോത്രം, ഭട്ടവൃത്തി തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവർക്കുള്ള യോഗ്യത. എന്നാൽ, മാറിയ സാഹചര്യത്തിൽ ഈ നിയമം മാറ്റാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. മേൽശാന്തിയെ സഹായിക്കാൻ രണ്ട് '''[[കീഴ്ശാന്തി|കീഴ്ശാന്തിമാർ]]''' ഉണ്ടായിരിക്കും. [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[കാരിശ്ശേരി|കാരിശ്ശേരിയിൽ]] നിന്ന് സാമൂതിരി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്ന പതിമൂന്നു നമ്പൂതിരി ഇല്ലങ്ങളിൽ നിന്ന്, ഒരു മാസം രണ്ട് ഇല്ലക്കാർ വീതം ഊഴം വച്ചാണ് കീഴ്ശാന്തി ചെയ്യുന്നത്. മേച്ചേരി, നാകേരി, മഞ്ചിറ, കൊടയ്ക്കാട്, മേലേടം, മൂത്തേടം, ചെറുതയ്യൂർ, കീഴേടം, തേലമ്പറ്റ, വേങ്ങേരി, തിരുവാലൂർ, അക്കാരപ്പള്ളി, മുളമംഗലം എന്നിവയാണ് ആ ഇല്ലങ്ങൾ. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നിവേദ്യം]] പാചകം ചെയ്യുന്നതും [[ചന്ദനം]] അരച്ചുകൊണ്ടുവരുന്നതും [[അഭിഷേകം|അഭിഷേകത്തിനും]] നിവേദ്യത്തിനും മറ്റും ജലം കൊണ്ടുവരുന്നതും [[ശീവേലി|ശീവേലിയ്ക്ക്]] തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നതും ഉപദേവതകൾക്ക് പൂജകൾ നടത്തുന്നതും പ്രസാദം വിതരണം ചെയ്യുന്നതുമെല്ലാം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ്. എന്നാൽ മറ്റുക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മേൽശാന്തിയുടെ അഭാവത്തിൽ ഇവർക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചുമതലകൾ നിർവ്വഹിക്കാൻ കഴിയില്ല. പകരം, ഓതിയ്ക്കന്മാർക്കാണ് ആ ചുമതലകൾ നൽകുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർക്ക് വിഗ്രഹത്തെ സ്പർശിയ്ക്കാനുള്ള അധികാരവും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ==മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകൾ== === ഗുരുവായൂരപ്പൻ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ ശ്രീകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പൂജിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്‌ണുവാണ്. ''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'' എന്നാണ് ഈ ഭഗവാനെ ഭക്തർ വിളിച്ചുവരുന്ന പേര്. ''പാതാളാഞ്ജനം ''([[ബിസ്മത്ത്]]) എന്ന അത്യപൂർവ്വ ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരം കാണും. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസമയത്ത് ദേവകിക്കും വസുദേവർക്കും കാരാഗൃഹത്തിൽ വച്ച് ദർശനം നൽകിയ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമാണിതെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതാകാം ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഉണ്ണിക്കണ്ണനായി കാണുന്നതിൻ്റെ കാരണം. നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. വിഗ്രഹനിർമ്മാണനിയമപ്രകാരം വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഭാവവ്യത്യാസമനുസരിച്ച് [[ശംഖ്]], [[ചക്രം]], [[ഗദ]], പത്മം ([[താമര]]) എന്നിവ ധരിച്ച കൈകൾക്കും വ്യത്യാസം കാണാൻ കഴിയും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ചക്രം, മുമ്പിലെ വലതുകയ്യിൽ പദ്മം, പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖ്, മുമ്പിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ഗദ എന്നിവ ധരിച്ച രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹത്തിന് നിയമപ്രകാരം ''ജനാർദ്ദനൻ'' എന്നുപറയും. ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ ഈ രൂപത്തിലാണ്. === [[ഭദ്രകാളി|ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി]] === നിലവിൽ ക്ഷേത്രമതിലകത്താണെങ്കിലും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്തായാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠയെ കാണുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന് തത്തുല്യമായ പ്രാധാന്യമാണ് ഭഗവതിയ്ക്കുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽദൈവമാണ് ഈ ഭഗവതി എന്ന് വിശ്വാസം. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരം നടന്ന സമയത്ത്, നന്ദഗോപരുടെയും യശോദയുടെയും മകളായി അവതരിച്ച കാളിയാണ് ഈ ഭഗവതി. അതിനാൽ ഭഗവാന്റെ സഹോദരിയുടെ സ്ഥാനമാണ് ഭഗവതിക്ക്. കംസന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് വഴുതി മാറിയ ആ പെൺകുഞ്ഞ് ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്ന് അയാൾക്ക് കൃഷ്ണന്റെ ജനനത്തെ പറ്റി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയ ശേഷം അപ്രത്യക്ഷയായി എന്ന്‌ പുരാണങ്ങളിൽ കാണാം. ശാന്തഭാവത്തിലുള്ള [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുടെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. [[ദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗ]] സങ്കല്പം കൂടിയുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. ഗുരുവായൂരിൽ എത്തുന്ന ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ അമ്മ ഇല്ലാതാക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[മഹാകാളി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ 3 ഭാവങ്ങളിലും ഈ ഭഗവതിയെ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. അഴൽ എന്ന് പേരുള്ള പ്രത്യേക ചടങ്ങാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. അഴൽ എന്നാൽ ദുഃഖം എന്നാണ് അർത്ഥം. രാത്രി ഭഗവാന്റെ നടയടച്ചശേഷം നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങാണിത്. പച്ചരി, വെള്ളരി, ശർക്കര, നാളികേരം തുടങ്ങിയവ തുണിയിൽ ചുറ്റിവച്ച് വാഴത്തണ്ടിൽ കെട്ടിവച്ചശേഷം അതിൽ തീകൊളുത്തി നടത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഭക്തരുടെ അഴലുകൾ (ദുഃഖങ്ങൾ) ഭഗവതി അഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിച്ചു ഇല്ലാതാക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഇവിടെ സ്ഥിരം വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്. ധനു, മകരം മാസങ്ങളിലായി ഇവിടെ രണ്ടു താലപ്പൊലികൾ ആഘോഷമായുണ്ട്. ഒന്ന് നാട്ടുകാരുടെ വകയാണ്; മറ്റേത് ദേവസ്വം വകയും. രണ്ടും അതിഗംഭീരമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഭഗവാന്റെ അരികിൽ ഇടത്തുഭാഗത്തായി കുടികൊള്ളുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇടത്തരികത്ത് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിളിക്കുന്നത്. ഇവിടത്തെ പരാശക്തി ഭഗവാന് മുൻപേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നുവെന്നും മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടന്നപ്പോൾ വടക്കുകിഴക്കോട്ട് മാറി സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചുവെന്നുമാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കാറില്ല. പണ്ട് ഇവിടെയും ഒരു മതിൽക്കെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ഭക്തർക്ക് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനായി പിൽക്കാലത്ത് അത് പൊളിച്ചു മാറ്റുകയുണ്ടായി. ഭഗവതിനടയ്ക്കു മുന്നിൽ ഒരു പാട്ടമ്പലം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ ധനുമാസത്തിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടത്തി വരുന്നുണ്ട്. ദാരികനെ വധിച്ച ഭദ്രകാളിയെ സ്തുതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് പാട്ട് നടക്കുന്നത്. ഇടത്തരികത്തു ഭഗവതിയുടെ ഭദ്രകാളീഭാവം ഇതിൽ വ്യക്തമാണ്. താലപ്പൊലി ഉത്സവം കൂടാതെ നവരാത്രിയും വിശേഷമാണ്. == ഉപദേവതമാർ == === ഗണപതി === കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതും പോലെ ഇവിടെയും വിഘ്നേശ്വരനായ മഹാഗണപതിയുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിലാണ് ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠ. ശിലാനിർമ്മിതമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരും. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ചതുർബാഹുവായ വിഗ്രഹത്തിന്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു|മഴുവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[കയർ|കയറും]] മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[മോദകം|മോദകവും]] കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. മുമ്പ് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാൻ സൗകര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. തീപ്പിടുത്തത്തിനുശേഷം പുതുക്കി പണിതപ്പോൾ ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് സൗകര്യമുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="vns6"/> എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ ഗണപതിപ്രീതിയ്ക്കായി ഗണപതിഹോമം നടത്താറുണ്ട്. കൂടാതെ കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല, ഗണേശസൂക്താർച്ചന തുടങ്ങിയവയും പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== കിഴക്കേ നടയിൽ മേൽപ്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനു പിന്നിൽ പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസിന്റെ (നിലവിൽ ദേവസ്വം മ്യൂസിയം) പരിസരത്തായി മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''ഓഫീസ് ഗണപതി''' അഥവാ '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. വനഗണപതി ഭാവത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. അതിനാൽ, ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. മറ്റുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി തുമ്പിക്കൈ ഇടതുഭാഗത്തേയ്ക്കാണ്.<ref name="vns6"/>നേരത്തെ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആൽത്തറയിൽ പൂജിയ്ക്കാൻ വച്ചിരുന്ന ഗണപതിയെ പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസിലേക്ക് മാറ്റുകയും പിന്നീട് ഇന്നത്തെ സ്ഥലത്തെത്തിയ്ക്കുകയുമായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത്, കർക്കടകമാസത്തിലും [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിനാളിലും]] മാത്രമായുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, പിന്നീട് സ്ഥിരമാക്കുകയായിരുന്നു. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. നാളികേരമുടയ്ക്കലാണ് പ്രധാനവഴിപാട്. കിഴക്കുഭാഗത്തു നിന്നുവരുന്ന ഭൂരിപക്ഷം ഭക്തരും ഇവിടെ തൊഴുതിട്ടു മാത്രമാണ് ഗുരുവായൂരപ്പദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. ഗണപതിയോടൊപ്പം ഇവിടെ ഭദ്രകാളി, നരസിംഹചൈതന്യങ്ങളുമുള്ളതായി വിശ്വസിച്ചു പോരുന്നു. മുന്നിൽ വ്യക്തമായ ഗണപതിരൂപമുള്ളപ്പോൾ പുറകിൽ കാണുന്ന ചില രൂപങ്ങളാണ് ഈ ചൈതന്യങ്ങൾക്കുള്ള സൂചന നൽകുന്നത്. വിനായക ചതുർത്ഥി ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് അതിവിശേഷമാണ്. === അനന്തപദ്മനാഭൻ, ദശാവതാരങ്ങൾ === ക്ഷേത്രശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായുള്ള കരിങ്കൽത്തൂണുകളിൽ പത്തെണ്ണത്തിൽ ഭഗവാന്റെ ദശാവതാരങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. [[മത്സ്യം]], [[കൂർമ്മം]], [[വരാഹം]] എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ പത്ത് അവതാരങ്ങളാണ്. ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടുപുറകിൽ ഇവയുടെ നടുക്കായി അനന്തപദ്മനാഭസ്വാമിയുടെ ഒരു രൂപം കാണാം. [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവനന്തപുരത്തെ ശ്രീ അനന്തപദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയോട് സാമ്യമുള്ള രൂപമാണിത്. ഇവിടെ ഒരു അനന്തശയനചിത്രമായിരുന്നു ആദ്യമുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന അക്കാലത്തെ പ്രശസ്തനായിരുന്ന ചിത്രകാരനാണ് ഇത് വരച്ചത്. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം ഗുരുവായൂരിൽ വരുന്ന ഭക്തരുടെ മുഖ്യ ആകർഷണമായിരുന്നു. ഇതിന്റെ പല കോപ്പികളും ഇന്നും കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ പഴയ വീടുകളിൽ കാണാൻ സാധിയ്ക്കും. 1970-ലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ ഇത് പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചു. തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ കരിങ്കൽ ശില്പം നിർമ്മിച്ചത്. [[കന്യാകുമാരി|കന്യാകുമാരിയിലെ]] [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് പ്രസിദ്ധനായ സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യാ ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഈ രൂപം പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ടത്. പതിനെട്ടടി നീളം വരുന്ന ഭീമാകാരമായ രൂപമാണ്. രണ്ട് കൈകളേയുള്ളൂ ഇവിടെ മഹാവിഷ്ണുവിന്. പാൽക്കടലിൽ മഹാസർപ്പമായ അനന്തന് മുകളിൽ മഹാലക്ഷ്മീ സമേതനായി പള്ളികൊള്ളുന്ന വിഷ്ണുഭഗവാൻ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഭീകമലത്തിലുള്ള ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള ശിവലിംഗം, ഭഗവാനെ കണ്ടുതൊഴുന്ന [[നാരദൻ]], [[പ്രഹ്ലാദൻ]], [[മഹാബലി]], [[വസിഷ്ഠൻ]], [[വ്യാസൻ]], [[കശ്യപൻ]], [[വിഭീഷണൻ]], ഉദ്ധവർ തുടങ്ങിയ ഭക്തോത്തമന്മാർ, ചുവട്ടിൽ ഭഗവാന് കാവലായി നിലകൊള്ളുന്ന ലക്ഷ്മീ-ഭൂമീദേവിമാർ, ദ്വാരപാലകരായ ജയവിജയന്മാർ, ഭഗവദ് വാഹനമായ ഗരുഡൻ, കാവൽക്കാരനായ വിഷ്വക്സേനൻ, സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ, ഗരുഡന്റെ ചിറകിൽ കാൽ ചവുട്ടി നില്ക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണൻ, യോഗനരസിംഹമൂർത്തി, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, പട്ടാഭിഷിക്തരായ ശ്രീരാമസ്വാമിയും സീതാദേവിയും, ഇരുവരെയും വന്ദിയ്ക്കുന്ന ഹനുമാനും, [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനും]], ശ്രീദേവി ഭൂദേവിസമേതനായി നിൽക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണു - ഇവരെല്ലാം ഈ പ്രതിഷ്ഠയിൽ ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ദിവസവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === ധർമ്മശാസ്താവ് === നാലമ്പലത്തിനു പുറത്ത്, പ്രദക്ഷിണവഴിയിൽ തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിലാണ് ശാസ്താപ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. നാലമ്പലത്തിനു പുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവനും ഇതാണ്. മൂന്നടി ഉയരത്തിൽ കരിങ്കല്ലിൽ ഉണ്ടാക്കിയതാണ് പ്രതിഷ്ഠ. വലതുകയ്യിൽ [[അമൃതകലശം]] ധരിച്ച്, ഇടതുകൈ തുടയിൽ കുത്തിവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ധന്വന്തരിഭാവത്തിലുള്ള ശാസ്താവാണ് ഇവിടെ. തന്മൂലം, രോഗശാന്തിയ്ക്ക് ഇവിടെ ഭജിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ നാളികേരം എറിഞ്ഞുടക്കുന്നതിന് ചെരിച്ചുവച്ച കരിങ്കല്ലും ചെറിയ ദീപസ്തംഭവുമുണ്ട്.<ref name="vns6"/>ഇവിടെ എള്ളുതിരി കത്തിയ്ക്കൽ പ്രധാന വഴിപാടായിരുന്നു. എന്നാൽ 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തെത്തുടർന്ന് വഴിപാട് നിർത്തിവച്ചു. ഇപ്പോൾ അത് പുനരാരംഭിയ്ക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ നടന്നുവരുന്നു. മണ്ഡലകാലത്ത് ഈ ശ്രീകോവിലിനുമുമ്പിലാണ് [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയിലേയ്ക്ക്]] ദർശനം നടത്തുന്നവർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതും. === സുബ്രഹ്മണ്യൻ ‌=== നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലുള്ള ഒരു കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ രൂപം കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭക്തർ ഇവിടെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഭസ്മം, ചന്ദനം തുടങ്ങിയവ ചാർത്തി നാരങ്ങാമാല ധരിച്ചാണ് ഭഗവാന്റെ ഇരിപ്പ്. ദ്വിബാഹുവായ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എന്നാൽ [[പഴനി മുരുകൻ ക്ഷേത്രം|പഴനി]]യിലേതുപോലെ ആണ്ടിപ്പണ്ടാരമല്ല. വലതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന ഭഗവാൻ ഇടതുകൈ അരയിൽ കുത്തിവച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. വലതുചുമലിൽ വേലുമുണ്ട്. 1970-ലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തെത്തുടർന്ന് നവീകരിച്ചശേഷമാണ് ഈ രൂപം കൊത്തിവച്ചത്. === [[ഹനുമാൻ]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കേ നടവാതിലിന് സമീപത്തുള്ള തൂണിലാണ് ചിരഞ്ജീവിയും ശ്രീരാമദാസനുമായ ഹനുമാൻ സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹമാണിത്. തെക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. ഹനുമാൻ സ്വാമിയുടെ വലതുകയ്യിൽ മരുത്വാമലയും ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും കാണാം. 1970-ലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തതിനുശേഷമാണ് ഈ രൂപം പിറവിയെടുത്തത്. ഇന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന ഭക്തർ നാലമ്പലത്തിനകത്തെ ഈ ഹനുമാനെയും തൊഴുതുപോരുന്നു. വെറ്റിലമാലയും കുങ്കുമവും ചാർത്തിയ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹം നിത്യേന കാണപ്പെടുന്നത്. ഈ ഹനുമാനെ സ്തുതിച്ചതുകാരണം അത്ഭുതകാര്യസിദ്ധിയുണ്ടായതായി ചില ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. === [[മഹാദേവൻ]] === ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും പാർവതി സമേതനായ ശിവന്റെ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതായി കാണപ്പെടുന്നു. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന മഹാവിഷ്ണു വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് കഥ. തന്മൂലം ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുഭാഗത്തെ ഒരു കരിങ്കൽത്തൂണിൽ പാർവ്വതീസമേതനായ ശിവന്റെ രൂപം കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്, പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായി. ഭക്തർ ഇവിടെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. === [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ദേവസ്വം വകയുള്ള സത്രത്തിന്റെ വളപ്പിലാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ സ്ഥാനം. ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് നാഗപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത്. നാഗരാജാവും വിഷ്ണു ശയനവുമായ അനന്തനും നാഗയക്ഷിയും നാഗചാമുണ്ഡിയുമാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കുന്നതാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. എല്ലാമാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും [[കന്നി]]മാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയുമുണ്ടാകും. കേരളത്തിൽ സർപ്പാരാധനയ്ക്ക് പേരുകേട്ട കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയ്ക്കാണ് ഇവിടെ സർപ്പബലിയ്ക്ക് അധികാരം. == പേരിനു പിന്നിൽ == കുരവയൂർ എന്നായിരുന്നു ഗുരുവായൂരിന്റെ ആദികാല നാമം{{തെളിവ്}}.14-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ കോകസന്ദേശത്തിൽ കുരുവയൂർ എന്നാണ് പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നത്. കുരവക്കൂത്ത് എന്ന പുരാതന കലാരൂപം ഇവിടെ അരങ്ങേറിയിരുന്നതായി പ്രശസ്ത ചരിത്രകാരനായിരുന്ന [[വി.വി.കെ. വാലത്ത്]] ഊഹിയ്ക്കുന്നു. കുരവയൂർ എന്ന പേര് ഇങ്ങനെ വന്നതായിരിയ്ക്കാമെന്ന് തന്മൂലം അദ്ദേഹം വാദിയ്ക്കുന്നു. ഇത് ലോപിച്ച് ഗുരുവായൂർ എന്നായി മാറുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കോകസന്ദേശം പോലെയുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ തമിഴ് സ്വാധീനം വളരെ വ്യക്തമാണ്. തമിഴ് ഭാഷയിൽ 'ഗ', 'ക' എന്നിവയ്ക്ക് ക (க) എന്ന അക്ഷരം തന്നെയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അതിനാൽ കുരവയൂർ, ഗുരുവായൂർ ആയി മാറിയതാണെന്ന വാദം നിലനിൽക്കില്ലെന്നും വാദഗതികൾ ഉണ്ട്. മാത്രമല്ല, കേരളത്തിലെ മറ്റു കലാരൂപങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ ചരിത്രം ലഭ്യമാണെന്നിരിക്കെ, കുരവക്കൂത്ത് എങ്ങനെ വിസ്മരിക്കപ്പെട്ടു എന്നും ചോദ്യമുയരുന്നുണ്ട്. ഈ കലാരൂപത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റു പരാമർശങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല.&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; {{POV}}<ref>{{cite book |last=വാലത്ത്|first=വി.വി.കെ.|authorlink=വി.വി.കെ. വാലത്ത്|coauthors= |title=കേരളത്തിലെ സ്ഥലനാമചരിത്രങ്ങൾ എറണാകുളം ജില്ല |year=1991|publisher=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|location= തൃശ്ശൂർ|isbn= 81-7690-105-9 }} </ref> മറ്റൊരു വാദമനുസരിച്ച് കുരവൈ എന്ന വാക്കിന് ''സമുദ്രം'' എന്നൊരു അർത്ഥമുണ്ട്. ഇന്നത്തെ ഗുരുവായൂർ ഒരു സമുദ്രതീരപ്പട്ടണമായിരുന്നുവെന്ന് ചില ഊഹങ്ങൾ ചരിത്രകാരന്മാർ പങ്കുവയ്ക്കാറുണ്ട്. പിന്നീട് കടൽ ഏതാനും ദൂരം പടിഞ്ഞാറോട്ട് പിൻവാങ്ങിയ ശേഷമാണത്രേ ഇന്നത്തെ [[ചാവക്കാട്]] പോലെയുള്ള ഭൂവിഭാഗങ്ങളുണ്ടായത്. തന്മൂലം, കുരവൈയുടെ തീരത്തെ പട്ടണം കുരവൈയൂർ എന്നറിയപ്പെടുകയായിരുന്നു എന്ന വാദത്തിനും പ്രസക്തിയുണ്ട്. പ്രമുഖ ചരിത്രകാരനായിരുന്ന [[പുത്തേഴത്ത് രാമൻ മേനോൻ|പുത്തേഴത്ത് രാമൻ മേനോന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ [[മേൽപ്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേൽപ്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] 'ഗുരുവായൂർ' എന്ന പേരിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ്. പൊതുവേ സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർ സ്ഥലപ്പേരുകൾ സംസ്കൃതീകരിയ്ക്കാറുള്ളതിനാൽ ഈ വാദവും പ്രസക്തമാണ്. == ഐതിഹ്യം == {{Hdeity infobox | Image = | Caption = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Devanagari = गुरुवायूरप्पन् | Tamil_Transliteration = குருவாயூரப்பன் | Malayalam_Transliteration = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Script_name = [[Malayalam script|മലയാളം]] | Affiliation = [[ദേവൻ]] | Abode = [[ഗുരുവായൂർ]] | Mantra = ഓം നമോ നാരായണായ, ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ | Weapon = [[സുദർശനചക്രം]], [[കൗമോദകി|കൗമോദകി (ഗദ)]], [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം (ശംഖ്)]] | Mount = [[ഗരുഡൻ]] | Planet = [[ഭൂമി]] }} ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനു കാരണമായ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും [[അർജുനൻ|അർജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് മുനിശാപത്തെത്തുടർന്ന് ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ [[ജനമേജയൻ]] തന്റെ പിതാവിന്റെ അന്ത്യത്തിനുകാരണമായ സർപ്പവംശത്തെ മുഴുവൻ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന ഉഗ്രയാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. തന്മൂലം ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗശാന്തിക്കായി ധാരാളം വഴികൾ നോക്കിയിട്ടും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ശരീരവും മനസ്സും ഏറെ തളർന്ന ജനമേജയനു മുമ്പിൽ [[ജരൽക്കാരു| ജരൽക്കാരുവിൻ്റെ]] പുത്രനായ അസ്തികൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും രോഗശാന്തിക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിയ്ക്കണമെന്ന് ഉപദേശിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം രാജാവിനു വിവരിച്ചുകൊടുത്തു. അതിങ്ങനെ: പണ്ട്, പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ (കല്പം ഹിന്ദുമതത്തിലെ ഒരു കാലയളവാണ്) [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിലേർപ്പെട്ടു കൊണ്ടിരിയ്ക്കെ മഹാവിഷ്ണു അദ്ദേഹത്തിനു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിയ്ക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി ലഭിക്കാൻ അവസരമൊരുക്കണമെന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു തൻ്റെ ഒരു അഞ്ജനവിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ച് അദ്ദേഹത്തിനു സമ്മാനിച്ചു. പിന്നീട് വരാഹകല്പത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഈ വിഗ്രഹം സുതപസ്സ് എന്ന രാജാവിന് സമ്മാനിച്ചു. ഭഗവാന് തുല്യനായ പുത്രനെ ലഭിക്കാൻ സുതപസ്സും പത്നി പൃശ്നിയും വളരെ വർഷങ്ങളായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. അവരുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ സംപ്രീതനായ ഭഗവാൻ അവർക്കു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് താൻ തന്നെ മൂന്നുജന്മങ്ങളിൽ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്തു. അങ്ങനെ [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യം ലോകത്തിന് പഠിപ്പിച്ചു കൊടുക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ| ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു സാമ്രാജ്യം നിർമ്മിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിൽ]] സുതപസ്സും പ്രശ്നിയും [[കശ്യപൻ|കശ്യപനും]] [[അദിതി|അദിതിയുമായി]] പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ [[വാമനൻ|വാമനനായി]] അവതരിച്ചു. പിന്നീട് [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിൽ]] അവർ [[വസുദേവർ|വസുദേവരും]] [[ദേവകി|ദേവകിയുമായി]] പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനായി അവതരിച്ചു. ഈ ജന്മങ്ങളിലെല്ലാം അവർക്ക് മേല്പറഞ്ഞ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യം സിദ്ധിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ ചെയ്തിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം അവരുടെ കാലശേഷം ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിലേക്ക്]] കൊണ്ടുപോയി ഒരു ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ച് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അദ്ദേഹം എന്നും അവിടെ പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അവസാനം ഭഗവാൻ സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിനൊരുങ്ങുമ്പോൾ ഭക്തോത്തമനും ശിഷ്യനുമായ [[ഉദ്ധവർ|ഉദ്ധവരോട്]] ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം ദിവസം ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലാകും. എന്നാൽ, മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഗ്രഹം കടലിൽ പൊന്തിക്കിടക്കും. ആ വിഗ്രഹം ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി]]യെ ഏല്പിച്ച് ശിഷ്ടകാലം തപസ്സിനായി ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക് പോകുക.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ദ്വാരക ഏഴാം ദിവസം സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. അതിനു മുമ്പേ ഉദ്ധവർ ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. പോകും മുമ്പ് അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയോട് ഇക്കാര്യം പറഞ്ഞു. ബൃഹസ്പതി എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക പൂർണ്ണമായും കടലിനടിയിലായി . എന്നാൽ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാന്റെ മാതാപിതാക്കൾ പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം കടൽവെള്ളത്തിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു. പക്ഷേ, അതെങ്ങനെ എടുക്കും? ബൃഹസ്പതി ഉടനെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചു. വായുദേവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് വിഗ്രഹം കരയ്ക്കെത്തിച്ചു. തുടർന്ന് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ ഉചിതമായ സ്ഥാനം തേടി അവർ ആകാശമാർഗ്ഗേണ ഭാരതം മുഴുവൻ യാത്ര ചെയ്തു. ഒടുവിൽ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കടലിനോടടുത്തായി അതിമനോഹരമായ ഒരു താമരപ്പൊയ്ക അവർ കാണാനിടയായി. ചുറ്റും പക്ഷികളുടെ കളകൂജനം. ഹരിതാഭ നിറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷം. അതിനിടയിൽ അവർ ആ അത്ഭുതക്കാഴ്ച കണ്ടു: പ്രപഞ്ചത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ ശിവപാർവ്വതിമാർ ആനന്ദതാണ്ഡവമാടുന്നു ! അവർ താഴെയിറങ്ങി ഉമാമഹേശ്വരന്മാരെ വന്ദിച്ചു. ആ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം ശിവൻ അവർക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{quote|നമ്മൾ നിൽക്കുന്ന ഈ സ്ഥലം തന്നെയാണ് പരമപവിത്രമായ ഈ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുവാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥാനം. പണ്ട് ഇവിടെയാണ് പുണ്യവാന്മാരായ പ്രചേതസ്സുകൾ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നത്. അവർക്ക് ഞാൻ രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചതും ഇവിടെവച്ചാണ്. തുടർന്ന് പതിനായിരം വർഷം അവർ ഇവിടെ തപസ്സിരുന്നു. അവരുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മഹാവിഷ്ണു അവർക്ക് സർവ്വശ്രേയസ്സുകളും നൽകി. ബൃഹസ്പതേ, ദേവഗുരുവായ അങ്ങും അങ്ങയുടെ ശിഷ്യനായ വായുദേവനും ചേർന്ന് പ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ സ്ഥലം ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് അഭയമായി ഈ സങ്കേതം മാറും. പാർവ്വതീദേവിയോടൊപ്പം ഞാൻ അടുത്തുതന്നെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയും ചെയ്യും.}} ഇതു കേട്ടയുടനെ ബൃഹസ്പതി ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്|വിശ്വകർമ്മാവിനെ]] വിളിച്ചു. അദ്ദേഹം ഉടനെത്തന്നെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം പണികഴിപ്പിച്ചു. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് താന്ത്രിക വിധിപ്രകാരം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠ കഴിച്ചു. ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ പുഷ്പവൃഷ്ടി ചൊരിഞ്ഞു. [[നാരദൻ|നാരദമഹർഷി]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷിയായ പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ അടുത്തു തന്നെയുള്ള [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിൽ]] സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അങ്ങനെ ഗുരുവും വായുവും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ പുണ്യഭൂമി ഗുരുവായൂരായും അവിടത്തെ ദേവൻ ഗുരുവായൂരപ്പനായും മാറി. വൈകുണ്ഠത്തിലേ പോലെ ഭഗവാൻ ഇവിടെയും സമ്പൂർണ്ണ ചൈതന്യസ്വരൂപനായി വാഴുന്നതിനാൽ ഇവിടം ഭൂലോക വൈകുണ്ഠമാകുന്നു.' വൈകാതെ ജനമേജയൻ കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. മമ്മിയൂരിലും അദ്ദേഹം ദർശനം നടത്തി. ഏറെ കഴിയും മുമ്പുതന്നെ അദ്ദേഹം കുഷ്ഠരോഗവിമുക്തി നേടി. പിന്നീട് ഏറെ വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ജീവിച്ചു. == ചരിത്രം == ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് 5,000 വർഷം എങ്കിലും പഴക്കം ഉണ്ട് എന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു. എന്നാൽ അത് തെളിയിയ്ക്കാൻ പറ്റിയ രേഖകളില്ല. ആദ്യകാലത്ത് ഇത് ഭഗവാൻ നാരായണനെ ആരാധിക്കുന്ന ഒരു ദ്രാവിഡ ക്ഷേത്രമായിരുന്നു. പിന്നീട് ബുദ്ധക്ഷേത്രമായും മാറി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്ന ഏറ്റവും പഴയ ചരിത്രകൃതി 14-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ മണിപ്രവാള പുസ്തകമായ ‘കോകസന്ദേശം’ ആണ്. ഇതിൽ ''കുരവൈയൂർ'' എന്ന് പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു. 16-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ പല കൃതികളിലും ഗുരുവായൂരിനെ കുറിച്ചുള്ള കുറിപ്പുകളും വർണ്ണനയും കാണാം. എങ്കിലും മേൽപ്പത്തൂരിന്റെ [[നാരായണീയം|നാരായണീയമാണ്]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തെ പ്രശസ്തമാക്കിയത്. "[[തിരുനാവായ നാവാമുകുന്ദക്ഷേത്രം|തിരുനാവായ]] കഴിഞ്ഞാൽ പ്രാധാന്യം കൊണ്ടു രണ്ടാമതുവരുന്നതു പൊന്നാനി താലൂക്കിൽത്തന്നെയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമാണ് {{efn|തിരുനാവായ ഇന്ന് [[മലപ്പുറം ജില്ല]]യിൽ [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിലും]] ഗുരുവായൂർ ഇന്ന് തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്|ചാവക്കാട് താലൂക്കിലുമാണ്]]}}. തളർവാതരോഗശാന്തിക്കു പുകൾപ്പെറ്റതാണ് ഈ ഹൈന്ദവാരാധന കേന്ദ്രം". [[വില്യം ലോഗൻ]] [[മലബാർ മാനുവൽ|മലബാർ മാനുവലിൽ]] ഇങ്ങനെയാണ് ഗുരുവായൂർക്ഷേത്രത്തെ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത്. [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]] കടുവ എന്നറിയപ്പെട്ട [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ|ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ]] പടയോട്ടക്കാലത്ത് കേരളത്തിലെ, വിശിഷ്യാ [[മലബാർ|മലബാറിലെ]] ക്ഷേത്രങ്ങൾ പലതും തകർക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അവയിൽ പലതിലും ഇന്നും അത്തരം പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും അത്തരത്തിൽ തകർക്കപ്പെടുമോ എന്നൊരു സംശയം നാട്ടുകാരായ ഹിന്ദുക്കൾക്ക് തോന്നി. അവർ ക്ഷേത്രം ഊരാളനായിരുന്ന മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിയെയും തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. തുടർന്ന്, സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ച അവർ കണ്ടെത്തിയത് കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴയാണ്]]. അമ്പലപ്പുഴ അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ധർമ്മരാജയുടെ]] അനുമതി വാങ്ങിയാണ് അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലുണ്ടായിരുന്ന പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി]] രാജവംശത്തിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ (ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം 1748-ൽ [[അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] പിടിച്ചടക്കി തിരുവിതാംകൂറിൽ ലയിപ്പിച്ചിരുന്നു) പ്രത്യേകം തീർത്ത ശ്രീകോവിലിലാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. അതിനോടുചേർന്ന് ഒരു [[തിടപ്പള്ളി]]യും അടുത്ത് ഒരു [[കിണർ|കിണറും]] കൂടി പണിയിച്ചു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. ഇന്ന് ആ സ്ഥലം, '''അമ്പലപ്പുഴ ഗുരുവായൂർ നട''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുമ്പോൾ വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കും. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതീകമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം തകർക്കാൻ ടിപ്പു സുൽത്താന് കഴിഞ്ഞില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈന്യം ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് തമ്പടിയ്ക്കുകയും ഗുരുവായൂരിലെ മിയ്ക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർക്കുകയും ചെയ്തെങ്കിലും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം തകർക്കാൻ ശ്രമിയ്ക്കുന്നതിനിടയിൽ പെട്ടെന്ന് ഇടിയും മഴയും വരികയും അതോടെ ക്ഷേത്രം തകർക്കാനാകാത്തെ സ്ഥലം വിടുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നത്രേ. പിന്നീട് ടിപ്പുവിനെ തോല്പിച്ച് മലബാർ പിടിച്ചുവാങ്ങിയ [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]], ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരായ്മസ്ഥാനം സാമൂതിരിയ്ക്ക് കൊടുത്തു. === ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം === {{Main|ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം}} കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളെയും പോലെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അവർണ്ണ സമുദായക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ അനാചാരത്തിനെതിരെ [[മന്നത്ത് പത്മനാഭൻ]] [[കെ. കേളപ്പൻ|കെ. കേളപ്പൻ]], [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ. കെ. ജി.]], [[പി. കൃഷ്ണപിള്ള|പി. കൃഷ്ണപിള്ള]], [[ടി. എസ്. തിരുമുമ്പ്|സുബ്രഹ്മണ്യൻ തിരുമുമ്പ്]] എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടത്തപ്പെട്ട സമരമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം. എ. കെ. ജി.യായിരുന്നു സത്യഗ്രഹ വോളന്റിയർമാരുടെ നേതാവ്. സമരത്തെ പ്രതിരോധിയ്ക്കാൻ ക്ഷേത്രാധികാരികൾ അമ്പലത്തിന് ചുറ്റും മുള്ളുവേലി കെട്ടുകയും സത്യഗ്രഹികളെ അടിച്ചുകൊല്ലുമെന്ന് യാഥാസ്ഥിതികർ ഭീഷണി മുഴക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു സംഘം വോളന്റിയർമാർ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് കാൽനടയായി ഗുരുവായൂരേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്തു.<ref>[http://guruvayurdevaswom.nic.in/gsatyagraha.html ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം]</ref>. കെ. കേളപ്പൻ പന്ത്രണ്ടു് ദിവസം [[നിരാഹാരം]] കിടന്നു. നവംബർ ഏഴിന് സുബ്രഹ്മണ്യൻ തിരുമുമ്പ് അറസ്റ്റിലായി. ജനുവരി നാലിന് എ. കെ. ജി.യെയും അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. [[ഗാന്ധിജി]] ഇടപെട്ടതിന് ശേഷം സത്യഗ്രഹം അവസാനിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് [[പൊന്നാനി]] താലൂക്കിൽ ക്ഷേത്രം അവർണർക്ക് തുറന്നുകൊടുക്കേണ്ട കാര്യത്തിൽ ഹിന്ദുക്കൾക്കിടയിൽ വോട്ടെടുപ്പ് നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഭൂരിപക്ഷം പേരും തുറന്നുകൊടുക്കാൻ അഭിപ്രായം പറഞ്ഞു. 1947 ജൂൺ 2-ന് മദിരാശി സർക്കാരിന്റെ ക്ഷേത്രപ്രവേശന ഉടമ്പടിക്ക് ശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്കും പ്രവേശനം ലഭിച്ചു. === തീപിടുത്തം === [[1970]] [[നവംബർ 30]]-ന് പുലർച്ചെ ഒരുമണിയോടെ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിൽ അതിഭയങ്കരമായ ഒരു തീപിടുത്തം ഉണ്ടായി. പടിഞ്ഞാറേ [[ചുറ്റമ്പലം|ചുറ്റമ്പലത്തിൽ]] നിന്ന് തുടങ്ങിയ തീ അഞ്ചുമണിക്കൂറോളം ആളിക്കത്തി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാനശ്രീകോവിലും പാതാളാഞ്ജനനിർമ്മിതമായ പ്രധാനവിഗ്രഹവും ഗണപതിയുടെയും ശാസ്താവിന്റെയും കോവിലുകളും കൊടിമരവും ബലിക്കല്ലും മാത്രം അത്ഭുതകരമായി തീയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു. ഏകാദശിവിളക്കുസമയത്തായിരുന്നു ഈ തീപിടിത്തം നടന്നത്. ഈ ഉത്സവസമയത്ത് [[വിളക്കുമാടം|വിളക്കുമാടത്തിലെ]] എല്ലാ വിളക്കുകളും ജ്വലിപ്പിച്ചിരുന്നു. [[ശീവേലി]] പ്രദക്ഷിണത്തിനു ശേഷം ഉത്സവപരിപാടികൾ കഴിഞ്ഞ് ഗോപുരത്തിന്റെ എല്ലാ നടകളും അടച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടായിരുന്നു ഈ തീപിടിത്തം. പടിഞ്ഞാറേ ചുറ്റമ്പലത്തിനു സമീപം താമസിക്കുന്ന കോമത്ത് നാരായണപണിയ്ക്കർ എന്നയാൾ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ തീ കണ്ട് മറ്റ് ആൾക്കാരെ വിളിച്ചുകൂട്ടുകയായിരുന്നു. ജാതിമതപ്രായഭേദമന്യേ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ മണ്ണും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് തീയണയ്ക്കാൻ പരിശ്രമിച്ചു. [[പൊന്നാനി]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[ഫാക്ട്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ അഗ്നിശമനസേനാംഗങ്ങളും തീയണയ്ക്കാൻ പരിശ്രമിച്ചു (അന്ന് ഗുരുവായൂരിൽ ഫയർ സ്റ്റേഷനുണ്ടായിരുന്നില്ല). രാവിലെ 5.30-ഓടു കൂടി തീ പൂർണ്ണമായും അണഞ്ഞു. അനിയന്ത്രിതമായ തീ കണ്ട് അധികാരികൾ വിലപിടിപ്പുള്ളതെല്ലാം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ നിന്നു മാറ്റിയിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ഗണപതിയുടെയും ശാസ്താവിന്റെയും വിഗ്രഹങ്ങൾ ആദ്യം ചുറ്റമ്പലത്തിലേക്കും പിന്നീട് കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമായ ഇടം എന്ന നിലയ്ക്ക് തന്ത്രിയുടെ ഗൃഹത്തിലേക്കും മാറ്റി. ചുറ്റമ്പലവും പടിഞ്ഞാറേ വിളക്കുമാടവും തെക്ക്, വടക്ക് വശങ്ങളും മുഴുവനായി അഗ്നിക്കിരയായി. പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടുപുറകിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന, പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചിത്രകാരൻ വരച്ച അനന്തശയനചിത്രം പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചു. ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും 3 വാര മാത്രം അകലത്തായിരുന്നു ചുറ്റമ്പലമെങ്കിലും ശ്രീകോവിലിൽ മാത്രം തീ സ്പർശിച്ചില്ല. എന്നാൽ, ചുറ്റുമുണ്ടായിരുന്ന ചിത്രങ്ങൾക്ക് പുക തട്ടി കാര്യമായ കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചു. === പുനരുദ്ധാരണം === കേരള സർക്കാർ തീപ്പിടുത്തത്തെ കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ കമ്മിഷനെ നിയോഗിച്ചു. അന്വേഷണത്തിൽ ക്ഷേത്രഭരണത്തിൽ വളരെയധികം ക്രമകേടുകൾ നടക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തി. അതിനുശേഷം കേരളസർക്കാർ ക്ഷേത്ര ഭരണം ഏറ്റെടുക്കാൻ ഉത്തരവു പുറപ്പെടുവിച്ചു. 1977-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നിയമം നിലവിൽ വന്നു. തീപിടിത്തത്തിനു ശേഷം വൻ തോതിലുള്ള പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു. പൊതുജനങ്ങളുടെ‍ നിർലോഭമായ സഹകരണം മൂലം 26,69,000 രൂപ പിരിച്ചെടുക്കാൻ സാധിച്ചു. കേരളത്തിലെ പ്രശസ്തരായ [[ജ്യോത്സ്യർ|ജ്യോത്സ്യന്മാരെ]] സമ്മേളിപ്പിച്ച് ക്ഷേത്രാധികാരികൾ ഭഗവാന്റെ ഇംഗിതം എന്താണെന്ന് ആരാഞ്ഞു. നാലമ്പലത്തിന്റെ വടക്ക്, കിഴക്ക് വാതിലുകൾക്ക് വീതികൂട്ടുവാനുള്ള ആശയം ഒഴിച്ച് ഈ യോഗം തീരുമാനിച്ച മറ്റെല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും അംഗീകരിച്ചു. പുനരുദ്ധാരണത്തിനുള്ള തറക്കല്ല് കാഞ്ചി കാമകോടി മഠാതിപതി ജഗദ്ഗുരു [[ജയേന്ദ്ര സരസ്വതി]] സ്വാമികൾ ആണ് സ്ഥാപിച്ചത്. രണ്ട് വാതിൽമാടങ്ങളിലെ പത്ത് ഉരുണ്ട തൂണുകൾ മനോഹരമായി കൊത്തുപണി ചെയ്തു. അവയിൽ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള വാതിൽമാടത്തിൽ ഇരുന്നായിരുന്നു 1587-ൽ [[മേൽപ്പത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി]] [[നാരായണീയം]] എഴുതി പൂർത്തിയാക്കിയത്. തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷം വിളക്കുമാടത്തിൽ ആദ്യമായി തിരിതെളിച്ചത് [[1973]] [[ഏപ്രിൽ 14]]-ന് ([[വിഷു]] ദിവസം) ആയിരുന്നു. === മോഷണം === 1985 മാർച്ച് 31-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ അതിഭയങ്കരമായ ഒരു മോഷണം നടക്കുകയുണ്ടായി. ഭഗവാന് ചാർത്തിയിരുന്ന 60 ഗ്രാം തൂക്കം വരുന്ന 24 നീലക്കല്ലുകളും അമൂല്യരത്നങ്ങളുമടങ്ങിയ നാഗപടത്താലി, 45 ഗ്രാം തൂക്കം വരുന്ന മഹാലക്ഷ്മിമാല, 90 ഗ്രാം തൂക്കം വരുന്ന നീലക്കല്ലുമാല എന്നിവയാണ് അന്ന് മോഷണം പോയത്. കേരളചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കുപ്രസിദ്ധമായ മോഷണങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്; ഒപ്പം ഏറ്റവുമധികം ചർച്ചാവിഷയമായതും. ആറുമാസത്തെ കാലാവധിക്കുശേഷം അന്നത്തെ മേൽശാന്തി കക്കാട് ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ ദിവസമായിരുന്നു മോഷണം. പതിവുരീതിയുടെ ഭാഗമായി സ്ഥാനചിഹ്നമായ താക്കോൽക്കൂട്ടം ശ്രീകോവിലുനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ സമർപ്പിച്ച് സ്ഥാനമൊഴിയുന്നതിനിടയിലാണ് ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി വിഗ്രഹത്തിൽ മൂന്ന് ആഭരണങ്ങളുടെ കുറവ് കണ്ടെത്തിയത്. തുടർന്ന് പൊട്ടിക്കരഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രം വിട്ടത്. പലരും അന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഇക്കാര്യത്തിൽ സംശയിച്ചു. മറ്റുചിലർ പ്രമുഖ കോൺഗ്രസ് നേതാവും പിൽക്കാല [[പൊന്നാനി നിയമസഭാമണ്ഡലം|പൊന്നാനി]] എം.എൽ.എയും അന്നത്തെ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ചെയർമാനുമായിരുന്ന പി.ടി. മോഹനകൃഷ്ണനെയാണ് സംശയിച്ചത്. മോഹനകൃഷ്ണൻ തിരുവാഭരണം മോഷ്ടിച്ച് അന്നത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരന്]] സമർപ്പിച്ചു എന്നുവരെ ആക്ഷേപങ്ങൾ ഉയർന്നു. 1987-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഈയൊരു വാദം ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു അന്നത്തെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായിരുന്ന [[ഇ. കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]]യും കൂട്ടരുടെയും പ്രചരണം. '''കള്ളാ കരുണാകരാ, എന്റെ തിരുവാഭരണം തിരിച്ചുതരാതെ നീ എന്നെ കാണാൻ വരരുത്''' എന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ കരുണാകരനോട് പറയുന്ന രീതിയിൽ കാർട്ടൂണുകൾ പ്രചരിച്ചു. ''ചെപ്പുകിലുക്കണ കരുണാകരാ നിന്റെ ചെപ്പുതുറന്നൊന്നു കാട്ടൂ നീ'' എന്ന രീതിയിൽ പാരഡി ഗാനങ്ങളും ഇതിനിടയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഇതിനിടയിൽ അഞ്ചുവട്ടം ക്ഷേത്രം മേൽശാന്തിയായി പ്രവർത്തിച്ച, ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കൻ കൂടിയായിരുന്ന ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയുടെ കയ്യിൽനിന്ന് ദേവസ്വം അയ്യായിരം രൂപ നഷ്ടപരിഹാരം പിരിച്ചെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തെയും മക്കളായ ആനന്ദനെയും ദേവദാസനെയും നുണപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയരാക്കി. ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയുടെ മകൾ സുധയുടെ വിവാഹവും മുടങ്ങി. ഇല്ലത്ത് പോലീസ് കയറിയിറങ്ങി. മനസ്സമാധാനമെന്നൊന്ന് കുടുംബത്തിൽ ഇല്ലാതായി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന കരുണാകരനെയും മോഹനകൃഷ്ണനെയും കളിയാക്കിക്കൊണ്ട് 1987-ൽ അധികാരത്തിലേറിയ ഇടതുപക്ഷസർക്കാർ, പക്ഷേ ഇക്കാര്യത്തിൽ അലംഭാവം കാണിച്ചു. അന്വേഷണം വേണ്ടപോലെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ അവർക്കായില്ല. 1993-ൽ കേസ് അന്വേഷിച്ച [[കുന്നംകുളം]] മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതി ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയെയും മക്കളെയും നിരപരാധികളെന്നുകണ്ട് വെറുതെവിട്ടു. എന്നാൽ ആ വാർത്ത കേൾക്കാൻ ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. 1989-ൽ കടുത്ത മനോവേദന മൂലം അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചുപോയിരുന്നു. പിന്നീട് മകൻ ദേവദാസൻ നമ്പൂതിരി 1998-ലും 2002-ലുമായി രണ്ടുവട്ടം മേൽശാന്തിയായി. ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയുടെ പേരമകനും ആനന്ദൻ നമ്പൂതിരിയുടെ മകനുമായ ഡോ. കിരൺ ആനന്ദ് 2022-ൽ ആദ്യ അപേക്ഷയിൽ തന്നെ മേൽശാന്തിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1985, 1990, 2007 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവപ്രശ്നം നടത്തി. ആ ദേവപ്രശ്നങ്ങളിലെല്ലാം തിരുവാഭരണങ്ങൾ ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. തുടർന്ന് 1990-ലും 2013-ലും ക്ഷേത്രക്കിണർ വറ്റിച്ച് പരിശോധന നടത്തി. എന്നാൽ അപ്പോഴൊന്നും തിരുവാഭരണങ്ങൾ കിട്ടിയില്ല. 2013 മാർച്ചിൽ നടത്തിയ പരിശോധനയിൽ ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽനിന്ന് ഏതാനും സാളഗ്രാമങ്ങളും പൂജാപാത്രങ്ങളും മറ്റും ലഭിച്ചു. 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് ക്ഷേത്രക്കിണർ വീണ്ടും വറ്റിച്ച് പരിശോധന നടത്തി. തുടർന്ന് തിരുവാഭരണങ്ങളിലെ നാഗപടത്താലി തിരിച്ചുകിട്ടി. മറ്റുള്ളവ കണ്ടുപിടിയ്ക്കാനുള്ള ശ്രമം നടന്നുവരുന്നു. == ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യ == തനതായ കേരളീയ വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിരിയ്യ്ക്കുന്നത്. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] ആണ് ഇവിടെ ആദ്യത്തെ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത് എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. [[വിഷു]]ദിവസത്തിൽ സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഗുരുവായൂരിലെ വിഷ്ണുവിന്റെ കാൽക്കൽ വീഴുന്ന വിധത്തിലാണ് ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് (കിഴക്കോട്ട് ദർശനം). ഇങ്ങനെ സൂര്യൻ വിഷുദിവസത്തിൽ ആദ്യമായി വിഷ്ണുവിന് വന്ദനം അർപ്പിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുവശത്തും പടിഞ്ഞാറുവശത്തും ഓരോ കവാടങ്ങളുണ്ട്. ഭഗവദ്ദർശനവശമായ കിഴക്കുവശത്തുള്ളതാണ് പ്രധാനം. തിരക്കില്ലാത്തപ്പോൾ അവിടെനിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ ഭഗവദ്വിഗ്രഹം കാണാൻ സാധിക്കും. പണ്ട് കിഴക്കേനടയിലെ മഞ്ജുളാലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽ പോലും വിഗ്രഹം കാണാമായിരുന്നുവത്രേ! ഇരുവശത്തും ഇരുനിലഗോപുരങ്ങൾ പണിതിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കേ നടയിലെ ഗോപുരത്തേക്കാൾ ഉയരം കുറവാണ് പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ ഗോപുരത്തിന്. കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന് 33 അടിയും, പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് 27 അടിയും ഉയരം വരും. [[File:Garuda statue at Guruvayur Sri Krishna Temple.jpg|thumb|മഞ്ജുളാൽത്തറയിലെ ഗരുഡൻ]] [[File:Sathyagraha memorial at Guruvayur.jpg|thumb|എ. കെ. ജി. കവാടം (ഗുരുവായൂർ സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിനടുത്ത്) ]] ==ശ്രീകോവിൽ== ലക്ഷണമൊത്ത ചതുരാകൃതിയിലുള്ളതാണ് ഇവിടത്തെ ശ്രീകോവിൽ. രണ്ടുനിലകളോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണം പൂശിയതാണ്. 1981 ജനുവരി 14-ന് [[മകരസംക്രാന്തി|മകരസംക്രാന്തിദിവസം]] കെ.ടി.ബി. മേനോൻ എന്ന ഭക്തന്റെ വഴിപാടായാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര സ്വർണ്ണം പൂശിയത്. വടക്കുഭാഗത്ത് അഭിഷേകജലം ഒഴുകുന്ന ഓവ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അകത്ത് മൂന്നുമുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹത്തെക്കൂടാതെ സ്വർണ്ണത്തിലും പഞ്ചലോഹത്തിലും തീർത്ത രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്. ഇവയിൽ സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹമാണ് നിത്യേന ശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളത്. 1975-ൽ പ്രശസ്ത വിഗ്രഹശില്പിയായിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചത്. പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തെ ശില്പികൾ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ്. അല്പം രൗദ്രഭാവത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിലുള്ള ഈ വിഗ്രഹം, ആറാട്ടിനുമാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. വിഗ്രഹത്തിന് പുറകിലായി അതിവിശേഷമായ ഒരു സാളഗ്രാമപ്പടി കൂടിയുണ്ട്. ഇതുവഴി വൈഷ്ണവചൈതന്യം പതിന്മടങ്ങ് വർദ്ധിയ്ക്കുന്നു. ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾകൊണ്ടും ദാരുശില്പങ്ങൾകൊണ്ടും അതിമനോഹരമാക്കിയിട്ടുണ്ട് ഇവിടത്തെ ശ്രീകോവിൽ. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, അന്നത്തെ ദേവസ്വം കാര്യസ്ഥനായിരുന്ന മേലേപ്പുറത്ത് കോന്തിമേനോന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ, അക്കാലത്തെ പ്രശസ്ത ചുവർച്ചിത്രകാരന്മാരായിരുന്ന പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായരും ശിഷ്യൻ കരുമാമ്പറമ്പത്ത് അച്യുതൻ നായരും ചേർന്നാണ് ഇവിടെ ആദ്യമായി ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർത്തത്. 1970-ലെ തീപിടുത്തത്തിൽ ഇവയ്ക്ക് കാര്യമായി കേടുപാടുകൾ പറ്റി. നിലവിൽ ശ്രീകോവിൽച്ചുവരുകളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ചിത്രങ്ങൾ, 1981-'82 കാലത്ത് വരച്ചുചേർത്തവയാണ്. [[മമ്മിയൂർ കൃഷ്ണൻകുട്ടി നായർ]], [[കെ.കെ വാര്യർ]], [[പട്ടാമ്പി ശേഖരവാര്യർ]], [[എം.കെ. ശ്രീനിവാസൻ]] എന്നീ ചുവർച്ചിത്രകാരന്മാരും ശിഷ്യഗണങ്ങളും ചേർന്നാണ് ഇവ വരച്ചത്. 2025 മാർച്ച് ഒന്നിന് ഈ ചിത്രങ്ങളിൽ പുതിയ ചായങ്ങൾ ചേർക്കുകയും താമരക്കണ്ണനെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് മാറ്റിവരയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിലുകൾ പിച്ചളയിൽതീർത്ത് സ്വർണ്ണം പൂശിയവയാണ്. 101 മണികൾ ഈ വാതിലിലുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിലേക്ക് കയറാനായി സോപാനപ്പടികൾ കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തവയാണ്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അവയും സ്വർണ്ണം പൂശിയിട്ടുണ്ട്. ഇരുവശത്തുനിന്നും കയറാൻ പറ്റുന്ന രീതിയിലുള്ള സോപാനപ്പടികളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ==നാലമ്പലം== ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ ===വാതിൽമാടങ്ങൾ=== കിഴക്കുവശത്തുകൂടി അങ്കണത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ ഇരുവശത്തുമുള്ള ഉയർന്ന പീഠങ്ങളാണ് വാതിൽമാടങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അവയിൽ, തെക്കുഭാഗത്തുള്ള വാതിൽമാടത്തിന്റെ കിഴക്കേ തൂണിൽ ചാരിയിരുന്നാണ് മേൽപ്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. ഇന്ന് ആ സ്ഥലത്ത് അത് എഴുതിക്കാണിയ്ക്കുന്ന ഒരു ഫലകവും സമീപം ഒരു നിലവിളക്കും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ വന്ദിച്ചശേഷമാണ് ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് പോകുന്നത്. ഇതിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പ്രത്യേകം മുറിയിലാണ് കീഴ്ശാന്തിമാർ ചന്ദനം അരയ്ക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള വാതിൽമാടം, പണ്ട് പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കുള്ളതായിരുന്നു. ഇന്ന് ഈ സ്ഥലങ്ങൾ പ്രത്യേകപരിപാടികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലാണ് നിത്യവും രാവിലെയുള്ള ഗണപതിഹോമമടക്കമുള്ള ക്രിയകൾ നടത്തിവരുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിലാണ് നിത്യേനയുള്ള [[ചെണ്ടമേളം|ചെണ്ടമേളവും]] [[അഷ്ടപദി]] ആലാപനവും നടക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അഷ്ടപദി ആലാപനത്തിന് വളരെയധികം പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അഷ്ടപദി കേരളത്തിൽ പ്രചരിച്ചുതുടങ്ങിയ കാലം മുതലേ ഗുരുവായൂരിൽ അഷ്ടപദി അർച്ചന നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ചെർപ്പുളശ്ശേരി ഉണ്ണിരാരിച്ചൻ തിരുമുല്പാടും മകൻ [[ജനാർദ്ദനൻ നെടുങ്ങാടി|ജനാർദ്ദനൻ നെടുങ്ങാടിയും]] ഈ രംഗത്തെ പ്രധാന കലാകാരന്മാരായിരുന്നു. അഷ്ടപദിയിൽ ഒരു ഗുരുവായൂർ ശൈലി തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ ഇവർ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ അഷ്ടപദി മൈക്കിലൂടെ കേൾപ്പിച്ചുകൊടുക്കുന്ന പരിപാടിയുണ്ട്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമെല്ലാം മൈക്കിൽ അഷ്ടപദി കേൾക്കാവുന്നതാണ്. ===നമസ്കാരമണ്ഡപം=== ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത പീഠമാണ് നമസ്കാരമണ്ഡപം. തന്ത്രിയ്ക്കും ഓതിയ്ക്കന്മാർക്കും ശാന്തിക്കാർക്കും പൂജയ്ക്കുശേഷം നമസ്കരിയ്ക്കാനുള്ള മണ്ഡപം എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഇത് നമസ്കാരമണ്ഡപം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. നാലുകാലുകളോടുകൂടിയ താരതമ്യേന ചെറിയൊരു നമസ്കാരമണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര സ്വർണ്ണം മേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതിനുമുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] സാന്നിധ്യം ഈ മണ്ഡപത്തിലുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം ഭക്തർ ഇവിടെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. മൂന്ന് തട്ടുകളോടുകൂടിയ ഒരു കവരവിളക്ക് ഇവിടെ കാണാം. ദീപാരാധനാസമയത്തും മറ്റും ഇത് കത്തിച്ചുവയ്ക്കുന്നു. മേൽശാന്തി നറുക്കെടുപ്പിന്റെ അവസരങ്ങളിൽ ഇവിടെ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുള്ള പെട്ടിയിൽനിന്നാണ് പുതിയ മേൽശാന്തിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. പഴയ മേൽശാന്തി സ്ഥാനമൊഴിയുമ്പോൾ തന്റെ സ്ഥാനചിഹ്നമായ താക്കോൽക്കൂട്ടം ഇവിടെ നിക്ഷേപിക്കുകയാണ് ചെയ്യുക. തുടർന്ന് ഓതിയ്ക്കൻ ഇത് പുതിയ മേൽശാന്തിയ്ക്ക് കൈമാറുന്നു. ===നാലമ്പലം=== അങ്കണത്തിനു ചുറ്റും മേൽക്കൂരയോടുകൂറ്റിയതാണ് നാലമ്പലം. ഇതിനകത്ത് സ്ഥലം വളരെ കുറവാണ്. എങ്കിലും പ്രദക്ഷിണം നിർബാധം നടത്താം. നാലമ്പലത്തിനൊത്ത നടുക്കായി ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള അകത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ അങ്ങിങ്ങായി ബലിക്കല്ലുകൾ കാണാം. അഷ്ടദിക്പാലകർ (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), സപ്തമാതൃക്കൾ (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - [[ബ്രാഹ്മി]]/[[ബ്രഹ്മാണി]], [[മാഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[വാരാഹി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്നീ ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), അനന്തൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യമൂർത്തി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[വിഷ്വക്സേനൻ]]) തുടങ്ങിയ ദേവന്റെ കാവൽക്കാരെയാണ് ഈ ബലിക്കല്ലുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. നിത്യശീവേലിക്ക് ഈ കല്ലുകളിലാണ് മേൽശാന്തി ബലിതൂകുന്നത്. കൂടാതെ, വിഷ്ണുക്ഷേത്രമായതിനാൽ വടക്കുവശത്ത് '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നീ ഏഴുദേവതകളാണ് ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവർക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ രണ്ട് ദേവന്മാരുമുണ്ട്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവഭാവമായാണ് ഇതിനെ കണ്ടുവരുന്നത്. എന്നാൽ, ഇവർക്ക് ബലിക്കല്ലുകൾ നൽകിയിട്ടില്ല. പകരം, സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകിപ്പോകുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ/ദേവിയുടെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ===തിടപ്പള്ളി=== ഭഗവാനുള്ള നിവേദ്യം തയ്യാറാക്കുന്ന മുറിയാണ് തിടപ്പള്ളി. പതിവുപോലെ നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ശ്രീകോവിലിന് വലതുവശത്താണ് തിടപ്പള്ളി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. രണ്ടുഭാഗങ്ങളാക്കിത്തിരിച്ച തിടപ്പള്ളിയുടെ ഒരുഭാഗത്ത് പായസം പോലുള്ള നിവേദ്യങ്ങളും മറുഭാഗത്ത് [[അപ്പം]] പോലുള്ള നിവേദ്യങ്ങളുമാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. സാധാരണ വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ പാൽപ്പായസം തന്നെയാണ് ഗുരുവായൂരിലും പ്രധാന നിവേദ്യം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|അമ്പലപ്പുഴയിൽ]] നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി തൂവെള്ള നിറമാണ് ഇവിടെയുള്ള പാൽപ്പായസത്തിന്. നിത്യവും പന്തീരടിയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കും അത്താഴപ്പൂജയ്ക്കുമായി മൂന്നുനേരം പാൽപ്പായസനിവേദ്യം പതിവാണ്. കൂടാതെ, നെയ്പ്പായസം, പാലടപ്രഥമൻ, കടുമ്പായസം (ഇരട്ടിപ്പായസം), ത്രിമധുരം, പഴം, പഞ്ചസാര, അപ്പം, അട തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. ===പടക്കളം=== ഭഗവാനു നിവേദിച്ച പടച്ചോറ് വിതരണം ചെയ്യുന്നതിവിടെയാണ്. ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ഒരു പ്രത്യേകമുറിയിലാണ് സ്ഥാനം. ഇവിടെ പ്രത്യേകം കൊട്ടകളിൽ നിറച്ച് പടച്ചോറ് കൂട്ടിവച്ചിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം. ഇലയിൽ വന്നാണ് ഇവ കൊടുക്കുക. ===തുറക്കാ അറ=== പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെത്തന്നെ ഒരിയ്ക്കലും തുറക്കാത്ത ഒരു രഹസ്യ അറയാണ് തുറക്കാ അറ. തിടപ്പള്ളിയ്ക്ക് പടിഞ്ഞാറാണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നാഗങ്ങളാണ് ഈ നിലവറ കാക്കുന്നതാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിനകത്ത് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ മയിൽപ്പീലി പോലുള്ള പല അത്ഭുതവസ്തുക്കളുമുള്ളതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ ഇത് തുറക്കാൻ ചില വിരുതന്മാർ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ അന്ന് കുറേ അനർത്ഥങ്ങൾ കാണാനിടയായി{{തെളിവ്}}. തുടർന്ന് അത് എന്നെന്നേയ്ക്കുമായി അടച്ചിടുകയായിരുന്നു. ===സരസ്വതി അറ=== ഗണപതിക്ഷേത്രത്തിന്റെ തൊട്ടുമുമ്പിലാണ് സരസ്വതി അറ. നവരാത്രികലത്ത് ഓലകൾ പൂജയ്ക്കുവച്ചിരുന്ന സ്ഥലമാണിത്. തന്മൂലമാണ് ഈ മുറിയ്ക്ക് സരസ്വതി അറ എന്ന പേരുവന്നത്. സ്ഥലക്കുറവുകാരണം ഇപ്പോൾ പൂജവെപ്പ് കൂത്തമ്പലത്തിലേക്ക് മാറ്റി. എങ്കിലും, സരസ്വതീദേവിയുടെ ശക്തമായ സാന്നിദ്ധ്യം ഇന്നും ഈ മുറിയിലുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ, ഈ മുറി ഇതുവരെ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിട്ടില്ല. ഇപ്പോൾ നിത്യേന സരസ്വതീപൂജ നടക്കുന്ന സ്ഥലമാണിത്. വിദ്യാദേവിയായ സരസ്വതിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രം ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിനുമുന്നിൽ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഇവിടെ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്ക് ഉത്തമമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ===നൃത്തം=== ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഒരു മുറിയാണ് നൃത്തം. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഭാഗവതോത്തമനായ വില്വമംഗലത്തിന് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നൃത്തം ദർശിക്കാനായത് ഇവിടെ വച്ചാണ്. തന്മൂലം നൃത്തം എന്ന പേരുവന്നു. [[കന്നി]], [[കുംഭം]] എന്നീ മാസങ്ങളിലെ [[മകം]] നക്ഷത്രദിവസങ്ങളിൽ ഈ മുറിയിൽവച്ചാണ് [[ശ്രാദ്ധം|ശ്രാദ്ധച്ചടങ്ങുകൾ]] നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ സർവ്വവും സമർപ്പിച്ച രണ്ട് ഭക്തരുടെ ശ്രാദ്ധം ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ഊട്ടുന്നു എന്നതാണ് സങ്കല്പം. ഇവിടെ ഭഗവദ്സ്മരണയിൽ ഒരു നിലവിളക്ക് കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. നൃത്തത്തിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് ശ്രീകോവിലിൽ കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുന്നതിന് തത്തുല്യമായ ഫലം നൽകുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം ഇവിടെയും തിരക്കുണ്ടാകാറുണ്ട്. ===മുളയറ=== നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്താണ് മുളയറ. ഇവിടെയാണ് ഉത്സവക്കാലത്ത് മണ്ണുനിറച്ച് വിവിധ ഇനം വിത്തുകൾ വിതച്ച കുടങ്ങൾ വയ്ക്കുന്നത്. ''മുളയിടൽ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ചടങ്ങോടെയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവത്തിന് തുടക്കം കുറിയ്ക്കുന്നത്. മുളപൂജ നടക്കുന്നതിനാൽ ''മുളയറ'' എന്ന പേരുവന്നു. ഉത്സവക്കാലത്ത് മാത്രമേ ഇവിടെ ദർശനമുണ്ടാകാറുള്ളൂ. അല്ലാത്തപ്പോഴെല്ലാം ഇവിടം അടച്ചിരിയ്ക്കും. ===കോയ്മ അറ=== നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പഴയ ഭരണസംവിധാനത്തിൽ പൂജകളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചിരുന്ന കോയ്മകളുടെ മുറി. ഇന്ന് ഇത് വെളിച്ചെണ്ണ വിൽക്കാനുള്ള സ്ഥാനമാണ്. ===മണിക്കിണർ=== ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കിണറാണിത്. ഈ കിണറ്റിലെ ജലമാണ് അഭിഷേകത്തിനും നിവേദ്യത്തിനും ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത്. ഇവിടെ വരുണസാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം ശീവേലിസമയത്ത് ഇവിടെയും ബലിതൂകാറുണ്ട്. ഇവിടത്തെ ജലത്തിന് വളരെയധികം പ്രത്യേകതകളുണ്ട്. കൊടിയ വേനലിലും പെരുമഴയിലും മരം കോച്ചുന്ന തണുപ്പിലും ഇവിടത്തെ ജലം തുല്യനിലയിൽത്തന്നെ നിൽക്കുന്നു. പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലൊന്നുംതന്നെ ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലം ലഭിയ്ക്കുന്നില്ല. സാളഗ്രാമാദി വിശിഷ്ടവസ്തുക്കൾ ഇവിടെയുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. 2013-ൽ നടന്ന പരിശോധനയിൽ ഇത് വ്യക്തമായി. 1985-ൽ മോഷണം പോയ തിരുവാഭരണങ്ങൾ 2014-ൽ ലഭിച്ചത് ഈ കിണറ്റിൽനിന്നാണ്. ==നടപ്പുര== ===ബാഹ്യാങ്കണം=== ക്ഷേത്രം നാലമ്പലത്തിനുചുറ്റുമുള്ളതാണ് ബാഹ്യാങ്കണം. ശീവേലി നടക്കുന്നതിവിടെയാണ്. നിലവിൽ നാല് നടകളിലും നടപ്പുരകൾ പണിതിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള പ്രധാന നടപ്പുര, ആദ്യകാലത്ത് ഓടുമേഞ്ഞതായിരുന്നു. 2001-ൽ വ്യവസായഭീമനായിരുന്ന [[ധീരുഭായ് അംബാനി|ധീരുഭായ് അംബാനിയുടെ]] നേർച്ചയായി ഓടുകൾ മാറ്റുകയും മേൽക്കൂര പൂർണ്ണമായും ചെമ്പുമേയുകയും ചെയ്തു. വടക്കുഭാഗത്തെ നടപ്പുരയും അതിഗംഭീരമായ ഒരു നിർമ്മിതിയാണ്. ഇതിന്റെ കോൺക്രീറ്റ് മേൽക്കൂരയ്ക്ക് പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച ഓർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന്, ആചാര്യവന്ദനത്തിന് ഒരു ഭാഗം ഒഴിച്ചിട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ ഭാഗത്തുതന്നെയാണ് രാത്രി നടയടച്ചശേഷം [[കൃഷ്ണനാട്ടം]] നടക്കുന്നത്. വിവിധ ദേവീദേവന്മാരുടെയും ഭക്തോത്തമന്മാരുടെയും അതിമനോഹരമായ രൂപങ്ങൾ കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ് വടക്കേ നടപ്പുരയിലെ തൂണുകൾ. ഇവ ഗുരുവായൂരിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിൽ പെടുന്നു. തെക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള നടപ്പുരകൾ, 1970-ലെ തീപിടുത്തത്തിനുശേഷം പണികഴിപ്പിച്ചവയാണ്. ഇവ താരതമ്യേന ലളിതമായ നിർമ്മിതികളാണ്. ===ഗോപുരങ്ങൾ=== കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും പ്രവേശന വഴികളിൽ അപൂർവങ്ങളായ ചുമർചിത്രങ്ങളും ദാരുശില്പങ്ങളും കൊണ്ട് അലംകൃതമായ രണ്ടുനില ഗോപുരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിനാണ് ഉയരം കൂടുതൽ - 33 അടി. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് 27 അടിയേ ഉയരമുള്ളൂ. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ നശിച്ച ചില ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടങ്ങളിൽ പുനർനിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്. മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ ശൈലിയിലും വിഷയത്തിലുമുള്ള ചുമർചിത്രങ്ങളാണിവിടെ. കിഴക്കേ നടയിൽ പ്രവേശനകവാടത്തിന്റെ നേരെ മുകളിലായി രണ്ടു ഗോപുരങ്ങൾക്കും മരംകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച കൂറ്റൻ വാതിലുകളുണ്ട്. അവയിൽ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും കൊത്തിവച്ചിരിക്കുന്നു. അകത്തുകടക്കുന്നതിനായി കിഴക്കേ നടയിൽ ക്യൂ സൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്കുമാത്രമേ സാധാരണയായി നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിയ്ക്കാറുള്ളൂ. കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന് വടക്കുവശത്തുള്ള വഴിയിൽ ദേവസ്വം മാനേജറുടെ ക്യാബിനാണ്. ഇങ്ങോട്ട് കടക്കാനായി മതിൽക്കകത്തുതന്നെ കോണിപ്പടികൾ കാണാം. ===വിളക്കുമാടം=== നാലമ്പലത്തിന് ചുറ്റും ചുമരിലുറപ്പിച്ചിട്ടുള്ള മരച്ചള്ളകളിൽ ഉറപ്പിച്ചിട്ടുള്ള 8000 പിച്ചള വിളക്കുകളുള്ളതാണ് വിളക്കുമാടം. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനസമയത്തും മറ്റും ഈ വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നു. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിലുള്ള കാഴ്ച അതിമനോഹരമാണ്. മറ്റുള്ള മൂന്നുനടകളിലും വാതിലുകളുടെയും ശ്രീകോവിലിന്റെയും രൂപത്തിൽ തടസ്സങ്ങളുണ്ടാകുമെങ്കിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ഇവയില്ല. അതിനാൽ തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ ദീപപ്രഭ ആസ്വദിയ്ക്കാവുന്നതാണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ദൃശ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് പടിഞ്ഞാറേ വിളക്കുമാടത്തിൽ വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. [[പൗർണ്ണമി]]ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെനിന്ന് കൊടിമരത്തിന്റെ മുകളിലെ ഗരുഡനെയും അതിനപ്പുറമുള്ള പൂർണ്ണചന്ദ്രനെയും കാണാനാകുന്ന സ്ഥലം കൂടിയാണിത്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഇരുമ്പുവിളക്കുകൾ 20-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപാദത്തിൽ പിച്ചളയാക്കുകയായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിപ്പോയശേഷം മൂന്നുവർഷമെടുത്താണ് ഇവ പുനർനിർമ്മിച്ചത്. ===നടപ്പുര=== കിഴക്കേഗോപുരം മുതൽ ബലിക്കൽപ്പുരവരെയുള്ള ഭാഗത്ത് മേൽക്കൂരയുള്ള ഭാഗമാണിത്. നടപ്പുരയുടെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഉയരംകൂടിയ ഭാഗമാണ് '''ആനപ്പന്തൽ.''' മൂന്ന് ആനകളെ ഒരുസമയം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സ്ഥലം ഇവിടെയുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടത്തിന്റെ നേരെ മുകളിലായി വരുന്ന ഭാഗത്ത്, [[ഹിരണ്യകശിപു|ഹിരണ്യകശിപുവിനെ]] വധിയ്ക്കുന്ന ഉഗ്രമൂർത്തിയായ [[നരസിംഹം|നരസിംഹമൂർത്തിയുടെ]] അതീവചൈതന്യമുള്ള ഒരു എണ്ണച്ഛായാചിത്രം കാണാം. [[രാജാ രവിവർമ്മ|രാജാ രവിവർമ്മയുടെ]] ശിഷ്യപരമ്പരയിൽ പെട്ട എൻ. ശ്രീനിവാസയ്യർ എന്ന ചിത്രകാരൻ വരച്ചുചേർത്ത ഈ ചിത്രം, 1952 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിനാണ് ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചത്. ആറടി ഉയരവും അഞ്ചടി വീതിയുമുള്ള ഈ ഭീമൻ ചിത്രം, ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന ഭക്തരെ പ്രത്യേകമായി ആകർഷിയ്ക്കുന്നതാണ്. ചിത്രം സമർപ്പിച്ച തീയതിയും, ചിത്രകാരന്റെ പേരും യഥാക്രമം ഇതിന് മുകളിലും താഴെയുമായി എഴുതിവച്ചിട്ടുണ്ട്. കാലപ്പഴക്കം മൂലം കേടുവന്ന ഈ ചിത്രം, 2021-ൽ ഗുരുവായൂർ ചുവർച്ചിത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പ്രിൻസിപ്പാളായിരുന്ന കെ.യു. കൃഷ്ണകുമാറും ശിഷ്യഗണങ്ങളും ചേർന്ന് പുതുക്കിവരയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ഇതിന് അഭിമുഖമായി മറ്റൊരു നരസിംഹചിത്രവും ഇവിടെ കാണാം. ഇത് എ.എൻ.എൻ. നമ്പൂതിരിപ്പാട് എന്ന ചിത്രകാരൻ 2001-ൽ സമർപ്പിച്ചതാണ്. ഈ ചിത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന നരസിംഹചിത്രം കേടുവന്ന് നശിച്ചുപോയപ്പോഴാണ് ഈ ചിത്രം പകരം വച്ചത്. [[കിളിമാനൂർ ശേഖരവാര്യർ]] എന്ന ചിത്രകാരൻ വരച്ച, അതീവചൈതന്യമുള്ള മറ്റൊരു നരസിംഹചിത്രമായിരുന്നു അത്. ഈ ചിത്രം കൂടാതെ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി സമർപ്പിച്ച വേറെയും ധാരാളം ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ വഴിപാടായി സമർപ്പിച്ച പച്ചക്കറികൾ സൂക്ഷിയ്ക്കുന്നത് നടപ്പുരയുടെ തെക്കുഭാഗത്താണ്. ഇതിനടുത്തുള്ള ഒരു പ്രത്യേകസ്ഥലത്തുവച്ചാണ് നിത്യേന പള്ളിയുണർത്തലിനും അഞ്ചുപൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമെല്ലാം [[നാദസ്വരം]] വായിയ്ക്കുന്നത്. വടക്കുവശത്ത് ആൾരൂപങ്ങൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലമുണ്ട്. ===ധ്വജസ്തംഭം (കൊടിമരം)=== കിഴക്കേ ബാഹ്യാങ്കണത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ധ്വജസ്തംഭം അഥവാ കൊടിമരം 65 അടി ഉയരമുള്ളതും സ്വർണ്ണം പൊതിഞ്ഞതുമാണ്. 1952 ഫെബ്രുവരി ആറിനാണ് (കൊല്ലവർഷം 1127 മകരം 24, [[മകയിരം]] നക്ഷത്രം) ഈ കൊടിമരം ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഭഗവദ്വാഹനമായ ഗരുഡനെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ഈ കൊടിമരം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ കൊടിമരങ്ങളിലൊന്നാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന പഞ്ചലോഹക്കൊടിമരം കാലപ്പഴക്കം കൊണ്ട് ദ്രവിച്ചുപോയപ്പോഴാണ് സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം പണിത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. [[തേക്ക്|തേക്കുമരത്തിന്റെ]] തടിയിൽ പൊതിഞ്ഞ് സ്വർണ്ണപ്പറകൾ ഇറക്കിവച്ച കൊടിമരമാണിത്. ഇന്നത്തെ എറണാകുളം ജില്ലയിലുള്ള പ്രസിദ്ധ ക്രൈസ്തവ തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമായ [[മലയാറ്റൂർ|മലയാറ്റൂരിനടുത്തുള്ള]] വനത്തിൽ നിന്നാണ് ഇതിനുള്ള തേക്ക് കണ്ടെടുത്തത്. അവിടെ നിന്ന് [[പെരിയാർ|പെരിയാറിലൂടെയും]], തുടർന്ന് [[കനോലി കനാൽ|കനോലി കനാലിലൂടെയും]] ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള [[ചക്കംകണ്ടം|ചക്കംകണ്ടത്തെത്തിച്ച]] തേക്കിൻതടി, പിന്നീട് പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ കുറച്ചുഭാഗം തകർത്തശേഷം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. [[തിരുവിതാംകൂർ ഭരണാധികാരികൾ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ അവസാന രാജാവായിരുന്ന]] [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ|ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മയാണ്]] തേക്കിൻതടി വഴിപാടായി സമർപ്പിച്ചത്. [[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ|ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവനാണ്]] തടി ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വച്ച തടി എണ്ണത്തോണിയിൽ കിടത്തുകയും, ഭക്തർ അതിൽ നിത്യവും എണ്ണയൊഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തുപോന്നു. ഇതിലിറക്കാനുള്ള സ്വർണ്ണപ്പറകൾ നിർമ്മിച്ചത് കൊടുങ്ങല്ലൂർ വേലപ്പൻ ആചാരിയും മകൻ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ദർശനപുണ്യം നൽകുന്ന ഈ കൊടിമരത്തിൽ ഇപ്പോൾ അലങ്കാരവിളക്കുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. സന്ധ്യയ്ക്കുശേഷം അവ കത്തിയ്ക്കുന്നു. ===വലിയ മണി=== ബാഹ്യാങ്കണത്തിൽ വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ സമയമറിയിയ്ക്കാൻ മുഴക്കുന്ന വലിയ മണി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലായിരുന്നു മണിയുണ്ടായിരുന്നത്. പുതിയ തുലാഭാരക്കൗണ്ടർ പണിയുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി 2007-ൽ അത് ഇപ്പോഴത്തെ സ്ഥാനത്തേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോഴുള്ള മണി പൂർണ്ണമായും ഓടിൽ പണിതതാണ്. ഇവിടെ മുമ്പുണ്ടായിരുന്നത് നൂറുവർഷത്തിലധികം പഴക്കമുള്ള ഒരു മണിയായിരുന്നു. കാലപ്പഴക്കം മൂലം ദ്രവിച്ചുപോയ ഈ മണി, 2019-ൽ മാറ്റുകയും പകരം പുതിയ മണി വച്ചുപിടിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. 2023 ഏപ്രിലിൽ മണിയുടെ ഇരുവശവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തൂണുകൾ പൂർണമായും സ്വർണ്ണം പൊതിയുകയും ദശാവതാരരൂപങ്ങൾ വച്ചുപിടിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ===കൂത്തമ്പലം=== ക്ഷേത്രമതിൽക്കകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലാണ് കൂത്തമ്പലം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇന്ന് നിലനിലനിൽക്കുന്ന ഏറ്റവും പഴയ നിർമ്മിതിയാണ്, 1540-ൽ പണികഴിപ്പിച്ച ഈ കൂത്തമ്പലം. കേരളത്തിൽ സ്വന്തമായി കൂത്തമ്പലമുള്ള അപൂർവം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ. അവയിൽ ഏറ്റവും ചെറിയ കൂത്തമ്പലങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. എങ്കിലും, അതിമനോഹരമായ ശില്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ് ഇവിടെയുള്ള തൂണുകൾ. വിശേഷാവസരങ്ങളിൽ [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടവും]] ഇവിടെ നടത്തപ്പെടുന്നു. അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം, മണ്ഡലകാലത്ത് നടത്തപ്പെടുന്ന [[അംഗുലീയാങ്കം]] കൂത്താണ്. അശോകവനത്തിൽ കഴിയുന്ന [[സീത|സീതാദേവി]]യ്ക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഹനുമാൻ, ദേവിയ്ക്ക് രാമമുദ്ര ചാർത്തിയ മോതിരം നൽകുന്ന കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ കൂത്ത് സൃഷ്ടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. അംഗുലീയാങ്കം കൂത്ത് നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രധാനസ്ഥാനമാണ് ഗുരുവായൂരിനുള്ളത്. [[നെല്ലുവായ]] കുട്ടഞ്ചേരി ചാക്യാർ കുടുംബത്തിനാണ് ഇവിടെ കൂത്തിനുള്ള അവകാശം. ഹനുമാന്റെ വേഷം നടത്തുന്ന ചാക്യാർ, തദവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെ മണിയടിച്ചുതൊഴുന്നത് രസകരമായ ഒരു കാര്യമാണ്. കൂത്തമ്പലത്തിലും ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതായി വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിലെ പല വിശേഷച്ചടങ്ങുകളും നടക്കുന്നത് ഇവിടെവച്ചാണ്. നവരാത്രിക്കാലത്തുള്ള പൂജവയ്പ്പ്, ഉത്സവക്കാലത്തെ കലശപൂജ, ഏകാദശിക്കാലത്തെ ദ്വാദശിപ്പണം വയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവ അവയിൽ വിശേഷമാണ്. കൂത്തമ്പലത്തിൽ തൊഴുതാലും ശ്രീകോവിലിൽ തൊഴുതതിന്റെ പൂർണ്ണഫലം ലഭിയ്ക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം ===ദീപസ്തംഭം=== ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് നാല് ദീപസ്തംഭങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ രണ്ടെണ്ണം അതാത് നടകളിലും രണ്ടെണ്ണം ഇരുവശങ്ങളിലുമായാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിലുള്ള കൂറ്റൻ ദീപസ്തംഭത്തിന് 24 അടി ഉയരം ഉണ്ട്. പാദം അടക്കം 13 തട്ടുകളുമുണ്ട്. കൂർമ്മപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഈ ദീപസ്തംഭത്തിന്റെ മുകളിൽ ഗരുഡരൂപമാണുള്ളത്. 1909 ഓഗസ്റ്റ് 16-ന് (കൊല്ലവർഷം 1085 ചിങ്ങം 1) സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനിയും [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] പ്രസിഡന്റുമായിരുന്ന [[സി. ശങ്കരൻ നായർ|സർ സി. ശങ്കരൻ നായർ]] വഴിപാടായി സമർപ്പിച്ചതാണ് ഈ ദീപസ്തംഭം. 327 തിരികൾ വയ്ക്കാൻ സൗകര്യമുള്ള ഈ ദീപസ്തംഭത്തെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കവിതകളുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. തൃപ്പൂണിത്തുറ പൂർണ്ണത്രയീശക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലുള്ള ദീപസ്തംഭത്തിന്റെ മാതൃകയിലാണ് ഈ ദീപസ്തംഭം പണിതത്. തൃപ്പൂണിത്തുറ ശിന്നൻ പിള്ള എന്ന മൂശാരിയും ശിഷ്യഗണങ്ങളും ചേർന്നാണ് ഇരു ദീപസ്തംഭങ്ങളും പണികഴിപ്പിച്ചത്. 2014-ൽ നടന്ന ചില പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് പോളിഷ് ചെയ്ത് വൃത്തിയാക്കിയിരുന്നു. പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിനുമുന്നിലും ഒരു ദീപസ്തംഭമുണ്ട്. കിഴക്കേ നടയിലെ ദീപസ്തംഭത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് അതേ രൂപമാണെങ്കിലും ഉയരം അല്പം കുറവാണ്. ഇത് സമർപ്പിച്ചത് ഗുരുവായൂരിലെ വ്യവസായപ്രമുഖനായിരുന്ന [[പി.ആർ. നമ്പ്യാർ|പി.ആർ. നമ്പ്യാരാണ്]]. ദീപാരാധനാസമയത്ത് ഇവ കത്തിച്ചുവയ്ക്കുന്നു. ===രുദ്രതീർത്ഥം=== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ഊട്ടുപുരയ്ക്ക് പുറകിലുള്ള കുളമാണ്. ഇവിടെയാണ് ആറാട്ട് നടക്കാറുള്ളത്. ഗുരുവും വായുവും കൂടി കൊണ്ടുവന്ന വിഗ്രഹം ശിവൻ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ആറാട്ടു നടത്തിയത് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലാണ്. ഭജനമിരിക്കുന്ന ഭക്തർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ എന്നിവർ കുളിയ്ക്കാറുള്ളത് ഈ കുളത്തിലാണ്. ഇവിടെ [[എണ്ണ]], [[സോപ്പ്]] മുതലയാവ തേച്ചുകുളിക്കുന്നതും [[നീന്തൽ|നീന്തുന്നതും]] നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. മുമ്പ് ഈ കുളം ഒരു വൻ തടാകമായിരുന്നുവെന്നും അതിൽ നിറയെ താമരകളായിരുന്നുവെന്നും ശിവനും പ്രചേതസ്സുകളും വളരെക്കാലം ഇവിടെ തപസ്സുചെയ്തിരുന്നുവെന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്. തന്മൂലം വളരെ പവിത്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം പോലുള്ള വിശിഷ്ട വസ്തുക്കൾ ഇവിടെയുള്ളതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇത് സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. 1960-കൾക്കുശേഷം ഇവിടെ വൻ തോതിൽ സൗന്ദര്യവത്കരണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ ഉൾക്കുളവും പുറംകുളവുമായി രണ്ട് ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. അവയിൽ ഉൾക്കുളത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് സാധാരണയായി ആരെയും കടത്തിവിടാറില്ല. കുളത്തിന്റെ നടുവിൽ കാളിയമർദ്ദനം നടത്തുന്ന കൃഷ്ണന്റെ ഒരു ശില്പവും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ടതാണ്. === തെക്കേ കുളം === രുദ്രതീർത്ഥം കൂടാതെ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തായി മറ്റൊരു കുളവും കാണാം. ഇത് താരതമ്യേന ചെറിയ കുളമാണെങ്കിലും ആകർഷകമായ ഒരു നിർമ്മിതിയാണ്. '''പട്ടരുകുളം''' എന്നാണ് ഈ കുളത്തിന് നാട്ടുകാർ പറയുന്ന പേര്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിന്റെ]] വകയായിരുന്ന ഈ കുളം, അഗ്രഹാരം പൊളിച്ചപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ കുളമായി മാറുകയായിരുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം വറ്റിയ്ക്കുകയോ അശുദ്ധമാകുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ശാന്തിക്കാരും കഴകക്കാരും ഭക്തരും ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് ഈ കുളമാണ്. 2011-ൽ വൻ തോതിൽ നവീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇതിനുചുറ്റും നടക്കുകയുണ്ടായി. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കുളപ്പുര പൊളിച്ചുമാറ്റി ചുറ്റുമതിൽ കെട്ടി ഇതിനെ സംരക്ഷിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. == ക്ഷേത്രത്തിലെ നിത്യനിദാനം == <!-- [[ചിത്രം:Guruvayur-temple mural.jpg|thumb|250px|ചുവർ ചിത്രങ്ങൾ]] --> മഹാക്ഷേത്രമായ ഗുരുവായൂരിൽ നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുണ്ട്. ===പള്ളിയുണർത്ത്=== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശ്രീകോവിൽനട തുറക്കുന്നത് പുലർച്ചെ മൂന്ന് മണിക്കാണ്. ആ സമയത്ത് ഏഴുതവണയുള്ള ശംഖനാദവും തവിലും നാദസ്വരവും കൊണ്ട് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണർത്തപ്പെടുന്നു. ഈ സമയം തന്നെ, ക്ഷേത്രത്തിലെ സ്പീക്കറിൽ [[നാരായണീയം]], [[ഹരിനാമകീർത്തനം]], [[ജ്ഞാനപ്പാന]] എന്നിവ മാറിമാറിക്കേൾക്കാൻ സാധിയ്ക്കും. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായികയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തയുമായിരുന്ന [[പി. ലീല|പി. ലീലയുടെ]] ശബ്ദത്തിലാണ് ഇവ കേൾക്കാൻ സാധിയ്ക്കുക. 1961 മുതലുള്ള പതിവാണിത്. ===നിർമ്മാല്യദർശനം=== തലേന്നു ചാർത്തിയ അലങ്കാരങ്ങളോടെ വിരാജിക്കുന്ന ഭഗവത് വിഗ്രഹം ദർശിച്ച് ഭക്തജനങ്ങൾ നിർവൃതി നേടുന്നു. ഈ ദർശനത്തിനെ '''നിർമ്മാല്യ ദർശനം''' എന്ന് പറയുന്നു. പുലർച്ചെ 3.00 മുതൽ 3.20 വരെയാണ് നിർമ്മാല്യ ദർശനം.<ref name=" vns2"/> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം, ഈ സമയം വൻ തിരക്കാണുണ്ടാകുക. ===എണ്ണയഭിഷേകം=== തലേദിവസത്തെ മാല്യങ്ങൾ മാറ്റിയ ശേഷം<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ബിംബത്തിൽ [[എള്ളെണ്ണ]] കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ആടിയ ഈ എണ്ണ ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകുന്നു.<ref name=" vns1"/> ഗുരുവായൂരപ്പന് ആടിയ എണ്ണ വാതരോഗശമനത്തിന് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ===വാകച്ചാർത്തും ശംഖാഭിഷേകവും=== തുടർന്ന് എണ്ണയുടെ അംശം മുഴുവനും തുടച്ചുമാറ്റിയ ശേഷം ബിംബത്തിന്മേൽ നെന്മേനി വാകയുടെ പൊടി തൂകുന്നു. ഇതാണ് പ്രശസ്തമായ വാകച്ചാർത്ത്. വാകച്ചാർത്തിനു ശേഷം ശംഖാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. മന്ത്രപൂതമായ തീർത്ഥം ശംഖിൽ നിറച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ഇതാണ് '''ശംഖാഭിഷേകം'''. പിന്നീട് സുവർണ്ണ കലശത്തിലെ ജലാഭിഷേകത്തോടെ അഭിഷേകചടങ്ങുകൾ സമാപിയ്ക്കുന്നു.<ref name=" vns2"/> ===മലർനിവേദ്യവും വിഗ്രഹാലങ്കാരവും=== അഭിഷേകത്തിനുശേഷം മലർ നിവേദ്യവും വിഗ്രഹാലങ്കാരവുമാണ്. ഇവയ്ക്ക് നട അടച്ചിരിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് ദർശനമില്ലെങ്കിലും നാലമ്പലത്തിനകത്ത് നിൽക്കാൻ ഭക്തന് അനുവാദമുണ്ട്.<ref name="vns21">പേജ്15 , സുദർശനം, മംഗളം ഗുരുവായൂർ പ്രത്യേക പതിപ്പ്</ref> കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ അഭിഷേകച്ചടങ്ങുകൾ കഴിഞ്ഞാൽ ആദ്യ നിവേദ്യമായി [[മലർ]] നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലും ഇത് അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. മലർ കൂടാതെ [[ശർക്കര]], [[കദളിപ്പഴം]] എന്നിവയും ഈ സമയത്തെ നിവേദ്യങ്ങളാണ്. മലർ നിവേദ്യത്തിനുശേഷം വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യ അലങ്കാരം നടക്കുന്നു. ഈ അലങ്കാരത്തിന്റെ സമയത്ത് ഭഗവാന്റെ മുഖത്തുമാത്രമേ അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളൂ. അതിനുശേഷം ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി, വലതുകയ്യിൽ വെണ്ണയും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിൽ ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപമാണ് അലങ്കാരം കഴിഞ്ഞ് നടതുറക്കുമ്പോൾ ഭക്തർ ദർശിയ്ക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അതിപ്രസിദ്ധമായ ഒരു രൂപമാണിത്. ===ഉഷഃപൂജ=== മലർനിവേദ്യത്തെ തുടർന്ന് ഉഷഃപൂജയായി. ഇതിനു അടച്ചുപൂജയുണ്ട്. ധാരാളം ശർക്കര ചേർത്ത നെയ്പ്പായസം, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, വെള്ളനിവേദ്യം എന്നിവയാണ് ഉഷഃപൂജയുടെ നിവേദ്യങ്ങൾ. 4.15 മുതൽ 4.30 വരെയാണ് ഉഷഃപൂജ. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലെ സോപാനഗായകൻ [[ഇടയ്ക്ക]] കൊട്ടി അഷ്ടപദി പാടുന്നു. ഇതേ സമയം, നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് കൊടിമരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് നാദസ്വരവായനയുമുണ്ടാകും.<ref name=" vns1"/> ഉഷഃപൂജയ്ക്കുശേഷം 5.45 വരെ ദർശനസമയമാണ്. ഈ സമയത്ത് കൊടിമരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുതന്നെ ഏതെങ്കിലും ഭക്തന്റെ/ഭക്തയുടെ വഴിപാടായി '''കേളിക്കൈ''' എന്നൊരു ചടങ്ങുണ്ടാകും. [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[ഇലത്താളം]] എന്നീ വാദ്യങ്ങൾ ചേർന്നുനടത്തുന്ന സവിശേഷമായ ഒരു വാദ്യപ്രയോഗമാണ് കേളിക്കൈ. കേരളത്തിൽ ഇത് നിത്യേന നടക്കുന്ന ഏക ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാകണം. ===എതിരേറ്റുപൂജ/എതൃത്തപൂജ=== ഈ സമയമാകുമ്പോഴേക്കും സൂര്യോദയമാകും. ഈ പൂജയ്ക്കാണ് '''എതിരേറ്റുപൂജ''' എന്ന് പറയുന്നത്. ഉദയസൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളെ എതിരേറ്റുനടത്തുന്നു എന്നതാണ് എതിരേറ്റുപൂജ എന്ന പേരിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. എതിരേറ്റുപൂജ ലോപിച്ച് എതൃത്തപൂജയായി മാറി. ഇതിനും അടച്ചുപൂജയുണ്ട്. ത്രിമധുരമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ഈ പൂജയുടെ സമയത്ത് തിടപ്പള്ളിയ്ക്കടുത്തുള്ള ഒരു പ്രത്യേകമുറിയിൽ ഗണപതിഹോമം നിർവഹിക്കപ്പെടുന്നു. ഗണപതിഹോമത്തിലെ അഗ്നികുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുമെടുത്ത അഗ്നി കൊണ്ടായിരുന്നുവത്രെ പണ്ട് തിടപ്പള്ളിയിൽ തീ പിടിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ഈ സമയത്തും അകത്ത് അഷ്ടപദിയും പുറത്ത് നാദസ്വരവായനയുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഈ സമയത്തുതന്നെ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾക്ക് കീഴ്ശാന്തിമാർ പൂജ നടത്തുന്നു. അകത്ത് കന്നിമൂലയിൽ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂല) ഗണപതി, പുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്തെ പ്രദക്ഷിണവഴിയിൽ അയ്യപ്പൻ, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ വനദുർഗ്ഗാഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഉപദേവതകൾ. ഗണപതിയ്ക്കും അയ്യപ്പന്നും വെള്ളനിവേദ്യമാണ്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ത്രിമധുരം എന്നിവ സാമാന്യമായി എല്ലാ ഉപദേവതകൾക്കും നിവേദിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. രാവിലെ 7 മണി വരെയാണിത്.<ref name=" vns2"/> അതിനു ശേഷം 20 മിനിട്ട് നേരം ദർശന സമയമായതിനാൽ പൂജകളില്ല. <ref name=" vns1"/> ===കാലത്തെ ശീവേലി=== തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം നൽകുന്നത് ഭഗവാൻ നേരിൽ കാണുകയാണ് ശീവേലിയുടെ ആന്തരാർത്ഥം. അവർക്ക് നൽകുന്ന ബലിയാണ് ശ്രീബലി-ശീവേലി. ദ്വാരപാലകരും ഭൂതഗണങ്ങളും ഈ സമയത്ത് തങ്ങൾക്കുള്ള നിവേദ്യം സ്വീകരിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ജലഗന്ധ പുഷ്പാദികളായി മേൽശാന്തിയും ഹവിസ്സിന്റെ പാലികയിൽ നിവേദ്യവുമായി കീഴ്ശാന്തിയും നടക്കുന്നു. ഭൂതഗണങ്ങളെ പ്രതിനീധീകരിക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകളിന്മേലാണ് ബലിതൂവുക. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലമ്പലത്തിനു വെളിയിൽ എത്തുമ്പോൾ ഭഗവാന്റെ തിടമ്പുമായി കീഴ്ശാന്തി ആനപ്പുറത്ത് കയറുന്നു. തിടമ്പു പിടിയ്ക്കുന്ന കീഴ്ശാന്തിയെ '''ശാന്തിയേറ്റ നമ്പൂതിരി''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. <ref name=" vns21"/>മുമ്പിൽ 12 കുത്തുവിളക്കുകളും വാദ്യഘോഷങ്ങളുടെയും ഭക്തരുടെ നാമജപങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയുമായി ശ്രീബലിയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചുകൊണ്ട് ഭഗവാൻ പ്രദക്ഷിണമായി നീങ്ങുന്നു. മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണശേഷം ഉത്സവവിഗ്രഹവുമായി കീഴ്ശാന്തി ശ്രീലകത്തേക്ക് പോകുന്നു. ശീവേലി, പാലഭിഷേകം, നവകാഭിഷേകം, പന്തീരടി പൂജ എന്നിവ 7.15 തൊട്ട് 9.00 വരെയാണ്.<ref name=" vns2"/> ===നവകാഭിഷേകം=== ശീവേലിയ്ക്കുശേഷം വിഗ്രഹത്തിലെ അലങ്കാരം മാറ്റി, രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ നിന്നും എടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ഇളനീരും പശുവിൻപാലും പനിനീരും കൊണ്ടും വിഗ്രഹത്തിന്മേൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. തുടർന്ന് ഒൻപത് വെള്ളിക്കലശങ്ങളിൽ [[തീർത്ഥജലം]] നിറച്ച് മന്ത്രപൂർവ്വം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നതിനെയാണ് '''നവകാഭിഷേകം''' എന്ന് പറയുന്നത്. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ മാത്രം നടത്താറുള്ള ഈ പൂജ നിത്യേന നടക്കുന്ന അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ. ഈ പൂജ നടത്തുന്നത് ഓതിയ്ക്കന്മാരാണ്.<ref name=" vns21"/> ഈ സമയത്ത് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ചെണ്ടയിൽ [[വലംതല]] കൊട്ടുന്നുണ്ടാകും. തുടർന്ന്, ബാലഗോപാലരൂപത്തിൽ കളഭം ചാർത്തുന്നു.<ref name=" vns1"/> ===പന്തീരടിപൂജ=== നിഴലിനു പന്ത്രണ്ട് നീളം ഉണ്ടാകുന്ന സമയമാണ് പന്തീരടി. ഉദ്ദേശം കാലത്ത് 8 മണിക്കും 9 മണിക്കും ഇടയ്ക്കായിരിക്കും ഇത്. ഈ സമയത്ത് നിർവഹിയ്ക്കപ്പെടുന്ന പൂജയായതിനാലാണ് ഇതിനെ '''പന്തീരടിപൂജ''' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. മേൽശാന്തി ഈ സമയത്ത് വിശ്രമത്തിന് പോകുന്നതുകൊണ്ട് തന്ത്രിയോ ഓതിയ്ക്കനോ ആണ് ഈ പൂജ ചെയ്യുന്നത്. പാൽപ്പായസമാണ് ഈ സമയത്തെ പ്രധാന നിവേദ്യം. ഈ സമയത്തും അകത്ത് അഷ്ടപദിയും പുറത്ത് നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും. ഇതുകഴിഞ്ഞാൽ 8.10 മുതൽ 9.10 വരെ ദർശനമുണ്ടായിരിയ്ക്കും. <ref name=" vns21"/> ===ഉച്ചപ്പൂജ=== ഗുരുവായൂരിലെ അഞ്ചൂപൂജകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജ. ഇത് നടയടച്ചുള്ള പൂജയാണ്. ദേവന്നും ഉപദേവതകൾക്കും നിവേദ്യം അർപ്പിക്കുന്ന പൂജയാണിത്. <ref name=" vns1"/> സധാരണ മേൽശാന്തിയാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന് പുലയുള്ള സമയം, ഉദയാസ്തമനപൂജ, മണ്ഡലകാലം, ഉത്സവം എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ ഓതിയ്ക്കന്മാരും കലശം, പുത്തരി നിവേദ്യം എന്നീ ദിവസങ്ങളിൽ തന്ത്രിയും ഈ പൂജ ചെയ്യുന്നു. <ref name=" vns21"/> ഈ സമയത്ത് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ആദ്യം അഷ്ടപദിയും പിന്നീട് ചെണ്ടയും മദ്ദളവും ഒരുമിച്ചുള്ള കൂട്ടിക്കൊട്ടും നടക്കുമ്പോൾ പുറത്ത് പതിവുപോലെ നാദസ്വരവായനയുണ്ടാകും. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞപായസമാണ് നിവേദ്യം. ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് ശേഷം നട അടയ്ക്കുന്നു. ഉച്ചപൂജസമയത്ത് ദേവപ്രതിനിധി എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ ഊട്ടാറുണ്ട്<ref name=" vns1"/>. 12.00 മുതൽ 1.00 വരെയാണ് ഉച്ചപ്പൂജ. നിവേദ്യത്തിന് വെള്ളനിവേദ്യം, നാലുകറികൾ, പാൽപ്പായസം, പഴം, തൈര്, വെണ്ണ, പാൽ, ശർക്കര, നാളികേരം, കദളിപ്പഴം എന്നിവ വെള്ളി, സ്വർണ്ണം പാത്രങ്ങളിലായി ഉണ്ടാവും. ഇതിനു പുറമെ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി പാൽപ്പായസം, ത്രിമധുരം, പാലടപ്രഥമൻ, ശർക്കരപ്പായസം, ഇരട്ടിപ്പായസം (കടുമ്പായസം), വെള്ളനിവേദ്യം എന്നിവ വേറേയും. ഇതിനുശേഷം നടയടച്ച് അലങ്കാരമാണ്. മേൽശാന്തി/ഓതിയ്ക്കൻ മനസ്സിൽ തോന്നുന്ന പോലെ ഓരോ ദിവസവും വേറെ വേറെ രൂപത്തിലും ഭാവത്തിലും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കും. ഈ രൂപമാണ് ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ് നടതുറക്കുമ്പോൾ ഭക്തർ ദർശിയ്ക്കുന്നത്. പിറ്റേന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഇതേ രൂപത്തിൽ ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകുന്നുണ്ടാകും. ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഒരു മണിയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കും. ==== ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന ==== 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള അലങ്കാരം എല്ലാ വിശദാംശങ്ങളോടും കൂടി വർണ്ണിയ്ക്കുന്ന ഒരു പതിവ് ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് അലങ്കാരവർണ്ണന നടത്തുന്നത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന മുൻ അധ്യാപികയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിവച്ച ഈ വർണ്ണന, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19]] മഹാമാരി മൂലം ക്ഷേത്രത്തിലെത്താൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച അനുഗ്രഹത്തിന്റെ തെളിവായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന ഈ അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വം ഏറ്റെടുക്കുകയുണ്ടായി. ===വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലി=== വൈകുന്നേരം നാലര മണിയ്ക്ക് നട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു (മണ്ഡലകാലത്ത് 3:30-നുതന്നെ തുറക്കും). പിന്നീട് 4.45 വരെ ദർശനം. തുടർന്ന് ഉച്ചശ്ശീവേലിയായി. ദേവന്റെ തിടമ്പ് ആനപ്പുറത്തേറ്റി മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണം ഉള്ള ഇതിനെ കാഴ്ചയ്ക്ക് ഹൃദ്യമായതിനാൽ '''കാഴ്ചശീവേലി''' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ആവർത്തിയ്ക്കുന്നു. പിന്നെ ദീപാരാധന വരെ ദർശനമുണ്ട്. നിത്യശ്ശീവേലിയുള്ള മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞ ഉടനെ ശീവേലിയുണ്ടാകും. വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ വൈകുന്നേരം കാഴ്ചശ്ശീവേലിയായി അത് നടത്താറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ മാത്രം നിത്യവും ഈ രീതിയിൽ നടത്തുന്നു. ഇതിനുപിന്നിൽ പറയുന്നത് ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഭഗവാൻ അമ്പലപ്പുഴയിലായിരിയ്ക്കുമെന്നാണ്. തത്സൂചകമായി അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുമ്പോൾ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിൽ വട്ടമിട്ട് പറക്കാറുണ്ട്. ===ദീപാരാധന=== സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയസമയത്ത് നടയടച്ച് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു. നാലമ്പലത്തിനുള്ളിലും പുറത്തുമുള്ള ദീപങ്ങളും ദീപസ്തംഭങ്ങളും ഈ സമയത്ത് അടിമുടി ദീപാലംകൃതങ്ങളാകുന്നു. ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ സ്വർണ്ണപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിമനോഹരമായ ഒരു കാഴ്ചയാണിത്. ഈ സമയത്ത് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ആദ്യം കൂട്ടിക്കൊട്ടും പിന്നീട് അഷ്ടപദി പാടലുമുണ്ടാകുമ്പോൾ പുറത്ത് നാദസ്വരവായനയുണ്ടാകും. ദീപാരാധനയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന വെള്ളിവിളക്കുകൾ കത്തിച്ചുകൊണ്ട് മേൽശാന്തി നട തുറക്കുന്നു. ദീപത്താലും കർപ്പൂരദീപത്താലും ഭഗവദ്വിഗ്രഹത്തെ ഉഴിഞ്ഞു കൊണ്ട് ദീപാരാധന നടത്തപ്പെടുന്നു. ഓരോ ദിവസത്തെയും സൂര്യാസ്തമയസമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന നടത്തുന്നത്. അതിനാൽ കൃത്യസമയം പറയാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലും അത് വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്കുമുമ്പോ ഏഴുമണിയ്ക്കുശേഷമോ ഉണ്ടാകാറില്ല.<ref name="vns2">[http://www.guruvayurdevaswom.org/dpooja.html ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130208145605/http://www.guruvayurdevaswom.org/dpooja.html |date=2013-02-08 }} ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം</ref> പിന്നെ 7.30 വരെ ദർശനമുണ്ട്. <ref name=" vns21"/> ===അത്താഴപ്പൂജ=== ദീപാരാധനയ്ക്ക് ശേഷം ഒരു മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞ് അത്താഴപ്പൂജ തുടങ്ങുകയായി. ഈ പൂജയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യങ്ങൾ ഉണ്ണിയപ്പം, ഇലയട, വെറ്റില, അടയ്ക്ക, പാൽപ്പായസം എന്നിവയാണ്. 7.30 മുതൽ 7.45 വരെയാണ് അത്താഴപ്പൂജ നിവേദ്യത്തിന്റെ സമയം. തുടർന്ന് 8.15 വരെ അത്താഴപ്പൂജയും<ref name=" vns2"/>. ഈ സമയത്തും നാലമ്പലത്തിനകത്ത് അഷ്ടപദി പാടലും പുറത്ത് നാദസ്വരവായനയുമുണ്ടാകും. അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവവിഗ്രഹവുമായി ‘അത്താഴ ശീവേലി‘ക്ക് തുടക്കംകുറിക്കും. 8.45 മുതൽ 9.00 വരെയാണ് ശീവേലി. <ref name=" vns2"/> അത്താഴപൂജയ്ക്ക് വെള്ളനിവേദ്യം, അവിൽ കുഴച്ചത്, പാൽപ്പായസം എന്നിവയും അടച്ചുപൂജയ്ക്ക് വെറ്റില, അടയ്ക്ക, അട, അപ്പം, കദളിപ്പഴം എന്നിവയും നിവേദിയ്ക്കും. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് അടയും അപ്പവും എത്രയുണ്ടെങ്കിലും ശ്രീകോവിലിൽ കൊണ്ടുപോകും എന്ന പ്രത്യേകതയുണ്ട്. <ref name=" vns21"/> ===അത്താഴശ്ശീവേലി=== അത്താഴപ്പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ രാത്രിശീവേലി തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ശീവേലി ഇതാണ്. മറ്റു രണ്ടു ശീവേലികൾക്കുള്ളതുപോലെ ഇതിനും മൂന്ന് പ്രദക്ഷിണം തന്നെയാണ്. വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുള്ളപ്പോൾ ഇവ കൂടാതെ വേറെയും രണ്ടുപ്രദക്ഷിണങ്ങളുണ്ടാകും. അവയിൽ ആദ്യം വരുന്ന പ്രദക്ഷിണം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടിയുള്ളതാണ്. മൂന്നിലധികം ഇടയ്ക്കകളുടെയും അത്രയും തന്നെ നാദസ്വരങ്ങളുടെയും തീവെട്ടികളുടെയും അകമ്പടിയോടെ ഭഗവാൻ ചക്രവർത്തിയായി എഴുന്നള്ളുന്നു. സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രം നടത്തുന്ന വിളക്കാചാരം ഗുരുവായൂരിൽ മാത്രം നിത്യവും നടത്താറുണ്ട്. ഭഗവാന്റെ ചക്രവർത്തിപ്രഭാവത്തിന്റെ തെളിവായി ഇതിനെ കാണുന്നു. അത്താഴശ്ശീവേലിസമയത്ത് ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ ഭഗവാനെ വന്ദിയ്ക്കാൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മറ്റിടങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ ദിവസവും മൂന്നു ശീവേലികൾക്കും ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. കുംഭമാസത്തിൽ ഉത്സവം കൊടിയേറ്റദിവസം രാവിലെ മാത്രമാണ് ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നത്. ===തൃപ്പുകയും ഓലവായനയും=== ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ '''ഓലവായന''' നടക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നത്തെ വരവുചെലവു കണക്കുകൾ '''പത്തുകാരൻ''' എന്ന സ്ഥാനപ്പേരുള്ള കഴകക്കാരൻ [[വാര്യർ]] ഓലയിൽ എഴുതി, വായിച്ചതിനു ശേഷം തൃപ്പടിമേൽ സമർപ്പിക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഇതിനുശേഷം '''തൃപ്പുക''' എന്ന ചടങ്ങാണ്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ശ്രീകോവിലിനകത്ത് സുഗന്ധപൂരിതമായ പുകയുണ്ടാക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഭഗവാനെ ഉറക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്. ചന്ദനം, അഗരു, ഗുൽഗുലു തുടങ്ങിയ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ പൊടിച്ചുള്ള വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ വെച്ചിട്ടുള്ള നവഗന്ധചൂർണ്ണമാണ് തൃപ്പുകയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. സൗരഭ്യം നിറഞ്ഞ ധൂമം ശ്രീകോവിലിനകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. തൃപ്പുക നടത്തുന്നത് അന്നത്തെ ശാന്തിയേറ്റ നമ്പൂതിരിയായിരിയ്ക്കും. 9.30 മുതൽ 10 മണി വരെയാണിത്. തൃപ്പുക കഴിഞ്ഞാൽ ശാന്തിയേറ്റ നമ്പൂതിരി നടയടച്ച് മേൽശാന്തിയുടെ ഉത്തരവാദിതത്തിൽ താഴിട്ടുപൂട്ടുന്നു. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു ദിവസത്തെ പൂജകൾ സമാപിക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യം മുതൽ തൃപ്പുക വരെയുള്ള ഈ ചടങ്ങുകൾക്ക് '''12 ദർശനങ്ങൾ''' എന്നു പറയുന്നു. ഈ പന്ത്രണ്ട് ദർശനങ്ങളോടുകൂടിയാവണം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭജനമിരിയ്ക്കൽ. ഓരോ സമയത്തും ഭഗവാൻ ഓരോ സങ്കല്പത്തിലാണ് ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ ഇതിന് മാറ്റം വരും, വിശേഷിച്ച് വിഷു, ഉത്സവം, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, അഷ്ടമിരോഹിണി, തിരുവോണം തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിൽ. ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ദിവസവും മാറ്റങ്ങൾ വരും. 21 പൂജകൾ നടക്കുന്നതിനാൽ അർദ്ധരാത്രി മാത്രമേ അന്ന് നടയടയ്ക്കൂ. ചുറ്റുവിളക്കുള്ള ദിവസം അത് കഴിഞ്ഞേ തൃപ്പുക നടത്താറുള്ളൂ. സൂര്യചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള ദിവസങ്ങളിലും ഈ ചടങ്ങിനു മാറ്റം വരാറുണ്ട്. ഗ്രഹണത്തിന് അരമണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം വിശേഷാൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയാണ് തുറക്കാറുള്ളത്. ഭഗവാന്റെ നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, ഭഗവതിയ്ക്ക് അഴൽ എന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നുണ്ട്. ==വഴിപാടുകൾ== കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ സ്ഥിരം കണ്ടുവരാറുള്ള മിക്ക വഴിപാടുകളും ഗുരുവായൂരിലുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. സാധാരണ ഗതിയിൽ പാല്പായസം, വെണ്ണ നിവേദ്യം, അഹസ്, നെയ് വിളക്ക്, ഭഗവതിക്ക് അഴൽ തുടങ്ങിയ വഴിപാടുകൾ ആണ് പ്രധാനം. [[പുരുഷസൂക്തം]], [[ഭാഗ്യസൂക്തം]], [[വിഷ്ണുസഹസ്രനാമം]], [[വിഷ്ണു അഷ്ടോത്തരം]], [[സന്താനഗോപാലം]] തുടങ്ങിയ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള അർച്ചനകൾ; [[പാൽപായസം]], [[നെയ്പായസം]], [[അപ്പം]], [[അട]], [[വെണ്ണ]], [[അവിൽ]], [[മലർ]] തുടങ്ങിയ നിവേദ്യങ്ങൾ; ലക്ഷ്മീനാരായണപൂജ, സത്യനാരായണപൂജ, വിഷ്ണുപൂജ തുടങ്ങിയ വിവിധതരം പൂജകൾ; [[ഗണപതിഹോമം]], [[മൃത്യുഞ്ജയഹോമം]], [[സുദർശനഹോമം]] തുടങ്ങിയ ഹോമങ്ങൾ; നിത്യേനയുള്ള കളഭച്ചാർത്ത്; [[തുളസി]], [[താമര]] തുടങ്ങിയ പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള മാലകൾ; [[നെയ്വിളക്ക്]], [[എണ്ണവിളക്ക്]] - അങ്ങനെ പോകുന്നു ആ പട്ടിക. എന്നാൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ഉദയാസ്തമനപൂജയും കൃഷ്ണനാട്ടവുമാണ്. ഭഗവതിയ്ക്ക് അഴൽ എന്ന വഴിപാട് പ്രധാനമാണ്. ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ ഭഗവതി അഗ്നിയായി ഏറ്റുവാങ്ങുന്നു എന്നാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ അർത്ഥം. ===പ്രത്യേക വഴിപാടുകൾ=== ====ഉദയാസ്തമനപൂജ==== കേരളത്തിലെ മിയ്ക്ക മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള ഒരു വഴിപാടാണിത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിലെ ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് ധാരാളം പ്രത്യേകതകളുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജവഴിപാട് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലാണ്. അതിനാൽ പല അവസരത്തിലും ബുക്കിങ്ങ് ഇല്ലാതെ വന്നിട്ടുണ്ട്. 5,0000 രൂപയിൽ കുറയാതെ തുക വരും. 21 പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ദിവസം ഗുരുവായൂരിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ഇവയെല്ലാം നടത്തുന്നത് ഓതിയ്ക്കന്മാരാണ്. ഉദയാസ്തമനപൂജദിവസം നടയടയ്ക്കുമ്പോൾ രാത്രി ഏകദേശം 12 മണിയാകും. ഒരുപാട് കാലതാമസം വരുന്ന വഴിപാടായതിനാൽ ഇത് നേർന്ന പലരും നടത്തുന്നതിന് മുമ്പേ മരിച്ചുപോകാറുണ്ട്. ഉദയാസ്തമനപൂജയുടെ ചടങ്ങുകൾ ഇപ്രകാരമാണ്: പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് വിശേഷാൽ ഗണപതിപൂജ നടത്തുന്നു. ഏതൊരു ശുഭകർമ്മത്തിന് മുമ്പും ഗണപതിപ്രീതി നടത്തുക എന്നത് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത് ഇവിടെയും ബാധകമാണ്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജയ്ക്ക് നെല്ലുകുത്തി അരിയുണ്ടാക്കുന്ന കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. അടുത്ത പൂജയ്ക്കും അവരുണ്ടാകണേ എന്നൊരു പ്രാർത്ഥന മാത്രമാണ് ഈ സമയത്ത് ഭക്തർക്കുണ്ടാകുക. പിറ്റേന്നത്തെ പൂജയ്ക്ക് അരിയളക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ടാകും. അതിന് വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ കുടുംബം ഹാജരാകണം. വഴിപാട് നടത്തുന്ന കുടുംബത്തിന് ക്ഷേത്രം തെക്കേ നടയിലെ പാഞ്ചജന്യം റസ്റ്റ് ഹൗസിൽ താമസവും ഭക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്നു. പൂജാദിവസം രാവിലെ നിർമ്മാല്യം മുതൽ തൃപ്പുക വരെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും പ്രസ്തുത കുടുംബം വകയാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകൾക്കും കുടുംബക്കാർ ഓരോരുത്തരായി പോയിത്തൊഴുതുവരുന്നു ഈയവസരങ്ങളിൽ വിഐപികൾക്ക് കൊടുക്കുന്ന എല്ലാ പരിഗണനകളും അവർക്കുണ്ടാകും. മറ്റു ഭക്തരെപ്പോലെ വരിനിൽക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനവും അവർക്ക് നേരിട്ട് അനുവദിച്ചുകൊടുക്കും. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം അവർക്കാണ്. ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രസാദ ഊട്ടിന്റെയും സന്ധ്യയ്ക്കുള്ള ചുറ്റുവിളക്കിന്റെയും പ്രധാന അവകാശികളും അവർ തന്നെ. ചുരുക്കത്തിൽ അന്നത്തെ ദിവസം മുഴുവൻ ഭക്തരുടെ വകയാകുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടക്കുന്ന ശ്രീഭൂതബലിയോടെ ഉദയാസ്തമനപൂജയുടെ ചടങ്ങുകൾ സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. തന്റെ സുദീർഘമായ സംഗീതജീവിതത്തിൽ താൻ സമ്പാദിച്ചുകൂട്ടിയതെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ച അദ്ദേഹം, തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനത്തെ പതിനെട്ടുവർഷം ആ സമ്പാദ്യം കൊണ്ട് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തിപ്പോന്നു. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ====കൃഷ്ണനാട്ടം==== [[പ്രമാണം:Krishnanattam_Guruvayur_3.jpg|thumb|right|കൃഷ്ണനാട്ടം]] {{main|കൃഷ്ണനാട്ടം}} കേരളത്തിന്റെ തനത് കലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് [[സാമൂതിരി|സാമൂതിരിയായിരുന്ന]] മാനവേദൻ തമ്പുരാൻ രചിച്ച ''[[കൃഷ്ണഗീതി]]'' എന്ന സംസ്കൃതകാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം എന്ന കലാരൂപം ഉത്ഭവിച്ചത്. ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ അവതാരം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ലീലകൾ എട്ടു കഥകളായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ അവതരിപ്പിയ്ക്കുന്നു. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, വിവിദവധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് കളികൾ. സ്വർഗ്ഗാരോഹണം ബുക്ക് ചെയ്യുന്നവർ അവതാരം കൂടി ബുക്ക് ചെയ്യേണ്ടാതാണ്. ഈ വഴിപാട് ചൊവ്വാഴ്ചകളിലും ജൂൺ മുതൽ സെപ്തംബർ വരേയും നടത്താറില്ല. കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ മാതൃകയാക്കി [[കൊട്ടാരക്കര തമ്പുരാൻ]] [[രാമനാട്ടം]] എന്ന കലാരൂപം കണ്ടുപിടിച്ചു. ഈ രാമനാട്ടത്തിൽ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയാണ് ഇന്ന് കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]] എന്ന പ്രസിദ്ധ കലാരൂപം ഉദ്ഭവിച്ചത്. [[തിരുവല്ല ശ്രീ വല്ലഭക്ഷേത്രം]], [[നാല്പത്തെണ്ണീശ്വരം മഹാദേവക്ഷേത്രം]], [[മരുത്തോർവട്ടം ധന്വന്തരിക്ഷേത്രം]] എന്നിവയാണ് കഥകളി വഴിപാടായി നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഗുരുവായൂരിൽ കഥകളിയേ പാടില്ലെന്നായിരുന്നു പഴയ നിയമം. എന്നാൽ കുംഭമാസത്തിൽ ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഇന്ന് കഥകളി നടത്താറുണ്ട്. രാത്രി നടയടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിലാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം കളി. ഏകദേശം അർദ്ധരാത്രി വരെ ഇത് തുടരും. ==== തുലാഭാരം ==== ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ അതിവിശേഷമായ മറ്റൊരു വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പതിവുള്ള വഴിപാടാണ് ഇതെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിൽ ഈ ചടങ്ങിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ തുലാഭാരം നടത്തപ്പെടുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. തുലാഭാരത്തിനായി രണ്ട് പ്രത്യേകം കൗണ്ടറുകൾ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി കാണാം. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ തൂക്കത്തിന് തത്തുല്യമായ രീതിയിൽ തുലാഭാരദ്രവ്യം വയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. ഭഗവാന് തന്നെത്തന്നെ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതിന്റെ പ്രതീകമായി നടത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. രാവിലെ അഞ്ചുമണി മുതൽ ഉച്ചയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കും വരെയും, വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണി മുതൽ രാത്രി നടയടയ്ക്കും വരെയും തുലാഭാരം നടന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കും. അഹിന്ദുക്കൾക്കായി ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുവച്ചും തുലാഭാരം നടത്താറുണ്ട്. ==== അഹസ്സ് (ഒരു ദിവസത്തെ പൂജ) ==== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് അഹസ്സ് പൂജ. ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ നടത്തുന്ന പൂജയ്ക്കാണ് അഹസ്സ് എന്നുപറയുന്നത്. ഉദയാസ്തമനപൂജ പ്രസിദ്ധി നേടുന്നതിനുമുമ്പ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ നടത്തിയിരുന്ന വഴിപാടുകളിലൊന്നുകൂടിയാണ് അഹസ്സ് പൂജ. ഉദയാസ്തമനപൂജ പോലെ ഇതും ഭഗവാന് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് മുൻകൂട്ടി ബുക്ക് ചെയ്യേണ്ടതും നേരുന്നവർ പൂജാദിവസം മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെ ചെലവഴിയ്ക്കേണ്ടതുമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിരവധി പ്രസാദങ്ങൾ ഭക്തർക്ക് ലഭിയ്ക്കാറുണ്ട്. വഴിപാട് രസീതിൽ അവയുടെ വിശദവിവരങ്ങളുണ്ടാകും. ഭക്തർ അവ അതാത് കൗണ്ടറുകളിൽ നിന്ന് യഥാസമയം സ്വീകരിയ്ക്കേണ്ടതാണ്. 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പരമഭാഗവതനായിരുന്ന [[കൂടല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കാവ് നമ്പൂതിരി|കൂടല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കാവ് നമ്പൂതിരിയാണ്]] ഗുരുവായൂരപ്പന് ഏറ്റവുമധികം അഹസ്സ് നടത്തിയ വ്യക്തി. കുറഞ്ഞത് നൂറുതവണയെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതകാലത്ത് അഹസ്സ് നടത്തിക്കാണും എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. പിന്നീട് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധി നടത്തിയപ്പോൾ ഇതിന്റെ പ്രസിദ്ധി മങ്ങിപ്പോയെങ്കിലും ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് ബുക്കിങ് നിർത്തിയപ്പോൾ വീണ്ടും ജനപ്രീതി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട് ഈ വഴിപാട്. ==== ഭജനമിരിയ്ക്കൽ ==== ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വഴിപാടാണ് ഭജനമിരിയ്ക്കൽ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നവർ ഭഗവാന് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവരായിത്തീരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വപാപനാശവും ദുരിതനിവാരണവും മഹാപുണ്യവുമാണ് ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നതിന്റെ ഫലപ്രാപ്തിയെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ഗുരുപവനപുരിയിൽ ഒരു ദിവസം മുതൽ ഒരു വർഷം വരെ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നവരുണ്ട്. പുലർച്ചെ രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ് ഭജനം പാർക്കലിന് തുടക്കം. ഈശ്വരധ്യാനത്തോടെ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ മുങ്ങിക്കുളിച്ച് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തി ഭഗവദ് നാമമന്ത്ര കീർത്തനാലാപനങ്ങളോരോന്നും ഉരുവിട്ട് കഴിയുന്നത്ര ക്ഷേത്രപ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അവിടെതന്നെ കഴിച്ചുകൂട്ടണം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും ലഭിയ്ക്കുന്ന പഴം, പായസം, ചോറ് എന്നിവ മാത്രമേ ഭക്ഷിക്കാവൂ. വൈകുന്നേരം നട തുറക്കുന്നതിനുമുൻപ് ദേഹശുദ്ധി വരുത്തി ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തണം. തൃപ്പുക കഴിഞ്ഞ് കൊടിമരച്ചുവട്ടിൽ സർവ്വപാപങ്ങളും ക്ഷമിച്ചുകൊള്ളണമെന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് ദണ്ഡനമസ്‌കാരം നടത്തണം. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന ദിവസം കൃഷ്ണനാട്ടം കൂടി കാണുന്നത് മഹാപുണ്യം. നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയാൽ സർവ്വപാപങ്ങളും നശിച്ചുപോകുമെന്നും തൃപ്പുക സമയത്ത് ദർശനം നടത്തിയാൽ മോക്ഷപ്രാപ്തി കൈവരുമെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. ==== അഴൽ ==== അഴൽ എന്ന് പേരുള്ള പ്രത്യേകത കലർന്ന ഒരു ചടങ്ങാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽദൈവമായ ഭഗവതിയ്ക്ക് പ്രധാനം. കേരളത്തിൽ ഈ വഴിപാടുള്ള ഏക ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. അഴൽ എന്നാൽ ദുഃഖം എന്നാണ് അർത്ഥം. കടുത്ത ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനത്തിന് വേണ്ടി നടത്തുന്ന വഴിപാടാണ് ഇത്. രാത്രി ഭഗവാന്റെ നടയടച്ചശേഷം ഇടത്തരികത്ത് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങാണിത്. പച്ചരി, വെള്ളരി, ശർക്കര, നാളികേരം തുടങ്ങിയവ തുണിയിൽ ചുറ്റിവച്ച് വാഴത്തണ്ടിൽ കെട്ടിവച്ചശേഷം അതിൽ തീകൊളുത്തി നടത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഭക്തരുടെ അഴലുകൾ (ദുഃഖങ്ങൾ) ഭഗവതി തീയായി ദഹിപ്പിയ്ക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്യുഗ്രദേവതയായ ഭഗവതിയ്ക്ക് പാചകം ചെയ്ത നിവേദ്യം നൽകാറില്ല. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ, ഗുരുവായൂരപ്പന്നൊപ്പം പൂജ കൊള്ളുമ്പോൾ മാത്രമേ പാചകം ചെയ്ത നിവേദ്യമുള്ളൂ. == വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. [[File:Elephants at punnathoor kotta Guruvayur.jpg|right|thumb|പുന്നത്തൂർകോട്ടയിലെ ആനത്താവളം]] {{main|ഗുരുവായൂർ ആനയോട്ടം}} === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി === വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ [[ഏകാദശി]] - അന്നാണ്‌ ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠാദിനാചരണമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി നടത്തുന്നത്. കൂടാതെ, ഭഗവാൻ കുരുക്ഷേത്ര ഭൂമിയിൽ വച്ച്‌ അർജ്ജുനന്‌ ഗീതോപദേശം നടത്തിയ ദിവസം എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിന'''മായും ആഘോഷിക്കുന്നു.<ref name=" vns1"/> ഏകാദശി ദിനത്തിൽ ഭഗവാനെ ദർശിക്കുവാനും പ്രസാദ ഊട്ടിനുമായി ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തലക്ഷങ്ങളാണ്‌ എത്തുക. ഏകാദശി ദിവസം ഭക്തർക്ക് അരിഭക്ഷണമില്ല; എന്നാൽ ഭഗവാന് സധാരണ പോലെയാണ്.<ref name="vns22"/> വലിയ ആഘോഷ പരിപാടികളാണ്‌ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരുക്കുന്നത്‌. ഗോതമ്പുചോറും പായസവും അടങ്ങുന്ന ഏകാദശി പ്രസാദം രാവിലെ മുതൽ വിതരണം അന്നത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. നാമജപഘോഷയാത്രയും രഥഘോഷയാത്രയുമെല്ലാം ഇതിന്റെ ഭാഗമായി നടക്കും. ആയിരക്കണക്കിനു നെയ്‌ വിളക്കാണ്‌ ഇന്നു തെളിയുക. രാത്രി വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പാണ്‌ മറ്റൊരു ചടങ്ങ്‌. നാലാം പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളും. ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം പുന്നത്തൂർ കോട്ടയിലെ പ്രധാന കരിവീരനു സ്വന്തം. പണ്ടുകാലത്ത് ഇത് ഗുരുവായൂർ കേശവന്നവകാശപ്പെട്ടതായിരുന്നു. 1976-ലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് (ഡിസംബർ 2) കേശവൻ ചരിഞ്ഞതും എന്നത് മറ്റൊരു അത്ഭുതം. പിറ്റേന്ന് പുലർച്ചയോടെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ '''ദ്വാദശിപ്പണസമർപ്പണം''' ആരംഭിയ്ക്കും. അന്ന് രാവിലെ വരെ അത് തുടരും. പിന്നീട് നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ വൈകുന്നേരമേ തുറക്കാള്ളൂ. ഈ സമയത്ത് വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ നടത്താറില്ല. ഏകാദശിയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഒരുമാസം വിളക്കു് ഉണ്ടായിരിക്കും. ഏകാദശിയ്ക്ക് ഉദയാസ്തമനപൂജയും വിളക്കും ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന്റേതാണ്. അഷ്ടമിയ്ക്ക് പുളിക്കീഴേ വാരിയകുടുംബവും നവമി നെയ്വിളക്ക് കൊളാടി കുടുംബവും ദശമിയ്ക്ക് [[ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്|ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റും]] വിളക്ക് നടത്തും.<ref name="vns22"/> ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിദിവസം തന്നെയാണ് ഗീതാദിനം ആഘോഷിക്കുന്നതും. രാവിലെ ഏഴു മണിമുതൽ കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണം നടത്താറുണ്ട്‌. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയാണ് പാരായണം നടത്തുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം വെയ്ക്കൽ ==== ഏകാദശി കഴിഞ്ഞ് ദ്വാദശി ദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. [[ശുകപുരം]], [[പെരുവനം]], [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമങ്ങളിലെ [[അഗ്നിഹോത്രി]]കളായ ബ്രാഹ്മണർക്ക് ഭക്തർ പണക്കിഴികൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ഈ ചടങ്ങിലെ ആദ്യത്തെ പണക്കിഴി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ആദ്യത്തെ പണക്കിഴി ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തി തന്നെയാണ് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി പണക്കിഴികളുമായി വരിനിൽക്കുകയും തങ്ങളാലാകുന്ന തുക സമർപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രാവിലെ നടയടയ്ക്കുന്നതുവരെ സമർപ്പണം തുടരുന്നു. അന്ന് കാലത്ത് 9.00 ന് നടയടച്ചാൽ 3.30 നെ തുറക്കുകയുള്ളു.<ref name="vns1" /> ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== സംഗീതസാമ്രാട്ടും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുടെ]] സ്മരണയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം 1974 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും നടത്തുന്ന സംഗീതസദസ്സാണ്‌ ഇത്. ഏകാദശിയോട് അനുബന്ധിച്ച് പതിനഞ്ച് ദിവസങ്ങളിലായി ഈ ഉത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്ത് മേല്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ സംഗീതമണ്ഡപമാണ്‌ ഇതിന്റെ വേദി. പ്രശസ്ത സംഗീത വിദ്വാന്മാരും സംഗീത വിദ്യാർത്ഥികളും ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. ഇതിൽ പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം. ഏകാദശി ദിവസം രാത്രി ശ്രീരാഗത്തിലുള്ള “കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ” എന്ന സങ്കീർത്തനത്തോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിക്കുന്നു. ==== അക്ഷരശ്ലോക മത്സരം ==== ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചു അക്ഷരശ്ലോക മത്സരം നടത്താറുണ്ട്‌. കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ആളുകൾ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വരാറുണ്ട്. ഒന്നും രണ്ടും മൂന്നും സ്ഥാനങ്ങൾ കരസ്തമാക്കുന്നവർക്ക് സ്വർണപ്പതക്കങ്ങൾ സമ്മാനിക്കും. ===ഇല്ലം നിറ=== കർക്കടകമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]] കഴിഞ്ഞുവരുന്ന ആദ്യത്തെ ഞായറാഴ്ചയാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇല്ലം നിറ ആഘോഷിയ്ക്കുന്നത്. പുതുതായി കൊയ്തുകൊണ്ടുവരുന്ന കതിർക്കറ്റകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. [[അഴീക്കൽ]] മനയം കുടുംബക്കാർക്കാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്താൻ അവകാശം. ഈ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ, തങ്ങളുടെ അടുത്തുള്ള പാടത്തുനിന്ന് കൊയ്തുകൊണ്ടുവരുന്ന കതിർക്കറ്റകൾ ക്ഷേത്ര മതിൽക്കെട്ടിനു പുറത്തെത്തിയ്ക്കും. അന്നത്തെ ശാന്തിയേറ്റ നമ്പൂതിരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മറ്റ് കീഴ്ശാന്തിമാർ ശംഖനാദവും ചെണ്ടയുമായി അമ്പലം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വെയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വിശദമായ ഒരു പൂജ. കതിർക്കറ്റകളെ മഹാലക്ഷ്മിയായി സങ്കല്പിച്ചാണ് പൂജ. തുടർന്ന് നെൽക്കതിരുകൾ ശ്രീകോവിലുകളിലും തിടപ്പള്ളിയിലും വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ബാക്കി ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യുന്നു.<ref name="vns22">പേജ്27, വിശേഷാൽ മഹോൽസവങ്ങൾ - സുദർശനം, മഗളം ഗുരുവായൂർ സപ്ലിമെന്റ് </ref> ===പുത്തരി നിവേദ്യം=== ഇല്ലം നിറയുടെ പിറ്റേദിവസമാണ് തൃപ്പുത്തരി നിവേദ്യം നടത്തുന്നത്. പുതിയതായി കൊയ്ത നെല്ലിനെ അരിയാക്കി, അതുകൊണ്ട് നിവേദ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി, നല്ല മുഹൂർത്തത്തിൽ ഭഗവാന് നിവേദിക്കുന്നതാണിത്. മണിക്കിണറിനരികിൽ ഗണപതിയ്ക്ക് പുതിയ അരി നിവേദിച്ചതിനു ശേഷം അരിഅളക്കലുണ്ടാകും. ആ അരികൊണ്ട് ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസമുണ്ടാക്കി ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് ഭഗവാന് നിവേദിയ്ക്കും. അന്ന് പതിവു വിഭവങ്ങൾക്ക് പുറമെ അപ്പം, പഴം നുറുക്ക്, ഉപ്പുമാങ്ങ, ഇലക്കറികൾ എന്നിവയുമുണ്ടാകും. അന്നു മാത്രമെ ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് അപ്പം നിവേദിക്കുകയുള്ളു.<ref name="vns22"/> === അഷ്ടമിരോഹിണി === ചിങ്ങമാസത്തിൽ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിയും [[രോഹിണി]] നക്ഷത്രവും കൂടിയ ദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണി. ഭഗവാന്റെ ജന്മദിനം വളരെ വിപുലമായി ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ആഘോഷിക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട അപ്പം വഴിപാട് ഏകദേശം ഒരു ലക്ഷം രൂപയ്ക്ക് മുകളിൽ ശീട്ടാക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നടത്തുന്ന ഭാഗവതസപ്താഹയജ്ഞത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരപാരായണം ഈ ദിവസമാണ്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറന്നാൾ സദ്യയാണ് നൽകുന്നത്.<ref name=" vns1"/> ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക ശോഭായാത്ര, ഉറിയടി മത്സരം തുടങ്ങിയവയും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. കുട്ടികൾ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെയും രാധയുടെയും വേഷം കെട്ടി നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്ന കാഴ്ച കണ്ണിന് കൗതുകമുണർത്തുന്നു. അന്നേദിവസം അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമനും]] ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ആദിശേഷാവതാരമായ ബലരാമൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഇരുവരും ഒന്നിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്ത് അന്ന് വിശേഷമാണ്. === മണ്ഡലപൂജ/വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം === വൃശ്ചികം ഒന്നിനാണ് മണ്ഡലകാലം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പഞ്ചഗവ്യ അഭിഷേകം ഗുരുവായൂരപ്പനു നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നു നേരം കാഴ്ചശീവേലി ഈ ദിവസങ്ങളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. മണ്ഡലകാലത്തിന്റെ അവസാന ദിവസം ഗുരുവായൂരപ്പന് കളഭം ആടുന്നു (അഭിഷേകം നടത്തുന്നു) . ഏകാദശി, നാരായണീയദിനം, മേല്പത്തൂർ പ്രതിമാസ്ഥാപനം ഇവ മണ്ഡലകാലത്തുള്ള വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ പെടുന്നു. ശബരിമലയ്ക്കുപോകുന്ന നിരവധി തീർത്ഥാടകർ മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്ക് ദേവസ്വം പ്രത്യേക സൗകര്യങ്ങളൊരുക്കാറുണ്ട്. === നാരായണീയദിനവും ശ്രീമന്നാരായണീയ സപ്താഹവും === മേല്പത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിപ്പാട് നാരായണീയം എഴുതി തീർന്ന ദിവസമായ വൃശ്ചികത്തിലെ 28-ആം ദിവസമാണ് നാരായണീയദിനമായി ആഘോഷിക്കുന്നത്. കടുത്ത വാതരോഗം മൂലം ഭജനമിരുന്ന മേല്പത്തൂരിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനം കിട്ടിയതും ഈ ദിവസം തന്നെ. തുടർന്ന് വാതരോഗവിമുക്തനായ അദ്ദേഹം 86 വയസ്സുവരെ ജീവിച്ചിരുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് പ്രമാണിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയ സപ്താഹമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാരായണീയ ദിനത്തിന് ഏഴു ദിവസം മുൻപ് തുടങ്ങി നാരായണീയ ദിനത്തിന്റെ അന്ന് വൈകുന്നേരത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം ആദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് നാരായണീയ സപ്താഹം നടക്കാറ്. === സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി === ഏകാദശികളിൽ പ്രധാനമാണ് സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി അഥവാ വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി. ധനുമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ആണ് സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശിയായി ആചരിക്കുന്നത്. വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒരു നടയിലൂടെ കയറി മറ്റൊരു നടയിലൂടെ പുറത്തുവരികയാണ് അതിന്റെ പ്രധാന അനുഷ്ഠാനം. അന്നത്തെ ഭഗവദ്ഭജനം സ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തിയും മോക്ഷവും നേടിത്തരും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൈകുണ്ഠ ഏകാദശിദിവസം വിശേഷാൽ പരിപാടികളോടെ ആചരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തജനങ്ങളാണ് അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാറുള്ളത്. അന്ന് ഭഗവാന് പ്രത്യേകപൂജകളും ചുറ്റുവിളക്കും കാഴ്ചശീവേലിയുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. രാവിലെയും ഉച്ചയ്ക്കുമുള്ള ശീവേലികൾക്ക് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയാണുണ്ടാകാറുള്ളത്. സമ്പൂർണ്ണമായും നെയ്യുപയോഗിച്ചുനടത്തുന്ന അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് ഗുരുവായൂരിലെ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണസമൂഹം വകയാണ്. രാത്രി നടക്കുന്ന വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും കൊഴുപ്പേകുന്നു. മലയാളസ്വാധീനത്തിൽ നടന്നുവരുന്ന ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, തമിഴ് സ്വാധീനം മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങാണ് വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി. തമിഴ് ബ്രാഹ്മണസമൂഹം വകയായി മറ്റൊരു ചടങ്ങുകൂടി അന്നുണ്ട്. അത് വൈകുന്നേരത്തെ രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പാണ്. ഗുരുവായൂർ തെക്കേ ബ്രാഹ്മണസമൂഹമഠത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയായ സിംഹനാദഭഗവതിയെ, പ്രത്യേകം നിർമ്മിച്ച സ്വർണ്ണരഥത്തിലിരുത്തി ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ചുറ്റിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ചില കലാപരിപാടികളും സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുണ്ടാകാറുണ്ട്. വൃശ്ചികത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയ്ക്കുള്ളത്ര ശബ്ദകോലാഹലങ്ങളുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും അതുകഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ പ്രധാനമായി ആചരിയ്ക്കുന്നത് ഈ ഏകാദശിയാണ്. ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയ്ക്കുള്ളതുപോലെ അന്നും ഉച്ചയ്ക്ക് ഗോതമ്പുചോറും കാളനും പുഴുക്കും ഗോതമ്പുപായസവും ചേർന്ന വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇതുകഴിയ്ക്കാനായി നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ വരാറുമുണ്ട്. എന്നാൽ, ഭഗവാന് അന്നും സാധാരണപോലെയാണ് നിവേദ്യങ്ങൾ. === ഇടത്തരികത്ത് താലപ്പൊലി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ് എല്ലാവർഷവും ധനു 21-ന് നടക്കുന്ന പിള്ളേർ താലപ്പൊലിയും മകരമാസത്തിലെ നാലാമത്തെ ചൊവ്വാഴ്ചയോ വെള്ളിയാഴ്ചയോ ആയി നടക്കുന്ന ദേവസ്വം താലപ്പൊലിയും. ഗുരുവായൂരിന്റെ തട്ടകത്തമ്മയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയുടെ തട്ടകത്തുള്ളവർ നടത്തുന്നതുമൂലമാണ് ആദ്യത്തെ താലപ്പൊലിയ്ക്ക് പിള്ളേർ താലപ്പൊലി എന്ന പേരുവന്നത്. രണ്ട് താലപ്പൊലികൾക്കും ചടങ്ങുകൾ ഒരേപോലെയാണ്. ആയിരത്തൊന്ന് നിറപറയൊരുക്കിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയുടെ താലപ്പൊലി ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഉച്ചയ്ക്ക് നടപന്തലിൽ നിന്ന് കിഴക്കോട്ട് പഞ്ചവാദ്യത്തോടും, തുടർന്ന് മേളത്തോടെ ഭഗവതിയുടെ മടക്കെഴുന്നെള്ളിപ്പും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. എഴുന്നെള്ളിപ്പിനുശേഷം നടക്കുന്ന പറയെടുപ്പിൽ നൂറുകണക്കിന് ഭക്തർ പങ്കെടുക്കുന്നു. ചെമ്പട്ടണിഞ്ഞ് ഭഗവതിയുടെ വാളും ചിലമ്പുമായി കോമരം ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. നിറപറകൾ വെച്ച് ഭഗവതിയെ വരവേൽക്കാനായി കിഴക്കേനടപ്പുരയിൽ അലങ്കാരങ്ങളും, വിതാനങ്ങളും നേരത്തേ ഒരുക്കാറുണ്ട്. ഇടത്തരികത്ത് ഭഗവതിയുടെ ഉത്സവത്തിൽ പങ്കാളിയാകാൻ, പൂജകൾ നേരത്തെ അവസാനിപ്പിച്ച് ഉച്ചയ്ക്ക് മുൻപ് അടച്ച് ഗുരുവായൂരപ്പനും എഴുന്നള്ളുന്നു. താലപൊലിയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവതിക്ക് വാകച്ചാർത്ത്, ദീപാലങ്കാരം, പുഷ്പാലങ്കാരം, വിശേഷാൽ പൂജകൾ, ഭദ്രകാളിപ്പാട്ട് എന്നിവയും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായ പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് പൂന്താനദിനം. കുംഭമാസത്തിലെ അശ്വതി നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം ആഘോഷിക്കുന്നത്. ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും''' എന്ന വരികളാണ് മേല്പറഞ്ഞ ആഘോഷത്തിനു കാരണം. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്നേദിവസം വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ഈ ദിവസത്തോടനുബന്ധിച്ച് ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകിവരുന്നുണ്ട്. കലാ-സാംസ്കാരികരംഗങ്ങളിൽ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച ചില പ്രശസ്തർക്കാണ് ഈ പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലെ പൂന്താനം ഇല്ലവളപ്പിലും അന്ന് ആഘോഷങ്ങളുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതി ദിനം === ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസിദ്ധ കലാരൂപമായ കൃഷ്ണനാട്ടം അവലംബിക്കുന്ന 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കൃതി സാമൂതിരി മാനവേദരാജ എഴുതി ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചത് ഒരു തുലാം 30-നാണ്. അതിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി 1985 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും തുലാം 30 കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === കുചേലദിനം === ധനുമാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ബുധനാഴ്ച കുചേലദിനമായി ആഘോഷിക്കപെടുന്നു. ദാരിദ്ര്യത്താൽ ഉഴഞ്ഞ കുചേലൻ ഒരു പിടി അവിലുമായി ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദ്വാരകയിൽ കാണാൻ വന്നതിന്റെ ഓർമ്മയ്കായാണ് ഈ ദിനം ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം അനേകായിരം ഭക്തന്മാർ തങ്ങളുടെ ദാരിദ്രനിർമ്മാർജ്ജനത്തിനായി അവിലുമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ദർശ്ശിക്കാനെത്തുന്നു. === മേടവിഷു === വിഷുദിനത്തിൽ ഭഗവാനെ കണികാണാൻ ആയിരങ്ങൾ എത്തുന്നു. എല്ലാദിവസവും മൂന്നു മണിക്കു തുറക്കുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം വിഷുദിനത്തിൽ രണ്ടരയ്ക്ക് തുറക്കും. അതിനു മുമ്പായി മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും മറ്റും രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ച് വന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> ശ്രീകോവിലിന്റെ മുഖമണ്ഡപത്തിൽ അഞ്ചു വെള്ളിക്കവരവിളക്കുകൾ കത്തുന്നതിന്റെ തെക്കുവശത്തായിട്ടാണ് കണി ഒരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നെള്ളിച്ചു വയ്ക്കുന്നു. അതിനു മുന്നിലായി ഒരു ഉരുളിയിളാണ് കണി ഒരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങല്ലരിയും നെല്ലും) നിരത്തി, അതിനുമുകളിൽ അലക്കിയ മുണ്ട്, ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടു മുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ് നിറച്ച് തിരിയിട്ട് കത്തിച്ചു വെച്ചത് എന്നിവയാണ് കണിക്കോപ്പുകൾ. കണി സമയത്തിനു മുമ്പ് മേൽശാന്തിയും കൂട്ടരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകളെല്ലാം കത്തിച്ചുവെയ്ക്കും. സോപാനത്തും അഞ്ചു തിരിയിട്ട വിളക്ക് കത്തിച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ടാവും. മേൽശാന്തി ആദ്യം ഗുരുവായൂരപ്പനെ കണികാണിച്ച ശേഷം രണ്ടരയ്ക്കു തന്നെ ശ്രീകോവിലിന്റെ നട ഭക്തർക്ക് കണികാണാനായി തുറന്നുകൊടുക്കും. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയും നിൽക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെത്തി കണ്ണുതുറന്ന് കണികണ്ട് കാണിക്കയർപ്പിക്കും. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച്, ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും വണങ്ങി, ആദ്യമെത്തുന്ന കുറച്ചുപേർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് കൈനീട്ടം കിട്ടും. നാലമ്പലത്തിനകത്തുനിന്നും പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും അയ്യപ്പനെയും ശിവനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടന്നാൽ കണിദർശനം മുഴുവനാകും.<ref name="vns5"/> === [[വൈശാഖം|വൈശാഖപുണ്യമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. സ്കൂൾ അവധിക്കാലം കൂടിയായതിനാൽ തിരക്ക് വളരെ കൂടുതലായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗത്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ|ബുദ്ധപൂർണ്ണിമയുമെല്ലാം]] വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി|അമാവാസിനാളിലാണ്]] വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. ===ശ്രീമദ്ഭാഗവതസപ്താഹം=== ശ്രീമദ് ഭാഗവതം ഏഴു ദിവസകൊണ്ട് പാരായണം ചെയ്തു വിശദീകരിക്കുന്ന യജ്ഞമാണ് ഭാഗവത സപ്താഹം. 1159-ൽ ഊട്ടുപുരയിലാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ആദ്യത്തെ സപ്താഹം തുടങ്ങിയത്<ref name=sapthaham1>[http://guruvayurdevaswom.nic.in/Specialfunctions.html ഭാഗവതസപ്താഹം]ഗുരുവായൂർദേവസ്വം വെബ് വിലാസം</ref>. പിന്നീട് എല്ലാ വർഷവും ക്ഷേത്രത്തിൽ സപ്താഹം നടത്തുന്നുണ്ട്. മൂന്ന് അവസരങ്ങളിലാണ് സപ്താഹങ്ങൾ നടത്താറുള്ളത് - വൈശാഖമാസം, അഷ്ടമിരോഹിണി, മണ്ഡലകാലം. ഇവയിൽ വൈശാഖമാസത്തിൽ നാല് സപ്താഹങ്ങളാണുണ്ടാകുക. അവ ഒന്ന് കഴിയുമ്പോൾ മറ്റേത് എന്ന ക്രമത്തിൽ നടത്തിപ്പോരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള സപ്താഹമാണെങ്കിൽ, അന്നേദിവസം ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരം വരുന്ന രീതിയിലാണ് വായിച്ചുപോരുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്തിൽ അവസാനത്തെ ഏഴുദിവസമാണ് സപ്താഹമുണ്ടാകുക. കേരളത്തിലെ പ്രശസ്തരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഇവയിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ===സംക്രമസന്ധ്യ=== എല്ലാ മാസാവസാനവും (സംക്രമ ദിവസം) അത്താഴപ്പൂജക്ക്‌ ശേഷം പ്രഭാഷങ്ങളും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളും മേൽപ്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ നടത്താറുണ്ട്‌. ===നവരാത്രി=== ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രീകോവിലുകളോടുകൂടിയ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് കലശാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് ഉപദേവതകൾക്ക് കലശമില്ലാത്തതിനാൽ അതിന് പകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിൽ കലശം. തീപിടുത്തത്തിനുശേഷം 1975-ലാണ് ഈ കലശം തുടങ്ങിയത്. ഉത്സവക്കാലത്തെ കലശത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും അടുത്ത ദിവസങ്ങളിൽ ഗണപതിയ്ക്കും അവസാനദിവസങ്ങളിൽ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഭഗവതിയ്ക്കും കലശമാടും. 108 വീതം കലശമാണ് പതിവ്. ==കീഴേടങ്ങൾ== ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ഒരുകാലത്ത് കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്തുള്ള തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ കീഴേടമായിരുന്നു.<ref name="vns6"/> അതിനാൽ അക്കാലത്ത് എന്തുകാര്യത്തിനും ആ ക്ഷേത്രം തന്നെയായിരുന്നു ആശ്രയം. പിന്നീട് തൃക്കണാമതിലകം നശിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുകയും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ലോകപ്രസിദ്ധമാകുകയും ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം രൂപവത്കരിയ്ക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ ഗുരുവായൂരിനുചുറ്റും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഏതാനും ചെറിയ ക്ഷേത്രങ്ങളെ ദേവസ്വത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനുകീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നു. അവയാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കീഴേടങ്ങൾ. ഇപ്പോൾ 12 കീഴേടങ്ങളാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിനുള്ളത്. ഇവയിൽ രണ്ടെണ്ണമൊഴികെ (വെർമാണൂർ, പൂന്താനം) ബാക്കിയെല്ലാം ഗുരുവായൂരിനുചുറ്റുമാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref name="vns6"/> ===[[നാരായണംകുളങ്ങര ഭഗവതിക്ഷേത്രം]]=== ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒന്നര കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി മമ്മിയൂർ ജങ്ഷനിൽ, പൊന്നാനിയ്ക്ക് പോകുന്ന വഴിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമാണ് നാരായണംകുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ഉഗ്രദേവതയായ ഭദ്രകാളിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. '''ചിരിച്ചുകൊട്ടിക്കാവ്''' എന്നും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ നടക്കുന്ന വിചിത്രമായ ഒരു വഴിപാട് കാരണമാണ് ഇതിന് ഈ പേരുവന്നത്. കൈകൊട്ടി പൊട്ടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാട്. ഇത് വീട്ടിൽ വച്ചുനടത്താനും സാധിയ്ക്കും എന്നതാണ് പ്രത്യേകത. മേലേക്കാവും കീഴേക്കാവുമായി രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. രണ്ടിടത്തും ഭദ്രകാളി തന്നെയാണ് സങ്കല്പം. എന്നാൽ, മേലേക്കാവിൽ ശാന്തഭാവവും കീഴേക്കാവിൽ രൗദ്രഭാവവുമായാണ് സങ്കല്പം. ആദ്യകാലത്ത് മമ്മിയൂരിലെ മൂത്തേടത്ത് ഇല്ലത്തിനായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ അവകാശം. പിന്നീട് മൂത്തേടത്ത് ഇല്ലം അന്യം നിന്നുപോകുകയും മമ്മിയൂരിലെ പ്രസിദ്ധ നായർ തറവാടായ വാരിയത്ത് വീട്ടുകാർക്ക് ക്ഷേത്രാവകാശം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അവർക്ക് നടത്തിക്കൊണ്ടുപോകാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകുകയും അവർ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന് ക്ഷേത്രം വിട്ടുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. നിലവിൽ ക്ഷേത്രം നല്ല രീതിയിൽ തന്നെയാണ് നടന്നുപോരുന്നത്. ഗണപതി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ഹനുമാൻ എന്നീ ഉപദേവതകൾക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. പഴയകാല ചലച്ചിത്രനടിയും തമിഴ്നാട് മുഖ്യമന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[ജെ. ജയലളിത]] 2001-ൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തിയിരുന്നു. അന്ന് അവർ ഇവിടെ മേലേക്കാവിൽ 51 പവൻ തൂക്കം വരുന്ന ശൂലം വഴിപാടായി കഴിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം മകരപ്പത്താണ്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ മകരമാസത്തിലെ പത്താം തീയതി (ഇംഗ്ലീഷ് കലണ്ടറിൽ സാധാരണയായി ജനുവരി 23-24 തീയതികളിൽ) നടത്തപ്പെടുന്നതാണ് ഈ മഹോത്സവം. അന്നു രാത്രി നടക്കുന്ന പാനയും താലപ്പൊലിയുമാണ് ഇതിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ്. കൂടാതെ കർക്കടകമാസത്തിൽ ഇല്ലം നിറയും തൃപ്പുത്തരിയും, മേടമാസത്തിൽ വിഷുവേല, വൃശ്ചികമാസത്തിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്.<ref name="vns6">[http://www.guruvayurdevaswom.org/ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021210130541/http://www.guruvayurdevaswom.org/ |date=2002-12-10 }}.</ref> ===[[താമരയൂർ അയ്യപ്പക്ഷേത്രം|താമരയൂർ അയ്യപ്പക്ഷേത്രവും]] [[ശ്രീകണ്ഠപുരം മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|ശ്രീകണ്ഠപുരം മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രവും]]=== ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് രണ്ടര കി.മീറ്റർ വടക്കുമാറി പൊന്നാനി റൂട്ടിൽ [[താമരയൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളാണ് ശ്രീകണ്ഠപുരം മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രവും താമരയൂർ അയ്യപ്പക്ഷേത്രവും.<ref name="vns6"/> പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളവും കാണാം. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ രണ്ട് പത്നിമാരോടുകൂടിയ ധർമ്മശാസ്താവാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, ഭഗവതി, ഹനുമാൻ എന്നിവർക്കും ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. പ്രദേശത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ വകയായിരുന്ന ഈ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളും 1989-ലാണ് ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. അഷ്ടമിരോഹിണി, മണ്ഡലവിളക്ക് തുടങ്ങിയവയാണ് രണ്ടിടത്തും പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. ===[[അഞ്ഞൂർ അയ്യപ്പൻകാവ് ക്ഷേത്രം]]=== ഗുരുവായൂർ നിന്നു തൃശ്ശൂർക്കുള്ള വഴിയിൽ ഗുരുവായൂരിൽ നിന്നും പതിനാറു കിലോമീറ്റർ അകലെ [[മുണ്ടൂർ, തൃശ്ശൂർ|മുണ്ടൂരിലാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രം. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് ഏതാണ്ട് നേർരേഖയിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തന്മൂലം, ഗുരുവായൂരപ്പനും അഞ്ഞൂരിലെ അയ്യപ്പനും പരസ്പരാഭിമുഖമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. കുംഭമാസത്തിലെ തിരുവാതിരയ്ക്ക് അയ്യപ്പൻ ഗുരുവായൂരിൽ ആറാട്ടിനു പോയിരുന്നുവെന്നും ടിപ്പുവിന്റെ പടയോട്ടത്തോടെയാണ് ഇത് നിന്നതെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref name="vns6"/> മണ്ഡലകാലമാണ് പ്രധാനം. ===[[വെർമാണൂർ ശിവക്ഷേത്രം]]=== പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ആലത്തൂർ താലൂക്കിൽ കുനിശ്ശേരിയിലെ പാറക്കുളത്താണ് ഈ ശിവക്ഷേത്രം<ref name="vns6"/>. ഗുരുവായൂരിൽനിന്ന് 70 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ശിവൻ കുടികൊള്ളുന്ന അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ക്ഷേത്രേശന്റെ രൗദ്രഭാവം കുറയ്ക്കാൻ നടയ്ക്കുമുമ്പിൽ കുളം കുഴിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ഈ കുളത്തിന്റെ പേരാണ് പാറക്കുളം. ഗുരുവായൂരപ്പന് ആറാട്ടുസമയത്ത് കൊടുക്കുന്ന ചാന്ത് കൊണ്ടുവരുന്നത് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കാര്യങ്ങൾക്കുള്ള നെല്ല് കൊണ്ടുവന്നിരുന്നത് ഇവിടെയടുത്തുള്ള പാടങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. ഇതാണ് പിൽക്കാലത്ത് ക്ഷേത്രം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുക്കാനുള്ള കാരണം. ശിവരാത്രിയാണ് പ്രധാന ആഘോഷം. ===[[മാങ്ങാൻചിറ വിഷ്ണുക്ഷേത്രം]]<ref name="vns6"/>=== ഗുരുവായൂർ-പാവറട്ടി-തൃശ്ശൂർ വഴിയിൽ ഗുരുവായൂർ നിന്ന് 9 കി.മീറ്റർ അകലെ പെരുവല്ലൂരിലാണ് ശ്രീകൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം.<ref name="vns6"/> ''ചെറുഗുരുവായൂർ'' എന്നൊരു വിശേഷനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിലും വലിയൊരു ആൽമരവും അതിനു ചുവട്ടിൽ ഗരുഡന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും പ്രതിമകളും കാണാം. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. മേലേടത്തിലേതുപോലെ ചതുർബാഹുവായ വിഷ്ണുവിനെ ശ്രീകൃഷ്ണനാക്കി സങ്കല്പിച്ച് പൂജിയ്ക്കുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവരുമുണ്ട്. ശ്രീകൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠയായതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയാണ് പ്രധാനം. ===[[കുന്നംകുളം തലക്കോട്ടുകര ശിവക്ഷേത്രം]]=== ഗുരുവായൂരുനിന്ന് എട്ടു കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കുമാറി, കുന്നംകുളം പട്ടണത്തിൽ തൃശ്ശൂർ റോഡിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ക്ഷേത്രപരിസരത്തായി അതിമനോഹരമായ ഒരു ശിവപ്രതിമയും മുന്നിൽ നന്ദിയുടെ ഒരു ശില്പവും കാണാം. 2018-ലാണ് ഈ പ്രതിമ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. ചുറ്റമ്പലത്തിനകത്ത് രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളുണ്ട് ഇവിടെ. തെക്കുഭാഗത്തുള്ളത് സ്വയംഭൂലിംഗമാണ്, മറ്റേതിൽ പ്രതിഷ്ഠാലിംഗവും. ഒരേ മേൽശാന്തി തന്നെ രണ്ടിടത്തും പൂജ ചെയ്യുന്നു.<ref name="vns6"/> കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഇരുപ്രതിഷ്ഠകളും കുടികൊള്ളുന്നത്. സ്വയംഭൂ ശിവനെ '''കുന്നംകുളങ്ങര ശിവൻ''' എന്നും പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ട ശിവനെ '''തലക്കോട്ടുകര ശിവൻ''' എന്നും വിളിയ്ക്കുന്നു. ഇവർ യഥാക്രമം ഉമാമഹേശ്വരനും കിരാതമൂർത്തിയുമാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശാസ്താവ്, ഭദ്രകാളി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, നരസിംഹമൂർത്തി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നുണ്ട്. ശിവരാത്രിയാണ് പ്രധാന ആഘോഷം. ഇതിനടുത്ത് ദേവസ്വം ശിവശക്തി എന്നപേരിൽ ഒരു ഓഡിറ്റോറിയം പണിതിട്ടുണ്ട്. ===[[പുന്നത്തൂർ ശിവ-വിഷ്ണു-ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]=== ഗുരുവായൂർ നിന്ന് മൂന്നര കി.മീറ്റർ അകലെ പുന്നത്തൂരിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾ. 1975ൽ ദേവസ്വം വാങ്ങിയതാണിത്. സാമൂതിരിയുടെ സാമന്തനായിരുന്ന പുന്നത്തൂർ രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരം ഇവിടെയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം ക്രമാതീതമായി കൂടിയപ്പോൾ ഇന്ന് പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ നിലകൊള്ളുന്ന സ്ഥലത്ത് (പഴയ കോവിലകപ്പറമ്പിൽ, പണ്ട് അവിടെയാണ് ആനകളെ പാർപ്പിച്ചിരുന്നത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭവപ്പെടുകയും തുടർന്ന് ഈ സ്ഥലം സ്വന്തമാക്കി അവിടെ ആനകളെ പാർപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ആനകളുടെ ഒരു ഘോഷയാത്രയായിരുന്നു പുതിയ താവളത്തിലേയ്ക്ക്. പുന്നത്തൂർക്കോട്ടയ്ക്കകത്തുതന്നെയാണ് ഈ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളും. 10 ഏക്കർ വിസ്തീർണ്ണത്തിലാണ് ഈ സ്ഥലം. പ്രധന പ്രതിഷ്ഠകൾ ശിവനും വിഷ്ണുവും ഭഗവതിയുമാണ്. ശിവക്ഷേത്രം '''തെക്കേ അമ്പലം''' എന്നും ഭഗവതിക്ഷേത്രം '''പാതിക്കോട്ടുകാവ്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="vns6"/> തെക്കേ അമ്പലത്തിൽ ശിവനും വിഷ്ണുവും തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ കുടിയിരുത്തപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരാണ് ഉപദേവതകൾ. മതിൽക്കെട്ടിനകത്തുതന്നെയാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം. ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ ഭദ്രകാളിയാണ്. പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനം. ശിവരാത്രി, അഷ്ടമിരോഹിണി, നവരാത്രി എന്നിവയെല്ലാം ഇവിടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ===[[നെന്മിനി ബലരാമ-അയ്യപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]=== ഗുരുവായൂരിന് നാലു കിലോമീറ്റർ തെക്കുകിഴക്ക് നെന്മിനിയിലാണ് 500 മീറ്റർ അകലത്തിലായുള്ള ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനയുടെ വകയായിരുന്നു ഈ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾ. 1989-ലാണ് ഇവ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന് കൈമാറിയത്.<ref name="vns6"/> കേരളത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണസഹോദരനായ ബലരാമൻ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ അപൂർവം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ നെന്മിനി ക്ഷേത്രം തന്മൂലം നിരവധി ഭക്തരെ ആകർഷിയ്ക്കുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇവിടെയും പ്രതിഷ്ഠ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. ബലരാമസങ്കല്പം കാണിയ്ക്കുന്നത് കൃഷിയുമായുള്ള ബന്ധമാണ്. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം നൽകിയാണ് ബലരാമനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരാണ് ഇവിടെ ഉപദേവതകൾ. കലപ്പസമർപ്പണമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം മേലേടത്തേയ്ക്ക് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകാറുണ്ട്. അനുജന്റെ പിറന്നാൾ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ജ്യേഷ്ഠൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബലരാമജയന്തിദിവസമായ അക്ഷയതൃതീയയും ഇവിടെ ഗംഭീരമായി ആഘോഷിയ്ക്കുന്നു. അന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ ഇങ്ങോട്ടും എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കുള്ള ഫ്ലാറ്റുകൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലാണ്. ബലരാമക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറി, നെന്മിനി മന നിന്നിരുന്ന പറമ്പിലാണ് അയ്യപ്പക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇത് ഒരു കുടുംബക്ഷേത്രമായിരുന്നെന്ന് വ്യക്തമാക്കാം. സാധാരണയിലും ഉയരത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു പീഠത്തിലാണ് ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ. അയ്യപ്പൻ എന്നാണ് പറയുന്നതെങ്കിലും ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ പൂർണാപുഷ്കലാസമേതനായ ധർമ്മശാസ്താവാണ്. പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന ശാസ്താവിന് ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മണ്ഡലകാലമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ===[[കാവീട് കാർത്ത്യായനിക്ഷേത്രം]]=== പുരാതനകേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഒന്നാണിത്. ഗുരുവായൂരിൽ നിന്നും ആറു കി.മീറ്റർ അകലെ പുന്നത്തൂർ കോട്ടയ്ക്കടുത്താണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref name="vns6"/> കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായ ഇവിടത്തെ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണസഹോദരിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ചതുർബാഹുവായ കാർത്ത്യായനീദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും ധരിച്ച ദേവിയുടെ മുന്നിലെ ഇടതുകൈ അരയിൽ കുത്തിനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ്; മുന്നിലെ വലതുകൈ അഭയമുദ്രയോടെയും. കോകസന്ദേശത്തിൽ ''അൻപിൽ കുമ്പിട്ടചലതനയാം പിന്നെ നീ പോകപോനാൽ'' എന്നുതുടങ്ങുന്ന വരികളിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെടുന്നത് ഇവിടത്തെ ദേവിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരാണ് ഉപദേവതകൾ. മകം തൊഴൽ, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തികവിളക്ക് എന്നിവയാണ് പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയുള്ള മൂന്ന് ഗോശാലകളിലൊന്ന് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ===[[പൂന്താനം വിഷ്ണുക്ഷേത്രം]]=== മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]-[[നിലമ്പൂർ]] വഴിയിൽ ഗുരുവായൂർ നിന്ന് 60 കി.മീറ്റർ അകലെ [[കീഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിനടുത്ത്]] പൂന്താനം മനയ്ക്ക് സമീപമാണ് ഈ വിഷ്ണുക്ഷേത്രം. വിഷ്ണുവാണ് പ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ കർത്താവ് പൂന്താനം നമ്പൂതിരി ആരാധിച്ചിരുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാനാണ് ഏറെ പ്രശസ്തി. പ്രായാധിക്യത്തെത്തുടർന്ന് പൂന്താനത്തിന് ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ അദ്ദേഹം മനസ്സിൽ കണ്ടതനുസരിച്ച് പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണ് ഇവിടെയുള്ള ഉണ്ണിക്കണ്ണനെ. പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ പിന്തുടർച്ചക്കാർ 1993-ൽ ഈ ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന് കൈമാറി.<ref name="vns6"/> പടിഞ്ഞാറ് ദർശനം നൽകുന്ന അപൂർവം വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇത്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഇടതുവശത്ത്, ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ശ്രീകൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠ. ഈ പ്രതിഷ്ഠയെ പൂന്താനം '''വാമപുരാധീശൻ''' എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. ഉപദേവകളായി ഗണപതിയും നാഗദൈവങ്ങളുമുണ്ട്. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, വിഷു, പൂന്താനദിനം, നവരാത്രി തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. ==== പൂന്താനം ഇല്ലം ==== പെരിന്തൽമണ്ണ-നിലമ്പൂർ റോഡിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലായാണ് നിലവിൽ പൂന്താനം ഇല്ലവും ക്ഷേത്രവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇല്ലം വകയായി ആദ്യമേയുണ്ടായിരുന്ന വിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ പൂന്താനം നമ്പൂതിരി കൃഷ്ണനെക്കൂടി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. റോഡിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള വഴിയിൽക്കൂടി ഏകദേശം അര കിലോമീറ്റർ നടന്നാലേ ഇല്ലത്തെത്താൻ സാധിയ്ക്കൂ. ചുറ്റും ധാരാളം മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഒരു പറമ്പിലാണ് ഇല്ലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നിലവിൽ ഒരു നാലുകെട്ടും സമീപം ഒരു പത്തായപ്പുരയും അതിനടുത്തായി ഒരു സ്റ്റേജുമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. കേരളീയ നിർമ്മാണശൈലിയുടെ മകുടോദാഹരണമാണ് പൂന്താനം ഇല്ലം. ഇതിന് പുറത്തുള്ള ഒരു പീഠത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ഒരു വിഗ്രഹം കാണാം. പൂന്താനത്തെ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയത് ഈ പ്രദേശത്തുവച്ചാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. തന്മൂലം, ഈ സ്ഥാനത്തിന് വളരെയധികം പവിത്രത കല്പിച്ചുവരുന്നു. ഇവിടെയുള്ള തേവാരപ്പുരയിൽ [[തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിയുടെ]] പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. പൂന്താനം ഇല്ലത്തിന്റെ പരദേവതയായിരുന്നു തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ. വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]] വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം, തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയെ സ്തുതിച്ച് ''[[ഘനസംഘം]]'' എന്ന പ്രസിദ്ധ കാവ്യം രചിച്ച് രോഗമുക്തനായി എന്നൊരു കഥ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. നിത്യവും ഭഗവതിയ്ക്ക് രണ്ടുപൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇവിടെ വിദ്യാരംഭം കുറിയ്ക്കുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. തന്മൂലം വിജയദശമിനാളിൽ ഇവിടെ വൻ തിരക്കാണുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂന്താനദിനത്തോടനുബന്ധിച്ചും ഇവിടെ ധാരാളം പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. ==മറ്റു സ്ഥാപനങ്ങൾ== പുസ്തക വില്പനശാല, മതപുസ്തകശാല, ക്ഷേത്രകലാ പഠനശാല, ചുമർച്ചിത്രപഠനശാല, മ്യൂസിയം, മെഡിക്കൽ സെന്റർ, മേൽപ്പത്തൂർ സ്മരക ആയുർവേദ ആസ്പത്രി, ശ്രീകൃഷ്ണാ കോളേജ്, ശ്രീകൃഷ്ണാ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, അമ്പാടി ഹൗസിങ് കോംപ്ലക്സ് എന്നിങ്ങനെ കുറേ സ്ഥാപനങ്ങൾ ദേവസ്വം നടത്തുന്നു. ===പുന്നത്തൂർ ആനക്കോട്ട=== {{main|പുന്നത്തൂർ കോട്ട}} ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഭക്തർ നടക്കിരുത്തുന്ന ആനകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനു ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നടത്തുന്ന കേന്ദ്രമാണ് പുന്നത്തൂർ കോട്ട. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ വടക്കോട്ട്‌ മാറിയാണ് ഈ ആനതാവളം. 1975-ലാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ഈ 10 ഏക്കർ സ്ഥലം വാങ്ങിയത്. ഗുരുവായൂർ കേശവന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഘോഷയാത്രയായി എല്ലാ ആനകളെയും പുന്നത്തൂർ കോട്ടയിലേക്ക് മാറ്റി. ഇവിടെ ഇപ്പോൾ 52 ആനകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. കർക്കിടകമാസത്തിൽ ആനകൾക്ക് ഇവിടെ സുഖചികിത്സ നടത്തുന്നു. ===വൃന്ദാവനം എസ്റ്റേറ്റ്=== മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വേങ്ങാട് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെ 100 ഏക്കറിലാണ് വൃന്ദാവനം എസ്റ്റേറ്റ്. പനക്ക് പുറമേ തെങ്ങ്, കശുവണ്ടി തുടങ്ങിയ മറ്റു കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ഇവിടെ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. വൃന്ദാവനം എസ്റ്റേറ്റിനടുത്ത് 25 ഏക്കറിൽ ഗോകുലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന പശുക്കളെ ഗോകുലത്തിലാണ് സംരക്ഷിക്കുന്നത്. ഇവിടെ ആയിരത്തോളം പശുക്കളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. == സമീപക്ഷേത്രങ്ങൾ == === [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവുമധികം ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തായി ഏതാണ്ട് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കുന്നംകുളം റോഡിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഗുരുവായൂരപ്പപ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ശിവൻ തൊട്ടടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ പാർവ്വതീസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ തീർത്ഥാടനം പൂർത്തിയാകണമെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ പോകുന്ന എല്ലാ ഭക്തരും ഇവിടെയും ദർശനം നടത്തണം എന്നാണ് ആചാരം. അതിന് കഴിയാത്തവർ ഭഗവതിയെ തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുന്നു. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഇവിടെ പാർവ്വതീസമേതനും സ്വയംഭൂവുമായ ശിവനാണ് മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ മഹാവിഷ്ണുവുമുണ്ട്. ഈ മഹാവിഷ്ണു ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണ് എന്നാണ് സങ്കല്പം. കൂടാതെ ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[ചെറുരക്ഷസ്സ്]] എന്നീ ഉപദേവതകൾക്കും ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ഇതിൽ ആദിപരാശക്തിയായ ഭദ്രകാളി പ്രത്യേക പ്രാധാന്യത്തോടെ ശ്രീകോവിലിൽ കാവിൽ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് സമീപം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉഗ്രമൂർത്തിയായ ഈ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്താണ്. മൂന്ന് പൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം ഗുരുവായൂർ തന്ത്രിമാരായ പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിമാർക്കു തന്നെയാണ്. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനടുത്തുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം. പാർത്ഥസാരഥിയായ ശ്രീകൃഷ്ണനാണ് ഇവിടെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ആദിശങ്കരാചാര്യരാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ ആക്രമണത്തിൽ തകർക്കപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്രം ഒരുപാടുകാലം ആരാലും തിരിഞ്ഞുനോക്കപ്പെടാതെ കിടന്നു. ഒടുവിൽ, ഭാഗവതകുലപതി തിരുനാമാചാര്യൻ [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]]യാണ് ക്ഷേത്രം പുതുക്കിപ്പണിത് പുനഃപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്. ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഒരുപാടുപേരുടെ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചുവരികയാണ്. തേരിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തേരിന്റെ ചക്രങ്ങളും കുതിരകളുമടക്കം അതേ പടി നിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പാർത്ഥസാരഥിയായ ഭഗവാൻ ഒരു കയ്യിൽ ചമ്മട്ടിയും മറ്റേ കയ്യിൽ ശംഖും ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, ആദിശങ്കരാചാര്യർ എന്നിവർ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ധനുമാസത്തിൽ രോഹിണിനാളിൽ കൊടികയറി ആറുദിവസമാണ് ക്ഷേത്രോത്സവം. ഗീതാദിനം കൂടിയായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി നാളിൽ ഉച്ചയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. വൈകുന്നേരം തിരിച്ച് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പും. അഷ്ടമിരോഹിണി, ശങ്കരജയന്തി തുടങ്ങിയവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. === [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂരിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ക്ഷേത്രമാണ് '''കേരള തിരുപ്പതി''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനും പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിനും തൊട്ടടുത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രം. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റൊരു ഭാവമായ തിരുപ്പതി വെങ്കടേശ്വരനും ഭദ്രകാളിയുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകൾ. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ പേര് '''തിരുവെങ്കടം''' (മലയാളത്തിൽ തെറ്റായി '''തിരുവെങ്കിടം''' എന്നെഴുതിവരുന്നു) എന്നാണ്. ആ പേര് വരാൻ തന്നെ കാരണം ഈ ക്ഷേത്രമാണ്. ഭാരതീയ വൈഷ്ണവ ഭക്തിപ്രസ്ഥാനത്തിലെ ശുക്രനക്ഷത്രമായ [[രാമാനുജൻ|രാമാനുജാചാര്യർ]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണ് ഈ ക്ഷേത്രം എന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. വെങ്കടാചലപതി പ്രതിഷ്ഠ കഴിഞ്ഞാണ് ഭദ്രകാളി പ്രതിഷ്ഠയുണ്ടായത്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ ആക്രമണത്തിൽ ക്ഷേത്രവും ഇവിടത്തെ മുൻ വിഗ്രഹവും തകർക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. മുൻ വിഗ്രഹം തലയും വലതുകയ്യും നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിൽ വികൃതമായിക്കിടക്കുകയായിരുന്നു. അതിനാൽ, ആരുടെ വിഗ്രഹമാണ് അതെന്നുപോലും ആർക്കും പിടിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. അക്കാലത്ത്, ഇതൊരു ഭഗവതിക്ഷേത്രമായി അറിയപ്പെട്ടു. 1974-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെങ്കടാചലപതിസാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടുപിടിച്ചത്. തുടർന്ന്, തിരുപ്പതിയിലെ പെരിയ ജീയർ സ്വാമികളുടെ അനുഗ്രഹാശിസ്സുകളോടെ ചതുർബാഹു വെങ്കടാചലപതിവിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ച് 1977-ൽ അന്നത്തെ ഗുരുവായൂർ വലിയ തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് പരമേശ്വരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ കാർമ്മികത്വത്തിൽ വെങ്കടാചലപതിപ്രതിഷ്ഠ നടന്നു. ഇന്ന് വെങ്കടാചലപതിയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ്. വെങ്കടാചലപതി കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായും ഭഗവതി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായും കുടികൊള്ളുന്നു. ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, സരസ്വതി, നാഗദൈവങ്ങൾ, രാമാനുജാചാര്യർ എന്നിവരാണ് ഉപദേവതകൾ. മേടമാസത്തിൽ നടക്കുന്ന ബ്രഹ്മോത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവം. കൂടാതെ മകരച്ചൊവ്വ, നവരാത്രി, അയ്യപ്പൻ വിളക്ക് തുടങ്ങിയവയും പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളാണ്. === [[ഗുരുവായൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് [[ചാമുണ്ഡേശ്വരി]] ക്ഷേത്രം. താരതമ്യേന പഴക്കം കുറഞ്ഞ ക്ഷേത്രമാണിത്. [[മൈസൂരു|മൈസൂരുവിലെ]] ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിലെ അതേ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെയും. [[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കരയിലേതുപോലെ]] ഇവിടെയും മേലേക്കാവും താഴേക്കാവുമുണ്ട്. രണ്ടിടത്തും ചാമുണ്ഡേശ്വരിപ്രതിഷ്ഠ തന്നെയാണ്. മേലേക്കാവിലെ ഭഗവതിയ്ക്ക് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠയാണെങ്കിൽ താഴേക്കാവിൽ ഒരു കരിങ്കൽപീഠം മാത്രമേയുള്ളൂ. രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകളും കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ്. ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ദുർഗ്ഗ, നവഗ്രഹങ്ങൾ, നാഗദൈവങ്ങൾ, [[കരിങ്കാളി]], [[യക്ഷി]]യമ്മ, [[തമ്പുരാൻ]] എന്നിവർ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. നവരാത്രിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവം. ഒമ്പതുദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമാണ്. === [[പെരുന്തട്ട മഹാദേവക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് [[പാവറട്ടി]]യിലേയ്ക്ക് പോകുന്ന വഴിയിലാണ് പെരുന്തട്ട മഹാദേവക്ഷേത്രം. നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിൽ പെടുന്ന മറ്റൊരു ദേവാലയമാണിത്. മമ്മിയൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും പാർവ്വതീസമേതനായ ശിവനാണ് പ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, മഹാവിഷ്ണു, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, ഭദ്രകാളി തുടങ്ങിയവരുമുണ്ട്. ഒരുകാലത്ത് ഭക്തജനങ്ങൾ ധാരാളമുണ്ടായിരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ ആക്രമണത്തിൽ തകർന്നിരുന്നു. തുടർന്ന് ഏറെക്കാലം അനാഥമായിക്കിടന്ന ഈ ക്ഷേത്രം പിന്നീട് ഭക്തജനങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പുനർനിർമ്മിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഇന്ന് ഗുരുവായൂരിൽ വരുന്ന ഭക്തർ ഇവിടെയും ധാരാളമായി വന്നുപോകുന്നുണ്ട്. ശിവരാത്രിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷം. അടുത്ത കാലത്ത് ശിവരാത്രിയോടനുബന്ധിച്ച് തുടങ്ങിയ അതിരുദ്രമഹായജ്ഞം നിരവധി ഭക്തരെ ആകർഷിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ ധനുമാസത്തിൽ തിരുവാതിരയും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാന ദിവസമാണ്. <ref name="r2">[http://kshetralayam.com/temples/kerala/shiva/48-perunthatta-mahadeva-temple]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> === [[ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂരിൽ നിന്ന് 4 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കുമാറി [[കണ്ടാണശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കണ്ടാണശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം. ശിവകുടുംബസാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് ധന്യമായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകൾ ശിവനും പാർവ്വതിയുമാണ്. നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിൽ വരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരേ ശ്രീകോവിലിൽ പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായി ശിവനും കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പാർവ്വതിയും കുടികൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, [[ദക്ഷിണാമൂർത്തി (ശിവൻ)|ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, നവഗ്രഹങ്ങൾ, സിംഹോദരൻ, തിരുവമ്പാടി കൃഷ്ണൻ എന്നിവരും ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ട്. ഇവിടെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ ശിവരാത്രിയും തിരുവാതിരയുമാണ്. തിരുവാതിരയോടനുബന്ധിച്ച് പന്ത്രണ്ടുദിവസം പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ പ്രധാന വഴിപാടാണ്. കന്നിമാസത്തിൽ വിജയദശമി മുതൽ തിരുവാതിര വരെ നീളുന്ന ദശലക്ഷദീപോത്സവവും വളരെ പ്രധാനമാണ്. === [[ഹരികന്യാ ക്ഷേത്രം|അരിയന്നൂർ ഹരികന്യകാ ക്ഷേത്രം]] === ഗുരുവായൂരിൽ നിന്ന് 5 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കുമാറി തൃശ്ശൂർ റോഡിൽ കണ്ടാണശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ദേവീക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീഹരികന്യകാക്ഷേത്രം. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ [[മോഹിനി|മോഹിനീരൂപമാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ഐതിഹ്യപ്രകാരം [[പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലം|പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലത്തിലെ]] [[പെരുന്തച്ചൻ|ഉളിയന്നൂർ പെരുന്തച്ചനാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അരിയന്നൂർ ഗ്രാമത്തിന്റെ പേര് 'ഹരികന്യകാപുരം' ലോപിച്ചുണ്ടായതാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീഹരികന്യകാദേവി കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി വാഴുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, ശാസ്താവ്, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരും കുടികൊള്ളുന്നു. മീനമാസത്തിലെ [[പൂരം|പൂരമാണ്]] പ്രധാന ഉത്സവം. ഇതിന് പിടിയാനകളേ പാടുള്ളൂ എന്നാണ് ചിട്ട. == ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും വിവാഹവും == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിവാഹം നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ. വിവാഹങ്ങൾ എത്ര കണ്ടാലും ഗുരുവായൂരപ്പന് മതിയാകില്ലെന്നാണ് ഐതീഹ്യം. പൊതുവേ ലളിതമായ ചടങ്ങുകൾ മാത്രമേ ഗുരുവായൂരിൽ നടക്കുന്ന വിവാഹങ്ങൾക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളു. ഗുരുവായൂരിൽ വിവാഹം നടത്താൻ മുഹൂർത്തമോ സമയമോ വേണ്ട എന്നാണ് സങ്കല്പം. നട തുറന്നിരിക്കുന്ന ഏതു സമയവും വിവാഹം നടത്താം. നൂറുകണക്കിന് വിവാഹങ്ങളാണ് വിശേഷ മുഹൂർത്തങ്ങളുള്ള ദിനങ്ങളിൽ നടക്കാറ്. ഭഗവാന് പ്രിയപ്പെട്ട തുളസി കൊണ്ടുള്ള മാലയാണ് വിവാഹത്തിന് ചാർത്താൻ ഉപയോഗിക്കാറുള്ളത്. വിവാഹം കഴിഞ്ഞ ഉടനെ ദമ്പതികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശനമില്ല. അതിനാൽ, വിവാഹത്തിന് മുൻപോ തലേ ദിവസമോ ഭഗവാനെ തൊഴുത് അനുഗ്രഹം തേടിയിട്ടാണ് വധൂവരന്മാർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള വിവാഹമണ്ഡപത്തിൽ പ്രവേശിക്കുക. വിവാഹം ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മണ്ഡപത്തിലാണ് നടക്കാറുള്ളത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ വിവാഹ സമയത്ത് വരന് ഷർട്ട്‌ തുടങ്ങിയ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കാനും തടസമില്ല. ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വച്ച് വിവാഹം നടത്തിയാൽ മംഗളകരമായ ദാമ്പത്യം ലഭിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. വിവാഹശേഷം വർഷം തോറുമോ മാസം തോറുമോ ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്ന ദമ്പതിമാരുമുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെ കൃഷ്ണനാട്ടം വഴിപാട് വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. വിവാഹതടസ്സം മാറുന്നതിനും സന്താനസിദ്ധിക്കും ധാരാളം പേർ കൃഷ്ണനാട്ടം വഴിപാട് നടത്താറുണ്ട്. വിവാഹവുമായി ബന്ധപെട്ടു ചിലർ ലക്ഷ്മിനാരായണ പൂജ, മമ്മിയൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉമാമഹേശ്വര പൂജ, സ്വയംവര പുഷ്പാഞ്ജലി തുടങ്ങിയവ നടത്താറുണ്ട്. == ചിത്രശാല == <gallery caption="ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ" widths="140px" heights="100px" perrow="5"> File:Gurovayoor.jpg|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം File:Melpathoor auditorium guruvayur.JPG|മേല്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം File:Guruvayur, Garuda statue.jpg|കിഴക്കേ നടയിലെ ഗരുഡന്റെ പ്രതിമ File:SreeKrishnaTemple,Guruvayur.JPG|തെക്കു കിഴക്കേ ഭാഗത്തു നിന്നുള്ള ദൃശ്യം ചിത്രം:കൊടിമരം,ഗുരുവായൂർക്ഷേത്രം.JPG|കൊടിമരം ചിത്രം:കിഴക്കെ-നടപന്തൽ,ഗുരുവായുർക്ഷേത്രം.JPG|കിഴക്കെ നടപന്തൽ ചിത്രം:Guruvayur Sree Krishna Temple.jpg|ഗുരുവായൂരമ്പലം രാത്രിയിലെ ദീപ്രപ്രഭയിൽ File:Guruvayur temple pond.jpg|ക്ഷേത്രക്കുളം (രുദ്രതീർഥം) File:Guruvayur Kesavan Statue.jpg|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ എന്ന ആനയുടെ പ്രതിമ File:Maraprabhu Guruvayur.jpg|മരപ്രഭു </gallery> == പ്രശസ്തരായ ഭക്തന്മാർ == *[[മേൽപ്പത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിപ്പാട്]] *[[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ]] *[[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]] *[[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]മാർ *[[കുറൂരമ്മ]] *സാമൂതിരി മാനവേദൻ രാജ *കൂടല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കാവ് നമ്പൂതിരി *മഞ്ജുള വാരസ്യാർ *[[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] *[[ആഞ്ഞം കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരി]] *[[കാശി അപ്പൻ തമ്പുരാൻ]] *[[ബി. പരമേശ്വരൻ എമ്പ്രാന്തിരി]] *[[കെ. കരുണാകരൻ]] *[[പെപിത സേഠ്]] *[[പി. കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ]] *[[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]] *[[പി. ജയചന്ദ്രൻ]] == ദർശന സമയം == <nowiki>*</nowiki>അതിരാവിലെ 3 am മുതൽ ഉച്ചക്ക് 1.30 pm വരെ. <nowiki>*</nowiki>വൈകുന്നേരം 4.30 pm മുതൽ രാത്രി 9.30 വരെ. <nowiki>*</nowiki>വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ദർശന സമയം വ്യത്യാസപ്പെടാം. == എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി == * സർക്കാർ, സ്വകാര്യ ബസുകൾ ഉൾപ്പടെ ധാരാളം ബസുകൾ ഗുരുവായൂരിലേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്. * തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 25 കി.മി ദൂരം. ഏതാണ്ട് 45 മിനിറ്റ് യാത്ര. തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേക്ക് ധാരാളം ബസ് സർവീസുകൾ ലഭ്യമാണ്. * എറണാകുളത്ത് നിന്നും 83 കി.മി. (NH 66 വഴി). കൊടുങ്ങല്ലൂർ, തൃപ്രയാർ വഴി. ധാരാളം ബസ് സർവീസുകളും ലഭ്യമാണ്. * കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിന്നും 48 കി.മി. (NH 66 വഴി) * കോഴിക്കോട് നിന്നും തിരൂർ വഴി ഗുരുവായൂർ ഏകദേശം 120 കിലോമീറ്റർ. * [[കാടാമ്പുഴ|കാടാമ്പുഴയിൽ]] നിന്നും ഏതാണ്ട് 55 കി. മി. കുന്നംകുളം റോഡ് വഴി. * ട്രെയിൻ മാർഗം നേരിട്ട് ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. * ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - ഗുരുവായൂർ സ്റ്റേഷൻ * അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ - തൃശ്ശൂർ, മറ്റൊന്ന് കുറ്റിപ്പുറം * ചെന്നൈ എഗ്മോർ ഗുരുവായൂർ എക്സ്പ്രസ്സ്‌, തിരുവനന്തപുരം ഗുരുവായൂർ ഇന്റർസിറ്റി, പുനലൂർ ഗുരുവായൂർ എക്സ്പ്രസ്സ്‌, തൃശൂർ ഗുരുവായൂർ പാസഞ്ചർ, എറണാകുളം ഗുരുവായൂർ പാസഞ്ചർ തുടങ്ങിയ ധാരാളം ട്രെയിനുകൾ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. == അവലംബം == {{reflist|2}} == ഇതും കാണുക == * [[ഗുരുവായൂരപ്പൻ]] * [[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] * [[തൃപ്പൂണിത്തുറ പൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]] * [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]] * [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം}} *[http://iskconguruvayur.com ഹരേ കൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190607074252/http://iskconguruvayur.com/ |date=2019-06-07 }} *[http://www.guruvayurdevaswom.org ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം - ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021210130541/http://www.guruvayurdevaswom.org/ |date=2002-12-10 }} *[http://www.gurupavanapuri.com ഗുരുപവനപുരി.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223033630/http://gurupavanapuri.com/ |date=2007-12-23 }} *[http://www.guruvayoor.com ഗുരുവായൂർ . കോം] {{Coord|10.5945|76.03905|type:landmark|display=title}} {{Vishnu temples}} {{ഫലകം:Famous Hindu temples in Kerala}} {{Thrissur}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വിഭാഗം:സ്ഥലനാമപുരാണം]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]][[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഗുരുവായൂർ]] [[വർഗ്ഗം:ആരാധനാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവം]] [[വർഗ്ഗം:ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] hgn3or4p4g1z5hjhdx3e1n7u6kczpe2 1 2032 4681082 4672544 2026-10-28T22:13:11Z Kiran Gopi 10521 /* കരിപ്പോളിയൻസ് */ 4681082 wikitext text/x-wiki {{Talkheader}} <imagemap> ചിത്രം:കുമിളകൾ3.jpg|center circle 34 50 32 [[സംവാദം:പ്രധാന താൾ/നിലവറ 1]] circle 116 49 40 [[സംവാദം:പ്രധാന താൾ/നിലവറ 4]] desc none </imagemap> ==2018 അപ്ഡേഷൻ== പ്രധാന താളിലേയ്ക്ക് പുതിയ താളുകൾ 2018 ജനുവരി കഴിയാറായിട്ടും അപ്ഡേറ്റ് നടന്നു കാണുന്നില്ല !!! malikaveedu 04:15, 28 ജനുവരി 2018 (UTC) == [[:af:|Afrikaanse Wikipedia]] == Please add the [[:af:|Afrikaanse Wikipedia]] on the list, as it reached 50,000 articles today. The quality of articles seems to be good enough. Best regards, -- [[ഉപയോക്താവ്:SpesBona|SpesBona]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SpesBona|സംവാദം]]) 10:10, 15 ജൂൺ 2018 (UTC) == ചെറിയൊരു സംശയം == ഒരു ലേഖനത്തിൽ '''ശ്രദ്ധേയതനയം അനുസരിച്ച് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു'''.എന്ന് കണ്ടിരിന്നു അത് എന്താ അങ്ങനെ ? ഇവിടെ ആദ്യം ആയതു കൊണ്ട് വല്യ പിടിയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Sajithbhadra|Sajithbhadra]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sajithbhadra|സംവാദം]]) ::@[[ഉപയോക്താവ്:Sajithbhadra|Sajithbhadra]], വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒരു ലേഖനം നിലനിർത്തണമോ വേണ്ടയോ എന്നു തീരുമാനിക്കുന്ന ഒരു മാനദണ്ഡമാണ് [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത|ശ്രദ്ധേയതാ നയം]] കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. വിക്കിപീഡിയയ്ക്കു പുറത്തുള്ള ആധികാരിക [[വിക്കിപീഡിയ:അവലംബങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കേണ്ടതെങ്ങനെ|സ്രോതസ്സുകളിൽ]] (വെബ്സൈറ്റുകൾ, പുസ്തകങ്ങൾ, പത്രങ്ങൾ etc.) ആഴത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് മാത്രമേ വിക്കിപീഡിയയിൽ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാവൂ എന്നാണ് ശ്രദ്ധേയതാ നയം പറയുന്നത്. ചില വിഷയങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയതാ നയം പാലിക്കുമെങ്കിയും [[വിക്കിപീഡിയ:എന്തൊക്കെയല്ല]] എന്നതു കൂടി പരിഗണിച്ചാണ് ലേഖനം നിലനിർത്തണമോ വേണ്ടയോ എന്നു തീരുമാനിക്കുന്നത്. സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതിനും മറ്റു സഹായങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിനും [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ|സഹായമേശ]] എന്ന പേജാണ് കൂടുതൽ അനുയോജ്യം. ഇക്കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 00:12, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) ബോറീലിസ് തടാകം ഇത് ചൊവ്വയിലെ ഒരു തടാകം ആണ്, എന്നാൽ നമ്മുടെ മലയാളം വിക്കി യിൽ ഇതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഒന്നും കാണുന്നില്ല, ഇന്ഗ്ലീഷിൽ അധികം പ്രവീണ്യം ഇല്ലാത്തവർക്കായ് മലയാളത്തിൽ ഇതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ആരെങ്കിലും പങ്ക് വയ്ക്കുമോ?? [[ഉപയോക്താവ്:ജയപ്രകാശ്|ജയപ്രകാശ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ജയപ്രകാശ്|സംവാദം]]) 04:44, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) == തിരയൽ ഫലം == നമ്മൾ ഇപ്പോ നരേന്ദ്ര മോദി,പിണറായി വിജയൻ എന്നൊക്കെ സെർച്ച് ചെയ്താൽ അവരുടെ ഒരു പ്രെഫൈൽ തനെ വരില്ലെ??? അത് പോലെ മറ്റൊരാളെടെത് ഉണ്ടാക്കാൻ എന്താ ചെയ്യേണ്ടത്??ഞാൻ കുറെ നോക്കി വിശദമായാട്ട് പറഞ്ഞു തരാൻ പറ്റുവെങ്കി 9895381572 ഇത് എന്റെ വാട്സാപ്പ് നംബറാണ് [[ഉപയോക്താവ്:Vasif Manu|Vasif Manu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vasif Manu|സംവാദം]]) 08:07, 7 നവംബർ 2018 (UTC) == Aacharam == Aachara lenganangal acharamakunna kalam.navothanathal nediyathokkeyum marannu pracheena sheelangalilekku thirike madangunna kalam.politics matti vachu alpamallatha charcha vendunna oru vishayam. [[ഉപയോക്താവ്:Sajithlal Malayalapuzha|Sajithlal Malayalapuzha]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sajithlal Malayalapuzha|സംവാദം]]) 09:05, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) == തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രം == ഇപ്പോൾ പ്രധാനതാളിൽതിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രം കാണാനില്ല. പിന്നെ നോക്കിയപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത് {{Ping|Razimantv}} അത് അങ്ങ് വേണ്ടെന്നുവച്ചതാണെന്ന്. "Hide Featured image till update" ഇങ്ങനെയും കാണുന്നു. എന്നാൽ പിന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനവും, പുതിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന് അതും മറയ്ക്കാമായിരുന്നു. രണ്ടും പുതുക്കിയിട്ട് കാലങ്ങളായി. ചെയ്യുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:21, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|രൺജിത്ത്]] ഓഫീസിലിരിക്കുമ്പോഴാണ് ഫലകം നിലവിലില്ലാത്തത് കണ്ടത്, രാത്രി വീട്ടിലെത്തിയ ശേഷം ശരിയാക്കാമെന്നു വച്ചു. ലേഖനം പുതുക്കിയില്ലെങ്കിലും അവിടെ ഉണ്ടാകുമല്ലോ, ചിത്രത്തിന്റെ ഭാഗത്തു ചുവന്ന കണ്ണി കിടക്കേണ്ടെന്ന് കരുതി ചെയ്തതാണ് -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<font color=green>ടി വി</font>]] 14:32, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) :തൽക്കാലത്തേക്ക് പഴയ ചിത്രമുപയോഗിച്ച് ഫിക്സ് ചെയ്തു -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<font color=green>ടി വി</font>]] 14:41, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) ::ശരി. അവിടെ പുതിയതായി തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രം ആക്കാനായി ഒരെണ്ണം കിടപ്പുണ്ടായിരുന്നല്ലോ. എന്തിനാണ് പഴയത് എടുത്തത്. ഈ ചുവന്നകണ്ണി ഇന്ന് ഒരു ദീവസത്തെ പ്രശ്നമല്ല. പണ്ടുമുതലേ ഇവിടെ യുള്ളതാണ്. ഇതൊന്നും ശരിയാക്കാൻ ആർക്കും ഇവിടെ നേരമില്ല. ശരി നോക്കട്ടെ ഇത് ശാശ്വതമായി പരിഹരിക്കാനാ‍യി എന്തെങ്കിലും ചെയ്യാമോ എന്ന്. തത്കാലം ഇത് ശരിയാക്കൂ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:37, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) :::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|രൺജിത്ത്]]: ചെയ്തു, ഒന്ന് നോക്കാമോ? -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<font color=green>ടി വി</font>]] 18:02, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) @[[User:Razimantv|റസിമാൻ]], @[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|രൺജിത്ത്]], @[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] പ്രധാനതാളിലേയ്ക്കുള്ള പുതിയ തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രം ഭാഗത്ത് ചുവന്നകണ്ണിയായി കിടക്കുന്നു. ചിത്രം മാറ്റാൻ തീരുമാനമായ ചിത്രം ആയിട്ടില്ല. ബന്ധപ്പെട്ടവർ ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ...--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 01:32, 13 ജനുവരി 2019 (UTC) : ശരിയാക്കി. ഇതിന് കാര്യനിർവാഹക അവകാശം വേണോ, ആർക്കും തിരുത്താവുന്നതല്ലേ ഉള്ളൂ? ഏതായാലും അടുത്ത ആഴ്ചത്തേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ചിത്രങ്ങളൊന്നും നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല. ഏഴു ദിവസത്തിനകം അവിടെ എന്തെങ്കിലും എത്തിക്കണം -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 09:24, 13 ജനുവരി 2019 (UTC) [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] ചിത്രത്തിൻറെ തീരുമാനത്തിൽ ശരിയടയാളം ഇടുന്നത് കാര്യനിർവ്വാഹകർക്കുമാത്രമേ പാടുള്ളൂ എന്നാണ് ഞാൻ ധരിച്ചിരുന്നത്. അതിനുശേഷമെ ചിത്രം ആ താളിൽ നിന്ന് പ്രധാന താളിലേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ കഴിയുകയുള്ളൂ. അതുകൊണ്ടാണ് സംവാദതാളിലെഴുതിയത്. തുടർന്ന് ശ്രദ്ധിക്കാം...--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:39, 13 ജനുവരി 2019 (UTC) :കാര്യനിർവാഹക അവകാശം എന്നത് സാങ്കേതികമായ അവകാശം മാത്രമാണ്. നയങ്ങൾ പാലിക്കുന്നിടത്തോളം ഏതൊരു ചർച്ചയും തിരഞ്ഞെടുപ്പും ആർക്കും തുടങ്ങാവുന്നതും അവസാനിപ്പിക്കാവുന്നതുമാണ്. ഒടുവിൽ മായ്ക്കൽ/സംരക്ഷിതതാൾ തിരുത്തൽ മുതലായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ തീരുമാനം നടപ്പിലാക്കാൻ ഏത് കാര്യനിർവ്വാഹകരോടും ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യാം. -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 09:54, 13 ജനുവരി 2019 (UTC) == ഇന്ത്യയിലെ പരിസ്ഥിതി സമരങ്ങൾ == ഇന്ത്യയിലെ പരിസ്ഥിതി സമരങ്ങൾ ഏവ? സെർച്ചിൽ വരുന്നില്ല.pls help [[ഉപയോക്താവ്:Alanjosesanto|Alanjosesanto]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Alanjosesanto|സംവാദം]]) 16:37, 14 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) 6യ്യ്യോ yyt4യൂബ്ഹ്ഹ് ഉറുക്യ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ് [[ഉപയോക്താവ്:ചാണക്യൻ2016|ചാണക്യൻ2016]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ചാണക്യൻ2016|സംവാദം]]) 17:21, 2 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) == രസതന്ത്രം == സുഹൃത്തുക്കളേ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏറ്റവും കുറവ്, രസതന്ത്ര ശാഖയിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളാണെന്ന് തോന്നുന്നു. വളരെ പരിചിതമായ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ താൾ പോലും ഇല്ല. ഒരു തിരുത്തൽ യജ്ഞം ആലോചിച്ചാലോ? [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 02:41, 24 മാർച്ച് 2019 (UTC) :നല്ല നിർദ്ദേശം. അവശ്യമായ ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക വല്ലതുമുണ്ടോ? -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 11:33, 24 മാർച്ച് 2019 (UTC) * [[രാസസംയുക്തങ്ങളുടെ പട്ടിക]] കാ​ണുക . ഇവ ചെയ്താൽത്തന്നെ ആയിരക്കണക്കിന് കണ്ണികൾ ലഭിക്കും.-- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 10:08, 27 മാർച്ച് 2019 (UTC) :ഇത്രയും ഉള്ളതാണ് പ്രശ്നം. പ്രധാനപ്പെട്ട പത്തോ ഇരുപതോ എണ്ണം പട്ടികപ്പെടുത്തിയാൽ അവകൊണ്ട് തുടങ്ങാമല്ലോ -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 14:54, 27 മാർച്ച് 2019 (UTC) * ഒരു പട്ടിക താഴെ നൽകുന്നു. വികസിപ്പിക്കാം: -- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:42, 1 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC) 😂😂😂😂 [[ഉപയോക്താവ്:Nithin Natarajan|Nithin Natarajan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Nithin Natarajan|സംവാദം]]) 18:45, 11 ജൂൺ 2021 (UTC) ==തുടങ്ങാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |- ! style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | പരിഭാഷപ്പെടുത്താവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ || മലയാളം |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Electrochemistry]] || [[വൈദ്യുത രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:History of chemistry]] || [[രസതന്ത്ര ചരിത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Medicinal chemistry]] || [[ഔഷധ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Polymer chemistry ]] || [[പോളിമർ‌ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Photochemistry]] || [[പ്രകാശ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Neurochemistry]] || [[നാഡീയ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Forensic chemistry]] || [[ഫോറൻസിക് രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Cathode]] || [[കാഥോഡ്]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Chain reaction]] || [[ചെയിൻ റിയാക്‌‌ഷൻ]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Nuclear chemistry]] || [[ന്യൂക്ലിയാർ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Radiation chemistry]] || [[റേഡിയേഷൻ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Radioactive tracer]] || [[റേഡിയോ ആക്റ്റീവ് ട്രേസർ]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Agricultural chemistry]] || [[കാർഷിക രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Herbicide]] || [[കളനാശിനി]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Intermolecular force]] || [[തന്മാത്രാന്തര ബലം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Royal Society of Chemistry]] || [[റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് കെമിസ്‌ട്രി]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:International Union of Pure and Applied Chemistry]] || [[ഇന്റർ നാഷണൽ യൂണിയൻ ഫോർ പ്യുർ ആന്റ് അപ്ലൈഡ് കെമിസ്‌ട്രി]] |- |} == ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ യുവതീപ്രവേശം == '''വിക്കിപീഡിയ വിജ്ഞാനകോശമോ രാഷ്ട്രീയവും സാമുദായികവുമായ വിവാദ വിഷയങ്ങളുടെ പരസ്യവേദിയോ?'''--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 05:07, 18 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC) സ്വാമിയേ ശരണം [[ഉപയോക്താവ്:Nithin Natarajan|Nithin Natarajan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Nithin Natarajan|സംവാദം]]) 18:47, 11 ജൂൺ 2021 (UTC) :ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഭാരതത്തിലെ ഋഷിമാർ സായിപ്പിൻറെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ സയന്റിസ്റ്റ് ഉണ്ടാക്കിയതാണ് 33 കോടി ജോഡി ദൈവങ്ങൾ പിന്നെ അവരുടെ കുട്ടികൾ അതായത്ഉ പദേവതകൾ ഓരോ ദേവതയ്ക്കും നാലിൽ കൂടുതൽ മന്ത്രങ്ങളും പൂജകളും വഴിപാടുകളും ചിട്ടപ്പെടുത്തി 11 കോടി ജോഡി വീതം ബ്രഹ്മ വിഷ്ണു മഹേശ്വരന്മാർക്കായി വീതിച്ചു നൽകി സായിപ്പിൻറെ ഭാഷയിൽ ജീൻ തെറാപ്പി എന്ന്പറയാം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിന് പ്രചാരകരെയും നിയോഗിക്കുകയുണ്ടായി എന്നാൽ കാലാന്തരത്തിൽ പ്രവാചകന്മാർ എല്ലാപേരും അവരവരുടെ ഇഷ്ടത്തിനൂും കാമ ചിന്തകൾക്കും വേണ്ടി പല നിയമങ്ങളും മാറ്റി എഴുതി എങ്ങനെയെന്നാൽ ശ്രീനാരായണ ഗുരുദേവൻ റെ ശിഷ്യൻ ശാന്തിഗിരി മതം ഉണ്ടാക്കിയത് പോലെ ഉദാഹരണമായി ശിവൻ വേടൻ മല വേടൻ അരയൻ തുടങ്ങി എസ് സി എസ് ടി ഓ ബി സി വിഭാഗക്കാരുടെതുപോലെ കാട്ടിൽ വസിച്ച വേട്ടയാടി മാംസവും രക്തവും കള്ളും കുടിച്ച് കൂത്താടി നടക്കുകയും ചുടല മാംസവും ഭസ്മവും ധരിച്ച അഘോരി രൂപത്തെ ആരാധിക്കുന്നവരും ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കുന്നവരും ഉണ്ട് ചിലർ അഘോര മൂർത്തിയുടെ പോലെ വസ്ത്രം ധരിക്കാതെ ലിംഗം പുറത്ത് കാട്ടി മാംസവും ഭക്ഷിച്ച് ജീവിക്കുന്നു മറ്റുചിലരാകട്ടെ ലിംഗത്തിന്റെ അഗ്ര ചർമം പോലും അറത്ത് മാറ്റി ലിംഗം പൂർണ്ണമായും പുറത്ത് കാട്ടി നടക്കുന്നു ശിവൻ ഇടയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനാൽ ഹിന്ദുക്കൾ ഉൾപ്പെടെ സകലരും ശിവൻറെ അമ്പലത്തിൽ ഇടത്തോട്ട് അപ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നു ഉദാഹരണം മക്ക മദീന സകല ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങളും. ശിവൻ എന്നത് പൂർണ്ണ പുരുഷൻ ആണ എന്നാൽ മഹാവിഷ്ണു എന്നത് പുരുഷനും അല്ല സ്ത്രീയും അല്ല ഏന്നാൽ ഒരേസമയം സ്ത്രീയും ആണ് പുരുഷനും ആണ് പൂർണ്ണ പുരുഷൻ ആയ ശിവൻ മഹാവിഷ്ണുവിനെ പ്രാപിച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ പുത്രനാണ് അയ്യപ്പൻ അയ്യപ്പൻ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത് മനസ്സിനെ ആണ് അയ്യപ്പൻറെ വാഹനം എന്നത് നിമിഷനേരം കൊണ്ട് സകല ബ്രഹ്മണ്ഡവും ചുറ്റി തിരിച്ച് വരാൻ ശേഷിയുള്ള വേഗതയേറിയ വെള്ള കുതിര ആണ് മാനസിക പ്രശ്നം ഉള്ള ഒരു വ്യക്തിയെ ചികിത്സിക്കുക എന്നത് ആണ് ആയതിന് വേണ്ടി ശബരിമലയിൽ നവ പാഷാണ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും അതിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന വസ്തുക്കളായ പഞ്ചാമൃതം നെയ്യ് ഇവയിൽ നവ പാഷാണത്തിന്റെ ചെറിയ ഒരംശം ലയിച്ച് ചേരുന്നു ചെറിയ ഒരു അശം ലയിച്ചു ചേരുന്നൂ ഇത് പ്രസാദമായി ഓരോ വ്യക്തിയും കഴിക്കുമ്പോൾ ഈ മരുന്ന്ശരീരം പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധമാകുന്നു അതോടൊപ്പം വൃശ്ചിക മാസം ഒന്നാം തീയതി മുതൽ വീട്ടിൽ നിന്നും ദൂരെ മാറി പച്ചപ്പന്തൽ ഉണ്ടാക്കി അവിടെ താമസിച്ച് എപ്പോഴും ശരണമന്ത്രം ജപിച്ച് മനസ്സിൽ കാമ കോത മോഹങ്ങൾ ഒന്നുമില്ലാതെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധമാക്കി ശബരിമല യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ കാമ ചിന്ത ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഏഴിനും എഴുപതിനും ഇടയ്ക്കു പ്രായമുള്ള സ്ത്രീകൾ അവിടെ വരരുത് എന്ന് പറയുന്നത് ശബരിമലയിൽ എത്തുന്ന ഓരോ ഭക്തനെയും അവൻറെ മനസ്സിലുള്ള സകല ചിന്തകളെയും ശരത്തിൽ ആവാഹിച്ച് ആരിൽ തറച്ച് മാളികപ്പുറത്ത് അമ്മയെ തൊഴുത് ശൂന്യമായ മനസ്സോടുകൂടി അയ്യപ്പനെ തൊഴുത് പ്രസാദം കഴിക്കുന്ന തടുകൂടി ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുക്കാം ഇതാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ചെയ്യുന്നത് ഇതിനെയാണ് മിത്ത് എന്ന് പറഞ്ഞ അധിക്ഷേപിക്കുന്നത് [[ഉപയോക്താവ്:Vinodkumar VL|Vinodkumar VL]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinodkumar VL|സംവാദം]]) 13:48, 18 ജൂലൈ 2025 (UTC) == നശീകരണം == 2409:4073:183:6345:2BE6:FA:A7BD:AFC5 എന്ന ഈ IP യിൽ നിന്ന് നശീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. എന്റെ User പേജിൽ അനാവശ്യ തിരുത്തലുകൾ നടത്തി അസഭ്യം ചേർക്കുന്നുണ്ട്. IP ബ്ലോക്കു ചെയ്യാനാവുമോ? [[സംവാദം:റ്റിനിൽ പീറ്റർ പിജെ]] കാണുക. [[റ്റിനിൽ പീറ്റർ പിജെ]] എന്ന താൾ ഇതിന് മുൻപും പല തവണ നീക്കം ചെയ്തതാണ്. ചെറിയ മാറ്റങ്ങളോടെ വീണ്ടുമുണ്ടാക്കിയത് ടാഗ് ചെയ്തതാവാം കാരണം --- --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:52, 28 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC) :{{കൈ}} താൾ നീക്കം ചെയ്ത് സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 17:41, 28 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC) == മൊബൈലിലെ രൂപകല്പന സംബന്ധിച്ച് == {{ping|Praveenp}}, {{ping|Razimantv}} പ്രധാന താളിൽ വരുത്തേണ്ട ചില മാറ്റങ്ങൾ (അടിയന്തിരമാണെന്ന് തോനുന്നു) [https://phabricator.wikimedia.org/T246401 ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ] നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദയവായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 19:14, 9 മേയ് 2020 (UTC) :ടാബുകൾ മൊത്തം ബ്രേക്ക് ആവുന്നു. മൊത്തം മാറ്റേണ്ടിവരും :( -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 21:45, 11 മേയ് 2020 (UTC) കുറച്ചൊക്കെ ശരിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പക്ഷെ തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം, ചിത്രം എന്നിവയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഫലകങ്ങൾ അടിമുടി മാറ്റാതെ നടക്കില്ല -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 12:42, 17 മേയ് 2020 (UTC) :തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനത്തിൽ ഒരു പ്രശ്നം ഉണ്ട്. ഇത് മുൻപുണ്ടായോരുന്നതാണോ എന്ന് അറിയില്ല. രണ്ടാമത്തെയും (സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ) മൂന്നാമത്തെയും (മുരിങ്ങ) ശെരിയായി താളിലെ വിവരങ്ങൾ കാണിക്കുന്നില്ല. [[ഫലകം:പ്രധാനതാൾ-തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം]] ഫലകത്തിൽ ഏതോ ചരം ആവർത്തിച്ച് വന്നതായും കാണുന്നുണ്ട്. nomobile ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ട രീതി ശെരിയാണോ എന്ന് പുനഃപരിശോധിച്ചാൽ നന്നായിരുന്നു (ഒരു അഭ്യർത്ഥന മാത്രം). [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 13:12, 17 മേയ് 2020 (UTC) ::ആ ഭാഗം റിവർട്ട് ചെയ്യാൻ മറന്നതായിരുന്നു. ക്ഷമിക്കുക -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 11:30, 18 മേയ് 2020 (UTC) == മൊബൈൽ വേർഷന്റെ ലേഔട്ട് സംബന്ധിച്ച് == വിക്കിപീഡിയയുടെ മൊബൈൽ വേർഷന്റെ ലേഔട്ട് ലേഖനങ്ങൾ എഡിറ്റ് ചെയ്യുന്നതിന് ഒട്ടും അനുയോജ്യമല്ല. ഡെസ്ക്ക്ടോപ്പ് വേർഷനിലുള്ള പല പ്രധാന ഓപ്ഷനുകളും ഇതിൽ ലഭ്യമല്ല. ഡെസ്ക്ക്ടോപ്പ് വേർഷൻ എന്നു സേർച്ച് ചെയ്താലും മൊബൈൽ വേർഷൻ മാത്രമാണ് വരുന്നത്. ദയവായി ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാമോ ? പൂർണ്ണമായും ഡെസ്ക്ക്ടോപ്പ് വേർഷനിലേക്ക് മാറാനുള്ള ഓപ്ഷൻ കൂടെയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ നന്നായിരുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 13:29, 11 മാർച്ച് 2021 (UTC) ::[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]], പേജിനു താഴെത്തന്നെയായി [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE&mobileaction=toggle_view_desktop ഡെസ്ക്ടോപ്പ്] എന്നൊരു ഓപ്ഷൻ ഉണ്ടല്ലോ? ഡെസ്ക്ടോപ്പ് വേർഷനിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ [https://ml.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE&mobileaction=toggle_view_mobile മൊബൈൽ ദൃശ്യരൂപം] എന്നും കാണിക്കും.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 04:48, 13 മാർച്ച് 2021 (UTC) * നന്ദി--[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 08:26, 12 ജൂൺ 2021 (UTC) ==പ്രധാനതാളിലെ ചിത്രം== എച്ച് ജി വെൽസിന്റേത് തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രമാണോ ?--[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 12:21, 21 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) == മലയാളം == അക്ഷര സംഖ്യ കൃത്യം പറയാത്ത ഭാഷ [[ഉപയോക്താവ്:Kunchikuttan|Kunchikuttan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kunchikuttan|സംവാദം]]) 12:40, 8 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) == Cvnmlps Thrikkannamangal == Kottarakara വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല യിലെ പഴക്കം ചെന്ന ഒരു സ്ക്കൂൾ ആണ് CVNMLP school. [[ഉപയോക്താവ്:Bovasblr|Bovasblr]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bovasblr|സംവാദം]]) 16:05, 1 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) == യ്യ്യ്ഫ് gg == യ്യ്യ്യ്റ്റ് [[ഉപയോക്താവ്:ചാണക്യൻ2016|ചാണക്യൻ2016]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ചാണക്യൻ2016|സംവാദം]]) 17:20, 2 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) == ദാവീദിൻ്റെ പുസ്തകം == മലയാള നോവലാണ് ദാവീദിന്റെ പുസ്തകം.നോവലിസ്റ്റും സാമൂഹിക ചിന്തകനും ആയ മാത്യു സണ്ണി കെ ആണ് രചയിതാവ്   ദാവീദിന്റെ പുസ്തകം കർത്താവ് -മാത്യു സണ്ണി ഭാഷ - മലയാളം പ്രസാദകർ - കേരള ബുക്സ് ഉള്ളടക്കം മാത്യു സണ്ണി കെ രചിച്ച ദാവീദിന്റെ പുസ്തകം എന്ന നോവൽ ബൈബിളിനെ  അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ഇയോബിനെ അനുസ്മരിക്കുന്നതാണ് വാർദ്ധക്യത്തിലെ   ദാവീദിൻ്റെ സഹനങ്ങൾ വൃദ്ധനായ ദാവീദ് രാജാവ് കിടക്കയിലാകുമ്പോൾ സിംഹാസനപോര് മുറുകുന്നു.റാണിമാരായാ ഹഗിതും ബെത് ശേബയും പുത്രന്മാർക്കു വേണ്ടി കരുക്കൾ നീക്കുന്നു.സേനാനായകൻ യോവാബും പ്രവാചകൻ നാഥാനും പുരോഹിതൻ അഭിയാഥരും സദോകും ബെനയും എല്ലാം പക്ഷം ചേരുന്നു.യുവരാജാവ് അദോനിയ പിടിമുറുക്കുന്നു 'എന്നാൽ രാജാവിൻ്റെ ശുശ്രൂഷകാരി അബിശഹിന്റെ സഹായത്തിൽ സോളമൻ രാജാവാകുന്നു. ബൈബിൾ പരിശോധിച്ചാൽ ഇസ്രായേലിൻ്റെ രാജാവായ ദാവീദിന്റെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും ഒരുപോലെ കാണാനാവും. സോളമൻ്റെയും ബാല്യത്തിലേയ്ക്കും  അബിശഹിൻ്റെ ചാണക്യതന്ത്രത്തിലേയ്ക്കും  മാത്യൂ സണ്ണി കെ.വെളിച്ചം വീശുന്നു. വീരനായ ദാവീദ് ജീവിതാന്ത്യത്തിൽ തനിച്ചാകുന്നു കുറ്റബോധം അദ്ദേഹത്തെ വേട്ടയാടുന്നു ശലമോന്റെ ബാല്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിത്രീകരണം അത്യന്തം കൗതുകകരമാണ് അതിശയിപ്പിക്കുന്നത് അഭിഷേകിന്റെ ചാണക്യ തന്ത്രം. വാർധക്യത്തിലെ മനുഷ്യൻ്റെ വേദനയും സഹനവും രോഗവും നിരാശയും കുറ്റബോധവും ക്ഷോഭങ്ങളും അന്യരോടും ദൈവത്തോടുള്ള അമർഷവും  നോവൽ പറയുന്നുണ്ട്.ഇയ്യോബിൻ്റെ പുസ്തകത്തിൻ്റെ ഘടനയാണ് നോവലിസ്റ്റ് സ്വികരിച്ചിരിക്കുന്നത് മുഖ്യ കഥാപാത്രങ്ങൾ ദാവീദ് -ഇസ്രയേൽ രാജാവ് യോവാവ് -സേനാപതി അബ് ശലോം - മാകായുടെ പുത്രൻ മാക - റാണി താമാർ - മാകായുടെ പുത്രി ബെത് ശേബ - മഹാറാണി ശലോമോൻ - ബെത് ശേബയുടെ പുത്രൻ ഹഗിത് - റാണി. അദോനിയാഹ്- ഹഗിതിൻ്റെ പുത്രൻ നാഥാൻ -പ്രവാചകൻ ഈറ- രാജപുരോഹിതൻ അഭിയാഥർ - മുഖ്യപുരോോഹിതൻ അബി ശഹ് - രാജാവിൻ്റെ ശ്രശ്രൂഷക അവലംബം ബൈബിൾ ദാവീദ് സോളമൻ ദാവീദിന്റെ പുസ്തകം നോവൽ [[ഉപയോക്താവ്:സണ്ണി കൊല്ലാറ|സണ്ണി കൊല്ലാറ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സണ്ണി കൊല്ലാറ|സംവാദം]]) 16:41, 2 മാർച്ച് 2023 (UTC) == ബാസ്റ്റിൻ കെ ജെ == കേരളത്തിലെ ഒരു ഇടതുപക്ഷ ചിന്തകൻ . [[ഉപയോക്താവ്:Kjbastinn|Kjbastinn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kjbastinn|സംവാദം]]) 11:52, 23 മേയ് 2023 (UTC) == കാക്കത്തണ്ട് == പ്രാദേശികമായി ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ വെള്ളത്തണ്ട് എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ചെടിയാണ് കാക്കത്തണ്ട്. കേരളത്തിൽ ഇത് വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു. Peperomia pellucida എന്നാണ് ഇതിന്റെ ശാസ്ത്രീയ നാമം. ധാരാളം ജലം ആവശ്യമുള്ള ചെടി ആയതിനാൽ മഴക്കാലങ്ങളിൽ നന്നായി വളർന്നു നിറയുകയും വേനൽക്കാലമാകുമ്പോൾ ഉണങ്ങി പോകുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. നനവുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ എല്ലാ കാലത്തും കാണാം. കള വർഗ്ഗത്തിൽ പെടുന്ന ചെടി ആയതിനാൽ ഇത് കിളച്ചു കളയുമാകയാണ് പതിവ്. തണ്ടിൽ ധാരാളം വെള്ളം ശേഖരിച്ചു വെക്കാൻ കഴിവുള്ള ചെടിയാണ് കാക്കത്തണ്ട്. അത് കൊണ്ട് പണ്ടുകാലത്ത് സ്ളേറ്റിൽ എഴിതിയതു മായ്ക്കാൻ കുട്ടികൾ ഇതിന്റെ തണ്ട് ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ഉപയോഗങ്ങൾ ഒന്നും ഇല്ലാത്ത ഈ ചെടി കർഷകർക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു തലവേദന ആവാറുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:Shijums12345|Shijums12345]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shijums12345|സംവാദം]]) 09:01, 9 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) :[[മഷിത്തണ്ട്]] കാണുക. താൾ മെച്ചപ്പെടുത്താനും കൂടാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 06:29, 11 ഡിസംബർ 2023 (UTC) == മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മലയാളമാക്കുക == സംസ്കൃതവൽക്കരണവും ഇംഗ്ലീഷ് വൽക്കരണവും ഒഴിവാക്കി പച്ചമലയാളത്തിന്റെ ലളിതവും നിലവാരമുള്ളതുമായ നിലയിലെയ്ക്ക് മലയാളമൊഴിയുടെ അന്തസ്സത ചോരാതെ വിക്കിപീഡിയ തർജ്ജമ ചെയ്യുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ar.ml6|Ar.ml6]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ar.ml6|സംവാദം]]) 04:15, 10 ഡിസംബർ 2023 (UTC) == സ്വാമി പ്രതിഭാനന്ദ ==  മലേഷ്യയിൽ സിദ്ധയോഗസമാജത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ, [[ഉപയോക്താവ്:Sachinchand|Sachinchand]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sachinchand|സംവാദം]]) 07:34, 14 മേയ് 2024 (UTC) == പരിശോധന പരീക്ഷ == പരിശോധന പരിക്ഷ കുട്ടികൾക്ക് ഇടയിലെ പഠനത്തിന് തടസമായി ഇരിക്കുന്ന മേഖലയെ തിരിച്ചറിയുവാനും കൂടാതെ അവരുടെ കഴിവുകകളും പരിമിതികളും മനസിലാക്കുവാനും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു പരീക്ഷണ രീതിയാണ് പരിശോധന പരീക്ഷ. ഇതിലൂടെ അധ്യാപകർക്ക് കുട്ടികളിലെ പഠന നിലവാരം ഉയർത്തുവാനും പ്രശ്നങ്ങളെ പരിഹരിക്കുവാനും സാധിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Sreya18112000|Sreya18112000]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreya18112000|സംവാദം]]) 15:23, 5 ഡിസംബർ 2024 (UTC) == പമ്പാവാലി == [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/2409:4073:4ECA:4D73:0:0:C28B:503|2409:4073:4ECA:4D73:0:0:C28B:503]] 14:54, 6 ജൂലൈ 2025 (UTC) == പമ്പാവാലി == പമ്പയാറിന്റെ തീരങ്ങളിൽ ഉണരുന്ന പമ്പാവാലി ............................................................... 1939 - 1945 വരെയുള്ള രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധ കാലം.അമേരിക്ക, സോവിറ്റ് യൂണിയൻ, ബ്രിട്ടൻ, ഫ്രാൻസ്,  എന്നിവർ ഒരു ചേരിയിലും ജർമ്മനി, ഇറ്റലി, ജപ്പാൻ,എന്നിവർ മറു ചേരിയിലും നിന്നുള്ള യുദ്ധം. ലോകമെങ്ങും യുദ്ധം കൊടുമ്പിരി കൊണ്ടത് മൂലം കൊടിയ പട്ടിണിയും  സാമ്പത്തിക ഞരുക്കവും ഭഷ്യ ധാന്യങ്ങളുടെ കുറവ് മൂലം ഉണ്ടായ പട്ടിണിയും മരണവും മൂലം ഉഴലുന്ന ഒരു കെട്ട കാലം. അന്ന് ഇന്ത്യ എന്നൊരു രാജ്യം പോലും നിലവിൽ ഇല്ലായിരുന്നു. എന്നാലും തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തിൽ പെട്ട നമുക്ക് ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ്‌ ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമായി  നിൽക്കേണ്ടി വന്നു. ഏകദേശം 565 ഓളം നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ പെടുന്ന ഇന്ത്യ ഉപ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ പെടുന്ന  ഒരു ചെറിയ നാട്ടുരാജ്യം ആയിരുന്നു ആക്കാലത് തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജ്യം. അതിൽ പെടുന്ന ഒരു ചെറിയ ഭൂപ്രദേശം ആയിരുന്നു നമ്മുടെ നാടും. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉണ്ടായ പട്ടിണി മൂലം  തിരുവിതാംകൂറിൽ ഏകദേശം 90,000 ത്തോളം പേരുടെ മരണത്തിനും കാരണം ആയതായി പറയപ്പെടുന്നു.. ത്രിരാഷ്ട്ര സഖ്യ കക്ഷിയിൽ ( ഇറ്റലി, ജർമ്മനി, ജപ്പാൻ ) പെട്ടിരുന്ന  ജപ്പാൻ ബെർമ കീഴടക്കിയതോട് കൂടിയാണ് തിരുവിതാംകൂറിനെ ഭക്ഷ്യ ഷാമം എന്ന പ്രതിസന്ധി ബാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്. തിരുവിതാംകൂറിനു അത് വരെ ലഭിച്ചിരുന്ന അരി ബർമയിൽ നിന്നുമായിരുന്നു. ഇപ്പോളത്തെ മ്യാന്മാർ.ജപ്പാൻ ബർമ കീഴടക്കിയതോട് അരി കൂടി ലഭിക്കാതെ ആയി. ലോകമഹായുദ്ധം 1939-1945 വരെ നീണ്ടെങ്കിലും 1942 മുതലാണ് നാം ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവിതാംകൂർ നാട്ടുരാജ്യം പട്ടിണിയിൽ ആയതും പിന്നീട് ഗ്രോ മോർ ഫുഡ്‌ പദ്ധതി വഴി 1942 മുതൽ പല പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും കുടിയേറ്റം തുടങ്ങിയതും എന്ന് കാണാൻ സാധിക്കും.രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന്റെ ഫലമായ പട്ടിണി മാറ്റുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ പട്ടാളക്കാർക്ക് ശമ്പളം കൊടുക്കാൻ പറ്റാതെ വന്ന തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ് അവിടെ ഭൂമി പതിച്ചു തരാമെന്ന് പറഞ്ഞു കുടിയേറ്റം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.    പമ്പാവാലി ഇക്കരെ ഉള്ള തിരുവിതാംകൂർ ( 1949 മുതൽ തിരു - കൊച്ചി രാജ്യത്തെ കൊല്ലം ജില്ല )  ഭാഗം അന്ന് പൂർണമായും വനമായിരുന്നു. അവിടേക്ക്  രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തെ ആൾക്കാരുടെ പട്ടിണി മാറ്റാനോ പട്ടാളക്കാർക്ക് ശമ്പളം കൊടുക്കാനോ പറ്റാത്ത അവസ്ഥയിൽ തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാരിന്റെ ഗ്രോ മോർ ഫുഡ്‌ പദ്ധതി പ്രകാരം പട്ടാളക്കാർ ഇവിടെ വനം തെളിച്ചു 1942 - 1947 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ കുടിയേറി കൃഷി തുടങ്ങി. 1947 മുതൽ തദ്ദേശീയരും അന്യ ദേശക്കാരും ഇവിടെ നിന്ന് വിട്ടു പോകാൻ തുടങ്ങിയ പട്ടാളക്കാരുടെ ഭൂമി വാങ്ങി തുടങ്ങി. അങ്ങനെ വളരെയധികം ആൾക്കാർ ചെറിയ വനങ്ങൾ വെട്ടി തെളിച്ചു ഇവിടെ കൃഷി ചെയ്തു. അങ്ങനെ വരുന്നവർക്ക് അവിടെ കുടിയേറി വാസമാക്കാൻ അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ് ചിത്തിര തിരുന്നാൾ ബാലരാമ വർമ്മ 2  അനുമതിയും നൽകിയിരുന്നു.   എന്നാൽ ഇതിനും നാളുകൾക്ക് മുമ്പേ അതായത് 1930 കൾക്കും മുമ്പേ കാളകെട്ടി, മൂക്കെൻപെട്ടി  തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നു.എന്നതിന് തെളിവാണ് ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ആദിവാസി വിഭാഗം ആയിരുന്ന മലയരയ വിഭാഗം. ഇവരൊക്കെ പഴയ നിലക്കൽ സംസ്കാരത്തിന്റെയും ശബരിമല പറമ്പരാഗത കാനന പാതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇവിടെ അധിവസിച്ചിരുന്ന അതി പുരാതന പാരമ്പര്യം പറയാൻ പറ്റുന്ന ജന വിഭാഗം ആയിരുന്നു അവർ. ഇത് കൂടാതെ പല അതി പുരാതന കാല അവശേഷിപ്പുകൾ പമ്പാവാലിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ലഭിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ച പോലെ വനം വെട്ടിത്തെളിക്കാനും അവിടെ കൃഷി ചെയ്തു ഭൂമി കൈ വശം വെക്കാനും ആക്കാലത് കുടിയേറ്റം നടത്തിയവർക്ക് അനുമതി നൽകിയിരുന്നു.5 ഏക്കർ ഭൂമി ആദ്യം ഇവിടെ ഉള്ള എക്സ് സർവീസ്മാൻമാർക്ക്  ആയിരുന്നു പതിച്ചു നൽകി അനുവദിച്ചത്.പിന്നീട് അവരിൽ പലരും  തിരിച്ചു പോയതോടെ അവിടെ വന്നവർ അവരിൽ നിന്ന് ഭൂമി വാങ്ങി താമസമുറപ്പിച്ചു.പിന്നീട് വന്ന കുടിയേറ്റക്കാരും അവരുടെ പിന്മുറക്കാരും ഇവിടെ കൃഷി ചെയ്തു സ്ഥിര താമസക്കാർ ആയി മാറി. നമ്മുടെ നാടിന്റെ പൂർണമായും അറിയപ്പെടുന്ന ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നതും അക്കാലം മുതലാണ്. അതായത് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടുന്നതിനും മുന്നേ കേരള സംസ്ഥാനം ഉണ്ടാകുന്നതിനും മുന്പേ കുടിയേറിയവർ ആയിരുന്നു ഇവിടെ ഉള്ള നമ്മുടെ മുൻഗാമികൾ. ബാക്കി ഇപ്പോൾ ഉള്ളവരോ അവരുടെ പിന്മുറക്കാരോ ആയവർ ആണ് . അന്ന് കുടിയേറിയവർ നേരിട്ട പ്രതിസന്ധികൾ പലതായിരുന്നു. വന്യ മൃഗങ്ങളുടെ ആക്രമണം, പട്ടിണി, പകർച്ച വ്യാധികൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ ആഭാവം, ഉറക്കമില്ലാത്ത ഒത്തിരി രാത്രികൾ. കാട്ടാനയോടും കാട്ടുപോത്തിനോടും മലമ്പാമ്പിനോടും വിവിധങ്ങളായ രോഗങ്ങളോടും പടവെട്ടി കുടിയേറിയ ഒരു ജനത ഇവിടെ കാട് തെളിച്ചു വഴി വെട്ടി, കൂര കെട്ടി കൃഷിയാരംഭിച്ചു.   1950 കളിൽ കുറെ ആൾക്കാർ കേരളം വിട്ട് അന്യ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ജോലിക്ക് പോയി തുടങ്ങി.വടക്കേ ഇന്ത്യക്കാർ പൊതുവെ സൗത്ത് ഇന്ത്യക്കാരെ നാം മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗം അല്ലാത്തവർ ആയിട്ടും മദിരാശികൾ ( വടക്കൻ കേരളം, തമിഴ് നാട്, കർണാടക, ആന്ധ്ര ) എന്നായിരുന്നു വിളിച്ചിരുന്നത്.   1970 കളിൽ പലരും  ജോലി തേടി ഗൾഫിൽ പോയി തുടങ്ങി. അതിന് പൊതുവെ പെർഷ്യയിൽ ( ഇന്നത്തെ ഇറാൻ ) പോയി എന്നായിരുന്നു പറഞ്ഞിരുന്നത്.അങ്ങനെ നാട്ടിലെ പലരുടെയും പട്ടിണി മാറി സാമ്പത്തിക അടിത്തറ വികസിപ്പിച്ചു. കൂടാതെ കാർഷിക മേഖലയിൽ നിന്നും നല്ല പോലെ വരുമാനം ലഭിച്ചു തുടങ്ങി.   കപ്പ, കിഴങ്ങ്, വാഴ, റബ്ബർ,, പ്ലാവ് തെങ്ങ്, കരനെല്ല്, മലയിഞ്ചി, കൊക്കോ, കുരുമുളക്, കാപ്പി എന്നിവയുടെ കൃഷി വഴി പട്ടിണി മാറ്റി പതിയെ പതിയെ ഒരു നാടിനെ സമ്പൽ സമൃദ്ധിയിലേക്ക് കൊണ്ടു വന്നു. ഇവിടെ കടന്ന് വന്ന കുടിയേറ്റക്കാർ ചേനപ്പാടി, പഴയിടം, മണിമല,കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി, മീനച്ചിൽ,പാലാ,പൂഞ്ഞാർ, എരുമേലി, റാന്നി,കോഴഞ്ചേരി തിരുവല്ല എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും വന്ന കൃഷിവലന്മാരായ സാധാരണക്കാർ ആയിരുന്നു. അവർ ഇവിടെ റോഡ് വെട്ടി,കൂര കെട്ടി, സ്കൂൾ പണിതു ആരാധനാലയങ്ങൾ പണിതു, അങ്ങനെ പമ്പയാറിന്റെ തീരങ്ങൾ തഴുകി ഉണരുന്ന ഒരു സുന്ദര ദേശമായ് അവരൊഴുക്കിയ ഓരോ തുള്ളി വിയർപ്പ് തുള്ളികളും അവരുടെ ചോരയും നീരും നമ്മുടെ ഈ നാടിനെ മാറ്റിയെടുത്തു. കേരളത്തിൽ നല്ല പോലെ റബ്ബർ പാൽ ലഭിക്കുന്ന ഒരു ഏരിയ ആയിരുന്നു നമ്മുടെ പ്രദേശം. വനത്തിന്റെ സാമീപ്യവും പമ്പയാറും നമ്മുടെ നാടിന്റെ വികസനത്തിന്‌ ഒത്തിരി കാരണം ആയിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കൊക്കോ ലഭിക്കുന്ന ഏരിയ കൂടി യാണ് നമ്മുടെ പമ്പാവാലി ആണ്. കുടിയേറ്റ മേഖലയോട് ചേർന്ന് വളർന്ന ചെറിയ ഗ്രാമങ്ങൾ ആണ് ഇടകടത്തി, ഉമ്മിക്കുപ്പ,കണമല, മൂക്കെൻപെട്ടി,കാളകെട്ടി, എഴുകു മൺ,ആറാട്ടുകയം, ഏഞ്ചൽവാലി,മൂലക്കയം,അറയാഞ്ഞിലിമൺ, തുലാപ്പള്ളി, നാറാണംതോട് എന്നീ കുഗ്രാമങ്ങൾ. ഒരു കാലത്ത് നമ്മുടെ നാട്ടിൽ നിന്നും തഴപ്പായ, കൊട്ട, വല്ലം, പരമ്പ്, കൂട ഇവയൊക്കെ എല്ലാ ഞായർ ആഴ്ചയും പമ്പ കടന്ന് മുക്കൂട്ടുതറ ചന്ത വഴി കച്ചവടം നടത്തുമായിരുന്നു. അങ്ങനെ ആണ് മുക്കൂട്ടുതറ മലയോര മേഖലയുടെ കച്ചവട കേന്ദ്രം ആയി മാറി. പിന്നെ അടക്ക, കുരുമുളക്, കാപ്പിക്കുരു ഇവയൊക്കെ ഈ നാട്ടിൽ നിന്നും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉള്ളവർക്ക് ധാരാളം ലഭിക്കുമായിരുന്നു. അന്നൊക്കെ നമ്മുടെ നാട്ടിലെ ഗതാഗത മാർഗം കാൽനട യാത്രയും, കണമല വള്ളം കടത്തും ( 1950 - 1994  ) അതുമല്ലെങ്കിൽ കണമല ചപ്പാത്ത്, മൂക്കൻപ്പെട്ടി ചപ്പാത്ത്, എഞ്ചൽ വാലി ചപ്പാത്ത്, അറയാഞ്ഞിലി മൺ ചപ്പാത്ത് ഒക്കെ കടന്നുള്ള ജീപ്പ് സവാരിയും ആയിരുന്നു.അന്ന് വള്ളം കടത്ത് മൂലക്കയം ( 1980 -   2018  ) എഴുകുമൺ ( 1967 - 82 ) മൂക്കെൻപെട്ടി ( 1950 - 82 ) അഴുതമുന്നി ( 1967 -  89 ), എഞ്ചൽവാലി  (    1962 - 1991     )  അറയാഞ്ഞിലിമൺ (   1956 - 1998   )  എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഉള്ള കാലം.ആദ്യ കാലത്ത് വള്ളത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ചങ്ങാടങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായും കാണാൻ സാധിക്കും. അന്നൊക്കെ പരമാവധി ആൾക്കാർ നടന്നു യാത്ര പോകുന്നതിനാൽ  തന്നെ അവിടെ ഉള്ള എല്ലാവർക്കും ഓരോരുത്തരെയും പേരെടുത്തു വിളിക്കാൻ പറ്റുന്ന പരിചയം ഉണ്ടായിരുന്നു. കണമലയിൽ ആദ്യ കാലത്ത് തുടങ്ങിയ കടത്ത് (  1950  -  1994  ) കാലഘട്ടത്തിൽ ആയിരുന്നു. അവിടെ തുണ്ടത്തിൽ അവറാച്ചനും മാനേൽ ചാക്കോച്ഛനും വള്ളക്കടത് തുടങ്ങി. പിന്നീട് കോൺഗ്രസ്‌ അപ്പിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മക്കൾ ആയ തങ്കച്ചൻ, ജോണി, ബേബി എന്നിവരും മാനേൽ ജോസ്, ജോയ് എന്നിവരും തുഴച്ചിൽക്കാർ ആയി എത്തി.1994 ഇൽ ജനകീയമായി നിർമ്മിച് പിഡബ്ല്യൂഡി വകുപ്പിന് കൈമാറിയ കണമല കോസ്‌വേ വന്നതോടെ കണമല വള്ളം കടത്ത് നിന്നു.വാഴയിൽ  രാജൻ ആയിരുന്നു കോസ്‌വേ യുടെ കോൺട്രാക്ടർ. പിന്നീട് മണൽ വാരിച്ചയും മറ്റുമായി കുറെ നാളുകൾ കൂടി വള്ളങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അറയാഞ്ഞിമണ്ണിലും ആ കാലഘട്ടത്തോട് ചേർന്ന് കടത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു.1956 ഇൽ തുടങ്ങിയ കടത്ത്  നടത്തിയിരുന്നത് തണ്ണിപ്പുരക്കൽ കുഞ്ഞൂഞ് കാണിക്കാരനും അദ്ദേഹത്തോട് ബന്ധപ്പെട്ട് നിന്നിരുന്നവരും ആയിരുന്നു അവിടുത്തെ തുഴച്ചിൽകാർ.1998 ഇൽ അറയാഞ്ഞിലിമണ്ണിൽ ജനകീയമായി നിർമ്മിച്ച കോസ്‌വേ ആയി.അരയാഞ്ഞിലിമൺ ജനകീയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ലാറ്റിൻ സഭയുടെ പുനലൂർ രൂപത പമ്പാവാലിയുടെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ മലനാട്, കാർഡ് എന്നീ സോഷ്യൽ സംഘടനകൾ പ്രവർത്തിച്ച പോലെ പ്രവർത്തിച്ചതായും കോസ്‌വേ നിർമ്മാണത്തിൽ മുന്നിൽ നിന്നതായും കാണാൻ സാധിക്കും.കോൺട്രാക്ടർ KCC കൺസ്ട്രക്ഷൻ കമ്പനി നടത്തുന്ന ആന്റപ്പൻ ചേട്ടൻ. അഴുത മുന്നി കടത്ത്  ( 1967 - 1989) ആലപ്പാട്ട് അപ്പച്ചൻ ചേട്ടനും കുടുംബവും ആയിരുന്നു നടത്തിയിരുന്നത്.അവിടെ അഴുത മുന്നി പാലം 1989 ഇൽ വന്നു.അഴുത മുന്നിയിൽ 1988-89 കാലഘട്ടത്തിൽ ഫോറെസ്റ്റ് സഹായത്തോടെയാണ് യാത്രക്കാർക്ക് പോകാൻ പറ്റുന്ന ഒരു തടിപ്പാലം വന്നത്. 1991 ഇൽ ഈ തടിപ്പാലം വെള്ളത്തിൽ ഒഴുകിപ്പോയി.പിന്നീട് അവിടെ ഉള്ള കോൺക്രീറ്റ് തൂൺ ഏകദേശം 3 മീറ്റർ ഉയർത്തി 1992-93 ഇൽ വാർത്തു യാത്ര സുഗമമാക്കി.അതിന് മുൻപ് അവിടെ ആലപ്പാട്ടുകാർ നടത്തിയ കടത്ത് വള്ള സർവീസ് ( 1967 -  1988 ) അഴുത മുന്നിയിൽ നിന്ന് അക്കരക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു. മൂക്കൻപെട്ടി കടത്ത്  ( 1950-1982  ) കാലഘട്ടത്തിൽ തുടങ്ങി.കുളങ്ങരയിൽ കൊച്ചാപ്പൻ ചേട്ടൻ ആയിരുന്നു കടത്ത് വള്ളം തുഴഞ്ഞിരുന്നത്.പിന്നീട് 1982 ഇൽ മൂക്കേൻപ്പെട്ടിയിൽ പുതിയ ഒരു തൂക്കുപാലം വന്നു. അതിന് ശേഷം 12 മാർച്ച്‌ 1991 ഇൽ മൂക്കെൻപെട്ടി കോസ്‌വേ ജനകീയ സമിതി നിർമിച്ച് നാടിന് തുറന്നു കൊടുത്തു.കോസ്‌വേ നിർമിച്ചത് ജനകീയമായി കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി  രൂപതയുടെ സർവീസ് സംഘടനയായ മലനാട് ഡെവലപ്പ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി. എഴുകു മണ്ണ് ( മാങ്കടവ് ) കടത്ത് (1967-1982 ) കളരിക്കൽ വർഗീസ് ചേട്ടൻ ആയിരുന്നു എഴുകമണ്ണ്, മാങ്കടവിൽ കടത്ത് നടത്തിയിരുന്നത്. എഞ്ചൽ വാലി കടത്ത്(1962-1991  ) പുതുപ്പള്ളിൽ ചാക്കോ ചേട്ടനും തൊമ്മൻ ചേട്ടനും ആയിരുന്നു നടത്തിയിരുന്നത്.1991 ജൂലൈ 21 ഇൽ എ ഞ്ചൽ വാലി കോസ്‌വേ ജനകീയ സമിതി നിർമിച്ചു നാടിന് കൈമാറി.കോസ്‌വേ നിർമിച്ചത് ജനകീയമായി കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി രൂപതയുടെ മലനാട് ഡെവലപ്പ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി. മൂലക്കയം കടത്ത്  ( 1980 - 2018 ) കാലഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത് കരുണാകരൻ പുത്തൻപറമ്പിൽ മത്തായി കണ്ടത്തു൦കൽ,കുഞ്ഞൂഞ്ഞ് തൈക്കൂട്ടത്തിൽ,ഗോപാലൻ മുഞ്ഞനാട്ടുപറമ്പിൽ,പിന്നെ ഇടക്കൊക്കെ ഇവരുടെ മക്കളു൦ കൂടിയായിരുന്നു നടത്തിയിരുന്നത്. അറയാഞ്ഞിലി മൺ കോസ്‌വേ 1998 ഇൽ വന്നതോടെ അവിടെ ഉള്ള വള്ളം കടത്ത് നിന്നു പോയി. എന്നാൽ 1990 കൾ മുതലേ ഇവിടെ ഒരു തൂക്കു പാലം ഉണ്ടായിരുന്നു.ആ തൂക്കു പാലം 2002 ഇൽ പുതുക്കി പണിതു. 12 സെപ്റ്റംബർ 2009 ഇൽ അവിടെ ഒരു നടപ്പാലം വന്നു. അത് 2018 ഓഗസ്റ്റ് 16 ലെ പ്രളയത്തിൽ തകർന്നു പോയി. അന്നൊക്കെ കാൽനട നടന്നു പോകുന്ന വഴികൾക്കൊക്കെ ഓരോ പേരുണ്ടായിരുന്നു. അതിൽ വിസ്‌മൃതിയിൽ ആയി പോയ ചില സ്ഥലപ്പേരുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അന്നത്തെ കണമല ചപ്പാത്തു കടന്നുള്ള ജീപ്പ് യാത്ര ഒരു രസകരമായ ഓർമ ആയിരുന്നു. വല്ലംകാട് വനവും കടന്ന് തുലാപ്പള്ളി, നാറാണംതോട്, മൂലക്കയം എഞ്ചൽവാലി എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള ജീപ്പ് ഷട്ടിൽ സർവീസ് സ്ഥിരമായിരുന്നു. അത് കൂടാതെ മൂക്കെൻപെട്ടി, എഞ്ചൽ വാലി, അറയാഞ്ഞിലിമൺ പ്രദേശത്തെ ചപ്പാത്ത് വഴി ജീപ്പ് സർവീസ് ഉണ്ടായിരുന്നു.എന്തിനേറെ ആക്കാലത് മുക്കൂട്ടുതറയിൽ നിന്ന് പോലും ജീപ്പ് സർവീസ് ഇടകടത്തി വഴിയും എരുതുവപുഴ വഴിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.   പത്തനംതിട്ട, ഇടുക്കി, കോട്ടയം എന്നീ ജില്ലകളുടെ സംഗമ ഭൂമി ആയിരുന്നു ഒരു കാലത്ത് നമ്മുടെ നാട്. നോർത്ത് പമ്പാവാലി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന എഞ്ചൽവാലി,മൂലക്കയം, ആറാട്ടുകയം, എഴുകമണ്ണ്, അഴുത മുന്നി ഉൾപ്പെടെ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങൾ 1949 മുതൽ 1956 വരെ കൊല്ലം ജില്ലയും  1956 മുതൽ 1972 വരെ കോട്ടയം ജില്ലയിലും 1972 മുതൽ 1982 വരെ ഇടുക്കി ജില്ലയും 1982 മുതൽ 2000 വരെ വീണ്ടും പത്തനംതിട്ട ജില്ലയും പിന്നീട്  2000 ത്തിൽ കോട്ടയം ജില്ലയും ആയി  എരുമേലി പഞ്ചായത്തിൽ ലയിച്ചു.എന്നാൽ ഈ പ്രദേശം 1982 നവംബർ 1 മുതൽ പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിൽ ആയെങ്കിലും ഇവിടുത്തെ പഞ്ചായത്ത് ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ കുമളിയും നിയോജക മണ്ഡലം പീരുമേടും ആയിരുന്നു. തുലാപ്പള്ളി, നാറാണം തോട്, മൂലക്കയം, കിസുമം, വട്ടപ്പാറ, നെല്ലിമല, അയാഞ്ഞിലമൺ ഉൾപ്പെടെ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങൾ 1949 മുതൽ 1982 വരെ കൊല്ലം ജില്ലയും 1982 മുതൽ പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലും ആയി.   പമ്പാവാലി എന്നറിയപ്പെടുന്നത് പ്രധാനമായും കണമലയാണ്.പിന്നീട് അറയാഞ്ഞിലിമൺ, ഇടകടത്തി, വട്ടപ്പാറ, തുലാപ്പള്ളി പുളിയങ്കുന്ന്മല, നെല്ലിമല, നാറാണംതോട്, മൂലക്കയം, കിസുമം, എഞ്ചൽവാലി, ആറാട്ടുകയം,എഴുകുമണ്ണ്, അഴുത മുന്നി, മൂക്കെൻപെട്ടി എന്നിവ കൂടി പമ്പാവാലിയോട്  ചേർത്ത് പറയുന്നതായി കാണാൻ സാധിക്കും. ഇതിൽ ചില പ്രദേശങ്ങൾ പമ്പയുടെ പോഷക നദികൾ ആയ അഴുതയാർ, നാറണംതോട് എന്നിവയോട് കൂടി ചേർന്നുള്ള ഭൂ പ്രദേശം ആണെന്ന് നിസ്സംശയം പറയാം. മൂക്കെൻപെട്ടി, കണമല,ഇടകടത്തി  ഉൾപ്പെടെ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങൾ 1949 മുതൽ തന്നെ കോട്ടയം ജില്ലയിൽ മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്നു റോഡും പാലവും ഇല്ലാതിരുന്ന തുലാപ്പള്ളി പ്രദേശത്തേക്ക് പമ്പയാറ്റിലെ കണമല ചപ്പാത്ത് വഴി കൂടി 1993 ഇൽ സന്ദീപ ബസ്  പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെക്ക് കണമല കടന്നു വന്നത് വലിയ ഉത്സവ പ്രതീതി ഉണ്ടാക്കി.അതിന് മുൻപ് അങ്ങോട്ട്‌ ബസ് വന്നിരുന്നത് എഞ്ചൽവാലി കോസ്‌വേ വഴിയായിരുന്നു. 1988 - 2000 കാലഘട്ടത്തിൽ ആണ് പമ്പാവാലിയിൽ വലിയ വികസനം കടന്ന് വന്നത് കാണാമായിരുന്നു.അത് വരെ കണമല വരെ ഉണ്ടായിരുന്ന ടാറിങ് റോഡ് മൂക്കെൻപെട്ടി വരെ മാത്രം നീണ്ടിരുന്നു. കറന്റ്‌ 1985 നവംബർ 24 ന് പമ്പാവാലി ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ വരെ എത്തി നോക്കിയിരുന്നു. നമ്മുടെ റോഡ് നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ ഭാഗമായി പമ്പാവലിയിൽ 3 കോസ്‌വേകൾ ജനകീയമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.മൂക്കെൻപെട്ടി കോസ്‌വേ ( 1991 മാർച്ച്‌ 12 ) എഞ്ചൽവാലി കോസ് വേയും ( 1991 ജൂലൈ 21 ) ) കണമല കോസ്‌വേയും ( 1994 ) കൂടാതെ അരയാഞ്ഞിലമൺ (  1998 ) ലും ഓപ്പൺ ആയി. അത് കൂടാതെ മൂക്കെൻപെട്ടി -  തുലാപ്പള്ളി - തെക്കേ പ്ലാപ്പള്ളി  റോഡും റബ്ബറൈസ്ഡ് ആയി 12 കെഎം റോഡ്  1993 ഇൽ തന്നെ പൂർത്തിയായി.പിന്നീട് 1996 ഇൽ റാന്നി പാലം തകരുകയും ശബരിമലക്ക് ഒരു ബദൽ പാത ആയി FR.വടക്കേമുറിയച്ചന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പബ്ലിസിറ്റി കൊടുത്ത കണമല, മൂക്കെൻപെട്ടി, എഞ്ചൽവാലി പ്രദേശങ്ങളെ കൂട്ടിയിണക്കി ജനകീയമായി പണിത റോഡ് 1993 ജൂൺ മാസം ഉത്ഘാടനം നിർവഹിച്ച ഈ റോഡ്  ശബരിമലയുടെ പ്രധാന പാത ആയി മാറുകയും ചെയ്തു. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി മലനാട് ഡെവലപ്പ്മെന്റ് സൊസൈറ്റിയുടെ വരവോടെ നാട്ടിൽ റോഡ്, കോസ്‌വേ 40 സ്വശ്രയ സംഘങ്ങൾ, റബ്ബർ ബോർഡ് സഹായം ഉള്ള കക്കൂസ്, ബയോ ഗ്യാസ് പ്ലാന്റ്, വാട്ടർ ടാങ്ക്, തേനീച്ച വളർത്തൽ, അടുപ്പുകൾ എന്നീ പദ്ധതികൾക് സഹായം നൽകുക ഉണ്ടായി. ഇത് കൂടാതെ തുലാപ്പള്ളി ജനകീയ വൈദ്യുതിയും (  5 ജനുവരി 2000 )  പാറക്കടവ് ജല വൈദ്യത പദ്ധതിക്കെതിരെ സമരവും ( 1998 )  മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ചു അന്ന് ഭൂരിഭാഗം ആൾക്കാരുടെയും വീട് ഓല മേഞ്ഞതോ പുല്ല് മേഞ്ഞതോ ആയിരുന്നു. പിന്നീട് മാർത്തോമാ സഭയുടെ സോഷ്യൽ വിഭാഗം ആയ കാർഡ് സൊസൈറ്റി  വരവോടെ ഭൂരിഭാഗം വീടുകളും ഓട് മേല്കൂരയിൽ ആയി. കാർഡ് സമിതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പല സമിതികൾ വരുകയും ഒത്തിരി വികസനം നാട്ടിൽ വരുകയും വിവിധങ്ങളായ കലാമത്സരങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നേരത്തെ പറഞ്ഞ പോലെ ജീപ്പ് ആയിരുന്നു ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വാഹനം ലക്ഷ്വറി ആയി വല്ലപ്പോളും വരുന്ന അംബാസ്സിഡർ കാറും തടി പിടിക്കാൻ വരുന്ന കൊമ്പൻ അനകളെയും നമൊക്കെ ഒത്തിരി നോക്കി നിന്നീട്ടുണ്ടാവും. ശബരിമലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള അയ്യപ്പൻ കച്ചോടവും മറ്റും നമ്മുടെ നാട്ടിൽ ഉത്സവ പ്രതീതി ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്. പണ്ടൊക്കെ അയ്യപ്പൻ വണ്ടി കാണാൻ തെക്കേ തുലാപ്പള്ളി, എരുമേലി ഒക്കെ പോയിരുന്ന ഒരു കാലവും ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അന്നൊക്കെ മീൻ ലുണർ ബൈക്കിലൊ സൈകിളിലോ തലച്ചുമടയോ ഒക്കെ ആയിരുന്നു വന്നിരുന്നത്. തേക്കിലയിൽ പൊതിഞ്ഞു തന്നിരുന്ന മീൻ അന്ന് എണ്ണിയാണ് തന്നിരുന്നത്. ചട്ടിയും, അലൂമിനിയം കലവും തലച്ചുമട് വന്നിരുന്ന കാലം.വല്ലപ്പോളും ജീപ്പ് സർവീസ് ഉണ്ടായാൽ ആയി. അല്ലെങ്കിൽ കാൽ നട തന്നെ ശരണം. പോസ്റ്റ്‌ ഓഫിസിൽ മണി ഓർഡറിനും ആശംസ കാർഡിനും ഇൻലൻഡ് കത്തിനും കാത്തിരുന്ന കാലം. ടെലിഫോൺ ഒക്കെ അന്ന് ആഡംബരമായിരുന്നു. പമ്പയാറിന്റെ ഇക്കരെ ലാൻഡ് ഫോൺ വന്നപ്പോൾ വർഷം 1999 ആയിരുന്നു. അന്ന് ഒരു ലാൻഡ് ഫോണിന് അപേക്ഷിച്ചാൽ ഫോൺ കിട്ടാൻ 4 മുതൽ 5 വർഷം പിടിക്കുമായിരുന്നു. അപേക്ഷക്കൊപ്പം ഫോണിന്റെ കളർ കൂടി മെൻഷൻ ചെയ്യണമായിരുന്നു. ആദ്യ കാലത്ത് ടെലിഫോൺ എക്സ്ചേഞ്ച് എരുമേലി ആയിരുന്നു. പിന്നീട് 2004 ഇൽ ടെലിഫോൺ എക്സ്ചേഞ്ച് പരിധി കണമല ആയി. ഇപ്പോൾ തുലാപ്പള്ളിയും ആയി.പഴയ കാലത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പായ ടെലിഫോൺ പോസ്റ്റുകൾ ഇപ്പോളും പല നിരത്തുകളിലും കാണാം. തുടക്ക കാലത്ത് 2-3 കെഎം അകലത്തിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ പേർക്കേ ഫോൺ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. അടുത്തുള്ള വീട്ടുകാരുടെ ഫോൺ പോലും ഈ വീടുകളിൽ വന്നിരുന്നതിനാൽ ഫോൺ വന്നത് അറിയിക്കലും അവർ വന്നിട്ട് കോളിനായി പഴയ STD ബൂത്തിൽ നിൽക്കുന്നതും ഒക്കെ ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞാൽ ആരും വിശ്വസിക്കില്ല.ഇപ്പോൾ മൊബൈൽ വന്നതോടെ ലാൻഡ് ഫോണും അപ്രസക്തമായി. പലപ്പോളും വെള്ളത്തിനടിയിൽ ആയി പോകുന്ന കണമല, മൂക്കപെട്ടി, എഞ്ചൽവാലി,അറയാഞ്ഞിലമൺ കോസ്‌വേ കൾ മഴക്കാലത്തു ഗതാഗത യോഗ്യം അല്ലായിരുന്നു. അതിന് പരിഹാരം ആയത് കോട്ടയം-പത്തനംതിട്ട ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ചു പമ്പയാറ്റിൽ  2009 ഇൽ പണി തുടങ്ങി 23 ഡിസംബർ  2014 ഇൽ കണമല പാലം പൂർത്തിയായത് കൊണ്ടാണ്. പക്ഷെ ഇപ്പോളും അറയാഞ്ഞിലമൺ പ്രദേശ വാസികളുടെ പാലം എന്ന സ്വപ്നം എങ്ങുമെത്തിയിട്ടില്ല 😔😔😔 കണമല, എഞ്ചവാലി, മൂക്കപെട്ടി, അറ യാഞ്ഞിലിമൺ കോസ്‌വകൾ ഒരു നാടിന്റെ അതി ജീവനത്തിന്റെ ഓർമ്മ തുടിപ്പായി പമ്പ, അഴുത ആറുകളിൽ ഇപ്പോളും നിലനിൽക്കുന്നു. ഇതിൽ കണമല കോസ്‌വേ മാത്രം കണമല പാലം വന്നതോടെ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗം ആയി ഇപ്പോളും നിലനിൽക്കുന്നു. 2018 പ്രളയത്തെ അതി ജീവിച്ച കണമല വലിയ പാലവും അല്പ സമയം മുങ്ങിയെങ്കിലും  നാടിനെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച അഴുതമുന്നി പാലവും കോസ്‌വേകൾ മുങ്ങുമ്പോഴും നാടിന്റെ പ്രതീക്ഷ ഉണർത്തി നാടിന്റെ ജീവ നാഡി ആയി ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു.പക്ഷെ അറ യാഞ്ഞി ലി മൺ പ്രദേശം പലപ്പോഴും വെള്ളപ്പൊക്കം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഒറ്റപ്പെട്ടു പോകുന്നു. പരിഹാരം ഒന്നേയുള്ളു അവിടെയും വേണം ഒരു പാലം. കാലമിനി മാറും ലോകത്തിൻ ഗതിയും മാറീടും ചരിത്രത്തിന്റെ വഴി മാറുമപ്പോൾ മാറ്റമില്ലാതൊന്നതേയുള്ളു മാറ്റത്തിനു മാത്രവും                 ROJAN SEBASTIAN [[ഉപയോക്താവ്:റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ|റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ|സംവാദം]]) 15:11, 6 ജൂലൈ 2025 (UTC) :കോട്ടയം - പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിൽപ്പെട്ട പ്രാദേശമാണ് പമ്പാവാലി .പമ്പയാർ ഒഴുകുന്ന പ്രാദേശം ഇന്ന് കൂടി അർതം ഉണ്ട്‌ [[ഉപയോക്താവ്:റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ|റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ|സംവാദം]]) 16:15, 6 ജൂലൈ 2025 (UTC) == മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ == മനുഷ്യർക്ക് മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾക്ക് സാധാരണ അസുഖങ്ങൾ വരും എന്നാൽ മരണം ഉണ്ടാകുക എന്ന് വെച്ചാൽ മരണകാരണമായ ഏതോ രോഗാണു ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു എന്ന് ഓർക്കുക. ഒരാൾ മരിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ ഉടൻ ശരീരം വൃത്തിയാക്കി അണു നശീകരണ ലേപനങ്ങൾ പുരട്ടി ശരീരത്തിനുള്ളിലുള്ള അണുക്കൾ പുറത്ത് ചാടാതിരിക്കാൻ വായ്ക്കരി ഇടുന്നു 23 ൽ പരം ആൻ്റിബയോട്ടിക്കുകൾ അടങ്ങിയ തുളസി കരിക്ക് വെള്ളം ഇവയെല്ലാം വയിൽ ഒഴിക്കുമ്പോൾ അണുക്കൾ നശിക്കുന്നു.പിന്നെ ചിതയിൽ വെയ്ക്കാൻ സമയം മാവിൻ വിറക് ചന്ദനം രാമച്ചം തുടങ്ങി അണുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന വാതുക്കൽ ഉപയോഗിച്ച് ചിത കത്തിക്കുമ്പോൾ ശരീരത്തിൽ ഉള്ള അണുക്കൾ പുറത് പോകാതിരിക്കാൻ വേണ്ടി കൊല്ലിയും കൂടവും ഉടയ്ക്കുന്നു .ഇതെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് വേകാതെ അവശേഷിക്കുന്ന അസ്ഥിയിൽ ഏതെങ്കിലും അണുക്കൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവയെ നശിപ്പിക്കുന്നത് ആണ് അസ്ഥി സഞ്ചയനം അത് കഴിഞ്ഞ് തെങ്ങ് മഞ്ഞൾ മാറാൻ ഇവ നടുമ്പോൾ പഞ്ച വയുക്കൽ വിഘടിച്ച് ഇല്ലാതെയാകും .ഇതിനെ ആണ് ഓറ എന്ന് പറയുന്നത്. [[ഉപയോക്താവ്:Vinodkumar VL|Vinodkumar VL]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinodkumar VL|സംവാദം]]) 14:22, 18 ജൂലൈ 2025 (UTC) == കുളമാംകുഴി == കോട്ടയം ജില്ലയുടെയും പത്തനംതിട്ട ജില്ലയുടെയും അതിർത്തി യിൽ ഉള്ള ഒരു കൊച്ചു ഗ്രാമം [[ഉപയോക്താവ്:Justinklm|Justinklm]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Justinklm|സംവാദം]]) 18:57, 19 നവംബർ 2025 (UTC) കുളമാംകുഴി എന്ന ഗ്രാമം എരുമേലിയിൽ നിന്നും 3.5 കിലോമീറ്റർ ൽ കൂടുതൽ ഇല്ല ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഇവിടുത്തെ. നെല്ല് ആയിരുന്നു പ്രധാന കൃഷി [[ഉപയോക്താവ്:Justinklm|Justinklm]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Justinklm|സംവാദം]]) 07:21, 11 ജനുവരി 2026 (UTC) == മുഖ്യ താളിന്റെ പുതുക്കലിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശം == നമസ്കാരം, മുഖ്യ താളിലെ ചില വിഭാഗങ്ങൾ ''(ഉദാ: Featured article / Did you know / മറ്റു പ്രദർശന വിഭാഗങ്ങൾ)'' ഏറെക്കാലമായി പുതുക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നു തോന്നുന്നു. പുതിയ എഡിറ്റർമാർക്ക് പ്രചോദനമാകുന്നതിനും പ്രോജക്ടിന്റെ സജീവത പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി ഈ വിഭാഗങ്ങൾ കൂടുതൽ നിരന്തരമായി പുതുക്കുന്നത് പ്രയോജനകരമായിരിക്കും എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഞാൻ സ്വമേധയാ ഒരു വിഭാഗം (ഉദാ: “Did you know” അല്ലെങ്കിൽ Featured article പോലെയുള്ള.. ) മാസത്തിൽ ഒരിക്കൽ പുതുക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ തയ്യാറാണ്. ഇതുപോലെ താത്പര്യം കാണിക്കുന്ന വ്യക്തികളെ കുടി പരിഗണിക്കുക. ഇതിനെക്കുറിച്ച് സമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Jaisonll799|Jaisonll799]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jaisonll799|സംവാദം]]) 14:31, 14 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :Firstly, I am really sorry that I can't type in Malayalam as it is a bit difficult. I came here after I saw your message from the English Wikipedia's Teahouse. :Thank you for raising this and for your willingness to take responsibility for keeping Main Page sections active. You are right that regularly updating areas like Featured Article and Did You Know is important for the visibility and vitality of the project. :Main Page sections are highly visible and represent the project as a whole. Because of this, they are usually handled by editors who have significant editing experience and a strong understanding of project policies and content standards. New editors are generally not given direct responsibility for updating these sections. :However, your interest is very welcome. You can contribute by suggesting articles, preparing drafts, and participating in discussions related to these sections. By continuing to make consistent, quality contributions, you can build the experience and community trust needed for such responsibilities to be considered in the future. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:27, 14 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :Thank you for explaining the responsibility behind handling Main Page sections. I understand that these areas represent the whole project and require experience and trust. I’m not questioning that, and I’m not blaming anyone either — I know smaller communities often work with limited active editors. :My main concern is simply that the Main Page should feel alive and regularly updated, at least within certain time periods. Since it’s the first thing visitors see, a constantly refreshing front page can really help show that the project is active and growing. :Maybe we could think about small structural solutions — for example, setting a fixed update cycle (monthly or bi-weekly), using simple bot assistance where possible, or assigning a small rotating group of experienced editors to oversee specific sections. It doesn’t have to be one person carrying the full weight. :I just hope we can gradually move toward a more consistently updated Main Page so it reflects the real effort happening behind the scenes. :Thank you again for responding — I appreciate the discussion. [[ഉപയോക്താവ്:Jaisonll799|Jaisonll799]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jaisonll799|സംവാദം]]) 17:09, 14 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) ::I agree that an active-looking Main Page is important, especially as it is the first thing readers see. Your concern about regular updates is valid, and it’s something many smaller communities struggle with due to limited active editors. ::At the moment, the challenge is less about structure and more about available experienced editors with time to maintain these sections consistently. While ideas like fixed update cycles or rotating responsibility sound good in theory, they still require sustained commitment from editors who are already handling multiple maintenance tasks. ::I appreciate you raising this thoughtfully and keeping the discussion constructive. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 18:19, 14 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :ഇപ്പോൾ താങ്കൾ തിരുത്തലുകൾ ചെയ്യാനും ലേഖനങ്ങൾ വിക്കി നയങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ചും എഴുതാനും പഠിക്കു , ബാക്കി വഴിയേ നോക്കാം , താങ്കളുടെ സംവാദത്താളിൽ കാര്യനിർവാഹകൻ നൽകിയിട്ടുള്ള മാർഗനിർദേശങ്ങളും കാര്യങ്ങളും പരിഗണിക്കു പഠിക്കു , എല്ലാ വിധ ആശംസകളും നേരുന്നു . <span style="color:blue;font-face:Zapfino, Segoe Script;">[[User:irvin_calicut|- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..]]</span><span style="color:brown;font-face:Papyrus;">[[User talk:irvin_calicut|.. സംവദിക്കാൻ]]</span> 14:39, 16 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) ::തീർച്ചയായും;ഞാൻ ഇനിയും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വിക്കിപീഡിയെ പഠിക്കുവാനും താത്പര്യപ്പെടുന്നു, ആശംസകൾക്ക് നന്ദി ♡. [[ഉപയോക്താവ്:Jaisonll799|Jaisonll799]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jaisonll799|സംവാദം]]) 14:48, 16 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) ::Deey , oru doubt, enganeyanu ithrem official ayt malayalam thil mindunath. arelum onn paranj tharamo [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 11:08, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :::വായന Focus ചെയ്താൽ മതി ഇംഗ്ലീഷും മലയാളവും അത്യാവശ്യം നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്യാനാവും, അതുപോലെ വിക്കിപീഡിയ എന്ന മാധ്യമം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ Formal language ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് കുടുതലും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത്. [[ഉപയോക്താവ്:Jaisonll799|Jaisonll799]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jaisonll799|സംവാദം]]) 11:37, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) ::::Well, I only know to type in official ways in the English language. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 12:43, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :സുഹൃത്തേ താങ്കൾ ഇത് വായിച്ചുനോക്കുന്നതു ഉപകാരപ്പെടും , [[വിക്കിപീഡിയ:അപരമൂർത്തിത്വം]] വായിക്കുമെല്ലോ നന്ദി <span style="color:blue;font-face:Zapfino, Segoe Script;">[[User:irvin_calicut|- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..]]</span><span style="color:brown;font-face:Papyrus;">[[User talk:irvin_calicut|.. സംവദിക്കാൻ]]</span> 14:59, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) ::നന്ദി [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 15:32, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) == 22 February 2026 == നമസ്കാരം, എങ്ങനെയാന്നു മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒരു ലേഖനം സംഭാവന ചേയുന്നത് [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 14:22, 22 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :No Thanks, I found it. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 19:52, 12 മാർച്ച് 2026 (UTC) == ഫിർദൗസ് കായൽപ്പുറം == ഇന്ത്യയിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള മലയാള സാഹിത്യകാരനും മാധ്യമപ്രവർത്തകനുമാണ് ഫിർദൗസ് കായൽപ്പുറം. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വർക്കല ഇലകമൺ കായൽപ്പുറത്താണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനനം. എഴുത്തുകാരനും സാമൂഹ്യചിന്തകനുമായിരുന്ന മുത്താന താഹയുടെയും നുജുമയുടെയും അഞ്ച് മക്കളിൽ മൂന്നാമനായി 1979 സെപ്തംബർ 21ന് ജനിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസ കാലഘട്ടം ഗുരുനിത്യ ചൈതന്യ യതിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ അന്തേവാസി ആയിരുന്നു. തുടർന്ന് പീപ്പിൾസ് കോളജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ പത്മശ്രീ മിത്രാനികേതൻ വിശ്വനാഥനൊപ്പം താമസിച്ചു. നിരവധി കവിതകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. തിലാൻ, പശു ഒരു സ്ത്രീയാണ് എന്നീ കവിതാ സമാഹാരങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.എച്ച് മുഹമ്മദ് കോയയുടെ ജീവിതം ബാലസാഹിത്യ രൂപത്തിൽ തയാറാക്കി 'കുട്ടികളുടെ സി.എച്ച്' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. രണ്ട് പതിറ്റാണ്ട് കാലത്തെ സാംസ്‌കാരിക യാത്രകളുടെ സമാഹാരമാണ് 'ഔട്ടർ ദർബാർ' എന്ന പുസ്തകം. മുൻമുഖ്യമന്ത്രി വി.എസ് അച്യുതാനന്ദനും കവയത്രി സുഗതകുമാരിയും അഭിനയിച്ച 'ഭൂമിയുടെ മക്കൾ' പരിസ്ഥിതി സിനിമയ്ക്ക് തിരക്കഥയും ഗാനരചനയും നിർവഹിച്ചു. മംഗലത്ത് വസുന്ധര, രണ്ടാമത്തെ വീട് തുടങ്ങിയ സിനിമകൾക്ക് ഗാനരചന നിർവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിരവധി ക്രിസ്ത്യൻ ആൽബങ്ങൾക്കും ഗാനരചന നടത്തി. കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ മുഖപത്രവും അധ:സ്ഥിത പിന്നാക്ക ജനതയുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി ശബ്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചന്ദ്രിക ദിനപത്രത്തിന്റെ പത്രാധിപ സമിതി അംഗമാണ്. ചന്ദ്രികയിൽ സീനിയർ സബ് എഡിറ്റർ പദവി വഹിക്കുന്നു. ചന്ദ്രികയുടെ രാഷ്ട്രീയകാര്യ ലേഖകനും സാംസ്‌കാരിക വിഭാഗം മേധാവിയുമാണ്. കേരളത്തിലെ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നൂറുകണക്കിന് ലേഖനങ്ങളും റിപ്പോർട്ടുകളും തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കേരള അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റീവ് സർവീസിലെ (കെ.എ.എസ്) സംവരണ അട്ടിമറി ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സംവരണ വിഷയങ്ങൾ ചന്ദ്രികയിലൂടെ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. 2009 മുതൽ ചന്ദ്രികക്കുവേണ്ടി കേരള നിയമസഭാ നടപടികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തുവരുന്നു. ദളിത് പോരാട്ടങ്ങൾ, വയോജന സംരക്ഷണ സംരംഭങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിൽ സജീവ പങ്കാളിത്തം. തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിന്റെ റീജന്റ് മഹാറാണി മാധ്യമ പുരസ്‌കാരം, കേന്ദ്രീയ സാംസ്‌കാരിക നിലയം അവാർഡ്, രാജ് നാരായണൻജി ഫൗണ്ടേഷൻ മാധ്യമ പുരസ്‌കാരം, സമന്വയ സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരം, പൂവച്ചൽ ഖാദർ സ്മാരക അവാർഡ്, മലയാള വേദി കവിതാ പുരസ്‌കാരം, ലളിതകലാ സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരം, മുസ്ലിം കൾച്ചറൽ ഫോറം അവാർഡ്, ജനതാവേദി പുരസ്‌കാരം, സ്മൃതി സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരം എന്നിവക്ക് അർഹനായി. == 05 August 2026 == 2011 മുതൽ [[നിക്കോള ടെസ്‌ല|നികോള ടെസ്‌ല]] (Nikola Tesla) ആണ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ലേഖനം ആയി കിടക്കുന്നത്. ഇത് എപ്പോഴാണ് മാറുക? മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഒരു സജീവ വിക്കിപീഡിയ ആണല്ലോ [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 15:22, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) r6dwzzubup4tr5tapdi9p3w5yhyktn5 4681104 4681082 2026-10-29T03:10:01Z Martinkottayam 84843 /* 05 August 2026 */ 4681104 wikitext text/x-wiki {{Talkheader}} <imagemap> ചിത്രം:കുമിളകൾ3.jpg|center circle 34 50 32 [[സംവാദം:പ്രധാന താൾ/നിലവറ 1]] circle 116 49 40 [[സംവാദം:പ്രധാന താൾ/നിലവറ 4]] desc none </imagemap> ==2018 അപ്ഡേഷൻ== പ്രധാന താളിലേയ്ക്ക് പുതിയ താളുകൾ 2018 ജനുവരി കഴിയാറായിട്ടും അപ്ഡേറ്റ് നടന്നു കാണുന്നില്ല !!! malikaveedu 04:15, 28 ജനുവരി 2018 (UTC) == [[:af:|Afrikaanse Wikipedia]] == Please add the [[:af:|Afrikaanse Wikipedia]] on the list, as it reached 50,000 articles today. The quality of articles seems to be good enough. Best regards, -- [[ഉപയോക്താവ്:SpesBona|SpesBona]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SpesBona|സംവാദം]]) 10:10, 15 ജൂൺ 2018 (UTC) == ചെറിയൊരു സംശയം == ഒരു ലേഖനത്തിൽ '''ശ്രദ്ധേയതനയം അനുസരിച്ച് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു'''.എന്ന് കണ്ടിരിന്നു അത് എന്താ അങ്ങനെ ? ഇവിടെ ആദ്യം ആയതു കൊണ്ട് വല്യ പിടിയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Sajithbhadra|Sajithbhadra]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sajithbhadra|സംവാദം]]) ::@[[ഉപയോക്താവ്:Sajithbhadra|Sajithbhadra]], വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒരു ലേഖനം നിലനിർത്തണമോ വേണ്ടയോ എന്നു തീരുമാനിക്കുന്ന ഒരു മാനദണ്ഡമാണ് [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത|ശ്രദ്ധേയതാ നയം]] കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. വിക്കിപീഡിയയ്ക്കു പുറത്തുള്ള ആധികാരിക [[വിക്കിപീഡിയ:അവലംബങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കേണ്ടതെങ്ങനെ|സ്രോതസ്സുകളിൽ]] (വെബ്സൈറ്റുകൾ, പുസ്തകങ്ങൾ, പത്രങ്ങൾ etc.) ആഴത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്ന വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് മാത്രമേ വിക്കിപീഡിയയിൽ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാവൂ എന്നാണ് ശ്രദ്ധേയതാ നയം പറയുന്നത്. ചില വിഷയങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയതാ നയം പാലിക്കുമെങ്കിയും [[വിക്കിപീഡിയ:എന്തൊക്കെയല്ല]] എന്നതു കൂടി പരിഗണിച്ചാണ് ലേഖനം നിലനിർത്തണമോ വേണ്ടയോ എന്നു തീരുമാനിക്കുന്നത്. സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതിനും മറ്റു സഹായങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിനും [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ|സഹായമേശ]] എന്ന പേജാണ് കൂടുതൽ അനുയോജ്യം. ഇക്കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 00:12, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) ബോറീലിസ് തടാകം ഇത് ചൊവ്വയിലെ ഒരു തടാകം ആണ്, എന്നാൽ നമ്മുടെ മലയാളം വിക്കി യിൽ ഇതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഒന്നും കാണുന്നില്ല, ഇന്ഗ്ലീഷിൽ അധികം പ്രവീണ്യം ഇല്ലാത്തവർക്കായ് മലയാളത്തിൽ ഇതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ആരെങ്കിലും പങ്ക് വയ്ക്കുമോ?? [[ഉപയോക്താവ്:ജയപ്രകാശ്|ജയപ്രകാശ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ജയപ്രകാശ്|സംവാദം]]) 04:44, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) == തിരയൽ ഫലം == നമ്മൾ ഇപ്പോ നരേന്ദ്ര മോദി,പിണറായി വിജയൻ എന്നൊക്കെ സെർച്ച് ചെയ്താൽ അവരുടെ ഒരു പ്രെഫൈൽ തനെ വരില്ലെ??? അത് പോലെ മറ്റൊരാളെടെത് ഉണ്ടാക്കാൻ എന്താ ചെയ്യേണ്ടത്??ഞാൻ കുറെ നോക്കി വിശദമായാട്ട് പറഞ്ഞു തരാൻ പറ്റുവെങ്കി 9895381572 ഇത് എന്റെ വാട്സാപ്പ് നംബറാണ് [[ഉപയോക്താവ്:Vasif Manu|Vasif Manu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vasif Manu|സംവാദം]]) 08:07, 7 നവംബർ 2018 (UTC) == Aacharam == Aachara lenganangal acharamakunna kalam.navothanathal nediyathokkeyum marannu pracheena sheelangalilekku thirike madangunna kalam.politics matti vachu alpamallatha charcha vendunna oru vishayam. [[ഉപയോക്താവ്:Sajithlal Malayalapuzha|Sajithlal Malayalapuzha]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sajithlal Malayalapuzha|സംവാദം]]) 09:05, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) == തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രം == ഇപ്പോൾ പ്രധാനതാളിൽതിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രം കാണാനില്ല. പിന്നെ നോക്കിയപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത് {{Ping|Razimantv}} അത് അങ്ങ് വേണ്ടെന്നുവച്ചതാണെന്ന്. "Hide Featured image till update" ഇങ്ങനെയും കാണുന്നു. എന്നാൽ പിന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനവും, പുതിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന് അതും മറയ്ക്കാമായിരുന്നു. രണ്ടും പുതുക്കിയിട്ട് കാലങ്ങളായി. ചെയ്യുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:21, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|രൺജിത്ത്]] ഓഫീസിലിരിക്കുമ്പോഴാണ് ഫലകം നിലവിലില്ലാത്തത് കണ്ടത്, രാത്രി വീട്ടിലെത്തിയ ശേഷം ശരിയാക്കാമെന്നു വച്ചു. ലേഖനം പുതുക്കിയില്ലെങ്കിലും അവിടെ ഉണ്ടാകുമല്ലോ, ചിത്രത്തിന്റെ ഭാഗത്തു ചുവന്ന കണ്ണി കിടക്കേണ്ടെന്ന് കരുതി ചെയ്തതാണ് -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<font color=green>ടി വി</font>]] 14:32, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) :തൽക്കാലത്തേക്ക് പഴയ ചിത്രമുപയോഗിച്ച് ഫിക്സ് ചെയ്തു -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<font color=green>ടി വി</font>]] 14:41, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) ::ശരി. അവിടെ പുതിയതായി തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രം ആക്കാനായി ഒരെണ്ണം കിടപ്പുണ്ടായിരുന്നല്ലോ. എന്തിനാണ് പഴയത് എടുത്തത്. ഈ ചുവന്നകണ്ണി ഇന്ന് ഒരു ദീവസത്തെ പ്രശ്നമല്ല. പണ്ടുമുതലേ ഇവിടെ യുള്ളതാണ്. ഇതൊന്നും ശരിയാക്കാൻ ആർക്കും ഇവിടെ നേരമില്ല. ശരി നോക്കട്ടെ ഇത് ശാശ്വതമായി പരിഹരിക്കാനാ‍യി എന്തെങ്കിലും ചെയ്യാമോ എന്ന്. തത്കാലം ഇത് ശരിയാക്കൂ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:37, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) :::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|രൺജിത്ത്]]: ചെയ്തു, ഒന്ന് നോക്കാമോ? -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<font color=green>ടി വി</font>]] 18:02, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC) @[[User:Razimantv|റസിമാൻ]], @[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|രൺജിത്ത്]], @[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] പ്രധാനതാളിലേയ്ക്കുള്ള പുതിയ തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രം ഭാഗത്ത് ചുവന്നകണ്ണിയായി കിടക്കുന്നു. ചിത്രം മാറ്റാൻ തീരുമാനമായ ചിത്രം ആയിട്ടില്ല. ബന്ധപ്പെട്ടവർ ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ...--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 01:32, 13 ജനുവരി 2019 (UTC) : ശരിയാക്കി. ഇതിന് കാര്യനിർവാഹക അവകാശം വേണോ, ആർക്കും തിരുത്താവുന്നതല്ലേ ഉള്ളൂ? ഏതായാലും അടുത്ത ആഴ്ചത്തേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ചിത്രങ്ങളൊന്നും നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല. ഏഴു ദിവസത്തിനകം അവിടെ എന്തെങ്കിലും എത്തിക്കണം -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 09:24, 13 ജനുവരി 2019 (UTC) [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] ചിത്രത്തിൻറെ തീരുമാനത്തിൽ ശരിയടയാളം ഇടുന്നത് കാര്യനിർവ്വാഹകർക്കുമാത്രമേ പാടുള്ളൂ എന്നാണ് ഞാൻ ധരിച്ചിരുന്നത്. അതിനുശേഷമെ ചിത്രം ആ താളിൽ നിന്ന് പ്രധാന താളിലേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ കഴിയുകയുള്ളൂ. അതുകൊണ്ടാണ് സംവാദതാളിലെഴുതിയത്. തുടർന്ന് ശ്രദ്ധിക്കാം...--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:39, 13 ജനുവരി 2019 (UTC) :കാര്യനിർവാഹക അവകാശം എന്നത് സാങ്കേതികമായ അവകാശം മാത്രമാണ്. നയങ്ങൾ പാലിക്കുന്നിടത്തോളം ഏതൊരു ചർച്ചയും തിരഞ്ഞെടുപ്പും ആർക്കും തുടങ്ങാവുന്നതും അവസാനിപ്പിക്കാവുന്നതുമാണ്. ഒടുവിൽ മായ്ക്കൽ/സംരക്ഷിതതാൾ തിരുത്തൽ മുതലായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ തീരുമാനം നടപ്പിലാക്കാൻ ഏത് കാര്യനിർവ്വാഹകരോടും ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യാം. -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 09:54, 13 ജനുവരി 2019 (UTC) == ഇന്ത്യയിലെ പരിസ്ഥിതി സമരങ്ങൾ == ഇന്ത്യയിലെ പരിസ്ഥിതി സമരങ്ങൾ ഏവ? സെർച്ചിൽ വരുന്നില്ല.pls help [[ഉപയോക്താവ്:Alanjosesanto|Alanjosesanto]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Alanjosesanto|സംവാദം]]) 16:37, 14 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) 6യ്യ്യോ yyt4യൂബ്ഹ്ഹ് ഉറുക്യ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ്ഹ് [[ഉപയോക്താവ്:ചാണക്യൻ2016|ചാണക്യൻ2016]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ചാണക്യൻ2016|സംവാദം]]) 17:21, 2 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) == രസതന്ത്രം == സുഹൃത്തുക്കളേ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏറ്റവും കുറവ്, രസതന്ത്ര ശാഖയിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളാണെന്ന് തോന്നുന്നു. വളരെ പരിചിതമായ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ താൾ പോലും ഇല്ല. ഒരു തിരുത്തൽ യജ്ഞം ആലോചിച്ചാലോ? [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 02:41, 24 മാർച്ച് 2019 (UTC) :നല്ല നിർദ്ദേശം. അവശ്യമായ ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക വല്ലതുമുണ്ടോ? -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 11:33, 24 മാർച്ച് 2019 (UTC) * [[രാസസംയുക്തങ്ങളുടെ പട്ടിക]] കാ​ണുക . ഇവ ചെയ്താൽത്തന്നെ ആയിരക്കണക്കിന് കണ്ണികൾ ലഭിക്കും.-- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 10:08, 27 മാർച്ച് 2019 (UTC) :ഇത്രയും ഉള്ളതാണ് പ്രശ്നം. പ്രധാനപ്പെട്ട പത്തോ ഇരുപതോ എണ്ണം പട്ടികപ്പെടുത്തിയാൽ അവകൊണ്ട് തുടങ്ങാമല്ലോ -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 14:54, 27 മാർച്ച് 2019 (UTC) * ഒരു പട്ടിക താഴെ നൽകുന്നു. വികസിപ്പിക്കാം: -- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:42, 1 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC) 😂😂😂😂 [[ഉപയോക്താവ്:Nithin Natarajan|Nithin Natarajan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Nithin Natarajan|സംവാദം]]) 18:45, 11 ജൂൺ 2021 (UTC) ==തുടങ്ങാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |- ! style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | പരിഭാഷപ്പെടുത്താവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ || മലയാളം |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Electrochemistry]] || [[വൈദ്യുത രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:History of chemistry]] || [[രസതന്ത്ര ചരിത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Medicinal chemistry]] || [[ഔഷധ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Polymer chemistry ]] || [[പോളിമർ‌ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Photochemistry]] || [[പ്രകാശ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Neurochemistry]] || [[നാഡീയ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Forensic chemistry]] || [[ഫോറൻസിക് രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Cathode]] || [[കാഥോഡ്]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Chain reaction]] || [[ചെയിൻ റിയാക്‌‌ഷൻ]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Nuclear chemistry]] || [[ന്യൂക്ലിയാർ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Radiation chemistry]] || [[റേഡിയേഷൻ രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Radioactive tracer]] || [[റേഡിയോ ആക്റ്റീവ് ട്രേസർ]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Agricultural chemistry]] || [[കാർഷിക രസതന്ത്രം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Herbicide]] || [[കളനാശിനി]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Intermolecular force]] || [[തന്മാത്രാന്തര ബലം]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:Royal Society of Chemistry]] || [[റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് കെമിസ്‌ട്രി]] |- | style="text-align: left; vertical-align: bottom; border: 1px solid black; width: 505px; height: 21px; " | [[:en:International Union of Pure and Applied Chemistry]] || [[ഇന്റർ നാഷണൽ യൂണിയൻ ഫോർ പ്യുർ ആന്റ് അപ്ലൈഡ് കെമിസ്‌ട്രി]] |- |} == ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ യുവതീപ്രവേശം == '''വിക്കിപീഡിയ വിജ്ഞാനകോശമോ രാഷ്ട്രീയവും സാമുദായികവുമായ വിവാദ വിഷയങ്ങളുടെ പരസ്യവേദിയോ?'''--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 05:07, 18 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC) സ്വാമിയേ ശരണം [[ഉപയോക്താവ്:Nithin Natarajan|Nithin Natarajan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Nithin Natarajan|സംവാദം]]) 18:47, 11 ജൂൺ 2021 (UTC) :ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഭാരതത്തിലെ ഋഷിമാർ സായിപ്പിൻറെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ സയന്റിസ്റ്റ് ഉണ്ടാക്കിയതാണ് 33 കോടി ജോഡി ദൈവങ്ങൾ പിന്നെ അവരുടെ കുട്ടികൾ അതായത്ഉ പദേവതകൾ ഓരോ ദേവതയ്ക്കും നാലിൽ കൂടുതൽ മന്ത്രങ്ങളും പൂജകളും വഴിപാടുകളും ചിട്ടപ്പെടുത്തി 11 കോടി ജോഡി വീതം ബ്രഹ്മ വിഷ്ണു മഹേശ്വരന്മാർക്കായി വീതിച്ചു നൽകി സായിപ്പിൻറെ ഭാഷയിൽ ജീൻ തെറാപ്പി എന്ന്പറയാം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിന് പ്രചാരകരെയും നിയോഗിക്കുകയുണ്ടായി എന്നാൽ കാലാന്തരത്തിൽ പ്രവാചകന്മാർ എല്ലാപേരും അവരവരുടെ ഇഷ്ടത്തിനൂും കാമ ചിന്തകൾക്കും വേണ്ടി പല നിയമങ്ങളും മാറ്റി എഴുതി എങ്ങനെയെന്നാൽ ശ്രീനാരായണ ഗുരുദേവൻ റെ ശിഷ്യൻ ശാന്തിഗിരി മതം ഉണ്ടാക്കിയത് പോലെ ഉദാഹരണമായി ശിവൻ വേടൻ മല വേടൻ അരയൻ തുടങ്ങി എസ് സി എസ് ടി ഓ ബി സി വിഭാഗക്കാരുടെതുപോലെ കാട്ടിൽ വസിച്ച വേട്ടയാടി മാംസവും രക്തവും കള്ളും കുടിച്ച് കൂത്താടി നടക്കുകയും ചുടല മാംസവും ഭസ്മവും ധരിച്ച അഘോരി രൂപത്തെ ആരാധിക്കുന്നവരും ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കുന്നവരും ഉണ്ട് ചിലർ അഘോര മൂർത്തിയുടെ പോലെ വസ്ത്രം ധരിക്കാതെ ലിംഗം പുറത്ത് കാട്ടി മാംസവും ഭക്ഷിച്ച് ജീവിക്കുന്നു മറ്റുചിലരാകട്ടെ ലിംഗത്തിന്റെ അഗ്ര ചർമം പോലും അറത്ത് മാറ്റി ലിംഗം പൂർണ്ണമായും പുറത്ത് കാട്ടി നടക്കുന്നു ശിവൻ ഇടയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനാൽ ഹിന്ദുക്കൾ ഉൾപ്പെടെ സകലരും ശിവൻറെ അമ്പലത്തിൽ ഇടത്തോട്ട് അപ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നു ഉദാഹരണം മക്ക മദീന സകല ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങളും. ശിവൻ എന്നത് പൂർണ്ണ പുരുഷൻ ആണ എന്നാൽ മഹാവിഷ്ണു എന്നത് പുരുഷനും അല്ല സ്ത്രീയും അല്ല ഏന്നാൽ ഒരേസമയം സ്ത്രീയും ആണ് പുരുഷനും ആണ് പൂർണ്ണ പുരുഷൻ ആയ ശിവൻ മഹാവിഷ്ണുവിനെ പ്രാപിച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ പുത്രനാണ് അയ്യപ്പൻ അയ്യപ്പൻ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത് മനസ്സിനെ ആണ് അയ്യപ്പൻറെ വാഹനം എന്നത് നിമിഷനേരം കൊണ്ട് സകല ബ്രഹ്മണ്ഡവും ചുറ്റി തിരിച്ച് വരാൻ ശേഷിയുള്ള വേഗതയേറിയ വെള്ള കുതിര ആണ് മാനസിക പ്രശ്നം ഉള്ള ഒരു വ്യക്തിയെ ചികിത്സിക്കുക എന്നത് ആണ് ആയതിന് വേണ്ടി ശബരിമലയിൽ നവ പാഷാണ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും അതിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന വസ്തുക്കളായ പഞ്ചാമൃതം നെയ്യ് ഇവയിൽ നവ പാഷാണത്തിന്റെ ചെറിയ ഒരംശം ലയിച്ച് ചേരുന്നു ചെറിയ ഒരു അശം ലയിച്ചു ചേരുന്നൂ ഇത് പ്രസാദമായി ഓരോ വ്യക്തിയും കഴിക്കുമ്പോൾ ഈ മരുന്ന്ശരീരം പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധമാകുന്നു അതോടൊപ്പം വൃശ്ചിക മാസം ഒന്നാം തീയതി മുതൽ വീട്ടിൽ നിന്നും ദൂരെ മാറി പച്ചപ്പന്തൽ ഉണ്ടാക്കി അവിടെ താമസിച്ച് എപ്പോഴും ശരണമന്ത്രം ജപിച്ച് മനസ്സിൽ കാമ കോത മോഹങ്ങൾ ഒന്നുമില്ലാതെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധമാക്കി ശബരിമല യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ കാമ ചിന്ത ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഏഴിനും എഴുപതിനും ഇടയ്ക്കു പ്രായമുള്ള സ്ത്രീകൾ അവിടെ വരരുത് എന്ന് പറയുന്നത് ശബരിമലയിൽ എത്തുന്ന ഓരോ ഭക്തനെയും അവൻറെ മനസ്സിലുള്ള സകല ചിന്തകളെയും ശരത്തിൽ ആവാഹിച്ച് ആരിൽ തറച്ച് മാളികപ്പുറത്ത് അമ്മയെ തൊഴുത് ശൂന്യമായ മനസ്സോടുകൂടി അയ്യപ്പനെ തൊഴുത് പ്രസാദം കഴിക്കുന്ന തടുകൂടി ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുക്കാം ഇതാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ചെയ്യുന്നത് ഇതിനെയാണ് മിത്ത് എന്ന് പറഞ്ഞ അധിക്ഷേപിക്കുന്നത് [[ഉപയോക്താവ്:Vinodkumar VL|Vinodkumar VL]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinodkumar VL|സംവാദം]]) 13:48, 18 ജൂലൈ 2025 (UTC) == നശീകരണം == 2409:4073:183:6345:2BE6:FA:A7BD:AFC5 എന്ന ഈ IP യിൽ നിന്ന് നശീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. എന്റെ User പേജിൽ അനാവശ്യ തിരുത്തലുകൾ നടത്തി അസഭ്യം ചേർക്കുന്നുണ്ട്. IP ബ്ലോക്കു ചെയ്യാനാവുമോ? [[സംവാദം:റ്റിനിൽ പീറ്റർ പിജെ]] കാണുക. [[റ്റിനിൽ പീറ്റർ പിജെ]] എന്ന താൾ ഇതിന് മുൻപും പല തവണ നീക്കം ചെയ്തതാണ്. ചെറിയ മാറ്റങ്ങളോടെ വീണ്ടുമുണ്ടാക്കിയത് ടാഗ് ചെയ്തതാവാം കാരണം --- --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:52, 28 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC) :{{കൈ}} താൾ നീക്കം ചെയ്ത് സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 17:41, 28 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC) == മൊബൈലിലെ രൂപകല്പന സംബന്ധിച്ച് == {{ping|Praveenp}}, {{ping|Razimantv}} പ്രധാന താളിൽ വരുത്തേണ്ട ചില മാറ്റങ്ങൾ (അടിയന്തിരമാണെന്ന് തോനുന്നു) [https://phabricator.wikimedia.org/T246401 ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ] നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദയവായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 19:14, 9 മേയ് 2020 (UTC) :ടാബുകൾ മൊത്തം ബ്രേക്ക് ആവുന്നു. മൊത്തം മാറ്റേണ്ടിവരും :( -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 21:45, 11 മേയ് 2020 (UTC) കുറച്ചൊക്കെ ശരിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പക്ഷെ തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം, ചിത്രം എന്നിവയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഫലകങ്ങൾ അടിമുടി മാറ്റാതെ നടക്കില്ല -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 12:42, 17 മേയ് 2020 (UTC) :തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനത്തിൽ ഒരു പ്രശ്നം ഉണ്ട്. ഇത് മുൻപുണ്ടായോരുന്നതാണോ എന്ന് അറിയില്ല. രണ്ടാമത്തെയും (സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ) മൂന്നാമത്തെയും (മുരിങ്ങ) ശെരിയായി താളിലെ വിവരങ്ങൾ കാണിക്കുന്നില്ല. [[ഫലകം:പ്രധാനതാൾ-തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം]] ഫലകത്തിൽ ഏതോ ചരം ആവർത്തിച്ച് വന്നതായും കാണുന്നുണ്ട്. nomobile ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ട രീതി ശെരിയാണോ എന്ന് പുനഃപരിശോധിച്ചാൽ നന്നായിരുന്നു (ഒരു അഭ്യർത്ഥന മാത്രം). [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 13:12, 17 മേയ് 2020 (UTC) ::ആ ഭാഗം റിവർട്ട് ചെയ്യാൻ മറന്നതായിരുന്നു. ക്ഷമിക്കുക -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 11:30, 18 മേയ് 2020 (UTC) == മൊബൈൽ വേർഷന്റെ ലേഔട്ട് സംബന്ധിച്ച് == വിക്കിപീഡിയയുടെ മൊബൈൽ വേർഷന്റെ ലേഔട്ട് ലേഖനങ്ങൾ എഡിറ്റ് ചെയ്യുന്നതിന് ഒട്ടും അനുയോജ്യമല്ല. ഡെസ്ക്ക്ടോപ്പ് വേർഷനിലുള്ള പല പ്രധാന ഓപ്ഷനുകളും ഇതിൽ ലഭ്യമല്ല. ഡെസ്ക്ക്ടോപ്പ് വേർഷൻ എന്നു സേർച്ച് ചെയ്താലും മൊബൈൽ വേർഷൻ മാത്രമാണ് വരുന്നത്. ദയവായി ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാമോ ? പൂർണ്ണമായും ഡെസ്ക്ക്ടോപ്പ് വേർഷനിലേക്ക് മാറാനുള്ള ഓപ്ഷൻ കൂടെയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ നന്നായിരുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 13:29, 11 മാർച്ച് 2021 (UTC) ::[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]], പേജിനു താഴെത്തന്നെയായി [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE&mobileaction=toggle_view_desktop ഡെസ്ക്ടോപ്പ്] എന്നൊരു ഓപ്ഷൻ ഉണ്ടല്ലോ? ഡെസ്ക്ടോപ്പ് വേർഷനിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ [https://ml.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE&mobileaction=toggle_view_mobile മൊബൈൽ ദൃശ്യരൂപം] എന്നും കാണിക്കും.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 04:48, 13 മാർച്ച് 2021 (UTC) * നന്ദി--[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 08:26, 12 ജൂൺ 2021 (UTC) ==പ്രധാനതാളിലെ ചിത്രം== എച്ച് ജി വെൽസിന്റേത് തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രമാണോ ?--[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 12:21, 21 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) == മലയാളം == അക്ഷര സംഖ്യ കൃത്യം പറയാത്ത ഭാഷ [[ഉപയോക്താവ്:Kunchikuttan|Kunchikuttan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kunchikuttan|സംവാദം]]) 12:40, 8 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) == Cvnmlps Thrikkannamangal == Kottarakara വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല യിലെ പഴക്കം ചെന്ന ഒരു സ്ക്കൂൾ ആണ് CVNMLP school. [[ഉപയോക്താവ്:Bovasblr|Bovasblr]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bovasblr|സംവാദം]]) 16:05, 1 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) == യ്യ്യ്ഫ് gg == യ്യ്യ്യ്റ്റ് [[ഉപയോക്താവ്:ചാണക്യൻ2016|ചാണക്യൻ2016]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ചാണക്യൻ2016|സംവാദം]]) 17:20, 2 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) == ദാവീദിൻ്റെ പുസ്തകം == മലയാള നോവലാണ് ദാവീദിന്റെ പുസ്തകം.നോവലിസ്റ്റും സാമൂഹിക ചിന്തകനും ആയ മാത്യു സണ്ണി കെ ആണ് രചയിതാവ്   ദാവീദിന്റെ പുസ്തകം കർത്താവ് -മാത്യു സണ്ണി ഭാഷ - മലയാളം പ്രസാദകർ - കേരള ബുക്സ് ഉള്ളടക്കം മാത്യു സണ്ണി കെ രചിച്ച ദാവീദിന്റെ പുസ്തകം എന്ന നോവൽ ബൈബിളിനെ  അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ഇയോബിനെ അനുസ്മരിക്കുന്നതാണ് വാർദ്ധക്യത്തിലെ   ദാവീദിൻ്റെ സഹനങ്ങൾ വൃദ്ധനായ ദാവീദ് രാജാവ് കിടക്കയിലാകുമ്പോൾ സിംഹാസനപോര് മുറുകുന്നു.റാണിമാരായാ ഹഗിതും ബെത് ശേബയും പുത്രന്മാർക്കു വേണ്ടി കരുക്കൾ നീക്കുന്നു.സേനാനായകൻ യോവാബും പ്രവാചകൻ നാഥാനും പുരോഹിതൻ അഭിയാഥരും സദോകും ബെനയും എല്ലാം പക്ഷം ചേരുന്നു.യുവരാജാവ് അദോനിയ പിടിമുറുക്കുന്നു 'എന്നാൽ രാജാവിൻ്റെ ശുശ്രൂഷകാരി അബിശഹിന്റെ സഹായത്തിൽ സോളമൻ രാജാവാകുന്നു. ബൈബിൾ പരിശോധിച്ചാൽ ഇസ്രായേലിൻ്റെ രാജാവായ ദാവീദിന്റെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും ഒരുപോലെ കാണാനാവും. സോളമൻ്റെയും ബാല്യത്തിലേയ്ക്കും  അബിശഹിൻ്റെ ചാണക്യതന്ത്രത്തിലേയ്ക്കും  മാത്യൂ സണ്ണി കെ.വെളിച്ചം വീശുന്നു. വീരനായ ദാവീദ് ജീവിതാന്ത്യത്തിൽ തനിച്ചാകുന്നു കുറ്റബോധം അദ്ദേഹത്തെ വേട്ടയാടുന്നു ശലമോന്റെ ബാല്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിത്രീകരണം അത്യന്തം കൗതുകകരമാണ് അതിശയിപ്പിക്കുന്നത് അഭിഷേകിന്റെ ചാണക്യ തന്ത്രം. വാർധക്യത്തിലെ മനുഷ്യൻ്റെ വേദനയും സഹനവും രോഗവും നിരാശയും കുറ്റബോധവും ക്ഷോഭങ്ങളും അന്യരോടും ദൈവത്തോടുള്ള അമർഷവും  നോവൽ പറയുന്നുണ്ട്.ഇയ്യോബിൻ്റെ പുസ്തകത്തിൻ്റെ ഘടനയാണ് നോവലിസ്റ്റ് സ്വികരിച്ചിരിക്കുന്നത് മുഖ്യ കഥാപാത്രങ്ങൾ ദാവീദ് -ഇസ്രയേൽ രാജാവ് യോവാവ് -സേനാപതി അബ് ശലോം - മാകായുടെ പുത്രൻ മാക - റാണി താമാർ - മാകായുടെ പുത്രി ബെത് ശേബ - മഹാറാണി ശലോമോൻ - ബെത് ശേബയുടെ പുത്രൻ ഹഗിത് - റാണി. അദോനിയാഹ്- ഹഗിതിൻ്റെ പുത്രൻ നാഥാൻ -പ്രവാചകൻ ഈറ- രാജപുരോഹിതൻ അഭിയാഥർ - മുഖ്യപുരോോഹിതൻ അബി ശഹ് - രാജാവിൻ്റെ ശ്രശ്രൂഷക അവലംബം ബൈബിൾ ദാവീദ് സോളമൻ ദാവീദിന്റെ പുസ്തകം നോവൽ [[ഉപയോക്താവ്:സണ്ണി കൊല്ലാറ|സണ്ണി കൊല്ലാറ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സണ്ണി കൊല്ലാറ|സംവാദം]]) 16:41, 2 മാർച്ച് 2023 (UTC) == ബാസ്റ്റിൻ കെ ജെ == കേരളത്തിലെ ഒരു ഇടതുപക്ഷ ചിന്തകൻ . [[ഉപയോക്താവ്:Kjbastinn|Kjbastinn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kjbastinn|സംവാദം]]) 11:52, 23 മേയ് 2023 (UTC) == കാക്കത്തണ്ട് == പ്രാദേശികമായി ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ വെള്ളത്തണ്ട് എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ചെടിയാണ് കാക്കത്തണ്ട്. കേരളത്തിൽ ഇത് വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു. Peperomia pellucida എന്നാണ് ഇതിന്റെ ശാസ്ത്രീയ നാമം. ധാരാളം ജലം ആവശ്യമുള്ള ചെടി ആയതിനാൽ മഴക്കാലങ്ങളിൽ നന്നായി വളർന്നു നിറയുകയും വേനൽക്കാലമാകുമ്പോൾ ഉണങ്ങി പോകുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. നനവുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ എല്ലാ കാലത്തും കാണാം. കള വർഗ്ഗത്തിൽ പെടുന്ന ചെടി ആയതിനാൽ ഇത് കിളച്ചു കളയുമാകയാണ് പതിവ്. തണ്ടിൽ ധാരാളം വെള്ളം ശേഖരിച്ചു വെക്കാൻ കഴിവുള്ള ചെടിയാണ് കാക്കത്തണ്ട്. അത് കൊണ്ട് പണ്ടുകാലത്ത് സ്ളേറ്റിൽ എഴിതിയതു മായ്ക്കാൻ കുട്ടികൾ ഇതിന്റെ തണ്ട് ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ഉപയോഗങ്ങൾ ഒന്നും ഇല്ലാത്ത ഈ ചെടി കർഷകർക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു തലവേദന ആവാറുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:Shijums12345|Shijums12345]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shijums12345|സംവാദം]]) 09:01, 9 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) :[[മഷിത്തണ്ട്]] കാണുക. താൾ മെച്ചപ്പെടുത്താനും കൂടാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 06:29, 11 ഡിസംബർ 2023 (UTC) == മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മലയാളമാക്കുക == സംസ്കൃതവൽക്കരണവും ഇംഗ്ലീഷ് വൽക്കരണവും ഒഴിവാക്കി പച്ചമലയാളത്തിന്റെ ലളിതവും നിലവാരമുള്ളതുമായ നിലയിലെയ്ക്ക് മലയാളമൊഴിയുടെ അന്തസ്സത ചോരാതെ വിക്കിപീഡിയ തർജ്ജമ ചെയ്യുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ar.ml6|Ar.ml6]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ar.ml6|സംവാദം]]) 04:15, 10 ഡിസംബർ 2023 (UTC) == സ്വാമി പ്രതിഭാനന്ദ ==  മലേഷ്യയിൽ സിദ്ധയോഗസമാജത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ, [[ഉപയോക്താവ്:Sachinchand|Sachinchand]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sachinchand|സംവാദം]]) 07:34, 14 മേയ് 2024 (UTC) == പരിശോധന പരീക്ഷ == പരിശോധന പരിക്ഷ കുട്ടികൾക്ക് ഇടയിലെ പഠനത്തിന് തടസമായി ഇരിക്കുന്ന മേഖലയെ തിരിച്ചറിയുവാനും കൂടാതെ അവരുടെ കഴിവുകകളും പരിമിതികളും മനസിലാക്കുവാനും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു പരീക്ഷണ രീതിയാണ് പരിശോധന പരീക്ഷ. ഇതിലൂടെ അധ്യാപകർക്ക് കുട്ടികളിലെ പഠന നിലവാരം ഉയർത്തുവാനും പ്രശ്നങ്ങളെ പരിഹരിക്കുവാനും സാധിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Sreya18112000|Sreya18112000]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreya18112000|സംവാദം]]) 15:23, 5 ഡിസംബർ 2024 (UTC) == പമ്പാവാലി == [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/2409:4073:4ECA:4D73:0:0:C28B:503|2409:4073:4ECA:4D73:0:0:C28B:503]] 14:54, 6 ജൂലൈ 2025 (UTC) == പമ്പാവാലി == പമ്പയാറിന്റെ തീരങ്ങളിൽ ഉണരുന്ന പമ്പാവാലി ............................................................... 1939 - 1945 വരെയുള്ള രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധ കാലം.അമേരിക്ക, സോവിറ്റ് യൂണിയൻ, ബ്രിട്ടൻ, ഫ്രാൻസ്,  എന്നിവർ ഒരു ചേരിയിലും ജർമ്മനി, ഇറ്റലി, ജപ്പാൻ,എന്നിവർ മറു ചേരിയിലും നിന്നുള്ള യുദ്ധം. ലോകമെങ്ങും യുദ്ധം കൊടുമ്പിരി കൊണ്ടത് മൂലം കൊടിയ പട്ടിണിയും  സാമ്പത്തിക ഞരുക്കവും ഭഷ്യ ധാന്യങ്ങളുടെ കുറവ് മൂലം ഉണ്ടായ പട്ടിണിയും മരണവും മൂലം ഉഴലുന്ന ഒരു കെട്ട കാലം. അന്ന് ഇന്ത്യ എന്നൊരു രാജ്യം പോലും നിലവിൽ ഇല്ലായിരുന്നു. എന്നാലും തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തിൽ പെട്ട നമുക്ക് ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ്‌ ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമായി  നിൽക്കേണ്ടി വന്നു. ഏകദേശം 565 ഓളം നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ പെടുന്ന ഇന്ത്യ ഉപ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ പെടുന്ന  ഒരു ചെറിയ നാട്ടുരാജ്യം ആയിരുന്നു ആക്കാലത് തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജ്യം. അതിൽ പെടുന്ന ഒരു ചെറിയ ഭൂപ്രദേശം ആയിരുന്നു നമ്മുടെ നാടും. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉണ്ടായ പട്ടിണി മൂലം  തിരുവിതാംകൂറിൽ ഏകദേശം 90,000 ത്തോളം പേരുടെ മരണത്തിനും കാരണം ആയതായി പറയപ്പെടുന്നു.. ത്രിരാഷ്ട്ര സഖ്യ കക്ഷിയിൽ ( ഇറ്റലി, ജർമ്മനി, ജപ്പാൻ ) പെട്ടിരുന്ന  ജപ്പാൻ ബെർമ കീഴടക്കിയതോട് കൂടിയാണ് തിരുവിതാംകൂറിനെ ഭക്ഷ്യ ഷാമം എന്ന പ്രതിസന്ധി ബാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്. തിരുവിതാംകൂറിനു അത് വരെ ലഭിച്ചിരുന്ന അരി ബർമയിൽ നിന്നുമായിരുന്നു. ഇപ്പോളത്തെ മ്യാന്മാർ.ജപ്പാൻ ബർമ കീഴടക്കിയതോട് അരി കൂടി ലഭിക്കാതെ ആയി. ലോകമഹായുദ്ധം 1939-1945 വരെ നീണ്ടെങ്കിലും 1942 മുതലാണ് നാം ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവിതാംകൂർ നാട്ടുരാജ്യം പട്ടിണിയിൽ ആയതും പിന്നീട് ഗ്രോ മോർ ഫുഡ്‌ പദ്ധതി വഴി 1942 മുതൽ പല പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും കുടിയേറ്റം തുടങ്ങിയതും എന്ന് കാണാൻ സാധിക്കും.രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന്റെ ഫലമായ പട്ടിണി മാറ്റുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ പട്ടാളക്കാർക്ക് ശമ്പളം കൊടുക്കാൻ പറ്റാതെ വന്ന തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ് അവിടെ ഭൂമി പതിച്ചു തരാമെന്ന് പറഞ്ഞു കുടിയേറ്റം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.    പമ്പാവാലി ഇക്കരെ ഉള്ള തിരുവിതാംകൂർ ( 1949 മുതൽ തിരു - കൊച്ചി രാജ്യത്തെ കൊല്ലം ജില്ല )  ഭാഗം അന്ന് പൂർണമായും വനമായിരുന്നു. അവിടേക്ക്  രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തെ ആൾക്കാരുടെ പട്ടിണി മാറ്റാനോ പട്ടാളക്കാർക്ക് ശമ്പളം കൊടുക്കാനോ പറ്റാത്ത അവസ്ഥയിൽ തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാരിന്റെ ഗ്രോ മോർ ഫുഡ്‌ പദ്ധതി പ്രകാരം പട്ടാളക്കാർ ഇവിടെ വനം തെളിച്ചു 1942 - 1947 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെ കുടിയേറി കൃഷി തുടങ്ങി. 1947 മുതൽ തദ്ദേശീയരും അന്യ ദേശക്കാരും ഇവിടെ നിന്ന് വിട്ടു പോകാൻ തുടങ്ങിയ പട്ടാളക്കാരുടെ ഭൂമി വാങ്ങി തുടങ്ങി. അങ്ങനെ വളരെയധികം ആൾക്കാർ ചെറിയ വനങ്ങൾ വെട്ടി തെളിച്ചു ഇവിടെ കൃഷി ചെയ്തു. അങ്ങനെ വരുന്നവർക്ക് അവിടെ കുടിയേറി വാസമാക്കാൻ അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ് ചിത്തിര തിരുന്നാൾ ബാലരാമ വർമ്മ 2  അനുമതിയും നൽകിയിരുന്നു.   എന്നാൽ ഇതിനും നാളുകൾക്ക് മുമ്പേ അതായത് 1930 കൾക്കും മുമ്പേ കാളകെട്ടി, മൂക്കെൻപെട്ടി  തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നു.എന്നതിന് തെളിവാണ് ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ആദിവാസി വിഭാഗം ആയിരുന്ന മലയരയ വിഭാഗം. ഇവരൊക്കെ പഴയ നിലക്കൽ സംസ്കാരത്തിന്റെയും ശബരിമല പറമ്പരാഗത കാനന പാതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇവിടെ അധിവസിച്ചിരുന്ന അതി പുരാതന പാരമ്പര്യം പറയാൻ പറ്റുന്ന ജന വിഭാഗം ആയിരുന്നു അവർ. ഇത് കൂടാതെ പല അതി പുരാതന കാല അവശേഷിപ്പുകൾ പമ്പാവാലിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ലഭിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ച പോലെ വനം വെട്ടിത്തെളിക്കാനും അവിടെ കൃഷി ചെയ്തു ഭൂമി കൈ വശം വെക്കാനും ആക്കാലത് കുടിയേറ്റം നടത്തിയവർക്ക് അനുമതി നൽകിയിരുന്നു.5 ഏക്കർ ഭൂമി ആദ്യം ഇവിടെ ഉള്ള എക്സ് സർവീസ്മാൻമാർക്ക്  ആയിരുന്നു പതിച്ചു നൽകി അനുവദിച്ചത്.പിന്നീട് അവരിൽ പലരും  തിരിച്ചു പോയതോടെ അവിടെ വന്നവർ അവരിൽ നിന്ന് ഭൂമി വാങ്ങി താമസമുറപ്പിച്ചു.പിന്നീട് വന്ന കുടിയേറ്റക്കാരും അവരുടെ പിന്മുറക്കാരും ഇവിടെ കൃഷി ചെയ്തു സ്ഥിര താമസക്കാർ ആയി മാറി. നമ്മുടെ നാടിന്റെ പൂർണമായും അറിയപ്പെടുന്ന ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നതും അക്കാലം മുതലാണ്. അതായത് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടുന്നതിനും മുന്നേ കേരള സംസ്ഥാനം ഉണ്ടാകുന്നതിനും മുന്പേ കുടിയേറിയവർ ആയിരുന്നു ഇവിടെ ഉള്ള നമ്മുടെ മുൻഗാമികൾ. ബാക്കി ഇപ്പോൾ ഉള്ളവരോ അവരുടെ പിന്മുറക്കാരോ ആയവർ ആണ് . അന്ന് കുടിയേറിയവർ നേരിട്ട പ്രതിസന്ധികൾ പലതായിരുന്നു. വന്യ മൃഗങ്ങളുടെ ആക്രമണം, പട്ടിണി, പകർച്ച വ്യാധികൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ ആഭാവം, ഉറക്കമില്ലാത്ത ഒത്തിരി രാത്രികൾ. കാട്ടാനയോടും കാട്ടുപോത്തിനോടും മലമ്പാമ്പിനോടും വിവിധങ്ങളായ രോഗങ്ങളോടും പടവെട്ടി കുടിയേറിയ ഒരു ജനത ഇവിടെ കാട് തെളിച്ചു വഴി വെട്ടി, കൂര കെട്ടി കൃഷിയാരംഭിച്ചു.   1950 കളിൽ കുറെ ആൾക്കാർ കേരളം വിട്ട് അന്യ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ജോലിക്ക് പോയി തുടങ്ങി.വടക്കേ ഇന്ത്യക്കാർ പൊതുവെ സൗത്ത് ഇന്ത്യക്കാരെ നാം മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗം അല്ലാത്തവർ ആയിട്ടും മദിരാശികൾ ( വടക്കൻ കേരളം, തമിഴ് നാട്, കർണാടക, ആന്ധ്ര ) എന്നായിരുന്നു വിളിച്ചിരുന്നത്.   1970 കളിൽ പലരും  ജോലി തേടി ഗൾഫിൽ പോയി തുടങ്ങി. അതിന് പൊതുവെ പെർഷ്യയിൽ ( ഇന്നത്തെ ഇറാൻ ) പോയി എന്നായിരുന്നു പറഞ്ഞിരുന്നത്.അങ്ങനെ നാട്ടിലെ പലരുടെയും പട്ടിണി മാറി സാമ്പത്തിക അടിത്തറ വികസിപ്പിച്ചു. കൂടാതെ കാർഷിക മേഖലയിൽ നിന്നും നല്ല പോലെ വരുമാനം ലഭിച്ചു തുടങ്ങി.   കപ്പ, കിഴങ്ങ്, വാഴ, റബ്ബർ,, പ്ലാവ് തെങ്ങ്, കരനെല്ല്, മലയിഞ്ചി, കൊക്കോ, കുരുമുളക്, കാപ്പി എന്നിവയുടെ കൃഷി വഴി പട്ടിണി മാറ്റി പതിയെ പതിയെ ഒരു നാടിനെ സമ്പൽ സമൃദ്ധിയിലേക്ക് കൊണ്ടു വന്നു. ഇവിടെ കടന്ന് വന്ന കുടിയേറ്റക്കാർ ചേനപ്പാടി, പഴയിടം, മണിമല,കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി, മീനച്ചിൽ,പാലാ,പൂഞ്ഞാർ, എരുമേലി, റാന്നി,കോഴഞ്ചേരി തിരുവല്ല എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും വന്ന കൃഷിവലന്മാരായ സാധാരണക്കാർ ആയിരുന്നു. അവർ ഇവിടെ റോഡ് വെട്ടി,കൂര കെട്ടി, സ്കൂൾ പണിതു ആരാധനാലയങ്ങൾ പണിതു, അങ്ങനെ പമ്പയാറിന്റെ തീരങ്ങൾ തഴുകി ഉണരുന്ന ഒരു സുന്ദര ദേശമായ് അവരൊഴുക്കിയ ഓരോ തുള്ളി വിയർപ്പ് തുള്ളികളും അവരുടെ ചോരയും നീരും നമ്മുടെ ഈ നാടിനെ മാറ്റിയെടുത്തു. കേരളത്തിൽ നല്ല പോലെ റബ്ബർ പാൽ ലഭിക്കുന്ന ഒരു ഏരിയ ആയിരുന്നു നമ്മുടെ പ്രദേശം. വനത്തിന്റെ സാമീപ്യവും പമ്പയാറും നമ്മുടെ നാടിന്റെ വികസനത്തിന്‌ ഒത്തിരി കാരണം ആയിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കൊക്കോ ലഭിക്കുന്ന ഏരിയ കൂടി യാണ് നമ്മുടെ പമ്പാവാലി ആണ്. കുടിയേറ്റ മേഖലയോട് ചേർന്ന് വളർന്ന ചെറിയ ഗ്രാമങ്ങൾ ആണ് ഇടകടത്തി, ഉമ്മിക്കുപ്പ,കണമല, മൂക്കെൻപെട്ടി,കാളകെട്ടി, എഴുകു മൺ,ആറാട്ടുകയം, ഏഞ്ചൽവാലി,മൂലക്കയം,അറയാഞ്ഞിലിമൺ, തുലാപ്പള്ളി, നാറാണംതോട് എന്നീ കുഗ്രാമങ്ങൾ. ഒരു കാലത്ത് നമ്മുടെ നാട്ടിൽ നിന്നും തഴപ്പായ, കൊട്ട, വല്ലം, പരമ്പ്, കൂട ഇവയൊക്കെ എല്ലാ ഞായർ ആഴ്ചയും പമ്പ കടന്ന് മുക്കൂട്ടുതറ ചന്ത വഴി കച്ചവടം നടത്തുമായിരുന്നു. അങ്ങനെ ആണ് മുക്കൂട്ടുതറ മലയോര മേഖലയുടെ കച്ചവട കേന്ദ്രം ആയി മാറി. പിന്നെ അടക്ക, കുരുമുളക്, കാപ്പിക്കുരു ഇവയൊക്കെ ഈ നാട്ടിൽ നിന്നും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉള്ളവർക്ക് ധാരാളം ലഭിക്കുമായിരുന്നു. അന്നൊക്കെ നമ്മുടെ നാട്ടിലെ ഗതാഗത മാർഗം കാൽനട യാത്രയും, കണമല വള്ളം കടത്തും ( 1950 - 1994  ) അതുമല്ലെങ്കിൽ കണമല ചപ്പാത്ത്, മൂക്കൻപ്പെട്ടി ചപ്പാത്ത്, എഞ്ചൽ വാലി ചപ്പാത്ത്, അറയാഞ്ഞിലി മൺ ചപ്പാത്ത് ഒക്കെ കടന്നുള്ള ജീപ്പ് സവാരിയും ആയിരുന്നു.അന്ന് വള്ളം കടത്ത് മൂലക്കയം ( 1980 -   2018  ) എഴുകുമൺ ( 1967 - 82 ) മൂക്കെൻപെട്ടി ( 1950 - 82 ) അഴുതമുന്നി ( 1967 -  89 ), എഞ്ചൽവാലി  (    1962 - 1991     )  അറയാഞ്ഞിലിമൺ (   1956 - 1998   )  എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഉള്ള കാലം.ആദ്യ കാലത്ത് വള്ളത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ചങ്ങാടങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായും കാണാൻ സാധിക്കും. അന്നൊക്കെ പരമാവധി ആൾക്കാർ നടന്നു യാത്ര പോകുന്നതിനാൽ  തന്നെ അവിടെ ഉള്ള എല്ലാവർക്കും ഓരോരുത്തരെയും പേരെടുത്തു വിളിക്കാൻ പറ്റുന്ന പരിചയം ഉണ്ടായിരുന്നു. കണമലയിൽ ആദ്യ കാലത്ത് തുടങ്ങിയ കടത്ത് (  1950  -  1994  ) കാലഘട്ടത്തിൽ ആയിരുന്നു. അവിടെ തുണ്ടത്തിൽ അവറാച്ചനും മാനേൽ ചാക്കോച്ഛനും വള്ളക്കടത് തുടങ്ങി. പിന്നീട് കോൺഗ്രസ്‌ അപ്പിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മക്കൾ ആയ തങ്കച്ചൻ, ജോണി, ബേബി എന്നിവരും മാനേൽ ജോസ്, ജോയ് എന്നിവരും തുഴച്ചിൽക്കാർ ആയി എത്തി.1994 ഇൽ ജനകീയമായി നിർമ്മിച് പിഡബ്ല്യൂഡി വകുപ്പിന് കൈമാറിയ കണമല കോസ്‌വേ വന്നതോടെ കണമല വള്ളം കടത്ത് നിന്നു.വാഴയിൽ  രാജൻ ആയിരുന്നു കോസ്‌വേ യുടെ കോൺട്രാക്ടർ. പിന്നീട് മണൽ വാരിച്ചയും മറ്റുമായി കുറെ നാളുകൾ കൂടി വള്ളങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അറയാഞ്ഞിമണ്ണിലും ആ കാലഘട്ടത്തോട് ചേർന്ന് കടത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു.1956 ഇൽ തുടങ്ങിയ കടത്ത്  നടത്തിയിരുന്നത് തണ്ണിപ്പുരക്കൽ കുഞ്ഞൂഞ് കാണിക്കാരനും അദ്ദേഹത്തോട് ബന്ധപ്പെട്ട് നിന്നിരുന്നവരും ആയിരുന്നു അവിടുത്തെ തുഴച്ചിൽകാർ.1998 ഇൽ അറയാഞ്ഞിലിമണ്ണിൽ ജനകീയമായി നിർമ്മിച്ച കോസ്‌വേ ആയി.അരയാഞ്ഞിലിമൺ ജനകീയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ലാറ്റിൻ സഭയുടെ പുനലൂർ രൂപത പമ്പാവാലിയുടെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ മലനാട്, കാർഡ് എന്നീ സോഷ്യൽ സംഘടനകൾ പ്രവർത്തിച്ച പോലെ പ്രവർത്തിച്ചതായും കോസ്‌വേ നിർമ്മാണത്തിൽ മുന്നിൽ നിന്നതായും കാണാൻ സാധിക്കും.കോൺട്രാക്ടർ KCC കൺസ്ട്രക്ഷൻ കമ്പനി നടത്തുന്ന ആന്റപ്പൻ ചേട്ടൻ. അഴുത മുന്നി കടത്ത്  ( 1967 - 1989) ആലപ്പാട്ട് അപ്പച്ചൻ ചേട്ടനും കുടുംബവും ആയിരുന്നു നടത്തിയിരുന്നത്.അവിടെ അഴുത മുന്നി പാലം 1989 ഇൽ വന്നു.അഴുത മുന്നിയിൽ 1988-89 കാലഘട്ടത്തിൽ ഫോറെസ്റ്റ് സഹായത്തോടെയാണ് യാത്രക്കാർക്ക് പോകാൻ പറ്റുന്ന ഒരു തടിപ്പാലം വന്നത്. 1991 ഇൽ ഈ തടിപ്പാലം വെള്ളത്തിൽ ഒഴുകിപ്പോയി.പിന്നീട് അവിടെ ഉള്ള കോൺക്രീറ്റ് തൂൺ ഏകദേശം 3 മീറ്റർ ഉയർത്തി 1992-93 ഇൽ വാർത്തു യാത്ര സുഗമമാക്കി.അതിന് മുൻപ് അവിടെ ആലപ്പാട്ടുകാർ നടത്തിയ കടത്ത് വള്ള സർവീസ് ( 1967 -  1988 ) അഴുത മുന്നിയിൽ നിന്ന് അക്കരക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു. മൂക്കൻപെട്ടി കടത്ത്  ( 1950-1982  ) കാലഘട്ടത്തിൽ തുടങ്ങി.കുളങ്ങരയിൽ കൊച്ചാപ്പൻ ചേട്ടൻ ആയിരുന്നു കടത്ത് വള്ളം തുഴഞ്ഞിരുന്നത്.പിന്നീട് 1982 ഇൽ മൂക്കേൻപ്പെട്ടിയിൽ പുതിയ ഒരു തൂക്കുപാലം വന്നു. അതിന് ശേഷം 12 മാർച്ച്‌ 1991 ഇൽ മൂക്കെൻപെട്ടി കോസ്‌വേ ജനകീയ സമിതി നിർമിച്ച് നാടിന് തുറന്നു കൊടുത്തു.കോസ്‌വേ നിർമിച്ചത് ജനകീയമായി കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി  രൂപതയുടെ സർവീസ് സംഘടനയായ മലനാട് ഡെവലപ്പ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി. എഴുകു മണ്ണ് ( മാങ്കടവ് ) കടത്ത് (1967-1982 ) കളരിക്കൽ വർഗീസ് ചേട്ടൻ ആയിരുന്നു എഴുകമണ്ണ്, മാങ്കടവിൽ കടത്ത് നടത്തിയിരുന്നത്. എഞ്ചൽ വാലി കടത്ത്(1962-1991  ) പുതുപ്പള്ളിൽ ചാക്കോ ചേട്ടനും തൊമ്മൻ ചേട്ടനും ആയിരുന്നു നടത്തിയിരുന്നത്.1991 ജൂലൈ 21 ഇൽ എ ഞ്ചൽ വാലി കോസ്‌വേ ജനകീയ സമിതി നിർമിച്ചു നാടിന് കൈമാറി.കോസ്‌വേ നിർമിച്ചത് ജനകീയമായി കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി രൂപതയുടെ മലനാട് ഡെവലപ്പ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി. മൂലക്കയം കടത്ത്  ( 1980 - 2018 ) കാലഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത് കരുണാകരൻ പുത്തൻപറമ്പിൽ മത്തായി കണ്ടത്തു൦കൽ,കുഞ്ഞൂഞ്ഞ് തൈക്കൂട്ടത്തിൽ,ഗോപാലൻ മുഞ്ഞനാട്ടുപറമ്പിൽ,പിന്നെ ഇടക്കൊക്കെ ഇവരുടെ മക്കളു൦ കൂടിയായിരുന്നു നടത്തിയിരുന്നത്. അറയാഞ്ഞിലി മൺ കോസ്‌വേ 1998 ഇൽ വന്നതോടെ അവിടെ ഉള്ള വള്ളം കടത്ത് നിന്നു പോയി. എന്നാൽ 1990 കൾ മുതലേ ഇവിടെ ഒരു തൂക്കു പാലം ഉണ്ടായിരുന്നു.ആ തൂക്കു പാലം 2002 ഇൽ പുതുക്കി പണിതു. 12 സെപ്റ്റംബർ 2009 ഇൽ അവിടെ ഒരു നടപ്പാലം വന്നു. അത് 2018 ഓഗസ്റ്റ് 16 ലെ പ്രളയത്തിൽ തകർന്നു പോയി. അന്നൊക്കെ കാൽനട നടന്നു പോകുന്ന വഴികൾക്കൊക്കെ ഓരോ പേരുണ്ടായിരുന്നു. അതിൽ വിസ്‌മൃതിയിൽ ആയി പോയ ചില സ്ഥലപ്പേരുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അന്നത്തെ കണമല ചപ്പാത്തു കടന്നുള്ള ജീപ്പ് യാത്ര ഒരു രസകരമായ ഓർമ ആയിരുന്നു. വല്ലംകാട് വനവും കടന്ന് തുലാപ്പള്ളി, നാറാണംതോട്, മൂലക്കയം എഞ്ചൽവാലി എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള ജീപ്പ് ഷട്ടിൽ സർവീസ് സ്ഥിരമായിരുന്നു. അത് കൂടാതെ മൂക്കെൻപെട്ടി, എഞ്ചൽ വാലി, അറയാഞ്ഞിലിമൺ പ്രദേശത്തെ ചപ്പാത്ത് വഴി ജീപ്പ് സർവീസ് ഉണ്ടായിരുന്നു.എന്തിനേറെ ആക്കാലത് മുക്കൂട്ടുതറയിൽ നിന്ന് പോലും ജീപ്പ് സർവീസ് ഇടകടത്തി വഴിയും എരുതുവപുഴ വഴിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.   പത്തനംതിട്ട, ഇടുക്കി, കോട്ടയം എന്നീ ജില്ലകളുടെ സംഗമ ഭൂമി ആയിരുന്നു ഒരു കാലത്ത് നമ്മുടെ നാട്. നോർത്ത് പമ്പാവാലി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന എഞ്ചൽവാലി,മൂലക്കയം, ആറാട്ടുകയം, എഴുകമണ്ണ്, അഴുത മുന്നി ഉൾപ്പെടെ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങൾ 1949 മുതൽ 1956 വരെ കൊല്ലം ജില്ലയും  1956 മുതൽ 1972 വരെ കോട്ടയം ജില്ലയിലും 1972 മുതൽ 1982 വരെ ഇടുക്കി ജില്ലയും 1982 മുതൽ 2000 വരെ വീണ്ടും പത്തനംതിട്ട ജില്ലയും പിന്നീട്  2000 ത്തിൽ കോട്ടയം ജില്ലയും ആയി  എരുമേലി പഞ്ചായത്തിൽ ലയിച്ചു.എന്നാൽ ഈ പ്രദേശം 1982 നവംബർ 1 മുതൽ പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിൽ ആയെങ്കിലും ഇവിടുത്തെ പഞ്ചായത്ത് ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ കുമളിയും നിയോജക മണ്ഡലം പീരുമേടും ആയിരുന്നു. തുലാപ്പള്ളി, നാറാണം തോട്, മൂലക്കയം, കിസുമം, വട്ടപ്പാറ, നെല്ലിമല, അയാഞ്ഞിലമൺ ഉൾപ്പെടെ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങൾ 1949 മുതൽ 1982 വരെ കൊല്ലം ജില്ലയും 1982 മുതൽ പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലും ആയി.   പമ്പാവാലി എന്നറിയപ്പെടുന്നത് പ്രധാനമായും കണമലയാണ്.പിന്നീട് അറയാഞ്ഞിലിമൺ, ഇടകടത്തി, വട്ടപ്പാറ, തുലാപ്പള്ളി പുളിയങ്കുന്ന്മല, നെല്ലിമല, നാറാണംതോട്, മൂലക്കയം, കിസുമം, എഞ്ചൽവാലി, ആറാട്ടുകയം,എഴുകുമണ്ണ്, അഴുത മുന്നി, മൂക്കെൻപെട്ടി എന്നിവ കൂടി പമ്പാവാലിയോട്  ചേർത്ത് പറയുന്നതായി കാണാൻ സാധിക്കും. ഇതിൽ ചില പ്രദേശങ്ങൾ പമ്പയുടെ പോഷക നദികൾ ആയ അഴുതയാർ, നാറണംതോട് എന്നിവയോട് കൂടി ചേർന്നുള്ള ഭൂ പ്രദേശം ആണെന്ന് നിസ്സംശയം പറയാം. മൂക്കെൻപെട്ടി, കണമല,ഇടകടത്തി  ഉൾപ്പെടെ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങൾ 1949 മുതൽ തന്നെ കോട്ടയം ജില്ലയിൽ മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്നു റോഡും പാലവും ഇല്ലാതിരുന്ന തുലാപ്പള്ളി പ്രദേശത്തേക്ക് പമ്പയാറ്റിലെ കണമല ചപ്പാത്ത് വഴി കൂടി 1993 ഇൽ സന്ദീപ ബസ്  പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെക്ക് കണമല കടന്നു വന്നത് വലിയ ഉത്സവ പ്രതീതി ഉണ്ടാക്കി.അതിന് മുൻപ് അങ്ങോട്ട്‌ ബസ് വന്നിരുന്നത് എഞ്ചൽവാലി കോസ്‌വേ വഴിയായിരുന്നു. 1988 - 2000 കാലഘട്ടത്തിൽ ആണ് പമ്പാവാലിയിൽ വലിയ വികസനം കടന്ന് വന്നത് കാണാമായിരുന്നു.അത് വരെ കണമല വരെ ഉണ്ടായിരുന്ന ടാറിങ് റോഡ് മൂക്കെൻപെട്ടി വരെ മാത്രം നീണ്ടിരുന്നു. കറന്റ്‌ 1985 നവംബർ 24 ന് പമ്പാവാലി ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ വരെ എത്തി നോക്കിയിരുന്നു. നമ്മുടെ റോഡ് നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ ഭാഗമായി പമ്പാവലിയിൽ 3 കോസ്‌വേകൾ ജനകീയമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.മൂക്കെൻപെട്ടി കോസ്‌വേ ( 1991 മാർച്ച്‌ 12 ) എഞ്ചൽവാലി കോസ് വേയും ( 1991 ജൂലൈ 21 ) ) കണമല കോസ്‌വേയും ( 1994 ) കൂടാതെ അരയാഞ്ഞിലമൺ (  1998 ) ലും ഓപ്പൺ ആയി. അത് കൂടാതെ മൂക്കെൻപെട്ടി -  തുലാപ്പള്ളി - തെക്കേ പ്ലാപ്പള്ളി  റോഡും റബ്ബറൈസ്ഡ് ആയി 12 കെഎം റോഡ്  1993 ഇൽ തന്നെ പൂർത്തിയായി.പിന്നീട് 1996 ഇൽ റാന്നി പാലം തകരുകയും ശബരിമലക്ക് ഒരു ബദൽ പാത ആയി FR.വടക്കേമുറിയച്ചന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പബ്ലിസിറ്റി കൊടുത്ത കണമല, മൂക്കെൻപെട്ടി, എഞ്ചൽവാലി പ്രദേശങ്ങളെ കൂട്ടിയിണക്കി ജനകീയമായി പണിത റോഡ് 1993 ജൂൺ മാസം ഉത്ഘാടനം നിർവഹിച്ച ഈ റോഡ്  ശബരിമലയുടെ പ്രധാന പാത ആയി മാറുകയും ചെയ്തു. കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി മലനാട് ഡെവലപ്പ്മെന്റ് സൊസൈറ്റിയുടെ വരവോടെ നാട്ടിൽ റോഡ്, കോസ്‌വേ 40 സ്വശ്രയ സംഘങ്ങൾ, റബ്ബർ ബോർഡ് സഹായം ഉള്ള കക്കൂസ്, ബയോ ഗ്യാസ് പ്ലാന്റ്, വാട്ടർ ടാങ്ക്, തേനീച്ച വളർത്തൽ, അടുപ്പുകൾ എന്നീ പദ്ധതികൾക് സഹായം നൽകുക ഉണ്ടായി. ഇത് കൂടാതെ തുലാപ്പള്ളി ജനകീയ വൈദ്യുതിയും (  5 ജനുവരി 2000 )  പാറക്കടവ് ജല വൈദ്യത പദ്ധതിക്കെതിരെ സമരവും ( 1998 )  മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ചു അന്ന് ഭൂരിഭാഗം ആൾക്കാരുടെയും വീട് ഓല മേഞ്ഞതോ പുല്ല് മേഞ്ഞതോ ആയിരുന്നു. പിന്നീട് മാർത്തോമാ സഭയുടെ സോഷ്യൽ വിഭാഗം ആയ കാർഡ് സൊസൈറ്റി  വരവോടെ ഭൂരിഭാഗം വീടുകളും ഓട് മേല്കൂരയിൽ ആയി. കാർഡ് സമിതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പല സമിതികൾ വരുകയും ഒത്തിരി വികസനം നാട്ടിൽ വരുകയും വിവിധങ്ങളായ കലാമത്സരങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നേരത്തെ പറഞ്ഞ പോലെ ജീപ്പ് ആയിരുന്നു ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വാഹനം ലക്ഷ്വറി ആയി വല്ലപ്പോളും വരുന്ന അംബാസ്സിഡർ കാറും തടി പിടിക്കാൻ വരുന്ന കൊമ്പൻ അനകളെയും നമൊക്കെ ഒത്തിരി നോക്കി നിന്നീട്ടുണ്ടാവും. ശബരിമലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള അയ്യപ്പൻ കച്ചോടവും മറ്റും നമ്മുടെ നാട്ടിൽ ഉത്സവ പ്രതീതി ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്. പണ്ടൊക്കെ അയ്യപ്പൻ വണ്ടി കാണാൻ തെക്കേ തുലാപ്പള്ളി, എരുമേലി ഒക്കെ പോയിരുന്ന ഒരു കാലവും ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അന്നൊക്കെ മീൻ ലുണർ ബൈക്കിലൊ സൈകിളിലോ തലച്ചുമടയോ ഒക്കെ ആയിരുന്നു വന്നിരുന്നത്. തേക്കിലയിൽ പൊതിഞ്ഞു തന്നിരുന്ന മീൻ അന്ന് എണ്ണിയാണ് തന്നിരുന്നത്. ചട്ടിയും, അലൂമിനിയം കലവും തലച്ചുമട് വന്നിരുന്ന കാലം.വല്ലപ്പോളും ജീപ്പ് സർവീസ് ഉണ്ടായാൽ ആയി. അല്ലെങ്കിൽ കാൽ നട തന്നെ ശരണം. പോസ്റ്റ്‌ ഓഫിസിൽ മണി ഓർഡറിനും ആശംസ കാർഡിനും ഇൻലൻഡ് കത്തിനും കാത്തിരുന്ന കാലം. ടെലിഫോൺ ഒക്കെ അന്ന് ആഡംബരമായിരുന്നു. പമ്പയാറിന്റെ ഇക്കരെ ലാൻഡ് ഫോൺ വന്നപ്പോൾ വർഷം 1999 ആയിരുന്നു. അന്ന് ഒരു ലാൻഡ് ഫോണിന് അപേക്ഷിച്ചാൽ ഫോൺ കിട്ടാൻ 4 മുതൽ 5 വർഷം പിടിക്കുമായിരുന്നു. അപേക്ഷക്കൊപ്പം ഫോണിന്റെ കളർ കൂടി മെൻഷൻ ചെയ്യണമായിരുന്നു. ആദ്യ കാലത്ത് ടെലിഫോൺ എക്സ്ചേഞ്ച് എരുമേലി ആയിരുന്നു. പിന്നീട് 2004 ഇൽ ടെലിഫോൺ എക്സ്ചേഞ്ച് പരിധി കണമല ആയി. ഇപ്പോൾ തുലാപ്പള്ളിയും ആയി.പഴയ കാലത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പായ ടെലിഫോൺ പോസ്റ്റുകൾ ഇപ്പോളും പല നിരത്തുകളിലും കാണാം. തുടക്ക കാലത്ത് 2-3 കെഎം അകലത്തിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ പേർക്കേ ഫോൺ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. അടുത്തുള്ള വീട്ടുകാരുടെ ഫോൺ പോലും ഈ വീടുകളിൽ വന്നിരുന്നതിനാൽ ഫോൺ വന്നത് അറിയിക്കലും അവർ വന്നിട്ട് കോളിനായി പഴയ STD ബൂത്തിൽ നിൽക്കുന്നതും ഒക്കെ ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞാൽ ആരും വിശ്വസിക്കില്ല.ഇപ്പോൾ മൊബൈൽ വന്നതോടെ ലാൻഡ് ഫോണും അപ്രസക്തമായി. പലപ്പോളും വെള്ളത്തിനടിയിൽ ആയി പോകുന്ന കണമല, മൂക്കപെട്ടി, എഞ്ചൽവാലി,അറയാഞ്ഞിലമൺ കോസ്‌വേ കൾ മഴക്കാലത്തു ഗതാഗത യോഗ്യം അല്ലായിരുന്നു. അതിന് പരിഹാരം ആയത് കോട്ടയം-പത്തനംതിട്ട ജില്ലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ചു പമ്പയാറ്റിൽ  2009 ഇൽ പണി തുടങ്ങി 23 ഡിസംബർ  2014 ഇൽ കണമല പാലം പൂർത്തിയായത് കൊണ്ടാണ്. പക്ഷെ ഇപ്പോളും അറയാഞ്ഞിലമൺ പ്രദേശ വാസികളുടെ പാലം എന്ന സ്വപ്നം എങ്ങുമെത്തിയിട്ടില്ല 😔😔😔 കണമല, എഞ്ചവാലി, മൂക്കപെട്ടി, അറ യാഞ്ഞിലിമൺ കോസ്‌വകൾ ഒരു നാടിന്റെ അതി ജീവനത്തിന്റെ ഓർമ്മ തുടിപ്പായി പമ്പ, അഴുത ആറുകളിൽ ഇപ്പോളും നിലനിൽക്കുന്നു. ഇതിൽ കണമല കോസ്‌വേ മാത്രം കണമല പാലം വന്നതോടെ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗം ആയി ഇപ്പോളും നിലനിൽക്കുന്നു. 2018 പ്രളയത്തെ അതി ജീവിച്ച കണമല വലിയ പാലവും അല്പ സമയം മുങ്ങിയെങ്കിലും  നാടിനെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച അഴുതമുന്നി പാലവും കോസ്‌വേകൾ മുങ്ങുമ്പോഴും നാടിന്റെ പ്രതീക്ഷ ഉണർത്തി നാടിന്റെ ജീവ നാഡി ആയി ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു.പക്ഷെ അറ യാഞ്ഞി ലി മൺ പ്രദേശം പലപ്പോഴും വെള്ളപ്പൊക്കം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഒറ്റപ്പെട്ടു പോകുന്നു. പരിഹാരം ഒന്നേയുള്ളു അവിടെയും വേണം ഒരു പാലം. കാലമിനി മാറും ലോകത്തിൻ ഗതിയും മാറീടും ചരിത്രത്തിന്റെ വഴി മാറുമപ്പോൾ മാറ്റമില്ലാതൊന്നതേയുള്ളു മാറ്റത്തിനു മാത്രവും                 ROJAN SEBASTIAN [[ഉപയോക്താവ്:റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ|റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ|സംവാദം]]) 15:11, 6 ജൂലൈ 2025 (UTC) :കോട്ടയം - പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിൽപ്പെട്ട പ്രാദേശമാണ് പമ്പാവാലി .പമ്പയാർ ഒഴുകുന്ന പ്രാദേശം ഇന്ന് കൂടി അർതം ഉണ്ട്‌ [[ഉപയോക്താവ്:റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ|റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:റോജൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ|സംവാദം]]) 16:15, 6 ജൂലൈ 2025 (UTC) == മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ == മനുഷ്യർക്ക് മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾക്ക് സാധാരണ അസുഖങ്ങൾ വരും എന്നാൽ മരണം ഉണ്ടാകുക എന്ന് വെച്ചാൽ മരണകാരണമായ ഏതോ രോഗാണു ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു എന്ന് ഓർക്കുക. ഒരാൾ മരിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ ഉടൻ ശരീരം വൃത്തിയാക്കി അണു നശീകരണ ലേപനങ്ങൾ പുരട്ടി ശരീരത്തിനുള്ളിലുള്ള അണുക്കൾ പുറത്ത് ചാടാതിരിക്കാൻ വായ്ക്കരി ഇടുന്നു 23 ൽ പരം ആൻ്റിബയോട്ടിക്കുകൾ അടങ്ങിയ തുളസി കരിക്ക് വെള്ളം ഇവയെല്ലാം വയിൽ ഒഴിക്കുമ്പോൾ അണുക്കൾ നശിക്കുന്നു.പിന്നെ ചിതയിൽ വെയ്ക്കാൻ സമയം മാവിൻ വിറക് ചന്ദനം രാമച്ചം തുടങ്ങി അണുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന വാതുക്കൽ ഉപയോഗിച്ച് ചിത കത്തിക്കുമ്പോൾ ശരീരത്തിൽ ഉള്ള അണുക്കൾ പുറത് പോകാതിരിക്കാൻ വേണ്ടി കൊല്ലിയും കൂടവും ഉടയ്ക്കുന്നു .ഇതെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് വേകാതെ അവശേഷിക്കുന്ന അസ്ഥിയിൽ ഏതെങ്കിലും അണുക്കൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവയെ നശിപ്പിക്കുന്നത് ആണ് അസ്ഥി സഞ്ചയനം അത് കഴിഞ്ഞ് തെങ്ങ് മഞ്ഞൾ മാറാൻ ഇവ നടുമ്പോൾ പഞ്ച വയുക്കൽ വിഘടിച്ച് ഇല്ലാതെയാകും .ഇതിനെ ആണ് ഓറ എന്ന് പറയുന്നത്. [[ഉപയോക്താവ്:Vinodkumar VL|Vinodkumar VL]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinodkumar VL|സംവാദം]]) 14:22, 18 ജൂലൈ 2025 (UTC) == കുളമാംകുഴി == കോട്ടയം ജില്ലയുടെയും പത്തനംതിട്ട ജില്ലയുടെയും അതിർത്തി യിൽ ഉള്ള ഒരു കൊച്ചു ഗ്രാമം [[ഉപയോക്താവ്:Justinklm|Justinklm]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Justinklm|സംവാദം]]) 18:57, 19 നവംബർ 2025 (UTC) കുളമാംകുഴി എന്ന ഗ്രാമം എരുമേലിയിൽ നിന്നും 3.5 കിലോമീറ്റർ ൽ കൂടുതൽ ഇല്ല ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഇവിടുത്തെ. നെല്ല് ആയിരുന്നു പ്രധാന കൃഷി [[ഉപയോക്താവ്:Justinklm|Justinklm]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Justinklm|സംവാദം]]) 07:21, 11 ജനുവരി 2026 (UTC) == മുഖ്യ താളിന്റെ പുതുക്കലിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശം == നമസ്കാരം, മുഖ്യ താളിലെ ചില വിഭാഗങ്ങൾ ''(ഉദാ: Featured article / Did you know / മറ്റു പ്രദർശന വിഭാഗങ്ങൾ)'' ഏറെക്കാലമായി പുതുക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നു തോന്നുന്നു. പുതിയ എഡിറ്റർമാർക്ക് പ്രചോദനമാകുന്നതിനും പ്രോജക്ടിന്റെ സജീവത പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി ഈ വിഭാഗങ്ങൾ കൂടുതൽ നിരന്തരമായി പുതുക്കുന്നത് പ്രയോജനകരമായിരിക്കും എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഞാൻ സ്വമേധയാ ഒരു വിഭാഗം (ഉദാ: “Did you know” അല്ലെങ്കിൽ Featured article പോലെയുള്ള.. ) മാസത്തിൽ ഒരിക്കൽ പുതുക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ തയ്യാറാണ്. ഇതുപോലെ താത്പര്യം കാണിക്കുന്ന വ്യക്തികളെ കുടി പരിഗണിക്കുക. ഇതിനെക്കുറിച്ച് സമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Jaisonll799|Jaisonll799]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jaisonll799|സംവാദം]]) 14:31, 14 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :Firstly, I am really sorry that I can't type in Malayalam as it is a bit difficult. I came here after I saw your message from the English Wikipedia's Teahouse. :Thank you for raising this and for your willingness to take responsibility for keeping Main Page sections active. You are right that regularly updating areas like Featured Article and Did You Know is important for the visibility and vitality of the project. :Main Page sections are highly visible and represent the project as a whole. Because of this, they are usually handled by editors who have significant editing experience and a strong understanding of project policies and content standards. New editors are generally not given direct responsibility for updating these sections. :However, your interest is very welcome. You can contribute by suggesting articles, preparing drafts, and participating in discussions related to these sections. By continuing to make consistent, quality contributions, you can build the experience and community trust needed for such responsibilities to be considered in the future. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:27, 14 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :Thank you for explaining the responsibility behind handling Main Page sections. I understand that these areas represent the whole project and require experience and trust. I’m not questioning that, and I’m not blaming anyone either — I know smaller communities often work with limited active editors. :My main concern is simply that the Main Page should feel alive and regularly updated, at least within certain time periods. Since it’s the first thing visitors see, a constantly refreshing front page can really help show that the project is active and growing. :Maybe we could think about small structural solutions — for example, setting a fixed update cycle (monthly or bi-weekly), using simple bot assistance where possible, or assigning a small rotating group of experienced editors to oversee specific sections. It doesn’t have to be one person carrying the full weight. :I just hope we can gradually move toward a more consistently updated Main Page so it reflects the real effort happening behind the scenes. :Thank you again for responding — I appreciate the discussion. [[ഉപയോക്താവ്:Jaisonll799|Jaisonll799]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jaisonll799|സംവാദം]]) 17:09, 14 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) ::I agree that an active-looking Main Page is important, especially as it is the first thing readers see. Your concern about regular updates is valid, and it’s something many smaller communities struggle with due to limited active editors. ::At the moment, the challenge is less about structure and more about available experienced editors with time to maintain these sections consistently. While ideas like fixed update cycles or rotating responsibility sound good in theory, they still require sustained commitment from editors who are already handling multiple maintenance tasks. ::I appreciate you raising this thoughtfully and keeping the discussion constructive. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 18:19, 14 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :ഇപ്പോൾ താങ്കൾ തിരുത്തലുകൾ ചെയ്യാനും ലേഖനങ്ങൾ വിക്കി നയങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ചും എഴുതാനും പഠിക്കു , ബാക്കി വഴിയേ നോക്കാം , താങ്കളുടെ സംവാദത്താളിൽ കാര്യനിർവാഹകൻ നൽകിയിട്ടുള്ള മാർഗനിർദേശങ്ങളും കാര്യങ്ങളും പരിഗണിക്കു പഠിക്കു , എല്ലാ വിധ ആശംസകളും നേരുന്നു . <span style="color:blue;font-face:Zapfino, Segoe Script;">[[User:irvin_calicut|- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..]]</span><span style="color:brown;font-face:Papyrus;">[[User talk:irvin_calicut|.. സംവദിക്കാൻ]]</span> 14:39, 16 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) ::തീർച്ചയായും;ഞാൻ ഇനിയും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വിക്കിപീഡിയെ പഠിക്കുവാനും താത്പര്യപ്പെടുന്നു, ആശംസകൾക്ക് നന്ദി ♡. [[ഉപയോക്താവ്:Jaisonll799|Jaisonll799]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jaisonll799|സംവാദം]]) 14:48, 16 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) ::Deey , oru doubt, enganeyanu ithrem official ayt malayalam thil mindunath. arelum onn paranj tharamo [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 11:08, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :::വായന Focus ചെയ്താൽ മതി ഇംഗ്ലീഷും മലയാളവും അത്യാവശ്യം നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്യാനാവും, അതുപോലെ വിക്കിപീഡിയ എന്ന മാധ്യമം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ Formal language ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് കുടുതലും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത്. [[ഉപയോക്താവ്:Jaisonll799|Jaisonll799]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jaisonll799|സംവാദം]]) 11:37, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) ::::Well, I only know to type in official ways in the English language. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 12:43, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :സുഹൃത്തേ താങ്കൾ ഇത് വായിച്ചുനോക്കുന്നതു ഉപകാരപ്പെടും , [[വിക്കിപീഡിയ:അപരമൂർത്തിത്വം]] വായിക്കുമെല്ലോ നന്ദി <span style="color:blue;font-face:Zapfino, Segoe Script;">[[User:irvin_calicut|- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..]]</span><span style="color:brown;font-face:Papyrus;">[[User talk:irvin_calicut|.. സംവദിക്കാൻ]]</span> 14:59, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) ::നന്ദി [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 15:32, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) == 22 February 2026 == നമസ്കാരം, എങ്ങനെയാന്നു മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒരു ലേഖനം സംഭാവന ചേയുന്നത് [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 14:22, 22 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) :No Thanks, I found it. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 19:52, 12 മാർച്ച് 2026 (UTC) == ഫിർദൗസ് കായൽപ്പുറം == ഇന്ത്യയിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള മലയാള സാഹിത്യകാരനും മാധ്യമപ്രവർത്തകനുമാണ് ഫിർദൗസ് കായൽപ്പുറം. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വർക്കല ഇലകമൺ കായൽപ്പുറത്താണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനനം. എഴുത്തുകാരനും സാമൂഹ്യചിന്തകനുമായിരുന്ന മുത്താന താഹയുടെയും നുജുമയുടെയും അഞ്ച് മക്കളിൽ മൂന്നാമനായി 1979 സെപ്തംബർ 21ന് ജനിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസ കാലഘട്ടം ഗുരുനിത്യ ചൈതന്യ യതിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ അന്തേവാസി ആയിരുന്നു. തുടർന്ന് പീപ്പിൾസ് കോളജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ പത്മശ്രീ മിത്രാനികേതൻ വിശ്വനാഥനൊപ്പം താമസിച്ചു. നിരവധി കവിതകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. തിലാൻ, പശു ഒരു സ്ത്രീയാണ് എന്നീ കവിതാ സമാഹാരങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.എച്ച് മുഹമ്മദ് കോയയുടെ ജീവിതം ബാലസാഹിത്യ രൂപത്തിൽ തയാറാക്കി 'കുട്ടികളുടെ സി.എച്ച്' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. രണ്ട് പതിറ്റാണ്ട് കാലത്തെ സാംസ്‌കാരിക യാത്രകളുടെ സമാഹാരമാണ് 'ഔട്ടർ ദർബാർ' എന്ന പുസ്തകം. മുൻമുഖ്യമന്ത്രി വി.എസ് അച്യുതാനന്ദനും കവയത്രി സുഗതകുമാരിയും അഭിനയിച്ച 'ഭൂമിയുടെ മക്കൾ' പരിസ്ഥിതി സിനിമയ്ക്ക് തിരക്കഥയും ഗാനരചനയും നിർവഹിച്ചു. മംഗലത്ത് വസുന്ധര, രണ്ടാമത്തെ വീട് തുടങ്ങിയ സിനിമകൾക്ക് ഗാനരചന നിർവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിരവധി ക്രിസ്ത്യൻ ആൽബങ്ങൾക്കും ഗാനരചന നടത്തി. കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ മുഖപത്രവും അധ:സ്ഥിത പിന്നാക്ക ജനതയുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി ശബ്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചന്ദ്രിക ദിനപത്രത്തിന്റെ പത്രാധിപ സമിതി അംഗമാണ്. ചന്ദ്രികയിൽ സീനിയർ സബ് എഡിറ്റർ പദവി വഹിക്കുന്നു. ചന്ദ്രികയുടെ രാഷ്ട്രീയകാര്യ ലേഖകനും സാംസ്‌കാരിക വിഭാഗം മേധാവിയുമാണ്. കേരളത്തിലെ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നൂറുകണക്കിന് ലേഖനങ്ങളും റിപ്പോർട്ടുകളും തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കേരള അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റീവ് സർവീസിലെ (കെ.എ.എസ്) സംവരണ അട്ടിമറി ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സംവരണ വിഷയങ്ങൾ ചന്ദ്രികയിലൂടെ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. 2009 മുതൽ ചന്ദ്രികക്കുവേണ്ടി കേരള നിയമസഭാ നടപടികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തുവരുന്നു. ദളിത് പോരാട്ടങ്ങൾ, വയോജന സംരക്ഷണ സംരംഭങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിൽ സജീവ പങ്കാളിത്തം. തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിന്റെ റീജന്റ് മഹാറാണി മാധ്യമ പുരസ്‌കാരം, കേന്ദ്രീയ സാംസ്‌കാരിക നിലയം അവാർഡ്, രാജ് നാരായണൻജി ഫൗണ്ടേഷൻ മാധ്യമ പുരസ്‌കാരം, സമന്വയ സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരം, പൂവച്ചൽ ഖാദർ സ്മാരക അവാർഡ്, മലയാള വേദി കവിതാ പുരസ്‌കാരം, ലളിതകലാ സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരം, മുസ്ലിം കൾച്ചറൽ ഫോറം അവാർഡ്, ജനതാവേദി പുരസ്‌കാരം, സ്മൃതി സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരം എന്നിവക്ക് അർഹനായി. == 05 August 2026 == 2011 മുതൽ [[നിക്കോള ടെസ്‌ല|നികോള ടെസ്‌ല]] (Nikola Tesla) ആണ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ലേഖനം ആയി കിടക്കുന്നത്. ഇത് എപ്പോഴാണ് മാറുക? മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഒരു സജീവ വിക്കിപീഡിയ ആണല്ലോ [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 15:22, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) പുതിയ തെരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ നിലവിൽ ഇല്ലാത്ത സ്ഥിതിയ്ക്ക് നേരത്തേ തെരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾത്തന്നെ ഓരോ ഇടവേളകളിലായി മാറ്റി മാറ്റി കൊടുത്തുകൂടെ. പുതിയ ലേഖനം റെഡി ആകുമ്പം അത് കൊടുക്കാവല്ലോ.. [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 03:09, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) opipyemddm0jvokdiz6exz34oeruvup 0 3540 4681180 4576412 2026-10-29T10:59:06Z Martinkottayam 84843 4681180 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Chile}} {{Infobox country | conventional_long_name = റിപബ്ലിക് ഓഫ് ചിലി | native_name = {{lang|es|República de Chile}} | common_name = Chile | image_flag = Flag of Chile.svg | alt_flag = | image_coat = Coat of arms of Chile.svg | national_motto = {{vunblist |{{native phrase|es|"Por la razón o la fuerza"|italics=off}} |{{small|"By right or might"}}&nbsp;<ref>{{cite web |title=100 peso Coin |url=http://www.bcentral.cl/eng/banknotes-coins/coins/m0100.htm |work=[[Central Bank of Chile]] |accessdate=16 September 2012 |archive-date=2012-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510231608/http://www.bcentral.cl/eng/banknotes-coins/coins/m0100.htm |url-status=dead }}</ref>}} | national_anthem = {{vunblist |''[[National Anthem of Chile]]'' |<center>[[File:Himno Nacional de Chile.ogg]]</center>}} | image_map = Chile (orthographic projection).svg | map_width = 220px | alt_map = | map_caption = | capital = [[സാന്റിയാഗോ]]^a | latd = 33 | latm = 26 | latNS = S | longd = 70 | longm = 40 | longEW = W | largest_city = capital | languages_type = [[National language]] | languages = [[സ്പാനിഷ്]] | ethnic_groups = {{vunblist | 65% [[Mestizo]] | 30% [[White people|White]] | 5% [[Indigenous peoples of the Americas|Amerindian]] }} | ethnic_groups_year = {{lower|0.4em|<ref name="UC"/>}} | demonym = Chilean | government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[Presidential system|presidential]] [[ജനാധിപത്യ റിപബ്ലിക്]] | leader_title1 = [[പ്രസിഡന്റ്]] | leader_name1 = {{nowrap|[[Sebastián Piñera]] {{small|([[Independent (politician)|Ind]])}}^b}} | leader_title2 = [[Senate of Chile|സെനറ്റ് പ്രസിഡന്റ്]] | leader_name2 = {{nowrap|[[Jorge Pizarro]] {{small|([[Christian Democratic Party of Chile|DC]])}}}} | leader_title3 = [[Chamber of Deputies of Chile|President of the Chamber of Deputies]] | leader_name3 = {{nowrap|[[Edmundo Eluchans]] {{small|([[Independent Democratic Union|UDI]])}}}} | leader_title4 = [[Supreme Court of Chile|President of the Supreme Court]] | leader_name4 = [[Rubén Ballesteros]] | legislature = [[National Congress of Chile|National Congress]] | upper_house = [[Senate of Chile|Senate]] | lower_house = [[Chamber of Deputies of Chile|Chamber of Deputies]] | sovereignty_type = [[History of Chile|സ്വാതന്ത്ര്യം]] | sovereignty_note = from [[Spain]] | established_event1 = [[Government Junta of Chile (1810)|First Government Junta]] | established_date1 = 18 September 1810 | established_event2 = Declared | established_date2 = 12 February 1818 | established_event3 = Recognized | established_date3 = 25 April 1844 | established_event4 = [[Constitution of Chile|Current constitution]] | established_date4 = 11 September 1980 | area_rank = 38th | area_magnitude = 1 E11 | area_km2 = 756,096.3 | area_sq_mi = 291,930.4 | area_footnote = | percent_water = 1.07^c | population_estimate = 17,402,630<ref>{{cite web|url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf |title=Official estimate |publisher=Instituto Nacional de Estadísticas |format=PDF |date= |accessdate=2013-07-13}}</ref> | population_estimate_rank = 62nd | population_estimate_year = 2012 | population_census = 15,116,435<ref>{{cite web|url=http://www.ine.cl/cd2002/sintesiscensal.pdf|title=Censo 2002. Síntesis de resultados.|publisher=Instituto Nacional de Estadísticas|accessdate=29 April 2013|language=es}}</ref> | population_census_year = 2002 | population_density_km2 = 23 | population_density_sq_mi = 59 | population_density_rank = 194th | GDP_PPP = $341.914 billion<ref name="centralbank2011NA"/> | GDP_PPP_rank = 43rd | GDP_PPP_year = 2013 | GDP_PPP_per_capita = $19,475<ref name="centralbank2011NA">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?sy=2011&ey=2013&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=73&pr1.y=3&c=228&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database |publisher=IMF |date=May 2013 |accessdate=23 May 2013}}</ref> | GDP_PPP_per_capita_rank = 55th | GDP_nominal = $285.703 billion<ref name="centralbank2011NA"/> | GDP_nominal_rank = 38th | GDP_nominal_year = 2013 | GDP_nominal_per_capita = $16,273<ref name="centralbank2011NA"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 49th | Gini_year = 2011 | Gini_change = decrease | Gini = 51.6 <!--number only--> | Gini_ref = <ref>{{cite web|url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/48455/PanoramaSocial2012DocICap2.pdf|title=América Latina (18 Países): Indicadores De Concentración Del Ingreso, 1990-2010|work=Panorama Social de América Latina 2012, Capítulo II Desigualdad distributiva y percepciones|publisher=[[United Nations Economic Commission for Latin America and the Caribbean]]|date=November 2012|language=es|page=36|accessdate=11 December 2012|archive-date=2013-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130527055730/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/48455/PanoramaSocial2012DocICap2.pdf|url-status=dead}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2013 | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.819 <!--number only--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/hdr4press/press/report/hdr/english/HDR2013_EN_Complete.pdf |title=Human Development Report 2013 |publisher=United Nations Development Programme |date=14 March 2013 |accessdate=14 March 2013 |archive-date=2013-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130429074844/http://hdr.undp.org/hdr4press/press/report/hdr/english/HDR2013_EN_Complete.pdf |url-status=dead }}</ref> | HDI_rank = 40th | currency = [[പെസോ]] | currency_code = CLP | time_zone = [[Time in Chile|CLT or EAST]]^d | utc_offset = −4 and −6 | time_zone_DST = [[Time in Chile|CLST or EASST]] | DST_note = | antipodes = | date_format = | utc_offset_DST = −3 and −5 | drives_on = വലതു വശം | calling_code = [[+56]] | iso3166code = | cctld = [[.cl]] | footnote_a = [[Politics of Chile#Legislative branch|Legislature]] is based in [[Valparaíso]]. | footnote_b = Following party rules, Piñera left [[National Renewal (Chile)|National Renewal]] before being sworn in as President. | footnote_c = Includes Easter Island and [[Isla Sala y Gómez]]; does not include {{convert|1250000|km2}} of territory claimed in Antarctica. | footnote_d = The mainland uses [[UTC−4]] ([[UTC−3]] [[Daylight saving time|in summer]]); [[Easter Island]] uses [[UTC−6]] ([[UTC−5]] in summer). }} '''ചിലി''' (ഔദ്യോഗികമായി ''റിപബ്ലിക്ക് ഓഫ് ചിലി'') ([[:en:Chile|Chile]]) [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കൻ വൻ‌കരയുടെ]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തുള്ള ഒരു തിരദേശ രാജ്യമാണ്. ഇത് ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ തെക്കൻ കോണിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 756.102 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (291.933 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്ക് [[അർജന്റീന]], വടക്കുകിഴക്ക് [[ബൊളീവിയ]], പടിഞ്ഞാറ് [[പെസഫിക് മഹാസമുദ്രം]], വടക്ക് [[പെറു]], തെക്ക് ഡ്രേക്ക് പാസേജ് എന്നിവയാണ് അതിർത്തികൾ. ജുവാൻ ഫെർണാണ്ടസ്, ഇസ്ല സലാസ് വൈ ഗോമസ്, ഡെസ്‌വെൻചുറാഡാസ്, ഈസ്റ്റർ ദ്വീപ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി പസഫിക് ദ്വീപുകളും ഇത് ഭരിക്കുന്നു, കൂടാതെ അന്റാർട്ടിക്കയുടെ ഏകദേശം 1,250,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (480,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) ചിലിയൻ അന്റാർട്ടിക്ക് പ്രദേശമായി അവകാശപ്പെടുന്നു. [[അഗ്നിപർവ്വതം|അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ]], [[മഴക്കാട്|മഴക്കാടുകൾ]], പർവ്വത നിരകൾ, [[തടാകം|തടാകങ്ങൾ]], ചെറുദ്വീപുകൾ എന്നിവ ഏറെയുള്ള ചിലി ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സുന്ദരമായ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലൊന്നായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തെക്കേയറ്റത്തുള്ള രാജ്യവും അന്റാർട്ടിക്കയോട് ഏറ്റവും അടുത്തുനിൽക്കുന്നതുമായ ഇത് ആന്തിസ് പർവതനിരകൾക്കും പസഫിക് സമുദ്രത്തിനും ഇടയിലുള്ള ഒരു ഇടുങ്ങിയ ഭൂപ്രദേശത്ത് വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. റിബ്ബൺ പോലെ 4,300 കി.മീറ്റർ നീളവും, ശരാശരി 175 കി.മീ വീതിയും ചിലിക്ക് വ്യത്യസ്ത കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു, ഉത്തരഭാഗത്ത് ലോകത്തെ ഏറ്റവും വരണ്ട മരുഭൂമിയായ [[അറ്റക്കാമ മരുഭൂമി|അറ്റക്കാമ]] മുതൽ മെഡിറ്ററേനിയനോട് സാമ്യപ്പെടുത്താവുന്ന കാലാവസ്ഥയുള്ള മധ്യഭാഗവും, മഞ്ഞിന്റെ സാന്നിധ്യമുള്ള തെക്കുഭാഗവും ഈ രാജ്യത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 2024 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്, ചിലിയിൽ 18.5 ദശലക്ഷം ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. തലസ്ഥാനവും ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും സാന്റിയാഗോ ആണ്, ഔദ്യോഗികവും ദേശീയവുമായ ഭാഷ സ്പാനിഷ് ആണ്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == [[പ്രമാണം:Parinacota volcano.jpg|thumb|left|200px|[[Parinacota Volcano]] in northern Chile.]] [[പ്രമാണം:Pueblo de San Pedro de Atacama 2013-09-21 11-52-31.jpg|thumb|left|200px|[[അറ്റക്കാമ മരുഭൂമി]].]] [[പ്രമാണം:Elqui valle.jpg|thumb|200px|[[Elqui Valley]] in north-central Chile.]] [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവ്വത നിരയുടെ]] പശ്ചിമഭാഗത്തായി നീണ്ടു കിടക്കുന്ന രാജ്യമാണ്‌ ഇത്, വടക്കു മുതൽ തെക്ക് വരെ 4,630 കി.മീ നീളമുണ്ട് ഈ രാജ്യത്തിന്, പക്ഷേ കിഴക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് വരെ പരമാവധി വീതി 430 കി.മീറ്ററാണ്‌. ഇത് കാരണം ഈ രജ്യത്ത് വ്യത്യസ്തതയുള്ള ഭൂപ്രകൃതി കാണപ്പെടുന്നു. ആകെ ഭൂവിസ്തീർണം 756,950 ചതുരശ്ര കി.മീറ്റർ വരും. ഉത്തരഭാഗത്തുള്ള [[അറ്റക്കാമ മരുഭൂമി|അറ്റക്കാമ മരുഭൂമിയിൽ]] വലിയ അളവിലുള്ള ധാതു നിക്ഷേപമുണ്ട്, പ്രധാനമായും ചെമ്പിന്റേയും നൈട്രേറ്റുകളുടെയും നിക്ഷേപം ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. സാന്റിയാഗോ ഉൾപ്പെടുന്ന മധ്യഭാഗത്തുള്ള ചെറിയ താഴ്വരയിലാണ്‌ രാജ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗം ജനങ്ങളും കൃഷിയും കൂടുതലുള്ളത്. ചരിത്രപരമായി ഈ മേഖല പ്രാധാന്യ ഉള്ളതാണ്‌, പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ രാജ്യത്തിന്റെ ഉത്തര-തെക്ക് ഭാഗങ്ങളെ സം‌യോജിപ്പിച്ച് വളർന്ന് വന്നതാണ്‌ ഇന്നതെ ചിലി. വനങ്ങളാലും പുൽമേടുകളാലും സമ്പന്നമാണ്‌ രാജ്യത്തിന്റെ ദക്ഷിണ ഭാഗം. നിരയായുള്ള താടാകങ്ങളും അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. ദക്ഷിണ ചിലിയുടെ തീരങ്ങളിൽ ഫ്യോർഡുകൾ, കനാലുകൾ, കടലിലേക്ക് തള്ളി നിൽക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ ദ്വീപുകൾ എന്നിവ വളരെ കൂടുതൽ കാണപ്പെടുന്നു. കിഴക്കൻ അതിരിൽ ആന്തിസ് പർവ്വതനിര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വടക്ക് മുതൽ തെക്ക് വരെയുള്ളതിൽ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ നീളം ചിലിക്കാണ്‌. അന്റാർട്ടിക്കയിൽ 1,250,000 ച.കി.മീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണം അവരുടെതാണെന്ന് ഈ രാജ്യം അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്നുണ്ട്, പക്ഷേ ഇത് ചിലിയുടെപ്പെടെയുള്ള ഒപ്പുവെച്ച അന്റാർട്ടിക്ക ഉടമ്പടി ഈ വാദം റദ്ദക്കിയിരിക്കുന്നു.<ref>[http://www.polarconservation.org/resources/plonearticle.2005-12-28.3597747204/?searchterm=treaty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731194159/http://www.polarconservation.org/resources/plonearticle.2005-12-28.3597747204/?searchterm=treaty|date=2013-07-31}} Antarctic Treaty and how Antarctica is governed.</ref> പോളിനേഷ്യയുടടെ ഏറ്റവും കിഴക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈസ്റ്റർ, സാല ഗോമെസ് ദ്വീപുകൾ ചിലിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്‌, 1888 ലാണ് ഇവ രാജ്യത്തോട് കൂട്ടിചേർക്കപ്പെട്ടത്. പ്രധാന ഭൂഭാഗത്തിൽ നിന്നും 600 കി.മീ അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ജുവാൻ ഫെമെന്ദെസ് ദ്വീപുസമൂഹത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന റോബിൻസൺ ക്രൂസോ ദ്വീപും ചിലിയുടെ അധീനത്തിലാണുള്ളത്. ഈസ്റ്റർ ദ്വീപ് ചിലിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെങ്കിലും അപൂർവ്വമായി കുറച്ച് മുക്കുവർ മാത്രമേ ദ്വീപ് ഉപയോഗിക്കുന്നുള്ളൂ. ഈ ദ്വിപുകൾ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്‌ കാരണം അതുവഴി ചിലിയുടെ ശാന്ത സമുദ്രത്തിലുള്ള അതിർത്തി വർദ്ധിക്കുന്നു.<ref>[http://books.google.com/books?id=4o3G0FyArtAC&pg=PA413&lpg=PA413&dq=Chile+el+pais+mas+largo&source=bl&ots=N5dvrWkxn7&sig=uEKqQJh9smGL8u_SX7DRz3V_2pc&hl=en&ei=2UHWSZa_GIT2Mb3ymekO&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2] Derecho de Aguas by Alejandro Vergara Blanco</ref> === ഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ === ചിലി 15 മേഖലകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു, ഒരോ മേഖലയുടേയും തലവനെ ചിലിയുടെ പ്രസിഡന്റ് നിയമിക്കുകയാണ്‌ ചെയ്യുക. ഈ മേഖലകളോരോന്നും പല പ്രവിശ്യകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു, പ്രവിശ്യാ ഗവർണറേയും പ്രസിഡന്റ് തന്നെയാണ്‌ തീരുമാനിക്കുന്നത്. അവസാനമായി ഒരോ പ്രവിശ്യയും പല പ്രദേശങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു,<ref>{{Cite web | url=http://www.gobiernodechile.cl/organigrama/organigrama.asp | title=Organigrama | work=Gobierno de Chile | access-date=2009-05-21 | archive-date=2007-12-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071214000711/http://www.gobiernodechile.cl/organigrama/organigrama.asp | url-status=dead }}</ref> മുനിസിപ്പാലിറ്റികളാണ്‌ ഇവിടങ്ങളിൽ ഭരണം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്, ഒരോ മുനിസിപ്പാലിറ്റിക്കും ഒരു മേയറും കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും ഇവരെ നാലുവർഷത്തിലൊരിക്കൽ നടക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലൂടെ തീരുമാനിക്കുന്നു. വടക്ക് മുതൽ തെക്ക് വരെയുള്ള ഒരോ മേഖലയ്ക്കും ഒരു റോമൻ അക്കം നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഇതിനൊരു അപവാദം രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണകേന്ദ്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മേഖലയ്ക്കാണ്‌, ഇതിനെ RM എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു Región Metropolitana (Metropolitan Region) എന്നതിന്റെ ചുരുക്കമാണ്‌ ഇത്. പുതിയ രണ്ട് മേഖലകളായ അറിക ആൻഡ് പരിനാകോട്ട, ലോസ് റയോസ് എന്നിവ 2006 ലാണ്‌ രൂപീകൃതമായത്, 2007 ഒക്ടോബറിൽ‍ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചു. അക്കങ്ങളിൽ XIII എന്നത് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; ഇതിൽ അറിക ആൻഡ് പരിനാകോട്ടയ്ക്ക് XV, ലോസ് റയോസിന് XIV എന്നിങ്ങനെ അക്കങ്ങൾ അനുവദിച്ചു. === കാലാവസ്ഥ === ദക്ഷിണാർദ്ധ ഗോളത്തിൽ 38 ഡിഗിയിൽ വ്യാപിച്ച് കിടക്കുന്നതിനാൽ വ്യത്യസ്ത കാലാവസ്ഥകൾ ചിലിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ തന്നെ പൊതുവായ ഒരു കാലാവസ്ഥ സ്വഭാവം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുക ബുദ്ധിമുട്ടാണ്‌. ഈ രാജ്യത്തിന്റെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ കുറഞ്ഞത് ഏഴ് വ്യത്യസ്ത കാലാവസ്ഥ ഉപവിഭാഗങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു, വടക്കുഭാഗത്ത് മരുഭൂമി മുതൽ കിഴക്കും തെക്കുകിഴക്കും ആൽപൈൻ തുന്ദ്രയും ഹിമാനികളും നിലനിൽക്കുന്നു. ഈസ്റ്റർ ദ്വീപുകളിൽ ആർദ്രതയുള്ള ഉപോഷ്ണ കാലാവസ്ഥയും, മധ്യ-തെക്ക് മേഖലകളിൽ സമുദ്രസമാനമായ മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലവസ്ഥയുമാണു അനുഭവപ്പെടുന്നാത്. രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗത്തും നാല് ഋതുക്കൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു ഉഷ്ണകാലം (ഡിസംബർ മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെ), ശരത്കാലം (മാർച്ച് മുതൽ മേയ് വരെ), ശൈത്യകാലം (ജൂൺ മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് വരെ), വസന്തം (സെപറ്റംബർ മുതൽ നവംബർ വരെ). == ജനസംഖ്യാ വിവരം == ചിലിയുടെ 2002 കനേഷുമാരി പ്രകാരം ജനസംഖ്യ 15,116,435 ആണ്. 1990 നു ശേഷം ജനസംഖ്യാ വളർച്ചാനിരക്ക് കുറയുകയാണ്‌ ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്, ജനനനിരക്കിലെ കുറവാണ്‌ ഇതിനു കാരണം.<ref>{{Cite web | url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/estadisticas_vitales/pdf/anuarios/vitales2003.zip | title=Anuario Estadísticas Vitales 2003 | work=Instituto National de Estadísticas (INE) }}</ref> 2050 ആകുന്നതോടെ 20.2 ദശലക്ഷം എത്തുമെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.<ref>{{Cite web | url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf |format=PDF| title=Chile: Proyecciones y Estimaciones de Población. Total País 1950- 2050 | work=Instituto National de Estadísticas (INE) }}</ref> രാജ്യത്തെ 85% ജനങ്ങലും വസിക്കുന്നത് നഗരപ്രദേശങ്ങളിലാണ്‌, ഇതിൽ 40% ശതമാനവും സാന്റിയാഗോയിലാണ്‌. 2002 ലെ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം ഏറ്റവും ജനനിബിഡമേഖല ഗ്രേറ്റർ സാന്റിയാഗോ ആണ്‌, ഇവിടെ 5.6 ദശലക്ഷം ജനങ്ങളുണ്ട്, ഗ്രേറ്റർ കൺസെപ്ഷിയോണിൽ 861,000 ജനങ്ങളും, ഗ്രേറ്റർ വാല്പറൈസൊവിൽ 824,000 ജങ്ങളുമുണ്ട്.<ref>{{Cite web | url=http://www.observatoriourbano.cl/indurb/pre_ciudades.asp?id_user=0&idComCiu=0 | title=List of Chilean cities | work=Observatorio Urbano, Ministerio de Vivienda y Urbanismo de Chile | access-date=2009-05-30 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031912/http://www.observatoriourbano.cl/indurb/pre_ciudades.asp?id_user=0&idComCiu=0 | url-status=dead }}</ref> <ref name=UC>{{cite web |author=Central Intelligence Agency |title=Chile |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |location=Langley, Virginia |year=2016 |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html |accessdate=January 29, 2017 |archive-date=2015-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106030337/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html |url-status=dead }}</ref> [[പ്രമാണം:Looking out over Lago Conguillio.jpg|thumb|left|200px|[[Conguillío National Park]] in south-central Chile.]] [[പ്രമാണം:Glaciar Grey, Torres del Paine.jpg|thumb|200px|center|[[Grey Glacier]] in southern Chile.]] {|class="wikitable col1izq col2izq col3der col4der col5der col6izq" width=90% |- !colspan=7|Administrative divisions of Chile |- ! scope="col" | No. ! scope="col" | Region ! scope="col" | Population ! scope="col" | Area (km²) ! scope="col" | Density ! scope="col" | Capital ! scope="col" | Administrative map |- |XV ||[[Arica y Parinacota Region|Arica y Parinacota]] ||224 548||16&nbsp;873,3 || 13,40 ||[[Arica]] ||rowspan=16|[[പ്രമാണം:ChileRegions (+Numbers).svg|85px|none|Chile's 15 regions.]]|400}} |- |I ||[[Tarapacá Region|Tarapacá]] ||324 930 ||42&nbsp;225,8 ||7,83 ||[[Iquique]] |- |II ||[[Antofagasta Region|Antofagasta]] ||599 335||126&nbsp;049,1 ||4,82 ||[[Antofagasta]] |- |III ||[[Atacama Region|Atacama]] ||285 363||75&nbsp;176,2 ||3,81 ||[[Copiapó]] |- |IV ||[[Coquimbo Region|Coquimbo]] ||742 178 ||40&nbsp;579,9 ||18,67 ||[[La Serena (Chile)|La Serena]] |- |V ||[[Valparaíso Region|Valparaíso]] ||1&nbsp;790 219 ||16&nbsp;396,1 ||110,75 ||[[Valparaíso]] |- |RM ||[[Santiago Metropolitan Region|Santiago Metropolitan]] ||7&nbsp;036 792||15&nbsp;403,2 ||461,77 ||[[Santiago de Chile|Santiago]] |- |VI ||[[O'Higgins Region|Libertador General Bernardo O'Higgins]] ||908 545 ||16&nbsp;387 ||54,96 ||[[Rancagua]] |- |VII ||[[Maule Region|Maule]] ||1&nbsp;033 197 ||30&nbsp;296,1 ||34,49 ||[[Talca]] |- |VIII ||[[Bio Bío Region|Biobío]] ||2&nbsp;018 803 ||37&nbsp;068,7 ||54,96 ||[[Concepción (Chile)|Concepción]] |- |IX ||[[Araucanía Region|Araucanía]] ||938 626 ||31&nbsp;842,3 ||30,06 ||[[Temuco]] |- |XIV ||[[Los Ríos Region|Los Ríos]] ||380 181 ||18&nbsp;429,5 ||20,88 ||[[Valdivia]] |- |X ||[[Los Lagos Region|Los Lagos]] ||823 204 ||48&nbsp;583,6 ||17,06 ||[[Puerto Montt]] |- |XI ||[[Aysén Region|Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo]] ||102 317 ||108&nbsp;494,4 ||0,95 ||[[Coyhaique]] |- |XII ||[[Magallanes Region|Magallanes and Chilean Antarctica]] ||165 593 ||132&nbsp;297,2^''(1)'' ||1,26 ||[[Punta Arenas]] |- !colspan=2|Chile !!17&nbsp;373 831 !!756&nbsp;102,4^''(2)'' ||23,24 !!Santiago |} [[പ്രമാണം:BeagleChannelGlacier.jpg|thumb|200px|ചിലിയുടെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ളാ ഇരു ഹിമപാളി.]] [[പ്രമാണം:Santiago1std (2).jpg|thumb|200px|തലസ്ഥാനമായ സാന്റിയാഗോവിന്റെ ഒരു കാഴ്ച്ച.]] [[പ്രമാണം:Chile-demography.png|thumb|200px|1820 മുതലുള്ള ചിലിയുടെ ജനസംഖ്യ, 2050 വരെ കണക്കാക്കി കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] == അവലംബങ്ങൾ == <references/> {{SouthAm-geo-stub}} {{Commons+cat|Chile|Chile}} {{തെക്കേ അമേരിക്ക}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ചിലി]] [[വർഗ്ഗം:സ്പാനിഷ് കോളനിയായിരുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സ്പാനിഷ് ഭാഷ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജി-15 രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] nj8rmxvnmrznjczby5yp7h202wxq5uc 0 6868 4681183 4583708 2026-10-29T11:24:33Z Varghesepunnamada 141207 /* ഇതും കാണുക */ 4681183 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Chundan Vallam}} [[ചിത്രം:Boat race chundan.jpg|thumb|250px|ചുണ്ടൻ വള്ളം-മത്സരത്തിനിടയിൽ]] ആഘോഷങ്ങൾക്കായി രൂപകല്പന ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രത്യേകതരം [[വള്ളം|വള്ളമാണ്‌]] '''ചുണ്ടൻ വള്ളം'''.ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാക്കന്മാർ യുദ്ധത്തിനായി ചുണ്ടൻ വള്ളം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] പ്രധാന സാംസ്കാരിക ചിഹ്നങ്ങളിലൊന്നാണ് '''ചുണ്ടൻ വള്ളം'''. (ഇംഗ്ലീഷ്:snake boat). [[വള്ളംകളി|വള്ളംകളിക്ക്]] ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന വള്ളമാണ് ചുണ്ടൻ വള്ളം. == വാസ്തുവിദ്യ == [[ചിത്രം:വെള്ളംകുളങ്ങര ചുണ്ടൻ വള്ളം.jpg|thumb|250px| വെള്ളംകുളങ്ങര ചുണ്ടൻ ]] തടികൊണ്ടുള്ള വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള ആധികാരിക പുരാണ ഗ്രന്ഥമായ സ്തപ് ആത്യ വേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് അനുസരിച്ചാണ് ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങൾക്ക് 100 മുതൽ 158 അടിവരെ നീളം കാണും. വള്ളത്തിന്റെ പിൻഭാഗം ജലനിരപ്പിൽ നിന്ന് 20 അടി ഉയരത്തിലായിരിക്കും. മുൻഭാഗം നീളത്തിൽ കൂർത്ത് ഇരിക്കുന്നു. ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിന്റെ രൂപം പത്തിവിടർത്തിയ ഒരു പാമ്പിനെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നു. വള്ളത്തിന്റെ പള്ള നിർമ്മിക്കുന്നത് 83 അടി നീളവും 6 ഇഞ്ച് വീതിയുമുള്ള തടിക്കഷണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്. അലങ്കാരം ചുണ്ടൻ വള്ളം സ്വർണ്ണ നാടകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. {{തെളിവ്}} ഒന്നോ രണ്ടോ മുത്തുക്കുടകളും ഒരു കൊടിയും ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിൽ കാണും. എന്നാൽ മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന വള്ളങ്ങളിൽ മുത്തുക്കുട ഉണ്ടാവാറില്ല. ==വള്ളം നിർമ്മാണം== [[പ്രമാണം:Nehru_Trophy_Boat_Race_2012_7791.JPG|thumb|ചുണ്ടൻ വള്ളം - നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ നിന്നും]] ചുണ്ടൻവള്ളം നിർമ്മിക്കുന്നത് മൂന്ന് പലകകൾ കൂട്ടിച്ചേർത്താണ്. മാതാവ് എന്ന രണ്ട് പലകകളും ഏരാവ് എന്ന പേരിലെ മറ്റൊരു പലകയും. മെഴുക് രൂപത്തിലെ ചെഞ്ചല്ല്യം പശയാണ് പലകകൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വള്ളത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമാണ് 'മാതാവ്' പലക പിടിപ്പിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻവള്ളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് മുന്നോടിയായി മാവിൻ തടിയിൽ അച്ചുണ്ടാക്കും. വള്ളത്തിന്റെ അകവശത്തിന്റെ അളവിലാണ് അച്ച് തയ്യാറാക്കുക. ഇതിനുമീതെ ഒരു വശത്തെ മാതാവ് പലക ആദ്യം വയ്ക്കും. തുടർന്ന് മാതാവ് പലകകൾക്കിടയിൽ 'ഏരാവ്' പലക ചേർക്കും. ഇതിനുശേഷം വള്ളം മലർത്തുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. വള്ളത്തിന് താഴെയുള്ള ഭാഗമാണ് ഏരാവ്. ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരമാലയിലെ 'വി' ആകൃതിയിൽ തടി ചെത്തിയൊരുക്കിയാണ് ഏരാവ് പലക തയ്യാറാക്കുക. ചെഞ്ചല്യം വെളിച്ചെണ്ണയിൽ തിളപ്പിച്ചശേഷം പഞ്ഞി ചേർത്ത് അരയ്ക്കും. ഈ മിശ്രിതമാണ് വള്ളത്തിന്റെ പലകകൾ ചേർത്ത് നിർത്താനുള്ള പശയായി എടുക്കുന്നത്. മൂന്ന് മീറ്ററിനുമേൽ വണ്ണവും 45 മുതൽ 50 അടി വരെ നീളവുമുള്ള ആഞ്ഞിലിത്തടിയാണ് ചുണ്ടൻവള്ളം നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുക. ഇത്തരം മൂന്നു തടികൾ ചേർത്താലെ ഇന്നത്തെ രീതിയിൽ ചുണ്ടൻവള്ളം നീറ്റിലിറക്കാൻ കഴിയുകയുള്ളൂ. വള്ളത്തിന്റെ ഉരുപ്പടിക്ക് ആവശ്യമായ നീളത്തിലും വീതിയിലും തടി അറുത്തെടുക്കും. ഉയരത്തിൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം കെട്ടി അറക്കവാൾകൊണ്ട് തൊഴിലാളികൾ ചേർന്നാണ് തടി അറത്തെടുക്കുന്നത്. വള്ളത്തിന്റെ ആകൃതിക്കനുസരിച്ച് കൂറ്റൻ തടി മുറിച്ചെടുക്കുന്നത് ശില്പിയുടെ മനക്കണക്കിന് അനുസരിച്ചാണ്. ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിൽ തുഴച്ചിൽക്കാർക്ക് താളം നൽകാൻ ഇടി തടിയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കാഞ്ഞിരം, പുന്ന എന്നീ തടികളാണ് ഇടിതടി നിർമ്മിക്കാൻ എടുക്കുന്നത്. പിടിക്കുന്ന ഭാഗത്ത് കനം കുറച്ചും ഇടിക്കുന്നിടത്ത് വണ്ണം കൂട്ടിയുമാണ് ഇടിതടിയുടെ നിർമ്മിതി<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/alappuzha/news/1750414-local_news-alappuzha.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-01 |archive-date=2012-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120802133151/http://www.mathrubhumi.com/alappuzha/news/1750414-local_news-alappuzha.html |url-status=dead }}</ref>. == വള്ളത്തിന്റെ പരിപാലനം == [[File:NehruTrophyboatrace-Jawahar.jpg|thumb|right|300px|ജവഹർ തായങ്കരി ചുണ്ടൻ ]] പരമ്പരാഗതമായി ഓരോ വള്ളവും ഓരോ ഗ്രാമത്തിന്റേതാണ്. ഗ്രാമീണർ ഒരു ദേവതയെ പോലെ വള്ളത്തെ പരിപാവനമായി കരുതുന്നു. നഗ്നപാദരായ പുരുഷന്മാർക്കു മാത്രമേ വള്ളത്തിൽ തൊടാവൂ. വെള്ളത്തിൽ തെന്നി നീങ്ങുന്നതിനായി വള്ളം മത്സ്യ എണ്ണ, കൊപ്ര, കരി, മുട്ടക്കരു എന്നിവയുടെ ഒരു മിശ്രിതം പുരട്ടി മിനുക്കിയെടുക്കുന്നു. ഗ്രാമത്തിലെ ആശാരിയാണ് വള്ളത്തിന്റെ കേടുപാടുകൾ തീർക്കുക. == ഉപയോഗവും ആളുകളെ ഉൾക്കൊള്ളുവാനുള്ള ശേഷിയും == പരമ്പരാഗതമായി ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിന്റെ അമരക്കാരൻ. {{cn}} അമരക്കാരന്റെ കീഴിൽ നാല് പ്രധാന തുഴക്കാർ കാണും. ഇവർ നാലു [[വേദങ്ങൾ|വേദങ്ങളെ]] പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. 12 അടി നീളമുള്ള തുഴക്കോൽ കൊണ്ട് ഇവരാണ് വള്ളത്തിന്റെ ഗതി നിയന്ത്രിക്കുക. ഇവർക്കു പിന്നിലായി ഒരു വരിയിൽ രണ്ടുപേര് എന്നവണ്ണം 64 തുഴക്കാർ ഇരിക്കുന്നു. 64 കലകളെയാണ് ഇവർ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്. ചിലപ്പോൾ 128 തുഴക്കാർ കാണും. അവർ വഞ്ചിപ്പാട്ടിനൊത്ത് താളത്തിൽ തുഴയുന്നു. സാധാരണയായി 25 പാട്ടുകാർ കാണും. വള്ളത്തിന്റെ നടുവിൽ 8 പേർക്ക് നിൽക്കുവാനുള്ള സ്ഥലമുണ്ട്. എട്ടു ദിക്കുകളുടെയും രക്ഷകരായ ''അഷ്ടദിൿപാലകരെ''യാണ് ഇവർ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത് എന്നാണ് ഐതിഹ്യം.{{തെളിവ്}} == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == 2024 നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിച്ച ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്. * പായിപ്പാടൻ (ആലപ്പുഴ ടൗൺ ബോട്ട് ക്ലബ്) * ആലപ്പാടൻ (സൗത്ത് പറവൂർ ബോട്ട് ക്ലബ്) * [[ചമ്പക്കുളം]] (പുന്നമട ബോട്ട് ക്ലബ്) * ചെറുതന പുത്തൻ ചുണ്ടൻ (ന്യൂ ചെറതന ബോട്ട് ക്ലബ്) * ജവഹർ തായങ്കരി (ജവഹർ ബോട്ട് ക്ലബ്) * പായിപ്പാടൻ (2) (പായിപ്പാട് ബോട്ട് ക്ലബ്) * വലിയ ദിവാൻജി (ചങ്ങനാശ്ശേരി ബോട്ട് ക്ലബ്) * കരുവാറ്റ (ടൗൺ ബോട്ട് ക്ലബ്ബ് കാരിച്ചാൽ) * തലവടി ചുണ്ടൻ (യു.ബി.സി. കൈനകരി) * നിരണം ചുണ്ടൻ (നിരണം ബോട്ട് ക്ലബ്ബ്) * നടുഭാഗം (കുമരകം ടൗൺ ബോട്ട് ക്ലബ്ബ്) * സെന്റ് ജോർജ് (സെന്റ് ജോസഫ് ബോട്ട് ക്ലബ്) * ശ്രീവിനായകൻ (എസ്.എച്ച്. ബോട്ട് ക്ലബ്) * മേൽപാടം (കെ.ബി.സി & എസ്.എഫ്.ബി.സി കുമരകം) * വീയപുരം (വി.ബി.സി. കൈനകരി) * സെന്റ് പയസ് ടെന്ത് (സെന്റ് പയസ് ടെന്ത് ബോട്ട് ക്ലബ്) * ആനാരി (ജീസസ് ബോട്ട് ക്ലബ്) * ആയാപറമ്പ് പാണ്ടി (മങ്കൊമ്പ് തെക്കേക്കര ബോട്ട് ക്ലബ്) * [[കാരിച്ചാൽ]] (പള്ളാത്തുരുത്തി ബോട്ട് ക്ലബ്) <ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralanews.gov.in/22856/Nehru-trophy.html|title=നെഹ്റു ട്രോഫിയിൽ മാറ്റുരയ്ക്കാൻ 72 വള്ളങ്ങൾ|access-date=2024-09-11|last=keralanews|language=en}}</ref> ==അവലംബം== <references/> == ഇതും കാണുക == {{commonscat|Chundan Vallam}} * [[ചുരുളൻ വള്ളം]] * [[വെപ്പ് വള്ളം]] * [[ഇരുട്ടുകുത്തി]] * [[ഓടി വള്ളം]] * [[വടക്കനോടി വള്ളം]] * [[കൊച്ചു വള്ളം]] * [[വള്ളംകളി]] * [[പള്ളിയോടം]] * [[വള്ളസദ്യ]] ---- {{Kerala-stub}} {{Waters of Kerala}} {{Tourism in Kerala}} [[വർഗ്ഗം:കേരളസംസ്കാരം]] [[വർഗ്ഗം:വള്ളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] 5h38sha51o2tsz2bx8tf9wqsnw5p3jy 4681185 4681183 2026-10-29T11:26:39Z Varghesepunnamada 141207 /* ഇതും കാണുക */ 4681185 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Chundan Vallam}} [[ചിത്രം:Boat race chundan.jpg|thumb|250px|ചുണ്ടൻ വള്ളം-മത്സരത്തിനിടയിൽ]] ആഘോഷങ്ങൾക്കായി രൂപകല്പന ചെയ്തിട്ടുള്ള പ്രത്യേകതരം [[വള്ളം|വള്ളമാണ്‌]] '''ചുണ്ടൻ വള്ളം'''.ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാക്കന്മാർ യുദ്ധത്തിനായി ചുണ്ടൻ വള്ളം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] പ്രധാന സാംസ്കാരിക ചിഹ്നങ്ങളിലൊന്നാണ് '''ചുണ്ടൻ വള്ളം'''. (ഇംഗ്ലീഷ്:snake boat). [[വള്ളംകളി|വള്ളംകളിക്ക്]] ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന വള്ളമാണ് ചുണ്ടൻ വള്ളം. == വാസ്തുവിദ്യ == [[ചിത്രം:വെള്ളംകുളങ്ങര ചുണ്ടൻ വള്ളം.jpg|thumb|250px| വെള്ളംകുളങ്ങര ചുണ്ടൻ ]] തടികൊണ്ടുള്ള വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള ആധികാരിക പുരാണ ഗ്രന്ഥമായ സ്തപ് ആത്യ വേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് അനുസരിച്ചാണ് ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങൾക്ക് 100 മുതൽ 158 അടിവരെ നീളം കാണും. വള്ളത്തിന്റെ പിൻഭാഗം ജലനിരപ്പിൽ നിന്ന് 20 അടി ഉയരത്തിലായിരിക്കും. മുൻഭാഗം നീളത്തിൽ കൂർത്ത് ഇരിക്കുന്നു. ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിന്റെ രൂപം പത്തിവിടർത്തിയ ഒരു പാമ്പിനെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നു. വള്ളത്തിന്റെ പള്ള നിർമ്മിക്കുന്നത് 83 അടി നീളവും 6 ഇഞ്ച് വീതിയുമുള്ള തടിക്കഷണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്. അലങ്കാരം ചുണ്ടൻ വള്ളം സ്വർണ്ണ നാടകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. {{തെളിവ്}} ഒന്നോ രണ്ടോ മുത്തുക്കുടകളും ഒരു കൊടിയും ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിൽ കാണും. എന്നാൽ മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന വള്ളങ്ങളിൽ മുത്തുക്കുട ഉണ്ടാവാറില്ല. ==വള്ളം നിർമ്മാണം== [[പ്രമാണം:Nehru_Trophy_Boat_Race_2012_7791.JPG|thumb|ചുണ്ടൻ വള്ളം - നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ നിന്നും]] ചുണ്ടൻവള്ളം നിർമ്മിക്കുന്നത് മൂന്ന് പലകകൾ കൂട്ടിച്ചേർത്താണ്. മാതാവ് എന്ന രണ്ട് പലകകളും ഏരാവ് എന്ന പേരിലെ മറ്റൊരു പലകയും. മെഴുക് രൂപത്തിലെ ചെഞ്ചല്ല്യം പശയാണ് പലകകൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വള്ളത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമാണ് 'മാതാവ്' പലക പിടിപ്പിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻവള്ളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് മുന്നോടിയായി മാവിൻ തടിയിൽ അച്ചുണ്ടാക്കും. വള്ളത്തിന്റെ അകവശത്തിന്റെ അളവിലാണ് അച്ച് തയ്യാറാക്കുക. ഇതിനുമീതെ ഒരു വശത്തെ മാതാവ് പലക ആദ്യം വയ്ക്കും. തുടർന്ന് മാതാവ് പലകകൾക്കിടയിൽ 'ഏരാവ്' പലക ചേർക്കും. ഇതിനുശേഷം വള്ളം മലർത്തുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. വള്ളത്തിന് താഴെയുള്ള ഭാഗമാണ് ഏരാവ്. ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരമാലയിലെ 'വി' ആകൃതിയിൽ തടി ചെത്തിയൊരുക്കിയാണ് ഏരാവ് പലക തയ്യാറാക്കുക. ചെഞ്ചല്യം വെളിച്ചെണ്ണയിൽ തിളപ്പിച്ചശേഷം പഞ്ഞി ചേർത്ത് അരയ്ക്കും. ഈ മിശ്രിതമാണ് വള്ളത്തിന്റെ പലകകൾ ചേർത്ത് നിർത്താനുള്ള പശയായി എടുക്കുന്നത്. മൂന്ന് മീറ്ററിനുമേൽ വണ്ണവും 45 മുതൽ 50 അടി വരെ നീളവുമുള്ള ആഞ്ഞിലിത്തടിയാണ് ചുണ്ടൻവള്ളം നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുക. ഇത്തരം മൂന്നു തടികൾ ചേർത്താലെ ഇന്നത്തെ രീതിയിൽ ചുണ്ടൻവള്ളം നീറ്റിലിറക്കാൻ കഴിയുകയുള്ളൂ. വള്ളത്തിന്റെ ഉരുപ്പടിക്ക് ആവശ്യമായ നീളത്തിലും വീതിയിലും തടി അറുത്തെടുക്കും. ഉയരത്തിൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം കെട്ടി അറക്കവാൾകൊണ്ട് തൊഴിലാളികൾ ചേർന്നാണ് തടി അറത്തെടുക്കുന്നത്. വള്ളത്തിന്റെ ആകൃതിക്കനുസരിച്ച് കൂറ്റൻ തടി മുറിച്ചെടുക്കുന്നത് ശില്പിയുടെ മനക്കണക്കിന് അനുസരിച്ചാണ്. ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിൽ തുഴച്ചിൽക്കാർക്ക് താളം നൽകാൻ ഇടി തടിയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കാഞ്ഞിരം, പുന്ന എന്നീ തടികളാണ് ഇടിതടി നിർമ്മിക്കാൻ എടുക്കുന്നത്. പിടിക്കുന്ന ഭാഗത്ത് കനം കുറച്ചും ഇടിക്കുന്നിടത്ത് വണ്ണം കൂട്ടിയുമാണ് ഇടിതടിയുടെ നിർമ്മിതി<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/alappuzha/news/1750414-local_news-alappuzha.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-01 |archive-date=2012-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120802133151/http://www.mathrubhumi.com/alappuzha/news/1750414-local_news-alappuzha.html |url-status=dead }}</ref>. == വള്ളത്തിന്റെ പരിപാലനം == [[File:NehruTrophyboatrace-Jawahar.jpg|thumb|right|300px|ജവഹർ തായങ്കരി ചുണ്ടൻ ]] പരമ്പരാഗതമായി ഓരോ വള്ളവും ഓരോ ഗ്രാമത്തിന്റേതാണ്. ഗ്രാമീണർ ഒരു ദേവതയെ പോലെ വള്ളത്തെ പരിപാവനമായി കരുതുന്നു. നഗ്നപാദരായ പുരുഷന്മാർക്കു മാത്രമേ വള്ളത്തിൽ തൊടാവൂ. വെള്ളത്തിൽ തെന്നി നീങ്ങുന്നതിനായി വള്ളം മത്സ്യ എണ്ണ, കൊപ്ര, കരി, മുട്ടക്കരു എന്നിവയുടെ ഒരു മിശ്രിതം പുരട്ടി മിനുക്കിയെടുക്കുന്നു. ഗ്രാമത്തിലെ ആശാരിയാണ് വള്ളത്തിന്റെ കേടുപാടുകൾ തീർക്കുക. == ഉപയോഗവും ആളുകളെ ഉൾക്കൊള്ളുവാനുള്ള ശേഷിയും == പരമ്പരാഗതമായി ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിന്റെ അമരക്കാരൻ. {{cn}} അമരക്കാരന്റെ കീഴിൽ നാല് പ്രധാന തുഴക്കാർ കാണും. ഇവർ നാലു [[വേദങ്ങൾ|വേദങ്ങളെ]] പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. 12 അടി നീളമുള്ള തുഴക്കോൽ കൊണ്ട് ഇവരാണ് വള്ളത്തിന്റെ ഗതി നിയന്ത്രിക്കുക. ഇവർക്കു പിന്നിലായി ഒരു വരിയിൽ രണ്ടുപേര് എന്നവണ്ണം 64 തുഴക്കാർ ഇരിക്കുന്നു. 64 കലകളെയാണ് ഇവർ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്. ചിലപ്പോൾ 128 തുഴക്കാർ കാണും. അവർ വഞ്ചിപ്പാട്ടിനൊത്ത് താളത്തിൽ തുഴയുന്നു. സാധാരണയായി 25 പാട്ടുകാർ കാണും. വള്ളത്തിന്റെ നടുവിൽ 8 പേർക്ക് നിൽക്കുവാനുള്ള സ്ഥലമുണ്ട്. എട്ടു ദിക്കുകളുടെയും രക്ഷകരായ ''അഷ്ടദിൿപാലകരെ''യാണ് ഇവർ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത് എന്നാണ് ഐതിഹ്യം.{{തെളിവ്}} == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == 2024 നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിച്ച ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്. * പായിപ്പാടൻ (ആലപ്പുഴ ടൗൺ ബോട്ട് ക്ലബ്) * ആലപ്പാടൻ (സൗത്ത് പറവൂർ ബോട്ട് ക്ലബ്) * [[ചമ്പക്കുളം]] (പുന്നമട ബോട്ട് ക്ലബ്) * ചെറുതന പുത്തൻ ചുണ്ടൻ (ന്യൂ ചെറതന ബോട്ട് ക്ലബ്) * ജവഹർ തായങ്കരി (ജവഹർ ബോട്ട് ക്ലബ്) * പായിപ്പാടൻ (2) (പായിപ്പാട് ബോട്ട് ക്ലബ്) * വലിയ ദിവാൻജി (ചങ്ങനാശ്ശേരി ബോട്ട് ക്ലബ്) * കരുവാറ്റ (ടൗൺ ബോട്ട് ക്ലബ്ബ് കാരിച്ചാൽ) * തലവടി ചുണ്ടൻ (യു.ബി.സി. കൈനകരി) * നിരണം ചുണ്ടൻ (നിരണം ബോട്ട് ക്ലബ്ബ്) * നടുഭാഗം (കുമരകം ടൗൺ ബോട്ട് ക്ലബ്ബ്) * സെന്റ് ജോർജ് (സെന്റ് ജോസഫ് ബോട്ട് ക്ലബ്) * ശ്രീവിനായകൻ (എസ്.എച്ച്. ബോട്ട് ക്ലബ്) * മേൽപാടം (കെ.ബി.സി & എസ്.എഫ്.ബി.സി കുമരകം) * വീയപുരം (വി.ബി.സി. കൈനകരി) * സെന്റ് പയസ് ടെന്ത് (സെന്റ് പയസ് ടെന്ത് ബോട്ട് ക്ലബ്) * ആനാരി (ജീസസ് ബോട്ട് ക്ലബ്) * ആയാപറമ്പ് പാണ്ടി (മങ്കൊമ്പ് തെക്കേക്കര ബോട്ട് ക്ലബ്) * [[കാരിച്ചാൽ]] (പള്ളാത്തുരുത്തി ബോട്ട് ക്ലബ്) <ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralanews.gov.in/22856/Nehru-trophy.html|title=നെഹ്റു ട്രോഫിയിൽ മാറ്റുരയ്ക്കാൻ 72 വള്ളങ്ങൾ|access-date=2024-09-11|last=keralanews|language=en}}</ref> ==അവലംബം== <references/> == ഇതും കാണുക == {{commonscat|Chundan Vallam}} * [[ചുരുളൻ വള്ളം]] * [[വെപ്പ് വള്ളം]] * [[ഇരുട്ടുകുത്തി]] * [[ഓടി വള്ളം]] * [[തെക്കനോടി വള്ളം]] * [[വടക്കനോടി വള്ളം]] * [[കൊച്ചു വള്ളം]] * [[വള്ളംകളി]] * [[പള്ളിയോടം]] * [[വള്ളസദ്യ]] ---- {{Kerala-stub}} {{Waters of Kerala}} {{Tourism in Kerala}} [[വർഗ്ഗം:കേരളസംസ്കാരം]] [[വർഗ്ഗം:വള്ളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] 86rqjce595wpplnk6xfb3uqvk2cl3qp 0 9509 4681099 4581678 2026-10-29T02:37:27Z ~2026-57614-66 224710 Corrected map 4681099 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Maurya Empire}} {| class="infobox" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; float: right; width: 300px; border-collapse: collapse;" |+ <big>'''മൗര്യ സാമ്രാജ്യം '''</big> |- | colspan="2" style="font-size: small; text-align: center; font-style: italic;" | [[പ്രമാണം:Maurya Empire, c.250 BCE network model v01.png|300px]]<br />മൗര്യ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂപടം-ഏറ്റവും വിസ്തൃതിയുള്ളപ്പോൾ. |- | align=center colspan=2 |'''സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അടയാളം:''' <br />'' [[സിംഹ തലസ്ഥാനം]]'' |- ! സ്ഥാപകൻ | [[ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]] |- ! മുൻപത്തെ രാജ്യങ്ങൾ | [[മഹാജനപദങ്ങൾ]], പ്രധാനമായും [[മഗധ]] |- ! [[ഔദ്യോഗിക ഭാഷ]] | [[പ്രാകൃത്]] |- ! [[മതം|മതങ്ങൾ]] | [[ഹിന്ദു മതം]]<br />[[ജൈന മതം]]<br />[[ബുദ്ധമതത്തിന്റെ ചരിത്രം|ബുദ്ധ മതം]] |- ! [[തലസ്ഥാനം]] | [[പാടലീപുത്രം]]<br /> |- ! [[സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തലവൻ]] | [[സമ്രാട്ട്]] ([[ചക്രവർത്തി]]) |- ! ആദ്യത്തെ ചക്രവർത്തി | [[ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]] |- ! അവസാനത്തെ ചക്രവർത്തി | [[ബൃഹദ്രഥൻ]] |- ! [[വിസ്തീർണ്ണം]] | 3.3 ലക്ഷം ച.കി.മീ<ref>പീറ്റർ ടർക്കിൻ, ജൊനാഥൻ എം.ആഡംസ്, തോമസ് ഡി.ഹാൾ. [http://www.eeb.uconn.edu/faculty/turchin/PDF/Latitude.pdf ''East-West Orientation of Historical Empires.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110130443/http://www.eeb.uconn.edu/faculty/turchin/PDF/Latitude.pdf|date=2006-11-10}} [[കണക്റ്റികട്ട് സർവ്വകലാശാല]], November 2004.</ref> ([[ദക്ഷിണേഷ്യ|ദക്ഷിണ ഏഷ്യയും]] [[മധ്യേഷ്യ|മധ്യേഷ്യയുടെ]])ഭാഗങ്ങളും |- ! [[ജനസംഖ്യ]] | 5 കോടി <ref>Roger Boesche (2003). "Kautilya’s Arthashastra on War and Diplomacy in Ancient India", ''The Journal of Military History'' '''67''' (p. 12).</ref> (അന്നത്തെ ലോക ജനസംഖ്യയുടെ മൂന്നിലൊന്ന്<ref>Colin McEvedy and Richard Jones (1978), "Atlas of World Population History", ''Facts on File'' (p. 342-351). New York.</ref>) |- ! [[നാണയം]] | [[വെള്ളിനാണയങ്ങൾ]] |- ! [[നശിച്ചുപോയ രാജ്യങ്ങൾ|നശിച്ചു പോയവ]] | 322–185 ക്രി.മു. |- ! അധഃപതനം | സൈനിക ഗൂഢാലോചന [[പുഷ്യാമിത്ര ശുംഗൻ]] |- ! ശേഷമുള്ള സാമ്രാജ്യം | [[ശുംഗ സാമ്രാജ്യം]] |} [[ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]] സ്ഥാപിച്ച '''മൗര്യ സാമ്രാജ്യം'''. [[ബി.സി. 321]] മുതൽ [[ബി.സി. 185]] വരെ സാമ്രാജ്യം നിലനിന്നത്. ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം മുഴുവനായും ഒരു ഭരണാധികാരിയുടെ കീഴിൽ വന്നത് അക്കാലത്താണ്. ഈ ഘട്ടത്തിൽ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തിയുള്ള ഭരണമായിരുന്നു മൗര്യന്മാരുടേത്. ഒൻപത് തലമുറയിലുള്ള രാജാക്കന്മാരാണ് ആ കാലയളവിൽ ഇന്ത്യ ഭരിച്ചത്. അവസാന രാജാവായ [[ബൃഹദ്രഥ മൗര്യൻ|ബൃഹദ്രഥ മൗര്യനെ]] ഒരു പ്രമാണി വധിച്ചതോടെയാണ് ഔദ്യോഗികമായി മൗര്യസാമ്രാജ്യം ഭരണം മാറുന്നതെങ്കിലും അതിനുണ്ടായ കാരണങ്ങൾ നേരത്തേ ശക്തമായിരുന്നു. == പൂർവ്വ പശ്ചാത്തലം == മൗര്യൻമാർക്കു മുൻപേ ഇന്ത്യയിൽ [[മഹാജനപദങ്ങൾ]] എന്ന പേരിൽ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ നഗര ഭരണസം‌വിധാനം നിലനിന്നിരുന്നു. ഇത് [[റോമാ റിപ്പബ്ലിക്|റോമാ റിപ്പബ്ലിക്കിന്‌]] സമാനമായ തരം ഗണതന്ത്ര വ്യവസ്ഥയായിരുന്നു. നേതാവിനെ ജനപ്രതിനിധികൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും അവർക്ക് ഇടയന്റെ പ്രതീകമായ [[ചെങ്കോൽ]], അധികാരം എന്നിവ കല്പിച്ചു നൽകുകയുമായിരുന്നു. ഇതിനെ രാജാവില്ലാത്തത് എന്നർത്ഥത്തിലുള്ള [[വൈരാജ്യം]] എന്നു വിളിച്ചിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് വികസിച്ച് ജനപദ രാഷ്ട്രീയം ഉരുത്തിരിഞ്ഞു. എന്നാൽ മറ്റു ചിലയിടങ്ങളിൽ രാജഭരണം നിലനിന്നിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് ഇന്ത്യ ഇന്നത്തെ [[പാകിസ്താൻ]], [[അഫ്ഗാനിസ്താൻ|അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ]] ചിലഭാഗങ്ങൾ, [[മ്യാൻമാർ|ബർമ്മ]], [[ബംഗ്ലാദേശ്]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ [[പേർഷ്യൻ സാമ്രാജ്യം|പേർഷ്യ]]<nowiki/>യിൽ നിന്നും മറ്റുമുള്ള വ്യാപാരങ്ങളും സ്വാധീനവും ഇക്കാലത്ത് കാര്യമായുണ്ടായിരുന്നു. ക്രി.മു. 530 നോടടുത്ത് [[സൈറസ്]] എന്ന [[അഖാമാനിയൻ]] ചക്രവർത്തി [[ഹിന്ദുക്കുഷ്]] കടന്നുവന്ന് [[കംബോജ|കാംബോജം]], [[ഗാന്ധാരം]] (ഇന്നത്തെ [[കാണ്ഡഹാർ]]), എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന്‌ [[കപ്പം]] വാങ്ങിപ്പോയിരുന്നതായി രേഖകൾ ഉണ്ട്. മറ്റൊരു [[പേർഷ്യ]]ൻ ചക്രവർത്തിയായ [[ദാരിയുസ്|ദാരിയുസിന്റെ]] കാലത്തുണ്ടായിരുന്നതു പോലുള്ള ശിലാലിഖിതങ്ങൾ ആണ് അശോകന്റെ കാലത്തു കാണപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. [[സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരം|സിന്ധൂനദീതട പ്രദേശങ്ങൾ]] ഇങ്ങനെ പേർഷ്യൻ സ്വാധീനം മൂലം സമ്പന്നമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അതിലെ വിവിധ ഗണരാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ടായ സ്പർദ്ധ വർദ്ധിച്ചു വന്നു. അധികാരത്തിനും ഐശ്വര്യത്തിനും വേണ്ടി പരസ്പരം കലഹിച്ച ഭൂവിഭാഗങ്ങളിൽ [[മഗധം]], [[കോസലം]], [[അവന്തി]], [[വത്സം]], [[കാശി]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ആയിരുന്നു പ്രധാനം. കോസലത്തേയും [[കാശി]]യേയും മഗധ കീഴ്പ്പെടുത്തി. വത്സത്തെ [[അവന്തി]]<nowiki/>യും വിഴുങ്ങി. പർവ്വത പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ പേർഷ്യയിലേക്കും മധ്യേഷയയിലേയ്ക്കും നടന്നിരുന്ന വ്യാപരത്തിന്റെ ചുങ്കം പിരിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനും മറ്റുമായി പിന്നീട് മഗധവും അവന്തിയും പോരാട്ടങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ഇതിൽ അവസാനം മഗധം വിജയിച്ചു. [[ജൈനമതം|ജൈന]], [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ മതങ്ങളും]] [[ഭാരതീയ ദർശനങ്ങൾ|ഭൗതിക വാദങ്ങളുമെല്ലാമായി]] ബൌദ്ധികമായി പുരോഗമനമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അധികാരത്തിന്റെ [[അന്തഃച്ഛിദ്രങ്ങളും]] കിടമത്സരങ്ങളും നിലനിന്ന അക്കാലത്തെ മഗധത്തെ ആത്യന്തികമായി വിജയികളാക്കിയത് [[ബിംബിസാരൻ|ബിംബിസാരനും]] മകൻ [[അജാതശത്രു|അജാതശത്രുവുമായിരുന്നു]]. എന്നാൽ അവർക്ക് പിന്നീട് വന്ന തലമുറകൾ ഒന്നും അത്രകണ്ട് ശോഭിക്കാതെ ക്ഷത്രിയരല്ലാത്ത പല കുലങ്ങളും മഗധ ഭരിച്ചു. അക്കാലത്താണ് [[അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി|അല‍ക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി]] ഇന്ത്യയിൽ നോട്ടമിടുന്നത്. ഏതാണ്ട് ഇതേ സമയത്താണ് ചന്ദ്രഗുപതന്റേയും വരവ്. ചന്ദ്രഗുപ്തൻ മഗധയിലെ അവസാനത്തെ നന്ദ രാജാവിനെ തോല്പിച്ച് മഗധ കൈയടക്കി. <ref>എം.ആർ. രാഘവവാരിയർ; ചരിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യ. മാതൃഭൂമി പ്രിന്റിംഗ് ആന്റ് പബ്ലിഷിംഗ് കമ്പനി ലിമിറ്റഡ്, കോഴിക്കോട്. 1997. </ref> [[അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി|അല‍ക്സാണ്ഡർ ചക്രവർത്തി]], ക്രി.മു. 331 -ല് അഖാമാനിയൻ സാമ്രാജ്യത്തെ തറ പറ്റിച്ചുകൊണ്ട് അതേകൊല്ലം തന്നെ[[കാബൂൾ]] വഴി കിഴക്കോട്ട് ആക്രമിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈന്യത്തിനു മുന്നിൽ അന്നത്തെ ഒട്ടുമിക്ക രാജ്യങ്ങൾക്കും പിടിച്ചു നിൽകാനായില്ല. [[വിതസ്താ]] (ഇന്നത്തെ ത്സലം) നദിയുടെ കിഴക്കുള്ള [[പൗരവൻ]] എന്ന രാജാവുമാത്രമാണ് കാര്യമായ പ്രതിരോധം നൽകിയതു തന്നെ. പൗരവനെ കീഴടക്കിയ ശേഷം പിന്നീട് അലക്സാണ്ഡർക്ക് പാളയത്തിലെ പടയേയാണ് നേരിടേണ്ടി വന്നത്. മഗധ ഒരു വൻ ശക്തിയായതിനാൽ അത്തരം ഒരു സന്ദർഭത്തിൽ യുദ്ധം ജയിക്കുക അസാദ്ധ്യമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിനും മറ്റു സേനാനായകന്മാർക്കും മനസ്സിലായി. മാത്രവുമല്ല ജീവിതത്തിൽ ആദ്യമായി യുദ്ധത്തിൽ ആനകളെ നേരിടേണ്ടി വന്നതും ഇന്ത്യയിൽ വച്ചായിരുന്നു. അധികം വൈകാതെ അദ്ദേഹത്തിന് മേൽ പറഞ്ഞ കാരണങ്ങൾ മൂലം തിരിച്ചു പോകേണ്ടി വന്നു. അല‍ക്സാണ്ഡറുടെ വരവോടെ ഒട്ടുമിക്ക ചെറിയ രാജ്യങ്ങളും ദാരിദ്ര്യത്തിലേയ്ക്കും ശിഥിലീകരണത്തിലേയ്ക്കും കൂപ്പുകുത്തുകയായിരുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ചന്ദ്രഗുപ്തൻ സാമ്രാജ്യ വിസ്തൃതി ആരംഭിച്ചത്. == ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ == {{Main|ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ}} {{HistoryOfSouthAsia}} [[പ്രമാണം:MauryaStatuettes.jpg|left|thumb| മൗര്യകാലത്തെ ബിംബങ്ങൾ- പരീസിലെ ഗുമേ മ്യൂസിയത്തിൽ നിന്ന്]] മഗധം ഭരിച്ചിരുന്ന [[നന്ദരാജവംശം|നന്ദന്മാരിൽ]] അവസാനരാജാവായ [[ധനനന്ദൻ|ധനനന്ദനെ]] തോല്പിച്ചാണ് ചന്ദ്രഗുപ്തൻ സിംഹാസനം കരസ്ഥമാക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർവ്വകാല ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ തെളിവുകൾ ഇല്ല. എങ്കിലും പിപ്പലി വനത്തിലെ മോരിയ വംശത്തിൽ (ഭഗവാന്റെ വംശം)നിന്നാണ് വരുന്നതെന്നും നന്ദ കുലവുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്നും വിശ്വാസങ്ങൾ ഉണ്ട്. അദ്ദേഹത്തെപ്പറ്റി ഗ്രീക്കു രേഖകളിൽ പരാമർശമുണ്ട്. അതിൻ പ്രകാരം ആന്ത്രൊകോത്തുസ് എന്നാണ് ചന്ദ്രഗുപ്തനെ വിളിച്ചിരുന്നത്. ചന്ദ്രഗുപ്തൻ അലക്സാണ്ഡറെ സംന്ധിച്ചെന്നും തലകുനിച്ച് സംസാരിക്കാത്തതിനാൽ അലക്സാണ്ടർക്ക് കോപം വന്നുവെന്നും എന്നാൽ ചന്ദ്രഗുപ്തൻ മുടിനാരിഴക്ക് രക്ഷപ്പെട്ടുവെന്നും പറയുന്നു. അലക്സാണ്ടറുടെ പടയോട്ടക്കാലത്ത് പഞ്ചാബിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്ത ഒരു ബ്രാഹ്മണ സന്യാസിയായ [[കൗടില്യൻ|ചാണക്യൻ]] ആണ് ചന്ദ്രഗുപ്തന്റെ ബുദ്ധിയായി പ്രവർത്തിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ നാമം വിഷ്ണുഗുപ്തൻ എന്നായിരുന്നു. അർത്ഥശാസ്ത്രം രചിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. അന്ന് മഗധ ഭരിച്ചിരുന്ന ധന എന്ന രാജാവ് വലിയ അഴിഞ്ഞാട്ടക്കാരനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ഇഷ്ടമുള്ള സ്ത്രീകളെ പിടിച്ചുകൊണ്ടു പോവുകയും പ്രതികരിക്കുന്നവരെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. തന്റെ പ്രവർത്തികൾ മൂലം രാജ്യത്തെമ്പാടുമുള്ള ജനങ്ങൾ കെടുതികൾ അനുഭവിച്ചു വന്നു. ജനങ്ങൾക്ക് മറ്റൊരു വഴിയില്ലാതായി. ചന്ദ്രഗുപ്തൻ കുറേയേറെ പട്ടാളത്തെ സ്വരൂപിച്ചിരുന്നു. കുറച്ച് വലിപ്പമായപ്പോൾ പാടലീപുത്രത്ത് ചെന്ന് നന്ദരാജാവിനെ വെല്ലു വിളിച്ചു. എന്നാൽ സൈന്യത്തിന്റെ വലിപ്പത്തിന്റെ അന്തരം കണ്ടു തന്നെ പല പോരാളികളും ഭയന്ന് പിന്മാറി. എന്നാൽ പിന്നീടാണ് അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിലെ വാക്കുകൾ പ്രസിദ്ധമായി വരുന്നത്. അതിൽ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മകനെ ശാസിക്കുന്നത് ചാണക്യൻ കേൾക്കാനിടയായി. കുട്ടി ചൂടുള്ള ചോറ് അതിന്റെ നടുക്കു നിന്ന് എടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും എന്നാൽ ചൂടു മൂലം പറ്റാതെ വരുമ്പോൾ അവന്റെ മുത്തശ്ശി പറയുന്ന “ നീ ചന്ദ്രഗുപ്തനെപ്പോലെ നടുക്കു നിന്ന് തിന്നാൻ നോക്കി വിഡ്ഢിയാകുന്നു അരികിൽ നിന്ന് പയ്യെ തിന്നുകയാണ് വേണ്ടത് അപ്പോൾ കൈ പൊള്ളില്ല“ എന്ന വാക്കുകൾ ആണ് അവർക്ക് പിന്നീട് വഴിത്തിരിവായിത്തീർന്നത്. ചന്ദ്രഗുപ്തനും ചാണക്യനും കൂട്ടരുമെല്ലാം ഒളിവിൽ പോകേണ്ടി വന്നു. ഏതാണ്ട് ഇതേ സമയത്താണ് അലക്സാണ്ടർ പൗരവ രാജാവായ പോറസിനെ (purushothama) ചതിയിലൂടെ തോല്പിക്കുന്നത്. നാട്ടുകാർ അലക്സാണ്ഡറുടെ മേൽതിരിയുകയായിരുന്നു. സൈന്യത്തിന്റെ മനോവീര്യം കെട്ടു അലക്സാണ്ഡർ തിരിച്ചു പോകാൻ തീർച്ചയാക്കിയ സമയത്ത് സൈനിക സഹായത്തിന് ചന്ദ്രഗുപ്തൻ അലക്സാണ്ഡറെ ചെന്നു കണ്ടു. എന്നാൽ അലക്സാണ്ടർ തന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ മനോ വീര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ പിൻ‍വാങ്ങാൻ തിരുമാനിച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു. പേടിച്ചോടുകയാണെന്നാണ് ചന്ദ്രഗുപ്തൻ കരുതിയത്. തന്റെയും അന്നു വരെ സമ്പാദിച്ച ഒളിപ്പോരാളികളുടേയും സഹായം അദ്ദേഹം വാഗ്ദാനം ചെയ്തെങ്കിലും അലക്സാണ്ഡർ മനസ്സു മാറ്റാൻ തയ്യാറായിരുന്നില്ല. തുടർന്നാണ് യവനരേഖകളിൽ അദ്ദേഹത്തെ പറ്റി പരാമർശിതമായിരിക്കുന്ന സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടായത്. <ref> http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137 പെർസിയുസ് എന്ന ചരിത്ര എൻസൈക്ലോപീഡിയ</ref> ചന്ദ്രഗുപ്തൻ അലക്സാണ്ടർ പോയ തക്കത്തിന് പഞ്ചാബ് കീഴടക്കി. അവിടെ നിന്നുകൊണ്ട് ചെറിയ ചെറിയ രാജ്യങ്ങൾ കീഴടക്കി പടയോട്ടം ആരംഭിക്കുകയായിരുന്നു. == മഗധ പിടിച്ചെടുക്കൽ == ചാണക്യൻ വിദഗ്ദ്ധനായ ഒരു സൂത്രധാരനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം വലിയ ഒരു ചാര ശൃംഖലയുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. ധന നന്ദനെന്ന രാജാവിന്റെ അതിരു കടന്ന ഭരണത്തിൽ എതിർപ്പുണ്ടായിരുന്ന ജനങ്ങളെ അദ്ദേഹം ഇളക്കി വിട്ടു. രാജാവിന്റെ പാരമ്പര്യത്തിലും അദ്ദേഹം സംശയം ജനിപ്പിച്ചു വിട്ടു. സൈന്യത്തിൽ മുറുമുറുപ്പ് ഉണ്ടാക്കി. മദ്യശാലകളിൽ വച്ച് സേനാ നായകന്മാർ തമ്മിലിടയുന്നത് പതിവായി. ചന്ദ്രഗുപ്തൻ മഗധയിൽ നിന്നു തന്നെ വിഘടന വാദികളുടെ കൂട്ടായ്മയെ സംഘടിപ്പിച്ചു, തന്റെ മിത്രമായ പൗരവ രാജാവിന്റെ സഹായവും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. ചാണക്യനും ചന്ദ്രഗുപ്തനും കൂട്ടരും ചേർന്ന് ഒരുക്കിയ കെണിയിൽ മഗധ വീണു. അതിനായി അവർ ചെയ്തത് മഗധയെ വെല്ലുവിളിക്കുകയായിരുന്നു. വെല്ലുവിളി നേരിടാൻ മഗധ കുറേ ദൂരത്തായിരുന്ന യുദ്ധക്കളത്തിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഇത്തരുണത്തിൽ ചന്ദ്രഗുപ്തൻ നഗരത്തിൽ മറ്റൊരു വഴിയിലൂടെ കയ്യേറുകയും അവിടെ അഭ്യന്തര കലാപം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു. മിക്ക സൈന്യാധിപന്മാറ്ക്കും കൈക്കൂലി കൊടുത്ത് ഒതുക്കിയിരുന്നു. ഈ അഭ്യന്തരകലാപത്തിനിടയ്ക്ക് ധന നന്ദന്റെ പുത്രനും കിരീടാവകാശിയുമായ രാജകുമാരൻ മരിക്കുകയും ചെയ്തു. ജനങ്ങളുടെ വികാരം അനുകൂലമാക്കാൻ ചന്ദ്രഗുപ്തന് കഴിഞ്ഞു. തിരിച്ചു വന്ന ധന നന്ദൻ സമ്മർദ്ദം താങ്ങാൻ പറ്റാതെ രാജ്യം ചന്ദ്രഗുപ്തന് കൈമാറി നാടുവിട്ടു, പിന്നീടൊരിക്കലും അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് വിവരം ലഭിച്ചിട്ടില്ല. == ബിന്ദുസാരൻ == {{Main| ബിന്ദുസാരൻ}} ചന്ദ്രഗുപ്തനു ശേഷം മകൻ ബിന്ദുസാരനാണ്‌ സാമ്രാജ്യം ഭരിച്ചത്‌. ക്രി.മു. 297-ലായിരുന്നു അദ്ദേഹം സിംഹസനാരോഹണം ചെയ്തത്‌. സെലൂക്കിഡ്‌ രാജാവും ഈജിപ്തും മറ്റുമായി അദ്ദേഹം നല്ല ബന്ധം ആണ്‌ പുലർത്തിയത്‌. അന്തിയോക്കസ്‌ രാജാവിന്റെ ദൂതനായ ഡെയ്മാക്കോസ്‌ പാടലീപുത്രത്തിൽ ഒരുപാടുകാലം താമസിച്ചിരുന്നു. യവനർ അമിത്രോഖാതിസ്‌ എന്നാണ്‌ ബിന്ദുസാരനെ വിളിച്ചിരുന്നത്‌. 24 വർഷത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണത്തിനിടയ്ക്ക്‌ ഡക്കാൻ പീഠഭൂമിവരെ വിസ്തൃതി വർദ്ധിപ്പിക്കുവാൻ അനേകം യുദ്ധങ്ങൾ നടത്തി. കിഴക്ക്‌ കലിംഗവും തെക്ക്‌ ചേര, ചോള, പാണ്ഡ്യ, സസ്യപുത്രന്മാരുമൊഴികെ ബാക്കിയെല്ലാം അദ്ദേഹം രാജ്യത്തിൽ ചേർത്തിരുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച്‌ അധികം രേഖകൾ കിട്ടാനില്ല. == തലസ്ഥാനം == {{main|പാടലീപുത്രം}} [[മെഗസ്തനീസ്|മെഗസ്തനീസിന്റെ]] വിവരണങ്ങളനുസരിച്ച് മൗര്യരുടെ തലസ്ഥാനമായ പാടലീപുത്രം അതിമനോഹരവും വിശാലവുമായ ഒരു നഗരമായിരുന്നു. ചുറ്റും കോട്ടമതിൽ കെട്ടി ഭദ്രമാക്കിയ നഗരത്തിന്‌ 570 കാവൽമാടങ്ങളും, 64 വാതിലുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. മരവും മണ്ണിഷ്ടികയും കൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച രണ്ടും മൂന്നും നിലയുള്ള ഭവനങ്ങളായിരുന്നു നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നത്. രാജകൊട്ടാരവും മരം കൊണ്ടാണ്‌ നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്, കല്ലുകൊണ്ടുള്ള കൊത്തുപണികൾ കൊണ്ട് കൊട്ടാരം അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. കൊട്ടാരത്തിനു ചുറ്റും ഉദ്യാനങ്ങളും ഇതിൽ പക്ഷിക്കൂടുകളും ഒരുക്കിയിരുന്നു<ref name=ncert6-8/>. == അശോകൻ == [[File:Indian_relief_from_Amaravati,_Guntur._Preserved_in_Guimet_Museum.jpg|thumb|left|അശോകന്റെ ഒരു ഭാവനച്ചിത്രം|കണ്ണി=Special:FilePath/Ashoka2.jpg]] {| class="wikitable" | align=right |- |align=center colspan=13 style="background:#ccf"| '''[[മൗര്യ സാമ്രാജ്യം|മൗര്യസാമ്രാട്ടുകളുടെ ഏകദേശ കാലഘട്ടങ്ങൾ]]''' |- ! style="background-color:#FFD700" | സമ്രാട്ട് !! style="background-color:#FFD700" | ഭരണാരംഭം !! style="background-color:#FFD700" | അവസാനം |- | valign="top" | '''[[ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]]''' | valign="top" | [[ക്രി.മു. 322]] | valign="top" | [[ക്രി.മു. 298]] |- | valign="top" | '''[[ബിന്ദുസാരൻ]]''' | valign="top" | [[ക്രി.മു. 297]] | valign="top" | [[ക്രി.മു. 272]] |- | valign="top" | '''[[അശോക ചക്രവർത്തി|സമ്രാട്ട് അശോകൻ]]''' | valign="top" | [[ക്രി.മു. 273]] | valign="top" | [[ക്രി.മു. 232]] |- | valign="top" | '''[[ദശരഥ മൗര്യൻ|ദശരഥൻ]]''' | valign="top" | [[ക്രി.മു. 232]] | valign="top" | [[ക്രി.മു. 224]] |- | valign="top" | '''[[സമ്പ്രതി]]''' | valign="top" | [[ക്രി.മു. 224]] | valign="top" | [[ക്രി.മു. 215]] |- | valign="top" | '''[[ശലിസുകൻ]]''' | valign="top" | [[ക്രി.മു. 215]] | valign="top" | [[ക്രി.മു. 202]] |- | valign="top" | '''[[ദേവവർമ്മൻ]]''' | valign="top" | [[ക്രി.മു. 202]] | valign="top" | [[ക്രി.മു. 195]] |- | valign="top" | '''[[ശതധന്വൻ]]''' | valign="top" | [[ക്രി.മു. 195]] | valign="top" | [[ക്രി.മു. 187]] |- | valign="top" | '''[[ബൃഹദ്രഥ മൗര്യൻ|ബൃഹദ്രഥൻ]]''' | valign="top" | [[ക്രി.മു. 187]] | valign="top" | [[ക്രി.മു. 185]] |- |} {{Main| അശോക ചക്രവർത്തി}} ബിന്ദുസാരന്റെ മക്കളിലൊരുവനായ അശോകനാണ്‌ പിന്നീട്‌ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നത്‌. അദ്ദേഹത്തെ മഹാനായ അശോകൻ എന്നാണ്‌ എച്ച്‌. ജി. വെൽസ്‌ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചരിത്രകാരന്മാർ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്‌. എന്നാൽ കണ്ണിൽ ചോരയില്ലാത്തവനാണെന്നും ബിന്ദുസാരന്റെ മക്കളെയെല്ലാം തന്റെ സഹോദരങ്ങൾ ആയിട്ടുകൂടി നിർദ്ദയം വധിച്ചാണ്‌ കീരീടാവകാശി അല്ലായിരുന്നിട്ടു കൂടി അദ്ദേഹത്തിന്‌ സിംഹാസനം ലഭിച്ചത്‌ എന്നും ചില ചരിത്രകാരന്മാർ അവകാശപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അസാധാരണമായ വ്യക്തിത്വത്തിനുടമയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഇത്തരം ചോരപ്പുഴകളും നിരവധി യുദ്ധങ്ങളിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലും നടത്തിയെങ്കിലും അവസാനം ഹിംസ വെടിഞ്ഞ്‌ അഹിംസയുടെ വക്താവായി മാറി, ബുദ്ധമത പ്രചരിപ്പിക്കാനായി ബാക്കിയുള്ള ജീവിതം ഉഴിഞ്ഞു വച്ചു. അദ്ദേഹം ഏതു വർഷമാണ് സിംഹാസനാരോഹണം നടത്തിയെന്ന കാര്യത്തിൽ അവ്യക്തത നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ക്രി.വ. 265 ഓ 272 ഓ ആണെന്നാണ് കരുതുന്നത്. <ref> http://www.worldcoincatalog.com/AC/C3/India/MauryanEmpire/MauryaEmpire.htm </ref>ചെറു പ്രായത്തിലേ പ്രായത്തിൽ കവിഞ്ഞ കാര്യ ശേഷി അദ്ദേഹം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഉജ്ജയിനിലും തക്ഷശിലയിലും ഉടലെടുത്ത അഭ്യന്തര പ്രശ്നങ്ങൾ അമർച്ചചെയ്തത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയമായിരുന്നു. ചക്രവർത്തിയായി എട്ടു വർഷം കഴിഞ്ഞാണ്‌ അന്നു വരെ സാമ്രാജ്യത്തിൽ ചേരാതെ പ്രതിരോധത്തിന്റെ പര്യായമായ കലിംഗത്തെ ആക്രമിച്ചത്‌. ഒരു സുപ്രധാന വിജയം നേടുന്നത്‌ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിമർശകരെ വായടക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതിയിരിക്കണം. എന്നാൽ കലിംഗ യുദ്ധം പ്രതീക്ഷിച്ചതിനേക്കാൾ കനത്ത ഭാരമാണ്‌ ഇരു പക്ഷത്തും ഏൽപിച്ചത്‌. ഒരു ലക്ഷത്തിൽ പരം സൈനികരും ജനങ്ങളും മരിച്ചു. അതിനേക്കാൾ പ്രയാസാമായിരുന്നത്‌ മരിച്ചവരുടെ ജഢങ്ങൾ അടക്കം ചെയ്യാനാകാതെ ചീഞ്ഞളിഞ്ഞതും അതു മൂലം അസുഖം ബാധിച്ച്‌ വീണ്ടും അത്ര തന്നെ ജനങ്ങൾ മരിക്കാനിടയായതും ആണ്. ഇത്‌ അശോകന്റെ ജീവിതത്തിലെ വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. ചക്രവർത്തി എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവില്ലായ്മ അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. തെക്കോട്ട്‌ തന്റെ പടയോട്ടം നയിക്കാനുള്ള തീരുമാനം മാറ്റി, ബുദ്ധമതത്തിൽ അഭയം തേടി അതിന്റെ പ്രചരണം സ്വയം ഏറ്റെടുത്തു. സിംഹളത്തിലും മറ്റുമായി അദ്ദേഹം ധർമ്മ വിജയത്തിന്റെ മാത്രം (രാജ്യം വിസ്ത്രിതമക്കാനോ പ്രശസ്തനാവാനോ യുദ്ധം ചെയ്യാതെ പ്രതിരോധം മാത്രമായി യുദ്ധം ചെയ്യുക) ഉപജ്ഞാതാവായി പ്രചരണം നടത്തി. അദ്ദേഹം നായാട്ടും അത്തരത്തിൽ പെടുന്ന നായാട്ടുകളികളും നിരോധിച്ചു. അടിമത്തത്തെ നിർത്തലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. 40 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം സൈന്യത്തെ പുലർത്തിയെങ്കിലും യുദ്ധമൊന്നും ചെയ്തില്ല. പകരം ബുദ്ധമത പ്രചരണത്തിനായി വിദേശത്തു പോലും സഞ്ചരിച്ചു. മഠങ്ങളും സ്ഥാപനങ്ങളും പണി കഴിപ്പിച്ചു. നാടെങ്ങും ബുദ്ധ തത്ത്വങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കാനുള്ള എർപ്പാടുകൾ ചെയ്തു. സിംഹളത്തിലും പേർഷ്യ, ബലൂചിസ്ഥാൻ, ഈജിപ്ത്‌, കംബോഡിയ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലേയ്ക്കും വരെ അദ്ദേഹം ബുദ്ധമതം പ്രചരിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാനം ശോകമയമായിരുന്നു. രാജ്യത്തെ സ്വത്തുക്കൾ നിർലോഭം സംഭാവന ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നത്‌ മക്കൾ തടയുകയും അദ്ദേഹത്തെ വീട്ടു തടങ്കലിലാക്കുകയുമായിരുന്നു. പിന്നീട് ഭരിച്ചിരുന്ന തലമുറകളെ പറ്റി കാലത്തിന്റെ അളവല്ലാതെ മറ്റു രേഖകൾ വിരളമാണ്. നാണയങ്ങൾ പ്രകാരം ഭരണകാലഘട്ടം അളക്കാമെന്നു മാത്രം. == ഭരണ സം‌വിധാനം == ഗോത്രഭരണരീതിയ്ക്ക് ഈ സമയമായ്പ്പോഴേയ്ക്കും അന്ത്യം കുറിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഗണതന്ത്രവ്യവസ്ഥകൾ അപ്രത്യക്ഷമായി. മൗര്യചക്രവർത്തി തലവനും ഭരണത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവുമായി. സാമന്തരാജാക്കന്മാർ വാർഷികകപ്പം ഒടുക്കിയിരുന്നെങ്കിലും പരമമായ നിയന്ത്രണം അദ്ദേഹം തന്നെ ഏറ്റെടുത്തിരുന്നു. രാജകാര്യങ്ങളിൽ രാജാവിനെ സഹായിക്കാൻ മഹാമാത്രന്മാർ എന്ന മന്ത്രിമാരും അവർക്ക് പരിഷത്ത് എന്ന സഭയും ഉണ്ടായിരുന്നു. സാമ്രാജ്യം വളരെ വിശാലമായിരുന്നതിനാൽ വിവിധ ദേശങ്ങളിലെ ഭരണരീതിയും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. തലസ്ഥാനമായ [[പാടലീപുത്രം|പാടലീപുത്രത്തിന്റെ]] ഭരണനിയന്ത്രണം ചക്രവർത്തി നേരിട്ടു നടത്തി. [[തക്ഷശില]], [[ഉജ്ജയനി]] എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിദൂരപ്രവിശ്യകളിലെ ഭരണം അതതു പ്രവിശ്യാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നുമായിരുന്നു. ഇവിടത്തെ ഭരണമേൽനോട്ടത്തിനായി രാജകുടുംബാംഗങ്ങളെ നിയമിച്ചിരുന്നു. ഇത്തരം പ്രവിശ്യകളിൽ തദ്ദേശീയമായ നിയമങ്ങളും രീതികളുമാണ്‌ പിന്തുടർന്നിരുന്നത്<ref name=ncert6-8>{{cite book |last= |first= |authorlink= |coauthors= |title=Social Science - Class VI - Our Pasts-I |year=2007 |publisher=NCERT |location=New Delhi|isbn=8174504931|chapter=CHAPTER 8 ASHOKA, THE EMPEROR WHO GAVE UP WAR|pages=77-86|url=http://www.ncert.nic.in/textbooks/testing/Index.htm}}</ref>. സുപ്രധാനമായ സംഗതി ഏകീകൃതനാണയസമ്പ്രദായമായിരുന്നു. നാണയങ്ങൾക്ക് രൂപം എന്നർത്ഥത്തിൽ രൂപ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നതായി അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നു. അതനുസരിച്ച് സ്വർണ്ണരൂപ, രുപ്യരൂപ (വെള്ളി) താമ്ര രൂപ (ചെമ്പ്) ശീശരൂപ (ഈയം) എന്നിങ്ങനെ വിലയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നത് ഖജനാവായിരുന്നു. ഇതിൽ അതത് കാലത്തെ ചക്രവർത്തിയുടെ പേരും മറ്റും രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഭരണം വിഭജിച്ചിരുന്നു. ഓരോ വിഭാഗത്തിനും പ്രത്യേകം ഉപവകുപ്പുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. മന്ത്രിമാർ അഥവാ മഹാമാത്രന്മാരുടെ കീഴിൽ അദ്ധ്യക്ഷന്മാർ, സചിവന്മാർ, രാജൂകന്മാർ, യുക്തന്മാർ അഥവാ കാര്യനിർവാഹകർ(executives) എന്നിവർ ജോലി നോക്കിയിരുന്നു. സമാഹർത്താവ് എന്നൊരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് ഇന്നത്തെ കളക്ടർക്ക് സമാനമായ പദവിയാണ്. വ്യാപാരം, കൃഷി, വന വിഭവങ്ങൾ, സൈനികം, അളവു തൂക്കം, ചുങ്കം, നെയ്ത്ത്, മദ്യം, കശാപ്പ്, വേശ്യാവൃത്തി, ജലയാനം, കാലികൾ, വിദേശ യാത്ര എന്നിവക്കെല്ലാം അദ്ധ്യക്ഷന്മാരാണ് മേൽനോട്ടം നടത്തിയിരുന്നത്. രാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിലുള്ള പ്രധാന ഉദ്യോഗസ്ഥരും അഞ്ചു കൊല്ലം കൂടുമ്പോൾ വേഷ പ്രച്ഛന്നരായി ഭരണത്തിന്റെ പുരോഗതി വിലയിരുത്തുമായിരുന്നു. നാട്ടു വാർത്തകൾ ശേഖരിച്ച രാജാവിനടുത്തെത്തിക്കാൻ പ്രത്യേക വിഭാഗം ഉണ്ടായിരുന്നു. രാജ്യ വരുമാനത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർക്ക് ശമ്പളത്തിനും ക്ഷേമപ്രവർത്തനത്തിനും മറ്റുമായി ചെലവാക്കിയിരുന്നു. ഉദ്യോഗത്തിനനുസരിച്ച ശമ്പളം ഏറിയും കുറഞ്ഞുമിരിക്കും. സേനാപതിയ്ക്കും പുരോഹിതനും 48,000 രൂപയായിരുന്നു ശമ്പളം, സമാഹർത്താവിന്റെ വേതനം 24,000 രൂപയായിരുന്നു. പാത നിർമ്മാണം, പൊതു മരാമത്ത് ജലസേചനം തുടങ്ങിയവ ഭരണകൂടം നിർവ്വഹിച്ചിരുന്നു. പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള വിശാലമായ മേഖലയിലെ ഗതാഗതപ്രാധാന്യമുള്ള പാതകളും, നദികളും മൗര്യന്മാർ തങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കിയിരുന്നു. ഇവിടെ നിന്നും സാധ്യമായ [[കപ്പം|കപ്പവും]] നികുതിയും പിരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ മേഖലകൾ [[പരവതാനി|പരവതാനികൾക്കും]], [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]] സ്വർണ്ണത്തിനും വിലപിടിച്ച രത്നങ്ങൾക്കും കേൾവികേട്ടതാണെന്നും ഈയിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇത്തരം സാധനങ്ങൾ കപ്പമായി പിരിച്ചെടുക്കാമെന്നും അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനു പുറമേ വനമേഖലയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ആളുകൾ അവർ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് ഏറെക്കുറേ സ്വതന്ത്രരായിരുന്നെങ്കിലും, ആന, തടി, തേൻ, മെഴുക് തുടങ്ങിയ വനവിഭവങ്ങൾ സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് കപ്പമായി നൽകിപ്പോന്നു<ref name=ncert6-8/>. === നിയമങ്ങൾ === കീഴ്വഴക്കങ്ങളെ ആധാരമാക്കിയായിരുന്നു നിയമങ്ങൾ. അചാരമായിരുന്നു മറ്റൊരു പ്രമാണം. നിയമത്തിന് ആധാരങ്ങൾ ഇവ രണ്ടുമായിരുന്നു. അചാരങ്ങൾ സർവ്വ സമ്മതങ്ങളായിരുന്നു എങ്കിലും വ്യത്യസ്ത മതങ്ങൾ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വ്യത്യസ്തവുമായിരുന്നു. ക്രമ സമാധാനത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തമില്ലായിരുന്നു. ദണ്ഡന മുറകൾ ആണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ശിക്ഷകൾ അതി കഠിനമായിരുന്നു. അതു കൊണ്ടു തന്നെ കളവും ചതിയും വളരെ കുറവാണെന്ന് യവനർ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ വർണ്ണ വ്യവസ്ഥയ്ക്കനുസരിച്ച് ശിക്ഷയുടേ കാഠിന്യത്തിന് വ്യത്യാസം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ അശോകന്റെ കാലത്തെ സൈദ്ധാന്തികമായെങ്കിലും ഇതിന് മാറ്റം വന്നു വ്യവഹാര സമത, ദണ്ഡന സമത എന്നിവ അന്ന് നടപ്പിൽ വരുത്താൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചതായി ശാസനങ്ങളിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. കുറ്റാന്വേഷണത്തിന് ചാരന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ സഹായിക്കുന്ന ജനങ്ങൾക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുമായിരുന്നു. == ജന ജീവിതം == [[പ്രമാണം:Sanchi2.jpg|thumb|280px|സാഞ്ചിയിലെ ബുദ്ധവിഹാരം മൗര്യ കാലത്ത് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്]] മൗര്യന്മാരുടെ കാലത്ത് കൃഷിയായിരുന്നു പ്രധാന ജീവിത മാർഗ്ഗം. ഭരണം കൃഷിയേയും യുദ്ധങ്ങളേയും ആശ്രയിച്ചായിത്തീർന്നു. വിസ്തൃതി ധാരാളമായി വർദ്ധിച്ചതു നിമിത്തം പലയിടങ്ങളിലുമുള്ള ജനങ്ങൾ ഇടകലരാൻ തുടങ്ങി. അലക്സാണ്ഡറുടെ കൂടെ വന്ന പല പട്ടാളക്കരും തിരികേ പോകാതെ ഇവിടെ തങ്ങിയിരുന്നു. പിന്നീട് അവരുമായി ബന്ധങ്ങൾ ഊഷ്മളമായപ്പോൾ പല യവനരും പാർസികളും കച്ചവടത്തിനും മറ്റുമായി വന്നു ചേരാനും തുടങ്ങി. കൃഷി വിപുലമായപ്പോൾ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗ്ഗവും അതിൽ നിന്നായി. ഭൂ നികുതി വിളവിനനുസരിച്ചായിരുന്നു. ഇത് നല്ല സാമ്പത്തിക അടിത്തറ പാകി. സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഗ്രന്ഥമായ അർത്ഥശാസ്ത്രം എഴുതിയ ചാണക്യൻ ഇതിനെല്ലാം സൂത്രധാരനായിരുന്നു. ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥത രാജാവിനായിരുന്നു. എന്നാൽ അത് തത്ത്വത്തിൽ മാത്രമായിരുന്നു. അതിനാൽ അവകാശികൾ സ്വന്തമെന്നോണം ആണ് അത് അനുഭവിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇതിനെല്ലാം പാട്ടക്കരാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. നിലം വികസിപ്പിക്കുനത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. കാടു വെട്ടിത്തെളിച്ച് പുതിയ കൃഷിഭൂമി നിർമ്മിക്കുന്നതും അവർ തന്നെ. കൃഷിക്കായി പ്രത്യേകം ഒരു ഭരണകൂടവും അദ്ധ്യക്ഷനും ഉണ്ടായിരുന്നു. സിതാദ്ധ്യക്ഷൻ എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ ഭരണകൂടം നേരിട്ട് കൃഷി നടത്തി. യുദ്ധത്തടവുകാരേയും മറ്റും ഇതിനായി ബലമായി ജോലി എടുപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഭൂമി കൈവശം വച്ചിരുന്നവർക്ക് കൃഷി നടത്താനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടായിരുന്നു. നിലങ്ങളിൽ പലർ ചേർന്ന് കൂട്ടമായി വിതയ്ക്കുകയും വിള പങ്കിടുന്ന രീതിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ==== വിദ്യാഭ്യാസം ==== പഠനം. തക്ഷശിലയായിരുന്നു പ്രധാന പഠനകേന്ദ്രം. ലോകപ്രശസ്ത്മായ സർവ്വകലാശാല അവിടെ നില നിന്നിരുന്നു. ==== വാണിജ്യം ==== കൈത്തൊഴിലുകൾ വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് ചിലത് ഭരണകൂടം നേരിട്ട് നടത്തി. വിദേശ വ്യാപാരത്തിന് ചുങ്കം ചുമത്തിയിരുന്നു. ആയുധ നിർമ്മാണം, തോണി-കപ്പൽ നിർമ്മാണം എന്നിവ നികുതിയില്ലാത്തതായിരുന്നു.നൂൽ നൂല്പ്, നെയ്ത്ത്, ഖനനം എന്നിവ ശ്രദ്ധേയമായ വാണിജ്യ മേഖലകൾ ആയിരുന്നു. മിക്കവാറും എല്ലാ ഉത്പന്നങ്ങക്കും നിർമ്മാണ വേളയിലും വില്പന വേളയിലും നികുതി ഒടുക്കേണ്ടീയിരുന്നു. നികുതി വണിക്കുകൾ ഒന്നായി കൊടുക്കേണ്ടതായിരുന്നു. വിലയുടെ അഞ്ചിലൊന്നായിരുന്നു ചുങ്കം. വിദേശിയരുമായുള്ള സമ്പർക്കം നിമിത്തം വസ്ത്രധാരണരീതിയിലും മാറ്റങ്ങൾ വന്നു തുടങ്ങി. കുടുക്കുകൾ ഇല്ലാത്ത മേൽ വസ്ത്രം ഇക്കാലത്ത് പ്രചരിച്ചിരുന്നു. ==== സാമ്പത്തികം ==== സാമ്പത്തികമായി ഭദ്രത കൈവന്നിരുന്നു. ഏക നാണയ വ്യവസ്ഥ നിലവിൽ നിന്നിരുന്നതിനാൽ വിനിമയം എളുപ്പമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും കൈമാറ്റ സമ്പ്രദായവും നില നിന്നു. വ്യാപരികളും മറ്റും വലിയ സമ്പന്നരായിത്തീർന്നു. പലിശക്ക് പണം കൊടുക്കുന്ന ഏർപ്പാട് ചിലർ നടത്തിപ്പോന്നു. 15 ശതമാനാമായിരുന്നു പലിശ. നികുതി വെട്ടിപ്പ് നടന്നിരുന്നു എങ്കിലും കടുത്ത ശിക്ഷയായതിനാൽ തുലോം കുറവായിരുന്നു. ==== ദശരഥ മൗര്യൻ ==== അശോക്കന്റെ മകൻ. ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു അടുത്ത രാജാവ്. ====സമ്പ്രാതി==== ദശരഥന്റെ മകൻ. ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു അടുത്ത രാജാവ്. ==== സലിശുകൻ ==== സമ്പ്രാതിയുടെ മകൻ. ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു അടുത്ത രാജാവ്. '''ദേവവർമ്മൻ''' സലിശുകന്റെ മകൻ. ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു അടുത്ത രാജാവ്. ==== ശതദന്വൻ ==== ദേവവർമ്മന്റെ മകൻ. ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു അടുത്ത രാജാവ്. ====ബൃഹദ്രഥൻ==== ശരദന്വയന്റെ മകൻ. ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു അടുത്ത രാജാവ്. ബൃഹദ്രഥന്റെ സേനാനായകനായ പുഷ്യമിത്ര ശുംഗൻ ക്രി.മു. 185-ൽ ബൃഹദ്രഥനെ കൊന്ന് കിരീടധാരിയായി. പുഷ്യമിത്ര ശുംഗൻ ശുംഗ സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. ക്രി.മു. 180-ൽ ഗ്രീക്കോ-ബാക്ട്രിയൻ രാജാവായ ദിമിത്രിയസ് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ ഇന്ത്യ (ഇന്നത്തെ അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെയും പാകിസ്താന്റെയും ഭാഗങ്ങൾ) ആക്രമിച്ചു. കാബൂൾ താഴ്വരയിലും ഇന്നത്തെ പാകിസ്താനിലെ പഞ്ജാബിലും ദിമിത്രിയസ് ഭരണം സ്ഥാപിച്ചു. ദിമിത്രിയസിന്റെ പിൻ‌ഗാമികൾ ശുംഗ രാജാക്കന്മാരുമായി അനേകം യുദ്ധങ്ങൾ ചെയ്തു. == അധഃപതനം == കലിംഗയുദ്ധത്തിലെത്തിനിന്ന തുടർച്ചയായ യുദ്ധങ്ങളിലൂടെ വളർത്തപ്പെട്ട മൗര്യ സാമ്രാജ്യം 232ബി സി യിൽ അശോകന്റെ വിടവാങ്ങലിനു ശേഷം തകർന്നു തുടങ്ങി. ====ബ്രാഹ്മണിക പ്രതികരണം ==== അശോകന്റെ നയങ്ങളുടെ ഫലമായി ബ്രാഹ്മണിക പ്രതികരണം ആരംഭിച്ചു.മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നതു നിരോധിച്ചതും അപഹാസ്യങ്ങളായ ചടങ്ങുകളെ പരിഹസിച്ചതും ബ്രാഹ്മണരുടെ എതിർപ്പിന് ഇടയാക്കി.ബുദ്ധമതത്തിന്റെയും അശോകന്റെയും യാഗ വിരുദ്ധ സമീപനം ബ്രാഹ്മണരുടെ വരുമാനത്തെ ബാധിച്ചു. ====സാമ്പത്തിക അരക്ഷിതാവസ്ഥ ==== ഭീമമായ സൈനിക ചെലവും ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദത്തിനുള്ള വേതനങ്ങളും മൗര്യസാമ്രാജ്യത്തിന് സാമ്പത്തികമായി ഒരു സങ്കീർണ്ണ അവസ്ഥ സൃഷ്ടിച്ചു. ബുദ്ധ സന്ന്യാസിമാർക്ക് ഒരുപാട് ദാനം അശോകൻ നൽകിയിരുന്നു അത് ഖജനാവ് കാലിയാക്കി. അവസാന ഘട്ടത്തിൽ ചെലവിനായി സ്വർണ്ണം കൊണ്ടുള്ള വിഗ്രഹങ്ങൾ ഒരുക്കേണ്ടി വന്നു. ====അടിച്ചമർത്തുന്ന ഭരണം ==== പ്രവശ്യകളിലെ പീഡന ഭരണം മൗര്യ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചക്ക് കാരണമായി. ====ഉത്തര പശ്ചിമ അതിർത്തിയുടെ അവഗണന ==== ഗോത്ര ജനത ആയ സ്കിധിയർ മൗര്യ സാമ്രാജ്യത്തിന് ഭീഷണി ആയിത്തീർന്നു. മൗര്യരുടെ ഒരുസേനാനായകനായിരുന്ന പുഷ്യാമിത്രശുംഗനാണ്‌ അവസാന മൗര്യചക്രവർത്തിയായിരുന്ന [[ബൃഹദ്രഥൻ|ബൃഹദ്രഥനെ]] വധിച്ച് സാമ്രാജ്യത്തിന്‌ അന്ത്യം വരുത്തിയത്. പുഷ്യാമിത്രൻ ഒറ്റദിവസം കൊണ്ട് സാമ്രാജ്യസ്ഥാപനം നടത്തുകയായിരുന്നില്ല. അവസാനത്തെ തലമുറകളായി രാജകീയ ഭരണം ശക്തമായിരുന്നില്ല. പുരോഹിത വർഗ്ഗമായ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശക്തമായ എതിർപ്പുകൾ അശോകന്റെ കാലത്തു തന്നെ ഉദിച്ചു വന്നിരുന്നു. ബുദ്ധ മത പ്രചരണം നടത്തിയതും വിദ്യാഭ്യാസം സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കിടയിലേയ്ക്ക് എത്തിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതും അവർക്ക് ഇഷ്ടമായിരുന്നില്ല. മാത്രവുമല്ല ശിക്ഷാ നിയമങ്ങൾ ഏകീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ച അശോകന് വീണ്ടും ഈ വർഗ്ഗത്തിന്റെ മുറുമുറുപ്പ് ക്ഷണിച്ചു വരുത്തുകയായിരുന്നു. അന്നു വരെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് ജാതി അനുസരിച്ച് കാഠിന്യം ഏറിയും കുറഞ്ഞുമായിരുന്നു ഇരുന്നത്. ബ്രാഹ്മണർക്ക് എന്നും ലളിതമായ ശിക്ഷകൾ ആയിരുന്നു നൽകപ്പെട്ടിരുന്നത്. മൗര്യസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പതനത്തിനു ശേഷം അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് വിവിധ രാജവംശങ്ങൾ ഉടലെടുത്തു. പുഷ്യാമിത്രശുംഗൻ, ഉത്തരേന്ത്യയിലും മദ്ധ്യേന്ത്യയിലും വ്യാപിച്ച [[ശുംഗസാമ്രാജ്യം]] സ്ഥാപിച്ചു. വടക്കു പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തും ഉത്തരേന്ത്യയിലും [[ഇന്തോ-ഗ്രീക്ക് സാമ്രാജ്യം]] നൂറോളം വർഷക്കാലം ഭരണം നടത്തി<ref name=ncert6-8/>. {{Middle kingdoms of India}} == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യാചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:മൗര്യസാമ്രാജ്യം]] qez0erlarn03pv4d2ecgzbxsznzo683 10 10782 4681153 681526 2026-10-29T08:22:05Z ~2026-57890-62 224716 /* */ പേര് 4681153 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="width:20em; margin:0 0 0.5em 1em; float:right;" |- style="text-align:center;" ! style="background:dimgray; color:#ffffff;" colspan="2" | ''{{{Name}}}'' |- style="text-align: center;" {{#if:{{{Image<includeonly>|</includeonly>}}}| {{!}} colspan="2" {{!}} <noinclude><span style="float:left;">†</span></noinclude>[[Image:{{{Image}}}|{{{Width|250}}}px|center|]] {{!}}- style="text-align: center; line-height: 1;" {{#if:{{{Caption<includeonly>|</includeonly>}}}| {{!}} colspan="2" {{!}} <small>{{{Caption}}}</small> }} }} |- style="text-align: center;" {{#if:{{{Image2<includeonly>|</includeonly>}}}| {{!}} colspan="2" {{!}} <noinclude><span style="float:left;">†</span></noinclude>[[Image:{{{Image2}}}|{{{Width|250}}}px|center|]] {{!}}- style="text-align: center; line-height: 1;" {{#if:{{{Caption2<includeonly>|</includeonly>}}}| {{!}} colspan="2" {{!}} <small>{{{Caption2}}}</small> }} }} |- style="text-align: center;" {{#if:{{{Map<includeonly>|</includeonly>}}}| {{!}} colspan="2" {{!}} <noinclude><span style="float:left;">†</span></noinclude>{{ {{{Map}}} | {{{MapPos}}} | Inline=1 }} {{!}}- style="text-align: center; line-height: 1;" {{#if:{{{MapCaption<includeonly>|</includeonly>}}}| {{!}} colspan="2" {{!}} <small>{{{MapCaption}}}</small> }} }} |- style="text-align: left;" {{#if:{{{Latin<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[ലാറ്റിൻ]] {{!}} <noinclude>†&nbsp;</noinclude>''{{{Latin}}}'' }} |- style="text-align: left;" {{#if:{{{GraySubject<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[List of subjects in Gray's Anatomy:{{{GraySubject|}}}#Gray.27s_page_.23{{{GrayPage|}}}|ഗ്രെയുടെ ]] {{!}} style="white-space: nowrap;" {{!}} <noinclude>†&nbsp;</noinclude>''[http://education.yahoo.com/reference/gray/subjects/subject?id={{{GraySubject}}}#p{{{GrayPage|}}} subject #{{{GraySubject}}} {{{GrayPage|}}}]'' }} |- style="text-align: left;" {{#if:{{{System<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[രീതി]] {{!}} <noinclude>†&nbsp;</noinclude>{{{System}}} }} |- style="text-align: left; background:Pink" {{#if:{{{Artery<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[ശുദ്ധരക്തധമനി]] {{!}} <noinclude>†&nbsp;</noinclude>{{{Artery}}} }} |- style="text-align: left; background:LightBlue " {{#if:{{{Vein<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[ധമനി]] {{!}} <noinclude>†&nbsp;</noinclude>{{{Vein}}} }} |- style="text-align: left; background:Yellow" {{#if:{{{Nerve<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[ഞരമ്പ്]] {{!}} <noinclude>†&nbsp;</noinclude>{{{Nerve}}} }} |- style="text-align: left; background:LightGreen" {{#if:{{{Lymph<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[ലസിക]] {{!}} <noinclude>†&nbsp;</noinclude>{{{Lymph}}} }} |- style="text-align: left; background:Thistle" {{#if:{{{Precursor<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[ഭ്രൂണശാസ്ത്രം]] {{!}} <noinclude>†&nbsp;</noinclude>{{{Precursor}}} }} |- style="text-align: left;" {{#if:{{{MeshName<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[കണ്ണികൾ]] {{!}} style="white-space: nowrap;" {{!}} <noinclude>†&nbsp;</noinclude>''[http://www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/{{{MeshYear|2007}}}/MB_cgi?mode=&term={{{MeshName}}} {{{MeshName}}}]'' }} |- style="text-align: left;" {{#if:{{{DorlandsPre<includeonly>|</includeonly>}}}| ! [[Elsevier|Dorlands/Elsevier]] {{!}} style="white-space: nowrap;" {{!}} <noinclude>†&nbsp;</noinclude>''[http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_hl_dorlands.jspzQzpgzEzzSzppdocszSzuszSzcommonzSzdorlandszSzdorlandzSzdmd_{{{DorlandsPre}}}zPzhtm#{{{DorlandsSuf}}} {{{DorlandsPre}}}/{{{DorlandsSuf}}}]'' }} |}<noinclude> <!-- Add cats and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> hjgol9ri2ik1hy46cdstty89mpm6k3v 4 10932 4680977 4673773 2026-10-28T12:29:00Z NDG 207779 Reporting [[Special:Contributions/FIROZBABUFIROSBABUP|FIROZBABUFIROSBABUP]] ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1d) 4680977 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{prettyurl|WP:ANB}} {{വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/തലക്കെട്ട്}} {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 200px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''നോട്ടീസ് ബോർഡിലെ</br>പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2007|2007]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2008|2008]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2009|2009]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2010|2010]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2011|2011]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2012|2012]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2013|2013]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2014|2014]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2015|2015]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2016|2016]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2017|2017]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2018|2018]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2019|2019]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2020|2020]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2021|2021]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2022|2022]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2023|2023]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2024|2024]] . [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള നോട്ടീസ് ബോർഡ്/2025|2025]] |} == Report concerning Jaisonll799 == {{User|Jaisonll799}} Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[ഉപയോക്താവ്:Langusto|Langusto]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Langusto|സംവാദം]]) 14:59, 6 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) == Report concerning Latijn == {{User|Latijn}} Vandalism. X-Wiki-Vandalism. See Metawiki <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[ഉപയോക്താവ്:NDG|NDG]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:NDG|സംവാദം]]) 20:11, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC) == അവലംബം-അവലംബങ്ങൾ == താളുകളുടെ അവസാനത്തിൽ അവലംബങ്ങൾക്കുള്ള തലക്കെട്ട് ഇത്രയും കാലം '''അവലംബം''' എന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈയിടെ അത് '''അവലംബങ്ങൾ''' എന്നാക്കി [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF_%E0%B4%AE%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%87%E0%B4%B2_%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%87%E0%B4%B2&diff=prev&oldid=4605583 മാറ്റുന്നത്] കാണുന്നുണ്ട്. അങ്ങനെ മാറ്റാൻ തീരുമാനിക്കുന്നുന്നെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും ബോട്ടോടിച്ച് മാറ്റാൻ കഴിയില്ലേ. ആദ്യം അങ്ങനെ മാറ്റണോ വേണ്ടേ എന്ന് തീരുമാനിക്കുക. എന്നിട്ട് ആവശ്യമായത് ചെയ്യുമല്ലോ.-- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 07:08, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) :അവലംബം എന്നത് ഏകവചനവും അവലംബങ്ങൾ ബഹുവചനവുമാണ്. ഒരു അവലംബം മാത്രമേയുള്ളൂവെങ്കിൽ അവലംബം ശരി. പക്ഷെ ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ അവലംബം വരികയാണെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ശരി. ആദ്യം ലേഖനമെഴുതിയവർ ഇത് പരിഗണിക്കാത്തതായിരിക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. ഇത് ബോട്ടോടിച്ച് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. ലേഖനത്തിൽ തിരുത്തുന്നതും സാദ്ധ്യമാണ്. എങ്ങനെയായാലും വിരോധമില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:43, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::പക്ഷെ, അത് 85000+ ലേഖനങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴുള്ളത് അവലംബം എന്നാണ്. അത് അങ്ങനെ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നത് കൊണ്ട് പ്രത്യേകിച്ച് പ്രശ്നമൊന്നുമില്ല. ഒരു സമവായമില്ലാതെ അത് ഏതാനും ലേഖനങ്ങളിൽ മാറ്റുന്നത് നന്നാവില്ല എന്ന് കരുതുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 23:21, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC) :::അങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നത് ഭാഷാപരമായി ശരിയല്ല. മാറ്റേണ്ടതാണ്. 85000+ ലേഖനങ്ങളിലുണ്ട് എന്നുള്ളതുകൊണ്ട് അത് ശരിയാവണമെന്നില്ല. ഭാഷ എന്നത് ഭൂരിപക്ഷതീരുമാനം മാത്രമല്ല വ്യാകരണനിയമങ്ങളും കൂടിയാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:51, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC) :നിലവിലുള്ള ഒരു ശൈലി മാറ്റുമ്പോൾ ഒരു സമവായം അനിവാര്യമാണ്. പ്രത്യേകിച്ചും അത് [[വിക്കിപീഡിയ:വോട്ടെടുപ്പ്|ചർച്ച]] ചെയ്ത് സമവായമായ കാര്യമായതിനാലും, പലയിടങ്ങളിലും [[വിക്കിപീഡിയ:ലേഖനങ്ങളിലെ_അവലംബങ്ങൾ_-_തുടക്കക്കാർക്ക്|ഡോക്യുമെന്റ്]] ചെയ്യപ്പെട്ടതുകൊണ്ടും. ഇനി അത് മാറ്റണമെങ്കിൽ ചർച്ച ചെയ്ത് തീരുമാനിക്കാം. അവലംബങ്ങൾ എന്ന് മാത്രമാക്കേണ്ടതില്ല റെഫറൻസുകൾ, സൈറ്റേഷനുകൾ, തെളിവുകൾ, പരാമർശങ്ങൾ എന്നിവയൊക്കെയും ചർച്ചക്ക് വെക്കാവുന്നതാണ്. തലക്കെട്ട് എന്ന നിലക്ക് ഏകവചനം മതിയാവുന്നതാണെന്നാണ് എന്റെ വിലയിരുത്തൽ. അത് അവലംബം ഒന്നും ഇല്ലെങ്കിലും, നൂറുകണക്കിന് ഉണ്ടെങ്കിലും തലക്കെട്ട് മാറ്റേണ്ടതില്ല.--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 19:52, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::ഈ ചർച്ചകൾ കൂടി ശ്രദ്ധിക്കുക. :::*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)/Archive_1#റെഫറൻസുകൾ|നയരൂപീകരണം]] :::*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)/archive_2#പ്രമാണാധാരസൂചിക|പ്രമാണാധാരസൂചിക]] :::*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)/archive_4#ആധാരസൂചിക|ആധാരസൂചിക]] ::--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 20:05, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC) :::അവലംബം എന്ന വാക്ക് റെഫറൻസിന്‌ തുല്യമായി അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് വോട്ടെടുപ്പിൽ തീരുമാനിച്ചതാണ്. https://olam.in/dictionary/english/malayalam/reference പറയുന്നത് ഉദ്ധരണം, സൂചന, പരാമർശനം, പരാമർശം, സംശബ്ദം എന്നിങ്ങനെയാണ്. https://translate.wmcloud.org/ ൽ Reference -> പരാമർശം, References -> പരാമർശങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയാണ്. ഇവിടെ ഏകവചനം വേണോ ബഹുവചനം വേണോ എന്നതാണ് ചോദ്യം. കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വ്യക്തമാവാനായി അവലംബങ്ങൾ എന്നുപയോഗിക്കണം എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം അതാണ് കൂടുതൽ ശരി. ഉദാ: കാര്യം -> കാര്യങ്ങൾ, പരാമർശം -> പരാമർശങ്ങൾ, വിവരം -> വിവരങ്ങൾ, ദത്തം -> ദത്തങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ വ്യാപകമായി ബഹുവചനം പ്രയോഗത്തിലുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ഒന്നിലധികം അവലംബം ഉണ്ടെങ്കിൽ ബഹുവചനം വേണ്ടതാണ്. ഇതേ കാര്യം ബാഹ്യലിങ്കുകൾ, പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ എന്നിവയിലും ബാധകമാണ്. വിവരം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു കണ്ണിയാണ് ഉള്ളതെങ്കിൽ കണ്ണി എന്നും ഒന്നിലധികമുണ്ടെങ്കിൽ കണ്ണികൾ എന്നും പ്രയോഗിക്കുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിൽ തന്നെ ഉപവർഗ്ഗങ്ങൾ, താളുകൾ എന്നിവയും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട് (വർഗ്ഗത്തിലെ താളുകൾ, വർഗ്ഗത്തിലെ താൾ എന്നല്ല). അതുകൊണ്ട് അവലംബത്തിനുമാത്രം ഏകവചനം മതിയെന്നത് ഭാഷാപരമായി ശരിയല്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:35, 26 മാർച്ച് 2026 (UTC) ::::ഏകവചനം വേണോ, ബഹുവചനം വേണോ എന്നെല്ലാം ചർച്ചകളിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്. ഏകവചനം മതി എന്നാണ് സമവായമായത്. അതാണ് മലയാള ഭാഷയുടെ രീതി എന്നും അവിടെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതിന് ശേഷം വോട്ടെടുപ്പ് നടന്നത് അവലംബം, അവലംബങ്ങൾ, സഹായകപ്രമാണങ്ങൾ എന്നിവ വെച്ചാണ്. ആ വോട്ടെടുപ്പിലാണ് ഏകവചനമായ അവലംബം മതി എന്ന് തീരുമാനമായത്. :::::*മലയാളം വ്യാകരണത്തിൽ അചേതനങ്ങൾ (നിഷ്പ്രാണവസ്തുക്കൾ, ജഡമായ വസ്തുക്കൾ, നപുംസകലിംഗം) എന്നിവയുടെ ബഹുവചനം സൂചിപ്പിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഏകവചന രൂപം തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഭാഷയുടെ ഒരു സ്വഭാവമാണ്. :::::*ഇത് മലയാളത്തിന്റെ പ്രകൃതിസിദ്ധമായ സ്വഭാവം ആണെന്ന് വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും ചർച്ചകളിലും പറയാറുണ്ട്. അചേതന വസ്തുക്കളുടെ ബഹുത്വം സന്ദർഭം കൊണ്ടോ വാക്യഘടന കൊണ്ടോ മനസ്സിലാക്കാമെന്നതിനാൽ, "കൾ" പോലുള്ള ബഹുവചന പ്രത്യയം എപ്പോഴും നിർബന്ധമല്ല. :::::*ഈ ശൈലി മലയാളത്തെ ലളിതവും സ്വാഭാവികവുമാക്കുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്.'' ::::എന്നെല്ലാമാണ് ഗ്രോക്ക് പറഞ്ഞതും.-- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 10:32, 26 മാർച്ച് 2026 (UTC) :::::ഇതിന് വ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതം (പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ വേണ്ടല്ലോ) ഉണ്ട് (ഇവിടെയും പ്രശ്നമുണ്ട്. ഞാനുദ്ദേശിച്ചത് ഒന്നിലധികം പ്രത്യാഘാതം ആണ് അത് ഈ വാക്ക് ദ്യോതിപ്പിക്കുന്നില്ല.). :::::മലയാളം വ്യാകരണത്തിൽ അചേതനങ്ങൾ (നിഷ്പ്രാണവസ്തുക്കൾ, ജഡമായ വസ്തുക്കൾ, നപുംസകലിംഗം) എന്നിവയുടെ ബഹുവചനം സൂചിപ്പിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഏകവചന രൂപം തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഭാഷയുടെ ഒരു സ്വഭാവമാണ്. :::::ഈ വാചകം തന്നെ മാറ്റണം. ''മലയാളം വ്യാകരണത്തിൽ അചേതനം (നിഷ്പ്രാണവസ്തു, ജഡമായ വസ്തു, നപുംസകലിംഗം) എന്നിവയുടെ ബഹുവചനം സൂചിപ്പിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഏകവചന രൂപം തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഭാഷയുടെ ഒരു സ്വഭാവമാണ്''. എന്നാക്കണം. :::::വർഗ്ഗങ്ങൾ, ഉപതാളുകൾ, കണ്ണികൾ, തിരുത്തുകൾ, ചർച്ചകൾ, സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വർഗ്ഗം, ഉപതാൾ, കണ്ണി, തിരുത്ത്, ചർച്ച, സമീപകാല മാറ്റം എന്നിങ്ങനെ ഏകവചനമായി ഉപയോഗിക്കണം (ഇതെല്ലാം അചേതന വസ്തുക്കളാണ്). എന്നാൽ വ്യാപകമായി മലയാള ഭാഷയുടെ പ്രയോഗം അങ്ങനെയല്ല. ഈ നിയമം നമ്മൾ അനുസരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചാൽ മീഡിയവിക്കിയുടെ മലയാളം പരിഭാഷയിൽ തന്നെ വ്യാപകമായ മാറ്റം വേണ്ടിവരും. നേരത്തേ സൂചിപ്പിച്ച ചർച്ചകളിൽ ഈ തരത്തലുള്ള പരിഗണന ഉണ്ടായിട്ടുള്ളതല്ല. അതുകൊണ്ട് അവലംബങ്ങൾ, പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ എന്നിവ രണ്ടും ഉപയോഗിക്കണമെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)/archive_4#ആധാരസൂചിക-_ചർച്ച|ആധാരസൂചിക-_ചർച്ച]] കാണുക. അവസാനം സമവായമാകാതെ പിരിയുകയാണുണ്ടായത്. ഇപ്പോൾ ച‌ർച്ചക്കുവച്ചാലും ഫലം ഇതിലും നല്ലതാകാൻ സാദ്ധ്യതയില്ല. നോക്കാം. [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)#ലേഖനത്തിൽ_അവലംബം/അവലംബങ്ങൾ_ഏതാണ്_വേണ്ടത്|ചർച്ച തുടങ്ങിവയ്ക്കുന്നു]] [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:10, 26 മാർച്ച് 2026 (UTC) == Unused interface messages == Please delete the following interface messages, as they are no longer used: * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Watcheditlist]] See [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Deleting unused messages from multiple wikis|this SRM request]] and [[:phab:T234776]]. [[ഉപയോക്താവ്:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:NguoiDungKhongDinhDanh|സംവാദം]]) 00:55, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC) :{{done}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:49, 25 മാർച്ച് 2026 (UTC) == FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION == FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION To: The Wikipedia Administrators' Noticeboard / Meta-Wiki Stewards Subject: Formal Complaint against Administrator Ranjithsiji (User:Ranjithsiji) for Abuse of Power and Promotion of Misinformation on the "Ezhamkulam Devi Temple" Page. Dear Stewards/Administrators, I am writing to formally report a serious case of administrative misconduct by Ranjithsiji on the Malayalam Wikipedia article "Ezhamkulam Devi Temple". Statement of Grievance: The administrator, Ranjithsiji, has been using his administrative tools to suppress the authentic history of the Ezhamkulam Devi Temple. He has deliberately modified the article to favor a false narrative, allegedly to support certain local groups involved in financial exploitation and public deception. Despite providing multiple pieces of historical and official evidence proving the centuries-old custodianship of the Ambalathinal Family (Ambalathinal Tharavadu), the administrator has: 1. Manipulated Content: Replaced verified historical facts with fabricated stories. 2. Abused Protection Tools: Locked (Protected) the page to prevent any factual corrections by the public, thereby shielding misinformation. 3. Ignored Official Records: Disregarded official temple management records and video evidence that validate the Ambalathinal family’s rights. Supporting Evidence (6 Points): <nowiki>*</nowiki> Evidence 1 (Image): <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%87_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> <nowiki>*</nowiki> Evidence 2 (Image): <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> <nowiki>*</nowiki> Evidence 3 (Documentary Video): <nowiki>http://www.youtube.com/watch?v=r3BlxrMuENw</nowiki> – Confirms at [00:05:54] that the ritual weapons for the temple's 'Thookam' ceremony are stored in the family’s ancestral home. <nowiki>*</nowiki> Evidence 4 (Ceremonial Rights Video): <nowiki>https://youtube.com/shorts/82X84d0DHTI</nowiki> – Confirms family rights at [00:01:14]. <nowiki>*</nowiki> Evidence 5 (OFFICIAL RECORD): <nowiki>http://www.youtube.com/watch?v=8aGpQ1H8Iug</nowiki> – This song was officially released by the Ezhamkulam Devi Temple Management Committee. The lyrics at [00:01:49] and [00:02:44] explicitly recognize the divine and historical connection between the temple and the Ambalathinal family. <nowiki>*</nowiki> Evidence 6 (Historical Video): <nowiki>http://www.youtube.com/watch?v=F6cdJkALjgw</nowiki> Requested Action: I request an immediate investigation into the actions of Administrator Ranjithsiji. His involvement with groups attempting to monetize false history is a violation of Wikipedia’s core principles of Neutral Point of View (NPOV) and Verifiability. I urge the community to: 1. Remove the biased protection (lock) on the "Ezhamkulam Devi Temple" page. 2. Restore the factual history of the Ambalathinal family based on the provided official records. 3. Review the administrative status of Ranjithsiji for the misuse of power. Sincerely, [Your Name/Username] [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-19949-79|&#126;2026-19949-79]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-19949-79|talk]]) 10:56, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) [Your Name/Username] [[ഉപയോക്താവ്:Jayachandran thampi|Jayachandran thampi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jayachandran thampi|സംവാദം]]) 10:58, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Jayachandran thampi|Jayachandran thampi]] [[ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം]] എന്നതാളിൽ വ്യാപകമായ നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾ (ലേഖനത്തിന്റെ പൊതുവായ ലേയൗട്ട് നശിപ്പിക്കുക, തെളിവില്ലാത്ത വിവരങ്ങൾ എഴുതുക, തിരുത്തൽ യുദ്ധം നടത്തുക, അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാതിരിക്കുക, പരസ്യപരമായ വീഡിയോ ലിങ്കുകൾ ചേർക്കുക മുതലായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ) തുടർച്ചയായയി ചെയ്യുകയും ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള തുടർച്ചയായ ശ്രമങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ട് ഈ ലേഖനം അംഗത്വമെടുത്തവർക്ക് മാത്രം തിരുത്താവുന്നരീതിയിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇത് ലേഖനത്തിനെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായായണ്. കൂടാതെ ഈ സംവാദത്താളിൽ ആവശ്യപ്പെട്ട വിവിധ തെളിവുകൾ സംവാദമടക്കം ചില താത്കാലിക അക്കൗണ്ടുകൾ മായ്ച്ചുകളഞ്ഞതും(താൾ ശൂന്യമാക്കുകയും) കൂടി കണക്കിലെടുത്ത് ലേഖനം സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. തത്കാലം ഈ ലേഖനം തിരുത്തുന്നതിന് ഒരു അക്കൗണ്ട് എടുക്കുക. നശീകരണം നടത്താതിരിക്കുക. ചേർക്കുന്ന വിവരങ്ങൾക്ക് മതിയായ തെളിവുകൾ നൽകുക, വിക്കിപീഡിയയുടെ നയങ്ങൾ അനുസരിക്കുക എന്നിവ ചെയ്ത് ലേഖനം നന്നാക്കാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:49, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Request for Investigation: User:Ranjithsiji and Ezhamkulam Devi Temple page == I am reporting administrative bias and misuse of tools by Ranjithsiji on the Ezhamkulam Devi Temple page. On April 1 2026 the administrator locked the page indefinitely to suppress historical facts and official records regarding the Ambalathinal family. Despite evidence from the Official Temple Committee song (YouTube ID 8aGpQ1H8Iug) and historical videos (YouTube ID r3BlxrMuENw and 82X84d0DHTI) the admin refuses to allow factual corrections. This protection supports misinformation for local financial interests. I request the removal of page protection and a review of the administrator's conduct. Sincerely, [aju] FORMAL COMPLAINT REGARDING ADMINISTRATIVE MISCONDUCT AND MISINFORMATION To: The Wikipedia Administrators' Noticeboard / Meta-Wiki Stewards Subject: Formal Complaint against Administrator Ranjithsiji (User:Ranjithsiji) for Abuse of Power and Promotion of Misinformation on the "Ezhamkulam Devi Temple" Page. Dear Stewards/Administrators, I am writing to formally report a serious case of administrative misconduct by Ranjithsiji on the Malayalam Wikipedia article "Ezhamkulam Devi Temple". Statement of Grievance: The administrator, Ranjithsiji, has been using his administrative tools to suppress the authentic history of the Ezhamkulam Devi Temple. He has deliberately modified the article to favor a false narrative, allegedly to support certain local groups involved in financial exploitation and public deception. Despite providing multiple pieces of historical and official evidence proving the centuries-old custodianship of the Ambalathinal Family (Ambalathinal Tharavadu), the administrator has: 1. Manipulated Content: Replaced verified historical facts with fabricated stories. 2. Abused Protection Tools: Locked (Protected) the page to prevent any factual corrections by the public, thereby shielding misinformation. 3. Ignored Official Records: Disregarded official temple management records and video evidence that validate the Ambalathinal family’s rights. Supporting Evidence (6 Points): <nowiki>*</nowiki> Evidence 1 (Image): <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%87_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> <nowiki>*</nowiki> Evidence 2 (Image): <nowiki>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B4%8F%E0%B4%B4%E0%B4%82%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%82_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%85%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B5%BD_%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82.jpg</nowiki> <nowiki>*</nowiki> Evidence 3 (Documentary Video): <nowiki>http://www.youtube.com/watch?v=r3BlxrMuENw</nowiki> – Confirms at [00:05:54] that the ritual weapons for the temple's 'Thookam' ceremony are stored in the family’s ancestral home. <nowiki>*</nowiki> Evidence 4 (Ceremonial Rights Video): <nowiki>https://youtube.com/shorts/82X84d0DHTI</nowiki> – Confirms family rights at [00:01:14]. <nowiki>*</nowiki> Evidence 5 (OFFICIAL RECORD): <nowiki>http://www.youtube.com/watch?v=8aGpQ1H8Iug</nowiki> – This song was officially released by the Ezhamkulam Devi Temple Management Committee. The lyrics at [00:01:49] and [00:02:44] explicitly recognize the divine and historical connection between the temple and the Ambalathinal family. <nowiki>*</nowiki> Evidence 6 (Historical Video): <nowiki>http://www.youtube.com/watch?v=F6cdJkALjgw</nowiki> Requested Action: I request an immediate investigation into the actions of Administrator Ranjithsiji. His involvement with groups attempting to monetize false history is a violation of Wikipedia’s core principles of Neutral Point of View (NPOV) and Verifiability. I urge the community to: 1. Remove the biased protection (lock) on the "Ezhamkulam Devi Temple" page. 2. Restore the factual history of the Ambalathinal family based on the provided official records. 3. Review the administrative status of Ranjithsiji for the misuse of power. Sincerely, [Aju] [[ഉപയോക്താവ്:Aju m unnithan|Aju m unnithan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Aju m unnithan|സംവാദം]]) 13:45, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Aju m unnithan|Aju m unnithan]] താങ്കളുടെ ഈ പരാതി തന്നെ @[[ഉപയോക്താവ്:Jayachandran thampi|Jayachandran thampi]] എന്ന ഉപയോക്താവ് മുകളിൽ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതാണ്. അതുകൊണ്ട് താങ്കൾ ആ ചർച്ചയിൽ പങ്കുചേരുന്നതാണ് നല്ലത് എന്നുതോന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:35, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ഈ താൾ മൊത്തം അലങ്കോലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടല്ലോ. അവസാനത്തെ ചില എഡിറ്റുകളോടെയാണ് ഇത് സംഭവിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഒന്ന് പരിശോധിക്കാമോ, @[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].--- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 06:49, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :::@[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ഇപ്പോൾ ശെരിയായോ? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 20:59, 2 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::::{{കൈ}} [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 06:03, 8 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Report concerning Alen.k.joseph == {{User|Alen.k.joseph}} Consistently removing speedy deletion tags <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[ഉപയോക്താവ്:魔琴|魔琴]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:魔琴|സംവാദം]]) 12:07, 10 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :Given temporary block. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:54, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == നശീകരണപ്രവർത്തനം == [[ഉപയോക്താവ്:Sneha lokam Pallikkal|Sneha lokam Pallikkal]] എന്ന ഉപയോക്താവ് ആവർത്തിച്ചുള്ള [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Sneha_lokam_Pallikkal#പക്ഷപാതപരമായ_ഉള്ളടക്കം|മുന്നറിയിപ്പുകൾക്കും]] [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:%E0%B4%B0%E0%B5%87%E0%B4%96&logid=1715391 തടയപ്പെടലിനും] ശേഷവും പക്ഷപാതപരമായ ഉള്ളടക്കം ചേർക്കുകയും, അവലംബമുള്ള ഭാഗങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. നടപടി എടുക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.-- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 11:09, 12 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :{{tick}} തടഞ്ഞു -- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:16, 16 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ നാവ്ബോക്സുകൾ മൊബൈലിൽ കാണിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് == വിക്കിപീഡിയകളുടെ ലേഖനങ്ങളുടെ താഴെയുള്ള നാവിഗേഷൻ ബോക്സുകൾ മൊബൈലിൽ കാണില്ല എന്നുള്ളത് എല്ലാവർക്കും അറിയാവുന്ന കാര്യമാണല്ലോ. വായനക്കാർക്ക് കൂടുതൽ വിവരംനൽകാനും അവരെ വിക്കിയിൽ തുടരുന്നതിനുള്ള പ്രചോദനം നൽകാനും മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ഇത്തരം നാവിഗേഷൻ ബോക്സുകൾ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. എന്നാൽ വിക്കിപീഡിയ വായിക്കുന്ന ഭൂരിഭാഗം വരുന്ന മൊബൈൽ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇവ കാണാൻ കഴിയുന്നതല്ല. അതുപരിഹരിക്കാനായി നിലവിലുള്ള നാവിഗേഷൻ ബോക്സുകളുടെ css മാറ്റംവരുത്തി നേരത്തേ പരീക്ഷണം നടത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ അത് പ്രവർത്തിക്കുകയുണ്ടായില്ല. ഇപ്പോൾ css സിസ്റ്റം വളരെ പുരോഗമിച്ചിരിക്കുന്നതിാൽ div എലമെന്റ് അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി flex system ഉപയോഗിച്ച് ഇത് പുനർനിർമ്മിക്കാമെന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. അതിൻ പ്രകാരം Common.css ൽ ചില ക്സാസുകൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. NavboxMobile എന്ന പുതിയ ഘടകവും NavboxMobile എന്ന പുതിയ ഫലകവും നിർമ്മിച്ചു. കൂടുതൽ ശരിയാക്കലുകൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അഭിപ്രായങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 13:03, 22 മേയ് 2026 (UTC) == സൈറ്റ് നോട്ടീസിനുള്ള അപേക്ഷ == അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം)#അബസ്ട്രാക്റ്റ്_വിക്കിപീഡിയ_മലയാളം_വിക്കിപീഡിയയിൽ_ചേർക്കുന്നത്_സംബന്ധിച്ച്|ചർച്ച നടക്കുന്ന താളിലേക്ക്]] ഒരു സൈറ്റ് നോട്ടീസ് ഇടാനുള്ള അപേക്ഷ. 2026 ജൂലൈ 6 മുതൽ ജൂലൈ 18 വരെ.-[[User:Gnoeee|<span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="color:#000"> ജിനോയ് </span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span>]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:48, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC) == Report concerning Itsisd == {{User|Itsisd}} Vandalism. x-wiki <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[ഉപയോക്താവ്:NDG|NDG]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:NDG|സംവാദം]]) 17:12, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC) {{section resolved|1='''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 14:10, 11 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)}} ==സമരസപ്പെടായ്ക== ഈ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%82%E0%B5%BC_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AD%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B8_%E0%B4%9C%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%86_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE&action=edit&undoafter=4105212&undo=4665942 ലേഖനത്തിൽ] വരുത്തിയ മാറ്റം പുനസ്ഥാപിക്കാൻ സാധിക്കാത്ത വിധം "ഇടയ്ക്കുള്ള തിരുത്തുകൾ തമ്മിൽ സമരസപ്പെടാത്തതു കാരണം ഈ തിരുത്ത് തിരസ്ക്കരിക്കുവാനാവില്ല" എന്ന മെസേജ് വരുന്നു. പരിഹരിക്കുമല്ലോ.. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) {{section resolved|1='''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 14:08, 11 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)}} == തെളിവുകളില്ലാത്ത ഉള്ളടക്കം ചേർക്കൽ == 2026 സെപ്റ്റംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ഏതാനും താൽക്കാലിക അക്കൗണ്ടുകൾ [[രാമൻ]], [[രാമായണം]] എന്നീ ലേഖനങ്ങളിൽ വൻതോതിൽ ഉള്ളടക്കം ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ചേർത്ത ഭാഗങ്ങൾക്ക് ഒരു അവലംബവും നൽകിയതായി കാണുന്നുമില്ല. * [[രാമൻ]]: ഏകദേശം 1,25,000 ബൈറ്റിൽ നിന്ന് 2,68,000 ബൈറ്റായി വർദ്ധിച്ചു (ഏകദേശം 55,000 അക്ഷരങ്ങൾ പുതുതായി ചേർത്തു, ഒരു <nowiki><ref></nowiki> പോലുമില്ല). [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?diff=4668908&oldid=4614105 വ്യത്യാസം] * [[രാമായണം]]: ഏകദേശം 2,11,000 ബൈറ്റിൽ നിന്ന് 3,50,000 ബൈറ്റായി വർദ്ധിച്ചു. [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?diff=4668412&oldid=4548463 വ്യത്യാസം] ; ബന്ധപ്പെട്ട താൽക്കാലിക അക്കൗണ്ടുകൾ * [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-51174-80|~2026-51174-80]] * [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-50841-45|~2026-50841-45]] * [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-51014-42|~2026-51014-42]] * [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-50957-44|~2026-50957-44]] ; ആശങ്കകൾ # ചേർത്ത ഭാഗങ്ങൾ മുഴുവൻ അവലംബമില്ലാത്ത കഥാവിവരണമാണ് # ശ്രീരാമൻ ജനിച്ചത് ബി.സി.ഇ. 5114 ജനുവരി 10-ന്" പോലുള്ള പരിശോധിക്കാനാവാത്ത അവകാശവാദങ്ങളുമുണ്ട്. # ഉള്ളടക്കം ഏതെങ്കിലും പുസ്തകത്തിൽ നിന്നോ വെബ്സൈറ്റിൽ നിന്നോ പകർത്തിയതാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട് (പകർപ്പവകാശ ലംഘനം); പരിശോധന ആവശ്യമാണ്. # ഒരേ രീതിയിലുള്ള തിരുത്തലുകൾ പല താൽക്കാലിക അക്കൗണ്ടുകളിൽ നിന്നാണ്; ഒരേ വ്യക്തിയാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ; ഇതുവരെ ചെയ്തത് * [[രാമൻ]] ലേഖനത്തിൽ ബാധിച്ച 13 ഉപവിഭാഗങ്ങളിൽ <nowiki>{{Unreferenced section}}</nowiki>, <nowiki>{{തെളിവ്}}</nowiki> ഫലകങ്ങൾ ചേർത്തു. [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?diff=4668943&oldid=4668908 വ്യത്യാസം] ; അഭ്യർത്ഥന * പകർപ്പവകാശ ലംഘനമുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുക; ഉണ്ടെങ്കിൽ ബന്ധപ്പെട്ട പതിപ്പുകൾ നീക്കം ചെയ്യുമല്ലോ... * ഉള്ളടക്കം നിലനിർത്തണോ മുൻപതിപ്പിലേക്ക് മടക്കണോ എന്ന കാര്യത്തിലും തൂരുമാനം എടുക്കുമല്ലോ... [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 19:07, 23 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) :പഴയ പതിപ്പ് പുനസ്ഥാപിച്ചു. രണ്ട് ലേഖനങ്ങളും വ്യാപകമായി മാറ്റിയെഴുതേണ്ടിവരും. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:53, 6 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) == വിക്കിപീഡിയ ശൈലിയിലല്ലാത്ത ലേഖനങ്ങൾ == ശ്രീ @[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] അടുത്തിടെ എഴുതുന്ന ലേഖനങ്ങളുടെ ശൈലികൾ ഒരു യാത്രാവിവരണസഹായി പോലെയാണുള്ളത്. വിജ്ഞാനകോശത്തിന്റെ തരത്തിലില്ല. അദ്ദേഹത്തോട് [https://ml.wikivoyage.org വിക്കിയാത്രയിൽ] ലേഖനമെഴുതാനഭ്യർത്ഥിച്ചിട്ട് കേട്ടമട്ടില്ല. എഴുതുന്ന ലേഖനങ്ങളെല്ലാം വ്യാപകമായി തിരുത്തേണ്ട നിലയിലാണുള്ളത്. എല്ലാവരും ശ്രദ്ധിക്കുക. [[xtools:pages/ml.wikipedia.org/Vinayaraj/0/noredirects/live|തുടങ്ങിയലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക കാണുക]] ഇവയിൽ സ്ഥലങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലെല്ലാം അവിടെ കാണേണ്ട സ്ഥലങ്ങളും പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളുടെ മനോഹരമായ വിവരങ്ങളുമാണ് കൂടുതലും. അത്തരത്തിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ വിക്കിയാത്രയിലെഴുതാവുന്നതാണ്. മിക്കവയും തിരുത്തിയെഴുതേണ്ടിവരും. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 13:01, 6 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) == Report concerning FIROZBABUFIROSBABUP == {{User|FIROZBABUFIROSBABUP}} Vandalism. Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[ഉപയോക്താവ്:NDG|NDG]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:NDG|സംവാദം]]) 12:29, 28 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) g2akg708gwmkoyr4roe012x01smoh60 0 11111 4681122 4490433 2026-10-29T05:54:48Z ~2026-57521-25 224717 /* വിനോദസഞ്ചാരം */ 4681122 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kattappana}} {{ToDisambig|വാക്ക്=കട്ടപ്പന}} {{Infobox settlement | name = കട്ടപ്പന | settlement_type = നഗരസഭ | image_skyline = Distant view of Kattappana town.jpg | image_caption = കട്ടപ്പന നഗരത്തിന്റെ ഒരു വിദൂര ദൃശ്യം | pushpin_map = India Kerala | pushpin_map_caption = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം | subdivision_type = [[രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക|രാജ്യം]] | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_type2 = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_name2 = [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]] | subdivision_name3 = [[ഇടുക്കി താലൂക്ക്|ഇടുക്കി]] | subdivision_type3 = [[താലൂക്ക്]] | population_total = 60785 | elevation_m = 810 | timezone1 = [[ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻ സമയം]] | utc_offset = +5:30 | postal_code_type = [[പിൻകോഡ്]] | postal_code = {{plain list| * 685508 * 685515 }} | website = [https://www.kattappanamunicipality.in ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] | registration_plate = {{plain list| * KL-06 (ഇടുക്കി) * KL-69 (ഉടുമ്പൻചോല) }} | area_code = 04868 | area_code_type = ടെലിഫോൺ കോഡ് | demographics_type2 = ഭാഷകൾ | demographics2_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics2_info1 = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] | demographics2_title2 = | demographics2_info2 = മലയാളം, [[തമിഴ്]] | blank_name_sec1 = [[ലോക്‌സഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]] | blank_info_sec1 = [[ഇടുക്കി ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ഇടുക്കി]] | blank1_name_sec1 = [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|നിയമസഭാ മണ്ഡലം]] | blank1_info_sec1 = [[ഇടുക്കി നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇടുക്കി]] | coordinates = {{coord|09|45|15|N|77|06|57|E|region:IN-KL|display=inline}} | population_density_km2 = auto | population_as_of = 2011 | area_total_km2 = 61.32 | blank_name_sec2 = [[സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം]] | blank_info_sec2 = | image_map = {{Infobox mapframe|coord={{coord|09|45|15|N|77|06|57|E}}}} }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] [[ഇടുക്കി താലൂക്ക്|ഇടുക്കി താലൂക്കിലെ]] ഒരു പ്രധാന പട്ടണമാണ് '''കട്ടപ്പന'''. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം {{Cvt|900|metre|feet}} ഉയരത്തിലാണ് കട്ടപ്പന സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹൈറേഞ്ച് മേഖലയിലെ പ്രധാന വ്യാപാര വാണിജ്യ കേന്ദ്രമായ കട്ടപ്പന [[തൊടുപുഴ|തൊടുപുഴക്ക്]] ശേഷം ഇടുക്കി ജില്ലയിൽ നഗരസഭാ പദവി ലഭിച്ച രണ്ടാമത്തെ പട്ടണമാണ്. == സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ == കട്ടപ്പനയുടെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ പ്രധാനമായും [[കുരുമുളക്]] ,[[ഏലം]], [[കാപ്പി]], [[കൊക്കോ]] മുതലായ കൃഷിയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. 80-കളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ കുരുമുളക് ,ഏലം വില വളരെ കൂടിയതിനാൽ കട്ടപ്പനയിൽ മുമ്പെങ്ങുമില്ലാത്ത വിധം കെട്ടിട നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് ഈ നഗരം വളരെ ജനസാന്ദ്രമാണ്. [[1964]] ൽ ആണ് കട്ടപ്പന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. ഇതുവരെ ഈ പ്രദേശം ഉപ്പുതറ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൻറെ അധികാര പരിധിക്കുള്ളിലായിരുന്നു. പുല്ലുമേഞ്ഞ കുടിലുകളും ഏലക്കാ, കുരുമുളക് തുടങ്ങിയവ സൂക്ഷിക്കുന്ന പുരകളും മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പ്രദേശത്തു നിന്നും രൂപം കൊണ്ട് മലഞ്ചരക്കു വ്യാപാരത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന തരത്തിൽ വാണിജ്യപരമായി വളർന്ന് 22 വാർഡുകളുള്ള നാഗരിക സ്വഭാവമുള്ള പ്രത്യേക ഗ്രേഡ് ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തായി മാറിയിരിക്കുന്നു. സർക്കാരിൻറെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആസൂത്രണ ധനം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന സംസ്ഥാനത്തെ എണ്ണപ്പെട്ട നഗരസഭകളിൽ ഒന്നാണ് കട്ടപ്പന. നാണ്യവിളകളുടെ വിലയെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഇന്നും കട്ടപ്പനയുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി നിലനിൽക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/posting/personalArticleNew.jsp?contentId=8201475&catOID=-1073860621&BV_ID=@@@ |title=മനോരമ ഓൺലൈൻ |access-date=2011-05-28 |archive-date=2011-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906122943/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/posting/personalArticleNew.jsp?contentId=8201475&catOID=-1073860621&BV_ID=@@@ |url-status=dead }}</ref>. അടുത്തകാലംവരെ കൃഷിയെമാത്രം ഉപജിവനത്തിന് ആശ്രയിക്കുന്നവരായിരുന്നു കൂടുതൽ ജനങ്ങളും ഈ സ്ഥിതിക്ക് മാറ്റം കണ്ടു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. വ്യാപാര, സേവനമേഖലകളിലേക്കുംകൂടി ഒട്ടേറെപ്പേർ മാറി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == ചരിത്രം == ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി നാല്പ്പതുകൾ വരെ കട്ടപ്പന ആദിവാസി മേഖലയായിരുന്നു. മന്നാൻ, ഊരാളി ഗോത്രങ്ങൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന മേഖലയായിരുന്നു കട്ടപ്പന.സമതലങ്ങളിൽ നിന്ന് കുടിയേറ്റം ആരംഭിച്ചതോടെ ആദിവാസികൾ ഈ മേഖലയിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു തുടങ്ങി എന്നു മാത്രമല്ല നിലവിലിരുന്ന ആദിവാസി സംസ്കാരത്തെ ചവിട്ടി മെതിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് സ്ഥലനാമങ്ങളിലൂടെ മാത്രം പുതിയ തലമുറ ആദിവാസി സംസ്കാരത്തെക്കുറിച്ചറിയുന്നു. [[1951]]ൽ ആണ് വ്യപകമായ കുടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്.സംസ്ഥാനത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ഉള്ള ആൾക്കാർ ഇവിടെ കുടിയേറി. പ്രതികൂലമായ കാലാവസ്ഥയും, മനുഷ്യജീവിതത്തിന് പറ്റാത്ത ചുറ്റുപാടുകളുമാണ് നിലനിൽക്കുന്നതെന്ന് കണ്ട് ആദ്യ കേരളാ സർക്കാർ കുടിയേറ്റക്കാരെ കുടിയിറക്കുവാൻ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചുതുടങ്ങി. ശക്തമായ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടും കർഷകർ തങ്ങൾ വെട്ടിപ്പിടിച്ച മണ്ണ് വിട്ടുപോകുവാൻ തയ്യാറായില്ല. ശക്തമായ സമരങ്ങളും, സർക്കാർവിരുദ്ധ സമരങ്ങളും ഇതേതുടർന്ന് നടന്നു. ദുസ്സഹമായ കാലാവസ്ഥയോടും വന്യജീവികളോടും രോഗങ്ങളോടും പൊരുതി അവർ കാർഷിക സംസ്കൃതി രചിച്ചു.<br />കട്ടപ്പനയിലെ വലിയ ഒരു ഭാഗം ഭൂമിക്കും പട്ടയം ഇല്ല. ഇത് ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ പ്രകാരം ഏലം റിസർ‌വ് ആണ്. കർഷകർക്ക് പട്ടയം പതിച്ചുനൽകുന്നതിനെ ചൊല്ലി കേരള സർക്കാർ കക്ഷിയായി പല കേസുകളും ഇന്നും നിലവിലുണ്ട്. [[1977]]ന് ശേഷമുള്ള കൈവശഭൂമികൾക്ക് പട്ടയം നൽകിയത് സാധൂകരിച്ചുകൊണ്ട് സുപ്രീംകോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച വിധി ഇവിടെയുള്ള കർഷകർ നേരിടുന്ന പതിറ്റാണ്ടുകളായുള്ള ഭൂപ്രശ്നത്തിന് അറുതിവരുത്തും. === സംസ്കാരം === കട്ടപ്പനയ്ക്ക് 50-വർഷത്തെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രമേ ഇന്ന് അറിയപ്പെടുന്നുള്ളൂ. കുടിയേറ്റത്തിനുമുമ്പുള്ള ചരിത്രം ലഭ്യമല്ലാത്തതുകൊണ്ടുതന്നെ പൂർവ്വ സാംസ്കാരിക ചരിത്രവും തികച്ചും അജ്ഞമായി തന്നെ തുടരുന്നു. എന്നാൽ കട്ടപ്പനയ്ക്ക് സമീപസ്ഥങ്ങളായ പലേ സ്ഥലങ്ങളുടെയും(പെരിയാറിൻറെ തീരങ്ങൾ)പൂർവ്വ സാംസ്കാരിക ചരിത്രം ഐതിഹ്യങ്ങളുമായും കെട്ടുകഥകളുമായും അനുഭവങ്ങളായും ഇന്നും നിലനില്ക്കുന്നുണ്ട്. ചരിത്രാതീത കാലം മുതൽ ജനപദമായി നിലനിന്നിരുന്നെന്ന് കരുതുന്ന പ്രദേശമാണ് അയ്യപ്പൻ കോവിലും മറ്റും. കാടിൻറെ മക്കൾ രചിച്ച ആദിമ സംസ്കൃതി ഇന്നും ചില തുരുത്തുകളിലെങ്കിലും പൂർണമായല്ലെങ്കിലും ശേഷിക്കുന്നുണ്ട്. ചരിത്രാതീത കാലം മുതൽ ആളുകൾ കട്ടപ്പന ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ് ഇരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് താമസിച്ചിരുന്നു എന്നതിനു തെളിവ് ലഭിചിട്ടുണ്ട്.ആ പ്രദേശത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകളും ഈ വാദത്തെ ശരി വെക്കുന്നു അടുത്ത് തന്നെയുള്ള തോടും കുന്നുകളും അവിടെ ഒരു ജന സംസ്കൃതി ജീവിച്ചിരിക്കാൻ സാധ്യത കൂട്ടുന്നു അവിടെ നിന്ന് ലഭിച്ച ശിലായുഗ ഉപകരണങ്ങൾ നൂറ്റണ്ടുകളുടെ പഴക്കം ചെന്നവയാണ് ഇന്നും കാണാവുന്ന വലിയ നന്നങ്ങാടികൾ ഇതിനു തെളിവാണ് എഴുതി വെച്ചിട്ടില്ലാത്ത ചരിത്രമാണ്‌ കട്ടപ്പനക്കുള്ളത് അത് കട്ടപ്പന എന്ന് പേരിട്ടു വിളിക്കാത്ത ഒരു ജന സംസ്ക്രിതിയാണ് അവിടെ ജീവിച്ചിരുന്നത് ഒട്ടനവധി സംഘടനകൾ ഇന്നു് സാംസ്കാരിക രംഗത്തുപ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == രാഷ്ട്രീയം == കട്ടപ്പന എന്നും കുടിയേറ്റ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വിളഭൂമിയാണു. കേരളാ കോൺഗ്രസുകളുടെ പരീക്ഷണശാലയായിരുന്ന കട്ടപ്പന ഇന്ന് ഏറെക്കുറെ ആ പേര് മാറ്റി വരുന്നു. അടുത്ത കാലങ്ങളിലുണ്ടായ വലിയ കളം മാറലുകളിലൂടെ കേരളാ കോൺഗ്രസ് ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് ശക്തിക്ഷയിച്ചു. കാലിനടിയിലെ മണ്ണ് ഒലിച്ചു മാറുന്നത് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത വൻ വീഴ്ചകൾ ഉണ്ടായി.<br />കട്ടപ്പന, കാഞ്ചിയാർ, വണ്ടൻമേട്, ചക്കുപള്ളം, ഇരട്ടയാർ, മരിയാപുരം, കാമാക്ഷി എന്നീഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ചേർന്നതാണ് കട്ടപ്പനയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളും. == എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി == * [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തു]] നിന്നും കട്ടപ്പനയ്ക്ക് ബസ്സ് ലഭിക്കും. കോട്ടയത്തുനിന്നും [[പാലാ]] [[തൊടുപുഴ]] ഇടുക്കി വഴിയും, പാലാ [[ഈരാറ്റുപേട്ട]] [[വാഗമൺ]] വഴിയും [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] [[മുണ്ടക്കയം]] [[കുട്ടിക്കാനം]] [[ഏലപ്പാറ]] വഴിയും .എറണാകുളത്തുനിന്നും തൊടുപുഴ വഴിയും, [[കോതമംഗലം]], [[കരിമ്പൻ]], [[തങ്കമണി]], [[നാലുമുക്ക്]], [[ഇരട്ടയാർ]] വഴിയും ബസ്സ് സർവ്വീസുകൾ ഉണ്ട് * പുനലൂരിൽ നിന്ന് കോന്നി,റാന്നി വഴിയും പത്തനംതിട്ടയിൽ നിന്നും റാന്നി , എരുമേലി വഴിയും KSRTC സർവ്വീസുകൾ ഉണ്ട് * ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം: [[നെടുമ്പാശ്ശേരി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], [[കൊച്ചി]] * ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ: [[കോട്ടയം]], [[ആലുവ]], [[മധുര]], [[തേനി]] റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷനുകൾ. == വിനോദസഞ്ചാരം == [[ചിത്രം:ഇടുക്കി തടാകം.jpeg|thumb|200px|left|ഇടുക്കി തടാകം]] കട്ടപ്പനയ്ക്ക് അടുത്തായി പ്രകൃതിരമണീയമായ പല വിനോദസഞ്ചാര സ്ഥലങ്ങളും ഉണ്ട്. [[കല്യാണത്തണ്ട്]],[[അഞ്ചുരുളി]], [[നിർമ്മലാ സിറ്റി]], [[അമ്പലപ്പാറ]], [[മേട്ടുക്കുഴി]], [[നരിയംപാറ]] മുതലായ പ്രകൃതി രമണീയ ഗ്രാമങ്ങൾ കട്ടപ്പനയിലാണ്.കടമാക്കുഴി മേട്ടുക്കുഴി, വള്ളക്കടവ് മേഖലകൾ ഫാം ടൂറിസത്തിനനുയോജ്യമെങ്കിലും ആരും മുന്നോട്ട് വന്നിട്ടില്ല. കട്ടപ്പനയ്ക്ക് വളരെ വികസിതമായ സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലം ഉണ്ട്. ഹൈറേഞ്ചിലെ വിവിധ വിനോദ സഞ്ചാര മേഖലകൾക്കിടയ്ക്കുള്ള ഒരു പ്രധാന ഇടത്താവളവും വിശ്രമകേന്ദ്രവും ആണ് കട്ടപ്പന. [[തേക്കടി]]-[[എറണാകുളം]](ഇടുക്കി വഴി)റൂട്ടിലെ പ്രധാന പട്ടണം കട്ടപ്പനയാണ്. [[തേക്കടി]]-[[മൂന്നാർ]], [[മൂന്നാർ]]-[[വാഗമൺ]] എന്നീവഴികളിലും സഞ്ചാരികൾക്ക് ഏറ്റവും സേവനം ലഭ്യമാകുന്ന ഇടം കട്ടപ്പനയാണ്.തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ നാലുമുക്ക് കട്ടപ്പനക്ക് സമീപത്താണ്. [[പട്ടുമല മാതാ തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രം]] 3 കുമളി കുട്ടിക്കാനം റോഡരികിലാണ്.ബ്രിട്ടീഷ് കാരുടെ കാലത്ത് പണി കഴിപ്പിച്ച പള്ളിക്കുന്ന് സി എസ് ഐ പള്ളിയും സെമിത്തേരിയും കുട്ടിക്കാനം - കട്ടപ്പന റോഡിലാണ്. അഞ്ചുരുളി ജലാശയവും തുരങ്കവും സഞ്ചാരികളുടെ ആകർഷണ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. കല്യാണത്തണ്ട് മലനിരകളിൽ നിന്നുമുള്ള കാഴ്ചകൾ കാണുന്നതിനായുള്ള സഞ്ചാരികളുടെ വരവു് ഈ പ്രദേശവും സമീപ ഭാവിയിൽത്തന്നെ വിനോദ സഞ്ചാര മേഖലയാകുമെന്നതിനുള്ള വ്യക്തമായ ദൃഷ്ടാന്തമായി കരുതാം. == പലവക == കട്ടപ്പനയിൽ നിന്നുള്ള [[സെബാസ്റ്റ്യൻ ജോസഫ്]] എന്ന കൃഷിക്കാരനാണ് ഞള്ളാനി എന്ന മുന്തിയ ഇനം ഏലം തന്റെ കൃഷിസ്ഥലത്ത് സ്വന്തമായി വികസിപ്പിച്ച് എടുത്തത്<ref>[http://www.mathrubhumi.com/idukki/news/787950-local_news-Kattappana-%E0%B4%95%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%A8.html മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ ഇടുക്കി എഡിഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. കട്ടപ്പനയിൽ ജനിച്ചുവളർന്ന് ചെന്നൈയിൽ ജീവിക്കുന്ന [[ഷാജി ചെൻ]] തമിഴിലും മലയാളത്തിലും അറിയപ്പെടുന്ന എഴുത്തുകാരനും സിനിമാ നടനുമാണ്. അദ്ദേഹം എഴുതി [[മാതൃഭൂമി]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 'സിനിമാ പ്രാന്തിന്റെ 40 വർഷങ്ങൾ'എന്ന ഓർമ്മപ്പുസ്തകത്തിൽ സിനിമയും സംഗീതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കട്ടപ്പനയുടെ ചരിത്രം പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. ==ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ== * ഗവൺമെന്റ് കോളേജ്, കട്ടപ്പന *ഗവൺമെന്റ് ഐടിഐ കോളേജ്,കട്ടപ്പന * ഐ എച് ആർ ഡി കോളേജ് * ജെ പി എം കോളേജ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ്‌ സയൻസ് * സെന്റ്‌ ജോൺസ് കോളേജ് ഓഫ് നഴ്സിംഗ് * സെന്റ്‌ സെബാസ്റ്റ്യൻസ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് *ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജ് പുളിയൻമല കട്ടപ്പന = അവലംബങ്ങളും തെളിവുകളും == <references/> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category|Kattappana}} *[http://www.idukki.nic.in/ ഇടുക്കി ജില്ല വെബ് വിലാസം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724132707/http://www.idukki.nic.in/ |date=2013-07-24 }} {{ഇടുക്കി ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] {{Idukki-geo-stub}} 1ca1g0zqv2i76xnhjd6b306ly1m0nw9 0 13203 4681091 4608831 2026-10-29T01:47:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681091 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Great Cormorant}} {{Taxobox | name = വലിയ നീർക്കാക്ക <br /> Great Cormorant | status = LC | status_ref = <ref>{{IUCN2006|assessors=[[BirdLife International]]|year=2004|id=49557|title=Phalacrocorax carbo|downloaded=12 May 2006}} Database entry includes justification for why this species is of least concern</ref> | status_system = iucn3.1 | image = Phalacrocorax carbo ja01.jpg | image_caption = ''Phalacrocorax carbo'' | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Pelecaniformes]] | familia = [[Phalacrocoracidae]] | genus = ''[[Phalacrocorax]]'' | species = '''''P. carbo''''' | binomial = ''Phalacrocorax carbo'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) }} [[File:Great cormorant (Phalacrocorax carbo),.jpg|thumb| പൊന്നാനി അഴിമുഖത്തു നിന്നും]] [[File:Greater Cormorant by Irvin Calicut IRV00052.jpg|thumb|a grater cormorant taking off after roosting]] [[File:Great cormorant ,Phalacrocorax carbo.jpg|thumb|Great cormorant ,Phalacrocorax carbo, from Bharathapuzha, Palakkad]] ഒരു ജലപ്പക്ഷിയാണ് (aquatic bird) '''വലിയ നീർക്കാക്ക'''.<ref name=BoK>{{cite journal|last1=J|first1=Praveen|title=A checklist of birds of Kerala, India|journal=Journal of Threatened Taxa|date=17 November 2015|volume=7|issue=13|pages=7983–8009|doi=10.11609/JoTT.2001.7.13.7983-8009|url=http://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/2001/3445}}</ref> <ref name=eBird>{{cite web|title=eBird India- Kerala|url=http://ebird.org/ebird/india/subnational1/IN-KL?yr=all|website=eBird.org|publisher=Cornell Lab of Ornithology|accessdate=24 സെപ്റ്റംബർ 2017}}</ref><ref name=BoK_Book>{{cite book|last1=കെ.കെ.|first1=നീലകണ്ഠൻ|title=കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ|date=2017|publisher=[[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]]|isbn=978-81-7690-251-9|pages=490-91|edition=5|url=|accessdate=25 സെപ്റ്റംബർ 2017}}</ref><ref name=BoSI>{{cite book|last1=Grimmett|first1=Richard|last2=Inskipp|first2=Tim|last3=P.O.|first3=Nameer|title=Birds of Southern India [Thekke Indiayile Pakshikal (Malayalam version)]|date=2007|publisher=BNHS|location=Mumbai|accessdate=24 സെപ്റ്റംബർ 2017}}</ref> ജലത്തിനടിയിൽ വച്ച് പിടിക്കുന്ന മീനിനെ ജലത്തിന് പുറത്തുകൊണ്ടു വന്ന് ഭക്ഷിക്കുന്നു. ഇവ ഉയരം കൂടിയ മരങ്ങളിൽ കൂട്ടങ്ങളായി അടുത്തടുത്ത് കൂടുവച്ചാണ് പ്രജനനം നടത്തുന്നത്.<ref>{{cite book |last= |first= |coauthors= |title= tell me why |publisher= manorama publishers |year= 2017 |month= September |isbn= }}</ref> == പ്രത്യേകതകൾ == [[പ്രമാണം:Great_Cormorant_sitting.JPG|thumb|200px|left]] [[File:Phalacrocorax carbo MHNT.ZOO.2010.11.46.1.jpg|thumb|left| ''Phalacrocorax carbo'']] വലിയ നീർക്കാക്ക സാധാരണ ഗതിയിൽ വലിപ്പമുള്ള ഒരു പക്ഷിയാണ്. പക്ഷേ, പല സ്ഥലങ്ങളിൽ ഇത് പല വലിപ്പത്തിൽ കാണാറുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഭാരം ശരാശരി 1.5 കി.ഗ്രാം മുതൽ <ref>http://www3.interscience.wiley.com/journal/118658278/abstract{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 5.3 കി. ഗ്രാം വരെ ആണ്.(11.7 lbs)<ref>{{Cite web |url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001923 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-02-09 |archive-date=2011-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124150925/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001923 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Great_Cormorant.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060912090718/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Great_Cormorant.html |archive-date=2006-09-12 |url-status=dead}}</ref>. ഇതിന്റെ നീളം 70 മുതൽ 102 സെ.മീ വരെ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ചിറകിന്റെ വിസ്താരം 121 മുതൽ 160 സെ. മീ വരെ കാണാറുണ്ട്. ഇതിന്റെ വാലിന് നല്ല നീളമുള്ളതും തൊണ്ടയുടെ ഭാഗത്ത് മഞ്ഞ നിറത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു. കൊക്കിന്റെ അറ്റം വളഞ്ഞതാണ്. <ref>{{cite book |last= |first= |coauthors= |title= tell me why |publisher= manorama publishers |year= 2017 |month= September |isbn= }}</ref> തിളങ്ങുന്ന കറുപ്പാണ്. തലയുടെ ഉച്ചിയിൽ വെളുത്ത തൂവലുകളുണ്ട്. കുട്ടികൾക്ക് 3 വയസ്സുവരെ അടിവശം വെളുപ്പും മുകൾ വശം തവിട്ടു നിറവുമാണ്. <ref name="vns1"> Birds of periyar, R. sugathan- Kerala Forest & wild Life Department</ref> == കാണപ്പെടുന്നത് ==ഇത് സാധാരണ മിക്കയിടങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പക്ഷിയാണ്. കടൽ , അഴിമുഖം , ശുദ്ധജല തടാകങ്ങൾ നദികൾ എന്നിവയിൽ നിന്നും ആഹാര സമ്പാദനം നടത്തുന്നു . <ref name="FGBNZ"> Barrie Heather and Hugh Robertson, ''"The Field guide to the Birds of New Zealand"(revised edition)'', Viking, 2005</ref> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons|Phalacrocorax carbo}} {{wikispecies|Phalacrocorax carbo}} * [http://ibc.lynxeds.com/search/ibc_features/Great_Cormorant Great Cormorant videos] on the Internet Bird Collection * [http://www.birdphoto.fi/lajikuvat/phacar Pictures of Great Cormorants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009232615/http://www.birdphoto.fi/lajikuvat/phacar/ |date=2008-10-09 }} == അവലംബം == {{reflist}} {{Bird-stub|Great Cormorant}} [[വർഗ്ഗം:നീർക്കാക്കകൾ]] 0w4eufhc02js3sb85pu1e0c9r3fkwcb 0 13510 4681129 4677456 2026-10-29T06:25:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681129 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Vincent van Gogh}} {{Infobox Artist | bgcolour = #FBEC5D | name = വിൻസന്റ് വാൻ‌ഗോഗ് | image = VanGogh 1887 Selbstbildnis.jpg | caption = വാൻ‌ഗോഗ് - സ്വയം വരച്ച ചിത്രം (1887) | birthname = വിൻസെന്റ് വില്ലെം വാൻ‌ഗോഗ് | died at age of = 37 | birthdate = {{Birth date|1853|3|30|df=yes}} | location = [[സിൻഡെർട്]], [[നെതർലന്റ്സ്]] | deathdate = {{Death date and age|1890|7|29|1853|3|30|df=yes}} | deathplace = [[ഓവർസുർവായ്സ്]], [[ഫ്രാൻസ്]] | nationality = {{flag|Netherlands|name=ഡച്ച്}} | field = [[ചിത്രകാരൻ]] | training = | movement = [[Post-Impressionism]] | works = ''[[The Potato Eaters]], [[Sunflowers (series of paintings)|Sunflowers]], [[The Starry Night]], [[Irises (painting)|Irises]], [[Portrait of Dr. Gachet]]'' | patrons = | awards = }} '''വിൻസെന്റ് വില്ലെം വാൻ‌ഗോഗ്''', ([[മാർച്ച് 30]], [[1853]] - [[ജൂലൈ 29]], [[1890]]) ഒരു [[ഡച്ച്]] [[ചിത്രകാരൻ|ചിത്രകാരനായിരുന്നു]]. വാൻ‌ഗോഗ് ചിത്രങ്ങളുടെ വൈകാരികതയും വർണ്ണവൈവിദ്ധ്യവും ഇരുപതാംനൂറ്റാണ്ടിലെ പാശ്ചാത്യകലയിൽ നിർണായകസ്വാധീനം ചെലുത്തി<ref>{{Cite book|title=Van Gogh: His Life and Works in 500 Images|url=https://archive.org/details/vangoghhislifewo0000mich|last=Howard|first=Michael|publisher=Lorenz Books|year=2009|isbn=978-0754819547|location=|pages=}}</ref>. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് കഠിനമായ ഉത്കണ്ഠയും മാനസിക അസ്വാസ്ഥ്യങ്ങളും വാൻ‌ഗോഗിനെ വേട്ടയാടി. തന്റെ 37- മത്തെ വയസ്സിൽ താരതമ്യേന അപ്രശസ്തനായി ആത്മഹത്യ ചെയ്ത വാൻ‌ഗോഗിന്റെ പ്രശസ്തി മരണശേഷം നാൾക്കുനാൾ വർദ്ധിച്ചു. ലോകത്തേറ്റവും തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നതും വിലയേറിയവയും ആണ് ഇന്ന് വാൻ‌ഗോഗ് ചിത്രങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://www.vincentvangogh.org|title=Gogh: 300 Famous Paintings Analysis & Complete Artworks|access-date=2019-05-25|last=|first=|date=|website=vincentvangogh.org|publisher=}}</ref>. ==കത്തുകൾ== {{see also|The Letters of Vincent van Gogh}} {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = VincentVanGoghFoto.jpg| | width1 = 120 | caption1 = വിൻസന്റ് {{circa|1873}} തന്റെ 19-ാം വയസ്സിൽ. ഈ ഫോട്ടോ എടുത്തത്, അദ്ദേഹം, ഗൗപ്പിൽ ആന്റ് കൈസിൽ ഗാലറിയുടെ ഹേഗിലെ ബ്രാഞ്ചിൽ ജോലി ചെയ്യുമ്പോഴാണ് <ref>Pickvance (1986), 129</ref>,<ref>Tralbaut (1981), 39</ref> | alt1 = Headshot photo of the artist as a cleanshaven young man. He has thick, ill-kempt, wavy hair, a high forehead, and deep-set eyes with a wary, watchful expression. | image2 = Theo van Gogh (1888).jpg | width2 = 105 | caption2 = [[തിയോ]] 1888 -ൽ തന്റെ 31-ാം വയസ്സിൽ. വാൻഗോഗിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചതും ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഒരു ഉറ്റ സുഹൃത്തെന്നപോലെ കൂടെയുണ്ടായതും തിയോ തന്നെയാണ്. അവർ രണ്ടുപേരേയും ഒരുമിച്ച് ''ഓവെർസുർവായിസ്'' എന്ന സ്ഥലത്ത് അടക്കം ചെയ്തു. | alt2 = Headshot photo of a young man, similar in appearance to his brother, but neat, well-groomed and calm.}} വാൻ ഗോഗിനെ കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായതും അടിസ്ഥാനപരവുമായ കാര്യങ്ങൾ അറിയാൻ സഹായിച്ചത് അദ്ദേഹം സ്വന്തം സഹോദരനായ തിയോ വാൻ ഗോഗ് എന്ന ''ആർട്ട് ഡീലർക്ക് എഴുതിയതും തിയോ'' സൂക്ഷിച്ചു വച്ചിരുന്നതുമായ കത്തുകളാണ് <ref name="Pix">Pomerans (1996), ix</ref>. ഈ കത്തുകളെ ആധാരമാക്കി വാൻഗോഗ് എന്ന ചിത്രകാരന്റെ വ്യക്തിഗത ചിന്തകളേയും, അഭിപ്രായങ്ങളേയും ആഴത്തിൽ അപഗ്രഥിക്കാൻ കഴിയുന്നു <ref>[http://vangoghletters.org/vg/letters.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140606212257/http://www.vangoghletters.org/vg/letters.html |date=2014-06-06 }}, vangoghletters.org; retrieved 7 October 2009.</ref><ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh Van Gogh's letters, Unabridged and Annotated] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150111074517/http://www.webexhibits.org/vangogh/ |date=2015-01-11 }}, webexhibits.org; retrieved 25 June 2009.</ref>. തിയോ തന്റെ സഹോദരന് മാനസികവും സാമ്പത്തികവുമായ പിന്തുണ നൽകി. അവരുടെ ജീവിതാന്ത്യം വരെയുള്ള സൗഹൃത്ബന്ധവും, കലയെകുറിച്ചുള്ള വിൻസെന്റിന്റെ അഭിപ്രായവും 1872-1890 കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവർ കൈമാറിയ നൂറുകണക്കിനു കത്തുകളിൽ നിന്നും വായിച്ചെടുക്കാം. ഈ ശേഖരത്തിൽ 600ലേറെ കത്തുകൾ വിൻസൻറ് തിയോക്കും, 40 എണ്ണം തിയോ വിൻസെന്റിനുമെഴുതിയവയാണ്<ref>{{Cite web|url=https://www.vangoghgallery.com/letters.html|title=Vincent van Gogh Letters{{!}} Van Gogh Gallery|access-date=2019-05-07|last=|first=|date=|website=vangoghgallery.com|publisher=}}</ref>. എങ്കിലും അവയിൽ പലതും തിയതികളില്ലാത്തവയാണ്, അതുകൊണ്ട് തന്നെ കലാചരിത്രകാരന്മാർ കത്തുകളിലെ സംഭവങ്ങളെ, വിഷയങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി തിയതി ക്ലിപ്തപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Cite book|title=Letters of Vincent Van Gogh|url=https://archive.org/details/lettersofvincent0000gogh|last=Van Gogh|first=Vincent|publisher=Penguin Group|year=1997|isbn=978014044674-6|location=England|pages=vii|translator-last=Pomerans|translator-first=Arnold}}</ref>,<ref>{{Cite web|url=http://www.webexhibits.org/vangogh/browse.html|title=Van Gogh's letters{{!}}Browse van Gogh's letters|access-date=2019-05-07|last=|first=|date=|website=weexhibits.org|publisher=|archive-date=2019-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430080628/http://www.webexhibits.org/vangogh/browse.html|url-status=dead}}</ref>. പ്രശ്നങ്ങൾ തീരുന്നില്ല, പ്രതേകിച്ച് ആർലെസ്സിൽ നിന്ന് വന്നവയുടെ കാര്യത്തിൽ. കാരണം ആ സമയത്ത് വാൻ ഗോഗ് ഏകദേശം 200 കത്തുകൾ തന്റെ കൂട്ടുകാർക്ക് എഴുതിയിരുന്നു, ഫ്രെഞ്ചിലും, ഇംഗ്ലീഷിലും എഴുതിയിട്ടുള്ള ഈ കത്തുകളുടെ തിയ്യതി ഇനിയും കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്താനായിട്ടില്ല <ref name="H143">Hughes (1990), p. 143</ref>. വിൻസെന്റ്, പാരീസിലായിരുന്നപ്പോൾ വിൻസെൻറും തിയോയും ഒരുമിച്ചാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആ കാലയളവിൽ കത്തുകളൊന്നുമില്ല.<ref>Pomerans (1996), pp. i–xxvi</ref>. തിയോവിൽ നിന്നും വിൻസെൻറിലേക്കും , വിൻസെൻറിൽ നിന്ന് തിയോവിലേക്കുമുള്ള കത്തുകൾക്കു പുറമേ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരിയായ വില്ലിനും, അവളുടെ കൂട്ടുകാരിയായ ലൈൻ ക്രീയെസ്സെ ക്കും പിന്നെ [[വാൻ റാപ്പാർഡ്]], [[എമിലി ബെർനാർഡ്]] എന്നിവർക്കും അയച്ച കത്തുകളുമുണ്ട് ശേഖരത്തിൽ. == ആദ്യകാല ജീവിതം == [[പ്രമാണം:Portrait of the Artist's Mother by Vincent van Gogh.jpg|200px|ലഘുചിത്രം|ഇടത്ത്‌|വാൻഗോഗ് വരച്ച തന്റെ മാതാവായ അന്ന കോർണേലിയയുടെ ചിത്രം]] [[നെതർലന്റ്സ്|നെതെർലാണ്ടിലെ]] ഗ്രൂട്ട്-സിൻഡെർട്ട്‌ എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ 1853 മാർച്ച്‌ 30 ന് ആണ് വാൻ‌ഗോഗിന്റെ ജനനം. തിയോഡറസ് വാൻ‌ഗോഗ് എന്ന പാതിരി ആയിരുന്നു പിതാവ്. അന്ന കോർണേലിയ കാർബെൻറ്സ്‌ എന്നായിരുന്നു മാതാവിന്റെ പേര്. വിൻസെന്റിനേക്കാൾ ഒരു വർഷം മുമ്പ് ചാപിള്ളയായി പിറന്ന കുഞ്ഞിന്റെ പേരും വിൻസെൻറ് എന്നു തന്നെയായിരുന്നു <ref group="note">It has been suggested that being given the same name as his dead elder brother might have had a deep psychological impact on the young artist, and that elements of his art, such as the portrayal of pairs of male figures, can be traced back to this. See Lubin (1972), pp. 82–84.</ref>. വിൻസെന്റിന് ആ പേര് ലഭിച്ചത് തന്റെ മുത്തച്ഛനിൽ നിന്നാണ്. പേരുകളുടെ പുനരാവർത്തനം അക്കാലത്ത് സാധാരണയായിരുന്നു. വിൻസെന്റ് എന്നത് വാൻ ഗോഗ് കുടുംബത്തിലെ പല അംഗങ്ങൾക്കും നല്കപ്പെട്ട പേരാണ്<ref>{{Cite book|title=Van Gogh: The Life|last=Naifeh|first=Steven|last2=Smith|first2=Gregory White|publisher=Profile Books|year=2012|isbn=9781846680250|location=London|pages=xvi}}</ref>. കൊത്തുപണിയിൽ വലിയ വിജയം നേടിയ വ്യക്തിയായിരുന്നു മുൻതലമുറയിലെ വിൻസന്റ് വാൻ ഗോഗ് (1729 - 1802).<ref name="erickson9">Erickson (1998), 9</ref><ref>Van Gogh-Bonger, Johanna. [http://www.webexhibits.org/vangogh/memoir/sisterinlaw/1.html "Memoir of Vincent van Gogh"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419125825/http://www.webexhibits.org/vangogh/memoir/sisterinlaw/1.html |date=2016-04-19 }}. ''Van Gogh's Letters''. Retrieved 12 July 2011.</ref> മുത്തച്ഛൻ വിൻസെന്റ് (1789 - 1874), 1811-ൽ [[ലൈഡൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]യിൽ നിന്ന് വൈദിക ശാ സ്ത്രത്തിൽ(തിയോളജി) ബിരുദമെടുത്ത് വൈദികവൃത്തിയിൽ ഏർപെട്ടു. മുത്തച്ഛന് ആറ് മക്കളാണുണ്ടായിരുന്നത്. അതിലൊരാൾ വിൻസന്റ് വാൻ ഗോഗ്(1820-1888) ചിത്രവിപണിയിൽ ആർട്ട് ഡീലറായിരുന്നു. വാൻഗോഗിന്റെ കത്തുകളിലെ ''സെന്റ് അമ്മാവൻ'' ഈ വ്യക്തിയാണ്. കലാവിപണി, ക്രൈസ്തവസഭ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് മേഖലകളിലായിരുന്നു വാൻ ഗോഗ് കുടംബം പൊതുവെ ഏർപെട്ടിരുന്നത്. തിയോ(ജനനം,1857) കോർ(ജനനം1867) എന്നീ സഹോദരന്മാരും അന്ന( ജനനം 1855), എലിസബത്ത്(ജനനം1859), വില്ലെമിന(ജനനം1862),എന്നീ സഹോദരിമാരും വിൻസെൻറിന് ഉണ്ടായിരുന്നു. === വിദ്യാഭ്യാസം, സ്കൂൾ ജീവിതം === [[File:Vincent van Gogh 1866.jpg|thumb|left|150px|വിൻസെന്റ് {{c.|1866}}, ഏകദേശം ഒരു 13-ാം വയസ്സിലെ ഫോട്ടോ|alt=black and white formal headshot photo of the artist as a boy in jacket and tie. He has thick curly hair and very pale-colored eyes with a wary, uneasy expression.]] വിൻസെന്റ് ഗൗരവക്കാരനും, ചിന്താശീലനുമായ കുട്ടിയായിരുന്നു. 1860 കളിലാണ് അദ്ദേഹം സുണ്ടെർട്ടിലെ ഗ്രാമപ്പള്ളിക്കൂടത്തിൽ ഒരു കത്തോലിക്കൻ ഗുരുവിന്റെ കീഴെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ചെന്നത്. പിന്നെ കുറച്ചുകാലം വീട്ടിലിരുന്ന് ഒരു ഗുരുനാഥയുടെ കീഴിൽ പഠനം തുടർന്നു. 1864 ഓക്ടോബർ 1ന് വിൻസെൻറ് സെവൻബെർഗൻ എന്ന സ്ഥലത്തുനിന്നും 20 മൈൽ (32 കി.മീ) അകലെ ജാൻ പ്രോവിലിയുടെ ബോർഡിങ്ങ് സ്ക്കൂളിൽ ചേർന്നു. വീട്ടിൽ നിന്ന് വിട്ടു നില്ക്കാൻ വിൻസെൻറിന് വൈഷമ്യമുണ്ടായിരുന്നു. തിരിച്ചു വരാൻ ഏറെ ബഹളം കൂട്ടിയെങ്കിലും അച്ഛനമ്മമാർ വിൻസെൻറിനെ 1866-ൽ ടിൽബർഗിൽ വില്ല്യം രണ്ടാമന്റെ പേരിലറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മിഡിൽ സ്കൂളിലേക്ക് പഠിക്കാൻ അയച്ചു. വിൻസെൻറ് അവിടേയും അസന്തുഷ്ടനായിരുന്നു. ടിൽബർഗിലെ ഡ്രോയിംഗ് മാസ്റ്റർ ഏറെ പേരുകേട്ട കോൺസ്റ്റാൻജിൻ സി. ഹുയ്സമാൻസ് എന്ന ചിത്രകാരനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം വിൻസെൻറിനെ ചിത്രമെഴുത്തിന്റെ ആദ്യപാഠങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചു. ചിത്രമെഴുത്തിന്റെ സാങ്കേതികവശങ്ങൾക്കല്ല, അതിന്റെ വൈകാരിക അനുഭൂതികൾക്കാണ് ഹുയ്മാൻസ് പ്രാധാന്യം നല്കിയത്. ചിത്രമെഴുത്തിനോട് ചെറുപ്രായത്തിലേ താത്പര്യം തോന്നിത്തുടങ്ങിയിരുന്നെങ്കിലും, പൊതുവെ അസന്തുഷ്ടനും അതൃപ്തനുമായിരുന്ന വിൻസെൻറിൽ അധ്യാപകന് വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്താനായില്ല. പില്കാലത്ത് വാൻഗോഗ് സ്വയം വളർത്തിയെടുത്ത ചിത്രമെഴുത്തു ശൈലിക്ക് ആദ്യകാല ചിത്രങ്ങളുമായി സാമ്യങ്ങളൊന്നുമില്ല <ref>Hulsker (1984), 8–9</ref>. 1868 -ൽ വിൻസെൻറ് പൊടുന്നനെ സ്ക്കൂൾ പഠനം ഉപേക്ഷിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചുവന്നു. പില്കാലത്ത് തിയോക്ക് എഴുതിയ കത്തിൽ തന്റെ കുട്ടിക്കാലത്തെ ഇങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്, "എന്റെ കുട്ടിക്കാലം നിഷ്പ്രഭവും, ഉദാസീനത നിറഞ്ഞതും, ശൂന്യവും കൂടിയായിരുന്നു ".<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/14/347.htm Letter 347] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150620220433/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/14/347.htm |date=2015-06-20 }}, Vincent to Theo, 18 December 1883. ''Van Gogh's Letters'' at webexhibits.org; retrieved 12 July 2011.</ref> == തൊഴിൽ തേടി == ഒരു [[ചിത്രകാരൻ|ചിത്രകാരനാവാൻ]] തീരുമാനിക്കുന്നതിന് മുൻപ് വാൻ‌ഗോഗ് പല ജോലികളും ചെയ്തിരുന്നു. [[File:Vincent van Gogh - 87 Hackford Road.jpg|thumb|87 ഹാക് ഫോർഡ് റോഡ്|പകരം=]] === ചിത്രവിപണിയിൽ (1869 -1876 Mar.) === 1869 ജൂലൈയിൽ, അമ്മാവനായ സെന്റ്, [[ഹേഗ്|ഹേഗിലെ]] ''ഗൂപിൽ അൻഡ് സീ'' എന്ന ചിത്ര ഗാലറിയിൽ വിൻസെൻറിന് ജോലി ശരിപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തു<ref>{{Cite web|url=https://www.vincentvangogh.org/chronology.jsp|title=Chronology of Vincent Van Gogh's life and works|access-date=2019-05-06|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref>. 1873 ജൂണിൽ ട്രെയിനിങ്ങ് കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കമ്പനി വാൻഗോഗിനെ ലണ്ടണിലെ ശാഖയിലേക്കയച്ചു, ലണ്ടണിലെ ''87 ഹാക്ക് ഫോർഡ് റോഡ്'' എന്ന സ്ഥലത്ത് വാൻ ഗോഗ് ലോഡ്ജ് മുറി വാടകക്കെടുത്തു<ref>{{Cite web|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let013/letter.html|title=Vincent Van Gogh : The letters|access-date=2019-05-06|last=|first=|date=1879-09-13|website=vangoghletters.org|publisher=|others=Letter No.13|archive-date=2019-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510055956/http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let013/letter.html|url-status=dead}}</ref>. ആ ദിനങ്ങളിൽ വിൻസെന്റ് സന്തുഷ്ടനായിരുന്നു; ജോലിയിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടുകയും, 20-ാം വയസ്സിൽ സ്വന്തം അച്ഛനേക്കാൾ സമ്പാദിക്കുകയും ചെയ്തു. തിയോയുടെ ഭാര്യയും വിൻസെന്റിന്റെ ഈ സന്തോഷനാളുകളെകുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. അങ്ങനെയിരിക്കെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് വീട്ടുടമസ്ഥയുടെ മകളിൽ അനുരാഗം തോന്നുന്നത്, വാൻ ഗോഗ് ഇക്കാര്യം തുറന്നുപറഞ്ഞെങ്കിലും , തന്റെ വിവാഹം മറ്റൊരാളുമായി രഹസ്യമായി ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന് പറഞ്ഞ് പെൺകുട്ടി അഭ്യർഥന തള്ളികളയുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ വിൻസെൻറ് അസ്വസ്ഥനായി, ഉൾവലിഞ്ഞ്, അതിതീവ്രമായ രീതിയിൽ മതത്തിൽ അഭയം തേടി. വിൻസെന്റിന്റെ അച്ഛനും, അമ്മാവനും ചേർന്ന് പാരീസിലേക്ക് ഒരു സ്ഥലമാറ്റം തരപ്പെടുത്തികൊടുത്തു, അവിടെവെച്ചാണ് തന്റെ കമ്പനി കലയെ ഒരു കച്ചവടസാധനമായി മാത്രമായാണ് കാണുന്നതെന്ന യാഥാർഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് വാൻഗോഗ് ബോധവാനായതും അതിനെതിരായി പ്രതികരിച്ചതും. 1876 ഏപ്രിൽ 1-ന് ഗൂപിൽ വിൻസെന്റിനെ ജോലിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി.<ref>Tralbaut (1981), pp. 35–47</ref> [[File:Van-gogh-house-isleworth.jpg|thumb|വാൻ ഗോഗ് 1876-ൽ താമസിച്ചിരുന്ന ഐൽവർതിലെ "ഹോൽമ് കോർട്ട്" എന്ന വീട്.<ref>{{cite web|url=http://www.brentforddockresidents.co.uk/artvangogh.php|title=Vincent van Gogh walked through Brentford|accessdate=11 May 2014|website=Brentford Dock}}</ref>,<ref>{{cite web|url=http://www.waymarking.com/waymarks/WM3FWZ_Van_Gogh_in_Isleworth|title=Blue plaque record|accessdate=11 May 2014}}</ref>|പകരം=]] === അധ്യാപകൻ, മതപ്രചാരകൻ, (1876 ഏപ്രിൽ- 1878 ജൂലൈ ) === റാംസ്ഗെയിറ്റിലെ ഒരു ചെറിയ ബോർഡിങ്ങ് സ്ക്കൂളിൽ വേതനമില്ലാത്ത അധ്യാപകനായി ജോലി ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി വിൻസെൻറ് തിരിച്ച് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക്]] എത്തി. സ്കൂൾ ഉടമ സ്ഥാപനത്തെ ഐൽവർത്തിലേക്ക് മാറ്റിയപ്പോൾ, വിൻസെൻറും അവരോടൊപ്പം മാറി. റിച്ച്മണ്ട് വരെ ട്രെയിനിലും, പിന്നെ നടന്നുമാണ് വിൻസെൻറ് സ്ക്കൂളിലെത്തിയത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/4/073.htm?qp=attitude.death |title=Letter from Vincent to Theo, August 1876. ''Van Gogh's Letters''. Retrieved 12 July 2011. |access-date=2015-08-08 |archive-date=2011-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004055445/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/4/073.htm?qp=attitude.death |url-status=dead }}</ref> ഇത് ഒട്ടും പ്രായോഗിഗമല്ലാത്തതുകൊണ്ട് വിൻസെൻറിന് അവിടം വിടേണ്ടി വന്നു. പകരം, അദ്ദേഹം, ക്രിസ്തുവചനങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കാമെന്നേറ്റ് ഒരു ക്രിസ്തീയപാതിരിയുടെ സഹായിയായി മാറി.<ref>Tralbaut (1981), pp. 47–56.</ref> ക്രിസ്തുമസ്സ് നാളുകളിൽ, അദ്ദേഹം വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. പിന്നീട് ആറുമാസം [[ഡോർഡ്രെച്ച്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ, ഒരു പുസ്തക കടയിൽ ജോലി ചെയ്തു. പക്ഷെ ഈ പുതിയ സ്ഥലത്ത്, ജോലിയിൽ അദ്ദേഹം ഒട്ടും സന്തോഷവാനല്ലായിരുന്നു. ക്രിസ്തുമതത്തിൽ നിമഗ്നനായ വിൻസെൻറ് തന്റെ ഭൂരിഭാഗം സമയവും ചിലവഴിച്ചത്, ബൈബിൾ ഇംഗ്ലീഷിലേക്കും, ഫ്രെഞ്ചിലേക്കും, ജെർമൻ-ലേക്കും തർജ്ജമ ചെയ്യുന്നതിലായിരുന്നു.<ref name="callow54">Callow (1990), p. 54.</ref> ഇക്കാലത്തെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുറിയിലെ കുട്ടാളികളിലൊരാളായ, ഗോർലിറ്റ്സ് പറയുന്നത്, വിൻസെൻറ് ആഴ്ചയിലൊരിക്കലേ ആഹാരം കഴിച്ചിരുന്നുള്ളുവെന്നും, മാംസഭക്ഷണം തീരെ വർജിച്ചിരുന്നുവെന്നുമാണ്.<ref>See the recollections gathered in Dordrecht by [http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/5/etc-94a.htm M. J. Brusse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150722071620/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/5/etc-94a.htm |date=2015-07-22 }}, Nieuwe Rotterdamsche Courant, 26 May and 2 June 1914.</ref><ref group="note">"...he would not eat meat, only a little morsel on Sundays, and then only after being urged by our landlady for a long time. Four potatoes with a suspicion of gravy and a mouthful of vegetables constituted his whole dinner" – from a letter to Frederik van Eeden, to help him with preparation for his article on Van Gogh in ''[[De Nieuwe Gids]]'', Issue 1, December 1890. Quoted in ''Van Gogh: A Self-Portrait; Letters Revealing His Life as a Painter''. [[W. H. Auden]], New York Graphic Society, Greenwich, CT. (1961), pp. 37–39</ref><!-- ISBN needed; refs needs a bit of untangling here. ve--> === വൈദികനാകാനുള്ള ഒരുക്കം( 1878 ജൂലൈ- 1880 മാർച്) === വിൻസെൻറിന് മതത്തോടുള്ള തീവ്രപ്രതിബന്ധതയെ ഒരു പുരോഹിതനാകാനുള്ള ഉൾപ്രേരണയായി കുടുംബം വിലയിരുത്തി. ഈ ആഗ്രഹം സഫലീകരിക്കുന്നതിനായി , അദ്ദേഹത്തെ 1877-ൽ ആംസ്റ്റർഡാമിലേക്ക് വേദശാസ്ത്രപഠനത്തിനായി അയച്ചു, അവിടെവച്ചാണ് വിൻസെൻറ് നാവിക സേനയിൽ വൈസ് അഡ്മിറലായിരുന്ന അമ്മാവൻ ജാൻ വാൻ ഗോഗിനോടൊപ്പം ഒരുമിച്ച് താമസിച്ചത് <ref>McQuillan (1989), 26</ref><ref>Erickson (1998), 23</ref> . മറ്റൊരു അമ്മവനായ, ജോഹന്നാസ് സ്റ്റ്രൈക്കറുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ വിൻസെന്റ് എൻട്രസ് പരീക്ഷക്ക് തയ്യാറെടുത്തു. "യേശുവിന്റെ ജീവിതം" എന്ന പുസ്തകം എഴുതിയ ഒരു ക്രിസ്തീയവൈദികൻ എന്ന നിലക്ക് അറിയപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയായിരുന്നു സ്റ്റ്രൈക്കർ. പക്ഷെ വിൻസെൻറ് പരീക്ഷയിൽ പരാജയപ്പെടുകയും, 1878-ൽ, ജാൻ അമ്മാവന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് താമസം മാറ്റുകയും ചെയ്തു. [[ബ്രസൽസ്|ബ്രസൽസിന്]] അരികെയുള്ള ലേക്കനിൽ ഒരു [[പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ്‌ സഭകൾ|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ്]] മിഷനറിസ്കൂളിൽ , മൂന്ന് മാസത്തെ കോഴ്സ് എടുത്തു, പക്ഷെ അതിലും പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>Hulsker (1990), pp. 60–62, 73.</ref>[[File:Cuesmes JPG001.jpg|thumb|left|1880 കളിൽ കൂസ്മെസ്സിൽ വിൻസെൻറ് താമസിച്ചിരുന്ന വീട്; ഇവിടെവച്ചാണദ്ദേഹം ഒരു കലാകാരനാവാൻ തീരുമാനിച്ചത്|alt=photo of a two-story brick house on the left partially obscured by trees with a front lawn and with a row of trees on the right]]<br /><nowiki/><nowiki/><nowiki/> 1879 ജനുവരിയിൽ കൽക്കരിഖനി സംസ്ഥാനമായ [[ബോറിനേജ്|ബോറിനേജി]]<nowiki/>ലെ പെറ്റി വാസ്മെസ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ മിഷണറിയായി ഒരു താത്കാലികമായ ജോലി കണ്ടെത്തി.<ref group="note">[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/129.htm Letter 129] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150621042326/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/129.htm |date=2015-06-21 }}, April 1879, and [http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/132.htm Letter 132] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150116023413/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/132.htm |date=2015-01-16 }}. Van Gogh lodged in Wasmes at 22 rue de Wilson with Jean-Baptiste Denis, a breeder or grower (''cultivateur'', in the French original) according to Letter [http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/553b.htm 553b] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404081642/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/553b.htm |date=2015-04-04 }}. In the recollections of his nephew Jean Richez, gathered by Wilkie (in the 1970s!), 72–8. Denis and his wife Esther were running a bakery, and Richez admits that the only source of his knowledge is Aunt Esther.</ref> തനിക്കായി അനുവദിക്കപ്പെട്ട സൗകര്യപ്രദമായ മുറി അനാഥനായ ഒരാൾക്ക് ഒഴിഞ്ഞുകൊടുത്ത് റൊട്ടിയുണ്ടാക്കുന്നയാളുടെ വീടിന്റെ പിൻവശത്തായി ഒരു ചെറിയ കുടിലിലേക്ക് വിൻസെൻറ് താമസം മാറ്റി. വിൻസെന്റ് കുടിലിനകത്ത് എപ്പോഴും ഏങ്ങലടിച്ചു കരയുന്നതായി കേൾക്കാറുണ്ട് എന്ന് റൊട്ടിക്കാരൻറെ ഭാര്യ, പറയുമായിരുന്നു. ഖനിത്തൊഴിലാളികളുമായി സഹതാപവും സഹവർത്തിത്വവും പുലർത്താൻ വിൻസെൻറും അവരെ പോലെ അഴുക്കു പുരണ്ട വസ്ത്രങ്ങളാണ് ധരിച്ചത്. എന്നാൽ പള്ളി അധികാരികൾക്ക് ഇത് സമ്മതമായിരുന്നില്ല, വിൻസെൻറിനെ പള്ളിയിലേക്ക് കയറാൻ അനുവദിച്ചുമില്ല, "പുരോഹിതവർഗ്ഗത്തിന്റെ അന്തസിന് കളങ്കം ചാർത്തി " എന്നതിന്റെ പേരിൽ വിൻസെൻറിനെ ജോലിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. പിന്നീടദ്ദേഹം ബ്രസ്സെൽസിലേക്ക് മാറി.<ref>Letter from mother to Theo, [http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/etc-fam-1879.htm 7 August 1879 ''Van Gogh's Letters''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130721011517/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/etc-fam-1879.htm |date=2013-07-21 }}, and Callow, work cited, 72</ref>. ബോറിനേജിലെ കൂസ്മെസ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കുറച്ചു നാൾ താമസിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾ തിരിച്ച് വീട്ടിലേക്ക്, ഈറ്റനിലേക്ക് തിരിച്ചുവരാൻ വിൻസെൻറിനുമേൽ സമ്മർദം ചെലുത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഒന്നിലും ഉറച്ചു നില്ക്കാത്ത വിൻസെൻറിന്റെ പ്രകൃതം അച്ഛനമ്മമാരെ ഏറെ വലച്ചു. ആ വർഷം മാർച്ചു മാസം വരെ വിൻസെന്റ് വീട്ടിൽ തന്നെ താമസിച്ചു <ref group="note">There are different views as to this period; Jan Hulsker (1990) opts for a return to the Borinage and then back to Etten in this period; Dorn, in: Ges7kó (2006), 48 & note 12 supports the line taken in this article</ref> . വിന്സെന്റും അച്ഛനും തമ്മിൽ ചെറിയ സംഘർഷം ഉണ്ടായിരുന്നു. വിൻസെന്റിനെ [[ഗീൽ|ഗീലിലെ]] ഭ്രാന്താലയത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കണമെന്നു വരെ അത്യന്തം നിരാശനായ അച്ഛൻ പ്രസ്താവിച്ചത്രെ.<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/158.htm Letter 158] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150911140542/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/158.htm |date=2015-09-11 }} Vincent to Theo, 18 November 1881. ''Van Gogh's Letters''; retrieved 12 July 2011.</ref><ref group="note">see Jan Hulsker's speech ''The Borinage Episode and the Misrepresentation of Vincent van Gogh, '' Van Gogh Symposium, 10–11 May 1990. In Erickson (1998), pp. 67–68</ref> == ചിത്രമെഴുത്ത്- എന്റെ പാത == === പ്രാരംഭം: കുസ്മെസ്, ബ്രസൽസ്, ഈറ്റൻ === 1879 ഓഗസ്റ്റു മുതൽ ഒക്ടോബർ വരെ വിൻസെൻറ് കൂസ്മെസ്സിൽ ചാൾസ് ഡെക്രുക് എന്ന ഖനിതൊഴിലാളിയോടൊപ്പം പാർത്തു <ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/134.htm Letter 134] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150116025225/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/134.htm |date=2015-01-16 }}, ''Van Gogh's Letters'', 20 August 1880 from Cuesmes</ref>. തനിക്കു ചുറ്റുമുള്ള മനുഷ്യരിലും, പ്രകൃതിയിലും, നിത്യജീവിത രംഗങ്ങളിലും വിൻസെൻറിന് അവിടെ വെച്ചാണ് താത്പര്യം തോന്നിത്തുടങ്ങിയത്. പലതും വരച്ചിടാനും ആരംഭിച്ചു. തിയോയുടെ പ്രോത്സാഹനത്തിലൂടെ ചിത്രമെഴുത്തിൽ മനസമാധാനം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ചിത്രകല പഠിപ്പിക്കുന്ന നിയമാനുരൂപമായ സ്ക്കൂളുകളോട് വെറുപ്പും , വിദ്വേഷവുമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും തിയോയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ബ്രസൽസിലെത്തി. പ്രശസ്ത ഡച്ച് കലാകാരനായ [[വില്യം റിയോലോഫ്സ്|വില്യം റിയോലോഫ്സിനെ]] കാണുകയും, അക്കാദമിയാ റോയാലെ ഡെസ് ബിയോക്സ് ആർട്ട്സ് എന്ന ചിത്രകലാ അകാദമിയിൽ 1880 നവമ്പർ 15 ന് ചേരുകയും ചെയ്തു. ഈ അക്കാദമിയയിൽ വച്ച് ശരീരശാസ്ത്രം , മോഡലിങ്ങ് , പരിപ്രേക്ഷ്യം എന്നിവയുടെ നിയമങ്ങൾ പഠിക്കുകയും, ഈ വിഷയങ്ങളിൽ അവബോധം വളർത്തിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ പറയുകയും ചെയ്തു, " ഏറ്റവും ചെറിയ കാര്യങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് വരക്കാനറിയണം"<ref>Tralbaut (1981) 67–71</ref>. പിന്നീടൊരിക്കൽ ഇങ്ങനേയും - " ചിത്രങ്ങൾ ഞാൻ സ്വപനം കാണുന്നു, എൻറെ സ്വപ്നങ്ങളെ ഞാൻ ചിത്രീകരിക്കുന്നു."[[File:Kee Vos met zoon Jan.jpg|thumb|200px|left|upright|കീ വോസ് സ്റ്റ്രൈക്കർ മകൻ യാനിനോടൊപ്പം c. 1879/1880.|പകരം=]]1881 ഏപ്രിലിൽ, വാൻ ഗോഗ് കുടുംബം ഈറ്റനിലെ ഒരു ഗ്രാമപ്രദേശത്തേക്ക് മാറി. വിൻസെൻറും കുടുംബത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. അയൽക്കാരെ വിഷയങ്ങളാക്കി അദ്ദേഹം വരച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ==== പ്രഥമ പ്രണയവും, പ്രണയനൈരാശ്യവും ==== വിൻസെൻറിൻറെ അമ്മയുടെ മൂത്ത സഹോദരിയുടെ, ആയിടക്ക് വിധവയായ മകൾ കോർണാലിയ കീ വോസ് സ്റ്റ്രൈക്കർ എട്ടു വയസുകാരനായ മകനോടൊപ്പം അതിഥിയായെത്തി <ref name="erickson5">Erickson (1998), 5</ref>. കീയുടെ സാമീപ്യം വിൻസൻറിനെ ഏറെ ഉത്സാഹിതനാക്കി. വിൻസെൻറിനേക്കാൾ ഏഴ് വയസ്സ് മൂത്തതായിരുന്നു കീ. വിൻസെൻറ് കീയോടുള്ള അനുരാഗം വ്യക്തമാക്കി, വിവാഹം ചെയ്യാൻ തയ്യാറാണെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു. പക്ഷെ കീക്ക് ഇതൊട്ടും സമ്മതമായിരുന്നില്ല. "ഇല്ല, ഇല്ല, ഒരിക്കലുമില്ല. ("nooit, neen, nimmer")" എന്നു കീ തീർത്തു പറഞ്ഞു, ആംസ്റ്റർഡാമിലേക്കു തിരിച്ചു പോയി<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/153.htm Letter 153] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160515053531/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/153.htm |date=2016-05-15 }} Vincent to Theo, 3 November 1881</ref><ref name="Letter 179">{{cite web|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let179/letter.html|title=179|work=vangoghletters.org|access-date=2015-08-10|archive-date=2018-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207013211/http://vangoghletters.org/vg/letters/let179/letter.html|url-status=dead}}</ref>. നിരാശനായ വിൻസെൻറ് തത്കാലത്തേക്ക് ഹേഗിലെത്തി, ചിത്രവിപണിയിലേർപെട്ടു. ബന്ധുകൂടിയായിരുന്ന ആൻറൺ മോവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഈറ്റനിൽ തിരിച്ചെത്തി വർണക്കട്ടകളുപയോഗിച്ച് ചിത്രമെഴുതാനാരംഭിച്ചു. 1881നവമ്പറിൽ വിൻസെൻറ്, കീയുടെ അച്ഛൻ ജോഹന്നാസ് സ്റ്റ്രൈക്കർക്ക് കടുത്ത ഭാഷയിൽ ഒരു കത്തെഴുതി<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/161.htm Letter 161] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512182720/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/161.htm |date=2015-05-12 }} Vincent to Theo, 23 November 1881</ref>, കീയെ കാണുവാനായി [[ആംസ്റ്റർഡാം|ആംസ്റ്റർഡാമിലെത്തി]], ബന്ധപ്പെടാൻ ഏറെ ശ്രമിച്ചു<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/164.htm Letter 164] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170109021750/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/164.htm |date=2017-01-09 }} Vincent to Theo, from Etten c.21 December 1881, describing the visit in more detail</ref>. പക്ഷെ കീ അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ കൂട്ടാക്കിയതേയില്ല. അവളുടെ മാതാപിതാക്കൾ "നിങ്ങളുടെ ശാഠ്യം വെറുപ്പുളവാക്കുന്നു", എന്ന് വിൻസെൻറിന് എഴുതി<ref name=":0">{{Cite book|title=Dear Theo|url=https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6|last=Van Gogh|first=Vincent|publisher=Plume (Penguin Group)|year=1995|isbn=978045227504-1|editor-last=Stone|editor-first=Irving|location=New York|pages=[https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6/page/110 110]-111}}</ref>. കടുത്ത നിരാശ കാരണം വിൻസെൻറ് ഇടത്തേ കൈ തീയിൽ വച്ച് പൊള്ളിക്കുകയും ഇങ്ങനെ എഴുതുകയും ചെയ്തു:" എനിക്ക് എത്ര നേരം തീയിൽ കൈവെക്കാനാകുമോ അത്രനേരമെങ്കിലും അവളെ കാണാനനുവദിക്കൂ"<ref name="Letter193">Letter [http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/193.htm Letter 193] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171006212522/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/193.htm |date=2017-10-06 }} from Vincent to Theo, The Hague, 14 May 1882.</ref>, ആ സംഭവം വിൻസെൻറിന് ഓർമയില്ല. പക്ഷെ പിന്നീടാണ് മനസ്സിലായത് ആ തീ ജ്വാല അമ്മാവൻ ഊതികെടുത്തിയെന്ന്. കീയുടെ അച്ഛൻ വിൻസെൻറിനെ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു. കീയുടെ തിരസ്കാരം തികച്ചും ന്യായമാണ്. സ്വന്തമായി വരുമാനമില്ലാത്തവനാണ് വിൻസെൻറ്<ref>"Uncle Stricker", as Van Gogh refers to him in letters to Theo.</ref>,<ref name="Gayford130">Gayford (2006), 130–1</ref>. അത് വാൻ ഗോഗിന്റെ ബോധമനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു. ക്രിസ്തുമസിനു മുമ്പ് ഈറ്റനിലെ വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയെങ്കിലും മതകാര്യങ്ങളിൽ താല്പര്യം കുറഞ്ഞു .<ref>Pomerans (1997), 112</ref> ആ ക്രിസ്തുമസ് നാളുകളിൽ പള്ളിയിൽ പോകുവാൻ hangx കൂട്ടാക്കിയില്ല, അക്കാരണത്താൽ , അച്ഛനുമായി കലഹിച്ചു. കലഹം മൂത്ത് വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങാൻ അച്ഛൻ കല്പിച്ചു. അന്നു തന്നെ വീടു വിട്ടിറങ്ങി ഹേഗിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/166.htm Letter 166] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303180817/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/166.htm |date=2016-03-03 }} Vincent to Theo, 29 December 1881</ref><ref name="Letter 194">{{cite web|title=Letter 194: To Theo van Gogh. The Hague, Thursday, 29 December 1881|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let194/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=[[Van Gogh Museum]]|at=Note 2|quote=At Christmas I had a rather violent argument with Pa...|accessdate=20 November 2014|archive-date=2016-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160929181154/http://vangoghletters.org/vg/letters/let194/letter.html|url-status=dead}}</ref>,<ref name=":1">{{Cite book|title=Dear Theo|url=https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6|last=Van Gogh|first=Vincent|publisher=PLUME (Penguin Group)|year=1995|isbn=978045227504-1|editor-last=Stone|editor-first=Irving|location=New York|pages=[https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6/page/82 82]|orig-year=1937}}</ref>. === ഹേഗിൽ === 1881 ഡിസമ്പറിൽ തിയോക്കെഴുതിയ കത്തിൽ വിൻസെൻറ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു- ചിത്രമെഴുത്താണ് എന്റെ മാർഗം. എന്റെ ഹൃദയത്തിലും മസ്തിഷ്കത്തിലും നിറഞ്ഞു നില്ക്കുന്നതൊക്കെ ചിത്രങ്ങളിലേക്കു പകർത്തണം<ref name=":1" />.വാൻ ഗോഗിന്റെ മറ്റൊരു അമ്മാവനായ കോർണെലിസും ചിത്ര വിപണിയിലെ ഇടനിലക്കാരനായിരുന്നു. ഹേഗ് നഗരത്തിന്റെ 12 മഷിച്ചിത്രങ്ങൾ( ഇങ്ക് ഡ്രോയിങ്ങുകൾ) വരക്കാനുള്ള കുത്തക അമ്മാവൻ ഏറ്റെടുത്തിരുന്നു. ഹേഗിലേക്ക് വരുന്നതിനുമുമ്പ് തന്നെ വിൻസെൻറ് അത് പൂർത്തിയാക്കുകയും, മെയ് മാസത്തിൽ മറ്റ് കുറച്ച് ചിത്രങ്ങളും വരക്കുകുയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>McQuillan, p. 34</ref>. ഹേഗ് സ്ക്കൂളിലെ ഒരു അംഗവും, ഡച്ച് റിയലിസ്റ്റിക് പെയിന്ററുമായ [[ആന്റോൺ മോവെ]] യെ സന്ദർശിക്കാൻ 1882-ൽ വിൻസെൻറ് ഹേഗിലെത്തി. മോവെ വിൻസൻറിൻറെ ബന്ധു കൂടിയായിരുന്നു. എണ്ണച്ചായാചിത്രങ്ങളെക്കുറിച്ചു, ജലച്ചായാചിത്രങ്ങളെക്കുറിച്ചും മോവെ വിശദികരിച്ചു കൊടുത്തു, ഒരു സ്റ്റുഡിയോ തുടങ്ങാനുള്ള ധനസഹായവും നൽകി <ref>{{cite web|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let196/letter.html|title=Letter 196|work=Vincent van Gogh. The Letters|publisher=[[Van Gogh Museum]]|location=Amsterdam|access-date=2015-08-11|archive-date=2016-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160929181202/http://vangoghletters.org/vg/letters/let196/letter.html|url-status=dead}}</ref>. പക്ഷെ ഒരു മാസത്തിനകം അവർ തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന് ഉടച്ചിൽ തട്ടി. പ്ലാസ്റ്റർ വാർപുകളെ മാതൃകയാക്കി ചിത്രം വരക്കുന്നതിനെ ചൊല്ലിയുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസം മൂലമാകണം<ref>{{cite web|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let219/letter.html|title=Letter 219|work=Vincent van Gogh. The Letters|publisher=[[Van Gogh Museum]]|location=Amsterdam|access-date=2015-08-11|archive-date=2025-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222043221/https://vangoghletters.org/vg/letters/let219/letter.html|url-status=dead}}</ref>. ഇടയ്ക്ക് വച്ച് മോവെക്ക് പനി വന്നതുകൊണ്ടാവാം, വിൻസെൻറ് അയച്ച ചില കത്തുകൾക്ക് മറുപടി വരാതിരുന്നത്.<ref>Tralbaut (1981), 96–103</ref> ==== സിയെൻ എന്ന ക്ലാസിനാ മാരിയാ ഹൂർനി ==== [[File:Vincent Willem van Gogh 016.jpg|thumb|''മേൽക്കൂര, ഹാഗ്വയിലെ ചിത്രപുരയിൽ നിന്നുള്ള കാഴ്ച, '' 1882, വാട്ടർകളർ, വ്യക്തിപരമായിരുന്ന ശേഖരം.|alt=A view from a window of pale red rooftops. A bird flying in the blue sky and in the near distance fields and to the right, the town and others buildings can be seen. In the distant horizon are smokestacks]] [[പ്രമാണം:Sien-Nursing-Baby F1063 Vincent van Gogh.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|സിയെനും കുഞ്ഞും]] "സിയെൻ" എന്നു വിളിപ്പേരുള്ള ക്ലാസിന മാരിയ ഹൂർനിയേയും അഞ്ച് വയസ്സുകാരി മകളേയും വിൻസെൻറ് പരിചയപ്പെട്ടത് ജനവരി അവസാനത്തിലാണ്<ref>{{cite web|url=http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let224/letter.html|title=Letter 224|work=Vincent van Gogh. The Letters|publisher=[[Van Gogh Museum]]|location=Amsterdam}}</ref>,<ref>{{Cite book|title=Dear Theo|url=https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6|last=van Gogh|first=Vincent|publisher=PLUME (Penguin Group)|year=1995|isbn=978045227504 1|editor-last=Stone|editor-first=Irvine|location=New York|pages=[https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6/page/110 110]-141|orig-year=1937}}</ref>,<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_netherlands_hague1.htm|title=vggallery.com|access-date=2019-05-10|last=|first=|date=|website=Vincent van Gogh: The Letters (The Hague-1882)|publisher=}}</ref>. സിയെൻ വേശ്യാവൃത്തിയിലൂടെയാണ് ഉപജീവനം കഴിച്ചിരുന്നത്<ref>Callow (1990), p. 116; cites the work of Hulsker; Callow (1990), pp. 123–124</ref>. സിയെനെ മാതൃകയാക്കി വിൻസെൻറ് ഒട്ടനേകം ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചു. ഇവയിൽ ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ദുഃഖം (sorrow). ആംസ്റ്റർഡാമിലെ വാൻഗോഗ് മ്യൂസിയത്തിൽ ഇതു കാണാം. സിയെനുമായുള്ള തന്റെ ബന്ധം ക്രമേണ കൂടുതൽ ഗാഢമായത് തിയോക്കും മോവിനും അരോചകമായിരുന്നെന്ന് വിൻസെൻറ് മനസ്സിലാക്കി<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_netherlands_hague1.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters (The Hague-1882), Letter 192-195|access-date=2019-05-10|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. സിയെൻ ഇതിനുമുമ്പും രണ്ട് തവണ പ്രസവിച്ചിരുന്നു, പക്ഷെ ആ കുഞ്ഞുങ്ങൾ മരണമടഞ്ഞിരുന്നു. വിൻസൻറിന് ഇതൊന്നും പ്രശ്നമേ ആയിരുന്നില്ല;<ref>Callow (1990), 117, 116; citing the research of [[Jan Hulsker]]; the two dead children were born in 1874 and 1879.</ref>. ഗോണോറിയാ രോഗം പിടിപെട്ട്, ജൂൺ മാസത്തിൽ വിൻസെൻറ് മൂന്ന് ആഴ്ച ആശുപത്രിയിലായിരുന്നു<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/206.htm Letter 206] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150116023936/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/206.htm |date=2015-01-16 }}, Vincent to Theo, 8 June/9 June 1882</ref>. പിന്നീട് വേനൽക്കാലത്ത്, വിൻസെൻറ് എണ്ണച്ചായം ഉപയോഗിച്ച് വരക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref>Tralbaut (1981), p. 110</ref>. ജൂലൈ 2ന് സിയെൻ വില്ല്യം എന്ന ആൺകുട്ടിക്ക് ജന്മം നൽകി<ref name="Tralbaut 1981, 107">Tralbaut (1981), p. 107</ref>. വിൻസൻറ് അവരെ തന്നോടൊപ്പം പാർപ്പിച്ചു. വിൻസെൻറിന്റെ അച്ഛന് മകന്റെ ഈ ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് വിവരം ലഭിച്ചു. സിയനേയും, അവളുടെ രണ്ട് മക്കളേയും, ഉപേക്ഷിക്കാൻ മകനെ നിർബന്ധിച്ചു. വിൻസെന്റ് അതിനെ എതിർത്തു.<ref>Callow (1990), 132; Tralbaut (1981), 102–104, 112</ref> . സിയെനേയും കുഞ്ഞുങ്ങളേയും കൂട്ടി മറ്റൊരു പട്ടണത്തിലേക്ക് മാറിത്താമസിക്കാൻ പോലും ആലോചിച്ചു. പക്ഷെ അവരോടൊപ്പം ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷക്കാലം താമസിച്ചശേഷം 1883-ലെ ശരൽക്കാരത്ത് വിൻസെൻറും സിയെനും പരസ്പര സമ്മതത്തോടെ പിരിഞ്ഞു<ref>Arnold, 38</ref>,<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_netherlands_hague2.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters (Hague--1883) Letter No.318-322|access-date=2019-05-08|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. പണഞെരുക്കം മൂലം കുടുംബജീവിതം അസന്തുഷ്ടമായി തീർന്നിരിക്കാം, അത് തന്റെ സർഗപ്രതിഭയെ ബാധിക്കുന്നതായി വിൻസെൻറിന് അനുഭവപ്പെട്ടിരിക്കാം, സിയെൻ വീണ്ടും വേശ്യാവൃത്തിയിലേക്ക് കടന്നിരിക്കാം. വിൻസെൻറ് പിരിഞ്ഞുപോയപ്പോൾ സെയിൻ മകളെ തന്റെ അമ്മയേയും , വില്ല്യം എന്ന മകനെ തന്റെ സഹോദരനേയും ഏൽപ്പിച്ചു. ആദ്യം [[ഡെൽഫ്റ്റ്|ഡെൽഫ്റ്റിലേക്കും]], പിന്നീട് [[ആന്റ്‌വെർപ്|ആന്റ്‌വെർപിലേക്കും]] താമസം മാറ്റി.<ref>Tralbaut (1981), p. 113</ref> വില്യം തന്റെ 12-ാം വയസ്സിൽ [[റോട്ടർഡാം|റോട്ടെർഡാമിലേക്ക്]] ചെന്നത് ഓർക്കുന്നു. വില്യമിന് നിയമസാധുത നല്കാൻ സിയെൻ ഒരു വിവാഹത്തിനു തയ്യാറാവുന്ന സമയമായിരുന്നു അത്. ആ സന്ദർഭത്തിൽ അമ്മ പറയുന്ന വാക്കുൾ അവനോർക്കുന്നുണ്ട്, "പക്ഷെ എനിക്കറിയാം നിന്റെ അച്ഛനാരാണെന്ന്. 20 വർഷം മുമ്പ് ഞാൻ ഹേഗിലായിരുന്നപ്പോൾ എന്നോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന ഒരു കലകാരനാണയാൾ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് വാൻ ഗോഗ് എന്നാണ്. നീ ആ പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്"<ref>Wilkie, p. 185</ref>. അതോടെ വില്യം സ്വയം താൻ വിൻസെൻറ് വാൻ ഗോഗിന്റെ മകനാണ് എന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ തുടങ്ങി, എന്നാൽ വില്യമിന്റെ ജനനസമയം വെച്ചു നോക്കിയാൽ ഇത് വിശ്വസനീയമല്ല<ref>Tralbaut (1981), 101–107</ref>. 1904-ൽ സൈൻ, ഷെൽഡ് നദിയിൽ ചാടി ആത്മഹത്യ ചെയ്തു.<ref name="Tralbaut111ff"/> സിയെനിൽ നിന്നു വേർപിരിഞ്ഞ് വടക്കൻ നെതർലാണ്ടിലെ ഡ്രെന്തെയിലേക്ക് താമസം മാറ്റുന്ന സമയത്ത് വിൻസൻറിന് അനുഭവപ്പെട്ട കുറ്റബോധവും പശ്ചാത്താപവും അക്കാലത്ത് തിയോവിനയച്ച കത്തുകളിൽ പ്രകടമാണ്<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_netherlands_hague2.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters( The Hague..1883) Letters: No 318, 320, 322, 323,349,350,350a,361|access-date=2019-05-08|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. ആ ഡിസമ്പർ നാളുകൾ ഏകാന്തതയുടെ നാളുകളായിരുന്നു, അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹം വീണ്ടും മാതാപിതാക്കളുടെ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി. അവരപ്പോൾ, വടക്കൻ ബാർബന്റിലെ , ന്യൂനെനിലേക്ക് താമസം മാറ്റിയിരുന്നു.<ref name="Tralbaut111ff">Tralbaut (1981), pp. 111–22</ref> ===ന്യൂനൻ, പിന്നെ, ആന്റ്വെർപ്പ് (1883 നവ-1886 ഫെബ്രു)=== [[File:Van-willem-vincent-gogh-die-kartoffelesser-03850.jpg|thumb|''[[ഉരുളക്കിഴങ്ങു തിന്നുന്നവർ]], '' 1885, [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം]]|alt=group of five sit around a small wooden table with a large platter of food, while one person pours beverages from a kettle in a dark room with an overhead lantern]] ന്യൂനെനിൽ വച്ച്, വിൻസെൻറ് ചിത്രകലയിൽ മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയും കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും, [[Still life paintings by Vincent van Gogh (Netherlands)#Bird's nests|പക്ഷികളുടെ കൂട്]] വരക്കുവാനായി അത് കൊണ്ടു വരുന്ന ആൺകുട്ടികൾക്ക് പണം നൽകുകയും ചെയ്തു.<ref group = note>Johannes de Looyer, Karel van Engeland, Hendricus Dekkers, and Piet van Hoorn all as old men recalled being paid 5, 10 or 50 cents per nest, depending on the type of bird. See Theo's son's [http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/15/etc-435a.htm Webexhibits.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150911134318/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/15/etc-435a.htm |date=2015-09-11 }}</ref> അദ്ദേഹം, തന്റെ കോട്ടേജിൽ താമസ്സിക്കുന്ന നെയ്ത്തുകാരേയും വരച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>Vincent's nephew [http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/15/etc-435a.htm noted] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150911134318/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/15/etc-435a.htm |date=2015-09-11 }} some reminiscences of local residents in 1949, including the description of the speed of his drawing</ref> 1884-ലെ ശരൽക്കാലകാലത്ത്, അയൽവാസിയുടെ മകൾ മാർഗട്ട് ബെഞ്ചമിൻ വിൻസെൻറിന്റെ ഉദ്യമങ്ങളിൽ സഹായിയായി. പങ്കുചേർന്നു. പിന്നീടവൾക്ക് വാൻ ഗോഗിനോട് കടുത്ത പ്രണയമായി. വലിയ ഉത്സാഹത്തോടെയല്ലെങ്കിലും വിൻസെൻറും ഇതംഗീകരിച്ചു. ഇരുവരും വിവാഹം കഴിക്കാൻ തീരുമാനമെടുത്തു, പക്ഷെ രണ്ടുപേരുടേയും കുടുംബങ്ങൾ എതിർത്തു. അതിന്റെ ഫലമായി മാർഗട്ട് സ്റ്റ്രിക് നൈൻ എന്ന വിഷം അമിത അളവിൽ കഴിച്ച്, ആത്മഹത്യക്കു ശ്രമിച്ചു. തക്കസമയത്ത് വിൻസെൻറ് അവളെ ആശുപത്രിയിൽ എത്തിച്ചതിനാൽ അവൾ രക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref name="Tralbaut 1981, 107"/>. പക്ഷെ പ്രണയം സഫലീകരിച്ചില്ല. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം തന്റെ സൃഷ്ടികളിൽ ചിലത് മാർഗട്ടിനായി വിൻസെൻറ് നീക്കി വെക്കുകയുണ്ടായി<ref>{{Cite web|url=http://www.vangoghroute.com/the-netherlands/nuenen/margot/|title=Margot, Nuen, The Netherlands{{!}} Van Gogh Route|access-date=2019-05-13|last=|first=|date=|website=vangoghroute.com|publisher=|archive-date=2019-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190506145436/http://www.vangoghroute.com/the-netherlands/nuenen/margot/|url-status=dead}}</ref>. 1885 മാർച്ച് 26 ന് വിൻസെൻറിന്റെ അച്ഛൻ ഹൃദയാഘാതത്താൽ മരണമടഞ്ഞു, ആ നഷ്ടത്തിൽ വാൻ ഗോഗ് വല്ലാതെ ദുഃഖിതനായിരുന്നു.<ref>Tralbaut (1981), p. 154</ref> [[File:Vincent van Gogh - Head of a skeleton with a burning cigarette - Google Art Project.jpg|left|thumb|upright|''[[പുകയുന്ന സിഗരറ്റോടുകൂടിയ അസ്ഥികൂടം]], '' 1885–1886, ഒരു ഓയിൽ പെയിന്റിങ്ങ്, വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം|alt=A human skull, bare bones of a neck and shoulders. The skull has a lit cigarette between its teeth.]] ==== കാർഷികജീവിതം കാൻവാസിൽ ==== അങ്ങനെ ആദ്യമായി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ പാരീസിലെ കലാപ്രേമികളിൽ താത്പര്യം ജനിപ്പി ക്കുവാൻ തുടങ്ങി. ആ വസന്തകാലത്ത്, വാൻ ഗോഗിന്റെ ഏറ്റവും മൂല്യവത്തായ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ''[[ഉരുളക്കിഴങ്ങു തിന്നുന്നവർ]]'' എന്ന ചിത്രം വരച്ചുപൂർത്തിയായി.<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_netherlands_nuenen.htm|title=Vincent van Gogh: The letters(Nun-1883-85) Letters: 403-412|access-date=2019-05-10|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. കർഷകജീവിതത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടം ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചു തീർക്കാൻ നിരവധി വർഷങ്ങൾ ഗ്രാമത്തിലെ കർഷകരിൽ പഠനം നടത്തിയിരുന്നു.<ref>McQuillan, p. 127</ref> 1885 ആഗസ്തിന്, ഹേഗിലെ ലിയോർസിൽ വച്ച് ആദ്യമായി വിൻസെൻറ് തന്റെ ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ആ സെപ്തമ്പർ മാസത്തിൽ കർഷകചിത്രങ്ങളിൽ മോഡലായി നിന്ന കർഷകയുവതി ഗർഭിണിയായി. വിൻസെൻറ് അവളെ ബലം പ്രയോഗിച്ച് വശംവദയാക്കിതാണെന്ന ആരോപണം ഉയർന്നു.<ref group=note>The girl was Gordina de Groot, who died in 1927; she claimed the child's father was not Van Gogh, but a relative.</ref> അതോടെ ഗ്രാമത്തിലെ കതോലിക്കാ പുരോഹിതൻ, ഇടവകക്കാരോട് വിൻസെൻറിന്റെ ചിത്രങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ആരും മോഡലാകരുതെന്ന് ആജ്ഞാപിച്ചു.<ref>[http://www.vangoghaventure.com/english/chrono/degroot.html Vincent Van Gogh and Gordina de Groot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304093713/http://www.vangoghaventure.com/english/chrono/degroot.html |date=2016-03-04 }}, vangoghaventure.com; accessed 20 November 2014.</ref> 1885 -ഓടെ അദ്ദേഹം നിരവധി വസ്തു ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചു തീർത്തു. ഈ സമയത്തെ ''സ്റ്റിൽ ലൈഫ് വിത്ത് സ്റ്റ്രൊ ഹാറ്റ് ആന്റ് പൈപ്പ്'' എന്ന ചിത്രവും, സ്റ്റിൽ ലൈഫ് വിത്ത് എർത്തൻ പോട്ട് ആന്റ് ക്ലോഗ്സ് എന്ന ചിത്രവും പൂർത്തിയാക്കപ്പെട്ടത്, മിനുസവും, അതിശ്രദ്ധയോടുകൂടിയതുമായ ബ്രഷ് വരകളും, നിശ്ചിതതോതിൽ കലർത്തിയ നിറക്കൂട്ടുകളും ഉപയോഗിച്ചാണ്<ref name="H205">Hulsker (1980) 196–205</ref>. ന്യൂനെന്നിലെ രണ്ട് വർഷക്കാലത്തെ താമസക്കാലത്ത് അസംഖ്യം ഡ്രോയിങ്ങ്സുകളും, ജലച്ചായാചിത്രങ്ങളും, 200-ൽപരം എണ്ണച്ചായാചിത്രങ്ങളും വിൻസെൻറ് വരച്ചു പൂർത്തിയാക്കി. അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിറക്കൂട്ടുകളിൽ പ്രധാനം ദൃഢമായ മൺനിറമാണ് (earth tone). ആർട് ഡീലർ തിയോ ഈ ചിത്രങ്ങളെല്ലാം വിൽക്കുന്നതിന് വേണ്ടത്ര പ്രയത്നിക്കുന്നില്ല എന്ന് വിൻസെൻറ് കുറ്റപ്പെടുത്തി. മറുപടിയായി തിയോ ഇങ്ങനെ എഴുതി, ഈ പെയിന്റിങ്ങുകളെല്ലാം വല്ലാതെ ഇരുണ്ടതാണ്, [[ഇം‌പ്രെഷനിസം]] ശൈലിയിലുള്ള ചിത്രങ്ങൾക്കു വേണ്ട വർണപ്രഭ ഇവക്കില്ല എന്ന്.<ref>Tralbaut (1981), pp. 123–160</ref> 1885 നവമ്പറിൽ, വിൻസെൻറ് ആന്റ്വെർപ്പിലെത്തി. ഒരു ചിത്രവിൽപ്പനക്കാരന്റെ കടയുടെ മുകളിൽ ഒരു മുറി വാടകക്കെടുത്തു.<ref name="callow181">Callow (1990), 181</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയ്യിൽ കുറച്ച് പണമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭക്ഷണം വളരെ കുറയ്ക്കേണ്ടിവന്നു, കലയോടുള്ള താത്പര്യം മൂലം തിയോ അയച്ചു തന്ന പണത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും പെയിന്റിങ്ങിനുള്ള സാധനങ്ങൾ വാങ്ങാനും, മോഡലുകളായി നിൽക്കുന്നവർക്ക് വേതനം നൽകാനുമായി ഉപയോഗിച്ചു. റൊട്ടിയും, ചായയും, പുകയിലയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖ്യമായ ആഹാരം. 1886 ഫെബ്രുവരിയിൽ, തിയോക്ക് എഴുതിയ കത്തിൽ : ''കഴിഞ്ഞ മെയ് മാസം മുതൽ ഈ ഫെബ്രുവരി വരെ വെറും ആറു തവണയേ ചൂടുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾകഴിച്ചിട്ടുള്ളു'' എന്ന് പറയുന്നു . അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല്ലുകൾ ഇളകി, വേദനിക്കാനും കൊഴിയുവാനും തുടങ്ങി <ref name="callow184">Callow (1990), 184</ref>. നിറ സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ച് ( കളർ തിയറി) കൂടുതലറിയാൻ മ്യൂസിയത്തിൽ കൂടുതൽ സമയം ചിലവഴിച്ചു, പ്രത്യേകിച്ച് [[പീറ്റർ പോൾ റൂബൻസ്|പീറ്റർ പോൾ റൂബൻസിന്റെ]] ചിത്രങ്ങൾ. അതിൽപിന്നീടാണ് വിൻസെൻറിൻറെ തന്റെ നിറത്തട്ടിൽ [[കാർമൈൻ]](കടും ചുവപ്പ്), [[കൊബാൾട്ട്|കൊബാൾട്ട് ബ്ലൂ]] (കടും നീല), [[എമ്രാൾഡ് ഗ്രീൻ]] ( മരതക പച്ച) എന്നീ നിറങ്ങൾക്കും സ്ഥാനം നല്കിയത്. ജാപനീസ് ഉക്കിയോ-ഇ ശൈലിയിലുള്ള വർണചിത്രങ്ങളിലും വിൻസെൻറിന് താത്പര്യം തോന്നി. അത്തരം ചിത്രങ്ങളുടെ ചില സവിശേഷതകൾ സ്വന്തം ചിത്രങ്ങളിലെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സംയോജിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="hammacher84">Hammacher (1985), 84</ref> ചിട്ടപ്രകാരമുള്ള കലാ പഠനത്തോട് തികഞ്ഞ എതിർപ്പായിരുന്നെങ്കിലും , ആന്റ്വെർപ്പിലെ അക്കാദമി ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്ട്സിൽ പ്രവേശിച്ചു. പിന്നെ 1886 ജനുവരിയിൽ പെയിന്റിങ്ങിലും, ഡ്രോയിങ്ങിലും സർവ കലാശാലാബിരുദം എടുക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഫെബ്രുവരിയിലുടനീളം വിൻസെൻറ് അത്യധ്വാനവും, പട്ടിണിയും പുകവലിയും മൂലം വീണ്ടും രോഗബാധിതനായി<ref name="callow253">Callow (1990), p. 253</ref>.<ref>Tralbaut (1981), p. 173</ref> രോഗം സിഫിലിസ് ആയിരുന്നെന്നു സംശയിക്കപ്പെടുന്നു. കാരണം സിഫിലിസ് രോഗത്തിന്റെ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റാണെന്ന് കരുതുന്ന ഡോക്ടർ അമേഡസ് കവേനൈലിയാണ് അദ്ദേഹത്തെ ചികിത്സിച്ചത്<ref group="note">Arnold, p. 77. The direct evidence for syphilis is thin, coming solely from interviews with the grandson of the doctor; see Tralbaut (1981), pp. 177–78, and for a review of the evidence overall see [http://vangoghbiography.com/notes.php?valuesearch=477&searchbykeyword=yes&searchbynote=yes&chapter=All&startpage=&endpage=&searchtype=advanced Naifeh and Smith p. 477 n. 199] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925121808/http://vangoghbiography.com/notes.php?valuesearch=477&searchbykeyword=yes&searchbynote=yes&chapter=All&startpage=&endpage=&searchtype=advanced |date=2015-09-25 }}</ref>,<ref group="note">Vincent's doctor was Hubertus Amadeus Cavenaile. Wilkie, pp. 143–46</ref>,<ref>Van der Wolk (1987), 104–105</ref>. ===[[പാരീസ്]] (1886 മാർച് -88 ഫെബ്രു )=== {{see also|Japonaiserie (Van Gogh)|Still life paintings by Vincent van Gogh (Paris)}} {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Van Gogh - la courtisane.jpg | width1 = 94 | caption1 = ''കോർട്ടേസാൻ (അനുകരണം, മൂല രചന ഈസെൻ), '' 1887, [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം]] | alt1 = Multi-colored portrait of a far eastern cortesan with elaborate hair ornamentation, colorful robelike garment, and a border depicting marshland waters and reeds. | image2 = Vincent van Gogh - Bloeiende pruimenboomgaard- naar Hiroshige - Google Art Project.jpg | width2 = 133 | caption2 = '' പൂത്തുനില്കകുന്ന പ്ലം വൃക്ഷങ്ങൾ (അനുകരണം, മൂല രചന ഹിരോഷിഗേ), '' 1887, വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം | alt2 = Portrait of a tree with blossoms and with far eastern alphabet letters both in the portrait and along the left and right borders. | image3 = Van Gogh - Portrait of Pere Tanguy 1887-8.JPG | width3 = 125 | caption3 = ''[[പെരെ ടാങ്കു-]]'' (1887), [[റോ‍ഡിൻ മ്യൂസിയം]] | alt3 = Portrait of a man of a bearded man facing forward, holding his own hands in his lap; wearing a hat, blue coat, beige collared shirt and brown pants; sitting in front of a background with various tiles of far eastern and nature themed art. }} ''ഫെർനാർഡ് കോർമൺസിന്റെ സ്റ്റുഡിയോ''യിൽ പഠിക്കാനായി, വാൻ ഗോഗ് 1886 മാർച്ചിൽ പാരീസിൽ എത്തി, മോമാർട്ട് കുന്നിനടുത്ത്, ലാവൽ റോഡിൽ തിയോയോയുടെ അപ്പാർട്ട്മെന്റിൽ താമസമാക്കി. പിന്നീട് ജൂണിൽ അവർ മോമാർട്ടിനടുത്ത് ലെപിക് റോഡിൽ കുറച്ചുകൂടി വലിയ, അപ്പാർട്ട്മെന്റ് എടുത്തു.<ref>Tralbaut (1981) 187–192</ref> പാരീസിൽ വച്ച് വിൻസെൻറ് കൂട്ടുകാരുടേയും, പരിചയക്കാരുടേയും പെൻ-പെൻസിൽ സ്കെച്ചുകൾ, സ്റ്റിൽ ലൈഫ് പെയിന്റിങ്ങുകൾ, പാരിസ് നഗരത്തിന്റെ വിവിധതരം കാഴ്ചകൾ, സൈൻ നദി ഇങ്ങനെ അനേകം ചിത്രങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി. ==== ജാപോണൈസേരി ==== ഉക്കിയോ-ഇ വുഡ്ബ്ലോക്ക് പ്രിന്റുകളിൽ വിൻസെൻറിന് വീണ്ടും താത്പര്യം ജനിച്ചു, അനേകം സാംപിളുകൾ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു. ജാപനീസ് ശൈലിയിൽ താൻ വരച്ച ചിത്രങ്ങളെ വിൻസെൻറ് ''ജാപോണൈസേരി'' , എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു. 1887 -ൽ അദ്ദേഹം വരച്ച പെരെ ടാങ്ക്വേയുടെ ചിത്രത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ജാപാനീസ് ഡിസൈനുകൾ കാണാം. ''പാരിസ് ഇല്ലൂസ്റ്റ്'' എന്ന മാസികയിൽ മുഖചിത്രമായി വന്ന ഗണികയുടെ പടം പകർത്തിയെടുത്ത് വിൻസെൻറ് തന്റേതായ രീതിയിൽ അതു വലുതായി പെയിൻറു ചെയ്തു.<ref>Pickvance (1984), 38–39</ref> പൂത്തുനില്ക്കുന്ന പ്ലം വൃക്ഷങ്ങൾ( മൂല രചന ഹിരോഷിഗെ) എന്ന ചിത്രം വാൻ ഗോഗ് ശേഖരിച്ച പ്രിന്റുകളിൽ പ്രശംസാർഹമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രം ഹിരോഷിഗെയുടെ മൂലരചനയേക്കാൾ വലുതാണ്.<ref>Tralbaut (1981), p. 216</ref> ‍ഡെലാറെയ്ബാരെട്ടെയിലെ ചിത്ര ഗാലറിയിൽ [[അഡോൾഫ് ജോസഫ് തോമസ് മോണ്ടിക്കെല്ലി|അഡോൾഫ് മോണ്ടിചെല്ലിയുടെ]] സൃഷ്ടികൾ വിൻസൻറിനെ ഏറെ സ്വാധീനിച്ചു. ഈ സ്വാധീനം വിൻസെൻറിൻറെ [[സീസ്കേപ്പെസ് അറ്റ് സെയിന്റസ് മറിയാസ്]] ( സെന്റ് മറായാസിലെ സമൂദ്രതീരദൃശ്യം) എന്ന ചിത്രത്തിലെ കടുത്ത നിറങ്ങൾ ഈ സ്വാധീനത്തിന്റെ ഫലമാണ്.<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/20/626a.htm Letter 626a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150911140754/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/20/626a.htm |date=2015-09-11 }}. Retrieved 24 August 2010.</ref><ref>[http://www.codart.nl/exhibitions/details/1581/ Van Gogh et Monticelli]. Retrieved 24 August 2010.</ref> രണ്ട് വർഷത്തിനുശേഷം മോണ്ടിചെല്ലിയുടെ പെയിൻറിംഗുകളടങ്ങിയ ഒരു പുസ്തകം തിയോയും, വിൻസെന്റും കൂടി സ്വന്തം പൈസ മുടക്കി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. മോണ്ടിചെല്ലിയുടെ കുറച്ച് ചിത്രങ്ങൾ വിലക്കു വിൻസെൻറ് വാങ്ങി, സ്വന്തം ചിത്രസംഗ്രഹത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>Turner, J. (2000), p. 314</ref> [[File:Henri de Toulouse-Lautrec 056.jpg|thumb|left|150px|[[ഹെന്റി ഡി ടൗലോസ്-ലോട്രെക്]], വരച്ച ''വാൻ ഗോഗിന്റെ ഛായാചിത്രം'', 1887, പേസ്റ്റൽ ഡ്രോയിങ്ങ്, വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം.|alt=blue-hued pastel drawing of a man facing right, seated at a table with his hands and a glass on it while wearing a coat and with windows in the background.]] ഫെർണാഡ് കോർമൺ എന്ന കലാകാരൻറെ സ്വകാര്യ പണിശാലയെപ്പറ്റി ( അടേല്യേ) തിയോയിൽ നിന്ന് അറിഞ്ഞ് , വിൻസൻറ് അവിടെ ചേർന്നു. അവിടെ വെച്ച് [[ജോൺ പീറ്റർ റൂസ്സെൽ]] എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആസ്റ്റ്രേലിയൻ കലാകാരനേയും [[എമിലെ ബെർനാർഡ്]], [[ലൂയിസ് ആൻക്വെട്ടിൻ]] പിന്നെ [[ഹെന്റി ഡി ടൗലോസ്-ലോട്രെക്]] എന്നീ ചിത്രകലാവിദ്യാർത്ഥികളേയും പരിചയപ്പെട്ടു.<ref>Pickvance (1986), 62–63</ref> ഹെന്റി പേസ്റ്റൽ കളർ ഉപയോഗിച്ച് വിൻസെൻറിൻറെ ചിത്രം വരച്ചു. ചിത്രങ്ങളും പെയിന്റും വില്പന നടത്തിയിരുന്ന [[ജൂലിയൻ "പെരെ" ടാൻങ്കുയ്|ജൂലിയൻ "പെരെ" ടാൻങ്ക്വേ]] യുടെ കടയിലാണ് അവരൊക്കെ ഒത്തു ചേർന്നിരുന്നത്. (അക്കാലത്ത് [[പോൾ സെസ്സാൻ|പോൾ സെസ്സാന്റെ]] ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നത് ഇവിടെ മാത്രമായിരുന്നു). പാരീസിലെ ഇംപ്രഷനിസ്റ്റ് പെയിന്റററുകളുമായി സൗഹൃദബന്ധം പുലർത്താൻ ഇതു വഴിയൊരുക്കി. 1886-ൽ പോയിൻറിലിസം, നിയോ-ഇംപ്രഷണിസം ശൈലികളിലുള്ള രണ്ട് ഗംഭീര പ്രദർശനങ്ങൾ ഇവിടെ അരങ്ങേറി; [[ജോർജെസ് സെര്വാട്ട്|ജോർജെ സെര്വാട്ട്]] [[പോൾ സിഗ്നാക്|, പോൾ സിഗ്നാക്]] എന്നിവരുടെ ചിത്രങ്ങൾ അതോടെ ജനശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റി. തിയോ തന്റെ ബോൾവാർഡ് മോണ്ടാമാർട്ടെ ഗാലറിയിൽ കുറച്ച് ഇമ്പ്രഷനിസ്റ്റ് പെയിന്റിങ്ങുകൾ സൂക്ഷിച്ചുവച്ചു (അവയിൽ [[ക്ലൗഡ് മോണെറ്റ്|ക്ലൗഡ് മോണെ]] [[ആൽഫ്രെഡ് സിസെലി]] [[എഡ്ഗാർ ഡെഗാ]] [[കാമിലെ പിസ്സാരോ]] എന്നിവരുടേയും ചിത്രങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു). ഈ പുതിയ ശൈലി അംഗീകരിക്കുന്നതിനും സ്വായത്തമാക്കുന്നതിനും വിൻസെൻറ് ഉടൻ തയ്യാറായില്ല.<ref>Tralbaut (1981), pp. 212–13</ref> രണ്ട് സഹോദരന്മാർ തമ്മിൽ താത്കാലികമായി ഇടയ്ക്കൊരു സംഘർഷവുമുണ്ടായി. 1886 -ന്റെ അവസാനത്തോടെ, വിൻസെന്റിനോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നത് "തികച്ചും അസഹ്യമായ ഒന്നാണ്" എന്ന് തിയോക്ക് അനുഭവപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. എന്നാൽ 1887 വസന്ത കാലത്തോടെ അവർ വീണ്ടും ഒത്തു ചേർന്നു, ==== ആസ്നിയേറിൽ ==== വിൻസെൻറ് പിന്നീട് പാരീസിന്റ് വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ആസ്നിയേറിലേക്ക് താമസം മാറ്റി. ഇവിടെ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം സിഗ്ന്യാക്കിനെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. എമിലെ ബെർനാർഡിനോടൊപ്പം വാൻ ഗോഗ് പുതിയതരം പെയിന്റിങ്ങ് ടെക്നിക്കായ, [[പോയിന്റിലിസം]] (കാൻവാസിൽ ചെറിയ ബഹുവർണബിന്ദുക്കളിട്ട് ചിത്രം വരക്കുന്ന രീതി) തന്റെ ചിത്രങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. ഇത്തരം ചിത്രങ്ങൾ ദൂരെ നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ വർണങ്ങൾ സുഗമമായി ഇടകലരുന്ന പ്രതീതി ഉളവാക്കുന്നു. .<ref>[http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/pointillism/*/chooseLetter/P "Glossary term: Pointillism"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150907155749/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/pointillism/*/chooseLetter/P |date=2015-09-07 }}, [[National Gallery (London)|National Gallery]] London. Retrieved 13 September 2007.</ref>. ഈ രീതി പരസ്പരപൂരകങ്ങളായ നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴാണ് ഈ ശൈലി ഏറെ ഫലപ്രദമാകുന്നത്. രണ്ട് വിരുദ്ധനിറങ്ങൾ ഉദാഹരണത്തിന് നീല, ഓറഞ്ച് എന്നിവ ഇഴുകിച്ചേരുന്നത് അത്യജ്വലമായ അനുഭൂതി ഉളവാക്കുന്നു.<ref>[http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/complementary-colours/*/chooseLetter/C "Glossary term: Complimentary colours"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150613192625/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/complementary-colours/*/chooseLetter/C |date=2015-06-13 }}, [[National Gallery (London)|National Gallery]], London. Retrieved 13 September 2007.</ref>. ആസ്നിയേറിലെ താമസക്കാലത്ത് പാർക്കുകൾ, റെസ്റ്റോറെന്റുകൾ, പിന്നെ സൈൻ നദി ഇവയൊക്കെയായിരുന്നു വിൻസെൻറ് വരച്ചത്. അതിൽ [[ബ്രിഡ്ജ് അക്രോസ് ദി സൈൻ അറ്റ് ആസ്നിറെസ്സ്]] എന്ന ചിത്രവും ഉൾപ്പെടുന്നു. ==== ചിത്രകലാപ്രദർശനം ==== 1887 നവമ്പറിൽ തിയോയും, വിൻസെന്റും,ആയിടക്കു മാത്രം പാരീസിലെത്തിയ [[പോൾ ഗോഗിൻ]] എന്ന ചിത്രകാരനുമായി സൗഹൃദം സ്ഥാപിച്ചു.<ref>D. Druick & P. Zegers, ''Van Gogh and Gauguin: The Studio of the South, '' Thames & Hudson, 2001. 81; Gayford, (2006), p. 50</ref>. ആ വർഷത്തിന്റെ അവസാന നാളുകളിൽ, വിൻസെന്റ് തന്റേയും, ബെർനാർഡിന്റേയും, ആൻക്വിറ്റിന്റേയും, ടൗലോസ് ലോട്രെക്കിന്റേയും, ചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു എക്സിബിഷൻ, [[മോണ്ടാമാർട്ട്രെ|മോമാർട്ടിലെ]] ക്ലിഷി അവെന്യൂയിൽ സ്ഥിചെയ്തിരുന്ന ''ഗ്രാങ്-ബുലിയോൺ ദെ റെസ്റ്റോറെ ദു ഷാലെയി''ൽ വച്ച് നടത്താൻ ഒരുക്കങ്ങൾ ചെയ്തു. അതേ കുറിച്ച് എമിലെ ബെർനാർഡ് ഇങ്ങനെ എഴുതി, " ക്ലിഷി അവെന്യൂയിൽ ഒരു പുതിയ റെസ്റ്റോറെന്റ് തുറന്നു, അവിടേക്ക് ഇടക്കിടെ വിൻസെന്റ് ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ വരുമായിരുന്നു. റെസ്റ്റോറൻറിന്റെ മാനേജറോട് അവിടെയൊരു എക്സിബിഷൻ നടത്തുന്നകാര്യം ചോദിച്ചു...... ആൻക്വെറ്റിന്റെേയും, ലോട്രെക്കിന്റേയും, കോനിങ്ങിന്റേയും കാൻവാസുകൾകൊണ്ട് ഹാൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു....അത് ഒരു പുതിയ ഉണർവാണ് തന്നത്; പാരീസിൽ അന്നേവരെ നടന്നതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും അത്യാധുനിക ചിത്രകലാപ്രദർശനം ആയിരുന്നു അത്."<ref>Hulsker (1990), 256</ref> ബെർനാർഡും, ആൻക്വിറ്റിനും അവരുടെ ആദ്യത്തെ ചിത്രം വിറ്റു, വിൻസെൻറും , ഗോഗിനും ചിത്രങ്ങൾ പരസ്പരം കൈമാറി. ചിത്രകലയെകുറിച്ചും, കലാകാരന്മാരേകുറിച്ചും, അവരുടെ സാമൂഹികപരമായ ചുറ്റുപാടുകളേകുറിച്ചുമുള്ള ചൂടുപിടിച്ച ചർച്ചകൾക്ക് എക്സിബിഷൻ വേദിയായി. കൂടുതൽ കാണികൾ ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു, അതിൽ പിസാരോയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ [[ലൂസിയൻ|ലൂസിയനും]], പിന്നെ സിഗ്ന്യാക്കും, സൂരത്തും പങ്കെടുത്തു. വിൻസെൻറിന് പോൾ ഗോഗിനെ ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു. 1888 ഫെബ്രുവരിയോടെ വിൻസെൻറിന് പാരീസിലെ ജീവിതം മടുത്തു, ഈ രണ്ടു വർഷത്തെ പാരിസ് വാസകാലത്ത് 200-ഓളം പെയിന്റിങ്ങുകൾ വിൻസെൻറ് ചെയ്തു തീർത്തിരുന്നു. .പാരിസു വിടുന്നതിന് ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുമുമ്പ്, തിയോയോടൊപ്പം , ആദ്യമായും അവസാനമായും സൂരത്തിന്റെ ചിത്രശാല സന്ദർശിച്ചു.<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/510.htm Letter 510] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150116025645/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/510.htm |date=2015-01-16 }} Vincent to Theo, 15 July 1888. Letter [http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/544a.htm 544a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150911140726/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/544a.htm |date=2015-09-11 }}. Vincent to Paul Gauguin, 3 October 1888.</ref> ==സഫലതയുടെ നാളുകൾ - ആർലെസ്സിൽ (1888 ഫെബ്രു -1889 മെയ്)== {{see also|Langlois Bridge at Arles (Van Gogh series)}} {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh - The yellow house ('The street').jpg | width1 = 175 | caption1 = ''[[ദി യെല്ലോ ഹൗസ് (പെയിന്റിങ്ങ് )]]'', 1888, [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം]] | alt1 = | image2 = VanGogh Bedroom Arles1.jpg | width2 = 177 | caption2 = ''[[ബെഡ്റൂം ഇൻ ആർലെസ്]]'', 1888 വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം. }} 1888 ഫെബ്രുവരി 21 -ന് വിൻസെൻറ് ആർലെസിൽ അഭയം തേടിയത് രോഗശമനത്തിനായിട്ടാണ്. അമിതമായ പുകവലിയും അനിയന്ത്രിതമായ മദ്യപാനവും വിൻസെൻറിനെ രോഗിയാക്കി മാറ്റിയിരുന്നു. ഫ്രാൻസിന്റെ തെക്കൻതീരദേശപട്ടണമായ ആർലെസിലെ മിതശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥ ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിന് സഹായകമാകുമെന്നായിരുന്നു അനുമാനം. കാരെൽ റെസ്റ്റോറെന്റിൽ വിൻസെൻറ് ഒരു മുറി വാടകക്കെടുത്തു. കലാകാരന്മാരുടെ ഒരു കോളണി (ആർട്ട് കോളനി) സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെപ്പറ്റി ചില ചിന്തകളും വിൻസൻറിൻറെ മനസ്സിൽ നാമ്പിട്ടിരുന്നു<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_arles.htm|title=Vincent van Gogh: Letters(Arles 1888-89) letter 493|access-date=2019-05-17|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. ഡാനിഷ് കലാകാരനായ [[ക്രിസ്റ്റയൻ മൗരിയർ പെറ്റേർസൺ]] രണ്ട് മാസത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂട്ടാളിയായിരുന്നു. തുടക്കത്തിൽ ആർലെസ് അത്യന്തം ആകർഷകമായി വിൻസെൻറിന് അനുഭവപ്പെട്ടു. തിയോക്കുള്ള കത്തിൽ ആർലെസിനെ ഒരു മായികരാജ്യമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്: " ഫ്രഞ്ചു പടയാളികൾ, വേശ്യാലയങ്ങൾ, ആദ്യകുർബാനക്കു പോകുന്ന സുന്ദരിക്കൊച്ച്, കറുത്ത ളോഹയിൽ കണ്ടാമൃഗത്തെപ്പോലെ കാണപ്പെടുന്ന പാതിരി, [[അബ്സാന്ത്]] മോന്തുന്നവർ, ഇത്തരം കാഴ്ചകളൊക്കെ മറ്റേതോ ലോകത്തിലേതാണെന്ന തോന്നൽ."<ref name="H144" />,<ref>{{Cite book|title=Dear Theo|url=https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6|last=Stone|first=Irvine|publisher=PLUME( Penguin Group)|year=1995|isbn=978045227504-1|location=New York|pages=[https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6/page/336 336]|orig-year=1937}}</ref> നൂറ് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1988-ൽ 113 വയസ്സുള്ള [[ജീൻ കാൽമെന്റ്]] വിൻസെൻറ് വാൻഗോഗിനെ ഓർമിച്ചെടുത്തു- തന്റെ 13-ാം വയസ്സിൽ അമ്മാവന്റെ ഫാബ്രിക്ക് കടയിൽ ''കാൻവാസ്'' വാങ്ങാനെത്തിയ ചിത്രകാരന് സാധനങ്ങളും സാമഗ്രികളും എടുത്ത് കൊടുത്തത് ഇവരായിരുന്നു. "അഴുക്ക് പുരണ്ട്, വൃത്തികെട്ട വസ്ത്രം ധരിച്ച വിരൂപനും , മര്യാദയില്ലാത്തവനും , രോഗിയും " എന്നാണ് അവരുടെ വിവരണം. നിറ പെൻസിൽ വിൽക്കുവാനായി അദ്ദേഹത്തെ തിരികെ വിളിക്കുകയുമുണ്ടായത്രെ.<ref>Whitney, Craig R. [http://www.nytimes.com/1997/08/05/world/jeanne-calment-world-s-elder-dies-at-122.html "Jeanne Calment, World's Elder, Dies at 122"]. ''The New York Times'', 5 August 1997; retrieved 15 July 2011.</ref><ref>[http://news.google.com/newspapers?id=CL4RAAAAIBAJ&sjid=jOwDAAAAIBAJ&pg=1584, 3192209 "World's oldest person marks 120 beautiful, happy years"]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Deseret News]]''. 21 February 1995; retrieved 15 July 2011.</ref> ആർലെസിലെ പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങളും , പ്രകാശവീചികളും വിൻസെൻറിനെ വല്ലാതെ വശീകരിച്ചു. ഈ കാലത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളിൽ മഞ്ഞ, കടും നീലം, ഇളം വയലറ്റ് നിറങ്ങൾ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു. ആർലെസ് പ്രദേശത്തിന്റെ പ്രകൃതിരമണീയമായ ചിത്രങ്ങളിൽ വിൻസെൻറിൻറെ ഡച്ച് അനുഭവങ്ങളുടെ നിഴലാട്ടം കാണാം. ഗോതമ്പുപാടങ്ങൾ, വിത, വിളവെടുപ്പ് മറ്റു ഗ്രാമീണരംഗങ്ങൾ ഇവയൊക്കെ വിൻസൻറിൻറെ ചിത്രങ്ങൾക്കു വിഷയമായി. പാടങ്ങളും വരമ്പുകളും സമനിരപ്പായി തോന്നുമെങ്കിലും നിറങ്ങൾ ചിത്രത്തെ ജീവസ്സുറ്റതാക്കുന്നു.<ref name="H143" /><ref name="H144">Hughes, 144</ref> ആർലെസ്സിലെ പ്രകാശവീചികൾ അദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിച്ചു<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_arles.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters (Arles:1888-89); Letter 522|access-date=2019-05-17|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. ഒപ്പം ദൂരക്കാഴ്ചയുടെ പുതിയ ഒരു രീതി സൃഷ്ടികളിലെല്ലാം പ്രതിഫലിക്കുകയും ചെയ്തു. മാർച്ച് മാസത്തിൽ, വാൻ ഗോഗ് കാഴ്ചയുടെ ആഴം കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തി ഒരു പ്രകൃതി ദൃശ്യം വരച്ചു. ഈ ശൈലിയിലുള്ള മൂന്നു പെയിന്റിങ്ങുകൾ, സൊസൈറ്റീസ് ഡെസ് ആർട്ടിസ്റ്റെസ് ഇൻഡിപെൻഡന്റൻസിൻറെ (സ്വതന്ത്ര കലാകാരന്മാരുടെ സംഘം) വാർഷിക എക്സിബിഷന് പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ, ഫോണ്ടവില്ലിക്കടുത്ത് താമസിക്കുന്ന അമേരിക്കൻ പെയിന്ററായ [[ഡോഡ്ജ് മാക്ക്നൈറ്റ്]] വിൻസെൻറിനെ കാണാൻ വന്നിരുന്നു.<ref name="pick">Pickvance (1984), 41–42: ''Chronology''</ref><ref>"Letters of Vincent van Gogh." Penguin, 1998. 348. ISBN 0-14-044674-5</ref> ഹോട്ടെൽ കാരെല്ലിലെ റൂം വാടക ആഴ്ചക്ക് 5 ഫ്രാങ്കായിരുന്നു, ഭക്ഷണത്തിനും മറ്റു പലതിനും വേറേയും. കണക്കു ശരിയല്ലെന്നു വാദിച്ച് ഹോട്ടലുകാരുമായി വിൻസെൻറ് വഴക്കുണ്ടാക്കി, ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കേസ് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ഹോട്ടലുടമ ആകെ ബില്ലിലെ തുകയിൽ നിന്ന് 12 ഫ്രാങ്ക് തട്ടിക്കിഴിച്ചു.<ref>Nemeczek, Alfred (1999), pp. 59–61.</ref> വിൻസെൻറ് മെയ് 7-ന് ഹോട്ടെൽ കാരെലിൽ നിന്ന് കഫെ ഡി ലാ ഗാരേയിലേക്ക് മാറി,<ref>Gayford (2006), 16</ref>. കഫേയുടെ ഉടമകളായിരുന്ന ജോസഫ്, മറിയ ജീനോ എന്നിവർ വിൻസെൻറിൻറെ സുഹൃത്തുക്കളായിരുന്നു. ==== [[ദി യെല്ലോ ഹൗസ് (പെയിന്റിങ്ങ് )|മഞ്ഞ വീട്]] ==== അതിനു തൊട്ടു മുമ്പ് മെയ് 1ന് വിൻസെൻറ് ഒരു വീടിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തെ നാലു മുറികൾ 15 ഫ്രാങ്ക്സ് മാസ വാടകക്ക് ഏർപാടാക്കിയിരുന്നു. ചതുരാകൃതിയിലുള്ള മൈതാനത്തിന്റെ ഒരറ്റത്തായി നില്ക്കുന്ന 2,പ്ലേസ് ലാമാർട്ടിൻ എന്ന ആ മഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിന്റെ ചിത്രം വിൻസെൻറ് തിയോക്ക് അയച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷെ മുറികളിൽ യാതൊരു വിധ സൗകര്യങ്ങളുമില്ലായിരുന്നു, മാത്രമല്ല വർഷങ്ങളോളം ആൾതാമസമില്ലാതെ പൂട്ടി കിടപ്പായിരുന്നു. ഒന്നാം നിലയിലെ മുറി കിടപ്പറയാക്കാനും മറ്റൊന്ന് സ്റ്റൂഡിയോ ആക്കാനും ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെന്ന് വിൻസെൻറ് തിയോക്കെഴുതി.<ref>{{Cite book|title=Dear Theo|url=https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6|last=Stone|first=Irvine|publisher=PLUME( Penguin Group)|year=1995|isbn=978045227504-1|location=New York|pages=[https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6/page/341 341]|orig-year=1937}}</ref>,<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_arles.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters(Arles: 1888-89) Letter 468|access-date=2019-05-17|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref> {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = red vineyards.jpg | width1 = 157 | caption1 = ''[[ദി റെഡ് വൈൻയാർഡ്]]'', 1888 നവമ്പർ, [[പുഷ്കിൻ മ്യൂസിയം]], മോസ്കോ). [[അന്ന ബോച്ച്]] -ഇന് വിൽക്കപ്പെട്ടു, 1890 | alt1 = laborers toil in the field, with all but one on foot and the other manning a beast drawn cart; a river curves in and out of the scene from the upper right with one person in it and the sun is prominently displayed among yellow lighting; the foreground fields are multicolored and the background fields are yellowish. | image2 = Van Gogh - The Night Café (1888).jpg | width2 = 159 | caption2 = ''[[ദി നൈറ്റ് കഫെ]]'', 1888, ന്യൂ ഹെവനിലെ, [[യാലോ യൂണിവേർസിറ്റി ആർട്ട് ഗാലറി]] -യിൽ | alt2 = patrons are present at a sparsely attended venue with half full seating tables along the right and left walls, while the back wall has a taller piece of furniture with bottles atop it next to a doorway and in the center of the room is a large piece of furniture that may be a billiards table. Bright lanterns hang from the ceiling and one person is standing. | image3 = Vincent Willem van Gogh 082.jpg | width3 = 98 | caption3 = ''പോൾ ഗോഗിന്സ് ആംചെയർ'', 1888, വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം | alt3 = A wooden rocking chair with a couple of opened books set on the green and yellow seat cushion with a lit candle in a holder also on the seat of the chair. On the wall is a burning candle in a holder casting a glowing light.}} മഞ്ഞ വീട് വാസയോഗ്യമാക്കുന്നതിനായി കുറെ കൂടി സജ്ജീകരണങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടിയിരുന്നു, തത്കാലം അതൊരു സ്റ്റുഡിയോ ആക്കാമെന്നായി പ്ലാൻ.<ref>name=callow219>Callow (1990), p. 219</ref> സ്വന്തം സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിക്കാനായി ഒരു ഗാലറി വേണമെന്ന് അദ്ദേഹം അതിയായി ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്തെ പെയിന്റിങ്ങുകളായ, ''വാൻ ഗോഗ്സ് ചെയർ'' (1888), ബെഡ്റൂം ഇൻ ആർലെസ് (1888), ദി നൈറ്റ് കഫെ (1888), കഫെ ടെറേസ് അറ്റ് നൈറ്റ് (1888 സെപ്തമ്പർ), സ്റ്റാറി നൈറ്റ് ഓവർ ദി റോൺ(1888), വേസ് വിത്ത് ട്വെൽവ് സൺഫ്ലവേഴ്സ് (1888) ഇവയൊക്കെ പിന്നീട് [[മഞ്ഞവീട്ടിലെ അലങ്കാരങ്ങൾ]] എന്ന പരമ്പരയിലെ ചിത്രങ്ങളായി.<ref>Pickvance (1984), pp. 175–76, and Dorn (1990), passim</ref> വിൻസെൻറ് നൈറ്റ് കഫെ-യെ കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. " സ്വയം നശിക്കാനും, ഭ്രാന്തനാകാനും, അക്രമിയാകാനുമുള്ള അന്തരീക്ഷം കഫെ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു എന്ന ആശയത്തേയാണ് ഞാനിവിടെ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് "<ref>Tralbaut (1981), p. 266</ref>,<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_arles.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters(Arles:1888-89) Letter 534|access-date=2019-05-17|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref> റോൺ നദിയുടെ അഴിമുഖത്തു സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സാൻറാ മാരിദു ലാ മെർ എന്ന പട്ടണം ജൂൺ മാസത്തിൽ വിൻസെൻറ് സന്ഗർശിച്ചു. അവിടെവെച്ച് , [[സുവേവ്|സുവേവിയൻ]] സൈനികൻ പോൾ യൂജീൻ മില്ല്യറ്റിന് ചിത്രമെഴുത്തിലെ പ്രാഥമിക പാഠങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചുകൊടുത്തു,<ref name=Letters348>Pomerans (1997), pp. 356, 360</ref> <!-- needs clarifying; the zoave wasn't in Saintes Maries according to Pomerans --> സാന്റാമാരി പരമ്പരയിൽ ഉൾപെടുന്ന കടലും, കപ്പലുകളും വരച്ചു.<ref>[http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=2659&collection=623&lang=en. "Fishing Boats on the Beach at Saintes-Maries-de-la-Mer, 1888"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429161208/http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=2659&collection=623&lang=en. |date=2014-04-29 }}. Permanent Collection. Van Gogh Museum. 2005–11; retrieved 18 May 2011.</ref> യൂജീൻ ബോഷ് എന്ന ബെൽജിയം പെയിന്ററെ മാക്ക്നൈറ്റ് വിൻസെൻറിന് പരചയപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തു, യൂജീൻ കുറച്ച് കാലം ഫോണ്ട്വില്ലിയിലായിരുന്നു താമസം. ജൂലൈയിൽ വിൻസെൻറും യൂജീനും പരസ്പരം സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=Letters348/> ====പോൾ ഗോഗിൻ - 23 ഒക്റ്റോബർ 25 ഡിസമ്പർ 1888 ==== {{see also|Hospital in Arles (Van Gogh series)}} {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent Willem van Gogh 128.jpg | width1 = 110 | caption1 = ''[[സൺഫ്ലവേഴ്സ്]]'', ആഗസ്ത് 1888, [[ന്യൂ പിനാകോതെക്]], മൂനിച്ച് | alt1 = A vase on a table with about a dozen flowers of varying shades of yellow, tan and beige; a few at the top have darker centers and one on the left is green | image2 = Vincent Willem van Gogh - Cafe Terrace at Night (Yorck).jpg | width2 = 110 | caption2 = ''[[ദി കഫെ ടെറേസ് ഓൺ ദി പ്ലെയിസ് ഡു ഫോറം, ആർലെസ്, അറ്റ് നൈറ്റ്]]'', സെപ്തമ്പർ 1888, [[ക്രോള്ളെർ-മുള്ളർ മ്യൂസിയം]], [[ഒറ്റേർലോ]], [[നെതർലാണ്ട്]] | alt2 = an outdoor cafe with tables and chairs to the left of an adjacent a streetway beneath an awning and under a nighttime sky with yellow stars in a dark sky; people are present in the background of both the cafe and street but not the foreground; dark buildings line the right side of the streetway. | image3 = Vincent van Gogh - Portret van de postbode Joseph Roulin.jpg | width3 = 111 | caption3 = ''[[ജോസഫ് റൗളിൻ (ദി പോസ്റ്റ് മാൻ)]]'', 1888, [[മ്യൂസിയം ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്ട്സ്]], ബോസ്റ്റൺ | alt3 = a long-bearded man with a blue uniform and hat is seated in a chair facing forward with his right arm on the chair's arm and left arm on a table and with a pastel blue background | image4 = Vincent Willem van Gogh 138.jpg | width4 = 108 | caption4 = ''വാൻ ഗോഗ്സ് ചെയർ'', 1888, [[നാഷ്ണൽ ഗാലറി]], ലണ്ടൺ | alt4 = A chair with a pipe and a heaping of tobacco in it on a tiled floor with a box in the background that reads "Vincent" and two walls meeting in a corner behind the chair}} [[File:Le Forum Républicain (Arles) - 30 December 1888 - Vincent van Gogh ear incident.jpg|thumb|left|വാൻ ഗോഗിന്റെ സ്വയ അംഗച്ഛേദത്തെകുറിച്ച് പത്രങ്ങളിലെല്ലാം വാർത്ത വന്നു.<ref>{{cite web|title=Article de l'oreille coupée de Vincent Van Gogh in le Forum Républicain du 30 décembre 1888|url=http://mediatheque-arles.e-corpus.org/eng/treasures/oreille_coupee/notices/140463-Article-de-l-oreille-coup%C3%A9-e-de-Vincent-Van-Gogh-in-le-Forum-R%C3%A9-publicain-du-30-d%C3%A9-cembre-1888.html|publisher=[http://mediatheque-arles.e-corpus.org/index.php Bibliothèque numérique patrimoniale de la médiathèque d'Arles]|language=fr|access-date=2015-08-25|archive-date=2014-01-21|archive-url=https://archive.today/20140121055428/http://mediatheque-arles.e-corpus.org/eng/treasures/oreille_coupee/notices/140463-Article-de-l-oreille-coup%C3%A9-e-de-Vincent-Van-Gogh-in-le-Forum-R%C3%A9-publicain-du-30-d%C3%A9-cembre-1888.html|url-status=dead}}</ref> "കഴിഞ്ഞ ഞായറാഴ്ചയുടെ രാത്രിയിൽ ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണിക്ക് വിൻസന്റ് വാൻഗോഗ് എന്ന പറയുന്ന ഒരാൾ [[മെയ്സൺ ഡി ടോളറെൻസ്]] എത്തുകയും റേച്ചൽ എന്ന പെൺകുട്ടിയെ വിളിക്കുകയം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുറിച്ച ചെവി നീട്ടിക്കൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറയുകയും ചെയ്തു... 'ഈ വസ്തുവിനെ ഒരു നിധി പോലെ കാക്കണം. 'പിന്നെ ആയാൾ മാഞ്ഞുപോയി. ഇതിനെകുറിച്ച് പോലീസ് പറഞ്ഞതിതാണ്, ഇത് ചെയ്തതരാണെങ്കിലും അയാൾ ഒരു ഭ്രാന്തനാണ്, എന്നാണ്. അയാളെ അടുത്ത പ്രഭാതത്തിൽ ഒറ്റക്കൊരുമുറിയിൽ കിടപ്പയിൽ കിടക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തി.<br> ആ പാവം മനുഷ്യനെ ഒരു സമയവൈകലും കൂടാതെ ആശുപത്രിയിലെത്തിച്ചു." <ref>Hulsker (1980), pp. 380&ndash;82.</ref>]] പോൾ ഗോഗിൻ ആർലെസിലേക്ക് വരാമെന്ന് സമ്മതിച്ചപ്പോൾ, വിൻസെൻറ് പ്രതീക്ഷിച്ചത് ഊഷ്മളമായ സൗഹൃദ ബന്ധവും, കലാകാരന്മാരുടെ കൂട്ടായ്മ എന്ന തന്റെ ആശയത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരവുമാണ്. ഗോഗിന്റെ വരവും കാത്തിരിക്കേയാണ് ആഗസ്ത് മാസത്തിൽ വിൻസെൻറ് ''സൺഫ്ലവേഴ്സ്'' വരച്ചത്. യൂജീൻ ബോഷ് അവിടം സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, ബോഷിന്റെ പടവും വരച്ചു. പിന്നീട് ഈ ചിത്രത്തിന് ''കവി-'' ''താരനിശയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ'' എന്നു പേരിട്ടു. ബോഷിന്റെ സഹോദരിയും ചിത്രകാരിയുമായ അന്ന (1848-1936), വിൻസെൻറിൻറെ [[ദി റെഡ് വൈൻയാർഡ്]] എന്ന ചിത്രം പിന്നീട് 1890-ൽ വിലകൊടുത്ത് സ്വന്തമാക്കി.<ref>Hulsker (1980), p. 356</ref><ref>Pickvance (1984), 168–169;206</ref> ഗോഗിന്റെ വരവു പ്രമാണിച്ച് വീടൊരുക്കാൻ തുടങ്ങി. തപാലാഫീസിലെ ജീവനക്കാരൻ ആയിരുന്ന ജോസഫ് റൗളിന്റെ കൈയ്യിൽ നിന്നും രണ്ടു കട്ടിലുകൾ വാങ്ങി<ref>{{Cite book|title=Dear Theo|url=https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6|last=Stone|first=Irvine|publisher=PLUME (Penguin Group)|year=1995|isbn=978045227504-1|location=New York|pages=[https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6/page/384 384]-5|orig-year=1937}}</ref>. റൗളിൻറെ പടവും വിൻസെൻറ് വരക്കുകയുണ്ടായി. ആ സെപ്തമ്പർ 17 ന്, പരിമിതമായ സൗകര്യങ്ങൾ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന മഞ്ഞവീട്ടിൽ വിൻസെൻറ് താമസം തുടങ്ങി.<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/534.htm Letter 534] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513214432/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/534.htm |date=2016-05-13 }}; Gayford (2006), p. 18</ref><ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/537.htm Letter 537] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151130014058/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/537.htm |date=2015-11-30 }}; Nemeczek, p. 61</ref> ''മഞ്ഞവീടിൻറെ അലങ്കാരപ്പണികൾ'' (ദി ഡെകറേഷൻ ഫോർ ദ യെലോ ഹൗസ്) എന്ന പേരിൽ ഒരു കൂട്ടം ചിത്രങ്ങൾ പെയിൻറു ചെയ്യാൻ ആരംഭിച്ചു. വിൻസെൻറ് അന്നേവരെ ചെയ്തതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഉത്കർഷേച്ഛകമായ ഉദ്യമമായിരുന്നു ഇത്. [[File:Paul Gauguin 104.jpg|thumb|''[[ദി പെയിന്റർ ഓഫ് സൺഫ്ലവേഴ്സ്]]'': വിൻസന്റ് വാൻ ഗോഗിനെ ചിത്രീകരിച്ചത് [[പോൾ ഗോഗിൻ]] 1888, [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം]], [[ആംസ്റ്റർഡാം]]|alt=A seated red bearded man wearing a brown coat; facing to the left; with a paint brush in his right hand, is painting a picture of large sunflower]] വിൻസെൻറിൻറെ തുടർച്ചയായ അഭ്യർത്ഥനകൾ മാനിച്ച് ഒടുവിൽ പോൾ ഗോഗിൻ ഒക്ടോബർ 23 -ന് ആർലെസിൽ എത്തി. ആ നവമ്പർ മാസത്തിൽ ഈ രണ്ട് ചിത്രകാരന്മാരും ഒന്നിച്ച് ചിത്രരചന നടത്തി. ''ദി പെയിന്റർ ഓഫ് സൺഫ്ലവേഴ്സ്'' എന്ന പേരിൽ വിൻസന്റിൻറെ ചായാചിത്രം പോൾ പൂർത്തിയാക്കി. പോളിൻറെ പരാമർശമനുസരിച്ച് വിൻസന്റ് ചില ഓർമച്ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചു. [[ദി റെഡ് വൈൻയാർഡ്]], [[മെമ്മറി ഓഫ് ദി ഗാർഡൻ അറ്റ് ഈറ്റെൻ]],<ref>Hulsker (1980), pp. 374-6</ref><ref>{{cite web|title= Letter 719 to Theo van Gogh. Arles, Sunday, 11 or Monday, 12 November 1888|url= http://vangoghletters.org/vg/letters/let719/letter.html|work= Vincent van Gogh: The Letters|publisher=[[Van Gogh Museum]]|at= 1v:3|quote= I’ve been working on two canvases.<br>A reminiscence of our garden at Etten with cabbages, cypresses, dahlias and figures...Gauguin gives me courage to imagine, and the things of the imagination do indeed take on a more mysterious character.}}</ref> എന്നിവ ഉദാഹരണം. ഇരുവരും ചേർന്ന നടത്തിയ ആദ്യത്തെ യാത്ര ആലിസ്കാമ്പിലേക്കായിരുന്നു. ഈ യാത്രയുടെ ഫലമായാണ് [[ലെസ് അലിസ്കാമ്പസ്|ലെസ് അലിസ്കാമ്പ്]] എന്ന ചിത്രപരമ്പര ഉണ്ടായത്.<ref>Gayford (2006), p. 61</ref> ഇരുവരും ഡിസമ്പറിൽ [[മൊണ്ടാപെല്ല്യാർ|മൂപെല്ലിയേ]] സന്ദർശിച്ചു, ഒപ്പം ഫാബ്രേ മ്യൂസിയത്തിലെ ശേഖരത്തിൽ [[ഗുസ്താവ് കൂർബെ|കൂർബെയുടേയും]], [[യൂജിൻ ഡെലാക്രോയിക്സ്|ഡുലാക്വായുടേയും]] ചിത്രങ്ങൾ കാണുകയും ചെയ്തു.<ref>Pickvance (1984), p. 195</ref> പക്ഷെ ക്രമേണ അവരുടെ സൗഹൃദബന്ധം വഷളാകുവാൻ തുടങ്ങി. വിൻസെൻറ് , പോളിനെ ധാരാളം പ്രശംസിച്ചിരുന്നു. താനും , പോളും രചനാവൈഭവത്തിൽ സമനിലക്കാരാണെന്നാണ് വിൻസെൻറ് വിലയിരുത്തിയത്. അവർക്കിടയിൽ കലയെസംബന്ധിച്ച് തീക്ഷ്ണവും തീവ്രവുമായ വാഗ്വാദങ്ങൾ നടന്നു<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_arles.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters(Arles:1888-89) Letters 562,564|access-date=2019-05-17|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. പോൾ തന്നെ വിട്ടുപോകുമോ എന്ന ഭയം വിൻസെൻറിനെ കാർന്നു തിന്നാൻ തുടങ്ങി. അവർക്കിടയിലെ പിരിമുറുക്കം അതിസങ്കീർണാവസ്ഥയിലെത്തി.<ref>Gayford (2007), pp. 274–77</ref> ==== അംഗവിച്ഛേദം ==== വിൻസെൻറ് സ്വന്തം ചെവി അറുത്തതിൻറെ കാരണങ്ങൾ എന്തെന്ന് വ്യക്തമല്ല, അതിനു ശേഷം നടന്നതെന്ത് എന്നതിനും വ്യക്തതയില്ല. വിൻസെൻറിന് ഇതേക്കുറിച്ചൊന്നും തീരെ ഓർമയില്ല. ഏകദേശം 15 വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഗോഗിൻ പറഞ്ഞത്- അന്നു രാത്രിയിൽ ഹിംസാത്മകമായ ഭീഷണികൾ ഉണ്ടായെന്നും താൻ നടക്കാനിറങ്ങിയപ്പോൾ വിൻസെൻറ് ഊരിപ്പിടിച്ച കത്തിയുമായി തന്റെ പുറകെ എത്തിയെന്നുമാണ്. പക്ഷെ ഇതിന് തെളിവുകളില്ല. ചരിത്രകാരൻമാർ പറയുന്നത്, ഇത് അസത്യമോ, വ്യക്തി താത്പര്യങ്ങൾക്കുവേണ്ടി എഴുതിയതോ ആവാം എന്നാണ്.<ref name="PG Avant et Après">{{cite web|last=Gauguin|first=Paul|title=Avant et Après|url=http://www.vggallery.com/visitors/019.htm|publisher=[http://www.vggallery.com/index.html vggallery.com]}}</ref><ref>Sweetman, pg. 1</ref><ref>Tralbaut, p. 258</ref> എങ്ങനെയായാലും 1888 ഡിസമ്പർ 23 ന് നടന്ന ഈ സംഭവത്തിന്, പോൾ അവിടം വിട്ട് പോകുകയാണെന്ന് വിൻസെൻറ് അറിഞ്ഞപ്പോൾ ഉണ്ടായ വഴക്കുമായി ബന്ധമുണ്ടായിരിക്കാം. കാരണം അന്ന്, ഡിസമ്പർ 23-ന് തിയോക്കെഴുതിയ കത്തിൽ ഇതേപറ്റി സൂചനയുണ്ട്<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_arles.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters(Arles 1888-89) Letter 565|access-date=2019-05-17|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. അന്നു വൈകുന്നേരം തന്നേയാണ് വിൻസെൻറ് തന്റെ ഇടത്തേ ചെവി ഒരു കത്തികൊണ്ട് അറുത്തെടുത്തതും. (മുഴുവനുമോ, പകുതിയോ എന്നതും വ്യക്തമല്ല). അസഹനീയമായ രക്തസ്രാവം ഉണ്ടായി.<ref group="note">According to Doiteau & Leroy, the diagonal cut removed the lobe and probably a little more.</ref> വിൻസെൻറ് സ്വയം മുറിവു വെച്ചു കെട്ടി, മുറിച്ചെടുത്ത ചെവി ഒരു കടലാസിൽ പൊതിഞ്ഞ് താനും ഗോഗിനും സന്ദർശിക്കാറുള്ള വേശ്യാലയത്തിലെത്തി, അവിടത്തെ ഒരു സ്ത്രീക്ക് നല്കാൻ ശ്രമിച്ചെന്നും, ബഹളം കേട്ട് പോലീസെത്തി വിൻസെൻറിനെ വീട്ടിലെത്തിച്ചെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. രക്തസ്രാവം മൂലം വീട്ടിൽ ബോധമറ്റു വീണ വിൻസെൻറിനെ അടുത്ത് ദിവസം കണ്ടെത്തി ആശുപത്രിയിലേക്കെത്തിച്ചതും സ്ഥലത്തെ പോലീസുകാരനാണത്രെ.<ref group="note">Gauguin, who had spent the night in a nearby hotel, arrived independently at the same time.</ref><ref>Gayford (2007), p. 277</ref><!-- note (to me) check edition --><ref>[http://www.theartnewspaper.com/articles/Van-Goghs-own-words-after-cutting-his-ear-recorded-in-Paris-newspaper/30392 Martin Bailey, The Art Newspaper, ''Van Gogh's Own Words After Cutting His Ear Recorded in Paris Newspaper'']</ref><ref>{{cite web|title=Van Gogh's Ear|url=http://www.vangoghgallery.com/misc/van-goghs-ear.html|work=Van Gogh Gallery|publisher=Van Gogh Gallery|accessdate=7 November 2013|year=2002–2013}}</ref>. പോളിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ് തിയോ ഉടൻ സ്ഥലത്തെത്തി എന്നാണ് തിയോയുടെ പത്നി ജോ വാൻഗോഗ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത് <ref name=":2" />. വിൻസെൻറ് വാൻഗോഗ് സ്വന്തം ചെവിയറുത്ത് ഒരു വേശ്യയുടെ കൈയ്യിൽ സൂക്ഷിക്കാനായി നല്കി എന്നാണ് പത്രങ്ങൾ റിപോർട്ടു ചെയ്തത്.<ref>Hulsker, pp. 380-82</ref>. ==== മനോരോഗ ലക്ഷണങ്ങൾ ==== വിൻസെൻറിന് ഈ സംഭവത്തെ കുറിച്ചുള്ള ഓർമകളൊന്നുമില്ല. ഇതു സൂചിപ്പിക്കുന്നത് വിൻസൻറിൻറെ [[ചിത്തവിഭ്രാന്തി|ചിത്തവിഭ്രാന്തപരമായ]] മാനസികാവസ്ഥയേയാണ്.<ref>Naifeh and Smith pp. 707&ndash;8</ref> ഇത്തരം വൈകാരികവും നാടകീയവുമായ പ്രവൃത്തികൾ മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.<ref name="VGM Concordance">{{cite web|title=Concordance, lists, bibliography: Documentation|url=http://vangoghletters.org/vg/documentation.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=''[[Van Gogh Museum]]''}}</ref> വളരെ മുമ്പ് കീയുമായുള്ള ആദ്യാനുരാഗകാലത്ത്, വികാരതീവ്രതയിൽ കൈ പൊള്ളിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത്, ഏകദേശം മൂന്ന് വർഷം മുമ്പ് ആന്റ്വെർപ്പിൽ വച്ച് മാനസിക തളർച്ച( നെർവസ് ബ്രെക്ഡൗൺ) സംഭവിച്ചത്, അതിനും മുമ്പ് 1880കളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛൻ മകനെ [[ഗീൽ|ഗീലിലെ]] ഒരു മാനസികചികിത്സാലയത്തിലേക്ക് അയക്കുന്ന കാര്യം പറഞ്ഞിരുന്നത്.<ref>Naifeh/Smith, pp. 488&ndash;89/pp. 209&ndash;10</ref> ആർലെസിലെ ആശുപത്രിയിലെ ഡോക്റ്റർ ''ഭ്രാന്തിന്റെ വകഭേദം'' എന്നാണ് രോഗനിർണയം നടത്തിയത്. വിൻസെൻറിന് കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ ആശുപത്രിയിൽ [[കരുതൽ തടങ്കൽ]] ചികിത്സയിൽ കഴിയേണ്ടിവന്നു.<ref name="VGM Concordance" /> ചികിത്സയുടെ ആദ്യ നാളുകളിൽ വിൻസെൻറ് കൂടെക്കൂടെ പോളിനെ അന്വേഷിക്കുമായിരുന്നത്രെ. പക്ഷെ പോൾ ഗോഗിൻ അകന്നു നിന്നു. കാവൽ നിന്നിരുന്ന പോലീസിനോട് പറഞ്ഞതിങ്ങനെയാണ്, " ദയവു ചെയ്ത് ഈ നല്ല മനുഷ്യനെ കരുതലോടെ ഉണർത്തുക, അദ്ദേഹം എന്നെ തിരക്കുകയാണെങ്കിൽ ഞാൻ പാരീസ് വിട്ട് പോയി എന്ന് ഉത്തരം നൽകണം; എന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം ഒരു വേള അദ്ദേഹത്തിന് വിനാശകരമായേക്കാം".<ref name="Gayford, 284">Gayford, 284</ref>. പോൾ ഗോഗിൻ ആർലെസ് വിട്ടു, പിന്നീടൊരിക്കലും അവർ തമ്മിൽ നേരിട്ട് കണ്ടിട്ടില്ല. എഴുത്തുകൾ കൈമാറുകയുണ്ടായി.<ref group="note">They continued to correspond and in 1890 Gauguin proposed they form an artist studio in Antwerp. See Pickvance (1986), p. 62</ref> [[File:St Rémy - Prieuré de Saint-Paul-de-Mausole 74.JPG|thumb|upright|left|സെയിന്റ് പോൾ ചികിത്സാലയത്തിൽ വിൻസെൻറിൻറെ മുറി|പകരം=]] അധികം താമസിയാതെ വിഷാദരോഗത്തിൽ നിന്ന് താത്കാലികമായെങ്കിലും മുക്തി നേടി, ജനുവരിയുടെ തുടക്കത്തിൽ തന്റെ മഞ്ഞ വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_arles.htm|title=Vincent van Gogh : The Letters(Arles 1888-89) Letter 567, 568|access-date=2019-05-17|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. എങ്കിലും മായക്കാഴ്ചകളും , [[മതിഭ്രമം|മതിഭ്രഹ്മവും]] നിരന്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയതിനാൽ പിന്നീടുള്ള മാസങ്ങളിൽ വിൻസെൻറ് വീട്ടിലും, ആശുപത്രിയിലുമായി താമസിച്ചു. മാർച്ച് മാസത്തിൽ, മുപ്പതോളം ആർലെസ് വാസികൾ ഒത്തുചേർന്ന് വിൻസെൻറിനെ ''ഫോ റുഷ്'' (ചെമ്പൻ മുടിക്കാരൻ ഭ്രാന്തൻ) എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച് നഗരാധികാരികൾക്ക് പരാതി നല്കി. പോലീസ് വീട് പൂട്ടി, വിൻസെൻറിനെ ആശുപത്രിയിലാക്കി. പോൾ സിഗ്നാക് വിൻസെൻറിനെ കാണാൻ വന്നു, ഏപ്രിലിൽ,സ്വന്തം വീട്ടിൽ വെള്ളം കയറി ചിത്രങ്ങൾ നാശോന്മുഖമായപ്പോൾ വിൻസെൻറ് ഡോക്ടർ [[ഡോ. ഫെലിക്സ് റേ|ഡോ. ഫെലിക്സ് റേയുടെ]] വക രണ്ടു മുറികൾ വാടകക്കെടുത്ത് താമസം അങ്ങോട്ടു മാറ്റി.<ref>Pickvance (1986). ''Chronology'', pp. 239–42</ref><ref>Tralbaut (1981), 265–273</ref>,<ref name=":3">{{Cite book|title=Dear Theo|url=https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6|last=Stone|first=Irvine|publisher=PLUME(Penguin Group)|year=195|isbn=978045227504-1|location=New York|pages=[https://archive.org/details/deartheoautobiog0000gogh_t6y6/page/421 421]|orig-year=1937}}</ref> മാർചിൽ തിയോക്ക് അയച്ച കത്തിൽ ഇങ്ങനെ കാണുന്നു- "ചില സമയത്ത് വിവരിക്കാനാവാത്ത മാനസിക പീഡ, മറ്റുചിലപ്പോൾ, നിമിഷനേരത്തേക്ക് കാലവിഭ്രാന്തിയും ആപൽകരമായ ചുറ്റുപാടുകളും എന്നെ നെടുകെ പിച്ചിച്ചീന്തും പോലെ."<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_arles.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters(Arles 1888-89) Letter 582|access-date=2019-05-17|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref> പ്രകൃതിയിലെ വർണജാലങ്ങൾ തന്നെ മോഹവിഭ്രാന്തിയിൽ ആഴ്ത്തുന്നതായി മറ്റൊരു കത്തിൽ എഴുതുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_arles.htm|title=Vincent van Gogh: The Latters(Arles 1888-89) Letter No.587|access-date=2019-05-17|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref> രണ്ട് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം വിൻസെൻറ് ആർലെസ് ഉപേക്ഷിച്ചു, സെൻറ് റെമി ദ പ്രോവൊൻസ് ( Saint Remy du Provence,ഫ്രഞ്ച് ഉച്ചാരണം സാഹേ മിഡുപാവ ) എന്ന സ്ഥലത്തെ മാനസിക ചികിത്സാലയത്തിൽ സ്വേച്ഛയാ പ്രവേശിച്ചു.<ref name=":3" /> ==മനോരോഗാശുപത്രിയിൽ (1889മെയ് - 90 മെയ് ) == {{main|Saint-Paul Asylum, Saint-Rémy (Van Gogh series)}} {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg | width1 = 300 | caption1 = ''[[ദ സ്റ്റാറി നൈറ്റ്]]'', ജൂൺ 1889, [[ദി മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]], ന്യൂയോർക്ക്. | alt1 = A landscape in which the starry night sky takes up two thirds of the picture. In the left foreground a dark pointed Cypress pine tree extends from the bottom to the top of the picture. To the left, village houses and a church with a tall steeple are clustered at the foot of a mountain range. The sky is deep blue. In the upper right is a yellow crescent moon surrounded by a halo of light. There are many bright stars large and small, each surrounded by intense swirling halos. Across the center of the sky the Milky Way is represented as a double swirling vortex. | image2 = The Sower.jpg | width2 = 300 | caption2 = ''ദി സോവർ'', 1888, [[ക്രോളർ-മുള്ളർ മ്യൂസിയം]] | alt2 = A man is scattering seeds in a ploughed field. The figure is represented as small, and is set in the upper right and walking out of the picture. He carries a bag of seed over one shoulder. The ploughed soil is grey, and behind it rises standing crop, and in the left distance, a farmhouse. In the center of the horizon is a giant yellow rising sun surrounded by emanating yellow rays. A path leads into the picture, and birds are swooping down.}}<br /> === സെൻറ് പോൾ ചികിത്സാലയം , സെൻറ് റെമി ദി പ്രോവോൻസ് === 1889 മെയ് 8 ന്, റിവേർമെഡ് സാല്ലെസ് എന്ന പ്രൊട്ടസ്റ്റൻറ് വൈദികന്റെ സഹായത്തോടെ വിൻസെൻറ് സെൻറ് റെമി ദി പ്രോവോൻസിലെ സെയിന്റ് പോൾ ചികിത്സാലയത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. ഒരു സാധാരണ ക്രിസ്തീയമഠമായിരുന്ന ഈ സ്ഥാപനം, ആർലെസിൽ നിന്ന് 20 മൈൽ (32കി.മീ) അകലെയായിരുന്നു. ചുറ്റും ചോളവയലുകളും , മുന്തിരിത്തോട്ടങ്ങളും ഒലീവ് തോപ്പുകളും. നാവികസൈന്യത്തിൽ ഡോക്ടറായിരുന്ന [[തിയോഫൈൽ പെയ്റോൺ]] നടത്തിപോന്ന സ്ഥാപനമായിരുന്നു ഇത്. വിൻസെൻറിന് രണ്ട് ചെറിയ മുറികൾ നല്കപ്പെട്ടു. രണ്ടിലെ ജനാലകൾക്കും ഇരുമ്പഴികൾ. രണ്ടാമത്തെ മുറി വിൻസെൻറ് ഒരു സ്റ്റുഡിയോ ആക്കിമാറ്റി.<ref name="callow246">Callow (1990), p. 246</ref> അവിടത്തെ താമസത്തിനിടയ്ക്ക് അദ്ദേഹം വരച്ച ചിത്രങ്ങളിൽ ക്ലിനിക്കും, പൂന്തോട്ടവും മുഖ്യ വിഷയങ്ങളായി. ആശുപത്രിയുടെ അകത്തളങ്ങളും വരാന്തകളും അദ്ദേഹം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. .വെസ്റ്റിബ്യൂൾ ഓഫ് ദി അസൈലവും സെയിന്റ് റെമിയും (സെപ്തമ്പർ 1889) ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. ഈ കാലയളവിലെ ചിത്രങ്ങളുടെ പ്രത്യേകത അവയിലെ ചുരുളുകളാണ്. , അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തമായ [[ദ സ്റ്റാറി നൈറ്റ്]] പോലെ. സഹായകനോടൊപ്പം മഠത്തിലെ വളപ്പിൽ ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം വിൻസെൻറിനു നല്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഒലിവ് മരങ്ങളും , സിപ്രസെസ്സ് മരങ്ങളും വരക്കാൻ ഇത് സഹായകമായി. ''ഓലീവ് ട്രീസ് വിത്ത് ദി ആൽപ്പിലെസ് ഇൻ ദി ബാക്ക്ഗ്രൗണ്ട് (1889)'', ''സൈപ്രെസെസ് 1889'', ''കോൺഫീൽഡ് വിത്ത് സൈപ്രസെസ് (1889)'', ''കണ്ട്രി റോഡ് ഇൻ പ്രോവൊൻസ് ബൈ നൈറ്റ് (1890)'' എന്നീ ചിത്രങ്ങളുടെ ഉത്ഭവത്തിന് കാരണമാകുകയും ചെയ്തു. ആ സെപ്തമ്പർ മാസത്തിൽ [[ബെഡ്രൂം ഇൻ ആർലെസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത പതിപ്പുകൾ കൂടി അദ്ദേഹം വരച്ചു. ചികിത്സാലയത്തിനകത്തെ വിഷയപരിമിതി കാരണമാകാം, അദ്ദേഹം മറ്റു കലാകാരന്മാരുടെ പെയിന്റിങ്ങുകൾക്ക് പുതിയ വ്യാഖ്യാനം നല്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പ്രതേകിച്ച് മില്ലെറ്റിന്റെ, ദി സോവർ, റെസ്റ്റ് ഫ്രം വർക്ക്, എന്നിവയ്ക്ക്. തന്റെ മുൻകാല ചിത്രങ്ങളിലും മാറ്റം വരുത്തി. റിയലിസം ശൈലിയിൽ ചായച്ചിത്രങ്ങൾ രചിച്ചിരുന്ന [[ജൂലെസ് ബ്രെട്ടൺ]], മില്ലറ്റ്, ഗസ്റ്റാവ് കോർബെറ്റ് എന്നിവരെ വിൻസെൻറിന് ഏറെ ബഹുമാനമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=5025&lang=en |title=Jules Breton and Realism, Van Gogh Museum |access-date=2015-08-29 |archive-date=2015-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150116030227/http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=5025&lang=en |url-status=bot: unknown }}</ref> അവരുടെ ചിത്രങ്ങളെ താൻ പകർത്തിയെഴുതുന്നതിനെ വിൻസെൻറ് ഇങ്ങനെയാണ് വ്യാഖ്യാനിച്ചത് [[ബീഥോവൻ|ബീഥോവൻറെ]] സംഗീതത്തെ മറ്റൊരു സംഗീതജ്ഞൻ വ്യാഖ്യാനിക്കും പോലെ.<ref>Pickvance (1984), 102–103</ref><ref>Pickvance (1986), 154–157</ref> വിൻസെൻറ് വാൻഗോഗിന്റെ അതിശ്രദ്ധേയമായ ചിത്രങ്ങൾ ജനിച്ചത് ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്. ഗസ്റ്റവ് ഡോറെയുടെ ഒരു മുദ്രണം (എൻഗ്രേവ്) കണ്ട ശേഷമാണ് വിൻസെൻറ് ''ദി റൗണ്ട് ഓഫ് ദി പ്രിസണേഴ്സ്'' വരച്ചത്. ഈ ചിത്രത്തിൽ നടുക്കു നിൽക്കുന്ന ജയിൽ പുള്ളി കാണിയുടെ നേർക്കു നോക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു, അത് വിൻസെൻറ് തന്നെയാണെന്ന് പലരും അനുമാനിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനായിരുന്ന [[ജാൻ ഹൾസ്ക്കർ]] ഈ പ്രസ്താവനയെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.<ref name="Tra286">Tralbaut (1981), p. 286</ref><ref>Hulsker (1990), p. 434</ref> 1890 ജനവരി ലക്കത്തിലെ മെർകുർ ഡു ഫ്രാൻസ് എന്ന മാസികയിൽ വിൻസെൻറ് വാൻഗോഗ് ഒരു പ്രതിഭാശാലിയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പെയിന്റിങ്ങുകളെ വിലയിരുത്തിക്കൊണ്ട് [[ആൽബെർട്ട് ഓറിയർ]] പ്രശംസിച്ചു.<ref>Aurier, G. Albert. "[http://www.vggallery.com/misc/archives/aurier.htm The Isolated Ones: Vincent van Gogh]", January 1890. Reproduced on vggallery.com. Retrieved 25 June 2009.</ref> ഫെബ്രുവരിയിൽ, പോൾ ഗോഗിൻ പണ്ട് ചാർകോളിൽ സ്കെച്ചു ചെയ്ത ആർസിനിയക്കാരി (മദാം ജിനു) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ അഞ്ച് തരം പെയിൻറിംഗുകൾ വിൻസെൻറ് സൃഷ്ടിച്ചു. പോൾ ഗോഗിൻ ഈ ചിത്രം വരച്ചത് 1888 നവമ്പറുകളുടെ ആദ്യ വാരങ്ങളിലായിരുന്നു.<ref>Pickvance (1986) 175–177</ref> ആ പെയിന്റിങ്ങുകളിലൊന്ന് മദാം ജിനുവിന് കൊടുക്കാനായി ചെന്നിരുന്നു.<ref name="Hulsker440">Hulsker (1990), p. 440</ref> മാത്രമല്ല ആ ഫെബ്രുവരിയിൽ മുൻനിര ചിത്രകാരന്മാരുടെ കൂട്ടായ്മയായ ദി ട്വൻറി , [[ബ്രസൽസ്|ബ്രസൽസിലെ]] അവരുടെ വാർഷിക പ്രദർശനിയിലേക്ക് വിൻസെൻറിനെ ക്ഷണിച്ചു. പരിപാടിയുടെ ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങിനോടനുബന്ധിച്ച വിരുന്നുസമയത്ത് കൂട്ടായ്മയിലെ അംഗമായ ഹെൻറി ഡുഗ്രു , വിൻസെൻറിൻറെ പെയിന്റുങ്ങുകളെക്കുറിച്ച് മോശമായി സംസാരിച്ചു. ഇത് ഒരു വഴക്കിലേക്കു നീങ്ങി. ടൗലോസ് ലോട്രെക് , സിഗ്നാക്ക് എന്നിവർ വിൻസെൻറിനു വേണ്ടി വാദിച്ചു. ഡുഗ്രൂ മാപ്പു പറഞ്ഞ് സ്ഥലം വിട്ടു. പിന്നീട്, വിൻസെൻറ് വാൻഗോഗിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശനത്തിനായി വച്ചപ്പോൾ [[ക്ലോദ് മോനെ|മോണെറ്റ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളാണ് സർവശ്രേഷ്ഠം എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>Rewald (1978), 346–347; 348–350</ref> 1890 ഫെബ്രുവരിയിലാണ് വിൻസെൻറിൻറെ സഹോദരിയുടെ മകൻ പിറന്നത്. അദ്ദേഹം തന്റെ അമ്മക്ക് ഇങ്ങനെയൊരു കത്തെഴുതി, "അവനു വേണ്ടി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നതിന്റെ തിരക്കിലാണ് ഞാൻ, അവന്റെ കിടക്കമുറിയിൽ തൂക്കിയാടാൻ, നീലാകാശത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വെളുത്ത ആൽമണ്ട് പൂക്കൾ."<ref>Tralbaut (1981), p. 293</ref> {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left | header_background = | footer = | footer_align = left | footer_background = | width = | image1 = Vincent Willem van Gogh 037.jpg | width1 = 117 | caption1 = ''ദി റൗണ്ട് ഓഫ് ദി പ്രിസ്ണേഴ്സ്'', 1890, [[പുഷ്കിൻ മ്യൂസിയം]], മോസ്കൗ | alt1 = A group of male prisoners (or inmates), walk around and around in a circle, in an indoor prison (or hospital) yard. The high walls and the floor are made of stone. In the right foreground the men are being watched by a small group of three, two men in civilian clothes with top hats and a policeman in uniform. One of the prisoners in the circle looks out towards the viewer, and he has the face of a beardless Vincent van Gogh. | image2 = Van Gogh - Zwei grabende Bäuerinnen auf schneebedecktem Feld.jpeg | width2 = 182 | caption2 = ''[[വിൻസന്റ് വാൻഗോഗിന്റെ പകർപ്പുകൾ|ടൂ പെസന്റ് വുമൺ ഡിഗ്ഗിങ്ങ് ഇൻ എ സ്നൊ-കവേർഡ് ഫീൽഡ് അറ്റ് സൺസെറ്റ്]]'', 1890, [[ഫൗണ്ടേഷൻ ഇ.ജി. ബുഹെർലെ കളെക്ഷൻ]], സൂറിക്ക്, [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]] | alt2 = A picture of two peasant woman digging in a snow-covered field at sunset. Their heads are bowed and their arms are abnormally long. The setting sun casts a warm glow over the cold fields of snow. | image3 = Vincent Willem van Gogh 002.jpg | width3 = 110 | caption3 = ''[[അറ്റ് എറ്റേർനിറ്റീസ് ഗെയിറ്റ്|സോറോവിങ്ങ് ഓൾഡ് മാൻ('അറ്റ് എറ്റേർനിറ്റീസ് ഗെയിറ്റ്')]]'', 1890, [[ക്രോളർ മുള്ളർ മ്യൂസിയം]], [[ഒറ്റേർലോ]] | alt3 = A picture of an old man sitting alone on a straw chair with his head in his hands, evoking intense sorrow.}} ==== വടക്കൻ ഓർമകൾ ==== തീരെ മാറിയെന്നു കരുതിയ രോഗം 1890 -ലെ ഫെബ്രവരിക്കും ഏപ്രിലിനും ഇടക്ക് വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. ഹതാശനായ വിൻസെൻറിന് ആ നാളുകളിൽ കത്തുകളെഴുതാനായില്ല. പക്ഷെ ചിത്രമെഴുത്ത് ചെറിയ തോതിൽ തുടർന്നു. ഓർമയിൽ നിന്ന് ചികഞ്ഞെടുത്ത് [[റെമിനിസെസ് ഓഫ് ദി നോർത്ത്]] എന്ന പേരിൽ ഏതാനും ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചു, എന്ന് തിയോക്ക് പിന്നീട് കത്തെഴുതി.<ref>{{cite web|title=To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, Tuesday, 29 April 1890.|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let863/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|publisher=[[Van Gogh Museum|Vincent van Gogh Museum]] |accessdate=9 February 2012}}</ref> ആ ചിത്രങ്ങളിൽ [[വിൻസന്റ് വാൻഗോഗിന്റെ പകർപ്പുകൾ|ടൂ പെസന്റ് വിമൺ ഡിഗ്ഗിങ്ങ് ഇൻ എ സ്നൊ-കവേർഡ് ഫീൽഡ് അറ്റ് സൺസെറ്റ്]] എന്ന ചിത്രവും ഉണ്ടായിരുന്നു. വിൻസെൻറ് വരച്ച നിരവധി കരടു ഡ്രോയിങ്ങുകളുടേയും, പഠനങ്ങളുടേയും, പ്രതേകിച്ച് പ്രകൃതി ദൃശ്യങ്ങളുടേയും, രൂപങ്ങളുടേയും ബീജം ഈ ആശയമായിരിക്കണം എന്ന് ഹൾസ്കർ വിശ്വസിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ഈ ചെറിയ ഇടവേളയിൽ മാത്രമാണ് രോഗാവസ്ഥ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചത്. ആ ചിത്രങ്ങൾ വാൻഗോഗിന്റെ മാനസികാവസ്ഥയെകുറിച്ചും, ശാരീരികാവസ്ഥയെകുറിച്ചും നമ്മെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.<ref name="Hulsker 1990, 390, 404">Hulsker (1990), 390, 404</ref>[[അറ്റ് എറ്റേർനിറ്റീസ് ഗെയിറ്റ്|സോറോയിങ്ങ് ഓൾഡ് മാൻ('അറ്റ് എറ്റേർനിറ്റീസ് ഗെയിറ്റ്')]] എന്ന ചിത്രവും ഈ സമയത്ത് വരച്ചതാണ്, നിറപരമായ പഠനത്തെ ഹൾസ്ക്കർ വിലയിരുത്തിയത് ഇങ്ങനെയാണ്, "നിസ്സംശയം ഇത് കഴിഞ്ഞ കാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമപുതുക്കലാണ്".<ref name="Hulsker 1990, 390, 404"/><ref>Tralbaut (1981), 287</ref> ==ഓവേർ സുർവായ്സ് (മെയ്-ജൂലൈ 1890)== {{See also|Double-squares and Squares}} [[File:VanGogh Daubigny.jpg|thumb|''[[ഡോബീനീസ് ഗാർഡെൻ]]'', ജൂലൈ 1890, ഓവർ, [[കൺസ്റ്റ്മ്യൂസിയം ബേസൽ]], വാൻഗോഗിന്റെ ആദ്യകാല ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്ന്<ref name="Pickvance 1986, 272-273">Pickvance (1986), pp. 272–73</ref>|alt=An enclosed garden surrounded by trees, with a large house in the background, and another house off to the right. On the green lawn foreground is a cat, in the center of the lawn is a bed of flowers and at the rear of the lawn is a bench, a table and a few chairs. Nearby is a lone figure]] 1890 മെയിൽ, അദ്ദേഹം സെന്റ് റെമിയിലെ ആശുപത്രി വിട്ട്, ഓവേർസുർവായ്സിൽ താമസമാക്കി. [[ബാർബിസൺ]] ശൈലി പെയിന്ററായ [[ചാർലെസ് ഡോബിഗ്നി|ചാർലെസ് ഡോബിനി]] 1861-ൽ ഓവേർസിൽ താമസം തുടങ്ങിയത് മറ്റു കലാലകാരന്മാരേയും അങ്ങോട്ട് ആകർഷിക്കാൻ കാരണമായി. ഉദാഹരണത്തിന് [[ജീൻ-ബാപ്റ്റിസ്റ്റ്-കാമിലെ കോറോട്ട്|കാമിലെ കോറോട്ട്]] പിന്നെ, [[ഹോണർ ഡോമിയർ]] എന്നിവർ. മാത്രമല്ല മനോരോഗചികിത്സകൻ ഡോ. പോൾ ഗാഷെറ്റ് ഇവിടെയായിരുന്നു താമസം. തിയോയുടെ വാസസ്ഥലവും അടുത്തായിരുന്നു. ഗാഷെറ്റ് സ്വയം ഒരു കലാകാരനായിരുന്നു, കൂടാതെ മറ്റുപല കലാകാരന്മാരേയും ചികിത്സിച്ചിട്ടുമുണ്ടായിരുന്നു. [[കാമിലെ പിസാരോ]] ആണ് ഗാഷെറ്റിനെ ശുപാർശ ചെയ്തത്. ഉബേർജ് റാവൂ എന്ന സത്രത്തിൽ {{convert|75|sqft|m2}} വലിപ്പമുള്ള ഒരു മുറി 3.50 ഫ്രാങ്കിന് വാടകക്കെടുത്തു. ഡോ. ഗാഷെറ്റിനെ കുറിച്ച് വിൻസെൻറിൻറെ ധാരണ ഇതായിരുന്നു, "അല്പം കിറുക്കുണ്ട്, ഒരു വേള എന്നേക്കാളും , അതല്ലെങ്കിൽ എന്നോളം തന്നെ."<ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/648.htm Letter 648] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402095027/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/648.htm |date=2015-04-02 }} Vincent to Theo, 10 July 1890</ref> 1890 ജൂണിൽ, വിൻസെൻറ് ഗാഷെറ്റിന്റെ നിരവധി ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചു, അതിൽ പോർട്രെയിറ്റ് ഓഫ് ഡോ. ഗാഷെറ്റ് എന്നതും, പിന്നെ ഒരു എച്ചിങ്ങും (etching ) ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ ഓരോന്നിലും അദ്ദേഹം ഉന്നൽ നൽകിയിരിക്കുന്നത് ഗാഷെറ്റിന്റെ വിഷാദപ്രകൃതത്തിനാണ്. {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh - Wheatfield Under Thunderclouds - VGM F778.jpg | width1 = 282 | caption1 = ''വീറ്റ്ഫീൽഡ് അണ്ടർ തണ്ടർക്ലൗഡ്സ്'', ജൂസൈ 1890, [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം]], [[ആംസ്റ്റർഡാം]], (F778), 1890 -ലെ ജൂലൈയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാനത്തെ ആഴ്ചയിൽ വരച്ച ചിത്രം.<ref>{{Cite web |url=http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=4596&lang=en |title=Van Gogh Museum collection |access-date=2015-09-08 |archive-date=2015-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150116024654/http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=4596&lang=en |url-status=bot: unknown }}</ref> | alt1 = A picture of a vast open landscape field, dark blue sky over yellowish and green land. | image2 = Vincent van Gogh - The Church in Auvers-sur-Oise, View from the Chevet - Google Art Project.jpg | width2 = 108 | caption2 = ''[[ദി ചർച്ച് അറ്റ് ഓവേർസ്]]'', 1890, [[മുസീ ഡി ഓർസെ]], [[പാരീസ്]] | alt2 = A frontal view of a church, with darkened blue sky overhead, we see the back of a small single figure of a woman walking away from us on the road in front of the building to the left into the distance. | image3 = Vincent van Gogh - Dr Paul Gachet - Google Art Project.jpg | width3 = 115 | caption3 = ''[[പോർട്ട്രെയിറ്റ് ഓഫ് ഡോ. ഗാച്ചെറ്റ്]]'', 1890, 82.5 യു.എസ് ഡോളറിന് വിറ്റുപോയി. &nbsp;million in 1990.<ref name=Kleiner>{{cite news |url=http://www.usnews.com/usnews/doubleissue/mysteries/portrait.htm |title=Van Gogh's vanishing act |author=Kleiner, Carolyn |date=24 July 2000 |work=Mysteries of History |publisher=[[U.S. News & World Report]] |accessdate=7 May 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110131033534/http://www.usnews.com/usnews/doubleissue/mysteries/portrait.htm |archivedate=2011-01-31 }}</ref> സ്വകാര്യ കളക്ഷനിൽ. | alt3 = A redheaded man wearing a cap, a black jacket with green buttons; with a red mustache and scraggly Van Dyke beard is leaning on his arm to the left looking slightly to the right. He is seated at a table with two yellow books and a red tablecloth. In the foreground on the table is a clear glass vase with flowers. In the background are hills and a dark blue starless night sky.}} സെന്റ് റെമിയിലെ അവസാന ദിവസങ്ങളിൽ, വിൻസെൻറ് കൂടുതലും വരച്ചത് ''വടക്കൻ ഓർമകൾ (Remniscences of the North ) ആണ്.'' <ref>{{cite web|title=Letter 863|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let863/letter.html|work=Vincent van Gogh: The Letters|work=[[Van Gogh Museum]]|accessdate=17 July 2011}}</ref>. , ഓവേർസുർവായ്സിൽ ചിലവഴിച്ച 70 ദിവസങ്ങളിലായി അദ്ദേഹം വരച്ച എഴുപതോളം എണ്ണച്ചായചിത്രങ്ങളുടെ വിഷയവും വടക്കൻ ഓർമകളാണ്. [[ദി ചർച്ച് അറ്റ് ഓവേർസ്]] എന്ന ചിത്രം അതിനുദാഹരണമാണ്.<ref>Rosenblum, Robert (1975), pp. 98–100</ref> ചതുരാകൃതിയിലുള്ള രണ്ട് കാൻവാസുകൾ ചേർത്തുവെച്ച് വലിയൊരൊറ്റ കാൻവാസുണ്ടാക്കുന്ന രീതി വാൻ ഗോഗ് തന്റെ അവസാന ആഴ്ചകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതാണ്. [[വീറ്റ് ഫീൽഡ് വിത്ത് ക്രോസ്]] എന്ന ചിത്രം ഉദാഹരണമാണ്. ഈ ചിത്രമാണ് വാൻ ഗോഗിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠസൃഷ്ടിയായി പലരും വിലയിരുത്തുന്നത്.<ref name=pickvance_lastworks>Pickvance (1986), pp. 270–271</ref>. ഇതു തന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാനത്തെ ചിത്രം എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്. പക്ഷെ ഹൾസ്ക്കർ ക്രോഡീകരിച്ച വാൻ ഗോഗിന്റെ ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഈ ചിത്രത്തിനുശേഷം ഏഴ് ചിത്രങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്.<ref>Hulsker (1980), 480–483. ''Wheat Field with Crows'' is work number 2117 of 2125</ref> 1890 ജൂലൈയിൽ, [[ഡോബിഗ്നീസ് ഗാർഡെൻ|ഡോബിനീസ് ഗാർഡെൻ]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ട് പതിപ്പുകൾ വിൻസെൻറ് വരച്ചു. അതിലൊന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാനത്തെ പെയിന്റിങ്ങുകളിലൊന്നായി കരുതപ്പെടുന്നു<ref name="Pickvance 1986, 272-273"/>. മുഴുമിക്കപ്പെടാതെ കിടക്കുന്ന വേറേയും ചിത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതിൽ [[താച്ചെഡ് കോട്ടേജെസ് ബൈ എ ഹിൽ|താച്ച്ഡ് കോട്ടേജെസ് ബൈ എ ഹിൽ]] എന്ന ചിത്രവും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name=pickvance_lastworks/> വാൻ ഗോഗിന്റെ ചിത്രങ്ങളിൽ പലതും പ്രസന്നതയുംശുഭാപ്തിവിശ്വാസവും ഇല്ലാത്തവയാണെങ്കിലും, "പഴയതുപോലെ തനിക്ക് തിരിച്ചുവരണമെന്ന" ആഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനങ്ങളാണവയെന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട്. . ഒപ്പം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാനകാല ചിത്രങ്ങൾ അതിഗഹനവും തീവ്രവുമാണ്. ''വീറ്റ്ഫീൽഡ് അണ്ടർ ട്രബൾഡ് സ്ക്കൈസ്'' എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ വരയോടനുബന്ധിച്ച് വിൻസെൻറ്, തിയോക്ക് ഇങ്ങനെ എഴുത "ദുഃഖങ്ങളെ ചിത്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിനായി എനിക്ക് പുറത്തേക്ക് പോകേണ്ടതേയില്ല, അതെന്റെയുള്ളിൽ തന്നെയുണ്ട്" പിന്നീടൊരിടത്ത് " എനിക്ക് വാക്കുകളിലൂടെ പറയാനാകാത്തവ ഈ കാൻവാസുകൾ നമ്മോട് പറയും,ഈ പ്രദേശം എന്തുമാത്രം ആരോഗ്യപ്രദവും ഉത്തേജകവുമാണെന്ന്." <ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/649.htm Vincent van Gogh, "Letter to Theo van Gogh, written c. 10 July 1890 in Auvers-sur-Oise"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170815074551/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/649.htm |date=2017-08-15 }}, translated by Johanna van Gogh-Bonger, edited by Robert Harrison, letter number 649; retrieved 1 August 2011.</ref><ref>Rosenblum, Robert (1975), p. 100</ref> ==മരണം== {{main|വിൻസെൻറ് വാനഗോഗിന്റെ മരണം}} {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh - Self portrait with bandaged ear F529.jpg | width1 = 142 | caption1 = ''[[സ്വയ ഛായാഗ്രഹണം]]'', 1889, കോർട്ടാൾഡ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഗാല്ലെറീസ്,[[ലണ്ടൺ]] മുറിവേൽപ്പിച്ച ചെവിയിൽ ബാന്ഡജേ് കെട്ടിയ വാൻഗോഗ്, കണ്ണാടിനോക്കി വരച്ച സ്വയ ഛായാഗ്രഹണം | alt1 = Portrait of a clean shaven man wearing a furry winter hat and smoking a pipe; facing to the right with a bandaged right ear | image2 = Van Gogh - Still Life with Absinthe.jpg | width2 = 112 | caption2 = ''സ്റ്റിൽ ലൈഫ് വിത്ത് ആബ്സെന്തെ'', 1887, വാൻഗോഗോ മ്യൂസിയം | alt2 = A table in a cafe with a bottle half filled with a clear liquid and a filled drinking glass of clear liquid }} === ദുരൂഹതകൾ === [[പ്രമാണം:Auberge ravoux auvers-sur-oise.jpg|ലഘുചിത്രം|ഓബെർ റാവൂ- അവസാന നാളുകളിൽ വിൻസെൻറ് വാൻഗോഗ് താമസിച്ചിരുന്ന വീട്]] 1890 ജൂലൈ 27-ന് 37 കാരനായ വിൻസെൻറ് വാൻഗോഗ് ദുരൂഹസാഹചര്യങ്ങളിൽ മരണപ്പെട്ടു. സ്വയം നെഞ്ചിനു താഴെ വയറ്റിൽ വെടിവച്ചു എന്നാണ് പൊതുവെ കരുതപ്പെടുന്നത്. സംഭവത്തിന് ദൃക്സാക്ഷികളില്ല. എവിടെ വെച്ചാണ് സംഭവം നടന്നത് എന്നതും അവ്യക്തമാണ്. തോക്ക് സമീപപ്രദേശങ്ങളിലൊന്നും കണ്ടെത്താനായതുമില്ല<ref name="S342ff">Sweetman (1990), 342–343</ref>. ഇൻഗോ വാൾത്തെറിൻറെ അനുമാനം ഇങ്ങനെയാണ്, "ഒരു വേള ഗോതമ്പ് പാടങ്ങളിൽ വച്ച് അതല്ലെങ്കിൽ മദ്യശാലക്കടുത്തോ, ധാന്യപ്പുരയ്ക്കടുത്തെവിടേയോ വെച്ച് ബോധപൂർവം സ്വയം വെടിവച്ചതാവാം ."<ref>Metzger and Walther (1993), p. 669</ref> ജീവിചരിത്രകാരനായ [[ഡേവിഡ് സ്വീറ്റ്മാൻ]] എഴുതിയത് ഇങ്ങനെയാണ്," ആ വെടിയുണ്ട വാരിയെല്ലിൽ തട്ടി ദിശ മാറി, പിന്നീട് നട്ടെല്ലിൽ തറച്ചു നിന്നു പോയിരിക്കാം, അതുകൊണ്ടാവാം ആന്തരാവയവങ്ങൾക്ക് വലിയ കേടുപാടുകൾ പറ്റാഞ്ഞത്- " എന്നിരുന്നാലും വിൻസെൻറിന് പരസഹായമില്ലാതെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തേക്ക് എങ്ങനെ തിരിച്ചു നടക്കാനായി എന്നതും വിചിത്രമാണ്. ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താതെ വെടിയുണ്ട പുറത്തെടുക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. വിവരമറിഞ്ഞ് വിൻസെൻറിനെ പരിചരിക്കാനെത്തിയ സ്ഥലത്തെ രണ്ടു ഡോക്റ്റർമാർക്കും ആ വൈദഗ്ധ്ദ്യം ഇല്ലായിരുന്നു. തങ്ങളാലാവുന്നതു ചെയ്ത് , വിൻസെൻറിനോട് വിശ്രമിക്കാൻ പറഞ്ഞ് പുകവലിക്കാനായി ഒരു പൈപ്പും കൊടുത്ത് അവർ പോയി. പിറ്റേന്ന് പ്രഭാതത്തിൽ (തിങ്കൾ), തിയോ തന്റെ സഹോദരന്റടുത്തേക്ക് ഓടിയെത്തി. ഭാഗ്യവശാൽ അത്രയും നേരം വാൻ ഗോഗിന് ഒരു പ്രശ്നവുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. പക്ഷെ കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം മുറിവിൽ അണുബാധ അതിവേഗം പടരുകയും ആരോഗ്യനില തീരെ വഷളാവുകയും ചെയ്തു. വൈകുന്നേരം, വെടിയേറ്റതിന് 29 മണിക്കൂറുകൾക്കു ശേഷം വിൻസെൻറ് മരണമടഞ്ഞു. തന്റെ സഹോദരന്റെ അവസാനത്തെ വാക്കുകൾ ഇതായിരുന്നുവെന്ന് തിയോ പറയുന്നു- "എന്നിലെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം എന്നോടൊപ്പം അന്ത്യം വരേയുമുണ്ടാകും."<ref name="S342ff" /><ref>Hulsker (1980), 480–483</ref> എഴുപത്തഞ്ചു വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, 1965-ലാണ് ആത്മഹത്യക്കുപയോഗിച്ചതെന്നു അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന തോക്ക് കണ്ടെത്തിയത്. ഇന്നത് വിശ്വവിഖ്യതമായ തോക്കാണ് താമസിയാതെ ലേലം ചെയ്യപ്പെടുമെന്ന് ഊഹിക്കപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ceciliarodriguez/2019/04/07/the-gun-that-killed-van-gogh-goes-on-auction/#145530e61fbf|title=The Gun That Killed Van Gogh Goes on Auction|access-date=2019-05-20|last=Rodriguez|first=Cecilia|date=2019-04-07|website=Forbes.com|publisher=}}</ref> . [[File:Grave of Vincent van Gogh.jpg|left|thumb|വിൻസെൻറിൻറേയും തിയോയുടേയും കുഴിമാടങ്ങൾ [[ഓവേഴ്സ് സർ ഓയിസ്|ഓവേഴ്സ് സർ ഓയിസിൽ]]. വിൻസന്റ് വാൻഗോഗ് (1853 - 1890) എന്നും, തിയഡോർ വാൻഗോഗ് (1857 - 1891) എന്നും പേരു കൊത്തിവച്ചിരിക്കുന്നു.|പകരം=]] ജൂലൈ 30ന് വാൻഗോഗിനെ ഓവേർസുവായ്സിലെ ശ്മശാനത്തിൽ അടക്കം ചെയ്തു. ആ ചടങ്ങിൽ [[തിയോ വാൻ ഗോഗ്|തിയോ വാൻ ഗോഗിനോടൊപ്പം]] ,ആൻഡ്രിയാസ് ബോങ്കർ, ചാൾസ് ലാവൽ,ലുസിയെൻ പിസ്സാരോ,എമിലി ബെർനാർഡ്,ജൂലിയൻ ‍ടാങ്കുയ്,[[പോർട്ട്രെയിറ്റ് ഓഫ് ഡോ. ഗാച്ചെറ്റ്|ഡോ. ഗാഷെറ്റ്]] തുടങ്ങി ഇരുപതോളം കുടുംബ സൂഹൃത്തുക്കളും, മറ്റുപലരും പങ്കെടുത്തു. ഈ ചടങ്ങിനെ വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട് എമിലി ബെർനാർഡ് [[ആൽബെർട്ട് ഓറിയർ|ആൽബെർട്ട് ഓറിയറിന്]] ഒരു കത്തെഴുതി.<!-- and Bernard later painted a picture of it from memory. --><ref>Pomerans (1997), 509</ref><ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/etc-Bernard-Aurier.htm "Letter from Emile Bernard to Albert"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191128050937/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/etc-Bernard-Aurier.htm |date=2019-11-28 }}. ''Van Gogh's Letters''; retrieved 17 July 2011.</ref>. === ആത്മഹത്യയോ അപകടമരണമോ? === ''വാൻഗോഗ്: ദി ലൈഫ്'' (2011) എന്ന പുസ്തകത്തിലൂടെ വിൻസന്റിൻറെ ജീവിചരിത്രകാരന്മാരായ [[സ്റ്റീവെൻ നെയിഫ്]] ,ഗ്രോഗറി വൈറ്റ് സ്മിത്ത് എന്നിവർ വിൻസെൻറ് ആത്മഹത്യക്ക് തുനിഞ്ഞിട്ടില്ല എന്ന് സമർഥിക്കുന്നു. സത്രത്തിന്റെ ചുറ്റുവട്ടത്തുള്ള കൗമാരപ്രായക്കാർ തങ്ങളുടെ കൈവശമുള്ള തോക്ക് കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ അബദ്ധത്തിൽ വെടിയുതിർന്നതാവുമെന്നും അത് സമീപസ്ഥനായിരുന്ന വിൻസെൻറിൻറെ ശരീരത്തിൽ തുളച്ച് കയറിയിരിക്കണം എന്നുമാണ് അവർ വാദിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയത്തിലെ വിദഗ്ദ്ധർ ഇപ്പോഴും അക്കാര്യത്തിൽ ഒരു നിഗമനത്തിലെത്തിയിട്ടില്ല. === മാനസികാവസ്ഥയെപ്പറ്റി === വിൻസെൻറ് വാൻ ഗോഗിന്റെ മാനസികരോഗാവസ്ഥയെകുറിച്ചും, അതിന്റെ പ്രതിഫലനം അദ്ദഹത്തിന്റെ കലാസൃഷ്ടികളിൽ കാണപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നതനെക്കുറിച്ചും ഇന്നും ചർചകളും വാഗ്വാദങ്ങളും സജീവമാണ്. നൂറുകണക്കിന് മനോവൈജ്ഞാനികർ രോഗത്തിൻറെ വേരുകൾ തേടി പോകുകയും 30-ൽപരം വ്യഖ്യാനങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്തു. അത് സ്കിസോപ്രെനിയ, ബൈപോളാർ ഡിസോർഡർ, ഡിപ്രെഷൻ, ടെമ്പറൽ ലോബ് എപിലെപ്സി,അക്ക്യൂട്ട് ഇന്റർമിറ്റെന്റ് പോർഫിറിയ എന്നീ രോഗങ്ങളുടെ സാധ്യത ചർച ചെയ്യപ്പെട്ടു. രോഗം എന്തുതന്നെയായിരുന്നാലും പോഷകാഹാരക്കുറവും,അതിപ്രയത്‌നവും,ഉറക്കമില്ലായ്‌മയും ,അമിത മദ്യപാനവും പുകവലിയും രോഗമൂർച്ഛക്ക് കാരണമായി എന്നത് നിസ്സംശയമാണ്.<ref>{{Cite journal|url=https://ajp.psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.159.4.519|title=The Illness of Vincent van Gogh|last=Blumer|first=Dietrich|date=2002-04-01|journal=American Journal of Psychiatry|accessdate=2019-05-20|doi=10.1176/appi.ajp.159.4.519|pmid=}}</ref> === തിയോയുടെ നിര്യാണം === വിൻസെൻറിന്റെ മരണശേഷം തിയോയുടെ ആര്യോഗ്യം വളരെ മോശമായി. വിൻസെൻറിൻറെ വേർപാടുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനാവാതെ തിയോ ഏറെ ദുഃഖിതനായി, ആറ് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം [[ഡെൻ ഡോൾഡർ|ഡെൻ ഡോൾഡറിൽ]] വച്ച് ജനുവരി 25-ന് മരിക്കുകയും ചെയ്തു. തിയോയെ ആദ്യം അടക്കം ചെയ്തത് അൾട്രെക്സിലെ സിമിത്തെരിയിലാണ്.<ref>Hayden, Deborah . ''POX, Genius, Madness and the Mysteries of Syphilis''. Basic Books, 2003. 152. ISBN 0-465-02881-0</ref><ref>{{cite book|title=Van Gogh in Auvers: His Last Days|last1=van der Veen|first1=Wouter|last2=Knapp|first2=Peter|publisher=Monacelli Press|year=2010|isbn=978-1-58093-301-8|pages=260–264}}</ref> പിന്നീട് , വിൻസെൻറും തിയോയും തമ്മിലുണ്ടായിരുന്ന സവിശേഷബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് ബോധവതിയായ തിയോയുടെ വിധവ ജോ വാൻഗോഗ്, ഭർത്താവിന്റെ ശവശരീരം കുഴിച്ചെടുത്ത് , വിൻസെൻറിന്റെ കല്ലറയ്ക്ക് തൊട്ടടുത്തായിത്തന്നെ 1914 -ൽ പുനരടക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>"[http://www.waymarking.com/waymarks/WM6EJQ_La_tombe_de_Vincent_Van_Gogh_Auvers_sur_Oise_France La tombe de Vincent Van Gogh – Auvers-sur-Oise, France]". Groundspeak. Retrieved 23 June 2009.</ref><ref>Sweetman (1990), p. 367</ref> ==വാൻ ഗോഗിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ== {{main|List of works by Vincent van Gogh}} {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left | header_background = | footer | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh (1853-1890) - The Old Mill (1888).jpg | width1 = 97 | caption1 = ''ദി ഓൾഡ് മിൽ'', 1888, [[ആൾബ്രൈറ്റ് ക്ലോക്സ് ആർട്ട് ഗാലറി]], ബഫലോ, NY. | image2 = Starry_Night_Over_the_Rhone.jpg | width2 = 179 | caption2 = ''[[സ്റ്റേരി നൈറ്റ് ഓവർ റോൺ]]'', 1888, [[മുസീ ഡി ഓർസെ]], [[പാരീസ്]]. | image3 = Van_Gogh_The_Olive_Trees..jpg | width3 = 150 | caption3 = ''[[ഒലീവ് ട്രീസ്]]'', 1889, [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]], [[ന്യൂയോർക്ക്]]. }} രണ്ടായിരത്തിൽ പരം കലാസൃഷ്ടികൾക്ക് രൂപ നല്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ എണ്ണച്ചായചിത്രങ്ങൾ ഏതാണ്ട് ആയിരത്തിൽ താഴെ ഉണ്ടെന്നാണ് അനുമാനം. സൺസെറ്റ് അറ്റ് മോൺട്മൊജോർ (മൊജോർ കുന്നിൻപുറത്തെ സൂര്യാസ്തമയം)ആണ് അദ്ദേഹത്തിൻറേതെന്ന് ഏറ്റവും ഒടുവിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട പെയിൻറിംഗ്. സ്ക്കൂളിലായിരിക്കുമ്പോൾ വിൻസെൻറ് പെയിന്റ് ചെയ്യുകയും,പെൻസിൽ കൊണ്ട് വരക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്—അവയിൽ വളരെ കുറച്ചെണ്ണം മാത്രമേ കാലത്തെ അതിജീവിച്ചുള്ളൂ അവയിൽത്തന്നെ ചില ചിത്രങ്ങളുടെ ആധികാരികത ഉറപ്പാക്കാനായിട്ടില്ല.<ref>Van Heugten (1996), pp. 246–51</ref>,<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/juvenilia/main.htm|title=Vincent van Gogh: Juvenile (standard version)|access-date=2019-05-21|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref> യുവാവസ്ഥയിലാണ് അദ്ദേഹം ചിത്രകലയോട് കൂടുതൽ അടുത്തത്. ചാൾസ് ബാർഗ്വ യുടെ ചിത്രങ്ങളെ അനുകരിച്ച് ചിത്രമെഴുത്തിന്റെ പ്രാഥമിക പാഠങ്ങൾ പഠിച്ചു, രണ്ട് വർഷങ്ങൾകൊണ്ടുതന്നെ വിൻസെൻറിനെ തേടി ആവശ്യക്കാരെത്തി. 1882 -ലെ വസന്തക്കാലത്ത്,ആംസ്റ്റർഡാമിലെ പ്രശസ്തമായ ഒരു ഗാലറിയുടെ ഉടമസ്ഥനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മാവൻ ''കോർനേലിസ് മറിനസ്,'' വിൻസെൻറനോട് ഹേഗിന്റെ മഷിച്ചിത്രങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു. വിൻസെൻറിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ അമ്മാവനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയില്ല. എങ്കിലും ഒരു പ്രതേക വിഷയത്തിന്റെ വിശദാംശങ്ങളോടുകൂടിയ മറ്റൊരു ചിത്രം വരക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇതും അമ്മാവനെ നിരാശപ്പെടുത്തി. എന്നിരുന്നാലും വിൻസെൻറ് ഹതാശനായില്ല. നിരന്തരപ്രയത്‌നങ്ങൾ ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹം തന്റെ സ്റ്റുഡിയോയെ കൂടുതൽ പ്രകാശമാനമാക്കി, വ്യത്യസ്തമായ രചനാരീതികൾ പ്രയോഗിച്ചു. വർഷങ്ങളോളം ഒരേ വിഷയം തന്നെ തുടർച്ചയായി വരച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അതീവ ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്‌തുതീർത്ത "ബ്ലാക്ക് ആന്റ് വൈറ്റ്" ചിത്രങ്ങളായിരുന്നു അത്,<ref>Artists working in ''Black & White'', i.e., for illustrated papers like ''The Graphic'' or ''Illustrated London News'' were among Van Gogh's favorites. See Pickvance (1974/75)</ref> ആദ്യഘട്ടങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ആക്ഷേപങ്ങൾ മാത്രമേ ലഭിച്ചുള്ളൂ. എന്നാൽ ഇന്ന് അവയൊക്കെ ആദ്യകാല മാസ്റ്റർപീസുകളായി അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>See Dorn, Keyes & alt. (2000)</ref> [[File:Whitehousenight.jpg|thumb|left|upright|''[[വൈറ്റ് ഹൗസ് അറ്റ് നൈറ്റ്]]'', 1890, [[ഹെർമിറ്റേജ് മ്യൂസിയം]], എസ്. ടി പീറ്റേഴ്സബർഗ്, വാൻ ഗോഗിന്റെ മരണത്തിന് ആറ് ആഴ്ചക്കുമുമ്പ് വരച്ച ചിത്രം|alt=A white two-story house at twilight, with 2 cypress trees on one end, and smaller green trees all around the house, with a yellow fence surrounding it. Two women are entering through the gate in the fence; while a woman in black walks on by going towards the left. In the sky, there is a bright star with a large intense yellow halo around it]] 1882 -ലെ ശരൽക്കാലത്ത് പുറംകാഴ്ചകളുടെ ഓയിൽ പെയിന്റിങ്ങുകൾ സൃഷ്ടിക്കാനാവശ്യമായ സാമ്പത്തിക സഹായം തിയോ നൽകി. അത് വിൻസെൻറിനെ ഏറെ ഉത്സാഹിതനാക്കി. 1883-ന് മുമ്പായിത്തന്നെ വിൻസെൻറ് ഒന്നിലധികം രൂപങ്ങളുള്ള ചിത്രങ്ങൾ വരക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. തുടക്കത്തിൽ ഫോട്ടോകൾ എടുത്തെങ്കിലും, അവക്ക് ചൈതന്യമില്ലെന്നും, അധികകാലം നിലനിൽക്കില്ലെന്നുമുള്ള തിയോയുടെ അഭിപ്രായം മാനിച്ച് അവയൊക്കെ നശിപ്പിക്കുകയും, ഓയിൽ പെയിന്റിങ്ങിലേക്ക് തിരിയുകയും ചെയ്തു. പിന്നെ 1883 -ന്റെ വസന്തകാലത്ത് പേരുകേട്ട ഹേഗ് സ്ക്കൂളിൽ പരിശീലനെ ലഭിച്ച കലാകാരന്മാരായ വീസ്ബ്രഞ്ചിലേക്കും,ബ്ലോമേഴ്സിലേക്കും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ തിരിച്ചു. അവരിൽ നിന്നും ഹേഗ് സ്ക്കൂളിലെ രണ്ടാം തലമുറക്കാരായ ഡി ബോക്ക്, വാൻ ഡെർ വീൽ എന്നിവരിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം സാങ്കേതികവശങ്ങൾ പഠിച്ചെടുത്തു.<ref name="DSS">See Dorn, Schröder & Sillevis, ed. (1996)</ref> ഡ്രെന്തെയിൽ നിന്ന് ന്യൂനെന്നിലേക്ക് മാറിയശേഷം തുടങ്ങിവെച്ച ചില വലിയ ചിത്രങ്ങൾ നശിച്ചുപോയി .[[ഉരുളക്കിഴങ്ങു തിന്നുന്നവർ]] എന്ന ചിത്രവും,അതിന്റെ കൂടെയുള്ള ന്യൂനെൻ ശ്മശാനത്തിലെ ''ദി ഓൾഡ് ടവർ'' , ''ദി കോട്ടേജ്'' എന്നിവയാണ് ഇപ്പോഴും ഒരു കേടുപാടുകൂടാതെ ഇരിക്കുന്നത്. റൈക്സ് മ്യൂസിയത്തിലെ നിരവധി ചിത്രങ്ങൾ കാണാനിടയായപ്പോൾ തന്റെ ചിത്രങ്ങളിലെ പാളിച്ചകളും സാങ്കേതികമായ തകരാറുകളും എന്തൊക്കേയാണെന്ന് വിൻസെൻറിന് ബോധ്യമായി.<ref name="DSS"/> അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹം 1885 നവമ്പറിൽ ചിത്രകലയുടെ സാങ്കേതിക വശങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ പഠിക്കാനും പ്രാഗൽഭ്യം നേടാനായി ആന്റ്വെർപ്പിലേക്കും,പിന്നീട് പാരീസിലേക്കും യാത്രപുറപ്പെട്ടു.<ref>See Welsh-Ovcharov & Cachin (1988)<!-- page(s)?? --></ref> കലാചരിത്രകാരനായ [[ആൽബെർട്ട് ബോയം]] വിശ്വസിച്ചത് കടും നിറക്കൂട്ടുകൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയ ''നക്ഷത്രനിഗൂഡമായ രാത്രിയിൽ വിൻസെൻറ്'' തന്റെ ജീവിതത്തിലെ യഥാർത്ഥങ്ങളെ വരച്ചു കാട്ടുന്നു എന്നായിരുന്നു.<ref>Boime (1989)</ref>[[ദി വൈറ്റ് ഹൗസ് അറ്റ് നൈറ്റ്]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ മഞ്ഞ നക്ഷത്രങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു വീടിന്റെ രാച്ചിത്രമാണ്.1890- ലെ ജൂൺ മാസ സായാഹ്നങ്ങളിൽ വിൻസെൻറ് വരച്ചു തീർത്ത ആ ചിത്രത്തിലെ ആ തിളക്കം കൂടിയ നക്ഷത്രം ശുക്ര നക്ഷത്രമായിരിക്കണമെന്നാണ് നിഗമനം.<ref>At around 8:00&nbsp;pm on 16 June 1890, as astronomers determined by [[Venus]]'s position in the painting. [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1209192.stm Star dates Van Gogh canvas], [[BBC News]], 8 March 2001.</ref> വിൻസെൻറിൻറെ ചിത്രങ്ങളെ . കാലക്രമമനുസരിച്ചും വിഷയമനസരിച്ചും ശൈലിയനുസരിച്ചും നിറക്കൂട്ടുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലും പല വിധത്തിൽ തരം തിരിക്കാം.<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/painting/overview.htm|title=Vincent van Gogh : The Paintings|access-date=2019-05-21|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref> കാലക്രമമനുസരിച്ചുള്ള തരം തിരിവ് കലാകാരൻറെ ശൈലി ക്രമേണ എങ്ങനെ വികസിക്കുന്നു എന്ന ഉൾക്കാഴ്ച നല്കുന്നു. നിറങ്ങളുടേയും രൂപങ്ങളുടേയും രൂപകങ്ങളുടേയും ഭാവഭേദങ്ങളുടെ സമയരേഖയാവും അത്. വിൻസെൻറ് സ്വയം ഒരു പ്രത്യേക വിഷയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ചിത്രപരമ്പരകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. മഞ്ഞവീടിന്റെ അലങ്കാരപ്പണികൾ, ഗോതമ്പു പാടങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ. മറ്റൊരു വിധത്തിൽ ഛായാചിത്രങ്ങൾ (Portraits), വസ്തുചിത്രങ്ങൾ (Still life), പുറംകാഴ്ചകൾ(Outdoors), പ്രകൃതി ദൃശ്യങ്ങൾ (Natural scenes ): എന്നിങ്ങനേയും തരം തിരിക്കാം.<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/painting/main_az.htm|title=The Paintings: A-Z (standard version)|access-date=2019-05-21|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref> <br /> ===[[സ്വയ ഛായാഗ്രഹണം|വാൻ ഗോഗിന്റെ സ്വഛായാചിത്രങ്ങൾ]]=== {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Van_Gogh_Self-Portrait_with_Straw_Hat_1887-Metropolitan.jpg| | width1 = 121 | caption1 = '' തൊപ്പി ധരിച്ച വിൻസെൻറിന്റെ സ്വഛായാചിത്രം'', [[പാരീസ്]], 1887/88 കാലഘട്ടത്തെ ശൈത്യകാലത്ത് വരച്ചതാണെന്ന് കരുതുന്നു, [[മെട്രോപോളിറ്റാൻ മ്യൂസിയം ഓഫ് ആർട്ട്]], (F365v) | alt1 = A red-bearded man with a straw hat on gazes to the left. | image2 = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project.jpg| | width2 = 126 | caption2 = ''സ്വഛായാചിത്രം'',1889 സെപ്തമ്പർ, (F 627), ഓയിൽ പെയിന്റിങ്ങ്, 65 cm × 54&nbsp;cm. [[മുസീ ഡി ഓർസെ]], പാരീസ്. ഇതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന സ്വഛായാചിത്രം എന്ന് കരുതുന്നു.{{sfn|Walther|2000|p=74}} | alt2 = A mid to late 30s intense man with red beard gazing to the left wearing a green coat. | image3 = Vincent Willem van Gogh 102.jpg| | width3 = 122 | caption3 = ''താടിവടിച്ച വാൻ ഗോഗിന്റെ സ്വഛായാചിത്രം'',1889 സെപ്തമ്പറിലെ അവസാന നാളുകളിൽ വരച്ചത് (F 525),ഓയിൽ ഓൺ ക്യാൻവാസ് 40 × 31 സെ.മീ.,സ്വകാര്യ വ്യക്തികളുടെ കൈയ്യിൽ. ഇതായിരിക്കണം അദ്ദേഹം തന്റെ അമ്മക്ക് പിറന്നാൾ ദിന സമ്മാനമായി കൊടുത്ത അവസാനത്തെ സ്വ ഛായാചിത്രം.<ref name="pick">Pickvance (1986), 131</ref> | alt3 = An intense man clean shaven man, with close cropped hair looks to the left. | image4 = Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (719161).jpg | width4 = 119 | caption4 = ''സ്വഛായാചിത്രം'', 1889, [[നാഷ്ണൽ ഗാലറി ഓഫ് ആർട്ട്]].എല്ലാ സ്വഛായാചിത്രങ്ങളും ഒരുക്കികൂട്ടിവച്ചത് സെയിന്റ് റെമിയിലെ ഗാലറിയിലാണ്, അദ്ദേഹം കണ്ണാടിനോക്കി സ്വന്തം പ്രതിഛായ വരച്ചതുപോലെയാണ്. | alt4 = A redbearded man in a blue smock holding paintbrushes and artist palette in his hand; looks to the left}} [[File:USA-National Gallery of Art.JPG|thumb|right|സ്വയ ഛായാചിത്രത്തിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ(1889)]] വാൻ ഗോഗ് തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് തന്റെ നിരവധി സ്വഛായാചിത്രങ്ങൾ വരച്ചിട്ടുണ്ട്.1886 -നും 1889 ഇടയ്ക്കായി ഏകദേശം നാൽപ്പത്തിമൂന്നോളം മികച്ച സ്വഛായാചിത്രങ്ങൾ വരച്ചു<ref>{{cite web|url=http://www.musee-orsay.fr/en/collections/works-in-focus/painting/commentaire_id/portrait-de-lartiste-433.html?tx_commentaire_pi1%5BpidLi%5D=509&tx_commentaire_pi1%5Bfrom%5D=841&cHash=b052379f62|title=Musée d'Orsay: Vincent van Gogh Self-Portrait|date=4 February 2009|work=musee-orsay.fr|access-date=2015-09-18|archive-date=2016-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20161013124725/http://www.musee-orsay.fr/en/collections/works-in-focus/painting/commentaire_id/portrait-de-lartiste-433.html?tx_commentaire_pi1%5BpidLi%5D=509&tx_commentaire_pi1%5Bfrom%5D=841&cHash=b052379f62|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.visual-arts-cork.com/genres/self-portraits.htm ''Encyclopedia of Irish and World Art'': "art of self-portrait"]; retrieved 13 June 2010.</ref> ഒരോ ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകൾ വിദൂരതയിൽ ഉടക്കിനില്ക്കുന്നു. താടിമീശകൾ ഉള്ളതും ഇല്ലാത്തതും ചെവിയടക്കം തലക്കു ചുറ്റും ബാൻഡേജ് കെട്ടിയതുമായ സ്വഛായാചിത്രങ്ങൾ നിറത്തിലും,കനത്തിലും വ്യത്യസ്തത പുലർത്തുന്നു. ബാൻഡേജ് കെട്ടി നിൽക്കുന്ന ചിത്രം തന്റെ ചെവി അറുത്തു കളഞ്ഞ സമയത്ത് വരച്ചതായിരുന്നു. 1889 -ലെ സെപ്തമ്പറിന് ശേഷം വരച്ച താടിമീശകൾ വടിച്ച തരത്തിലുള്ള സ്വഛായാചിത്രം 1998-ൽ ന്യയോർക്കിൽ വച്ച് 71.5 മില്ല്യൺ ഡോളറിന് വിറ്റുപോയ വളരെയധികം വിലപിടിപ്പുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി മാറി.<ref>[http://www.chiff.com/a/painting-top-ten.htm "Top-ten most expensive paintings"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180827002500/http://www.chiff.com/a/painting-top-ten.htm |date=2018-08-27 }}. Chiff.com; retrieved 13 June 2010.</ref> തന്റെ അമ്മക്ക് പിറന്നാൾ സമ്മാനമായി നൽകിയ ഇതുതന്നെയാണ് വിൻസെൻറിന്റെ അവസാനത്തെ സ്വഛായാചിത്രവും.<ref name="pick">Pickvance (1986), p. 131</ref> സെയിന്റ് റെമിയിലെ താമസക്കാലത്ത് വരച്ച എല്ലാ സ്വഛായാചിത്രങ്ങളും ക്ഷതമേറ്റ ചെവിയെ കാണാത്തവിധം ശിരസ് ഇടതുനിന്ന് വലത്തോട്ടു തിരിച്ചുപിടിച്ച നിലയിലാണ് കണ്ണാടിയിൽ സ്വന്തം പ്രതിച്ഛായ കണ്ടു കൊണ്ട് വരച്ചവയാണിവയൊക്കെ എന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>Cohen, Ben. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC539517 "A Tale of Two Ears"], ''Journal of the Royal Society of Medicine''. June 2003. vol. 96. issue 6; retrieved 24 August 2010.</ref><ref>[http://www.nytimes.com/1989/09/17/arts/l-van-gogh-myths-the-ear-in-the-mirror-835489.html ''Van Gogh Myths; The ear in the mirror'']. Letter to the ''[[New York Times]]'', 17 September 1989; retrieved 24 August 2010.</ref><ref>[http://www.vangoghgallery.com/misc/selfportrait.html ''Self Portraits''], Van Gogh Gallery; retrieved 24 August 2010.</ref> അവസാന നാളുകളിൽ അദ്ദേഹം ഓവർസുവായ്സിൽ വെച്ച് സ്വഛായാചിത്രങ്ങളല്ലാത്ത നിരവധി പെയിന്റിങ്ങുകൾ വരച്ചു, പെയിന്റിങ്ങിന്റെ സ്വാഭാവിക പരിസ്ഥിതിയിലേക്ക് അദ്ദേഹം തിരിച്ചെത്തിയത് അപ്പോഴായിരുന്നു.<ref>Metzger and Walther (1993), p. 653</ref> {{Clear}} ===വാൻ ഗോഗിന്റെ ഛായാചിത്രങ്ങൾ=== {{See also|Portraits by Vincent van Gogh|Paintings of Children (Van Gogh series)}} {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = WLA metmuseum Vincent van Gogh LArlesienne.jpg| | width1 = 130 | caption1 = ''എൽ ആർലെസ്സിന്നെ: മദാം ജിനോക്സ് പുസ്തകങ്ങളോടൊപ്പം'',1888 നവമ്പർ. [[ദി മെട്രൊപോളിറ്റൻ മ്യൂസിയം ഓഫ് ആർട്ട്]], ന്യൂയോർക്ക്, ന്യയോർക്ക് (F488) | alt1 = An intense woman with black hair, elbow rests on a table of books and stares to the left. | image2 = Vincent Willem van Gogh 086.jpg| | width2 = 122 | caption2 = ''പേഷ്യൻസ് എസ്കാലിയർ'', 1888 ആഗസ്ത് -ൽ വരച്ച രണ്ടാമത്തെ വേർഷൻ , സ്വാകാര്യ വ്യക്തികളിൽ(F444) | alt2 = A white-bearded man in a broad yellow hat gazes to the right. | image3 = Vangogh mousme.jpg| | width3 = 130 | caption3 = ''[[ലാ മൗസം]]'', 1888, [[നാഷ്ണൽ ഗാലറി ഓഫ് ആർട്ട്]], വാഷിങ്ങ്ടൺ ഡി.സി. | alt3 = An open faced, well dressed, young woman with reddish-blond hair gazes to the right. | image4 = Van Gogh - Der Zuave (Halbfigur).jpeg| | width4 = 120 | caption4 = ''[[ദി സൗവ്|ലി സൗവ് (പകുതി രൂപം)]]'', 1888 ജൂൺ, [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം]], ആംസ്റ്റർഡാം (F423) | alt4 = A blackbearded man in a uniform and red Fez; looks to the right}} മറ്റു വ്യക്തികളുടെ ഛായാചിത്രങ്ങൾ വരക്കുന്നതിലും വാൻ ഗോഗ് പ്രശസ്തനായിരുന്നു, അത്തരം ചിത്രങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ മുഖങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ അദ്ദേഹം ഏറെ പരിശ്രമിച്ചിരുന്നു.<ref name="CMA67">{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=lCTuPh-ixmIC&pg=PA67|title=Monet to Dalí: Impressionist and Modern Masterworks from the Cleveland Museum of Art|author=Cleveland Museum of Art|publisher=Cleveland Museum of Art|year=2007|isbn=978-0-940717-89-3|location=Cleveland, OH|page=67}}</ref> ഛായാചിത്രങ്ങളെ കുറിച്ച് വിൻസെൻറ് പറഞ്ഞത് ഇതാണ് " ഇവ മാത്രമാണ് എന്റെ ആത്മാവിനെ ആഴത്തിൽ സ്പർശിക്കുന്നത് , എന്നിൽ അനന്തതയെന്ന അനുഭൂതി ഉണർത്തുന്നത്."<ref name="NGA">{{cite web|url=http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46626.html|title=La Mousmé|year=2011|work=Postimpressionism|publisher=National Gallery of Art|accessdate=20 March 2011|postscript=Additional information about the painting is found in the audio clip.|archive-date=2011-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510143628/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46626.html|url-status=dead}}</ref> അദ്ദേഹം തന്റെ സഹോദരിക്ക് എഴുതിയ കത്ത് ഇങ്ങനെയാണ്, കാലത്തെ അതിജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യമുഖങ്ങൾ ഛായാചിത്രങ്ങളായി വരക്കണമെന്നുണ്ട്. ഞാനുദ്ദേശിച്ചത് ഫോട്ടോഗ്രാഫുകളെപോലെ യഥാതഥമായവയല്ല. മറിച്ച് നിറക്കൂട്ട് കൊണ്ട് ആ മുഖങ്ങളിലെ ഭാവസാന്ദ്രതയും തീവ്രതയും ഒപ്പിയെടുക്കണമെന്നാണ് <ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_wil.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters(From Vincent to Wil), Letter no.14|access-date=2019-05-21|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. സ്വന്തം അമ്മ, യൂജീൻ ബോഷ്, പോസ്റ്റ് മാൻ ജോസഫ് റൂളിൻ, അഗസ്റ്റിൻ റൂളിൻ, മദാം ജിനൂ, ഡോക്റ്റർ ഫെലിക്സ് റെ, അഡെലീൻ റാവൂ, ഇവരുടെയൊക്കെ ചിത്രങ്ങളടക്കം അമ്പതോളം ഛായാചിത്രങ്ങൾ വിൻസെൻറ് വരച്ചിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/painting/main_po.htm|title=Vincent van Gogh: The Portraits(standard Version)|access-date=2019-05-21|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. ===സൈപ്രസ്സ് -ഒലീവ് മരങ്ങൾ=== {{see also|Olive Trees (series)}} [[സൈപ്രസ്സ് മരങ്ങൾ|സൈപ്രസ്സ്]] (ഫ്രഞ്ചു ഉച്ചാരണം സിപ്രെസ്) മരങ്ങളുടെ നാല്പത്തിയഞ്ചോളം എണ്ണച്ചായച്ചിത്രങ്ങൾ വിൻസെൻറ് വരച്ചിട്ടുണ്ട്. ''സൈപ്രസ് മരങ്ങൾ എന്ന വല്ലാതെ ആകർഷിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷയ്ൻ സ്മാരകസ്തംഭങ്ങൾ പോലെ ഉയർന്നു നീണ്ട ഇവക്കെന്തൊരു സൗന്ദര്യം'' .എന്ന് വിൻസെൻറ് തിയോക്കെഴുതി<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_saintremy.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters( Saint Remy 1889-90) Letter No. 596|access-date=2019-05-22|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref> 1889-ലെ വസന്തകാലത്ത്, തന്റെ സഹോദരിയായ [[വിൽ വാൻ ഗോഗ്|വില്ലിന്റെ]] ആഗ്രഹപ്രകാരം,അദ്ദേഹം ''വീറ്റ് ഫീൽഡ് വിത്ത് സൈപ്രസെസ്സ്'' എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ നിരവധി ചെറിയ പതിപ്പുകൾ വരച്ചു.<ref>Pickvance (1986), pp. 132–33</ref> ഈ ചിത്രങ്ങൾ [[ഇംപാസ്റ്റോ]] രീതിയിൽ വരക്കപ്പെട്ട ഈ ചിത്രങ്ങളിലും ചുരുൾ ശൈലിയിലുള്ള തൂലികാചലനം കാണാം. അദ്ദേഹം തന്റെ വളരെയധികം പ്രശസ്തി നേടിയ [[ദ സ്റ്റാറി നൈറ്റ്|ദ സ്റ്റാറി നൈറ്റിൽ]] സൈപ്രസ് മരങ്ങൾ മുൻനിരയിലുണ്ട്. ഇതോടൊപ്പം തന്നെയാണ് ''ഒലീവ് ട്രീസ് വിത്ത് ദി ആൽപ്പില്ലീസ് ഇൻ ദി ബാക്ക്ഗ്രൗണ്ട്''(1889), ''സൈപ്രസെസ്സ് വിത്ത് ടു ഫിഗേഴ്‍സ്''(1889 - 1890),''വീറ്റ് ഫീൽഡ് വിത്ത് സൈപ്രസെസ്സ്''(1889) (വാൻ ഗോഗ് ഇവയുടെ നിരവധി പെയിന്റിങ്ങുകൾ ആ വർഷം വരച്ചു)''[[റോഡ് വിത്ത് സിപ്രെസ്സ് ആന്റ് സ്റ്റാർസ്|റോഡ് വിത്ത് സൈപ്രെസ്സ് ആന്റ് സ്റ്റാർസ്]]''(1890) പിന്നെ ''സ്റ്റാറി നൈറ്റ് ഓവർ ദി റോൺ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങളും വരക്കപ്പെട്ടത്. {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh - Road with Cypress and Star - c. 12-15 May 1890.jpg | width1 = 120 | caption1 = ''[[റോഡ് വിത്ത് സിപ്രെസ്സ് ആന്റ് സ്റ്റാർസ്]]'',1890 മെയ്, [[ക്രോളർ-മുള്ളർ മ്യൂസിയം]] | alt1 = An early night sky with an intense large yellow star surrounded by a white halo to the top left, an intense yellow and red-lined glowing crescent moon to the mid-right top. A large singular dark green Cypress tree painted with impasto and intense upright brushstrokes extends down the middle of the painting, from the top of the canvas to the burnt orange field below, where it grows beside a twisting stream. in the far distant horizon are low blue hills and to the far right is a farmhouse with smoke from the chimney and lights on within. Along the right side of the foreground are two figures walking along on the road and quite a way behind them is a horse drawn buggy also coming down the road. | image2 = Vincent van Gogh - Wheat Field with Cypresses (National Gallery version).jpg | width2 = 190 | caption2 = ''വീറ്റ് ഫീൽഡ് വിത്ത് സിപ്രസെസ്സ്'', 1889, [[നാഷ്ണൽ ഗാലറി]], ലണ്ടൺ | alt2 = An open field of yellow wheat, under swirling and bright white clouds in an afternoon sky. A large cypress tree to the extreme right painted in shades of dark greens with swirling and impastoed brushstrokes. There are several smaller trees to the left and around the cypress tree are more small trees and several haystacks. There are blue-gray hills on the horizon in the background. | image3 = Vincent Van Gogh 0016.jpg|''Cypresses'', 1889 | width3 = 122 | caption3 = ''സിപ്രസെസ്സ്'', 1889, [[മെട്രോപോലിറ്റൻ മ്യൂസിയം ഓഫ് ആർട്ട്]], ന്യൂയോർക്ക് | alt3 = A pair of large trees to the left, one so tall it goes out of the top of the picture and mountains in the distance along the horizon. The afternoon sky is painted with bright blue and green swirls with white clouds and a visible daytime crescent moon also surrounded by swirls and halos. The dark green trees to the left are painted with thick impasto brush-strokes and swirls as well as the lighter yellow-green grasses in the foreground below. | image4 = Van Gogh - Zypressen mit zwei weiblichen Figuren.jpeg | width4 = 122 | caption4 = ''സിപ്രസെസ്സ് വിത്ത് ടു ഫീഗേഴ്സ്'', 1889–90, [[ക്രോളർ-മുള്ളർ മ്യൂസിയം]] (F620) | alt4 = A pair of women stand facing left in front of four massive cypress trees.}} ഇതിലെ ''[[റോഡ് വിത്ത് സിപ്രെസ്സ് ആന്റ് സ്റ്റാർസ്|റോഡ് വിത്ത് സൈപ്രെസ്സ് ആന്റ് സ്റ്റാർസ്]]'' എന്നത് [[ദ സ്റ്റാറി നൈറ്റ്]] എന്ന ചിത്രം പോലെ ഉണ്മയും മായയും കൂടികലർന്ന ഒന്നാണ്. പിക്ക് വാൻസ് പറഞ്ഞത് " യഥാർത്ഥത്തിന്റെ അനുഭൂതിയെ സ്തുതിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം തെക്കിന്റേയും വടക്കിന്റേയും മിശ്രണമുള്ള ഒന്നാണ്". വാൻ ഗോഗും,ഗോഗിനും ഇതിനെ പരാമർശിച്ചത് ഒരു ''അമൂർത്തീകരണം'' എന്നാണ്. ഒലീവു മരങ്ങളുടെ ഏതാണ്ട് പതിനഞ്ചു എണ്ണച്ചായച്ചിത്രങ്ങൾ വിൻസെൻറ് വരച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html|title=The Olive Orchard|access-date=2019-05-22|last=|first=|date=|website=web.archiv.org|publisher=|archive-date=2011-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510143650/http://www.nga.gov/collection/gallery/gg84/gg84-46627.html|url-status=bot: unknown}}</ref> ഏകദേശം 1889 ജൂൺ പതനെട്ടോടെ പൂർത്തിയായ ''ഒലീവ് ട്രീസ് വിത്ത് ദി ആൽപ്പില്ലീസ് ഇൻ ദി ബാക്ക്ഗ്രൗണ്ട്'' എന്ന ചിത്രത്തെ പരാമർശിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം തിയോക്ക് അയച്ച കത്ത് ഇങ്ങനെയാണ് ,"അങ്ങനെ അവസാനം ഒലീവ് മരങ്ങളുള്ള പ്രകൃതിയുടേയും ,നക്ഷത്ര നിബിഡമായ രാത്രിയുടേയും(സ്റ്റാറി നൈറ്റ്) പുതിയ ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചു കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു."<ref>Pickvance (1986), 101; pp. 189–91</ref>. സെൻറ് റെമിയിലെ ഒലീവുതോട്ടങ്ങളിരുന്നാണ് ഈ ചിത്രങ്ങൾ മിക്കതും വച്ചത്. ഒരു ഗാലറി തന്റെ ചിത്രങ്ങളെ നിരാകരിച്ചതിന്റെ ഫലമായാണ് അദ്ദേഹം [[വേസ് വിത്ത് ട്വെൽവ് സൺഫ്ലവേഴ്‍സ്]] സ്റ്റാറി നൈറ്റ് ഓവർ ദി റോൺ (1888), എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഇവയെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ [[ദി യെല്ലോ ഹൗസ് (പെയിന്റിങ്ങ് )|മഞ്ഞവീടിന്റെ]] അലങ്കാരത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചു.<ref>Pickvance (1984), pp. 175–76</ref><ref>[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/20/595.htm Letter 595] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150911145917/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/20/595.htm |date=2015-09-11 }} Vincent to Theo, 17 or 18 June 1889</ref> {{Clear}} ===പഴമരത്തോട്ടങ്ങളിൽ പൂക്കാലം=== {{See also|Flowering Orchards}} {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | image1 = Vincent Van Gogh 0021.jpg | width1 = 115 | caption1 = ''ചെറി ട്രീ'', 1888, [[മെട്രോപൊളിറ്റൻ മ്യൂസിയം ഒഫ് ആർട്ട്]], ന്യൂ യോർക്ക്. | alt1 = A field on an early spring day with several lightly blooming trees in the left and in the distance contrasted against a pale sky. To the right middle ground is a large single tree with several growing branches in early bloom. A rake leans against the tree-trunk. | image2 = Vincent Van Gogh 0018.jpg | width2 = 198 | caption2 = ''[[വ്യൂ ഓഫ് ആർലെസ്, ഫ്ലവറിങ്ങ് ഓർക്കാർഡ്സ്]]'', 1889, [[ന്യൂ പിനാക്കെതെക്ക്]]. | alt2 = foreground has three erect trees in front of water reflecting green plants behind it, while the background has rows of trees, a few buildings and either trees or hills. | image3 = Vincent van Gogh - Almond blossom - Google Art Project.jpg | width3 = 198 | caption3 = ''[[ആൽമണ്ട് ബ്ലോസംസ്]]'', 1890, [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം]]. | alt3 = foreground has three erect trees in front of water reflecting green plants behind it, while the background has rows of trees, a few buildings and either trees or hills.}} [[ഫ്ലവറിങ്ങ് ഓർച്ചെർഡ്സ്]] എന്നും ''ഓർച്ചെർഡ്സ് ഇൻ ബ്ലോസംസ്'' എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാറുള്ള ഒരു കൂട്ടം ചിത്രങ്ങൾ. വിൻസെന്റ് തൻറെ ആർലെസ് താമസക്കാലത്ത് ചെയ്തുതീർത്തവയാണ്. 1888 ഫെബ്രുവരിയിലാണ് വിൻസെൻറ് ആർലെസ്സിലെത്തിയത്. അത് വസന്തകാലത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു. ചുറ്റിലും പൂത്തുലഞ്ഞു നില്ക്കുന്ന ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ- ഒരു പുനർജന്മത്തിന്റെ പ്രതീകമായാണ് വിൻസെൻറ് ഇതിനെ വീക്ഷിച്ചത്. 14 ചിത്രങ്ങളടങ്ങുന്ന ഈ പരമ്പര വസന്തകാലത്തിന്റെ ശുഭാപ്തിവിശ്വസത്തിന്റേയും,സന്തോഷത്തിന്റേയും പ്രകടനമായി കലാനിരൂപകർ വിലയിരുത്തുന്നു. ഈ ചിത്രങ്ങളിലൊക്കെ വൃക്ഷങ്ങൾ പ്രകാശം പരത്തുന്നതായ അനുഭൂതി ഉളവാക്കുന്നു. ''ദി ചെറി ട്രീ'' എന്ന ചിത്രത്തെ കുറിച്ച് വാൻ ഗോഗ് തിയോക്ക് 1888 ഏപ്രിൽ 21 -ന് ഇങ്ങനെ എഴുതി,"എന്റെ കൈയ്യിൽ പൂത്തുനില്ക്കുന്ന പഴത്തോട്ടങ്ങളുടെ പത്തു വലിയ ചിത്രങ്ങളുണ്ട്. അതിലൊരെണ്ണം ''ചെറി ട്രീ''യുടെ ചിത്രമാണ്, അതു പക്ഷെ ഞാൻതന്നെെ പാഴാക്കി."<ref>Pickvance (1984), pp. 45–53</ref>. ''വ്യൂ ഓഫ് ആർലെസ്, ഫ്ലവറിങ്ങ് ഓർചെർഡ്സ്'' എന്നീ ചിത്രങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="H385">Hulsker (1980), 385</ref>. വിൻസെൻറ് തെക്കൻ ഫ്രാൻസിലെ സസ്യജാലങ്ങളിലും അവിടത്തെ പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങളിലും ആകർഷകനായി. ആർലെസിനരികെയുള്ള തോപ്പുകളും പാടങ്ങളും അദ്ദേഹം സന്ദർശിച്ചു. അവിടത്തെ മെഡറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥ പ്രദാനം ചെയ്ത തെളിച്ചമേറിയ പ്രകാശം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചായപലകയേയും പ്രകാശമാനമാക്കി. ===സൺ ഫ്ലവേഴ്സ്- സൂര്യകാന്തി പൂക്കളും മറ്റും=== പൂക്കൾക്ക് പ്രാധാന്യം നല്കിക്കൊണ്ടുള്ള നിരവധി പ്രകൃതി ദൃശ്യങ്ങൾ വിൻസെൻറ് വരച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽ ''വ്യൂ ഓഫ് ആർലെസ് വിത്ത് ഐറിസെസ്'' , ഐറിസെസ്, [[സൺഫ്ലവേഴ്സ്]]<ref>"[http://www.vggallery.com/misc/sunflowers.htm Letter 573]" Vincent to Theo. 22 or 23 January 1889</ref>,ലൈലാക്സ്,റോസെസ് എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് വർണഭാഷയിലുള്ള പ്രാഗൽഭ്യവും ,[[ജാപ്പനീസ് ഉക്കിയോ-ഇ വുഡ്ബ്ലോക്ക് ശൈലി|ജാപ്പനീസ് ഉക്കിയോ-ഇ വുഡ്ബ്ലോക്ക് ശൈലിയിലുള്ള]] താത്പര്യവും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.<ref>Pickvance (1986), pp. 80–81; 184–87</ref> {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = VanGogh-View of Arles with Irises.jpg | width1 = 150 | caption1 = ''വ്യൂ ഓഫ് ആർലെസ് വിത്ത് ഐറിസെസ്'', 1888, [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം]], ആംസ്റ്റർഡാം. | alt1 = A field with flowers, various plants and trees in front of a several buildings (some of which are either tall or on a hill). | image2 = Irises-Vincent van Gogh.jpg | width2 = 168 | caption2 = ''[[ഐറിസെസ്]]'', 1889, [[ഗെറ്റി സെന്റർ]], ലോസ് ഏഞ്ചലെസ് | alt2 = A field of flowers. The foreground includes long green stems with blue flowers, while the background includes prominent gold flowers on the left; white flowers in the center and a field to the right.}} സൂര്യകാന്തി പൂക്കളുടെ രണ്ട് ചിത്രപരമ്പരകളിൽ ഒന്ന് 1887 -ൽ അദ്ദേഹം പാരീസിൽ താമസിക്കുന്ന കാലത്തും , രണ്ടാമത്തേത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആർലെസ് താമസകാലത്തും വരച്ചവയാണ്. പാരീസ് കാല ചിത്രങ്ങൾ വീണപൂക്കളുടേതാണ്. ആർലെസ് ചിത്രങ്ങളിൽ പുലർകാലപ്രകാശത്തിൽ പൂക്കൾ ഒരു പൂപാത്രത്തിൽ ഒരുക്കി വെച്ച നിലയിലും. വിൻസെൻറ് ഏറെ ശുഭാപ്തിവിശ്വാസിയായിരുന്ന 1888-ൽ ആണ് ആർലെസ് പരമ്പര വരച്ചുപൂർത്തിയായത്. ഇവയേയെല്ലാം ഗോഗിനു വേണ്ടി ഒരുക്കിയ മഞ്ഞവീടിന്റെ അലങ്കാരങ്ങൾ എന്ന പരമ്പരയിലും ഉൾപെടുന്നു. ആ പൂക്കളെല്ലാം കട്ടികൂടിയ ബ്രഷിന്റെ വരകൾകൊണ്ടും (ഇമ്പാസ്റ്റോ), ഭാരംകൂടിയ പെയിന്റിന്റെ പാളികൾകൊണ്ടും നിർമ്മിതമായതാണ്.<ref name="NatGs">"[http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers Sunflowers 1888]." [[National Gallery]], London; retrieved 12 September 2009.</ref> 1888 ആഗസ്തിലെ തിയോക്കുള്ള ഒരു കത്തിൽ വാൻ ഗോഗ് ഇങ്ങനെ എഴുതി, <blockquote>ഞാൻ കഠിന പ്രയത്നത്തിലാണ്,ഒപ്പം ഉത്സാഹഭരിതനും. മീൻസൂപ്പ് അകത്താക്കുന്ന മെർസെയിലുകാരന്റെ ആർത്തിയാണെനിക്ക്. എന്നാൽ ഞാൻ സൂര്യകാന്തിയുടെ ചിത്രങ്ങൾ വരക്കുകയാണെന്ന് അറിഞ്ഞാൽ നീ ഒട്ടും അത്ഭുതപ്പെടില്ല. ഈ ചിന്ത ഉദിച്ചശേഷം ഒരു ഡസനോളം പാനലുകൾ ഒരുക്കിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. എല്ലാ ദിവസവും പുലർകാലങ്ങളിൽ പൂക്കൾ വിടരുന്ന സമയത്ത് ഞാൻ വരയ്ക്കും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കാൻവാസിൽ നീലയും,മഞ്ഞയും നിറഞ്ഞു തുളുമ്പും. ഞാനിപ്പോൾ എത്തിനിൽക്കുന്നത് സൂര്യകാന്തിയുടെ നാലാമത്തെ ചിത്രത്തിലാണ്. ഈ നാലമത്തേത് 14 പൂക്കളുടെ കൂട്ടമാണ്.... അത് നമുക്ക് അത്യപൂർവമായ കാഴ്ചാനുഭൂതി തരുന്നു.<ref name="NatGs"/></blockquote> {{clear}} ===ഗോതമ്പ് പാടങ്ങൾ=== [[File:Vincent van Gogh (1853-1890) - Wheat Field with Crows (1890).jpg|right|thumb|370px|''[[വീറ്റ് ഫീൽഡ് വിത്ത് ക്രോസ്]]'', 1890, [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം]], ആംസ്റ്റർഡാം|alt=a golden-hued field with streaks of green and a blue sky and a flock of black birds in the background]] {{See also|Wheat Fields (Van Gogh series)|The Wheat Field}} [[പ്രമാണം:Vincent van Gogh - House at Auvers - Google Art Project.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|വീറ്റ് ഫീൽഡ് അറ്റ് ഒവേർസ് വിത് വൈറ്റ് ഹൗസ് ,1890 (ദി ഫിലിപ്സ് കലക്ഷൻ, വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.)]] ആർലെസ് ചുറ്റിനടന്നു കാണുന്നതിന്റെ ഫലമായി വിൻസെൻറ് അനേകം പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങൾ വരച്ചു. വിളവെടുപ്പ്,ഗോതമ്പ് പാടങ്ങൾ, ഗ്രാമീണ സ്ഥതിഗതികൾ, ഗ്രാമീണ മുഖങ്ങൾ ഇവയൊക്കെ കാൻവാസിലേക്കു പകർത്തി. അതിൽ ''ദി ഓൾഡ് മിൽ''(1888) എന്ന ചിത്രത്തിൽ അനന്തതയിലേക്കു നീണ്ടുകിടക്കുന്ന ഗോതമ്പു പാടങ്ങൾക്ക് പണിശാല അതിരു പാകുന്നു. അതാണ്, വിൻസെൻറ് 1888-ൽ പോൾ ഗോഗിനും,എമിലി ബെർനാർഡിനും, ചാൾസ് ലാവലിനുമായി കൈമാറ്റം ചെയ്ത ഏഴ് ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്ന്.<ref name="pick177">Pickvance (1984), 177</ref> ഹേഗ് ,പാരീസ്, ,ആന്റ്വർപ്പ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ താമസക്കാലത്ത് സ്വന്തം മുറിയുടെ ജനാലയിലൂടെ കാണുന്ന കാഴ്ചകൾ വിൻസെൻറ് വരച്ചിച്ചുണ്ട്. ആ പരമ്പരയുടെ ഉത്തുംഗ ശൃംഗത്തിലാണ് [[ദി വീറ്റ് ഫീൽഡ്]] പരമ്പരയെന്ന് നിരൂപകർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. സെയിന്റ് റെമി ചികിത്സാലയത്തിൽ തന്റെ മുറിക്കകത്തുനിന്ന് ജനാലയിലൂടെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞ കാഴ്ചകളാണവ.<ref>Hulsker (1980), pp. 390–94</ref> 1890-ൽ വിൻസെൻറ് ഓവേഴ്സിൽ എത്തിയ മെയ് മാസത്തിൽ , പച്ചനിറത്തിൽ തളിർത്തു നില്ക്കുന്ന ഗോതമ്പ് പാടങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ വശീകരിച്ചു. ജൂലൈയിൽ തിയോക്ക് എഴുതിയ കത്തിൽ ഇതേ കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നതിങ്ങനെയാണ്, "ഞാൻ ഇവിടത്തെ കുന്നുകളിലും അതിനുതാഴെ വിശാലമായി പരന്നു കിടക്കുന്ന സമതലങ്ങളിലും, അനന്തമായ സമുദ്രത്തിലും, നേർത്ത മഞ്ഞ നിറത്തിലും അലിഞ്ഞു പോവുകയാണ്."<ref name="EC">Edwards, Cliff. ''[http://books.google.com/books?id=fYA9QzwvsekC&printsec=frontcover Van Gogh and God: A Creative Spiritual Quest]''. Loyola University Press, 1989, p. 115; ISBN 0-8294-0621-2</ref> വീറ്റ്ഫീൽഡ്സ് അറ്റ് ഓവർസ് വിത് വൈറ്റ് ഹൗസ് എന്ന ചിത്രത്തിൽ നീലയും മഞ്ഞയും ചാരുതയാർന്ന വിധത്തിൽ സമ്മേളിച്ചിരിക്കുന്നു. തിയോക്കുള്ള ഒരു കത്തിൽ ''വാസ്റ്റ് ഫീൽഡ്സ് ഓഫ് വീറ്റ് അണ്ടർ ട്രബ്ൾഡ് സ്ക്കൈസ്'' എന്ന ചിത്രത്തെകുറിച്ച് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. തനിക്ക് ദുഃഖത്തെ തേടി പുറത്ത് പോകേണ്ട ആവശ്യമില്ലെന്ന് കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Letter 649</ref> [[വീറ്റ് ഫീൽഡ് വിത്ത് ക്രോസ്]] എന്ന ചിത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാനത്തെ നാളുകളിലെ മാനസികാവസ്ഥയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് ഹൾസ്കർ പറയുന്നു. കറുത്ത ആകാശവും ദുശ്ശകുനികളായ കാക്കകളും കലുഷിതമായ മനസ്സിന്റെ പ്രതിച്ഛായയാണെന്ന് ഹൾസ്കർ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.<ref>Hulsker (1990), 478–479</ref>. ചിത്രത്തിലെ ഇരുണ്ട നിറങ്ങളും കനത്തു തടിച്ച വരകളും ഭീഷണിയുടെ പ്രതീതി ഉളവാക്കുന്നുവത്രെ .<ref>Hulsker (1990).<!-- page(s)?? --></ref> ==പാരമ്പര്യം== ===മരണാനന്തര യശസ്സ്=== [[File:Vincent Van Gogh 0013.jpg|thumb|right|upright|''പെയിന്റർ ഓൺ ദി റോഡ് ടു ടാരാസ്കോൺ'', 1888 ആഗസ്ത്, വിൻസന്റ് വാൻ ഗോഗ് മോണ്ടാമജോറിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ, ഓയിൽ ഓൺ ക്യാൻവാസ്, 48 × 44 cm., മാഗ്ഡബെർഗ് എന്ന മ്യൂസിയത്തിലായിരുന്നു,എന്നാൽ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഉണ്ടായ തീയിൽ കത്തികരിഞ്ഞെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.|alt=man wearing a straw hat, carrying a canvas and paintbox, walking to the left, down a tree lined, leaf strewn countryroad]] 1880 കളിലെ ആദ്യത്തെ ചിത്രപ്രദർശനത്തിനു ശേഷം, വിൻസെൻറ് ഏറെ ശ്രദ്ധേയനായി. കലാകാരന്മാർ, ,കലാനിരൂപകർ , കലാ വിപണി, കലാസ്നേഹികൾ എന്നവരൊക്കെ ഉൾപെടുന്ന കലാസമൂഹത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ യശസ് വർധിച്ചു.<ref>John Rewald, ''Studies in Post-Impressionism'', ''The Posthumous Fate of Vincent van Gogh 1890–1970'', pp. 244–54, published by [[Harry N. Abrams]] (1986); ISBN 0-8109-1632-0.</ref> `1887-ൽ ആൻഡ്രേ ഓൻറ്വാൻ സംഘടിപ്പിച്ച പ്രദർശിനിയിൽ സ്യൂരെറ്റിൻറേയും സിഗ്ന്യാക്കിൻറേയും സൃഷ്ടികളോടൊപ്പം വിൻസെൻറിൻറേയും ചിത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. മാസികകളിൽ ചിത്രനിരൂപകർ വിൻസെൻറിൻറെ സൃഷ്ടികളെ അപഗ്രഥിച്ചു. മരണാനന്തരം ബ്രസ്സെൽസിലും,പാരീസിലും,ഹേഗിലും,ആന്റ്വെർപ്പിലും വാൻഗോഗ് സ്മാരക പ്രദർശിനികൾ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ [[ആംസ്റ്റർഡാം|ആംസ്റ്റർഡാമിലും]] കൊളോണിലും,ന്യൂയോർക്കിലും, ബെർലിനിലും ഇത്തരം പ്രദർശനങ്ങൾ സംയോജിതമായി.<ref>See Dorn, Leeman & alt. (1990)</ref> ഇവയൊക്കെ യുവതലമുറക്ക് കലയിൽ താത്പര്യം ജനിക്കാൻ പ്രചോദനങ്ങൾ നൽകി.<ref>Rewald, John. "The posthumous fate of Vincent van Gogh 1890–1970", ''Museumjournaal'', August–September 1970, Rewald (1986), p. 248</ref>. 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതിയായതോടെ വാൻഗോഗ് അതി ശ്രേഷ്ഠനായ കലാകാരനായി ചരിത്രം വിലയിരുത്തി.<ref>"[http://books.google.com/books?id=GVIEAAAAMBAJ&pg=PA82 Vincent van Gogh The Dutch Master of Modern Art has his Greatest American Show]," ''Life Magazine'', 10 October 1949, pp. 82–87.</ref><ref>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060417083052/http://www.nga.gov/education/classroom/self_portraits/bio_van_gogh.shtm |archivedate=17 April 2006 |url-status=dead |url=http://www.nga.gov/education/classroom/self_portraits/bio_van_gogh.shtm |title=Biography |publisher=National Gallery of Art, Washington D.C. |author= |date= |accessdate=19 July 2015}}</ref> 2007-ൽ ഒ ഡച്ച് ചരിത്രകാരന്മാർ സ്ക്കൂളുകളിൽ പഠിപ്പിക്കാനായി തയ്യാറാക്കിയ ചരിത്രപുസ്തകത്തിലെ (''കേനൺ ഓഫ് ഡച്ച് ഹിസ്റ്ററി'' ) 50 വിഷയങ്ങളിൽ [[റെംബ്രാന്റ്]] എന്ന ചിത്രകാരനും ,[[ഡെ സ്റ്റൈൽ|ഡെ സ്റ്റൈലിനും ഒപ്പം]] വിൻസെൻറ് വാൻഗോഗും ഇടം പിടിച്ചു. ലേലവിൽപ്പനയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലും,സ്വകാര്യ വിൽപ്പനകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലും, [[പാബ്ലോ പിക്കാസോ|പാബ്ലോ പിക്കാസോയുടെ]] ചിത്രങ്ങൾക്കൊപ്പം, വാൻ ഗോഗിന്റെ സൃഷ്ടികളാണ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും വിലയേറിയ ചിത്രങ്ങൾ. മിക്കവയും യു.എസ്‍ ഡോളർ 100 മില്ല്യണിനാണ് വിറ്റുപോയത്, അവയിൽ [[പോർട്ട്രെയിറ്റ് ഓഫ് ഡോ. ഗാച്ചെറ്റ്]] <ref>[http://www.artnet.com/magazine_pre2000/features/decker/decker11-4-98.asp Andrew Decker, "The Silent Boom"], ''Artnet.com''. Retrieved 14 September 2011.</ref>, [[:File:Vincent van Gogh - Portrait of Joseph Roulin.jpg|പോർട്ട്രെയിറ്റ് ഓഫ് ഡോക്ടർ റൗളിൻ]] ,[[ഐറിസെസ്]] എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. [[എ വീറ്റ് ഫീൽഡ് വിത്ത് സൈപ്രസെസ്സ്]] എന്ന ചിത്രം 1993-ൽ ആ സമയത്തെ ഉയർന്ന വിലയായിരുന്ന യു.എസ്$57 മില്ല്യണിനാണ് വിറ്റുപോയത്. സ്വഛായാചിത്രമായ [[സെൽഫ് പോർട്ട്രെയിറ്റ് വിത്ത് ബാൻഡേജഡ് ഇയർ]] സ്വകാര്യസംഗ്രാഹകൻ വിലക്കെടുത്തു, പിന്നീട് 1990 -കൾക്ക് ശേഷം അതിൻറെ വിലമതിപ്പ് 80- 90 മില്ല്യൺ ഡോളറാണെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.<ref>[http://www.theartwolf.com/10_expensive.htm G. Fernández, "The Most Expensive Paintings ever sold"], TheArtWolf.com; retrieved 14 September 2011.</ref> [[പ്രമാണം:Sunset at Montmajour 1888 Van Gogh.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|സൺസെറ്റ് അറ്റ് മോൺട് മജോർ 1888]] 2013 സെപ്തമ്പർ മുതൽ 2014 ജനവരി വരെ ആംസ്റ്റർഡാമിലെ [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം|വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയത്തിൽ]] പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ചിത്രമാണ് [[സൺസെറ്റ് അറ്റ് മോൺട്മാജോർ]] .<ref>{{cite news|title=Van Gogh landscape found in collector's attic|url=http://www.theaustralian.com.au/news/world/van-gogh-landscape-found-in-collectors-attic/story-e6frg6so-1226715681388?utm_source=The%20Australian&utm_medium=email&utm_campaign=editorial&net_sub_uid=44933799|accessdate=13 September 2013|newspaper=The Australian|date=10 September 2013|agency=Associated Press|archive-date=2015-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150613031113/http://www.theaustralian.com.au/news/world/van-gogh-landscape-found-in-collectors-attic/story-e6frg6so-1226715681388?utm_source=The%20Australian&utm_medium=email&utm_campaign=editorial&net_sub_uid=44933799|url-status=dead}}</ref> ഇത് വിൻസെൻറിൻറെ ചിത്രമാണെന്ന വിശ്വാസത്തിലാണ് നോർവീജിയൻ വ്യവസായി ക്രിസ്റ്റ്യൻ നികോളെ മുസ്തദ് ഇതു വാങ്ങിച്ചത്. എന്നാൽ ഇതൊരു വ്യജനാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധാരണയിൽ തന്റെ മച്ചിൻപുറത്ത് ഉപേക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടു. 1888ജൂലൈ 5-ന് തിയോക്കയച്ച കത്തിൽ ഈ ചിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശമുണ്ട്<ref>{{Cite web|url=http://www.vggallery.com/letters/to_theo_arles.htm|title=Vincent van Gogh: The Letters(Arles 1888-89), Letter 508|access-date=2019-05-24|last=|first=|date=|website=vggallery.com|publisher=}}</ref>. വിൻസന്റ് തിയോക്കയച്ച കത്തുകളുടെ പ്രദർശിനി 2009 ഒക്ടോബർ മുതൽ 2010 ജനുവരി വരെ [[വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയം|വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയത്തിൽ]] ഇടം നേടി.<ref>[http://www.theartnewspaper.com/whatson/results.asp?id=1101129 Exhibition of van Gogh letters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120205555/http://www.theartnewspaper.com/whatson/results.asp?id=1101129 |date=2012-11-20 }}, theartnewspaper.com; retrieved 7 October 2009.</ref> അവ പിന്നീട് ലണ്ടണിലെ [[റോയൽ അക്കാദമി]] യിലേക്ക് മാറ്റപ്പെട്ടു, ജനുവരി മുതൽ ഏപ്രിൽ വരെ അവിടെ പ്രദർശനത്തിന് വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.royalacademy.org.uk/exhibitions/vangogh|title=The Real Van Gogh: The Artist and His Letters|accessdate=24 March 2010|publisher=[[Royal Academy of Arts]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100323193737/http://www.royalacademy.org.uk/exhibitions/vangogh|archivedate=2010-03-23|url-status=dead}}</ref> 2013 മെയ് 1 മുതൽ 2014 ജനുവരി 12 വരെ വാൻ ഗോഗ് മ്യൂസിയത്തിൽ ''വാൻ ഗോഗ് അറ്റ് വർക്ക്'' എന്ന പേരിൽ 200 പെയിന്റിങ്ങുകളും,ഡ്രോയിങ്ങുകളും, പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു ,അവയിൽ 150 എണ്ണം വാൻ ഗോഗിന്റേതും ബാക്കി ,[[പോൾ ഗോഗിൻ|പോൾ ഗോഗിന്റേയും]] [[എമിലി ബെർനാർഡ്|എമിലി ബെർനാർഡിന്റേതുമായിരുന്നു]].<ref>[http://www.nytimes.com/2013/04/30/arts/30iht-vangogh30.html?smid=fb-share&_r=0 Profile], nytimes/com, 30 April 2013; accessed 20 November 2014.</ref> ===പിന്തുടർച്ചക്കാർ=== ദി പവർ ഓഫ് ആർട്ട് എന്ന പുസ്തകത്തിൽ സൈമൺ ഷാമാ പറയുന്നു കാലാന്തരത്തിൽ വാൻഗോഗിന് അസംഖ്യം പിന്തുടർച്ചക്കാർ ഉണ്ടായെന്ന്. വാൻ ഗോഗിന്റെ രചനാ രീതി അനുകരിച്ച വില്ലെം ഡി കൂനിംഗ് , ഹോവാർഡ് ഹോഡ്ഗിൻ, [[ജാക്സൺ പൊള്ളോക്ക്]] എന്നിവരേയൊക്കെ ഷാമാ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 1940 കളിലേയും, 1950 കളിലേയും [[അബ്സ്റ്റ്രാക്റ്റ് എക്സ്പ്രെഷനിസം]] ശൈലി ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവന്നതിൽ വാൻഗോഗിന്റെ ചിത്രങ്ങളുടെ സ്വാധീനം കാണാം. ചിത്രകലാനിരൂപകയായ സ്യു ഹബാർഡിന്റെ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെയാണ്:"20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വാൻ ഗോഗ്, എക്സപ്രഷനിസ്റ്റുകൾക്ക് ചിത്രത്തിന്റെ പ്രതലത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങി നിൽക്കാതെ അനന്തതയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതും, നിഗൂഢ സത്യങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ ഒരു പുതിയ പെയിന്റിങ്ങിന്റെ ഭാഷ നൽകി. ഇത് ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമായിരുന്നില്ല. കാരണം ഈ ഏതാണ്ട് ഇതേ സമയത്താണ് [[സിഗ്മണ്ട് ഫ്രോയിഡ്]] മനസ്സിന്റെ ആഴങ്ങളെന്ന അവബോധത്തിലേക്ക് തുരന്ന് പോയികൊണ്ടിരുന്നത്. വർണഭാഷയിലൂടെ ആശയപ്രകാശനം ചെയ്ത വാൻ ഗോഗിനെ അദ്ദേഹം അർഹിക്കുന്ന [[ആധൂനിക കല]]യുടെ ഉപജ്ഞാതാവ് എന്ന സ്ഥാനത്തെത്തിച്ചു."<ref>Hubbard, Sue. [http://www.suehubbard.com/sue-hubbard-on-vincent-van-gogh.htm ''Vincent Van Gogh and Expressionism''], suehubbard.com; retrieved 3 July 2010. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130606135737/http://www.suehubbard.com/sue-hubbard-on-vincent-van-gogh.htm |date=2013-06-06 }}</ref> 1947-ൽ പാരിസിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഓറഞ്ചേറിയയിലെ ചിത്രഗാലറിയിൽ വാൻഗോഗിന്റെ ശ്രേഷ്ഠമായ പെയിറ്റിംഗുകളുടെ പ്രദർശനി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഗാലറിയുടെ ഉടമയായ പിയർ ലീബ് ഇതേക്കുറിച്ചെഴുതാൻ അൻറോണിയോ അർട്വാഡ് എന്ന സാഹിത്യകാരനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.<ref>Isabelle Cahn (dir.), Van Gogh/Artaud. Le suicidé de la société, Paris: Musée d'Orsay/Skira, 2014.</ref> ''വാൻ ഗോഗ് ല സൂസൈഡി ഡി ലാ സൊസൈറ്റി( സമൂഹം ആത്മഹത്യയിലെത്തിച്ച വാൻ ഗോഗ് )'' എന്ന പേരിൽ അർട്വാഡ് ഒരു പുസ്തകം എഴുതുകയാണുണ്ടായത്. ആർട്ട്വാഡിൻറെ അഭിപ്രായത്തിൽ വാൻഗോഗിന്റെ മാനസികനിലക്ക് യാതൊരു തകരാറും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ സമകാലികരായ ബുദ്ധിഹീനർക്കു കഴിഞ്ഞില്ല, അതാണ് വാൻഗോഗിനെ ആത്മഹത്യക്കു പ്രേരിപ്പിച്ചത് എന്നാണ്.<ref>[http://www.musee-orsay.fr/index.php?id=649&tx_ttnews%5Btt_news%5D=37162&no_cache=1 <nowiki>http://www.musee-orsay.fr/index.php?id=649&tx_ttnews[tt_news]=37162&no_cache=1</nowiki>] . See the Paris exhibition dedicated to the links between Van Gogh and Artaud, "Van Gogh/Artaud. Le suicidé de la société", which ran from March until July 2014 at the Musée d'Orsay, and resulted in the exhibition catalogue Isabelle Cahn (dir.), Van Gogh/Artaud. Le suicidé de la société, Paris: Musée d'Orsay/Skira, 2014.</ref> രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ നശിച്ചുപോയ വാൻ ഗോഗിന്റെ ''ദി പെയിന്റർ ഓൺ ദി റോഡ് ടു ടാരാസ്കോൺ'' എന്ന ചിത്രത്തെ 1957-ൽ ഫ്രാൻസിസ് ബേക്കൺ എന്ന ചിത്രകാരൻ പുനരുത്പാദിപ്പിച്ചു. ബേക്കണെ ആകർഷിച്ചത് അദ്ദേഹം ''ഹോണ്ടിങ്ങ്''<nowiki> എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച ആ ഒരു ചിത്രത്തിലെ മനുഷ്യരൂപം മാത്രമല്ല മറിച്ച് വിൻസന്റ് വാൻ ഗോഗ് എന്ന കലാകാരനും വ്യക്തിയും കൂടിയായിരുന്നു. തിയോക്കുള്ള കത്തിലെ വരികൾ എടുത്തു പറയുന്നുമുണ്ട് : "[യ]ഥാർത്ഥ കലാകാരന്മാർ വസ്തുക്കളെ യഥാതഥമായി വരക്കാറില്ല...[അ]വർ അവ ഉളവാക്കുന്ന അനുഭൂതിയെയാണ് വരക്കാറ്."</nowiki><ref>Farr, Dennis, Michael Peppiatt & Sally Yard. ''Francis Bacon: A Retrospective''. Harry N. Abrams (1999). p. 112; ISBN 0-8109-2925-2</ref> <br /> == വാൻഗോഗ് വരച്ച ചിത്രങ്ങളിൽ ചിലത് == <gallery> Vincent Van Gogh - The Potato Eaters.png|ദി പോട്ടാറ്റൊ ഈറ്റേഴ്സ് Vincent Willem van Gogh 127.jpg|സൺഫ്ലവർ VanGogh-starry night ballance1.jpg|ദി സ്റ്റാറി നൈറ്റ് VanGoghIrises2.jpg|ഐറിസസ് Portrait of a Peasant by Vincent van Gogh.jpg|ഒരു കർഷകന്റെ ഛായാചിത്രം The Mulberry Tree by Vincent Van Gogh.jpg|മൾബറി മരം Head of a Peasant Woman in a White Bonnet by Vincent van Gogh.jpg| ഗ്രാമീണസ്ത്രീ Van Gogh - Drei Paar Schuhe.jpeg|മൂന്നു ജോഡി ഷൂസുകൾ( പാരിസ് 1886) Vangoghmuseum-d0432V1962r-800.jpg|സ്വഛായാചിത്രം(1887) Vincent Willem van Gogh 025.jpg|വിതയക്കുന്നവൻ( 1889) Van Gogh - Der Schnitter (Nach Millet).jpeg|കൊയ്യുന്നവൻ(1889 ) Van Gogh - Der Drescher (nach Millet).jpeg|മെതിയ്ക്കുന്നവൻ (1889) </gallery> == അവലംബം == {{reflist|19em}}<br /> <br /> == മറ്റ് വെബ് വിലാസങ്ങൾ == *[http://www.vangoghmuseum.nl/ വാൻ‌ഗോഗ് മ്യൂസിയം, ആംസ്റ്റർഡാം] * [http://www.vggallery.com/ വിൻസന്റ് വാൻ‌ഗോഗിന്റെ എല്ലാ രചനകളും] * [http://www.webexhibits.org/vangogh/ വാൻ‌ഗോഗിന്റെ എഴുത്തുകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160724135134/http://www.webexhibits.org/vangogh/ |date=2016-07-24 }} == കണ്ണികൾ == {{wikiquote|വിൻസെന്റ് വാൻ ഗോഗ്}} ==കുറിപ്പുകൾ== <references group="n"/> ==കുറിപ്പുകൾ== <references group="Note"/> <references group="note"/> [[വർഗ്ഗം:1853-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1890-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 30-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 29-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡച്ച് ചിത്രകാരന്മാർ|വിൻസന്റ് വാൻ‌ഗോഗ്]] [[വർഗ്ഗം:വിൻസന്റ് വാൻഗോഗ്]] rg1kk7y8xwgic630bboqh4wg3zjvhap 0 14399 4681083 4666319 2026-10-29T00:01:36Z Vishkailas 214655 /* വിദ്യാഭ്യാസം */ 4681083 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|United Kingdom}} {{otheruses|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം (വിവക്ഷകൾ)}} {{refimprove|date=2025 മേയ്}} {{essay-like|date=2025 ജനുവരി}} <!--{{വിവക്ഷ|ഐക്യരാജ്യം (യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം)}}--> {{Infobox country | common_name = യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം | linking_name = the United Kingdom<!--Note: "the" required here as this entry used to create wikilinks--> | conventional_long_name = യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ ആൻഡ് നോർത്തേൺ അയർലൻഡ് | image_flag = Flag of the United Kingdom (1-2).svg | alt_flag = A flag composed of a red cross edged in white and superimposed on a red saltire, also edged in white, superimposed on a white saltire on a blue background | image_coat = | other_symbol = [[File:Coat of arms of the United Kingdom (2022, both variants).svg|250px]]<br>Used in relation to Scotland (right) and elsewhere (left) | other_symbol_type = [[Coat of arms of the United Kingdom|Coats of arms]]: | national_anthem = "[[God Save the King]]"{{Efn|"God Save the King" is the [[national anthem]] by custom, not statute, and there is no authorised version. Typically only the first verse is usually sung, although the second verse is also often sung as well at state and public events.<ref>{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live }}</ref> The words ''King, he, him, his'', used at present, are replaced by ''Queen, she, her'' when the monarch is female.}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:United_States_Navy_Band_-_God_Save_the_Queen.ogg|God Save the King / Queen <!-- Do not change file name due to computer error without ensuring that the file is playable. -->]]</div> | image_map = {{Switcher|[[File:Europe-UK (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Show globe|[[File:Europe-UK.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Europe|[[File:United Kingdom (+overseas territories and crown dependencies) in the World (+Antarctica claims).svg|upright=1.15|frameless]]|Show [[British Overseas Territories]] and [[Crown Dependencies]]|[[File:Territorial waters - United Kingdom.svg|upright=1.15|frameless]]|Show [[Exclusive economic zone of the United Kingdom|its exclusive economic zones]]|default=1}} | map_caption = | capital = [[London|ലണ്ടൺ]] | coordinates = {{Coord|51|30|N|0|7|W|type:city_region:GB}} | largest_city = തലസ്ഥാനം | languages_type = [[National language|ദേശീയഭാഷ]] | languages = {{indented plainlist| * [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] <!--Note: Just English, don't add "British English".--> }} | languages2_type = പ്രാദേശീക, ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകൾ{{Efn|Scots, Ulster Scots, Welsh, Cornish, Scottish Gaelic and Irish are classed as [[Regional language|regional]] or [[Minority language|minority]] languages under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]].<ref name="reglang">{{Cite web |title=List of declarations made with respect to treaty No. 148 |url=http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&NT=148&VL=1 |access-date=12 December 2013 |publisher=[[Council of Europe]] |archive-date=12 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212175720/http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&NT=148&VL=1 |url-status=dead }}</ref> These include defined obligations to promote those languages.<ref>{{Cite web |title=Welsh language on GOV.UK – Content design: planning, writing and managing content – Guidance |url=https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |access-date=3 August 2018 |website=gov.uk |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014121/https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |url-status=live }}; {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014119/https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |url-status=live }}; {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=2 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802010917/https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |url-status=live }}</ref> See also [[Languages of the United Kingdom]]. Welsh has limited ''[[officially]]'' official status in Wales, as well as in the provision of national government services provided for Wales.}} | languages2 = {{Hlist <!--Anglo--> |[[Scots language|സ്കോട്ട്സ്]] |[[Ulster Scots dialects|അൾസ്റ്റർ സ്കോട്ട്സ്]] <!--Brittonic--> |[[Welsh language|വെൽഷ്]] |[[Cornish language|കോർണിഷ്]] <!--Goidelic--> |[[Scottish Gaelic|സ്കോട്ടിഷ് ഗലെയിക്]]<!--Keep "Scottish Gaelic"; people will find "Gaelic" confusing, as the Irish language is also commonly called "Gaelic"--> |[[Irish language|ഐറിഷ്]] |[[British Sign Language|ബ്രിട്ടീഷ് ആംഗ്യഭാഷ]] }} | ethnic_groups = {{unbulleted list | 81.7% [[White people in the United Kingdom|വെള്ളക്കാർ]] | 9.3% [[British Asian|ഏഷ്യൻ]] | 4.0% [[Black British|കറുത്തവർ]] | 2.9% [[Mixed (United Kingdom ethnicity category)|മിക്സഡ്]] | 2.1% [[Other ethnic groups in the United Kingdom|മറ്റുള്ളവർ]] }} | ethnic_groups_year = [[2021 United Kingdom census|2021]] | ethnic_groups_ref = {{Efn|name=Census2021/22|Scotland held its census a year later after England, Wales and Northern Ireland due to the COVID-19 pandemic. As a result, the data shown is from two separate years.}}<ref name="2021 census - ethnicity - England and Wales">{{cite web |title=Ethnic group |url=https://www.ons.gov.uk/datasets/TS021/editions/2021/versions/3/filter-outputs/2c225a7b-0b5a-4a56-825e-2d6df1c6be93 |date=28 March 2023 |website=Office for National Statistics |access-date=28 May 2024 |archive-date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528084856/https://www.ons.gov.uk/datasets/TS021/editions/2021/versions/3/filter-outputs/2c225a7b-0b5a-4a56-825e-2d6df1c6be93 |url-status=live }}</ref><ref name="2021 census - ethnicity - Northern Ireland">{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b01.xlsx |title=MS-B01 Ethnic group |author=<!--Not stated--> |date=30 November 2023 |website=[[Northern Ireland Statistics and Research Agency]] |access-date=28 May 2024 |archive-date=12 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230812142657/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b01.xlsx |url-status=live }}</ref><ref name="2021 census - ethnicity and religion - Scotland">{{Cite web |title=Ethnic group, national identity, language and religion |url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/search-the-census#/location/topics/list?topic=Ethnic%20group,%20national%20identity,%20language%20and%20religion&categoryId=1 |access-date=28 May 2024 |website=Scotland's Census |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514142653/https://www.scotlandscensus.gov.uk/search-the-census#/location/topics/list?topic=Ethnic%20group,%20national%20identity,%20language%20and%20religion&categoryId=1 |url-status=live }}</ref> | religion = {{unbulleted list | 46.5% [[Religion in the United Kingdom#Christianity|ക്രിസ്തുമതം]] | 37.8% [[Irreligion in the United Kingdom|മതമില്ല]] | 6.5% [[Islam in the United Kingdom|ഇസ്ലാം]] | 1.7% [[Hinduism in the United Kingdom|ഹിന്ദുമതം]] | 0.9% [[Sikhism in the United Kingdom|സിക്ക്]] | 0.5% [[Buddhism in the United Kingdom|ബുദ്ധമതം]] | 0.5% [[British Jews|യഹൂദമതം]] | 0.6% [[Religion in the United Kingdom|മറ്റുള്ളവർ]] | 5.9% not stated }} | religion_year = 2021 | religion_ref = {{Efn|name=Census2021/22}}<ref name="2021 census - religion - England and Wales">{{cite web |title=Religion (detailed) |url=https://www.ons.gov.uk/datasets/TS031/editions/2021/versions/4/filter-outputs/0ec10f6a-4f46-4655-b634-57e540601744 |date=5 April 2023 |website=Office for National Statistics |access-date=28 May 2024 |archive-date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528153440/https://www.ons.gov.uk/datasets/TS031/editions/2021/versions/4/filter-outputs/0ec10f6a-4f46-4655-b634-57e540601744 |url-status=live }}</ref><ref name="2021 census - religion - Northern Ireland">{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b21.xlsx |title=MS-B21 Religion - full detail |author=<!--Not stated--> |date=31 May 2023 |website=Northern Ireland Statistics and Research Agency |access-date=28 May 2024 |archive-date=13 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613221149/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b21.xlsx |url-status=live }}</ref><ref name="2021 census - ethnicity and religion - Scotland" /> | demonym = {{hlist |[[British people|British]] |[[Briton]] }} | government_type = Unitary [[Constitutional monarchy#England, Scotland and the United Kingdom|parliamentary constitutional monarchy]]{{Efn|Although the United Kingdom has traditionally been seen as a [[unitary state]], an alternative description of the UK as a "union state", put forward by, among others, [[Vernon Bogdanor]],<ref>{{Cite book |last=Bradbury |first=Jonathan |url=https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA19 |title=Constitutional Policy and Territorial Politics in the UK: Volume 1: Union and Devolution 1997–2012 |date=2021 |publisher=Policy Press |isbn=978-1-5292-0588-6 |pages=19–20 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204328/https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA19#v=onepage&q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&f=false |url-status=live }}</ref> has become increasingly influential since the adoption of devolution in the 1990s.<ref>{{Cite book |last=Leith |first=Murray Stewart |url=https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&q=Uk+%2522unitary+state%2522&pg=PA39 |title=Political Discourse and National Identity in Scotland |date=2012 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8862-3 |page=39 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204223/https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&q=Uk+%2522unitary+state%2522&pg=PA39#v=onepage&q=Uk%20%2522unitary%20state%2522&f=false |url-status=live }}</ref> A union state is considered to differ from a unitary state in that while it maintains a central authority it also recognises the authority of historic rights and infrastructures of its component parts.<ref>{{Cite book |last1=Gagnon |first1=Alain-G. |url=https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA47 |title=Multinational Democracies |last2=Tully |first2=James |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80473-8 |page=47 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204329/https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA47#v=onepage&q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&f=false |url-status=live }}; {{Cite book |last=Bogdanor |first=Vernon |title=Constitutional Reform in the United Kingdom: Practice and Principles |date=1998 |publisher=Hart Publishing |isbn=978-1-901362-84-8 |editor-last=Beatson |editor-first=Jack |location=Oxford |page=18 |chapter=Devolution: the Constitutional Aspects |chapter-url=https://books.google.com/books?id=YEEgDsCYmbQC&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA18 }}</ref>}} | leader_title1 = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]] | leader_name1 = [[Charles III]] | leader_title2 = [[Prime Minister of the United Kingdom|Prime Minister]] | leader_name2 = [[Keir Starmer]] <!--Do NOT change the name to Sir Keir Starmer without discussion in the talk page. --> | legislature = [[Parliament of the United Kingdom|Parliament]] | upper_house = [[House of Lords]] | lower_house = [[House of Commons of the United Kingdom|House of Commons]] | sovereignty_type = [[Formation of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland|Formation]] | established_event1 = [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|Laws in Wales Acts]] | established_date1 = 1535 and 1542 | established_event2 = [[Union of the Crowns]] | established_date2 = 24 March 1603 | established_event3 = [[Treaty of Union]] | established_date3 = 22 July 1706 | established_event4 = [[Acts of Union 1707|Acts of Union of England and Scotland]] | established_date4 = 1 May 1707 | established_event5 = [[Acts of Union 1800|Acts of Union of Great Britain and Ireland]] | established_date5 = 1 January 1801 | established_event6 = [[Irish Free State Constitution Act 1922|Irish Free State Constitution Act]] | established_date6 = 6 December 1922 | area_label = Total{{efn|name=ONSArea|[[Office for National Statistics|ONS]] Standard Area Measurement, 'area to mean high water'. Excludes the [[Crown Dependencies]] and [[British Overseas Territories]].}} | area_km2 = 244376 | area_footnote = <ref name="ONS Standard Area Measurement">{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |author=<!--Not stated--> |date=31 May 2024 |website=[[ONS Open Geography Portal|Open Geography Portal]] |publisher=Office for National Statistics |access-date=7 June 2024 |archive-date=7 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240607052407/https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |url-status=live }}</ref> | area_rank = 78th | area_sq_mi = auto | area_label2 = Land{{efn|name=ONSLandArea|[[Office for National Statistics|ONS]] Standard Area Measurement, 'area to mean high water excluding inland water'. Excludes the [[Crown Dependencies]] and [[British Overseas Territories]].}} | area_data2 = {{convert|{{UK subdivision area|GSS=K02000001}}|km2|sqmi|abbr=on}} | percent_water = | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 68,265,209<ref name="ONS.UK-Population">{{cite web |title=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2023 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest |publisher=[[Office for National Statistics]] (ONS) |website=www.ons.gov.uk |date=2024-10-08}}</ref> | population_estimate_year = 2023 | population_estimate_rank = 21st | population_census = 66,940,559{{Efn|name=Census2021/22}}<ref name="2021 census - population - England and Wales">{{cite web |title=Population and household estimates, England and Wales: Census 2021, unrounded data |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021unroundeddata |date=2 November 2022 |website=Office for National Statistics |access-date=28 May 2024}}</ref><ref name="2021 census - population - Northern Ireland">{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |title=2021 Census |author=<!--Not stated--> |website=[[Northern Ireland Statistics and Research Agency]] |access-date=28 May 2024 |archive-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703182652/https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |url-status=live }}</ref><ref name="2021 census - population - Scotland">{{Cite web |title=Quality Assurance report – Unrounded population estimates and ethnic group, national identity, language and religion topic data |website=Scotland's Census |date=21 May 2024 |url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/ |access-date=28 May 2024 |archive-date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528160444/https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/ |url-status=live }}</ref> | population_census_year = 2021 | population_census_rank = | population_density_km2 = 281 | population_density_sq_mi = auto | population_density_rank = 51st | pop_den_footnote = <ref name="ONS.UK-Population"/> | GDP_PPP = {{increase}} $4.282&nbsp;trillion<ref name="IMF DataMapper">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/GBR |title=IMF DataMapper: United Kingdom |website=[[International Monetary Fund]] |date=22 October 2024 |access-date=11 November 2024}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 10th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $62,574<ref name="IMF DataMapper" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 28th | GDP_nominal = {{increase}} $3.588&nbsp;trillion<ref name="IMF DataMapper" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 6th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $52,423<ref name="IMF DataMapper" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 20th | Gini = 35.4 | Gini_year = 2021 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref>{{Cite web |title=Income inequality |url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |access-date=12 February 2024 |website=OECD Data |publisher=[[OECD]] |archive-date=1 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701171540/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |url-status=live }}</ref> | HDI = 0.940<!--number only--> | HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year.--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}</ref> | HDI_rank = 15th | currency = [[Pound&nbsp;sterling]]{{Efn|Some of the devolved countries, Crown Dependencies and British Overseas Territories issue their own sterling banknotes or currencies, or use another nation's currency. See [[List of British currencies]].}} ([[£]]) | currency_code = GBP | utc_offset = +0 | time_zone = [[Greenwich Mean Time|GMT]] | utc_offset_DST = +1 | time_zone_DST = [[British Summer Time|BST]]{{Efn|Also observed by the [[Crown Dependencies]]. For further information, see [[Time in the United Kingdom]].}} | DST_note = | date_format = {{Abbr|dd|day}}/{{Abbr|mm|month}}/{{Abbr|yyyy|year}} ([[Anno Domini|AD]]){{efn|The UK Government uses the [[ISO 8601]] format, {{Abbr|yyyy|year}}-{{Abbr|mm|month}}-{{Abbr|dd|day}} for machine-readable dates and times.<ref>{{cite web |title=Formatting dates and times in data |url=https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |date=9 August 2022 |website=[[gov.uk]] |publisher=[[Government of the United Kingdom|HM Government]] |access-date=1 June 2024 |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509092813/https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |url-status=live }}</ref> See [[Date and time notation in the United Kingdom]].}} | drives_on = left{{Efn|Except two overseas territories: [[Gibraltar]] and the [[British Indian Ocean Territory]]}} | calling_code = [[Telephone numbers in the United Kingdom|+44]]{{Efn|[[Telephone numbers in the United Kingdom#Telephone numbers in Overseas Territories|Excludes most overseas territories]]}} | cctld = [[.uk]]{{Efn|The [[.gb]] domain is also reserved for the UK, but has been little used.}} }} [[പ്രമാണം:Europe-UK.svg|thumb|400px|യു.കെ.യുടെ സ്ഥാനം കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം. കടുംപച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നതാണ്‌ യു.കെ. ഇളം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നത് [[യുറോപ്യൻ യൂണിയൻ]] രാജ്യങ്ങളെയാണ്‌]] യൂറോപ്പ് ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ [[ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ]] ദ്വീപുകളിലെ [[ഇംഗ്ലണ്ട്]], [[സ്കോട്ട്‌ലാന്റ്]], [[വെയിൽസ്]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളും, അയർലന്റ് ദ്വീപിലെ [[ഉത്തര അയർലണ്ട്|ഉത്തര അയർലണ്ടും]] ഉൾപ്പെട്ട കൂട്ടായ്മയാണ്‌ (ഐക്യരാജ്യം) '''യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം ഓഫ് ഗ്രേറ്റ്‌ ബ്രിട്ടൻ ആൻഡ് നോർത്തേൺ അയർലണ്ട് അഥവാ യൂകെ'''. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി വടക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിൽ യൂറോപ്യൻ വൻകരയുടെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കൂട്ടം ദ്വീപുകളാണ് യുകെയുടെ ഭാഗമായുള്ളത്. യുകെയുടെ ഭാഗമായ രാജ്യങ്ങളിൽ [[ഇംഗ്ലണ്ട്]] ആണ് ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം. ബ്രിട്ടീഷ് രാജ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനവും ഇത് തന്നെ. ശിലായുഗം മുതൽ ഇവിടെ മനുഷ്യവാസം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നാണു പുരാവസ്തു പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. AD അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ പ്രദേശ്ത്ത് കുടിയേറി പാർത്ത ആങ്ലെസ് എന്ന ജെർമൻ ഗോത്രവർഗത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്നു ആണ് ഇംഗ്ലണ്ട് എന്ന് പേര് ഉണ്ടായത്. AD 927 മുതൽ ഒരു ഏകീക്രിത രാജ്യം ആയിരുന്നു. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ബ്രിട്ടൺ ഒരു പ്രബല ശക്തി ആവുകയും ലോകത്തെമ്പാടും തന്റെ രാഷ്ട്രീയ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തുകയും ചെയ്തു. പാർലിമെണ്ടറി ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥ, വ്യവസായ വിപ്ലവം എന്നിവ ഉൽഭവിച്ചത് ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ആണ്. ലോകത്തെല്ലായിടത്തും ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ മാതൃരാജ്യം കൂടിയാണ് യുകെയുടെ പ്രധാന ഭാഗമായ ഇംഗ്ലണ്ട് (മെയിൻ ലാൻഡ്). [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസിലാൻഡ്]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി താമസിച്ച ജനതയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആയിരുന്നു. അങ്ങനെയാണ് ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയും സംസ്കാരവും വ്യാപകമായത്. ഇന്നും കാനഡ, ഓസ്ട്രേലിയ, ന്യൂസിലാൻഡ് തുടങ്ങിയ പല പ്രമുഖ രാജ്യങ്ങളുടെയും ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് രാജകുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ വടക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലുള്ള ആറ് സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു മേഖല ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നു (ഇത് യുകെയുടെ ഭാഗമല്ല). യുകെ ഒരു വികസിത രാജ്യമാണ്. [[ജനാധിപത്യം]], വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യം, [[മതേതരത്വം]], സാമൂഹിക സുരക്ഷ എന്നിവ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഒരു ക്ഷേമരാജ്യം കൂടിയാണിത്. വ്യവസായം, വ്യാപാരം, ഗവേഷണം, കണ്ടുപിടുത്തങ്ങൾ, ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ, വിദ്യാഭ്യാസം, ലിംഗ സമത്വം, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം, സാമൂഹിക ക്ഷേമം, [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യ പരിരക്ഷ]], [[വിനോദസഞ്ചാരം]] തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ യുകെ ഏറെ മുന്നിലാണ്<ref>{{Cite web|url=https://ukmalayalam.co.uk/fundamental-priciples-of-british-life/|title=|access-date=2024-12-15|archive-date=2024-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215142005/https://ukmalayalam.co.uk/fundamental-priciples-of-british-life/|url-status=dead}}</ref>. കേരളത്തിൽ നിന്നുൾപ്പടെ ധാരാളം വിദഗ്ധ ജോലിക്കാർ കുടിയേറുന്ന ഒരു രാജ്യം കൂടിയാണ് യൂകെ; പ്രത്യേകിച്ചും മെഡിസിൻ, [[നഴ്‌സിങ്]], സോഷ്യൽ വർക്ക്, ഹോട്ടൽ മാനേജ്മെന്റ് ആൻഡ് കാറ്ററിംഗ്, [[ഐടി]], എഞ്ചിനീയറിങ്, ഒക്കുപെഷണൽ തെറാപ്പി, ഫാർമസി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ. കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ധാരാളം നഴ്സുമാരെ യൂകെയിലെ ആശുപത്രികളിൽ നിയമിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ ധാരാളം മലയാളി നഴ്സുമാരെ യുകെയിൽ കാണാം. മലയാളികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദേശ ജോലിക്കാർക്ക് തദ്ദേശീയരിൽ നിന്നു റേസിസം നേരിടേണ്ടി വരുന്ന സാഹചര്യം പലപ്പോഴും യുകെയിൽ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. നിറത്തിന്റെ പേരിലോ വംശത്തിന്റെ പേരിലോ ഭാഷയുടെ പേരിലോ ആക്ഷേപങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ ഇത് യുകെയിൽ ഗുരുതരമായ കുറ്റകൃത്യമാണ്. റേസിസത്തിന് എതിരെ യുകെയിൽ ശക്തമായ നിയമമുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും ഇത്തരം കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ യുകെയിൽ കുറവല്ല. നേരിട്ടോ അല്ലാതെയോ പലപ്പോഴും ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ യുകെയിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ വിദേശികളിൽ പലരും ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ അവഗണിക്കാറാണ് പതിവ്. നേരത്തേ പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ ആളിപ്പടർന്ന ‘ബ്ലാക്ക് ലൈഫ് മാറ്റർ’ എന്ന സമരപരിപാടി യുകെയിലും നടന്നിരുന്നു. 2024-ലിൽ കുടിയേറ്റ വിരുദ്ധ കലാപം യുകെയിൽ നടന്നിരുന്നു. നിറത്തിന്റെ പേരിലുള്ള അതിക്ഷേപങ്ങൾക്കും അതിക്രമങ്ങൾക്കും എതിരെ നടന്ന പ്രധിഷേധ പരിപാടിയാണിത്. [[പ്രമാണം:United_Kingdom_labelled_map_ml.png|thumb|left|യുനൈറ്റഡ് കിങ്ഡത്തിലെ അംഗരാജ്യങ്ങൾ]] ==ഉൽപ്പത്തി== യൂണിയൻ 1800 ലെ നിയമങ്ങൾ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടനും അയർലൻഡ് രാജ്യവും 1801 ൽ ഐക്യപ്പെടുത്തി, ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെയും അയർലണ്ടിന്റെയും യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം രൂപീകരിച്ചു. അയർലണ്ടിന്റെ വിഭജനത്തിനും 1922 -ൽ വടക്കൻ അയർലണ്ടിനെ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിനകത്ത് അയർലണ്ട് ദ്വീപിന്റെ ഏക ഭാഗമായി വിട്ടുകൊടുത്ത ഐറിഷ് ഫ്രീ സ്റ്റേറ്റിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ശേഷം, പേര് "ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ ആൻഡ് നോർത്തേൺ അയർലണ്ട്" എന്നാക്കി മാറ്റി. ==ചരിത്രം== ശിലായുഗം മുതൽ യുകെയിൽ മനുഷ്യവാസം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നാണു പുരാവസ്തു അവശേഷിപ്പുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. AD അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ പ്രദേശത്ത് കുടിയേറി പാർത്ത ആങ്ലെസ് എന്ന ജെർമൻ ഗോത്രവർഗത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്നു ആണ് ഇംഗ്ലണ്ട് എന്ന് പേര് ഉണ്ടായത്. AD 927 മുതൽ ഒരു ഏകീക്രിത രാജ്യം ആയിരുന്നു. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ഇംഗ്ലണ്ട് ഒരു പ്രബല ശക്തി ആവുകയും ലോകത്തെമ്പാടും തന്റെ രാഷ്ട്രീയ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തുകയും ചെയ്തു. പാർലിമെണ്ടറി ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥ, വ്യവസായ വിപ്ലവം എന്നിവ ഉൽഭവിച്ചത് ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ആണു. ലോകത്തിലെ ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ മാതൃ രാജ്യം കൂടിയാണ് യുകെയുടെ ഭാഗമായ [[ഇംഗ്ലണ്ട്]]. ([[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസിലാൻഡ്]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി താമസിച്ച ജനതയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആയിരുന്നു. അങ്ങനെയാണ് ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയും സംസ്കാരവും വ്യാപകമായത്. ഇന്നും കാനഡ, ഓസ്ട്രേലിയ, ന്യൂസിലാൻഡ് തുടങ്ങിയ പല പ്രമുഖ രാജ്യങ്ങളുടെയും ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് രാജകുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ്.) ===പ്രാചീന കാലം=== ശിലായുഗം മുതൽ ഇവിടെ മനുഷ്യവാസം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നാണു പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങളിൽ നിന്നു മനസ്സിലാവുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനത്തെ ഹിമയുഗത്തിനു ശേഷം സമുദ്ര നിരപ്പ് ഇന്നു ഉള്ളതിനെക്കാൾ ഗണൃമായി കുറവു ആയിരുന്നു അതിനാൽ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ, അയർലന്റിനോടൊപ്പം യുറേഷ്യ ഭൂഖണ്ഡവുമായി ചേർന്ന് കിടക്കുക ആയിരുന്നു. ഹിമയുഗം കഴിഞു സമുദ്ര നിരപ്പു ഉയർന്നു തുടങ്ങി 10000 വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പൊൾ അയർലന്റ് ദ്വീപ് ഈ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നിന്നു വേർപെട്ടു. പിന്നെയും 2000 കൊല്ലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ ദ്വീപും യുറേഷ്യ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നിന്നു വേർപെട്ടു. ഈ ഭൂ പ്രദേശം യുറേഷ്യ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ ചേർന്നു കിടക്കുന്ന കാലത്ത് ഉത്തര ഐബീരിയയിൽ നിന്നു കര മാർഗ്ഗം വന്ന മനുഷ്യർ ആണു ഇവിടെ ആദ്യമായി സ്ഥിരതാമസം ആക്കിയത്. അയോയുഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തോടെ മധ്യ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് കെൽറ്റു ഗോത്ര വർഗക്കാർ ഇവിടെ വന്നു താമസം ആയി. അന്നു ഇവിടത്തെ ജനങ്ങൾ കെൽറ്റ് ഭാഷ ആയ ബൈതോണിൿ ആയിരുന്നു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. 43 AD ആയതോടെ റോമൻ സൈന്യം ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ ഒട്ടുമിക്ക പ്രദേശങ്ങളും പിടിച്ചടക്കി, അങ്ങനെ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ റോമൻ സാമ്രജ്യത്തിന്റെ ബ്രിട്ടാനിയ പ്രവിശ്യ ആയി. അതിനു ശേഷം ബ്രിട്ടനിൽ ഗ്രെകൊ റോമൻ സംസ്കാരം പ്രചാരത്തിൽ വന്നു. റോമാക്കാരുടെ വരവോടെ ക്രിസ്തു മതവും യുകെയിൽ വ്യാപിച്ചു. AD അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടോടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റു അതിത്തികൾ സംരക്ഷിക്കാനും, ആഭ്യന്തര യുദ്ധങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാനും വേണ്ടി റോമൻ ഭരണാധികാരികൾ സൈന്യങ്ങളെ ബ്രിട്ടനിൽ നിന്നു തിരിച്ചു വിളിച്ചു തുടങ്ങി. അതൊടെ ബ്രിട്ടനിലെ റോമൻ സൈനിക ശക്തി ക്ഷയിച്ചു തുടങ്ങി. ===മദ്ധ്യകാലം=== ബ്രിട്ടനിൽ നിന്നു റോമൻ സൈന്യം പിൻവാങ്ങിയതോടെ, മുൻപു ബ്രിട്ടന്റെ തീര പ്രദേശങ്ങളിൽ ചില്ലറ ആക്രമണങ്ങളും കൊള്ളയും മറ്റും ആയി നടന്നിരുന്ന ആങ്ങ്ൾസ്, സാക്സൺ, ജൂട്ട് എന്നീ ജെർമൻ ഗോത്ര വർഗങ്ങൾ ധൈര്യസമേതം ആക്രമിച്ചു കയറി ഇവിടെ സ്ഥിര താമസം ആയി. ഈ ജെർമാനിക് ഗോത്ര വർഗങ്ങളെ കൂട്ടമായി ആംഗ്ലോ സാക്‌സൺ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും. ഇവരും ബ്രിറ്റൊൺ എന്നു വിളിക്കുന്ന ബ്രിട്ട്നിലെ ആദിവാസികളും തമ്മിൽ അനേകം യുദ്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായി. ക്രമേണ ബ്രിട്ടന്റെ ഒരു ഭാഗമായ ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ആംഗ്ലോ സാക്‌സൺ നിയന്ത്രണത്തിൽ ആയി. അന്ന് ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന പ്രമുഖ ആംഗ്ലൊ സാക്സൺ രാജ്യങ്ങൾ Northumbria, Mercia, Wessex, East Anglia, Essex, Kent and Sussex എന്നിവയാണ്. AD 1066 - ൽ വില്യം ഡ്യൂക് ഒഫ് നോർമണ്ടി (വില്യം ദി കോൻക്വറർ) ഇംഗ്ലണ്ട് ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കി. ഈ ആക്രമണത്തോടു കൂടി നോർമണ്ടിയിൽ നിന്നു വന്നവർ (നോർമൻ) ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഭരണ വർഗം ആയി. വില്യം ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ ആദ്യത്തെ നോർമൻ രാജാവും ആയി. നോർമൻ ജനത ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവർ ആയിരുന്നു. ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്നു ആംഗ്ലോ-സാക്സൺ ഭാഷയെ (പഴയ ഇംഗ്ലീഷ്) തുടച്ചു മാറ്റാൻ വേണ്ടി നോർമൻ ഭരണാധികാരികൾ ആംഗ്ലോ-സാക്സൺ ഭാഷ പള്ളിക്കൂടങ്ങളിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നത് നിരോധിച്ചു. കാല ക്രമേണ ഇംഗ്ലീഷ് ഇവിടുത്തെ ഭാഷയായി മാറി. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == 243,610 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണം.യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന്റെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണം ഏകദേശം 244,820 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് (94,530 ചതുരശ്ര മൈൽ). ബ്രിട്ടീഷ് ദ്വീപുകളുടെ ദ്വീപസമൂഹത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും രാജ്യം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, കൂടാതെ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ ദ്വീപ്, അയർലണ്ട് ദ്വീപിന്റെ വടക്ക്-കിഴക്ക് ആറിലൊന്ന്, ചുറ്റുമുള്ള ചില ചെറിയ ദ്വീപുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് വടക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിനും വടക്കൻ കടലിനും ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, തെക്കുകിഴക്കൻ തീരത്ത് വടക്കൻ ഫ്രാൻസിന്റെ തീരത്ത് നിന്ന് 22 മൈൽ (35 കിലോമീറ്റർ) അകലെ വരുന്നു, അതിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് ചാനൽ അതിനെ വേർതിരിക്കുന്നു. 1993 ൽ യുകെയുടെ 10 ശതമാനം വനമായിരുന്നു, 46 ശതമാനം മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾക്കും 25 ശതമാനം കാർഷിക ആവശ്യങ്ങൾക്കും കൃഷി ചെയ്തു. ലണ്ടനിലെ റോയൽ ഗ്രീൻവിച്ച് ഒബ്സർവേറ്ററി 1884 -ൽ വാഷിംഗ്ടൺ ഡിസിയിലെ പ്രൈം മെറിഡിയന്റെ നിർവചന കേന്ദ്രമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു, എന്നിരുന്നാലും കൂടുതൽ കൃത്യമായ ആധുനിക അളവുകോൽ കാരണം മെറിഡിയൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ നിരീക്ഷണാലയത്തിന് 100 മീറ്റർ കിഴക്കായി കിടക്കുന്നു. യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം അക്ഷാംശങ്ങൾ 49 ° നും 61 ° N നും ഇടയിലാണ്, രേഖാംശങ്ങൾ 9 ° W നും 2 ° E നും ഇടയിലാണ്. വടക്കൻ അയർലണ്ട് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അയർലണ്ടുമായി 224 മൈൽ (360 കി.മീ) അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. പങ്കിടുന്ന ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ തീരപ്രദേശം 11,073 മൈൽ (17,820 കിലോമീറ്റർ) ആണ്. 31 മൈൽ (50 കി.മീ) (24 മൈൽ (38 കി.മീ) വെള്ളത്തിനടിയിൽ) ചാനൽ ടണൽ വഴി ഇത് യൂറോപ്പിലെ ഭൂഖണ്ഡവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ ടണൽ ആണ്. യുകെയിലെ മൊത്തം വിസ്തൃതിയുടെ പകുതിയോളം (53 ശതമാനം) ഇംഗ്ലണ്ടാണ്, ഇത് 130,395 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (50,350 ചതുരശ്ര മൈൽ) ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളും, കൂടുതൽ മലനിരകളും, ടീസ്-എക്സ് ലൈനിന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ചില പർവതപ്രദേശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; തടാക ജില്ല, പെന്നൈൻസ്, എക്സ്മൂർ, ഡാർട്ട്മൂർ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ. പ്രധാന നദികളും അഴിമുഖങ്ങളും തേംസ്, സെവർൺ, ഹംബർ എന്നിവയാണ്. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള പർവ്വതം ലേക് ഡിസ്ട്രിക്റ്റിലെ സ്കഫെൽ പൈക്ക് (978 മീറ്റർ (3,209 അടി)) ആണ്. ==പ്രധാനപ്പെട്ട നഗരങ്ങൾ== [[ലണ്ടൻ]], [[ബിർമിങ്ഹാം]], [[ഗ്ലാസ്ഗോ]], ബ്രിസ്റ്റോൾ, [[മാഞ്ചെസ്റ്റർ]], ഷെഫീൽഡ്, ലീഡ്‌സ്, എഡിമ്പറ,ലസ്റ്റർ, കവൻട്രി, ബ്രാഡ്ഫോഡ്, [[കാർഡിഫ്]], [[ബെൽഫാസ്റ്റ്]], നൊട്ടിങ്ഹാം, ഹൾ, ന്യൂകാസിൽ, സതാംപ്ടൻ തുടങ്ങിയവ. ==ജനസംഖ്യാ ശാസ്ത്രം== 2023 ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം യുകെയിലെ ജനസംഖ്യ 68.35 മില്യൺ അഥവാ 6.835 കോടി ആണ്. യുകെയിലെ ജനന നിരക്ക് 2022 ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഒരു സ്ത്രീക്ക് 1.57 കുട്ടികൾ എന്ന നിരക്കിലാണ്. 2022 നെ അപേക്ഷിച്ചു ഒരു ശതമാനത്തിന്റെ വളർച്ച യുകെയിലെ ജനസംഖ്യയിൽ രേഖപ്പെടുത്തി. കുടിയേറ്റം ഈ രാജ്യത്തെ ജനസംഖ്യ വർധിക്കുന്നതിൽ ഒരു പ്രധാന ഘടകമാണ്. യുകെയിലെ ജനസാന്ദ്രത, ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 279 നിവാസികൾ എന്ന കണക്കിലാണ്. യുകെ വളരെ നഗരവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടതാണ്, ജനസംഖ്യയുടെ നല്ലൊരു ശതമാനത്തിലധികം പേരും നഗരങ്ങളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. യുകെയിലെ ഏറ്റവും ജനസംഖ്യ ഉള്ള പ്രദേശം [[ലണ്ടൻ]] നഗരമാണ്. ==സാമ്പത്തികം== ജിഡിപി (Gross Domestic Product) അടിസ്ഥാനത്തിൽ ലോകത്തിലെ ആറാമത്തെ വലിയ സാമ്പത്തിക ശക്തി ആണ് യുകെ. [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[ചൈന]], [[ജർമ്മനി]], [[ഇന്ത്യ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളാണ് യഥാക്രമം ആദ്യത്തെ അഞ്ച് സ്ഥാനങ്ങളിൽ യുകെയ്ക്ക് മുൻപിൽ ഉള്ളത്. യുകെയ്ക്ക് പിന്നിൽ ഏഴാമത്തെ സാമ്പത്തിക ശക്തിയായ [[ഫ്രാൻസ്]] നിലകൊള്ളുന്നു. യുകെയ്ക്ക് വളരെ വികസിത സമ്മിശ്ര-വിപണി സമ്പദ്‌ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. ഇതിൽ സ്വതന്ത്രമായ ക്യാപിറ്റലിസവും സർക്കാർ നിയന്ത്രിതമായ സോഷ്യലിസവും ഉൾപ്പെടുന്നു. വിവിധ ഉത്പന്നങ്ങളുടെ കയറ്റുമതി, സേവന മേഖല, വിനോദ സഞ്ചാരം (ടൂറിസം) തുടങ്ങിയവ യുകെ സമ്പത് വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് കരുത്ത് പകരുന്നു. ആഗോളവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സമ്പദ്‌ വ്യവസ്ഥയുള്ള ലോകത്തിലെ വലിയ വ്യാപാര രാഷ്ട്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. 2023 ലെ കണക്ക് പ്രകാരം 3.34 ട്രില്യൺ അമേരിക്കൻ ഡോളർ ആണ് യുകെയുടെ ജിഡിപി. ജിഡിപി അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുകെയിലെ ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രതിശീർഷ വരുമാനം 37,151 ബ്രിട്ടീഷ് പൗണ്ടുകൾ ആണ്. ==ആരോഗ്യം== യുകെ ആരോഗ്യ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സേവന ദാതാവാണ് ‘എൻ. എച്. എസ് അഥവാ നാഷണൽ ഹെൽത്ത്‌ സർവീസ് (NHS)’. ഇത് സർക്കാർ ഉടമസ്ഥയിലുള്ള ഒരു പൊതു മേഖല സ്ഥാപനമാണ്. ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ മാത്രമല്ല സാമൂഹികമായ സേവനങ്ങൾ (അഥവാ സോഷ്യൽ കെയർ) എന്നിവയും ഇതുവഴി ലഭ്യമാണ്. ഇതിനെ ‘ഹെൽത്ത്‌ ആൻഡ് സോഷ്യൽ കെയർ (Health and Social Care)’ എന്ന്‌ പറയുന്നു. എൻ. എച്. എസിന്റെ സേവനം സൗജന്യമാണെങ്കിലും ദന്ത ചികിത്സ പോലെയുള്ള ചില സേവനങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക തുക ഈടാക്കാറുണ്ട്. യുകെയിലെ നാല് അംഗ രാജ്യങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്തമായ രീതികളിലാണ് എൻ. എച്. എസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. യുകെയിലെ ജോലിക്കാരിൽ നിന്ന് പിരിച്ചെടുക്കുന്ന നികുതി, നാഷണൽ ഇൻഷുറൻസ് തുക തുടങ്ങിയവ എൻ എച് എസിന്റെ ചിലവുകൾക്കായി സർക്കാർ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. എൻ. എച്. എസ് ആശുപത്രികളിൽ ചിലപ്പോൾ ചികിത്സയ്ക്ക് വേണ്ടി കാത്തിരിക്കേണ്ടി വരാറുണ്ട്. ഇത് പല രോഗികൾക്കും വളരെയധികം ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ ഒരു കാര്യമാണ്. അതുപോലെ തന്നെ മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീസ് അഥവാ ജിപി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആരോഗ്യ പരിപാലന കേന്ദ്രങ്ങൾ, സ്വകാര്യ ആശുപത്രികൾ തുടങ്ങിയവയും യുകെയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ആളുകൾ അടുത്തുള്ള ഇത്തരം ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ അഥവാ ജിപി സേവന ദാതാവിൽ പേര്, വിവരങ്ങൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യേണ്ടതാണ്. തുടർന്നുള്ള ഡോക്ടറുടെ സേവനം, പരിശോധനകൾ, ചികിത്സ തുടങ്ങിയവ അത്തരം കേന്ദ്രങ്ങൾ വഴി ലഭ്യമാകുന്നതാണ്. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലെ ചികിത്സയ്ക്ക് പ്രത്യേക ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസിൽ ചേരുന്നത് ഗുണകരമാണ്. അതുവഴി കാര്യമായ ചിലവില്ലാതെ വേഗത്തിലുള്ള ചികിത്സ ലഭ്യമാകുന്നു. കൂടാതെ പല രോഗങ്ങൾക്കുമുള്ള ചികിത്സ, പ്രതിരോധ വാക്സിനുകൾ എന്നിവ പ്രാദേശിക ഫാർമസികൾ വഴി ലഭിക്കുന്നതാണ്. അതിനുവേണ്ടി അവിടുത്തെ ഫാർമസിസ്റ്റിനെ സമീപിക്കാവുന്നതാണ്. എൻ എച് എസുമായി ചേർന്ന് ഫാർമസികൾ ചില രോഗങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ ചികിത്സയും ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇവ ആളുകൾക്ക് പൊതുവേ എളുപ്പം പ്രാപ്തമാകുന്നതാണ്. ==സംസ്കാരം== ചരിത്രപരമായി ബ്രിട്ടീഷ്, ഐറിഷ്, യൂറോപ്യൻ സംസ്കാരങ്ങൾ യുകെയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. യുകെയുടെ സംസ്കാരം അതിന്റെ ഘടക രാജ്യങ്ങളുടെ ദേശീയതകളുടെ ശ്രേണിയിൽ നിന്ന് സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. ജനാധിപത്യപരവും സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തമായ ഒരു സമൂഹത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന നയങ്ങൾ ഭരണഘടനാപരമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. 1950-കൾ മുതൽക്കേ, യുകെ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കും അതിലെ എല്ലാ ജനങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളാനും സംരക്ഷിക്കാനും ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്കോട്ട്ലണ്ടിലും വടക്കൻ അയർലണ്ടിലും, സാംസ്കാരിക വ്യതിയാനം അല്പം പ്രകടമാണ്, കാരണം പാരമ്പരാഗതമായ ഇംഗ്ലീഷ് സംസ്കാരത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സ്കോടിഷ്, ഐറിഷ് സംസ്കാരം ഇവിടങ്ങളിൽ നിലവിലുണ്ട്. നീതിയുക്തമായ ഒരു ക്ഷേമ രാജ്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം യുകെയിൽ കാണാം. മൾട്ടി കൾച്ചറലിസം, കുടിയേറ്റം, അഭയാർത്ഥി സംയോജനം, പൊതു ധന സഹായത്തോടെയുള്ള എൻഎച്എസ് വഴിയുള്ള സൗജന്യ ആരോഗ്യ പരിപാലനം, സമ്പത്ത് തുല്യമായി വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഉയർന്ന നികുതി, ദേശീയ ഇൻഷുറൻസ്, വധശിക്ഷ നിയമവിരുദ്ധമാക്കൽ, ദാരിദ്ര്യം ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ശക്തമായ സംവിധാനങ്ങൾ, സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ആനുകൂല്യങ്ങൾ, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം, സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾ (ഉദാ: [[ഗർഭധാരണം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] തുടങ്ങിയവ), കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ, വൃദ്ധജന പരിപാലനം, എൽജിബിടിഐഎ (LGBTIA+) എന്ന ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ എന്നിവയോടുള്ള ഉദാര മനോഭാവം, നിയമവിധേയമാക്കിയ ദയാവധം, വിദേശ സഹായ നയങ്ങൾ, സംരംഭകരോടുള്ള ഉദാര സമീപനം, ബിസിനസ്‌ വളർത്താനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് സ്കോളർഷിപ്പുകൾ, വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യം, വ്യക്തിക്ക് സ്വയം പര്യാപ്തം ആകാനുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ, ജനങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയവും സ്വതന്ത്രവുമായ ചിന്താഗതി വളർത്തുക തുടങ്ങിയവ യുകെയുടെ നീതിപൂർവമായ രാഷ്ട്രീയ സാംസ്കാരിക മൂല്യങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്. ==മതം== യുകെ ഔദ്യോഗികമായും നിയമപരമായും ഒരു ക്രിസ്തു മത രാജ്യമാണ്. ‘ചർച്ച് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ട്’ ഈ രാജ്യത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പള്ളിയാണ്. എന്നിരുന്നാലും ഇത് വൈവിധ്യ പൂർണ്ണമായി വിവിധ വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, ഒരു മതേതര ജനാധിപത്യ രാജ്യം കൂടിയാണ്. ധാരാളം ക്രിസ്ത്യൻ വിശ്വാസികളുള്ള ഒരു രാജ്യമാണ് യുകെ. എന്നിരുന്നാലും ഈ രാജ്യത്തെ ഭൂരിപക്ഷം ജനങ്ങളും തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ മതത്തിന് അമിത പ്രാധാന്യം കൽപ്പിക്കുന്നില്ല. പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ നടന്ന നവോധാനം, നഗരവൽക്കരണം, ബിസിനസ് വളർച്ച, ‌ സാമ്പത്തിക വളർച്ച, സാമൂഹിക സുരക്ഷ അഥവാ സോഷ്യൽ സെക്യൂരിറ്റി സംവിധാനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ പുരോഗതി, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വളർച്ച, സ്വതന്ത്ര മനോഭാവം തുടങ്ങിയവ മതത്തിന്റെ പ്രഭാവം കുറച്ചു. ചരിത്രപരമായി മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന് മുൻപ് യുകെയിൽ പാഗൻ മതം പ്രബലമായിരുന്നു. വിവിധ ദേവിദേവന്മാരെയും, പൂർവികരെയും ആരാധിക്കുന്ന പുരാതന വിശ്വാസം ആയിരുന്നു അത്. റോമാക്കാരുടെ അധിനിവേശത്തോടെ മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യുകെയിൽ [[ക്രിസ്തുമതം]] എത്തിച്ചേർന്നു. യുകെ ഒരു പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ഭൂരിപക്ഷ പ്രദേശമാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് രാജകുടുംബം ഈ വിശ്വാസത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും മതങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. ജനങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയവും സ്വതന്ത്രവുമായ മനോഭാവം വളർത്തുന്നതിൽ സർക്കാർ ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ട്. യുകെയുടെ ഭരണഘടനയും ദേശീയ ഗാനവും ദൈവത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ ഔദ്യോഗിക പള്ളി ‘ചർച്ച് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ട്’ എന്ന ദേവാലയമാണ്, അതുപോലെ സ്കോട്ട്ലണ്ടിൽ ‘പ്രസ്ബൈടെറിയൻ ചർച്ച് ഓഫ് സ്കോട്ട്ലണ്ട്’ ആണ് ഔദ്യോഗിക പള്ളി. യുകെ സർക്കാർ ഔദ്യോഗികമായി മതപരമായ ബഹുസ്വരതയ്ക്ക് പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്. യുകെയിലെ മതസ്വാതന്ത്ര്യം നിയമപരമായി സംരക്ഷിത അവകാശമാണ്. എന്നിരുന്നാലും യുകെയിൽ മതങ്ങളെ ശരിയായ രീതിയിൽ മാന്യമായി വിമർശിക്കുന്നത് അനുവദിനീയമാണ്. മത വിമർശനം യുകെ നിയമ പ്രകാരം കുറ്റകരമല്ല. മതാചാരം യുകെയിൽ പൊതുവെ ഒരു സ്വകാര്യ വിഷയമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വിശ്വാസികളായ പല വ്യക്തികളും യുകെയിൽ മതാചാരങ്ങൾ വ്യക്തിപരമായി മാത്രം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരാണ്. മറ്റുള്ളവർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാകുന്ന ആചാരങ്ങൾ ഈ രാജ്യത്ത് പൊതുവേ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നത് എടുത്തു പറയേണ്ടതുണ്ട്. മതപരമോ അല്ലെങ്കിൽ സംസ്കാരികപരമോവായ ആഘോഷങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]] തുടങ്ങിയവ യുകെയിൽ ഉടനീളം വിപുലമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. ഹലോവീൻ മറ്റൊരു ആഘോഷമാണ്. യുകെയിൽ ഉടനീളവും വിശേഷിച്ചു ലണ്ടൻ, ബർമിങ്ഹാം തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ റമദാനും വിപുലമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ലണ്ടൻ, ലസ്റ്റർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ [[ദീപാവലി]], [[നവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. 1950-കൾക്ക് ശേഷം മത അനുയായികളുടെ നിരക്ക് യുകെയിൽ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. ഒരുകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് (യൂറോപ്യൻ) സംസ്‌കാരത്തിന്റെയും നിത്യ ജീവിതത്തിന്റെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായിരുന്ന പാഗൻ മതവും പിന്നീട് വന്ന ക്രിസ്തീയതയും ക്ഷയിച്ചതോടെ, യുകെയിൽ മത രഹിതരുടെ എണ്ണം കൂടി. ബ്രിട്ടീഷുകാരിൽ ഭൂരിഭാഗവും തങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ മതം അപ്രധാനമാണെന്ന് കരുതുന്നു എന്ന്‌ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 2021 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്, ഇംഗ്ലണ്ടിലേയും വെയിൽസിലെയും ഏറ്റവും വലിയ മതം ക്രിസ്തുമതമാണ്. ജനസംഖ്യയുടെ 46.2 ശതമാനം ആണ് ക്രിസ്ത്യൻ വിശ്വാസികൾ. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നു. 37 ശതമാനം മത വിശ്വാസം ഇല്ലാത്ത ആളുകളാണ്. [[ഇസ്ലാം]] 6.5 ശതമാനം, [[ഹിന്ദുമതം]] 1.8 ശതമാനം, സിഖ് മതം 0.9 ശതമാനം, [[ബുദ്ധമതം]] 0.5 ശതമാനം, യഹൂദമതം 0.5 ശതമാനം, 0.6 ശതമാനം മറ്റ് വിഭാഗങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയാണ് ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ. അനേകം ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികൾ, മസ്ജിദുകൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ഗുരുദ്വാരകൾ, സിനഗോഗുകൾ തുടങ്ങിയവ യുകെയിൽ കാണാം. ===പ്രധാനപ്പെട്ട ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികൾ=== * വെസ്മിൻസ്റ്റർ അബ്ബേ * വെസ്മിൻസ്റ്റർ കത്തിഡ്രൽ * കാന്റർബറി കത്തിഡ്രൽ * സലിസ്ബറി കത്തിഡ്രൽ * സൗത്ത്വാർക്ക് കത്തിഡ്രൽ * ദുർഹം കത്തിഡ്രൽ * ചെസ്റ്റർ കത്തിഡ്രൽ * യോർക്ക് മിൻസ്റ്റർ ===പ്രധാനപ്പെട്ട മസ്ജിദുകൾ=== *ഈസ്റ്റ്‌ ലണ്ടൻ മസ്ജിദ് *അൽ ജാമിയ സഫാ ഇസ്ലാം ഗ്രാൻഡ് മസ്ജിദ് *ബിർമിങ്ഹാം സെൻട്രൽ മസ്ജിദ് *ഇസ്ലാമിക്‌ കൾച്ചറൽ സെന്റർ, ലണ്ടൻ *ലീഡ്‌സ് ഇസ്ലാമിക്‌ സെന്റർ *ജാമിയ അൽ അക്ബറിയ, ലുട്ടൻ *അൽ മദീന മസ്ജിദ്, ലണ്ടൻ ===ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ=== *ബാപ്സ് ശ്രീ സ്വാമി നാരായൺ മന്ദിർ (Neasden Temple), ലണ്ടൻ *ലണ്ടൻ ശ്രീ മഹാലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രം, ഈസ്റ്റ്‌ ഹാം *ശ്രീ വെങ്കടെശ്വര ക്ഷേത്രം (ബാലാജി ക്ഷേത്രം Tividale), ബിർമിങ്ഹാം *ഹരേ കൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം, വാട്ഫോഡ് *ഇസ്കോൺ രാധാകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം, സൊഹോ *ശ്രീ ജയ ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം, Leicester *ലസ്റ്റർ ശ്രീ സ്വാമിനാരായൺ ക്ഷേത്രം *ലെവിഷാമ് ശിവ ക്ഷേത്രം, ലണ്ടൻ *ലണ്ടൻ ശ്രീ മുരുകൻ ക്ഷേത്രം *ലണ്ടൻ മേരുപുരം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം *മഹാശക്തി കാളി ക്ഷേത്രം, Carmarthen *ശ്രി മഹാകാളി ഭാമേശ്വരി ക്ഷേത്രം, Willenhall *മഞ്ചെസ്റ്റർ ബാപ്സ് സ്വാമിനാരായൺ ക്ഷേത്രം *മഞ്ചെസ്റ്റർ ദുർഗ്ഗ മന്ദിർ ട്രസ്റ്റ്‌ == യുകെയിലെ ജോലികൾ == യുകെയിൽ ഒരു ജോലി ലഭിക്കുക എന്നത് വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരെ സംബന്ധിച്ച് ഏറെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യമാണ്. വിസ ലഭ്യമായ ജോലികളെ സംബന്ധിച്ച കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ സർക്കാർ അവരുടെ വെബ്സൈറ്റിൽ കൃത്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാറുണ്ട്. ഇത് ‘ഷോർട്ടേജ് ഒക്കുപേഷൻ ലിസ്റ്റ് (Shortage occupation list)’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതുവഴി ഏതൊക്കെ ജോലികൾക്കാണ് വിസ ലഭിക്കുക എന്ന്‌ ആർക്കും പരിശോധിക്കാവുന്നതാണ്. സർക്കാർ ഇത് കാലാകാലങ്ങളിൽ പരിഷ്ക്കരിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ യുകെയിൽ ജോലികൾ നൽകാം എന്ന പേരിൽ വ്യാപകമായി തട്ടിപ്പ് നടക്കുന്നുതായി വാർത്തകൾ വന്നിട്ടുണ്ട്. വിദേശ നിയമനങ്ങൾ കുറക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി യുകെയിൽ വിസ നൽകുന്നത് പൊതുവേ നിയന്ത്രിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിദേശ ജോലിക്കാർക്ക് കൂടുതൽ സാലറി, വിദേശ നിയമനത്തിനുള്ള ലൈസൻസ് എന്നിവയ്ക്ക് വേണ്ടി സ്പോൺസർ കൂടുതൽ തുക ചിലവാക്കേണ്ടി വരുന്നത് നിയമനങ്ങളെ മോശമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. പൊതുവേ യുകെയിലേക്ക് ജോലി ലഭിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി ഒരു സ്ഥാപനം തൊഴിൽ ഓഫർ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. പലപ്പോഴും ആവശ്യത്തിന് സ്വദേശികളെ ലഭ്യമാകാത്ത ജോലികൾ ആണ് വിദേശ നിയമനത്തിന് വിട്ടു കൊടുക്കാറുള്ളത്. സ്വദേശികൾക്ക് നൽകുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ശമ്പളം ഒരു വിദേശിയെ നിയമിക്കുമ്പോൾ പലപ്പോഴും ലൈസൻസുള്ള തൊഴിൽ ഉടമ നൽകേണ്ടതായി വരുന്ന രീതിയിലാണ് യുകെയിലെ നിയമം. വിസ അനുവദിക്കുന്നതിനായി ഹോം ഓഫീസിൽ നിശ്ചിത തുക ഫീസ് നൽകി അപേക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. ആവശ്യമായ രേഖകളും ഹാജരാക്കേണ്ടതുണ്ട്. സാധാരണ ഗതിയിൽ യുകെയിൽ ജോലി ലഭിക്കാൻ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പ്രാവീണ്യം തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് IELTS, OET തുടങ്ങിയ പരീക്ഷകളിൽ നിർദിഷ്ട സ്കോർ വാങ്ങി വിജയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിൽ മികവ് ഇല്ലാത്തവർക്ക് യുകെയിൽ ജോലി ചെയ്യുക എന്നത് ഏറെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ചിലപ്പോൾ അതാത് മേഖലകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് പ്രൊഫഷണൽ പരീക്ഷകളും അഭിമുഖവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. [[ആരോഗ്യം]] (ഹെൽത്ത്‌ ആൻഡ് സോഷ്യൽ കെയർ), [[ഐടി]], എഞ്ചിനീയറിംഗ്, ഹോട്ടൽ മാനേജ്മെന്റ് ആൻഡ് കാറ്ററിംഗ്, [[സോഷ്യൽ വർക്ക്]]‌, അദ്ധ്യാപനം തുടങ്ങിയ പല പ്രധാന മേഖലകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടാറുണ്ട്. ഡോക്ടർമാർ, നഴ്സുമാർ, സോഷ്യൽ വർക്കർമാർ, ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, സപ്പോർട്ട് വർക്കർമാർ, ഫാർമസിസ്റ്റ്, ഒക്കുപേഷനൽ തെറാപിസ്റ്റ്, ഫിസിയോതെറാപിസ്റ്റ്, ഷെഫ്, ഹോട്ടൽ മാനേജർ, ഐടി വിദഗ്ദർ, എഞ്ചിനീയർ തുടങ്ങിയ ജോലികളിൽ മലയാളികൾ ഉൾപ്പെടെ ധാരാളം ആളുകൾ യുകെയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നതായി കാണാം. യുകെയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നവർ നിർദിഷ്ട തുക നികുതി, നാഷണൽ ഇൻഷുറൻസ്, ചിലപ്പോൾ പ്രത്യേക പെൻഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി അടയ്‌ക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇവ സമ്പത്തിന്റെ പുനർ വിതരണത്തിനായും സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ആനുകൂല്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായും മെച്ചപ്പെട്ട പെൻഷൻ നൽകുവാനായും ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. യുകെയിലെ ജോലിക്കാർക്ക് [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയ,]] [[ന്യൂസീലൻഡ്]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], പല [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ,]] [[യുഎഇ|യുഎഇ അടക്കമുള്ള]] [[ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് സ്വീകാര്യത കൂടുതലാണ് എന്നത് മറ്റൊരു വസ്തുതയാണ്. നഴ്സുമാർ അടക്കമുള്ള പല ജോലിക്കാരും യുകെയിൽ നിന്ന് ഇവിടങ്ങളിലേക്ക് ചേക്കേറാറുണ്ട്. പലപ്പോഴും ഉയർന്ന സാലറി, മെച്ചപ്പെട്ട കാലാവസ്ഥ, പെട്ടെന്ന് ലഭ്യമായ സ്ഥിര താമസമടക്കമുള്ള മറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ, യുഎഇ ഗോൾഡൻ വിസ, ബിസിനസ്‌ സൗഹൃദ അന്തരീക്ഷം എന്നിവയൊക്കെ ഇതിനൊരു ഘടകമാണ്. ===യുകെയിലെ നഴ്സിംഗ് ജോലികൾ=== യുകെയിൽ മലയാളികൾ ഏറെ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഒരു തൊഴിൽ മേഖല നഴ്സിങ് രംഗം ആണെന്ന് പറയാം. അതിനാൽ കേരളീയരെ സംബന്ധിച്ചിജോലിക്കാരായ പ്രത്യേകം പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്നു. നഴ്സുമാരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മികച്ച അവസരങ്ങൾ ഉള്ള ഒരു രാജ്യമാണ് യുകെ. ആധുനിക നർസിംഗ് ഫ്‌ളോറൻസ് നൈറ്റിംഗേൽ എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വനിതയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വികസിച്ചു വന്നതാണ്. യുകെയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച നഴ്സുമാർ എന്ന അംഗീകാരം പലപ്പോഴും മലയാളികളെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2025 മുതൽ ലേബർ സർക്കാർ സ്കിൽഡ് വർക്കർ വിസയുടെ യോഗ്യതാ നില ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിദഗ്ധ തൊഴിലാളികൾക്കായുള്ള സ്കിൽഡ് വർക്കർ വിസയ്ക്ക് ഇനി RQF ലെവൽ 6 അഥവാ ഡിഗ്രിയാണ് ആണ് അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായി വേണ്ടത്. നേരത്തെ ഇത് RQF ലെവൽ 3 (A-ലെവൽ) ആയിരുന്നു. അതിനാൽ ഡിഗ്രി ഉള്ളവർക്ക് മാത്രമാണ് മേല്പറഞ്ഞ വിസ റൂട്ടിലൂടെ യുകെയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കുക. ഇത് നഴ്സുമാർക്കും ബാധകമാണ്. അതിനാൽ ബി എസ് സി നഴ്സിംഗ് (BSC Nursing) ഡിഗ്രി യുകെയിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആവശ്യമാണ്. യുകെയിൽ നേഴ്സ് എന്നാൽ ഡോക്ടരുടെ അസിസ്റ്റന്റ് എന്ന അർത്ഥമില്ല. ഇവിടെ നഴ്സിംഗ് സ്വതന്ത്രമായ ഒരു പ്രൊഫഷൻ ആണ്. സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമല്ല പുരുഷന്മാരായ നഴ്സുമാർക്കും യുകെയിൽ തുല്യമായ സാധ്യതകൾ തന്നെയാണ് ഉള്ളത്. അവിടെ നഴ്സുമാർക്ക് ഉയർന്ന ശമ്പളം ലഭിക്കാനും, സ്ഥാനക്കയറ്റത്തിനും, സൗജന്യമായി ഉന്നത പഠനത്തിനും അവസരങ്ങളുണ്ട്. ഡോക്ടർമാരെ പോലെ തത്തുല്യമായ അംഗീകാരവും സ്ഥാനക്കയറ്റവും സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് തസ്തികകളും യുകെയിൽ നഴ്സിംഗ് പ്രൊഫഷണലുകൾക്ക് ലഭ്യമാണ്. രോഗികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നതിലും നഴ്സുമാർക്ക് തുല്യ പങ്കാളിത്തമുണ്ട്. അവിടെ ആശുപത്രികളിൽ രണ്ടു രീതിയിൽ ഉള്ള നഴ്സുമാരെ കാണാം. ഒന്ന് സ്ഥാപനത്തിൽ തന്നെയുള്ള സ്റ്റാഫ്‌ നേഴ്സ്, മറ്റൊന്ന് പുറമേ നിന്നുള്ള ഏജൻസി നേഴ്സ്. യുകെയിൽ എല്ലാ പ്രൊഫഷണൽസും ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ടീം വർക്ക്‌ ആണ് ആരോഗ്യമേഖലയിൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഫാമിലി നഴ്സിങ്, ജറെന്റോളോജി, വുമൺ ഹെൽത്ത്, നേഴ്സ് അറ്റോണി, ഓൺകോളജി, ഗൈനക്കോളജിക്കൽ & നിയോനാറ്റൽ നഴ്‌സിംഗ്, ഇൻഫെക്ഷൻ കണ്ട്രോൾ, മെന്റൽ ഹെൽത്ത് നഴ്സിംഗ്, ഓർത്തോപീഡിക് നഴ്സിംഗ്, നഴ്സിംഗ് അഡ്വക്കേറ്റ്, പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് നഴ്സിംഗ്, പീഡിയാട്രിക് നഴ്സിംഗ്, കോസ്മെറ്റിക് നഴ്സിംഗ്, ഫോറെൻസിക് നഴ്സിംഗ്, സെക്ഷ്വൽ ആൻഡ് റിപ്രോഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്‌ നഴ്സിംഗ്, സ്കൂൾ ഹെൽത്ത്‌ നഴ്സിംഗ്, പാലിയേറ്റീവ് ക്ലിനിക്കൽ നഴ്സിംഗ്, ഒക്കുപെഷണൽ ഹെൽത്ത്‌ നഴ്സിംഗ് തുടങ്ങിയവ യുകെയിൽ വളർച്ച പ്രാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആരോഗ്യ രംഗത്തെ ഓരോ തലത്തിലും ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകളും പിജി ഡിപ്ലോമ കോഴ്സുകളും ലഭ്യമാണ്. ഇവയിൽ പലതും നിലവിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ആളുകൾക്ക് സ്കോളർഷിപ്പോടെ സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പലതും ഓൺലൈൻ ആയിട്ടും, പാർട്ട്‌ ടൈം ആയി പോലും ചെയ്യുവാൻ സാധിക്കും. സ്കൂളുകളിൽ കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യസുരക്ഷക്കായി സ്കൂൾ ഹെൽത്ത്‌ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് നഴ്‌സ്‌, തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ തൊഴിലാളികൾക്ക് വേണ്ടി ഒക്കുപെഷണൽ ഹെൽത്ത്‌ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് നഴ്‌സ്‌, വ്യവസായരംഗത്ത് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് നഴ്‌സ്‌ തുടങ്ങിയ വിദഗ്ദ നഴ്സിംഗ് സേവനങ്ങൾ ഇവിടെ വ്യാപകമാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അത്യാവശ്യ ഘട്ടങ്ങളിൽ അതിവേഗം കാര്യക്ഷമമായി ഇടപെടാൻ സാധിക്കുന്നു. ആദ്യമായി ആംബുലൻസുകളിൽ വിദഗ്ദ നഴ്സുമാരെ നിയമിച്ചുകൊണ്ട് അടിയന്തര ജീവൻരക്ഷാ ചികിത്സ നൽകി തുടങ്ങിയതും യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ തന്നെ. നഴ്സിംഗ് ഹോമുകൾ, കെയർ ഹോമുകൾ, ഹോസ്പൈസുകൾ എന്നിവ നഴ്സുമാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഹോം നഴ്സ്, ഡോമസ്റ്റിക് നഴ്‌സ്‌ തുടങ്ങിയ തൊഴിലുകൾ പൊതുവേ ഇവിടങ്ങളിൽ കാണാൻ സാധിക്കുകയില്ല, പകരം ഹെൽത്ത്കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, സീനിയർ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, ഹോം കെയർ, ഡോമിസിലറി കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, സപ്പോർട്ട് വർക്കർ തുടങ്ങിയ തൊഴിലുകൾ ഹെൽത്ത്‌ ആൻഡ് സോഷ്യൽ കെയറിന്റെ ഭാഗമായി കാണപ്പെടുന്നു. ബ്രെക്സിറ്റ് (കോവിഡ്) കാലഘട്ടത്തിന് ശേഷം യുകെയിലെ ആരോഗ്യ മേഖലയിൽ വിദഗ്ദ തൊഴിലാളികളുടെ ക്ഷാമം രൂക്ഷമായി. തുടർന്ന് നടന്ന വിദേശ നിയമനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ബി എസ് സി നഴ്സിംഗ് ബിരുദം, ജിഎൻഎം തുടങ്ങിയ യോഗ്യതകൾ ഉള്ള ധാരാളം മലയാളി നഴ്സുമാർ യുകെയിലെ എൻ എച് എസ് (NHS) ട്രസ്റ്റ്‌ ആശുപത്രികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സർക്കാർ ആശുപത്രികളിലേക്ക് സൗജന്യ റിക്രൂട്ട്മെന്റ് വഴി എത്തിച്ചേർന്നു. [[നോർക്ക]], ODEPC പോലെയുള്ള കേരള സർക്കാർ ഏജൻസികൾ വഴിയും ഇത്തരം സൗജന്യ നിയമനം നടന്നിരുന്നു. കൂടാതെ നഴ്സിംഗ് ഹോമുകൾ, കെയർ ഹോമുകൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കും നേഴ്സ് നിയമനങ്ങൾ നടന്നു വന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പ്രാവീണ്യ പരീക്ഷയായ IELTS, OET, കമ്പ്യൂട്ടർ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയുള്ള ടെസ്റ്റ്‌ ആയ CBT, പ്രായോഗിക പരീക്ഷയായ OSCE എന്നിവ വിജയിച്ച ശേഷം ആയിരുന്നു നഴ്സുമാരുടെ നിയമനങ്ങൾ നടന്നിരുന്നത്. നഴ്സുമാർക്ക് കുടുംബത്തോടൊപ്പം ഇവിടെ താമസിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. എന്നാൽ, നഴ്സിങ് ഒഴിവുകൾ കുറഞ്ഞു വരുന്നതും NHS വിദേശ നിയമനങ്ങൾ കുറച്ചതും വിദേശ നഴ്സുമാർക്ക് തിരിച്ചടി ആയിരുന്നു. മാത്രമല്ല, സീനിയർ‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, ഡൌമിസിലറി കെയർ അസിസ്റ്റന്റ് അഥവാ ഹോം കെയർ തുടങ്ങിയ ആരോഗ്യ പരിപാലന മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തസ്തികകളിലേക്കും നിയമനങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. എൻ എച് എസ് ആശുപത്രികൾ, നഴ്സിംഗ് ഹോമുകൾ, ഡോമിസിലറി ഹോം കെയർ സ്ഥാപനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ധാരാളം സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇത്തരം തൊഴിലുകൾ നൽകിയിരുന്നു. ഈ ജോലിക്കാർക്ക് പങ്കാളിയെ യുകെയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ സാധിക്കില്ല. യുകെയിൽ വിദഗ്ദ ജോലിക്കാർക്ക് തന്റെ പങ്കാളിയെ കൊണ്ടുവരണം എങ്കിൽ സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച പ്രകാരമുള്ള ഉയർന്ന ശമ്പളം ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. 2025 ജൂലൈ 22 മുതൽ വിദേശത്തുനിന്നുള്ള ഇത്തരം വിസ സർക്കാർ നിർത്തലാക്കി. 2028 ന് ശേഷം ഹെൽത്ത്‌ ആൻഡ് സോഷ്യൽ കെയർ വിസ പുതുക്കാനും ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇതേപറ്റി കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ സർക്കാർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സീനിയർ ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഡൌമിസിലറി കെയർ അഥവാ ഹോം ഹെൽത്ത്‌കെയർ അസിസ്റ്റന്റ് ആയി ഒരു വർഷം നിർദിഷ്ട മണിക്കൂറുകൾ ജോലി ചെയ്ത നഴ്സിന് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പരീക്ഷ (IELTS/OET) കൂടാതെ തന്നെ അവരുടെ മാനേജർ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പ്രാവീണ്യം തെളിയിക്കുന്ന പ്രത്യേക കത്ത് ഉപയോഗിച്ച് കൊണ്ടു രജിസ്റ്റർഡ് നേഴ്സ് ആകാൻ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പരീക്ഷ വിജയിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടിയിരുന്ന പല നഴ്സുമാരും ഹെൽത്ത്‌ കെയർ ജോലികൾക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായി. ഇവരിൽ പലർക്കും ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പരീക്ഷ എന്ന കടമ്പ കടക്കാതെ തന്നെ നേഴ്സ് ആകാൻ സാധിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ പല സ്ഥാപനങ്ങളും ഇത്തരം ശുപാർശ കത്ത് കൊടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ല എന്നതാണ് വസ്തുത. അതിനാൽ ഹെൽത്ത്‌ കെയർ ജോലിയിൽ വന്ന പലർക്കും നേഴ്സ് ആകാൻ സാധിക്കാതെ വന്നിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ഈ ജോലിക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന ആളുകൾ വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായി മനസിലാക്കിയ ശേഷം മാത്രം ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതാവും ഉചിതം. മറ്റൊന്ന്, യുകെയിൽ ചില ഇടനിലക്കാർ മുഖേന സീനിയർ ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, ഡോമിസിലറി കെയർ അസിസ്റ്റന്റ് ജോലികൾക്ക് നിയമവിരുദ്ധമായി വൻതുക വാങ്ങി നിയമന തട്ടിപ്പ് നടത്തിയതും വിവാദം ആയിരുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ നിയമനം നേടിയ പലർക്കും വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട ജോലിയോ ശമ്പളമോ ലഭിച്ചില്ല എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു പ്രശ്നം. അതിനാൽ ഇവരിൽ പലർക്കും നാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു പോകേണ്ടി വന്നു. യുകെ സർക്കാർ ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾക്ക് എതിരെ അന്വേഷണം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾ റിപ്പോർട്ട്‌ ചെയ്യാനും യുകെ സർക്കാർ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അന്യായമായി പണം വാങ്ങി നിയമനം നടത്തുന്നത് യുകെയിൽ നിയമവിരുദ്ധമാണ്. എന്നിരുന്നാലും പലപ്പോഴും ആളുകൾ ഇത്തരം തൊഴിൽ, സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകളിൽ പെട്ടു പോകുന്നു എന്നതാണ് വസ്തുത. തട്ടിപ്പ് സംഘങ്ങൾക്ക് എതിരെ പരാതി നൽകാൻ പോലും പലരും തയ്യാറല്ല എന്നതാണ് സത്യം. ശരിയായ അന്വേഷണം നടത്താതെ ഇത്തരം ജോലികൾക്ക് അപേക്ഷിച്ചു തട്ടിപ്പുകൾക്ക് ഇരയായ ആളുകൾ ധാരാളമുണ്ട്. ഇത്തരം കാര്യങ്ങളെ പറ്റി ശരിയായ അവബോധം പോലും പലർക്കുമില്ല എന്നതാണ് വാസ്തവം. ഹോം ഓഫീസ് ഇത്തരം നിയമനങ്ങൾക്ക് എതിരെ വ്യാപകമായ അന്വേഷണം നടത്തി വരുന്നത് വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.england.nhs.uk/nursingmidwifery/international-recruitment/|title=Nursing workforce – International recruitment|website=https://www.england.nhs.uk|publisher=NHS}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.oxfordhealth.nhs.uk/careers/recruitment/shortlisting/fraud-awareness/#:~:text=If%20you%20are%20being%20asked,made%20a%20formal%20job%20offer.|title=Fraud awareness - Oxford Health NHS Foundation Trust|website=https://www.oxfordhealth.nhs.uk|publisher=NHS|access-date=2024-12-17|archive-date=2024-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20241228100435/https://www.oxfordhealth.nhs.uk/careers/recruitment/shortlisting/fraud-awareness/#:~:text=If%20you%20are%20being%20asked,made%20a%20formal%20job%20offer.|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://caring-times.co.uk/care-uk-warns-scammers-using-its-name-to-make-fraudulent-job-offers/|title=Care UK warns scammers using its name|website=https://caring-times.co.uk}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസം == യുകെയിലെ എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും പ്രത്യേക വിദ്യാഭ്യാസ വ്യവസ്ഥയാണുള്ളത്. മലയാളികൾ ഉൾപ്പെടെ ധാരാളം വിദ്യാർത്ഥികൾ യുകെയിൽ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി കാലാകാലങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരാറുണ്ട്. എന്നാൽ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം യുകെയിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം ഏറെ ചിലവേറിയതാണ്. മാത്രമല്ല, യുകെയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം തെരെഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ അത് വിദഗ്ദരുമായി ആലോചിച്ചു മാത്രം തീരുമാനിക്കേണ്ട വിഷയം കൂടിയാണ്. യുകെയിൽ പഠിച്ചത് കൊണ്ട് അവിടെയോ മറ്റേതെങ്കിലും രാജ്യത്തോ ജോലി ലഭിക്കുമെന്ന് പറയാൻ സാധിക്കുകയില്ല. യുകെയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം അവിടെ ജോലി ലഭിക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ പാടില്ല എന്നതാണ് സർക്കാരിന്റെ നയം. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് ലോകപ്രസിദ്ധമായ ധാരാളം മികച്ച യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾ യുകെയിൽ കാണാം. ഓക്സ്ഫോഡ്, കാംബ്രിഡ്ജ് തുടങ്ങിയവ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. റസൽ ഗ്രൂപ്പ്‌ (Rusell group) എന്ന വിഭാഗത്തിൽ വരുന്ന മികച്ച നിലവാരമുള്ള ധാരാളം യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾ യുകെയിൽ കാണാം. ഇവിടെ നിന്നും നേടുന്ന ബിരുദങ്ങൾ പൊതുവേ ഉന്നത നിലവാരം പുലർത്തുന്നയാണ് എന്ന്‌ കരുതപ്പെടുന്നു. ധാരാളം സ്കോളർഷിപ്പുകളും യുകെയിൽ ലഭ്യമാണ്. സമർത്ഥരായ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇവ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. [[ഇംഗ്ലീഷ്]] പ്രാവീണ്യം തെളിയിക്കുന്ന പരീക്ഷ (IELTS/ OET) തുടങ്ങിയ യോഗ്യതകൾ പലപ്പോഴും ഇതിന് ആവശ്യമായി വരാറുണ്ട്. അതോടൊപ്പം സ്കോളർഷിപ്പുകൾ കൂടി ഉണ്ടെങ്കിൽ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ട് ഇല്ലാതെ മുന്നോട്ട് പോകാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. യുകെയിൽ പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സാധാരണക്കാർക്കും സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവർക്കും ഏറെ ഗുണകരമായ ഒരു മാർഗമാണിത്. കോഴ്സുകൾ വിജയകരമായി പൂർത്തി ആക്കിയാൽ മാത്രമേ ‘പോസ്റ്റ്‌ സ്റ്റഡി വർക്ക്‌ വിസ അഥവാ PSW’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പഠനത്തിന് ശേഷമുള്ള നിശ്ചിത കാലയളവിലെ (നിലവിൽ 18 മാസം) ‌വിസയിലേക്ക് മാറാൻ സാധിക്കുകയുള്ളു. എന്നാൽ പലർക്കും കോഴ്സുകൾ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിച്ചില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ഇതുമൂലം ‘പോസ്റ്റ്‌ സ്റ്റഡി വർക്ക്‌ വിസ’ ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യവും ഉടലെടുത്തിരുന്നു. ചില യൂണിവേഴ്സിറ്റികളിൽ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികൾ കൂട്ടമായി തോൽവി നേരിട്ടത് വിവാദമായിരുന്നു. യുകെയിൽ പഠിച്ചത് കൊണ്ട് അവിടെ ജോലി ലഭിക്കുക എന്നത് അത്ര എളുപ്പമല്ല, പ്രത്യേകിച്ച് പഠിച്ച മേഖലയിൽ. പലരും കാര്യങ്ങൾ കൃത്യമായി മനസിലാക്കാതെ ദുരിതങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് എംബിഎ, ഇന്റർനാഷണൽ ബിസിനസ്‌ തുടങ്ങിയ പല കോഴ്സുകളും ചെയ്ത വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക്‌ ജോലി ലഭിക്കാൻ കാര്യമായ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടിരുന്നു. മറ്റൊന്ന്, യുകെയിൽ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം ഒരു ബിസിനസ്‌ കൂടിയാണ് എന്നതാണ് സത്യം. ഗുണനിലവാരമില്ലാത്ത ധാരാളം യൂണിവേഴ്സിറ്റികളും; തൊഴിൽ സാധ്യത ഇല്ലാത്ത ധാരാളം കോഴ്സുകളും യുകെയിൽ കാണപ്പെടുന്നു എന്നത് വാസ്തവമാണ്. വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ നിന്ന് ഫീസ് ഇനത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഉയർന്ന വരുമാനം മാത്രം ലക്ഷ്യം വച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന യൂണിവേഴ്സിറ്റികളാണ് ഇവയിൽ പലതും. ഗുണമില്ലാത്തതും, തൊഴിൽ ലഭിക്കാൻ സാധ്യതയില്ലാത്തതുമായ അക്കാദമിക പ്രോഗ്രാമുകൾ, മുന്ന് തൊട്ട് അഞ്ചു ഇരട്ടിയായി ഫീസ് വാങ്ങി അവരെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് വഴി ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ലാഭം, ബ്രിട്ടീഷ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ വിദ്യാഭാസം നൽകുന്നതിന് ഉപയോഗപ്രദമാകുന്നു. ചിലവഴിക്കുന്ന ഭീമമായ പണം നഷ്ടമാകും എന്നതല്ലാതെ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇതുകൊണ്ട് പ്രയോജനം ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല എന്ന അവസ്ഥയിൽ അവർ എത്തിച്ചേരുന്നു. പലപ്പോഴും വിദഗ്ദരുമായി ആലോചിക്കാതെ ആരുടെയെങ്കിലും വാക്കുകൾ വിശ്വസിച്ചാണ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുൾപ്പടെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുന്നത് തന്നെ. ഇവരിൽ പലർക്കും യുകെയിൽ വിദ്യാർത്ഥികളെ എത്തിക്കുന്ന ഇനത്തിൽ കമ്മീഷൻ ലഭിക്കുന്നുണ്ട് എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു കാരണം. പഠന കാലയളവിൽ നിശ്ചിത സമയം പാർട്ട്‌ ടൈം ജോലി ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നു എന്നതാണ് യുകെയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം തെരെഞ്ഞെടുക്കാൻ വിദ്യാർഥികളെ ആകർഷിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഘടകം. ധാരാളം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇതിന്റെ പ്രയോജനം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ പല സ്ഥലങ്ങളിലും പാർട്ട്‌ ടൈം ജോലി സാധ്യത ലഭ്യമല്ലാത്തതും, കുറഞ്ഞ വേതനവും, ഉയർന്ന ജീവിതച്ചിലവും, കഠിനമായ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങളും, തദ്ദേശീയരിൽ നിന്നുള്ള റേസിസവും വിദേശ വിദ്യാർഥികളുടെ ജീവിതം കഠിനമാക്കിയിരുന്നു. പാർട്ട്‌ ടൈം ജോലി ലഭിച്ചാൽ തന്നെ അത് ജീവിത ചിലവിനോ ഫീസ് അടയ്ക്കുവാനോ മതിയാകില്ല. കൂടുതൽ സമയം ജോലി ചെയ്താൽ അത് വിസ റെദ്ദാക്കാനുള്ള മതിയായ കാരണം കൂടിയാണ്. സാഹചര്യങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടാൻ സാധിക്കാതെ വരുമ്പോൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ കോഴ്സ് നിർത്തി പോകുന്നതും സാധാരണമാണ്. അതിനാൽ യുകെയിൽ പഠിക്കാൻ വരുന്നവർ ഫീസിനും ജീവിതച്ചിലവിനും ആവശ്യമായ പണം കരുതുക എന്നത് പ്രധാനമാണ്. അല്ലെങ്കിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകൾ നേടുക എന്നതാണ് മറ്റൊരു വഴി. നേരത്തെ യുകെയിലെ പഠനത്തിന് ശേഷം പലർക്കും അവിടെ ജോലി ലഭിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം ഒരു തൊഴിൽ വിസയിലേക്ക് മാറാൻ ശ്രമിച്ചവർക്ക് 2024ഇൽ അത്തരം വിസ ലഭിക്കാനുള്ള ശമ്പള പരിധി ഉയർത്തിയത് (38,700 പൗണ്ട്) വൻ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. പലർക്കും ഉയർന്ന സാലറിയുള്ള ജോലി ലഭിക്കാൻ കടുത്ത ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടു എന്നതാണ് പ്രധാന കാരണം. സ്വദേശികളായ ആളുകൾക്ക് കുറഞ്ഞ സാലറി നൽകിയാൽ മതി എന്നത് കാരണം പല സ്ഥാപനങ്ങളും വിദേശികളെ ഒഴിവാക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ തേടിയിരുന്നു. സർക്കാർ കണക്കുകൾ പ്രകാരം തൊഴിൽ വിസ ലഭിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം കുത്തനെ കുറഞ്ഞത് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. യുകെ നേരിട്ട സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യവും ജോലിക്കാരെ മോശമായി ബാധിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിൽ നിന്നടക്കമുള്ള യുകെയിൽ പഠിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലും അവരുടെ യോഗ്യതകൾക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള തൊഴിൽ ലഭിക്കാൻ കടുത്ത ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിടുന്നതും വാസ്തവമാണ്. അതിനാൽ യുകെയിൽ കോഴ്സുകൾ തെരെഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ അവയുടെ തൊഴിൽ സാധ്യതകളെപ്പറ്റിയും, ഗുണനിലവാരത്തെപ്പറ്റിയും, യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുടെ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളോടുള്ള സമീപനത്തെപ്പറ്റിയും, ചിലവുകളെപറ്റിയും പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് അഭികാമ്യമെന്ന് വിദഗ്ദർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/browse/education/universities-higher-education|title=Universities and higher education|website=https://www.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/higher-education-courses-find-and-apply|title=Higher education courses: find and apply|website=https://www.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Education_in_the_United_Kingdom|title=Education in the United Kingdom|website=https://en.wikipedia.org ›}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/education/article/2024/jul/12/uk-universities-face-growing-struggle-to-recruit-international-students|title=UK universities face growing struggle to recruit|website=https://www.theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hepi.ac.uk/2024/08/23/hidden-in-plain-sight-the-real-international-student-scandal/|title=Hidden in Plain Sight: The Real International Student Scandal|website=https://www.hepi.ac.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/news/uk/2024/05/14/international-students-complaints-about-uk-universities-surge-to-record-high/|title=International students' complaints about UK universities|website=https://www.thenationalnews.com}}</ref> ==യുകെയിലെ തൊഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു കൊണ്ടുള്ള തട്ടിപ്പുകൾ== യുകെയിൽ ജോലിയോ വിദ്യാഭ്യാസമോ ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തട്ടിപ്പുകളെ പറ്റി അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. പലരും ഇത്തരം കാര്യങ്ങളെ പറ്റി അവബോധമില്ലാതെ തട്ടിപ്പുകൾക്ക് ഇരയാകുന്നത് സാധാരണമായിരുന്നു താനും. ധാരാളം പണം തട്ടിപ്പിന് ഇരയായവർക്ക് നഷ്ടമായിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇക്കാര്യങ്ങളെ പറ്റി ജനങ്ങൾ ബോധവാന്മാരാകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. 2025 മുതൽ ലേബർ സർക്കാർ സ്കിൽഡ് വർക്കർ വിസയുടെ യോഗ്യതാ നില ഉയർത്താനുള്ള നടപടികൾ കൈക്കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. വിദഗ്ധ തൊഴിലാളികൾക്കായുള്ള സ്കിൽഡ് വർക്കർ വിസയ്ക്ക് ഇനി RQF ലെവൽ 6 അഥവാ ഡിഗ്രിയാണ് ആണ് അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായി വേണ്ടത്. നേരത്തെ ഇത് RQF ലെവൽ 3 (A-ലെവൽ) ആയിരുന്നു. ഇതുമൂലം ഡിഗ്രിയില്ലാത്ത കെയർ തൊഴിലാളികൾക്കും ചില നഴ്‌സുമാർക്കും വിസ ലഭിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടും. അതിനാൽ ഡിഗ്രി ഉള്ളവർക്ക് മാത്രമാണ് മേല്പറഞ്ഞ വിസ റൂട്ടിലൂടെ യുകെയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കുക. ഇത് നഴ്സുമാർക്കും ബാധകമാണ്. അതിനാൽ ബി എസ് സി നഴ്സിംഗ് ഡിഗ്രി യുകെയിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആവശ്യമാണ്. നഴ്സിംഗ് ജോലികൾക്ക്‌ എൻഎച്ച്എസ് പൂർണമായും സൗജന്യമായി നിയമനം നടത്തുമ്പോൾ അതിന് വേണ്ടി ഇടനിലക്കാർ പണപ്പിരിവ് നടത്തുന്ന സാഹചര്യം പോലും ചിലയിടങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. യുകെയിൽ ഇടനിലക്കാർ മുഖേന സീനിയർ‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, ഡോമിസിലറി കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഹോം കെയർ, സപ്പോർട്ട് വർക്കർ, ഷെഫ് തുടങ്ങിയ പലവിധ ജോലികൾക്ക് നിയമവിരുദ്ധമായി വലിയ തുക വാങ്ങി തട്ടിപ്പ് നടത്തിയതും വൻ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ നിയമനം നേടിയ പലർക്കും വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട ജോലിയോ ശമ്പളമോ ലഭിച്ചില്ല എന്നതായിരുന്നു പ്രധാന പ്രശ്നം. പലർക്കും വിസ ലഭിക്കാൻ വേണ്ടി ചിലവാക്കിയ ലക്ഷങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്നതാണ് വാസ്തവം. ചിലർക്ക്‌ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു ചുരുങ്ങിയ നാളുകൾ കൊണ്ടു ജോലി നഷ്ടപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയുമുണ്ടായി. അങ്ങനെ പലർക്കും നാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു പോകേണ്ടി തന്നെ വന്നു. 2025 ഏപ്രിൽ മാസത്തിന് ശേഷം വിദേശത്ത് നിന്നുള്ള നിയമനങ്ങളിൽ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഹെൽത്ത്‌ കെയർ (ഹെൽത്ത്‌ ആൻഡ് സോഷ്യൽ കെയർ) മേഖലയിൽ യുകെയിൽ നിലവിലുള്ള ആളുകൾക്ക് ജോലി കൊടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് നിയമ നിർമാണങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നത്. അതിനാൽ വിദേശത്ത് നിന്നും ഈ മേഖലയിൽ ജോലിക്ക് വരുന്നത് എളുപ്പമല്ല എന്നത് എല്ലാവരും മനസിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. യുകെ സർക്കാർ ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾക്ക് എതിരെ അന്വേഷണം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾ റിപ്പോർട്ട്‌ ചെയ്യാനും യുകെ സർക്കാർ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അന്യായമായി പണം വാങ്ങി നിയമനം നടത്തുന്നത് യുകെയിൽ നിയമവിരുദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലും പോലീസ് സംവിധാനം ഇത്തരം കേസുകളിൽ നടപടി കൈക്കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും പലപ്പോഴും ആളുകൾ ഇത്തരം തൊഴിൽ, സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകളിൽ പെട്ടു പോകുന്നു എന്നതാണ് വസ്തുത. തട്ടിപ്പ് സംഘങ്ങൾക്ക് എതിരെ പരാതി നൽകാൻ പോലും പലരും തയ്യാറല്ല എന്നതാണ് സത്യം. ശരിയായ അന്വേഷണം നടത്താതെ ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾക്ക് ഇരയായ ആളുകൾ ധാരാളമുണ്ട്. യുകെയിൽ എങ്ങനെയാണ് ജോലി ലഭിക്കുക എന്നതിനെ പറ്റി ശരിയായ അവബോധം പോലും പലർക്കുമില്ല എന്നതാണ് വാസ്തവം. പണം നൽകിയാൽ ജോലി നൽകാമെന്നാണ് ഇത്തരം ഏജന്റുമാർ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്. സീനിയർ ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഡൌമിസിലറി കെയർ അഥവാ ഹോം ഹെൽത്ത്‌കെയർ അസിസ്റ്റന്റ് ആയി ഒരു വർഷം നിർദിഷ്ട മണിക്കൂറുകൾ ജോലി ചെയ്ത നഴ്സിന് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പരീക്ഷ (IELTS/OET) കൂടാതെ തന്നെ അവരുടെ നഴ്സിംഗ് മാനേജർ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പ്രാവീണ്യം തെളിയിക്കുന്ന പ്രത്യേക കത്ത് ഉപയോഗിച്ച് കൊണ്ടു രജിസ്റ്റർഡ് നേഴ്സ് ആകാൻ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പരീക്ഷ വിജയിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടിയിരുന്ന പല നഴ്സുമാരും ഹെൽത്ത്‌ കെയർ ജോലികൾക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായി. പലർക്കും IELTS/OET തുടങ്ങിയ ഭാഷാ പരീക്ഷ എന്ന കടമ്പ കടക്കാതെ തന്നെ യുകെയിൽ രജിസ്റ്റർഡ് നേഴ്സ് ആകാൻ സാധിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ പല സ്ഥാപനങ്ങളും ഇത്തരം ശുപാർശ കത്ത് കൊടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ല എന്നതാണ് വസ്തുത. അങ്ങനെ ഹെൽത്ത്‌ കെയർ ജോലിയിൽ വന്ന പലർക്കും നേഴ്സ് ആകാൻ സാധിച്ചില്ല. അതിനാൽ ഈ ജോലിക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന ആളുകൾ വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായി മനസിലാക്കിയ ശേഷം മാത്രം ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതാവും ഉചിതം. അഡൾട് സോഷ്യൽ കെയർ മേഖലയിൽ വിദേശത്ത് നിന്നും പുതിയ വിസ 2025 ഏപ്രിൽ മാസം മുതൽ അനുവദിക്കാൻ നിയന്ത്രണമുണ്ട്. എന്നാൽ നിലവിലുള്ള വിസാ ഉടമകൾക്ക് വിസ പുതുക്കാനും, വിസാ തരം മാറാനും അനുമതിയുണ്ട്. 2025 ജൂലൈ 22 മുതൽ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, സീനിയർ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ് വിസകൾ സർക്കാർ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റൊന്ന്, യുകെയിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. തൊഴിൽ സാധ്യത ഇല്ലാത്ത ധാരാളം കോഴ്സുകളും ഗുണനിലവാരമില്ലാത്ത ധാരാളം യൂണിവേഴ്സിറ്റികളും യുകെയിൽ കാണപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് വസ്തുത. വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന ഉയർന്ന ഫീസ് വരുമാനം മാത്രം ലക്ഷ്യം വച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന യൂണിവേഴ്സിറ്റികളാണ് ഇവയിൽ പലതും. ഇവർ പല ഇരട്ടി ഫീസ് വാങ്ങി വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ലഭിക്കുന്ന പണം യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുടെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗമാണ്. യുകെ വിദ്യാഭ്യാസം ഒരു ബിസിനസ്‌ കൂടിയാണ് എന്ന്‌ ഇതിൽ നിന്നും മനസിലാക്കാവുന്നതാണ്. ഇവിടങ്ങളിൽ എംബിഎ പോലെയുള്ള പല കോഴ്സുകളും പഠിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ജോലി ലഭിക്കാൻ വളരെയേറെ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടു എന്നതാണ് വാസ്തവം. യുകെയിലെ വിദ്യാർത്ഥി വിസകൾ അവിടെ ജോലി ചെയ്യാനുള്ള ഒരു മാർഗമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത് തടയാൻ സർക്കാർ നടപടി സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇതിനെപറ്റി പലർക്കും അറിവില്ല. യുകെയിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം ഒരു തൊഴിൽ വിസയിലേക്ക് മാറാൻ ശ്രമിച്ചവർക്ക് 2024ഇൽ അത്തരം വിസ ലഭിക്കാനുള്ള ശമ്പള പരിധി ഉയർത്തിയത് (ഉദാഹരണത്തിന് 38,700 പൗണ്ട്) വൻ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. പലർക്കും ഉയർന്ന സാലറിയുള്ള ജോലി ലഭിക്കാൻ കടുത്ത ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടു എന്നതാണ് പ്രധാന കാരണം. സ്വദേശികളായ ആളുകൾക്ക് കുറഞ്ഞ സാലറി നൽകിയാൽ മതി എന്നത് കാരണം പല സ്ഥാപനങ്ങളും വിദേശകളെ ഒഴിവാക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ തേടിയിരുന്നു. സർക്കാർ കണക്കുകൾ പ്രകാരം തൊഴിൽ വിസ ലഭിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം കുത്തനെ കുറഞ്ഞത് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വിദേശ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ചിലവഴിക്കുന്ന ഭീമമായ പണം നഷ്ടമാകും എന്നതല്ലാതെ പല വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും യുകെയിൽ പഠിച്ചു എന്നത് കാര്യമായ പ്രയോജനം ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല എന്ന അവസ്ഥയിൽ അവർ എത്തിച്ചേരുന്നു. ഇത്തരം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് യുകെയിലോ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലോ തൊഴിൽ ലഭിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിടുന്നതും വാസ്തവമാണ്. പലപ്പോഴും വിദഗ്ദരുമായി ആലോചിക്കാതെയോ കാര്യങ്ങൾ കൃത്യമായി മനസിലാക്കാതെയോ ആണ് ഇന്ത്യ അടക്കമുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇടനിലക്കാർ മുഖേന ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുന്നത് തന്നെ. ഇടനിലക്കാർക്ക് ലഭിക്കുന്ന കമ്മീഷൻ തുക തന്നെ ആണ് ഇതിന്റെ ഒരു പ്രധാന കാരണം. പഠന കാലയളവിൽ നിശ്ചിത സമയം പാർട്ട്‌ ടൈം ജോലി ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നു എന്നതാണ് യുകെയിൽ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം തെരെഞ്ഞെടുക്കാൻ വിദ്യാർഥികളെ ആകർഷിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഒരു ഘടകം. ധാരാളം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇതിന്റെ പ്രയോജനം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ പല സ്ഥലങ്ങളിലും പാർട്ട്‌ ടൈം ജോലി സാധ്യത ലഭ്യമല്ലാത്തതും, കുറഞ്ഞ വേതനവും, ഉയർന്ന ജീവിതച്ചിലവും, കഠിനമായ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങളും, തദ്ദേശീയരിൽ നിന്നുള്ള റേസിസവും വിദേശ വിദ്യാർഥികളുടെ ജീവിതം കഠിനമാക്കിയിരുന്നു. അതിനാൽ യുകെയിൽ പഠിക്കാൻ വരുന്നവർ ജീവിതച്ചിലവിന് ആവശ്യമായ പണം കരുതുക എന്നത് പ്രധാനമാണ്. സാഹചര്യങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടാൻ സാധിക്കാതെ വരുമ്പോൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ കോഴ്സ് നിർത്തി പോകുന്നതും സാധാരണമാണ്. അതിനാൽ യുകെയിൽ കോഴ്സുകളും തെരെഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ അവയുടെ തൊഴിൽ സാധ്യതകളെപ്പറ്റിയും, ഗുണനിലവാരത്തെപ്പറ്റിയും, യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുടെ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളോടുള്ള സമീപനത്തെപ്പറ്റിയും, ചിലവുകളെപറ്റിയും പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് അഭികാമ്യമെന്ന് വിദഗ്ദർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. == അവലംബം == <references/> {{യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രങ്ങൾ}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist}} [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] [[വർഗ്ഗം:ജി-8 രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ അംഗരാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒരു അയൽരാജ്യം മാത്രമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ്‌ ഔദ്യോഗികഭാഷയായിട്ടുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] <!--Other languages--> 1j6apbgnwcx4b2721d08b5m0vne1v38 4681084 4681083 2026-10-29T00:02:41Z Vishkailas 214655 /* വിദ്യാഭ്യാസം */ 4681084 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|United Kingdom}} {{otheruses|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം (വിവക്ഷകൾ)}} {{refimprove|date=2025 മേയ്}} {{essay-like|date=2025 ജനുവരി}} <!--{{വിവക്ഷ|ഐക്യരാജ്യം (യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം)}}--> {{Infobox country | common_name = യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം | linking_name = the United Kingdom<!--Note: "the" required here as this entry used to create wikilinks--> | conventional_long_name = യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ ആൻഡ് നോർത്തേൺ അയർലൻഡ് | image_flag = Flag of the United Kingdom (1-2).svg | alt_flag = A flag composed of a red cross edged in white and superimposed on a red saltire, also edged in white, superimposed on a white saltire on a blue background | image_coat = | other_symbol = [[File:Coat of arms of the United Kingdom (2022, both variants).svg|250px]]<br>Used in relation to Scotland (right) and elsewhere (left) | other_symbol_type = [[Coat of arms of the United Kingdom|Coats of arms]]: | national_anthem = "[[God Save the King]]"{{Efn|"God Save the King" is the [[national anthem]] by custom, not statute, and there is no authorised version. Typically only the first verse is usually sung, although the second verse is also often sung as well at state and public events.<ref>{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live }}</ref> The words ''King, he, him, his'', used at present, are replaced by ''Queen, she, her'' when the monarch is female.}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:United_States_Navy_Band_-_God_Save_the_Queen.ogg|God Save the King / Queen <!-- Do not change file name due to computer error without ensuring that the file is playable. -->]]</div> | image_map = {{Switcher|[[File:Europe-UK (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Show globe|[[File:Europe-UK.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Europe|[[File:United Kingdom (+overseas territories and crown dependencies) in the World (+Antarctica claims).svg|upright=1.15|frameless]]|Show [[British Overseas Territories]] and [[Crown Dependencies]]|[[File:Territorial waters - United Kingdom.svg|upright=1.15|frameless]]|Show [[Exclusive economic zone of the United Kingdom|its exclusive economic zones]]|default=1}} | map_caption = | capital = [[London|ലണ്ടൺ]] | coordinates = {{Coord|51|30|N|0|7|W|type:city_region:GB}} | largest_city = തലസ്ഥാനം | languages_type = [[National language|ദേശീയഭാഷ]] | languages = {{indented plainlist| * [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] <!--Note: Just English, don't add "British English".--> }} | languages2_type = പ്രാദേശീക, ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷകൾ{{Efn|Scots, Ulster Scots, Welsh, Cornish, Scottish Gaelic and Irish are classed as [[Regional language|regional]] or [[Minority language|minority]] languages under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]].<ref name="reglang">{{Cite web |title=List of declarations made with respect to treaty No. 148 |url=http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&NT=148&VL=1 |access-date=12 December 2013 |publisher=[[Council of Europe]] |archive-date=12 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212175720/http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&NT=148&VL=1 |url-status=dead }}</ref> These include defined obligations to promote those languages.<ref>{{Cite web |title=Welsh language on GOV.UK – Content design: planning, writing and managing content – Guidance |url=https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |access-date=3 August 2018 |website=gov.uk |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014121/https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |url-status=live }}; {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014119/https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |url-status=live }}; {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=2 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802010917/https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |url-status=live }}</ref> See also [[Languages of the United Kingdom]]. Welsh has limited ''[[officially]]'' official status in Wales, as well as in the provision of national government services provided for Wales.}} | languages2 = {{Hlist <!--Anglo--> |[[Scots language|സ്കോട്ട്സ്]] |[[Ulster Scots dialects|അൾസ്റ്റർ സ്കോട്ട്സ്]] <!--Brittonic--> |[[Welsh language|വെൽഷ്]] |[[Cornish language|കോർണിഷ്]] <!--Goidelic--> |[[Scottish Gaelic|സ്കോട്ടിഷ് ഗലെയിക്]]<!--Keep "Scottish Gaelic"; people will find "Gaelic" confusing, as the Irish language is also commonly called "Gaelic"--> |[[Irish language|ഐറിഷ്]] |[[British Sign Language|ബ്രിട്ടീഷ് ആംഗ്യഭാഷ]] }} | ethnic_groups = {{unbulleted list | 81.7% [[White people in the United Kingdom|വെള്ളക്കാർ]] | 9.3% [[British Asian|ഏഷ്യൻ]] | 4.0% [[Black British|കറുത്തവർ]] | 2.9% [[Mixed (United Kingdom ethnicity category)|മിക്സഡ്]] | 2.1% [[Other ethnic groups in the United Kingdom|മറ്റുള്ളവർ]] }} | ethnic_groups_year = [[2021 United Kingdom census|2021]] | ethnic_groups_ref = {{Efn|name=Census2021/22|Scotland held its census a year later after England, Wales and Northern Ireland due to the COVID-19 pandemic. As a result, the data shown is from two separate years.}}<ref name="2021 census - ethnicity - England and Wales">{{cite web |title=Ethnic group |url=https://www.ons.gov.uk/datasets/TS021/editions/2021/versions/3/filter-outputs/2c225a7b-0b5a-4a56-825e-2d6df1c6be93 |date=28 March 2023 |website=Office for National Statistics |access-date=28 May 2024 |archive-date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528084856/https://www.ons.gov.uk/datasets/TS021/editions/2021/versions/3/filter-outputs/2c225a7b-0b5a-4a56-825e-2d6df1c6be93 |url-status=live }}</ref><ref name="2021 census - ethnicity - Northern Ireland">{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b01.xlsx |title=MS-B01 Ethnic group |author=<!--Not stated--> |date=30 November 2023 |website=[[Northern Ireland Statistics and Research Agency]] |access-date=28 May 2024 |archive-date=12 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230812142657/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b01.xlsx |url-status=live }}</ref><ref name="2021 census - ethnicity and religion - Scotland">{{Cite web |title=Ethnic group, national identity, language and religion |url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/search-the-census#/location/topics/list?topic=Ethnic%20group,%20national%20identity,%20language%20and%20religion&categoryId=1 |access-date=28 May 2024 |website=Scotland's Census |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514142653/https://www.scotlandscensus.gov.uk/search-the-census#/location/topics/list?topic=Ethnic%20group,%20national%20identity,%20language%20and%20religion&categoryId=1 |url-status=live }}</ref> | religion = {{unbulleted list | 46.5% [[Religion in the United Kingdom#Christianity|ക്രിസ്തുമതം]] | 37.8% [[Irreligion in the United Kingdom|മതമില്ല]] | 6.5% [[Islam in the United Kingdom|ഇസ്ലാം]] | 1.7% [[Hinduism in the United Kingdom|ഹിന്ദുമതം]] | 0.9% [[Sikhism in the United Kingdom|സിക്ക്]] | 0.5% [[Buddhism in the United Kingdom|ബുദ്ധമതം]] | 0.5% [[British Jews|യഹൂദമതം]] | 0.6% [[Religion in the United Kingdom|മറ്റുള്ളവർ]] | 5.9% not stated }} | religion_year = 2021 | religion_ref = {{Efn|name=Census2021/22}}<ref name="2021 census - religion - England and Wales">{{cite web |title=Religion (detailed) |url=https://www.ons.gov.uk/datasets/TS031/editions/2021/versions/4/filter-outputs/0ec10f6a-4f46-4655-b634-57e540601744 |date=5 April 2023 |website=Office for National Statistics |access-date=28 May 2024 |archive-date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528153440/https://www.ons.gov.uk/datasets/TS031/editions/2021/versions/4/filter-outputs/0ec10f6a-4f46-4655-b634-57e540601744 |url-status=live }}</ref><ref name="2021 census - religion - Northern Ireland">{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b21.xlsx |title=MS-B21 Religion - full detail |author=<!--Not stated--> |date=31 May 2023 |website=Northern Ireland Statistics and Research Agency |access-date=28 May 2024 |archive-date=13 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613221149/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b21.xlsx |url-status=live }}</ref><ref name="2021 census - ethnicity and religion - Scotland" /> | demonym = {{hlist |[[British people|British]] |[[Briton]] }} | government_type = Unitary [[Constitutional monarchy#England, Scotland and the United Kingdom|parliamentary constitutional monarchy]]{{Efn|Although the United Kingdom has traditionally been seen as a [[unitary state]], an alternative description of the UK as a "union state", put forward by, among others, [[Vernon Bogdanor]],<ref>{{Cite book |last=Bradbury |first=Jonathan |url=https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA19 |title=Constitutional Policy and Territorial Politics in the UK: Volume 1: Union and Devolution 1997–2012 |date=2021 |publisher=Policy Press |isbn=978-1-5292-0588-6 |pages=19–20 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204328/https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA19#v=onepage&q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&f=false |url-status=live }}</ref> has become increasingly influential since the adoption of devolution in the 1990s.<ref>{{Cite book |last=Leith |first=Murray Stewart |url=https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&q=Uk+%2522unitary+state%2522&pg=PA39 |title=Political Discourse and National Identity in Scotland |date=2012 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8862-3 |page=39 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204223/https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&q=Uk+%2522unitary+state%2522&pg=PA39#v=onepage&q=Uk%20%2522unitary%20state%2522&f=false |url-status=live }}</ref> A union state is considered to differ from a unitary state in that while it maintains a central authority it also recognises the authority of historic rights and infrastructures of its component parts.<ref>{{Cite book |last1=Gagnon |first1=Alain-G. |url=https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA47 |title=Multinational Democracies |last2=Tully |first2=James |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80473-8 |page=47 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204329/https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA47#v=onepage&q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&f=false |url-status=live }}; {{Cite book |last=Bogdanor |first=Vernon |title=Constitutional Reform in the United Kingdom: Practice and Principles |date=1998 |publisher=Hart Publishing |isbn=978-1-901362-84-8 |editor-last=Beatson |editor-first=Jack |location=Oxford |page=18 |chapter=Devolution: the Constitutional Aspects |chapter-url=https://books.google.com/books?id=YEEgDsCYmbQC&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA18 }}</ref>}} | leader_title1 = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]] | leader_name1 = [[Charles III]] | leader_title2 = [[Prime Minister of the United Kingdom|Prime Minister]] | leader_name2 = [[Keir Starmer]] <!--Do NOT change the name to Sir Keir Starmer without discussion in the talk page. --> | legislature = [[Parliament of the United Kingdom|Parliament]] | upper_house = [[House of Lords]] | lower_house = [[House of Commons of the United Kingdom|House of Commons]] | sovereignty_type = [[Formation of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland|Formation]] | established_event1 = [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|Laws in Wales Acts]] | established_date1 = 1535 and 1542 | established_event2 = [[Union of the Crowns]] | established_date2 = 24 March 1603 | established_event3 = [[Treaty of Union]] | established_date3 = 22 July 1706 | established_event4 = [[Acts of Union 1707|Acts of Union of England and Scotland]] | established_date4 = 1 May 1707 | established_event5 = [[Acts of Union 1800|Acts of Union of Great Britain and Ireland]] | established_date5 = 1 January 1801 | established_event6 = [[Irish Free State Constitution Act 1922|Irish Free State Constitution Act]] | established_date6 = 6 December 1922 | area_label = Total{{efn|name=ONSArea|[[Office for National Statistics|ONS]] Standard Area Measurement, 'area to mean high water'. Excludes the [[Crown Dependencies]] and [[British Overseas Territories]].}} | area_km2 = 244376 | area_footnote = <ref name="ONS Standard Area Measurement">{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |author=<!--Not stated--> |date=31 May 2024 |website=[[ONS Open Geography Portal|Open Geography Portal]] |publisher=Office for National Statistics |access-date=7 June 2024 |archive-date=7 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240607052407/https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |url-status=live }}</ref> | area_rank = 78th | area_sq_mi = auto | area_label2 = Land{{efn|name=ONSLandArea|[[Office for National Statistics|ONS]] Standard Area Measurement, 'area to mean high water excluding inland water'. Excludes the [[Crown Dependencies]] and [[British Overseas Territories]].}} | area_data2 = {{convert|{{UK subdivision area|GSS=K02000001}}|km2|sqmi|abbr=on}} | percent_water = | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 68,265,209<ref name="ONS.UK-Population">{{cite web |title=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2023 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest |publisher=[[Office for National Statistics]] (ONS) |website=www.ons.gov.uk |date=2024-10-08}}</ref> | population_estimate_year = 2023 | population_estimate_rank = 21st | population_census = 66,940,559{{Efn|name=Census2021/22}}<ref name="2021 census - population - England and Wales">{{cite web |title=Population and household estimates, England and Wales: Census 2021, unrounded data |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021unroundeddata |date=2 November 2022 |website=Office for National Statistics |access-date=28 May 2024}}</ref><ref name="2021 census - population - Northern Ireland">{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |title=2021 Census |author=<!--Not stated--> |website=[[Northern Ireland Statistics and Research Agency]] |access-date=28 May 2024 |archive-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703182652/https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |url-status=live }}</ref><ref name="2021 census - population - Scotland">{{Cite web |title=Quality Assurance report – Unrounded population estimates and ethnic group, national identity, language and religion topic data |website=Scotland's Census |date=21 May 2024 |url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/ |access-date=28 May 2024 |archive-date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528160444/https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/ |url-status=live }}</ref> | population_census_year = 2021 | population_census_rank = | population_density_km2 = 281 | population_density_sq_mi = auto | population_density_rank = 51st | pop_den_footnote = <ref name="ONS.UK-Population"/> | GDP_PPP = {{increase}} $4.282&nbsp;trillion<ref name="IMF DataMapper">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/GBR |title=IMF DataMapper: United Kingdom |website=[[International Monetary Fund]] |date=22 October 2024 |access-date=11 November 2024}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 10th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $62,574<ref name="IMF DataMapper" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 28th | GDP_nominal = {{increase}} $3.588&nbsp;trillion<ref name="IMF DataMapper" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 6th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $52,423<ref name="IMF DataMapper" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 20th | Gini = 35.4 | Gini_year = 2021 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref>{{Cite web |title=Income inequality |url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |access-date=12 February 2024 |website=OECD Data |publisher=[[OECD]] |archive-date=1 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701171540/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |url-status=live }}</ref> | HDI = 0.940<!--number only--> | HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year.--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}</ref> | HDI_rank = 15th | currency = [[Pound&nbsp;sterling]]{{Efn|Some of the devolved countries, Crown Dependencies and British Overseas Territories issue their own sterling banknotes or currencies, or use another nation's currency. See [[List of British currencies]].}} ([[£]]) | currency_code = GBP | utc_offset = +0 | time_zone = [[Greenwich Mean Time|GMT]] | utc_offset_DST = +1 | time_zone_DST = [[British Summer Time|BST]]{{Efn|Also observed by the [[Crown Dependencies]]. For further information, see [[Time in the United Kingdom]].}} | DST_note = | date_format = {{Abbr|dd|day}}/{{Abbr|mm|month}}/{{Abbr|yyyy|year}} ([[Anno Domini|AD]]){{efn|The UK Government uses the [[ISO 8601]] format, {{Abbr|yyyy|year}}-{{Abbr|mm|month}}-{{Abbr|dd|day}} for machine-readable dates and times.<ref>{{cite web |title=Formatting dates and times in data |url=https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |date=9 August 2022 |website=[[gov.uk]] |publisher=[[Government of the United Kingdom|HM Government]] |access-date=1 June 2024 |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509092813/https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |url-status=live }}</ref> See [[Date and time notation in the United Kingdom]].}} | drives_on = left{{Efn|Except two overseas territories: [[Gibraltar]] and the [[British Indian Ocean Territory]]}} | calling_code = [[Telephone numbers in the United Kingdom|+44]]{{Efn|[[Telephone numbers in the United Kingdom#Telephone numbers in Overseas Territories|Excludes most overseas territories]]}} | cctld = [[.uk]]{{Efn|The [[.gb]] domain is also reserved for the UK, but has been little used.}} }} [[പ്രമാണം:Europe-UK.svg|thumb|400px|യു.കെ.യുടെ സ്ഥാനം കാണിക്കുന്ന ഭൂപടം. കടുംപച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നതാണ്‌ യു.കെ. ഇളം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നത് [[യുറോപ്യൻ യൂണിയൻ]] രാജ്യങ്ങളെയാണ്‌]] യൂറോപ്പ് ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ [[ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ]] ദ്വീപുകളിലെ [[ഇംഗ്ലണ്ട്]], [[സ്കോട്ട്‌ലാന്റ്]], [[വെയിൽസ്]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളും, അയർലന്റ് ദ്വീപിലെ [[ഉത്തര അയർലണ്ട്|ഉത്തര അയർലണ്ടും]] ഉൾപ്പെട്ട കൂട്ടായ്മയാണ്‌ (ഐക്യരാജ്യം) '''യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം ഓഫ് ഗ്രേറ്റ്‌ ബ്രിട്ടൻ ആൻഡ് നോർത്തേൺ അയർലണ്ട് അഥവാ യൂകെ'''. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി വടക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിൽ യൂറോപ്യൻ വൻകരയുടെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കൂട്ടം ദ്വീപുകളാണ് യുകെയുടെ ഭാഗമായുള്ളത്. യുകെയുടെ ഭാഗമായ രാജ്യങ്ങളിൽ [[ഇംഗ്ലണ്ട്]] ആണ് ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം. ബ്രിട്ടീഷ് രാജ കുടുംബത്തിന്റെ ആസ്ഥാനവും ഇത് തന്നെ. ശിലായുഗം മുതൽ ഇവിടെ മനുഷ്യവാസം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നാണു പുരാവസ്തു പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. AD അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ പ്രദേശ്ത്ത് കുടിയേറി പാർത്ത ആങ്ലെസ് എന്ന ജെർമൻ ഗോത്രവർഗത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്നു ആണ് ഇംഗ്ലണ്ട് എന്ന് പേര് ഉണ്ടായത്. AD 927 മുതൽ ഒരു ഏകീക്രിത രാജ്യം ആയിരുന്നു. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ബ്രിട്ടൺ ഒരു പ്രബല ശക്തി ആവുകയും ലോകത്തെമ്പാടും തന്റെ രാഷ്ട്രീയ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തുകയും ചെയ്തു. പാർലിമെണ്ടറി ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥ, വ്യവസായ വിപ്ലവം എന്നിവ ഉൽഭവിച്ചത് ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ആണ്. ലോകത്തെല്ലായിടത്തും ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ മാതൃരാജ്യം കൂടിയാണ് യുകെയുടെ പ്രധാന ഭാഗമായ ഇംഗ്ലണ്ട് (മെയിൻ ലാൻഡ്). [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസിലാൻഡ്]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി താമസിച്ച ജനതയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആയിരുന്നു. അങ്ങനെയാണ് ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയും സംസ്കാരവും വ്യാപകമായത്. ഇന്നും കാനഡ, ഓസ്ട്രേലിയ, ന്യൂസിലാൻഡ് തുടങ്ങിയ പല പ്രമുഖ രാജ്യങ്ങളുടെയും ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് രാജകുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ വടക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലുള്ള ആറ് സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു മേഖല ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നു (ഇത് യുകെയുടെ ഭാഗമല്ല). യുകെ ഒരു വികസിത രാജ്യമാണ്. [[ജനാധിപത്യം]], വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യം, [[മതേതരത്വം]], സാമൂഹിക സുരക്ഷ എന്നിവ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഒരു ക്ഷേമരാജ്യം കൂടിയാണിത്. വ്യവസായം, വ്യാപാരം, ഗവേഷണം, കണ്ടുപിടുത്തങ്ങൾ, ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യ, വിദ്യാഭ്യാസം, ലിംഗ സമത്വം, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം, സാമൂഹിക ക്ഷേമം, [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യ പരിരക്ഷ]], [[വിനോദസഞ്ചാരം]] തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ യുകെ ഏറെ മുന്നിലാണ്<ref>{{Cite web|url=https://ukmalayalam.co.uk/fundamental-priciples-of-british-life/|title=|access-date=2024-12-15|archive-date=2024-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215142005/https://ukmalayalam.co.uk/fundamental-priciples-of-british-life/|url-status=dead}}</ref>. കേരളത്തിൽ നിന്നുൾപ്പടെ ധാരാളം വിദഗ്ധ ജോലിക്കാർ കുടിയേറുന്ന ഒരു രാജ്യം കൂടിയാണ് യൂകെ; പ്രത്യേകിച്ചും മെഡിസിൻ, [[നഴ്‌സിങ്]], സോഷ്യൽ വർക്ക്, ഹോട്ടൽ മാനേജ്മെന്റ് ആൻഡ് കാറ്ററിംഗ്, [[ഐടി]], എഞ്ചിനീയറിങ്, ഒക്കുപെഷണൽ തെറാപ്പി, ഫാർമസി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ. കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ധാരാളം നഴ്സുമാരെ യൂകെയിലെ ആശുപത്രികളിൽ നിയമിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ ധാരാളം മലയാളി നഴ്സുമാരെ യുകെയിൽ കാണാം. മലയാളികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദേശ ജോലിക്കാർക്ക് തദ്ദേശീയരിൽ നിന്നു റേസിസം നേരിടേണ്ടി വരുന്ന സാഹചര്യം പലപ്പോഴും യുകെയിൽ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. നിറത്തിന്റെ പേരിലോ വംശത്തിന്റെ പേരിലോ ഭാഷയുടെ പേരിലോ ആക്ഷേപങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ ഇത് യുകെയിൽ ഗുരുതരമായ കുറ്റകൃത്യമാണ്. റേസിസത്തിന് എതിരെ യുകെയിൽ ശക്തമായ നിയമമുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും ഇത്തരം കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ യുകെയിൽ കുറവല്ല. നേരിട്ടോ അല്ലാതെയോ പലപ്പോഴും ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ യുകെയിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ വിദേശികളിൽ പലരും ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ അവഗണിക്കാറാണ് പതിവ്. നേരത്തേ പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ ആളിപ്പടർന്ന ‘ബ്ലാക്ക് ലൈഫ് മാറ്റർ’ എന്ന സമരപരിപാടി യുകെയിലും നടന്നിരുന്നു. 2024-ലിൽ കുടിയേറ്റ വിരുദ്ധ കലാപം യുകെയിൽ നടന്നിരുന്നു. നിറത്തിന്റെ പേരിലുള്ള അതിക്ഷേപങ്ങൾക്കും അതിക്രമങ്ങൾക്കും എതിരെ നടന്ന പ്രധിഷേധ പരിപാടിയാണിത്. [[പ്രമാണം:United_Kingdom_labelled_map_ml.png|thumb|left|യുനൈറ്റഡ് കിങ്ഡത്തിലെ അംഗരാജ്യങ്ങൾ]] ==ഉൽപ്പത്തി== യൂണിയൻ 1800 ലെ നിയമങ്ങൾ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടനും അയർലൻഡ് രാജ്യവും 1801 ൽ ഐക്യപ്പെടുത്തി, ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെയും അയർലണ്ടിന്റെയും യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം രൂപീകരിച്ചു. അയർലണ്ടിന്റെ വിഭജനത്തിനും 1922 -ൽ വടക്കൻ അയർലണ്ടിനെ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിനകത്ത് അയർലണ്ട് ദ്വീപിന്റെ ഏക ഭാഗമായി വിട്ടുകൊടുത്ത ഐറിഷ് ഫ്രീ സ്റ്റേറ്റിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ശേഷം, പേര് "ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ ആൻഡ് നോർത്തേൺ അയർലണ്ട്" എന്നാക്കി മാറ്റി. ==ചരിത്രം== ശിലായുഗം മുതൽ യുകെയിൽ മനുഷ്യവാസം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നാണു പുരാവസ്തു അവശേഷിപ്പുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. AD അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ പ്രദേശത്ത് കുടിയേറി പാർത്ത ആങ്ലെസ് എന്ന ജെർമൻ ഗോത്രവർഗത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്നു ആണ് ഇംഗ്ലണ്ട് എന്ന് പേര് ഉണ്ടായത്. AD 927 മുതൽ ഒരു ഏകീക്രിത രാജ്യം ആയിരുന്നു. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ഇംഗ്ലണ്ട് ഒരു പ്രബല ശക്തി ആവുകയും ലോകത്തെമ്പാടും തന്റെ രാഷ്ട്രീയ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തുകയും ചെയ്തു. പാർലിമെണ്ടറി ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥ, വ്യവസായ വിപ്ലവം എന്നിവ ഉൽഭവിച്ചത് ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ആണു. ലോകത്തിലെ ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ മാതൃ രാജ്യം കൂടിയാണ് യുകെയുടെ ഭാഗമായ [[ഇംഗ്ലണ്ട്]]. ([[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസിലാൻഡ്]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി താമസിച്ച ജനതയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇംഗ്ലീഷുകാർ ആയിരുന്നു. അങ്ങനെയാണ് ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയും സംസ്കാരവും വ്യാപകമായത്. ഇന്നും കാനഡ, ഓസ്ട്രേലിയ, ന്യൂസിലാൻഡ് തുടങ്ങിയ പല പ്രമുഖ രാജ്യങ്ങളുടെയും ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് രാജകുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ്.) ===പ്രാചീന കാലം=== ശിലായുഗം മുതൽ ഇവിടെ മനുഷ്യവാസം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നാണു പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങളിൽ നിന്നു മനസ്സിലാവുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനത്തെ ഹിമയുഗത്തിനു ശേഷം സമുദ്ര നിരപ്പ് ഇന്നു ഉള്ളതിനെക്കാൾ ഗണൃമായി കുറവു ആയിരുന്നു അതിനാൽ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ, അയർലന്റിനോടൊപ്പം യുറേഷ്യ ഭൂഖണ്ഡവുമായി ചേർന്ന് കിടക്കുക ആയിരുന്നു. ഹിമയുഗം കഴിഞു സമുദ്ര നിരപ്പു ഉയർന്നു തുടങ്ങി 10000 വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പൊൾ അയർലന്റ് ദ്വീപ് ഈ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നിന്നു വേർപെട്ടു. പിന്നെയും 2000 കൊല്ലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ ദ്വീപും യുറേഷ്യ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നിന്നു വേർപെട്ടു. ഈ ഭൂ പ്രദേശം യുറേഷ്യ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ ചേർന്നു കിടക്കുന്ന കാലത്ത് ഉത്തര ഐബീരിയയിൽ നിന്നു കര മാർഗ്ഗം വന്ന മനുഷ്യർ ആണു ഇവിടെ ആദ്യമായി സ്ഥിരതാമസം ആക്കിയത്. അയോയുഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തോടെ മധ്യ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് കെൽറ്റു ഗോത്ര വർഗക്കാർ ഇവിടെ വന്നു താമസം ആയി. അന്നു ഇവിടത്തെ ജനങ്ങൾ കെൽറ്റ് ഭാഷ ആയ ബൈതോണിൿ ആയിരുന്നു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. 43 AD ആയതോടെ റോമൻ സൈന്യം ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ ഒട്ടുമിക്ക പ്രദേശങ്ങളും പിടിച്ചടക്കി, അങ്ങനെ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ റോമൻ സാമ്രജ്യത്തിന്റെ ബ്രിട്ടാനിയ പ്രവിശ്യ ആയി. അതിനു ശേഷം ബ്രിട്ടനിൽ ഗ്രെകൊ റോമൻ സംസ്കാരം പ്രചാരത്തിൽ വന്നു. റോമാക്കാരുടെ വരവോടെ ക്രിസ്തു മതവും യുകെയിൽ വ്യാപിച്ചു. AD അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടോടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റു അതിത്തികൾ സംരക്ഷിക്കാനും, ആഭ്യന്തര യുദ്ധങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാനും വേണ്ടി റോമൻ ഭരണാധികാരികൾ സൈന്യങ്ങളെ ബ്രിട്ടനിൽ നിന്നു തിരിച്ചു വിളിച്ചു തുടങ്ങി. അതൊടെ ബ്രിട്ടനിലെ റോമൻ സൈനിക ശക്തി ക്ഷയിച്ചു തുടങ്ങി. ===മദ്ധ്യകാലം=== ബ്രിട്ടനിൽ നിന്നു റോമൻ സൈന്യം പിൻവാങ്ങിയതോടെ, മുൻപു ബ്രിട്ടന്റെ തീര പ്രദേശങ്ങളിൽ ചില്ലറ ആക്രമണങ്ങളും കൊള്ളയും മറ്റും ആയി നടന്നിരുന്ന ആങ്ങ്ൾസ്, സാക്സൺ, ജൂട്ട് എന്നീ ജെർമൻ ഗോത്ര വർഗങ്ങൾ ധൈര്യസമേതം ആക്രമിച്ചു കയറി ഇവിടെ സ്ഥിര താമസം ആയി. ഈ ജെർമാനിക് ഗോത്ര വർഗങ്ങളെ കൂട്ടമായി ആംഗ്ലോ സാക്‌സൺ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും. ഇവരും ബ്രിറ്റൊൺ എന്നു വിളിക്കുന്ന ബ്രിട്ട്നിലെ ആദിവാസികളും തമ്മിൽ അനേകം യുദ്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായി. ക്രമേണ ബ്രിട്ടന്റെ ഒരു ഭാഗമായ ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ആംഗ്ലോ സാക്‌സൺ നിയന്ത്രണത്തിൽ ആയി. അന്ന് ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന പ്രമുഖ ആംഗ്ലൊ സാക്സൺ രാജ്യങ്ങൾ Northumbria, Mercia, Wessex, East Anglia, Essex, Kent and Sussex എന്നിവയാണ്. AD 1066 - ൽ വില്യം ഡ്യൂക് ഒഫ് നോർമണ്ടി (വില്യം ദി കോൻക്വറർ) ഇംഗ്ലണ്ട് ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കി. ഈ ആക്രമണത്തോടു കൂടി നോർമണ്ടിയിൽ നിന്നു വന്നവർ (നോർമൻ) ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഭരണ വർഗം ആയി. വില്യം ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ ആദ്യത്തെ നോർമൻ രാജാവും ആയി. നോർമൻ ജനത ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവർ ആയിരുന്നു. ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്നു ആംഗ്ലോ-സാക്സൺ ഭാഷയെ (പഴയ ഇംഗ്ലീഷ്) തുടച്ചു മാറ്റാൻ വേണ്ടി നോർമൻ ഭരണാധികാരികൾ ആംഗ്ലോ-സാക്സൺ ഭാഷ പള്ളിക്കൂടങ്ങളിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നത് നിരോധിച്ചു. കാല ക്രമേണ ഇംഗ്ലീഷ് ഇവിടുത്തെ ഭാഷയായി മാറി. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == 243,610 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണം.യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന്റെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണം ഏകദേശം 244,820 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് (94,530 ചതുരശ്ര മൈൽ). ബ്രിട്ടീഷ് ദ്വീപുകളുടെ ദ്വീപസമൂഹത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും രാജ്യം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, കൂടാതെ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ ദ്വീപ്, അയർലണ്ട് ദ്വീപിന്റെ വടക്ക്-കിഴക്ക് ആറിലൊന്ന്, ചുറ്റുമുള്ള ചില ചെറിയ ദ്വീപുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് വടക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിനും വടക്കൻ കടലിനും ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, തെക്കുകിഴക്കൻ തീരത്ത് വടക്കൻ ഫ്രാൻസിന്റെ തീരത്ത് നിന്ന് 22 മൈൽ (35 കിലോമീറ്റർ) അകലെ വരുന്നു, അതിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് ചാനൽ അതിനെ വേർതിരിക്കുന്നു. 1993 ൽ യുകെയുടെ 10 ശതമാനം വനമായിരുന്നു, 46 ശതമാനം മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾക്കും 25 ശതമാനം കാർഷിക ആവശ്യങ്ങൾക്കും കൃഷി ചെയ്തു. ലണ്ടനിലെ റോയൽ ഗ്രീൻവിച്ച് ഒബ്സർവേറ്ററി 1884 -ൽ വാഷിംഗ്ടൺ ഡിസിയിലെ പ്രൈം മെറിഡിയന്റെ നിർവചന കേന്ദ്രമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു, എന്നിരുന്നാലും കൂടുതൽ കൃത്യമായ ആധുനിക അളവുകോൽ കാരണം മെറിഡിയൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ നിരീക്ഷണാലയത്തിന് 100 മീറ്റർ കിഴക്കായി കിടക്കുന്നു. യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം അക്ഷാംശങ്ങൾ 49 ° നും 61 ° N നും ഇടയിലാണ്, രേഖാംശങ്ങൾ 9 ° W നും 2 ° E നും ഇടയിലാണ്. വടക്കൻ അയർലണ്ട് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അയർലണ്ടുമായി 224 മൈൽ (360 കി.മീ) അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. പങ്കിടുന്ന ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ തീരപ്രദേശം 11,073 മൈൽ (17,820 കിലോമീറ്റർ) ആണ്. 31 മൈൽ (50 കി.മീ) (24 മൈൽ (38 കി.മീ) വെള്ളത്തിനടിയിൽ) ചാനൽ ടണൽ വഴി ഇത് യൂറോപ്പിലെ ഭൂഖണ്ഡവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ ടണൽ ആണ്. യുകെയിലെ മൊത്തം വിസ്തൃതിയുടെ പകുതിയോളം (53 ശതമാനം) ഇംഗ്ലണ്ടാണ്, ഇത് 130,395 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (50,350 ചതുരശ്ര മൈൽ) ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളും, കൂടുതൽ മലനിരകളും, ടീസ്-എക്സ് ലൈനിന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ചില പർവതപ്രദേശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; തടാക ജില്ല, പെന്നൈൻസ്, എക്സ്മൂർ, ഡാർട്ട്മൂർ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ. പ്രധാന നദികളും അഴിമുഖങ്ങളും തേംസ്, സെവർൺ, ഹംബർ എന്നിവയാണ്. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള പർവ്വതം ലേക് ഡിസ്ട്രിക്റ്റിലെ സ്കഫെൽ പൈക്ക് (978 മീറ്റർ (3,209 അടി)) ആണ്. ==പ്രധാനപ്പെട്ട നഗരങ്ങൾ== [[ലണ്ടൻ]], [[ബിർമിങ്ഹാം]], [[ഗ്ലാസ്ഗോ]], ബ്രിസ്റ്റോൾ, [[മാഞ്ചെസ്റ്റർ]], ഷെഫീൽഡ്, ലീഡ്‌സ്, എഡിമ്പറ,ലസ്റ്റർ, കവൻട്രി, ബ്രാഡ്ഫോഡ്, [[കാർഡിഫ്]], [[ബെൽഫാസ്റ്റ്]], നൊട്ടിങ്ഹാം, ഹൾ, ന്യൂകാസിൽ, സതാംപ്ടൻ തുടങ്ങിയവ. ==ജനസംഖ്യാ ശാസ്ത്രം== 2023 ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം യുകെയിലെ ജനസംഖ്യ 68.35 മില്യൺ അഥവാ 6.835 കോടി ആണ്. യുകെയിലെ ജനന നിരക്ക് 2022 ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഒരു സ്ത്രീക്ക് 1.57 കുട്ടികൾ എന്ന നിരക്കിലാണ്. 2022 നെ അപേക്ഷിച്ചു ഒരു ശതമാനത്തിന്റെ വളർച്ച യുകെയിലെ ജനസംഖ്യയിൽ രേഖപ്പെടുത്തി. കുടിയേറ്റം ഈ രാജ്യത്തെ ജനസംഖ്യ വർധിക്കുന്നതിൽ ഒരു പ്രധാന ഘടകമാണ്. യുകെയിലെ ജനസാന്ദ്രത, ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 279 നിവാസികൾ എന്ന കണക്കിലാണ്. യുകെ വളരെ നഗരവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടതാണ്, ജനസംഖ്യയുടെ നല്ലൊരു ശതമാനത്തിലധികം പേരും നഗരങ്ങളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. യുകെയിലെ ഏറ്റവും ജനസംഖ്യ ഉള്ള പ്രദേശം [[ലണ്ടൻ]] നഗരമാണ്. ==സാമ്പത്തികം== ജിഡിപി (Gross Domestic Product) അടിസ്ഥാനത്തിൽ ലോകത്തിലെ ആറാമത്തെ വലിയ സാമ്പത്തിക ശക്തി ആണ് യുകെ. [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[ചൈന]], [[ജർമ്മനി]], [[ഇന്ത്യ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളാണ് യഥാക്രമം ആദ്യത്തെ അഞ്ച് സ്ഥാനങ്ങളിൽ യുകെയ്ക്ക് മുൻപിൽ ഉള്ളത്. യുകെയ്ക്ക് പിന്നിൽ ഏഴാമത്തെ സാമ്പത്തിക ശക്തിയായ [[ഫ്രാൻസ്]] നിലകൊള്ളുന്നു. യുകെയ്ക്ക് വളരെ വികസിത സമ്മിശ്ര-വിപണി സമ്പദ്‌ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. ഇതിൽ സ്വതന്ത്രമായ ക്യാപിറ്റലിസവും സർക്കാർ നിയന്ത്രിതമായ സോഷ്യലിസവും ഉൾപ്പെടുന്നു. വിവിധ ഉത്പന്നങ്ങളുടെ കയറ്റുമതി, സേവന മേഖല, വിനോദ സഞ്ചാരം (ടൂറിസം) തുടങ്ങിയവ യുകെ സമ്പത് വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് കരുത്ത് പകരുന്നു. ആഗോളവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സമ്പദ്‌ വ്യവസ്ഥയുള്ള ലോകത്തിലെ വലിയ വ്യാപാര രാഷ്ട്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. 2023 ലെ കണക്ക് പ്രകാരം 3.34 ട്രില്യൺ അമേരിക്കൻ ഡോളർ ആണ് യുകെയുടെ ജിഡിപി. ജിഡിപി അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുകെയിലെ ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രതിശീർഷ വരുമാനം 37,151 ബ്രിട്ടീഷ് പൗണ്ടുകൾ ആണ്. ==ആരോഗ്യം== യുകെ ആരോഗ്യ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സേവന ദാതാവാണ് ‘എൻ. എച്. എസ് അഥവാ നാഷണൽ ഹെൽത്ത്‌ സർവീസ് (NHS)’. ഇത് സർക്കാർ ഉടമസ്ഥയിലുള്ള ഒരു പൊതു മേഖല സ്ഥാപനമാണ്. ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ മാത്രമല്ല സാമൂഹികമായ സേവനങ്ങൾ (അഥവാ സോഷ്യൽ കെയർ) എന്നിവയും ഇതുവഴി ലഭ്യമാണ്. ഇതിനെ ‘ഹെൽത്ത്‌ ആൻഡ് സോഷ്യൽ കെയർ (Health and Social Care)’ എന്ന്‌ പറയുന്നു. എൻ. എച്. എസിന്റെ സേവനം സൗജന്യമാണെങ്കിലും ദന്ത ചികിത്സ പോലെയുള്ള ചില സേവനങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക തുക ഈടാക്കാറുണ്ട്. യുകെയിലെ നാല് അംഗ രാജ്യങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്തമായ രീതികളിലാണ് എൻ. എച്. എസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. യുകെയിലെ ജോലിക്കാരിൽ നിന്ന് പിരിച്ചെടുക്കുന്ന നികുതി, നാഷണൽ ഇൻഷുറൻസ് തുക തുടങ്ങിയവ എൻ എച് എസിന്റെ ചിലവുകൾക്കായി സർക്കാർ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. എൻ. എച്. എസ് ആശുപത്രികളിൽ ചിലപ്പോൾ ചികിത്സയ്ക്ക് വേണ്ടി കാത്തിരിക്കേണ്ടി വരാറുണ്ട്. ഇത് പല രോഗികൾക്കും വളരെയധികം ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ ഒരു കാര്യമാണ്. അതുപോലെ തന്നെ മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീസ് അഥവാ ജിപി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആരോഗ്യ പരിപാലന കേന്ദ്രങ്ങൾ, സ്വകാര്യ ആശുപത്രികൾ തുടങ്ങിയവയും യുകെയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ആളുകൾ അടുത്തുള്ള ഇത്തരം ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ അഥവാ ജിപി സേവന ദാതാവിൽ പേര്, വിവരങ്ങൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യേണ്ടതാണ്. തുടർന്നുള്ള ഡോക്ടറുടെ സേവനം, പരിശോധനകൾ, ചികിത്സ തുടങ്ങിയവ അത്തരം കേന്ദ്രങ്ങൾ വഴി ലഭ്യമാകുന്നതാണ്. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലെ ചികിത്സയ്ക്ക് പ്രത്യേക ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസിൽ ചേരുന്നത് ഗുണകരമാണ്. അതുവഴി കാര്യമായ ചിലവില്ലാതെ വേഗത്തിലുള്ള ചികിത്സ ലഭ്യമാകുന്നു. കൂടാതെ പല രോഗങ്ങൾക്കുമുള്ള ചികിത്സ, പ്രതിരോധ വാക്സിനുകൾ എന്നിവ പ്രാദേശിക ഫാർമസികൾ വഴി ലഭിക്കുന്നതാണ്. അതിനുവേണ്ടി അവിടുത്തെ ഫാർമസിസ്റ്റിനെ സമീപിക്കാവുന്നതാണ്. എൻ എച് എസുമായി ചേർന്ന് ഫാർമസികൾ ചില രോഗങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ ചികിത്സയും ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇവ ആളുകൾക്ക് പൊതുവേ എളുപ്പം പ്രാപ്തമാകുന്നതാണ്. ==സംസ്കാരം== ചരിത്രപരമായി ബ്രിട്ടീഷ്, ഐറിഷ്, യൂറോപ്യൻ സംസ്കാരങ്ങൾ യുകെയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. യുകെയുടെ സംസ്കാരം അതിന്റെ ഘടക രാജ്യങ്ങളുടെ ദേശീയതകളുടെ ശ്രേണിയിൽ നിന്ന് സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. ജനാധിപത്യപരവും സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തമായ ഒരു സമൂഹത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന നയങ്ങൾ ഭരണഘടനാപരമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. 1950-കൾ മുതൽക്കേ, യുകെ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കും അതിലെ എല്ലാ ജനങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളാനും സംരക്ഷിക്കാനും ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്കോട്ട്ലണ്ടിലും വടക്കൻ അയർലണ്ടിലും, സാംസ്കാരിക വ്യതിയാനം അല്പം പ്രകടമാണ്, കാരണം പാരമ്പരാഗതമായ ഇംഗ്ലീഷ് സംസ്കാരത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സ്കോടിഷ്, ഐറിഷ് സംസ്കാരം ഇവിടങ്ങളിൽ നിലവിലുണ്ട്. നീതിയുക്തമായ ഒരു ക്ഷേമ രാജ്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം യുകെയിൽ കാണാം. മൾട്ടി കൾച്ചറലിസം, കുടിയേറ്റം, അഭയാർത്ഥി സംയോജനം, പൊതു ധന സഹായത്തോടെയുള്ള എൻഎച്എസ് വഴിയുള്ള സൗജന്യ ആരോഗ്യ പരിപാലനം, സമ്പത്ത് തുല്യമായി വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഉയർന്ന നികുതി, ദേശീയ ഇൻഷുറൻസ്, വധശിക്ഷ നിയമവിരുദ്ധമാക്കൽ, ദാരിദ്ര്യം ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ശക്തമായ സംവിധാനങ്ങൾ, സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ആനുകൂല്യങ്ങൾ, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം, സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾ (ഉദാ: [[ഗർഭധാരണം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] തുടങ്ങിയവ), കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ, വൃദ്ധജന പരിപാലനം, എൽജിബിടിഐഎ (LGBTIA+) എന്ന ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ എന്നിവയോടുള്ള ഉദാര മനോഭാവം, നിയമവിധേയമാക്കിയ ദയാവധം, വിദേശ സഹായ നയങ്ങൾ, സംരംഭകരോടുള്ള ഉദാര സമീപനം, ബിസിനസ്‌ വളർത്താനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് സ്കോളർഷിപ്പുകൾ, വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യം, വ്യക്തിക്ക് സ്വയം പര്യാപ്തം ആകാനുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ, ജനങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയവും സ്വതന്ത്രവുമായ ചിന്താഗതി വളർത്തുക തുടങ്ങിയവ യുകെയുടെ നീതിപൂർവമായ രാഷ്ട്രീയ സാംസ്കാരിക മൂല്യങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്. ==മതം== യുകെ ഔദ്യോഗികമായും നിയമപരമായും ഒരു ക്രിസ്തു മത രാജ്യമാണ്. ‘ചർച്ച് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ട്’ ഈ രാജ്യത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പള്ളിയാണ്. എന്നിരുന്നാലും ഇത് വൈവിധ്യ പൂർണ്ണമായി വിവിധ വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, ഒരു മതേതര ജനാധിപത്യ രാജ്യം കൂടിയാണ്. ധാരാളം ക്രിസ്ത്യൻ വിശ്വാസികളുള്ള ഒരു രാജ്യമാണ് യുകെ. എന്നിരുന്നാലും ഈ രാജ്യത്തെ ഭൂരിപക്ഷം ജനങ്ങളും തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ മതത്തിന് അമിത പ്രാധാന്യം കൽപ്പിക്കുന്നില്ല. പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ നടന്ന നവോധാനം, നഗരവൽക്കരണം, ബിസിനസ് വളർച്ച, ‌ സാമ്പത്തിക വളർച്ച, സാമൂഹിക സുരക്ഷ അഥവാ സോഷ്യൽ സെക്യൂരിറ്റി സംവിധാനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ പുരോഗതി, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വളർച്ച, സ്വതന്ത്ര മനോഭാവം തുടങ്ങിയവ മതത്തിന്റെ പ്രഭാവം കുറച്ചു. ചരിത്രപരമായി മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന് മുൻപ് യുകെയിൽ പാഗൻ മതം പ്രബലമായിരുന്നു. വിവിധ ദേവിദേവന്മാരെയും, പൂർവികരെയും ആരാധിക്കുന്ന പുരാതന വിശ്വാസം ആയിരുന്നു അത്. റോമാക്കാരുടെ അധിനിവേശത്തോടെ മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യുകെയിൽ [[ക്രിസ്തുമതം]] എത്തിച്ചേർന്നു. യുകെ ഒരു പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ഭൂരിപക്ഷ പ്രദേശമാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് രാജകുടുംബം ഈ വിശ്വാസത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും മതങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. ജനങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയവും സ്വതന്ത്രവുമായ മനോഭാവം വളർത്തുന്നതിൽ സർക്കാർ ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ട്. യുകെയുടെ ഭരണഘടനയും ദേശീയ ഗാനവും ദൈവത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ ഔദ്യോഗിക പള്ളി ‘ചർച്ച് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ട്’ എന്ന ദേവാലയമാണ്, അതുപോലെ സ്കോട്ട്ലണ്ടിൽ ‘പ്രസ്ബൈടെറിയൻ ചർച്ച് ഓഫ് സ്കോട്ട്ലണ്ട്’ ആണ് ഔദ്യോഗിക പള്ളി. യുകെ സർക്കാർ ഔദ്യോഗികമായി മതപരമായ ബഹുസ്വരതയ്ക്ക് പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്. യുകെയിലെ മതസ്വാതന്ത്ര്യം നിയമപരമായി സംരക്ഷിത അവകാശമാണ്. എന്നിരുന്നാലും യുകെയിൽ മതങ്ങളെ ശരിയായ രീതിയിൽ മാന്യമായി വിമർശിക്കുന്നത് അനുവദിനീയമാണ്. മത വിമർശനം യുകെ നിയമ പ്രകാരം കുറ്റകരമല്ല. മതാചാരം യുകെയിൽ പൊതുവെ ഒരു സ്വകാര്യ വിഷയമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വിശ്വാസികളായ പല വ്യക്തികളും യുകെയിൽ മതാചാരങ്ങൾ വ്യക്തിപരമായി മാത്രം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരാണ്. മറ്റുള്ളവർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാകുന്ന ആചാരങ്ങൾ ഈ രാജ്യത്ത് പൊതുവേ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നത് എടുത്തു പറയേണ്ടതുണ്ട്. മതപരമോ അല്ലെങ്കിൽ സംസ്കാരികപരമോവായ ആഘോഷങ്ങളായ [[ക്രിസ്തുമസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]] തുടങ്ങിയവ യുകെയിൽ ഉടനീളം വിപുലമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. ഹലോവീൻ മറ്റൊരു ആഘോഷമാണ്. യുകെയിൽ ഉടനീളവും വിശേഷിച്ചു ലണ്ടൻ, ബർമിങ്ഹാം തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ റമദാനും വിപുലമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ലണ്ടൻ, ലസ്റ്റർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ [[ദീപാവലി]], [[നവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. 1950-കൾക്ക് ശേഷം മത അനുയായികളുടെ നിരക്ക് യുകെയിൽ കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. ഒരുകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് (യൂറോപ്യൻ) സംസ്‌കാരത്തിന്റെയും നിത്യ ജീവിതത്തിന്റെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമായിരുന്ന പാഗൻ മതവും പിന്നീട് വന്ന ക്രിസ്തീയതയും ക്ഷയിച്ചതോടെ, യുകെയിൽ മത രഹിതരുടെ എണ്ണം കൂടി. ബ്രിട്ടീഷുകാരിൽ ഭൂരിഭാഗവും തങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ മതം അപ്രധാനമാണെന്ന് കരുതുന്നു എന്ന്‌ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 2021 ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്, ഇംഗ്ലണ്ടിലേയും വെയിൽസിലെയും ഏറ്റവും വലിയ മതം ക്രിസ്തുമതമാണ്. ജനസംഖ്യയുടെ 46.2 ശതമാനം ആണ് ക്രിസ്ത്യൻ വിശ്വാസികൾ. ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നു. 37 ശതമാനം മത വിശ്വാസം ഇല്ലാത്ത ആളുകളാണ്. [[ഇസ്ലാം]] 6.5 ശതമാനം, [[ഹിന്ദുമതം]] 1.8 ശതമാനം, സിഖ് മതം 0.9 ശതമാനം, [[ബുദ്ധമതം]] 0.5 ശതമാനം, യഹൂദമതം 0.5 ശതമാനം, 0.6 ശതമാനം മറ്റ് വിഭാഗങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയാണ് ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ. അനേകം ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികൾ, മസ്ജിദുകൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ഗുരുദ്വാരകൾ, സിനഗോഗുകൾ തുടങ്ങിയവ യുകെയിൽ കാണാം. ===പ്രധാനപ്പെട്ട ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികൾ=== * വെസ്മിൻസ്റ്റർ അബ്ബേ * വെസ്മിൻസ്റ്റർ കത്തിഡ്രൽ * കാന്റർബറി കത്തിഡ്രൽ * സലിസ്ബറി കത്തിഡ്രൽ * സൗത്ത്വാർക്ക് കത്തിഡ്രൽ * ദുർഹം കത്തിഡ്രൽ * ചെസ്റ്റർ കത്തിഡ്രൽ * യോർക്ക് മിൻസ്റ്റർ ===പ്രധാനപ്പെട്ട മസ്ജിദുകൾ=== *ഈസ്റ്റ്‌ ലണ്ടൻ മസ്ജിദ് *അൽ ജാമിയ സഫാ ഇസ്ലാം ഗ്രാൻഡ് മസ്ജിദ് *ബിർമിങ്ഹാം സെൻട്രൽ മസ്ജിദ് *ഇസ്ലാമിക്‌ കൾച്ചറൽ സെന്റർ, ലണ്ടൻ *ലീഡ്‌സ് ഇസ്ലാമിക്‌ സെന്റർ *ജാമിയ അൽ അക്ബറിയ, ലുട്ടൻ *അൽ മദീന മസ്ജിദ്, ലണ്ടൻ ===ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ=== *ബാപ്സ് ശ്രീ സ്വാമി നാരായൺ മന്ദിർ (Neasden Temple), ലണ്ടൻ *ലണ്ടൻ ശ്രീ മഹാലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രം, ഈസ്റ്റ്‌ ഹാം *ശ്രീ വെങ്കടെശ്വര ക്ഷേത്രം (ബാലാജി ക്ഷേത്രം Tividale), ബിർമിങ്ഹാം *ഹരേ കൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം, വാട്ഫോഡ് *ഇസ്കോൺ രാധാകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം, സൊഹോ *ശ്രീ ജയ ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം, Leicester *ലസ്റ്റർ ശ്രീ സ്വാമിനാരായൺ ക്ഷേത്രം *ലെവിഷാമ് ശിവ ക്ഷേത്രം, ലണ്ടൻ *ലണ്ടൻ ശ്രീ മുരുകൻ ക്ഷേത്രം *ലണ്ടൻ മേരുപുരം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം *മഹാശക്തി കാളി ക്ഷേത്രം, Carmarthen *ശ്രി മഹാകാളി ഭാമേശ്വരി ക്ഷേത്രം, Willenhall *മഞ്ചെസ്റ്റർ ബാപ്സ് സ്വാമിനാരായൺ ക്ഷേത്രം *മഞ്ചെസ്റ്റർ ദുർഗ്ഗ മന്ദിർ ട്രസ്റ്റ്‌ == യുകെയിലെ ജോലികൾ == യുകെയിൽ ഒരു ജോലി ലഭിക്കുക എന്നത് വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരെ സംബന്ധിച്ച് ഏറെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യമാണ്. വിസ ലഭ്യമായ ജോലികളെ സംബന്ധിച്ച കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ സർക്കാർ അവരുടെ വെബ്സൈറ്റിൽ കൃത്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാറുണ്ട്. ഇത് ‘ഷോർട്ടേജ് ഒക്കുപേഷൻ ലിസ്റ്റ് (Shortage occupation list)’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതുവഴി ഏതൊക്കെ ജോലികൾക്കാണ് വിസ ലഭിക്കുക എന്ന്‌ ആർക്കും പരിശോധിക്കാവുന്നതാണ്. സർക്കാർ ഇത് കാലാകാലങ്ങളിൽ പരിഷ്ക്കരിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ യുകെയിൽ ജോലികൾ നൽകാം എന്ന പേരിൽ വ്യാപകമായി തട്ടിപ്പ് നടക്കുന്നുതായി വാർത്തകൾ വന്നിട്ടുണ്ട്. വിദേശ നിയമനങ്ങൾ കുറക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി യുകെയിൽ വിസ നൽകുന്നത് പൊതുവേ നിയന്ത്രിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിദേശ ജോലിക്കാർക്ക് കൂടുതൽ സാലറി, വിദേശ നിയമനത്തിനുള്ള ലൈസൻസ് എന്നിവയ്ക്ക് വേണ്ടി സ്പോൺസർ കൂടുതൽ തുക ചിലവാക്കേണ്ടി വരുന്നത് നിയമനങ്ങളെ മോശമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. പൊതുവേ യുകെയിലേക്ക് ജോലി ലഭിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി ഒരു സ്ഥാപനം തൊഴിൽ ഓഫർ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. പലപ്പോഴും ആവശ്യത്തിന് സ്വദേശികളെ ലഭ്യമാകാത്ത ജോലികൾ ആണ് വിദേശ നിയമനത്തിന് വിട്ടു കൊടുക്കാറുള്ളത്. സ്വദേശികൾക്ക് നൽകുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ശമ്പളം ഒരു വിദേശിയെ നിയമിക്കുമ്പോൾ പലപ്പോഴും ലൈസൻസുള്ള തൊഴിൽ ഉടമ നൽകേണ്ടതായി വരുന്ന രീതിയിലാണ് യുകെയിലെ നിയമം. വിസ അനുവദിക്കുന്നതിനായി ഹോം ഓഫീസിൽ നിശ്ചിത തുക ഫീസ് നൽകി അപേക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. ആവശ്യമായ രേഖകളും ഹാജരാക്കേണ്ടതുണ്ട്. സാധാരണ ഗതിയിൽ യുകെയിൽ ജോലി ലഭിക്കാൻ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പ്രാവീണ്യം തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് IELTS, OET തുടങ്ങിയ പരീക്ഷകളിൽ നിർദിഷ്ട സ്കോർ വാങ്ങി വിജയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിൽ മികവ് ഇല്ലാത്തവർക്ക് യുകെയിൽ ജോലി ചെയ്യുക എന്നത് ഏറെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ചിലപ്പോൾ അതാത് മേഖലകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് പ്രൊഫഷണൽ പരീക്ഷകളും അഭിമുഖവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. [[ആരോഗ്യം]] (ഹെൽത്ത്‌ ആൻഡ് സോഷ്യൽ കെയർ), [[ഐടി]], എഞ്ചിനീയറിംഗ്, ഹോട്ടൽ മാനേജ്മെന്റ് ആൻഡ് കാറ്ററിംഗ്, [[സോഷ്യൽ വർക്ക്]]‌, അദ്ധ്യാപനം തുടങ്ങിയ പല പ്രധാന മേഖലകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടാറുണ്ട്. ഡോക്ടർമാർ, നഴ്സുമാർ, സോഷ്യൽ വർക്കർമാർ, ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, സപ്പോർട്ട് വർക്കർമാർ, ഫാർമസിസ്റ്റ്, ഒക്കുപേഷനൽ തെറാപിസ്റ്റ്, ഫിസിയോതെറാപിസ്റ്റ്, ഷെഫ്, ഹോട്ടൽ മാനേജർ, ഐടി വിദഗ്ദർ, എഞ്ചിനീയർ തുടങ്ങിയ ജോലികളിൽ മലയാളികൾ ഉൾപ്പെടെ ധാരാളം ആളുകൾ യുകെയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നതായി കാണാം. യുകെയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നവർ നിർദിഷ്ട തുക നികുതി, നാഷണൽ ഇൻഷുറൻസ്, ചിലപ്പോൾ പ്രത്യേക പെൻഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി അടയ്‌ക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇവ സമ്പത്തിന്റെ പുനർ വിതരണത്തിനായും സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ആനുകൂല്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായും മെച്ചപ്പെട്ട പെൻഷൻ നൽകുവാനായും ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. യുകെയിലെ ജോലിക്കാർക്ക് [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയ,]] [[ന്യൂസീലൻഡ്]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], പല [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ,]] [[യുഎഇ|യുഎഇ അടക്കമുള്ള]] [[ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് സ്വീകാര്യത കൂടുതലാണ് എന്നത് മറ്റൊരു വസ്തുതയാണ്. നഴ്സുമാർ അടക്കമുള്ള പല ജോലിക്കാരും യുകെയിൽ നിന്ന് ഇവിടങ്ങളിലേക്ക് ചേക്കേറാറുണ്ട്. പലപ്പോഴും ഉയർന്ന സാലറി, മെച്ചപ്പെട്ട കാലാവസ്ഥ, പെട്ടെന്ന് ലഭ്യമായ സ്ഥിര താമസമടക്കമുള്ള മറ്റ് സൗകര്യങ്ങൾ, യുഎഇ ഗോൾഡൻ വിസ, ബിസിനസ്‌ സൗഹൃദ അന്തരീക്ഷം എന്നിവയൊക്കെ ഇതിനൊരു ഘടകമാണ്. ===യുകെയിലെ നഴ്സിംഗ് ജോലികൾ=== യുകെയിൽ മലയാളികൾ ഏറെ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഒരു തൊഴിൽ മേഖല നഴ്സിങ് രംഗം ആണെന്ന് പറയാം. അതിനാൽ കേരളീയരെ സംബന്ധിച്ചിജോലിക്കാരായ പ്രത്യേകം പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്നു. നഴ്സുമാരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മികച്ച അവസരങ്ങൾ ഉള്ള ഒരു രാജ്യമാണ് യുകെ. ആധുനിക നർസിംഗ് ഫ്‌ളോറൻസ് നൈറ്റിംഗേൽ എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വനിതയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വികസിച്ചു വന്നതാണ്. യുകെയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച നഴ്സുമാർ എന്ന അംഗീകാരം പലപ്പോഴും മലയാളികളെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2025 മുതൽ ലേബർ സർക്കാർ സ്കിൽഡ് വർക്കർ വിസയുടെ യോഗ്യതാ നില ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിദഗ്ധ തൊഴിലാളികൾക്കായുള്ള സ്കിൽഡ് വർക്കർ വിസയ്ക്ക് ഇനി RQF ലെവൽ 6 അഥവാ ഡിഗ്രിയാണ് ആണ് അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായി വേണ്ടത്. നേരത്തെ ഇത് RQF ലെവൽ 3 (A-ലെവൽ) ആയിരുന്നു. അതിനാൽ ഡിഗ്രി ഉള്ളവർക്ക് മാത്രമാണ് മേല്പറഞ്ഞ വിസ റൂട്ടിലൂടെ യുകെയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കുക. ഇത് നഴ്സുമാർക്കും ബാധകമാണ്. അതിനാൽ ബി എസ് സി നഴ്സിംഗ് (BSC Nursing) ഡിഗ്രി യുകെയിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആവശ്യമാണ്. യുകെയിൽ നേഴ്സ് എന്നാൽ ഡോക്ടരുടെ അസിസ്റ്റന്റ് എന്ന അർത്ഥമില്ല. ഇവിടെ നഴ്സിംഗ് സ്വതന്ത്രമായ ഒരു പ്രൊഫഷൻ ആണ്. സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമല്ല പുരുഷന്മാരായ നഴ്സുമാർക്കും യുകെയിൽ തുല്യമായ സാധ്യതകൾ തന്നെയാണ് ഉള്ളത്. അവിടെ നഴ്സുമാർക്ക് ഉയർന്ന ശമ്പളം ലഭിക്കാനും, സ്ഥാനക്കയറ്റത്തിനും, സൗജന്യമായി ഉന്നത പഠനത്തിനും അവസരങ്ങളുണ്ട്. ഡോക്ടർമാരെ പോലെ തത്തുല്യമായ അംഗീകാരവും സ്ഥാനക്കയറ്റവും സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് തസ്തികകളും യുകെയിൽ നഴ്സിംഗ് പ്രൊഫഷണലുകൾക്ക് ലഭ്യമാണ്. രോഗികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നതിലും നഴ്സുമാർക്ക് തുല്യ പങ്കാളിത്തമുണ്ട്. അവിടെ ആശുപത്രികളിൽ രണ്ടു രീതിയിൽ ഉള്ള നഴ്സുമാരെ കാണാം. ഒന്ന് സ്ഥാപനത്തിൽ തന്നെയുള്ള സ്റ്റാഫ്‌ നേഴ്സ്, മറ്റൊന്ന് പുറമേ നിന്നുള്ള ഏജൻസി നേഴ്സ്. യുകെയിൽ എല്ലാ പ്രൊഫഷണൽസും ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ടീം വർക്ക്‌ ആണ് ആരോഗ്യമേഖലയിൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഫാമിലി നഴ്സിങ്, ജറെന്റോളോജി, വുമൺ ഹെൽത്ത്, നേഴ്സ് അറ്റോണി, ഓൺകോളജി, ഗൈനക്കോളജിക്കൽ & നിയോനാറ്റൽ നഴ്‌സിംഗ്, ഇൻഫെക്ഷൻ കണ്ട്രോൾ, മെന്റൽ ഹെൽത്ത് നഴ്സിംഗ്, ഓർത്തോപീഡിക് നഴ്സിംഗ്, നഴ്സിംഗ് അഡ്വക്കേറ്റ്, പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് നഴ്സിംഗ്, പീഡിയാട്രിക് നഴ്സിംഗ്, കോസ്മെറ്റിക് നഴ്സിംഗ്, ഫോറെൻസിക് നഴ്സിംഗ്, സെക്ഷ്വൽ ആൻഡ് റിപ്രോഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്‌ നഴ്സിംഗ്, സ്കൂൾ ഹെൽത്ത്‌ നഴ്സിംഗ്, പാലിയേറ്റീവ് ക്ലിനിക്കൽ നഴ്സിംഗ്, ഒക്കുപെഷണൽ ഹെൽത്ത്‌ നഴ്സിംഗ് തുടങ്ങിയവ യുകെയിൽ വളർച്ച പ്രാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആരോഗ്യ രംഗത്തെ ഓരോ തലത്തിലും ബിരുദാനന്തര ബിരുദ കോഴ്സുകളും പിജി ഡിപ്ലോമ കോഴ്സുകളും ലഭ്യമാണ്. ഇവയിൽ പലതും നിലവിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ആളുകൾക്ക് സ്കോളർഷിപ്പോടെ സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പലതും ഓൺലൈൻ ആയിട്ടും, പാർട്ട്‌ ടൈം ആയി പോലും ചെയ്യുവാൻ സാധിക്കും. സ്കൂളുകളിൽ കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യസുരക്ഷക്കായി സ്കൂൾ ഹെൽത്ത്‌ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് നഴ്‌സ്‌, തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ തൊഴിലാളികൾക്ക് വേണ്ടി ഒക്കുപെഷണൽ ഹെൽത്ത്‌ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് നഴ്‌സ്‌, വ്യവസായരംഗത്ത് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് നഴ്‌സ്‌ തുടങ്ങിയ വിദഗ്ദ നഴ്സിംഗ് സേവനങ്ങൾ ഇവിടെ വ്യാപകമാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അത്യാവശ്യ ഘട്ടങ്ങളിൽ അതിവേഗം കാര്യക്ഷമമായി ഇടപെടാൻ സാധിക്കുന്നു. ആദ്യമായി ആംബുലൻസുകളിൽ വിദഗ്ദ നഴ്സുമാരെ നിയമിച്ചുകൊണ്ട് അടിയന്തര ജീവൻരക്ഷാ ചികിത്സ നൽകി തുടങ്ങിയതും യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ തന്നെ. നഴ്സിംഗ് ഹോമുകൾ, കെയർ ഹോമുകൾ, ഹോസ്പൈസുകൾ എന്നിവ നഴ്സുമാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഹോം നഴ്സ്, ഡോമസ്റ്റിക് നഴ്‌സ്‌ തുടങ്ങിയ തൊഴിലുകൾ പൊതുവേ ഇവിടങ്ങളിൽ കാണാൻ സാധിക്കുകയില്ല, പകരം ഹെൽത്ത്കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, സീനിയർ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, ഹോം കെയർ, ഡോമിസിലറി കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, സപ്പോർട്ട് വർക്കർ തുടങ്ങിയ തൊഴിലുകൾ ഹെൽത്ത്‌ ആൻഡ് സോഷ്യൽ കെയറിന്റെ ഭാഗമായി കാണപ്പെടുന്നു. ബ്രെക്സിറ്റ് (കോവിഡ്) കാലഘട്ടത്തിന് ശേഷം യുകെയിലെ ആരോഗ്യ മേഖലയിൽ വിദഗ്ദ തൊഴിലാളികളുടെ ക്ഷാമം രൂക്ഷമായി. തുടർന്ന് നടന്ന വിദേശ നിയമനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ബി എസ് സി നഴ്സിംഗ് ബിരുദം, ജിഎൻഎം തുടങ്ങിയ യോഗ്യതകൾ ഉള്ള ധാരാളം മലയാളി നഴ്സുമാർ യുകെയിലെ എൻ എച് എസ് (NHS) ട്രസ്റ്റ്‌ ആശുപത്രികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സർക്കാർ ആശുപത്രികളിലേക്ക് സൗജന്യ റിക്രൂട്ട്മെന്റ് വഴി എത്തിച്ചേർന്നു. [[നോർക്ക]], ODEPC പോലെയുള്ള കേരള സർക്കാർ ഏജൻസികൾ വഴിയും ഇത്തരം സൗജന്യ നിയമനം നടന്നിരുന്നു. കൂടാതെ നഴ്സിംഗ് ഹോമുകൾ, കെയർ ഹോമുകൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കും നേഴ്സ് നിയമനങ്ങൾ നടന്നു വന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പ്രാവീണ്യ പരീക്ഷയായ IELTS, OET, കമ്പ്യൂട്ടർ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയുള്ള ടെസ്റ്റ്‌ ആയ CBT, പ്രായോഗിക പരീക്ഷയായ OSCE എന്നിവ വിജയിച്ച ശേഷം ആയിരുന്നു നഴ്സുമാരുടെ നിയമനങ്ങൾ നടന്നിരുന്നത്. നഴ്സുമാർക്ക് കുടുംബത്തോടൊപ്പം ഇവിടെ താമസിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. എന്നാൽ, നഴ്സിങ് ഒഴിവുകൾ കുറഞ്ഞു വരുന്നതും NHS വിദേശ നിയമനങ്ങൾ കുറച്ചതും വിദേശ നഴ്സുമാർക്ക് തിരിച്ചടി ആയിരുന്നു. മാത്രമല്ല, സീനിയർ‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, ഡൌമിസിലറി കെയർ അസിസ്റ്റന്റ് അഥവാ ഹോം കെയർ തുടങ്ങിയ ആരോഗ്യ പരിപാലന മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തസ്തികകളിലേക്കും നിയമനങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. എൻ എച് എസ് ആശുപത്രികൾ, നഴ്സിംഗ് ഹോമുകൾ, ഡോമിസിലറി ഹോം കെയർ സ്ഥാപനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ധാരാളം സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇത്തരം തൊഴിലുകൾ നൽകിയിരുന്നു. ഈ ജോലിക്കാർക്ക് പങ്കാളിയെ യുകെയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ സാധിക്കില്ല. യുകെയിൽ വിദഗ്ദ ജോലിക്കാർക്ക് തന്റെ പങ്കാളിയെ കൊണ്ടുവരണം എങ്കിൽ സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച പ്രകാരമുള്ള ഉയർന്ന ശമ്പളം ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. 2025 ജൂലൈ 22 മുതൽ വിദേശത്തുനിന്നുള്ള ഇത്തരം വിസ സർക്കാർ നിർത്തലാക്കി. 2028 ന് ശേഷം ഹെൽത്ത്‌ ആൻഡ് സോഷ്യൽ കെയർ വിസ പുതുക്കാനും ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇതേപറ്റി കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ സർക്കാർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സീനിയർ ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഡൌമിസിലറി കെയർ അഥവാ ഹോം ഹെൽത്ത്‌കെയർ അസിസ്റ്റന്റ് ആയി ഒരു വർഷം നിർദിഷ്ട മണിക്കൂറുകൾ ജോലി ചെയ്ത നഴ്സിന് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പരീക്ഷ (IELTS/OET) കൂടാതെ തന്നെ അവരുടെ മാനേജർ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പ്രാവീണ്യം തെളിയിക്കുന്ന പ്രത്യേക കത്ത് ഉപയോഗിച്ച് കൊണ്ടു രജിസ്റ്റർഡ് നേഴ്സ് ആകാൻ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പരീക്ഷ വിജയിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടിയിരുന്ന പല നഴ്സുമാരും ഹെൽത്ത്‌ കെയർ ജോലികൾക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായി. ഇവരിൽ പലർക്കും ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പരീക്ഷ എന്ന കടമ്പ കടക്കാതെ തന്നെ നേഴ്സ് ആകാൻ സാധിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ പല സ്ഥാപനങ്ങളും ഇത്തരം ശുപാർശ കത്ത് കൊടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ല എന്നതാണ് വസ്തുത. അതിനാൽ ഹെൽത്ത്‌ കെയർ ജോലിയിൽ വന്ന പലർക്കും നേഴ്സ് ആകാൻ സാധിക്കാതെ വന്നിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ഈ ജോലിക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന ആളുകൾ വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായി മനസിലാക്കിയ ശേഷം മാത്രം ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതാവും ഉചിതം. മറ്റൊന്ന്, യുകെയിൽ ചില ഇടനിലക്കാർ മുഖേന സീനിയർ ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, ഡോമിസിലറി കെയർ അസിസ്റ്റന്റ് ജോലികൾക്ക് നിയമവിരുദ്ധമായി വൻതുക വാങ്ങി നിയമന തട്ടിപ്പ് നടത്തിയതും വിവാദം ആയിരുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ നിയമനം നേടിയ പലർക്കും വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട ജോലിയോ ശമ്പളമോ ലഭിച്ചില്ല എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു പ്രശ്നം. അതിനാൽ ഇവരിൽ പലർക്കും നാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു പോകേണ്ടി വന്നു. യുകെ സർക്കാർ ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾക്ക് എതിരെ അന്വേഷണം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾ റിപ്പോർട്ട്‌ ചെയ്യാനും യുകെ സർക്കാർ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അന്യായമായി പണം വാങ്ങി നിയമനം നടത്തുന്നത് യുകെയിൽ നിയമവിരുദ്ധമാണ്. എന്നിരുന്നാലും പലപ്പോഴും ആളുകൾ ഇത്തരം തൊഴിൽ, സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകളിൽ പെട്ടു പോകുന്നു എന്നതാണ് വസ്തുത. തട്ടിപ്പ് സംഘങ്ങൾക്ക് എതിരെ പരാതി നൽകാൻ പോലും പലരും തയ്യാറല്ല എന്നതാണ് സത്യം. ശരിയായ അന്വേഷണം നടത്താതെ ഇത്തരം ജോലികൾക്ക് അപേക്ഷിച്ചു തട്ടിപ്പുകൾക്ക് ഇരയായ ആളുകൾ ധാരാളമുണ്ട്. ഇത്തരം കാര്യങ്ങളെ പറ്റി ശരിയായ അവബോധം പോലും പലർക്കുമില്ല എന്നതാണ് വാസ്തവം. ഹോം ഓഫീസ് ഇത്തരം നിയമനങ്ങൾക്ക് എതിരെ വ്യാപകമായ അന്വേഷണം നടത്തി വരുന്നത് വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.england.nhs.uk/nursingmidwifery/international-recruitment/|title=Nursing workforce – International recruitment|website=https://www.england.nhs.uk|publisher=NHS}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.oxfordhealth.nhs.uk/careers/recruitment/shortlisting/fraud-awareness/#:~:text=If%20you%20are%20being%20asked,made%20a%20formal%20job%20offer.|title=Fraud awareness - Oxford Health NHS Foundation Trust|website=https://www.oxfordhealth.nhs.uk|publisher=NHS|access-date=2024-12-17|archive-date=2024-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20241228100435/https://www.oxfordhealth.nhs.uk/careers/recruitment/shortlisting/fraud-awareness/#:~:text=If%20you%20are%20being%20asked,made%20a%20formal%20job%20offer.|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://caring-times.co.uk/care-uk-warns-scammers-using-its-name-to-make-fraudulent-job-offers/|title=Care UK warns scammers using its name|website=https://caring-times.co.uk}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസം == യുകെയിലെ എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും പ്രത്യേക വിദ്യാഭ്യാസ വ്യവസ്ഥയാണുള്ളത്. മലയാളികൾ ഉൾപ്പെടെ ധാരാളം വിദ്യാർത്ഥികൾ യുകെയിൽ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി കാലാകാലങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരാറുണ്ട്. എന്നാൽ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം യുകെയിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം ഏറെ ചിലവേറിയതാണ്. മാത്രമല്ല, യുകെയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം തെരെഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ അത് വിദഗ്ദരുമായി ആലോചിച്ചു മാത്രം തീരുമാനിക്കേണ്ട വിഷയം കൂടിയാണ്. യുകെയിൽ പഠിച്ചത് കൊണ്ട് അവിടെയോ മറ്റേതെങ്കിലും രാജ്യത്തോ ജോലി ലഭിക്കുമെന്ന് പറയാൻ സാധിക്കുകയില്ല. യുകെയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം അവിടെ ജോലി ലഭിക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ പാടില്ല എന്നതാണ് സർക്കാരിന്റെ നയം. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് ലോകപ്രസിദ്ധമായ ധാരാളം മികച്ച യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾ യുകെയിൽ കാണാം. ഓക്സ്ഫോഡ്, കാംബ്രിഡ്ജ് തുടങ്ങിയവ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. റസൽ ഗ്രൂപ്പ്‌ (Rusell group) എന്ന വിഭാഗത്തിൽ വരുന്ന മികച്ച നിലവാരമുള്ള ധാരാളം യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾ യുകെയിൽ കാണാം. ഇവിടെ നിന്നും നേടുന്ന ബിരുദങ്ങൾ പൊതുവേ ഉന്നത നിലവാരം പുലർത്തുന്നയാണ് എന്ന്‌ കരുതപ്പെടുന്നു. ധാരാളം സ്കോളർഷിപ്പുകളും യുകെയിൽ ലഭ്യമാണ്. സമർത്ഥരായ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇവ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. [[ഇംഗ്ലീഷ്]] പ്രാവീണ്യം തെളിയിക്കുന്ന പരീക്ഷ (IELTS/ OET) തുടങ്ങിയ യോഗ്യതകൾ പലപ്പോഴും ഇതിന് ആവശ്യമായി വരാറുണ്ട്. അതോടൊപ്പം സ്കോളർഷിപ്പുകൾ കൂടി ഉണ്ടെങ്കിൽ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ട് ഇല്ലാതെ മുന്നോട്ട് പോകാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. യുകെയിൽ പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സാധാരണക്കാർക്കും സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവർക്കും ഏറെ ഗുണകരമായ ഒരു മാർഗമാണിത്. കോഴ്സുകൾ വിജയകരമായി പൂർത്തി ആക്കിയാൽ മാത്രമേ ‘പോസ്റ്റ്‌ സ്റ്റഡി വർക്ക്‌ വിസ അഥവാ PSW’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പഠനത്തിന് ശേഷമുള്ള നിശ്ചിത കാലയളവിലെ (2027 മുതൽ 18 മാസം) ‌വിസയിലേക്ക് മാറാൻ സാധിക്കുകയുള്ളു. എന്നാൽ പലർക്കും കോഴ്സുകൾ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിച്ചില്ല എന്നത് ഒരു വസ്തുതയാണ്. ഇതുമൂലം ‘പോസ്റ്റ്‌ സ്റ്റഡി വർക്ക്‌ വിസ’ ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യവും ഉടലെടുത്തിരുന്നു. ചില യൂണിവേഴ്സിറ്റികളിൽ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികൾ കൂട്ടമായി തോൽവി നേരിട്ടത് വിവാദമായിരുന്നു. യുകെയിൽ പഠിച്ചത് കൊണ്ട് അവിടെ ജോലി ലഭിക്കുക എന്നത് അത്ര എളുപ്പമല്ല, പ്രത്യേകിച്ച് പഠിച്ച മേഖലയിൽ. പലരും കാര്യങ്ങൾ കൃത്യമായി മനസിലാക്കാതെ ദുരിതങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് എംബിഎ, ഇന്റർനാഷണൽ ബിസിനസ്‌ തുടങ്ങിയ പല കോഴ്സുകളും ചെയ്ത വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക്‌ ജോലി ലഭിക്കാൻ കാര്യമായ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടിരുന്നു. മറ്റൊന്ന്, യുകെയിൽ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം ഒരു ബിസിനസ്‌ കൂടിയാണ് എന്നതാണ് സത്യം. ഗുണനിലവാരമില്ലാത്ത ധാരാളം യൂണിവേഴ്സിറ്റികളും; തൊഴിൽ സാധ്യത ഇല്ലാത്ത ധാരാളം കോഴ്സുകളും യുകെയിൽ കാണപ്പെടുന്നു എന്നത് വാസ്തവമാണ്. വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ നിന്ന് ഫീസ് ഇനത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഉയർന്ന വരുമാനം മാത്രം ലക്ഷ്യം വച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന യൂണിവേഴ്സിറ്റികളാണ് ഇവയിൽ പലതും. ഗുണമില്ലാത്തതും, തൊഴിൽ ലഭിക്കാൻ സാധ്യതയില്ലാത്തതുമായ അക്കാദമിക പ്രോഗ്രാമുകൾ, മുന്ന് തൊട്ട് അഞ്ചു ഇരട്ടിയായി ഫീസ് വാങ്ങി അവരെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് വഴി ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ലാഭം, ബ്രിട്ടീഷ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ വിദ്യാഭാസം നൽകുന്നതിന് ഉപയോഗപ്രദമാകുന്നു. ചിലവഴിക്കുന്ന ഭീമമായ പണം നഷ്ടമാകും എന്നതല്ലാതെ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇതുകൊണ്ട് പ്രയോജനം ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല എന്ന അവസ്ഥയിൽ അവർ എത്തിച്ചേരുന്നു. പലപ്പോഴും വിദഗ്ദരുമായി ആലോചിക്കാതെ ആരുടെയെങ്കിലും വാക്കുകൾ വിശ്വസിച്ചാണ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുൾപ്പടെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുന്നത് തന്നെ. ഇവരിൽ പലർക്കും യുകെയിൽ വിദ്യാർത്ഥികളെ എത്തിക്കുന്ന ഇനത്തിൽ കമ്മീഷൻ ലഭിക്കുന്നുണ്ട് എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു കാരണം. പഠന കാലയളവിൽ നിശ്ചിത സമയം പാർട്ട്‌ ടൈം ജോലി ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നു എന്നതാണ് യുകെയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം തെരെഞ്ഞെടുക്കാൻ വിദ്യാർഥികളെ ആകർഷിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഘടകം. ധാരാളം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇതിന്റെ പ്രയോജനം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ പല സ്ഥലങ്ങളിലും പാർട്ട്‌ ടൈം ജോലി സാധ്യത ലഭ്യമല്ലാത്തതും, കുറഞ്ഞ വേതനവും, ഉയർന്ന ജീവിതച്ചിലവും, കഠിനമായ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങളും, തദ്ദേശീയരിൽ നിന്നുള്ള റേസിസവും വിദേശ വിദ്യാർഥികളുടെ ജീവിതം കഠിനമാക്കിയിരുന്നു. പാർട്ട്‌ ടൈം ജോലി ലഭിച്ചാൽ തന്നെ അത് ജീവിത ചിലവിനോ ഫീസ് അടയ്ക്കുവാനോ മതിയാകില്ല. കൂടുതൽ സമയം ജോലി ചെയ്താൽ അത് വിസ റെദ്ദാക്കാനുള്ള മതിയായ കാരണം കൂടിയാണ്. സാഹചര്യങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടാൻ സാധിക്കാതെ വരുമ്പോൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ കോഴ്സ് നിർത്തി പോകുന്നതും സാധാരണമാണ്. അതിനാൽ യുകെയിൽ പഠിക്കാൻ വരുന്നവർ ഫീസിനും ജീവിതച്ചിലവിനും ആവശ്യമായ പണം കരുതുക എന്നത് പ്രധാനമാണ്. അല്ലെങ്കിൽ സ്കോളർഷിപ്പുകൾ നേടുക എന്നതാണ് മറ്റൊരു വഴി. നേരത്തെ യുകെയിലെ പഠനത്തിന് ശേഷം പലർക്കും അവിടെ ജോലി ലഭിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം ഒരു തൊഴിൽ വിസയിലേക്ക് മാറാൻ ശ്രമിച്ചവർക്ക് 2024ഇൽ അത്തരം വിസ ലഭിക്കാനുള്ള ശമ്പള പരിധി ഉയർത്തിയത് (38,700 പൗണ്ട്) വൻ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. പലർക്കും ഉയർന്ന സാലറിയുള്ള ജോലി ലഭിക്കാൻ കടുത്ത ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടു എന്നതാണ് പ്രധാന കാരണം. സ്വദേശികളായ ആളുകൾക്ക് കുറഞ്ഞ സാലറി നൽകിയാൽ മതി എന്നത് കാരണം പല സ്ഥാപനങ്ങളും വിദേശികളെ ഒഴിവാക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ തേടിയിരുന്നു. സർക്കാർ കണക്കുകൾ പ്രകാരം തൊഴിൽ വിസ ലഭിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം കുത്തനെ കുറഞ്ഞത് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. യുകെ നേരിട്ട സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യവും ജോലിക്കാരെ മോശമായി ബാധിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിൽ നിന്നടക്കമുള്ള യുകെയിൽ പഠിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇന്ത്യയിലും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലും അവരുടെ യോഗ്യതകൾക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള തൊഴിൽ ലഭിക്കാൻ കടുത്ത ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിടുന്നതും വാസ്തവമാണ്. അതിനാൽ യുകെയിൽ കോഴ്സുകൾ തെരെഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ അവയുടെ തൊഴിൽ സാധ്യതകളെപ്പറ്റിയും, ഗുണനിലവാരത്തെപ്പറ്റിയും, യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുടെ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളോടുള്ള സമീപനത്തെപ്പറ്റിയും, ചിലവുകളെപറ്റിയും പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് അഭികാമ്യമെന്ന് വിദഗ്ദർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/browse/education/universities-higher-education|title=Universities and higher education|website=https://www.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/higher-education-courses-find-and-apply|title=Higher education courses: find and apply|website=https://www.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Education_in_the_United_Kingdom|title=Education in the United Kingdom|website=https://en.wikipedia.org ›}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/education/article/2024/jul/12/uk-universities-face-growing-struggle-to-recruit-international-students|title=UK universities face growing struggle to recruit|website=https://www.theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hepi.ac.uk/2024/08/23/hidden-in-plain-sight-the-real-international-student-scandal/|title=Hidden in Plain Sight: The Real International Student Scandal|website=https://www.hepi.ac.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/news/uk/2024/05/14/international-students-complaints-about-uk-universities-surge-to-record-high/|title=International students' complaints about UK universities|website=https://www.thenationalnews.com}}</ref> ==യുകെയിലെ തൊഴിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു കൊണ്ടുള്ള തട്ടിപ്പുകൾ== യുകെയിൽ ജോലിയോ വിദ്യാഭ്യാസമോ ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തട്ടിപ്പുകളെ പറ്റി അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. പലരും ഇത്തരം കാര്യങ്ങളെ പറ്റി അവബോധമില്ലാതെ തട്ടിപ്പുകൾക്ക് ഇരയാകുന്നത് സാധാരണമായിരുന്നു താനും. ധാരാളം പണം തട്ടിപ്പിന് ഇരയായവർക്ക് നഷ്ടമായിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇക്കാര്യങ്ങളെ പറ്റി ജനങ്ങൾ ബോധവാന്മാരാകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. 2025 മുതൽ ലേബർ സർക്കാർ സ്കിൽഡ് വർക്കർ വിസയുടെ യോഗ്യതാ നില ഉയർത്താനുള്ള നടപടികൾ കൈക്കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. വിദഗ്ധ തൊഴിലാളികൾക്കായുള്ള സ്കിൽഡ് വർക്കർ വിസയ്ക്ക് ഇനി RQF ലെവൽ 6 അഥവാ ഡിഗ്രിയാണ് ആണ് അടിസ്ഥാന യോഗ്യതയായി വേണ്ടത്. നേരത്തെ ഇത് RQF ലെവൽ 3 (A-ലെവൽ) ആയിരുന്നു. ഇതുമൂലം ഡിഗ്രിയില്ലാത്ത കെയർ തൊഴിലാളികൾക്കും ചില നഴ്‌സുമാർക്കും വിസ ലഭിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടും. അതിനാൽ ഡിഗ്രി ഉള്ളവർക്ക് മാത്രമാണ് മേല്പറഞ്ഞ വിസ റൂട്ടിലൂടെ യുകെയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കുക. ഇത് നഴ്സുമാർക്കും ബാധകമാണ്. അതിനാൽ ബി എസ് സി നഴ്സിംഗ് ഡിഗ്രി യുകെയിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആവശ്യമാണ്. നഴ്സിംഗ് ജോലികൾക്ക്‌ എൻഎച്ച്എസ് പൂർണമായും സൗജന്യമായി നിയമനം നടത്തുമ്പോൾ അതിന് വേണ്ടി ഇടനിലക്കാർ പണപ്പിരിവ് നടത്തുന്ന സാഹചര്യം പോലും ചിലയിടങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. യുകെയിൽ ഇടനിലക്കാർ മുഖേന സീനിയർ‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, ഡോമിസിലറി കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഹോം കെയർ, സപ്പോർട്ട് വർക്കർ, ഷെഫ് തുടങ്ങിയ പലവിധ ജോലികൾക്ക് നിയമവിരുദ്ധമായി വലിയ തുക വാങ്ങി തട്ടിപ്പ് നടത്തിയതും വൻ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ നിയമനം നേടിയ പലർക്കും വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട ജോലിയോ ശമ്പളമോ ലഭിച്ചില്ല എന്നതായിരുന്നു പ്രധാന പ്രശ്നം. പലർക്കും വിസ ലഭിക്കാൻ വേണ്ടി ചിലവാക്കിയ ലക്ഷങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്നതാണ് വാസ്തവം. ചിലർക്ക്‌ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു ചുരുങ്ങിയ നാളുകൾ കൊണ്ടു ജോലി നഷ്ടപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയുമുണ്ടായി. അങ്ങനെ പലർക്കും നാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു പോകേണ്ടി തന്നെ വന്നു. 2025 ഏപ്രിൽ മാസത്തിന് ശേഷം വിദേശത്ത് നിന്നുള്ള നിയമനങ്ങളിൽ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഹെൽത്ത്‌ കെയർ (ഹെൽത്ത്‌ ആൻഡ് സോഷ്യൽ കെയർ) മേഖലയിൽ യുകെയിൽ നിലവിലുള്ള ആളുകൾക്ക് ജോലി കൊടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് നിയമ നിർമാണങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നത്. അതിനാൽ വിദേശത്ത് നിന്നും ഈ മേഖലയിൽ ജോലിക്ക് വരുന്നത് എളുപ്പമല്ല എന്നത് എല്ലാവരും മനസിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. യുകെ സർക്കാർ ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾക്ക് എതിരെ അന്വേഷണം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾ റിപ്പോർട്ട്‌ ചെയ്യാനും യുകെ സർക്കാർ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അന്യായമായി പണം വാങ്ങി നിയമനം നടത്തുന്നത് യുകെയിൽ നിയമവിരുദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലും പോലീസ് സംവിധാനം ഇത്തരം കേസുകളിൽ നടപടി കൈക്കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും പലപ്പോഴും ആളുകൾ ഇത്തരം തൊഴിൽ, സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകളിൽ പെട്ടു പോകുന്നു എന്നതാണ് വസ്തുത. തട്ടിപ്പ് സംഘങ്ങൾക്ക് എതിരെ പരാതി നൽകാൻ പോലും പലരും തയ്യാറല്ല എന്നതാണ് സത്യം. ശരിയായ അന്വേഷണം നടത്താതെ ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകൾക്ക് ഇരയായ ആളുകൾ ധാരാളമുണ്ട്. യുകെയിൽ എങ്ങനെയാണ് ജോലി ലഭിക്കുക എന്നതിനെ പറ്റി ശരിയായ അവബോധം പോലും പലർക്കുമില്ല എന്നതാണ് വാസ്തവം. പണം നൽകിയാൽ ജോലി നൽകാമെന്നാണ് ഇത്തരം ഏജന്റുമാർ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്. സീനിയർ ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഹെൽത്ത്‌ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്/ഡൌമിസിലറി കെയർ അഥവാ ഹോം ഹെൽത്ത്‌കെയർ അസിസ്റ്റന്റ് ആയി ഒരു വർഷം നിർദിഷ്ട മണിക്കൂറുകൾ ജോലി ചെയ്ത നഴ്സിന് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പരീക്ഷ (IELTS/OET) കൂടാതെ തന്നെ അവരുടെ നഴ്സിംഗ് മാനേജർ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പ്രാവീണ്യം തെളിയിക്കുന്ന പ്രത്യേക കത്ത് ഉപയോഗിച്ച് കൊണ്ടു രജിസ്റ്റർഡ് നേഴ്സ് ആകാൻ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പരീക്ഷ വിജയിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടിയിരുന്ന പല നഴ്സുമാരും ഹെൽത്ത്‌ കെയർ ജോലികൾക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായി. പലർക്കും IELTS/OET തുടങ്ങിയ ഭാഷാ പരീക്ഷ എന്ന കടമ്പ കടക്കാതെ തന്നെ യുകെയിൽ രജിസ്റ്റർഡ് നേഴ്സ് ആകാൻ സാധിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ പല സ്ഥാപനങ്ങളും ഇത്തരം ശുപാർശ കത്ത് കൊടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ല എന്നതാണ് വസ്തുത. അങ്ങനെ ഹെൽത്ത്‌ കെയർ ജോലിയിൽ വന്ന പലർക്കും നേഴ്സ് ആകാൻ സാധിച്ചില്ല. അതിനാൽ ഈ ജോലിക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്ന ആളുകൾ വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായി മനസിലാക്കിയ ശേഷം മാത്രം ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതാവും ഉചിതം. അഡൾട് സോഷ്യൽ കെയർ മേഖലയിൽ വിദേശത്ത് നിന്നും പുതിയ വിസ 2025 ഏപ്രിൽ മാസം മുതൽ അനുവദിക്കാൻ നിയന്ത്രണമുണ്ട്. എന്നാൽ നിലവിലുള്ള വിസാ ഉടമകൾക്ക് വിസ പുതുക്കാനും, വിസാ തരം മാറാനും അനുമതിയുണ്ട്. 2025 ജൂലൈ 22 മുതൽ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ്, സീനിയർ കെയർ അസിസ്റ്റന്റ് വിസകൾ സർക്കാർ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റൊന്ന്, യുകെയിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. തൊഴിൽ സാധ്യത ഇല്ലാത്ത ധാരാളം കോഴ്സുകളും ഗുണനിലവാരമില്ലാത്ത ധാരാളം യൂണിവേഴ്സിറ്റികളും യുകെയിൽ കാണപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് വസ്തുത. വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന ഉയർന്ന ഫീസ് വരുമാനം മാത്രം ലക്ഷ്യം വച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന യൂണിവേഴ്സിറ്റികളാണ് ഇവയിൽ പലതും. ഇവർ പല ഇരട്ടി ഫീസ് വാങ്ങി വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ലഭിക്കുന്ന പണം യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുടെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗമാണ്. യുകെ വിദ്യാഭ്യാസം ഒരു ബിസിനസ്‌ കൂടിയാണ് എന്ന്‌ ഇതിൽ നിന്നും മനസിലാക്കാവുന്നതാണ്. ഇവിടങ്ങളിൽ എംബിഎ പോലെയുള്ള പല കോഴ്സുകളും പഠിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ജോലി ലഭിക്കാൻ വളരെയേറെ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടു എന്നതാണ് വാസ്തവം. യുകെയിലെ വിദ്യാർത്ഥി വിസകൾ അവിടെ ജോലി ചെയ്യാനുള്ള ഒരു മാർഗമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത് തടയാൻ സർക്കാർ നടപടി സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇതിനെപറ്റി പലർക്കും അറിവില്ല. യുകെയിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം ഒരു തൊഴിൽ വിസയിലേക്ക് മാറാൻ ശ്രമിച്ചവർക്ക് 2024ഇൽ അത്തരം വിസ ലഭിക്കാനുള്ള ശമ്പള പരിധി ഉയർത്തിയത് (ഉദാഹരണത്തിന് 38,700 പൗണ്ട്) വൻ തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. പലർക്കും ഉയർന്ന സാലറിയുള്ള ജോലി ലഭിക്കാൻ കടുത്ത ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടു എന്നതാണ് പ്രധാന കാരണം. സ്വദേശികളായ ആളുകൾക്ക് കുറഞ്ഞ സാലറി നൽകിയാൽ മതി എന്നത് കാരണം പല സ്ഥാപനങ്ങളും വിദേശകളെ ഒഴിവാക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ തേടിയിരുന്നു. സർക്കാർ കണക്കുകൾ പ്രകാരം തൊഴിൽ വിസ ലഭിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം കുത്തനെ കുറഞ്ഞത് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വിദേശ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ചിലവഴിക്കുന്ന ഭീമമായ പണം നഷ്ടമാകും എന്നതല്ലാതെ പല വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും യുകെയിൽ പഠിച്ചു എന്നത് കാര്യമായ പ്രയോജനം ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല എന്ന അവസ്ഥയിൽ അവർ എത്തിച്ചേരുന്നു. ഇത്തരം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് യുകെയിലോ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലോ തൊഴിൽ ലഭിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിടുന്നതും വാസ്തവമാണ്. പലപ്പോഴും വിദഗ്ദരുമായി ആലോചിക്കാതെയോ കാര്യങ്ങൾ കൃത്യമായി മനസിലാക്കാതെയോ ആണ് ഇന്ത്യ അടക്കമുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇടനിലക്കാർ മുഖേന ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുന്നത് തന്നെ. ഇടനിലക്കാർക്ക് ലഭിക്കുന്ന കമ്മീഷൻ തുക തന്നെ ആണ് ഇതിന്റെ ഒരു പ്രധാന കാരണം. പഠന കാലയളവിൽ നിശ്ചിത സമയം പാർട്ട്‌ ടൈം ജോലി ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നു എന്നതാണ് യുകെയിൽ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം തെരെഞ്ഞെടുക്കാൻ വിദ്യാർഥികളെ ആകർഷിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഒരു ഘടകം. ധാരാളം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇതിന്റെ പ്രയോജനം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ പല സ്ഥലങ്ങളിലും പാർട്ട്‌ ടൈം ജോലി സാധ്യത ലഭ്യമല്ലാത്തതും, കുറഞ്ഞ വേതനവും, ഉയർന്ന ജീവിതച്ചിലവും, കഠിനമായ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങളും, തദ്ദേശീയരിൽ നിന്നുള്ള റേസിസവും വിദേശ വിദ്യാർഥികളുടെ ജീവിതം കഠിനമാക്കിയിരുന്നു. അതിനാൽ യുകെയിൽ പഠിക്കാൻ വരുന്നവർ ജീവിതച്ചിലവിന് ആവശ്യമായ പണം കരുതുക എന്നത് പ്രധാനമാണ്. സാഹചര്യങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടാൻ സാധിക്കാതെ വരുമ്പോൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ കോഴ്സ് നിർത്തി പോകുന്നതും സാധാരണമാണ്. അതിനാൽ യുകെയിൽ കോഴ്സുകളും തെരെഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ അവയുടെ തൊഴിൽ സാധ്യതകളെപ്പറ്റിയും, ഗുണനിലവാരത്തെപ്പറ്റിയും, യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുടെ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളോടുള്ള സമീപനത്തെപ്പറ്റിയും, ചിലവുകളെപറ്റിയും പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് അഭികാമ്യമെന്ന് വിദഗ്ദർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. == അവലംബം == <references/> {{യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രങ്ങൾ}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist}} [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] [[വർഗ്ഗം:ജി-8 രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ അംഗരാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒരു അയൽരാജ്യം മാത്രമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ്‌ ഔദ്യോഗികഭാഷയായിട്ടുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] <!--Other languages--> 97iq5k96dvnbquykric07lc5c2e85us 0 15628 4681148 4076389 2026-10-29T08:02:24Z ~2026-57890-62 224716 /* ആലപിച്ച പാട്ടുകൾ */ 4681148 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Remya Nambeesan}} {{Infobox actor | name = രമ്യ നമ്പീശൻ | image = RamyaNambeesanActress.jpg | image_size = | caption = | birth_name = രമ്യാ ഉണ്ണി | birth_date = 1985 | birth_place = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] {{flagicon|India}} | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | residence = | nationality =[[ഇന്ത്യ]] | other_names = | known_for = നടി, ടെലിവിഷൻ താരം , ടെലിവിഷൻഅവതാരക, പിന്നണിഗായിക | education = | employer = | occupation = | notable role = [[ചാപ്പാ കുരിശ്]] | yearsactive = 2000 - മുതൽ | title = | salary = | networth = | height = | weight = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | signature = | website = | imdb_id = 2463487 | footnotes = }} [[മലയാളം|മലയാള]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്ര]] നടിയും പിന്നണിഗായികയും ടെലിവിഷൻ താരവും അവതാരകയുമാണ്‌ '''രമ്യ നമ്പീശൻ''' എന്ന '''രമ്യാ ഉണ്ണി'''. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[ചോറ്റാനിക്കര]] ശ്രീനിലയത്തിൽ സുബ്രഹ്മണ്യനുണ്ണിയുടെയും ജയശ്രീയുടെയും മകൾ. തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നട എന്നീ ഭാഷാചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിക്കുന്നു. == പശ്ചാത്തലം == നന്നേ ചെറുപ്പത്തിലേ [[നൃത്തം|നൃത്തവും]] [[സംഗീതം|സംഗീതവും]] അഭ്യസിച്ചിരുന്ന രമ്യ ഒട്ടേറെ ഭക്തിഗാന കാസറ്റുകളിൽ പാടിയിട്ടുണ്ട്. [[കൈരളി ടി.വി.|കൈരളി ടെലിവിഷൻ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ''ഹലോ ഗുഡ് ഈവനിംഗ്'' എന്ന തത്സമയ ഫോൺ-ഇൻ പരിപാടിയുടെ അവതാരകയായി ശ്രദ്ധ നേടി. [[ശരത്]] സംവിധാനം ചെയ്ത സായാഹ്നം എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ചലച്ചിത്ര രംഗത്ത് എത്തി. ''സംത്രാസം'', ''ഇനിയും തുമ്പികൾ പറന്നിറങ്ങട്ടെ'' തുടങ്ങിയ ടെലിഫിലിമുകളിലും അഭനയിച്ചു.<ref name=imdb>[http://www.imdb.com/name/nm2463487/ രമ്യ നമ്പീശൻ] ഐ.എം.ഡി.ബി പ്രൊഫൈൽ</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * [[ലെഫ്റ്റ് റൈറ്റ് ലെഫ്റ്റ്]] - 2013 * [[അഞ്ചാം പാതിര]] - 2020 *[[അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ]] - ''2012'' * [[ബാച്ച്ലർ പാർട്ടി]] - ''2012'' * [[ചാപ്പാ കുരിശ്]] - "2011" * രാമൻ തേടിയ സീത - ''2008'' * [[ശലഭം (ചലച്ചിത്രം)|ശലഭം]] - ''2008'' * [[അന്തിപ്പൊൻവെട്ടം]] - ''2008'' * [[കോളേജ് കുമാരൻ]] - ''2008'' * [[ചോക്കലേറ്റ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ചോക്ലേറ്റ്]] - ''2007'' * പന്തയക്കോഴി - ''2007'' * [[ചങ്ങാതിപ്പൂച്ച]] - ''2007'' * സൂര്യകിരീടം - ''2007'' * [[ആനച്ചന്തം]] - ''2006'' * [[പെരുമഴക്കാലം]] - ''2004'' * [[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)|ഗ്രാമഫോൺ]] - ''2003'' * [[നരേന്ദ്രൻ മകൻ ജയകാന്തൻ വക]] - ''2001'' * സായാഹ്നം - ''2000'' * [[ട്രാഫിക് (ചലച്ചിത്രം)|ട്രാഫിക്]] - 2011 *[[ബി 32 മുതൽ 44 വരെ]] == ആലപിച്ച പാട്ടുകൾ == {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! വർഷം !! പാട്ട് !! ചലചിത്രം !! ഭാഷ !! കുറിപ്പുകൾ |- | 2011 ||"ആണ്ടലോന്റെ" || ''ഇവൻ മേഘരൂപൻ'' || [[മലയാളം]] ||സിനിമയുടെ പ്രചാരണത്തിനു വേണ്ടി കൊച്ചി യിൽ തെരുവുകളിൽ ആലപിച്ച ഗാനം |- | 2012 || "വിജന സുരഭീ.." || ''ബാച്ച്ലർ പാർട്ടി '' || [[മലയാളം]] || |- | 2012 || "മുത്തുച്ചിപ്പി പോലൊരു..." || ''തട്ടത്തിൻ മറയത്ത് '' || [[മലയാളം]] || |- | 2012 || "പുധമിനി മൊസെ.." || ''തെലുഗുഭായ് '' || തെലുഗു || |- | 2013 || "പമ്പര പാ" || ''ആമേൻ'' ||മലയാളം|| |- | 2013 || "രാവിൻ ചാരുവിൻ" || ''മുകളിൽ ഒരാളുണ്ട്'' || മലയാളം || |- | 2013 || "മായുമീ സന്ധ്യകൾ..." || ''ഇംഗ്ലീഷ്'' ||മലയാളം|| |- | 2013 || "കനവെ കനവേ..." || ''അരികിൽ ഒരാൾ'' || മലയാളം || |- | 2013 || "ഫൈ ഫൈ ഫൈ" || ''പാണ്ടീനാടു'' || തമിഴ് || |- | 2013 || "ബാല്യത്തിൽ..." || ''ഫിലിപ് & മങ്കി പെൻ'' || മലയാളം || |- | 2013 || "മഞ്ഞിൻ കുളിരിൻ" || ''മിസ്സ് ലേഖ തരൂർ കാണുന്നത്'' || മലയാളം || |- | 2013 || "മേലെ വാനിലെ" || ''ബൈസിക്കിൾ തീവ്സ്'' || മലയാളം || |- | 2014 || "പോകാതെ പോകാതെ" || ''ധമാൽ ധുമാൽ'' || തമിഴ് || |- | 2014 || "ഈ മഴമേഘം..." || ''ഓം ശാന്തി ഓശാന'' || മലയാളം || |} == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:1985-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കന്നഡചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളത്തിലെ ബാലനടിമാർ]] {{actor-stub}} 3g4tn6x4ltip0n5apyrzhlp1in5bqma 4681149 4681148 2026-10-29T08:03:00Z ~2026-57890-62 224716 /* ആലപിച്ച പാട്ടുകൾ */ 4681149 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Remya Nambeesan}} {{Infobox actor | name = രമ്യ നമ്പീശൻ | image = RamyaNambeesanActress.jpg | image_size = | caption = | birth_name = രമ്യാ ഉണ്ണി | birth_date = 1985 | birth_place = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] {{flagicon|India}} | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | residence = | nationality =[[ഇന്ത്യ]] | other_names = | known_for = നടി, ടെലിവിഷൻ താരം , ടെലിവിഷൻഅവതാരക, പിന്നണിഗായിക | education = | employer = | occupation = | notable role = [[ചാപ്പാ കുരിശ്]] | yearsactive = 2000 - മുതൽ | title = | salary = | networth = | height = | weight = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | signature = | website = | imdb_id = 2463487 | footnotes = }} [[മലയാളം|മലയാള]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്ര]] നടിയും പിന്നണിഗായികയും ടെലിവിഷൻ താരവും അവതാരകയുമാണ്‌ '''രമ്യ നമ്പീശൻ''' എന്ന '''രമ്യാ ഉണ്ണി'''. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[ചോറ്റാനിക്കര]] ശ്രീനിലയത്തിൽ സുബ്രഹ്മണ്യനുണ്ണിയുടെയും ജയശ്രീയുടെയും മകൾ. തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നട എന്നീ ഭാഷാചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിക്കുന്നു. == പശ്ചാത്തലം == നന്നേ ചെറുപ്പത്തിലേ [[നൃത്തം|നൃത്തവും]] [[സംഗീതം|സംഗീതവും]] അഭ്യസിച്ചിരുന്ന രമ്യ ഒട്ടേറെ ഭക്തിഗാന കാസറ്റുകളിൽ പാടിയിട്ടുണ്ട്. [[കൈരളി ടി.വി.|കൈരളി ടെലിവിഷൻ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ''ഹലോ ഗുഡ് ഈവനിംഗ്'' എന്ന തത്സമയ ഫോൺ-ഇൻ പരിപാടിയുടെ അവതാരകയായി ശ്രദ്ധ നേടി. [[ശരത്]] സംവിധാനം ചെയ്ത സായാഹ്നം എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ചലച്ചിത്ര രംഗത്ത് എത്തി. ''സംത്രാസം'', ''ഇനിയും തുമ്പികൾ പറന്നിറങ്ങട്ടെ'' തുടങ്ങിയ ടെലിഫിലിമുകളിലും അഭനയിച്ചു.<ref name=imdb>[http://www.imdb.com/name/nm2463487/ രമ്യ നമ്പീശൻ] ഐ.എം.ഡി.ബി പ്രൊഫൈൽ</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * [[ലെഫ്റ്റ് റൈറ്റ് ലെഫ്റ്റ്]] - 2013 * [[അഞ്ചാം പാതിര]] - 2020 *[[അയാളും ഞാനും തമ്മിൽ]] - ''2012'' * [[ബാച്ച്ലർ പാർട്ടി]] - ''2012'' * [[ചാപ്പാ കുരിശ്]] - "2011" * രാമൻ തേടിയ സീത - ''2008'' * [[ശലഭം (ചലച്ചിത്രം)|ശലഭം]] - ''2008'' * [[അന്തിപ്പൊൻവെട്ടം]] - ''2008'' * [[കോളേജ് കുമാരൻ]] - ''2008'' * [[ചോക്കലേറ്റ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ചോക്ലേറ്റ്]] - ''2007'' * പന്തയക്കോഴി - ''2007'' * [[ചങ്ങാതിപ്പൂച്ച]] - ''2007'' * സൂര്യകിരീടം - ''2007'' * [[ആനച്ചന്തം]] - ''2006'' * [[പെരുമഴക്കാലം]] - ''2004'' * [[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)|ഗ്രാമഫോൺ]] - ''2003'' * [[നരേന്ദ്രൻ മകൻ ജയകാന്തൻ വക]] - ''2001'' * സായാഹ്നം - ''2000'' * [[ട്രാഫിക് (ചലച്ചിത്രം)|ട്രാഫിക്]] - 2011 *[[ബി 32 മുതൽ 44 വരെ]] == ആലപിച്ച പാട്ടുകൾ == {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! വർഷം !! പാട്ട് !! സിനിമ !! ഭാഷ !! കുറിപ്പുകൾ |- | 2011 ||"ആണ്ടലോന്റെ" || ''ഇവൻ മേഘരൂപൻ'' || [[മലയാളം]] ||സിനിമയുടെ പ്രചാരണത്തിനു വേണ്ടി കൊച്ചി യിൽ തെരുവുകളിൽ ആലപിച്ച ഗാനം |- | 2012 || "വിജന സുരഭീ.." || ''ബാച്ച്ലർ പാർട്ടി '' || [[മലയാളം]] || |- | 2012 || "മുത്തുച്ചിപ്പി പോലൊരു..." || ''തട്ടത്തിൻ മറയത്ത് '' || [[മലയാളം]] || |- | 2012 || "പുധമിനി മൊസെ.." || ''തെലുഗുഭായ് '' || തെലുഗു || |- | 2013 || "പമ്പര പാ" || ''ആമേൻ'' ||മലയാളം|| |- | 2013 || "രാവിൻ ചാരുവിൻ" || ''മുകളിൽ ഒരാളുണ്ട്'' || മലയാളം || |- | 2013 || "മായുമീ സന്ധ്യകൾ..." || ''ഇംഗ്ലീഷ്'' ||മലയാളം|| |- | 2013 || "കനവെ കനവേ..." || ''അരികിൽ ഒരാൾ'' || മലയാളം || |- | 2013 || "ഫൈ ഫൈ ഫൈ" || ''പാണ്ടീനാടു'' || തമിഴ് || |- | 2013 || "ബാല്യത്തിൽ..." || ''ഫിലിപ് & മങ്കി പെൻ'' || മലയാളം || |- | 2013 || "മഞ്ഞിൻ കുളിരിൻ" || ''മിസ്സ് ലേഖ തരൂർ കാണുന്നത്'' || മലയാളം || |- | 2013 || "മേലെ വാനിലെ" || ''ബൈസിക്കിൾ തീവ്സ്'' || മലയാളം || |- | 2014 || "പോകാതെ പോകാതെ" || ''ധമാൽ ധുമാൽ'' || തമിഴ് || |- | 2014 || "ഈ മഴമേഘം..." || ''ഓം ശാന്തി ഓശാന'' || മലയാളം || |} == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:1985-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കന്നഡചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളത്തിലെ ബാലനടിമാർ]] {{actor-stub}} fnsf5u3c0e4dcfno7ao5m2gorm8ewj2 0 26771 4680982 4673278 2026-10-28T12:45:54Z ~2026-57504-97 224690 /* ആദ്യകാല ജീവിതം */ 4680982 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|J. K. Rowling}}{{Infobox writer|name=ജെ.കെ. റൗളിംഗ്|honorific_suffix={{post-nominals|country=GBR|CH|OBE|HonFRSE|FRCPE|FRSL|size=100%}}|image=J. K. Rowling 2010.jpg|caption=Rowling at the [[White House]] in 2010|birth_name=Joanne Rowling|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1965|7|31}}|birth_place=[[Yate]], Gloucestershire, England|pseudonym={{unbulleted list|J. K. Rowling|Robert Galbraith}}|occupation={{hlist|Author|philanthropist|film producer|television producer|screenwriter}}|alma_mater={{ubl|[[University of Exeter]]|[[Moray House School of Education|Moray House]]{{efn|name=Moray}}}}|period=1997–present|genre={{hlist|Fantasy|drama|[[young adult fiction]]|[[crime fiction]]}}|subject=|movement=|spouse={{unbulleted list|{{marriage|Jorge Arantes|1992|1995|end=divorced}}|{{marriage|Neil Murray|26 December 2001}}}}|children=3|relatives=|website={{URL|jkrowling.com}}|signature=}}[[ഹാരി പോട്ടർ]] മാന്ത്രിക കഥകളുടെ സ്രഷ്ടാവാണ് '''ജെ.കെ. റൗളിങ്''' അഥവാ '''ജോവാൻ റൌളിംഗ്''' <ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/793844.stm Caine heads birthday honours list]. BBC News. 17 June 2000. Retrieved 25 October 2000.</ref><ref>[http://content.scholastic.com/browse/contributor.jsp?id=3578 JK Rowling Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231114333/http://content.scholastic.com/browse/contributor.jsp?id=3578 |date=2007-12-31 }}. Scholastic.com. Retrieved 20 October 2007.</ref>. 1990- ൽ [[മാഞ്ചസ്റ്റർ|മാഞ്ജസ്റ്ററിൽ]] നിന്നും [[ലണ്ടൻ]] വരെ നടത്തിയ തീവണ്ടി യാത്രയ്ക്കിടയിലാണ് കഥ എഴുതാനുള്ള പ്രചോദനം റോളിങ്ങിനു ലഭിച്ചത്, . ഹാരി പോട്ടർ പുസ്തകങ്ങൾ ഇന്ന് ലോകപ്രശസ്തമാണ്. 40 കോടി ഹാരി പോട്ടർ പുസ്തകങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും വിറ്റഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|title=Potter tops 400 million sales|author=Flood, Alison|work=theBookseller.com|url=http://www.thebookseller.com/news/61161-page.html|publisher=The Bookseller|date=17 June 2008|accessdate =12 September 2008}}</ref>. ഈ പുസ്തകങ്ങൾ സിനിമകളായും ആവിഷ്ക്കരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ ആദ്യ രണ്ടു ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ കലാസംവിധാനം നിർവഹിച്ചത് റൌളിംഗ് തന്നെ ആയിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://uk.movies.ign.com/articles/034/034099p1.html |title=Chris Columbus Talks Potter |accessdate=2007-07-08 |first=Brian |last=Linder |date=2000-03-30 |publisher=IGN |archive-date=2008-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206110502/http://uk.movies.ign.com/articles/034/034099p1.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.businesswire.com/news/home/20100920005538/en/Warner-Bros.-Pictures-Worldwide-Satellite-Trailer-Debut%C2%A0Harry Business Wire - Warner Bros. Pictures mentions J. K. Rowling as producer.]</ref> ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്നും കോടിപതിയായി മാറിയ അപൂർവ്വം ചില വ്യക്തിത്വങ്ങളിൽ ഒരാളാണ് റൌളിംഗ്. മാർച്ച്‌ 2010 ൽ [[ഫോബ്സ്|ഫോർബ്സ് മാസിക]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഒരു ബില്ലിയൻ ഡോളർ ആണ് റൌളിംഗിന്റെ ആസ്തി.<ref>[http://billionaires.forbes.com/topic/Joanne_%28J.K.%29_Rowling Forbes topic page on J.K. Rowling] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729141957/http://billionaires.forbes.com/topic/Joanne_%28J.K.%29_Rowling |date=2010-07-29 }}. Retrieved March 2010.</ref> 2008 ൽ സുണ്ടായ്‌ ടൈംസ്‌ നൽകിയ പട്ടികയിൽ ബ്രിട്ടനിലെ സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ റോളിങ്ങിനു പന്ത്രണ്ടാം സ്ഥാനം നൽകിയിരുന്നു.<ref name="richlist">[http://business.timesonline.co.uk/tol/business/specials/rich_list/article3761853.ece Sunday Times Rich List – Joanne Rowling] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612080035/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/specials/rich_list/article3761853.ece |date=2011-06-12 }}; [http://business.timesonline.co.uk/tol/business/specials/rich_list/rich_list_search/?l=8 Women's Rich List – Joanne Rowling] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502101348/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/specials/rich_list/rich_list_search/?l=8 |date=2009-05-02 }}. ''[[The Sunday Times]]''. 27 April 2008. Accessed 20 May 2008.</ref> 2007 ൽ ഫോർബ്സ് മാസിക റോളിങ്ങിനെ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രതാതപഃശക്തിയുള്ള നാൽപത്തെട്ടാമത്തെ വ്യക്തിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>[http://www.forbes.com/lists/2007/53/07celebrities_JK-Rowling_CRTT.html #48 J.K. Rowling]. ''[[Forbes Magazine]]''. 14 June 2007. Retrieved 20 October 2007.</ref> ടൈംസ്‌ മാസിക റൌളിംഗിനെ 2007-ലെ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വ്യക്തിത്വമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഇവരുടെ സാമൂഹ്യ സേവന പ്രവർത്തനങ്ങളും, ഹാരി പോട്ടർ കഥകളുടെ പ്രശസ്തിയും കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ടാണ് അവർക്ക് ഈ ബഹുമതി സമ്മാനിക്കപ്പെട്ടത്‌.<ref>[http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1695388_1695436,00.html Person of the Year 2007 Runners-Up: J.K. Rowling] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221164141/http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1695388_1695436,00.html |date=2007-12-21 }}. ''Time Magazine''. 23 December 2007. Retrieved 23 December 2007.</ref>. മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലീറോസിസ് ബാധിച്ചവർക്കായും, ഒറ്റയ്ക്ക് ജീവിക്കുന്ന അമ്മമാർക്ക് വേണ്ടിയും പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംഘടനകൾക്ക് റൌളിംഗ് വലിയ തുകകൾ സംഭാവനയായി നൽകിവരുന്നുണ്ട്. 2012 സെപ്റ്റംബർ 27-നു് ജെ.കെ. റൗളിംഗ് എഴുതിയ മുതിർന്നവർക്കു വേണ്ടിയുള്ള ആദ്യ നോവൽ ''ദ കാഷ്വൽ വേക്കൻസി'' ലിറ്റിൽ ബ്രൗൺ ആന്റ് ദ കമ്പനി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>{{cite web|last=BBC News|title=JK Rowling announces new book title|url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-17693206|accessdate=12 April 2012}}</ref> == പേര് == ജെ.കെ. റൌളിംഗ് എന്ന തൂലികാനാമത്തിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നതെങ്കിലും ശരിയായ പേര് ജോവാൻ റൌളിംഗ് എന്നാണ്.<ref name=bio>[http://www.accio-quote.org/articles/1998/autobiography.html "The Not Especially Fascinating Life So Far of J. K. Rowling"] J. K. Rowling. From accio-quote.org. Retrieved 28 April 2008.</ref> റൗളിങ്ങിന്റെ പ്രസാധകരായ ബ്ലൂംസ് ബെറിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമാണ് പേര് ജെ.കെ.റൌളിംഗ് എന്നാക്കി മാറ്റിയത്. ഒരു [[സ്ത്രീ]] എഴുതിയ [[നോവൽ]] വായിക്കാൻ ആൺകുട്ടികൾക്ക് താല്പര്യക്കുറവുണ്ടാകുമെന്നു കരുതി, എഴുത്തുകാരിയുടെ ഒന്നാം പേര് പുറത്തുവിടാൻ ബ്ലൂംസ്ബെറി വിമുഘത കാണിക്കുകയായിരുന്നു. ഉൽപമായ 'കെ' എന്നത് മുത്തശിയായ കാതലീൻ അഡ ബല്ഗെന്റെ ആദ്യ പേരിന്റെ ആദ്യ അക്ഷരമാണ്.;<ref>Powell, Kimberly. [http://genealogy.about.com/od/famous_family_trees/p/jk_rowling.htm "J. K. Rowling Family Tree"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140711182318/http://genealogy.about.com/od/famous_family_trees/p/jk_rowling.htm |date=2014-07-11 }}. ''About.com''. Retrieved 13 August 2010.</ref>. കാതലീൻ എന്നത് ഒരിക്കലും അവരുടെ ശരിയായ പേരിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നില്ല. അവർ ''ജോ'' എന്ന് വിളിക്കുന്നതാണ് ഇഷ്ട്ടപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>Canadian Broadcasting Corporation. [https://web.archive.org/web/20011027070501/http://www.angelfire.com/mi3/cookarama/cbcint_1.html "J.K. Rowling: CBC Interview #1"]. ''The Hogwarts Express''. 26 October 2000. Retrieved 19 March 2006.</ref> ജോ എന്നാണു അവരെ വീട്ടിൽ വിളിച്ചിരുനത്.വിവാഹത്തിനു ശേഷം ''ജോവാൻ മുറേ'' എന്ന പേരാണ് അവർ സ്വീകരിച്ചത്..<ref name=david>[http://books.guardian.co.uk/news/articles/0,,2143434,00.html Judge rules against JK Rowling in privacy case]. ''Guardian Unlimited''. 7 August 2007. Retrieved 21 August 2007.</ref><ref name=dt>Greig, Geordie, [http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1507438/There-would-be-so-much-to-tell-her....html "There would be so much to tell her..."] ''Daily Telegraph''. 10 January 2006. Retrieved 08 August 2010.</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == 31 ജൂലൈ 1965 ൽ പീറ്റർ ജെയിംസ്‌ റൌളിംഗിന്റെയും ആനി റൌളിംഗിന്റെയും മകളായി ജനിച്ചു. ജെ.കെ. റൗളിങ്ങിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ 1964-ൽ ലണ്ടനിലെ കിങ്സ് ക്രോസ് സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് ആർബ്രോത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ട ഒരു ട്രെയിൻ യാത്രയിലാണ് കണ്ടുമുട്ടിയത്. ബ്രിസ്റ്റോളിൽ നിന്നും പത്തു കിലോ മീറ്റർ വടക്ക് മാറി യേറ്റ് എന്ന സ്ഥലത്താണ് റൌളിംഗ് ജനിച്ചത്‌.<ref name="rowling-bio">[http://www.jkrowling.com/textonly/en/biography.cfm "J. K. Rowling's biography"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217022342/http://www.jkrowling.com/textonly/en/biography.cfm |date=2008-12-17 }}. J.K. Rowling's Official Site. Retrieved 17 March 2006.</ref> റൌളിംഗിന്റെ അനുജത്തി ഡയാന (ഡി) 1967 ജൂൺ 28 നാണ് ജനിച്ചത്‌.<ref>[http://www.hp-lexicon.org/muggle/encyc/muggle-r.html HPL: Muggle Encyclopedia — R] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216194901/http://www.hp-lexicon.org/muggle/encyc/muggle-r.html |date=2010-12-16 }}. Retrieved 11 April 2008.</ref> അനിയത്തി ജനിക്കുമ്പോൾ റോളിങ്ങിനു പ്രായം വെറും 23 മാസങ്ങളായിരുന്നു. റൌളിംഗിന് വെറും നാല് വയസ്സ് പ്രായമുള്ളപ്പോൾ അവരുടെ കുടുംബം വിന്റെർബേൻ എന്ന ഗ്രാമത്തിലേക്ക് താമസം മാറി.<ref>{{cite book |author=Colleen A. Sexton |title=J. K. Rowling |publisher=Twenty-First Century Books |location=Brookfield, Conn |year=2008 |page= 13|isbn=0-8225-7949-9 |oclc= |doi= |url=http://books.google.ca/books?id=J_IPN8UMf7IC&pg=PA13}}</ref> സെന്റ്‌. മൈക്കിൾ പ്രൈമറി വിദ്യാലയത്തിലായിരുന്നു അവരുടെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം.<ref>''Winterbourne Family History Online,'' [http://www.frenchaymuseumarchives.co.uk/Archives/Schools/St_Michaels_Register_1966-70.rtf St Michael’s School Admission Register 1966–1970] – Rowling listed as admission No.305. Retrieved 14 August 2006.</ref><ref>{{cite news |url=http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2010/07/jk-rowling-turns-45-saturday-here-are-10-magical-facts-about-the-harry-potter-author.html |title=Happy birthday J.K. Rowling -- here are 10 magical facts about the 'Harry Potter' author|newspaper=Los Angeles Times |date=July 31, 2010 |accessdate=2010-08-08 | work=The Los Angeles Times}}</ref> ഈ വിദ്യാലയത്തിലെ പ്രധാനാധ്യാപകനായിരുന്ന അല്ബെർട്ട് ഡൺ ആണ് പിൽക്കാലത്ത്‌ ഹാരി പോട്ടറിന്റെ പ്രധാനാധ്യാപകനായിരുന്ന ആൽബസ് ഡമ്ബിൾഡോർ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ മെനഞ്ഞെടുക്കാൻ പ്രചോദനമേകിയത് എന്ന് റൌളിംഗ് പറയുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite book |author=Kirk, Connie Ann |title=J. K. Rowling: a biography |publisher=Greenwood Press |location=Westport, Conn |year=2003 |page=28 |isbn=0-313-32205-8 |oclc= |doi= |url=http://books.google.ca/books?id=GJgbW9c9mpwC&pg=PA28&lpg=PA28}}</ref><br /> <br /> കുട്ടിയായിരിക്കെത്തന്നെ മാന്ത്രിക കഥകളെഴുതുകയും അവ അനുജത്തിക്ക് വായിച്ചു കേൾപ്പിച്ചു കൊടുക്കുയും ചെയ്യുമായിരുന്നു ജോ. അവർ ആദ്യമായി എഴുതിയ കഥ 'റാബിറ്റ്' ആയിരുന്നു. ഈ കഥ ഒരു മുയലും അതിന്റെ കുടുംബും സ്ട്രോബറികൾ കഴിക്കുന്നതിനെ പറ്റിയുള്ളതായിരുന്നു. മീസിൽസ് രോഗം ബാധിച്ച മുയലിനെ ശ്രീമതി.തേനീച്ച എന്ന തടിയൻ ഈച്ച കാണാൻ വരുന്നതായിരുന്നു കഥാതന്തു. ഈ കഥ എഴുതുമ്പോൾ ജോവിനു അഞ്ചോ ആറോ വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം.<ref name=bio /> ഒൻപതാം വയസ്സിൽ വയില്സിലെ ടുത്സ്ഹിൽ എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് ജോ മാറിത്താമസിച്ചു. കൌമാരപ്രായത്തിലെത്തിയ ജോവിനെ അവളുടെ അമ്മായിയാണ് ക്ലാസിക്കുകളെ അവളെ പരിചയപ്പെടുത്തിയത്. ജെസ്സിക്ക മിറ്സ്ഫോർഡിന്റെ ആത്മകഥ വായിക്കാൻ നൽകിയതും അവർ തന്നെ. '<ref name=hons>Rowling, JK. [http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2006/11/26/bomit05.xml The first It Girl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011210518/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2006%2F11%2F26%2Fbomit05.xml |date=2007-10-11 }}. ''[[The Daily Telegraph]]''. 26 November 2006. Retrieved 20 October 2007.</ref> ഈ പുസ്തകം വായിച്ചു കഴിഞ്ഞതിനു ശേഷം ജോ ജെസ്സിക്കയുടെ ഒരു ആരാധകയായി മാറുകയും ചെയ്തു.പിന്നീട് ഈ എഴുത്തുകാരിയുടെ മുഴുവൻ പുസ്തകങ്ങളും ജോ വായിക്കുകയുണ്ടായി.<ref name=harryandme>Fraser, Lindsey. [http://thescotsman.scotsman.com/ViewArticle.aspx?articleid=2376441 Harry and me]. ''[[The Scotsman]]''. 2 November 2002: interview with Rowling, edited excerpt from ''Conversations with J.K. Rowling''. [http://www.accio-quote.org/articles/2002/1102-fraser-scotsman.html Mirror site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205213016/http://www.accio-quote.org/articles/2002/1102-fraser-scotsman.html |date=2012-02-05 }}</ref> <br /> ഹൈസ്ക്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം വൈഡൻ സ്കൂളിലും കോളേജിലും വച്ചായിരുന്നു. ഇതേ കോളേജിൽ ശാസ്ത്ര വകുപ്പിന് കീഴെ ജോയുടെ അമ്മ ടെക്നീഷ്യനായി ജോലി നോക്കിപ്പോന്നു.<ref>Sean Smith, "J.K. Rowling: A Biography" (Michael O'Mara, London, 2003), p. 55</ref> ഹെമൈണി ഗ്രാന്ജർ എന്ന ഹാരി പോട്ടർ കഥാപാത്രം സ്വന്തം കൌമാരത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് റൌളിംഗ് പിന്നീട് പറയുകയുണ്ടായി.<ref>Feldman, Roxanne. [http://www.accio-quote.org/articles/1999/0999-slj-feldman.htm The Truth about Harry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070817220334/http://www.accio-quote.org/articles/1999/0999-slj-feldman.htm |date=2007-08-17 }}, ''School Library Journal'', September 1999.</ref> താൻ പതിനൊന്നു വയസ്സുകാരി ആയിരുന്നപ്പോഴുള്ള അതെ വ്യക്തിത്വമാണ് ഹെമൈണിക്കുള്ളതെന്നും അവർ വെളിപ്പെടുത്തി. സീൻ ഹാരിസ് എന്ന ആത്മ സുഹൃത്ത്‌ ഫോർഡ്‌ ആജ്ലിയ എന്ന കാറിന്റെ ഉടമയായിരുന്നു. ഇത് തന്റെ പുസ്തകത്തിന്‌ പ്രചോദനമായിട്ടുണ്ട് എന്ന് അവർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. റൊൺ വീസ്ലി എന്ന് പേരുള്ള ഹാരിയുടെ ആത്മ മിത്രം സീനിൽ നിന്നും പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടു സൃഷ്ട്ടികപ്പെട്ടതാണത്രേ.<ref>Fraser, Lindsey. ''Conversations with J.K. Rowling'', pg 19–20, Scholastic.</ref> ദ സ്മിത്ത്‌, ദ ക്ലാഷ് എന്നിവയാണ് അവരുടെ ഇഷ്ട്ടപ്പെട്ട സംഗീത ട്രൂപ്പുകൾ.<ref>Fraser, Lindsey. ''Conversations with J.K. Rowling,'' pg 29 Scholastic.</ref> പാരിസിൽ ഒരു വർഷം പഠിച്ച ശേഷം ലണ്ടനില്ലെ ആമ്നെസ്ടി ഇന്റെർ നാഷണലിൽ ഗവേഷകയായും ദ്വിഭാഷാ സെക്രട്ടറിയായും അവർ സേവനമനുഷ്ടിച്ചു.<ref>Norman-Culp, Sheila. [http://www.accio-quote.org/articles/1998/1198-ap-normanculp.html British author rides up the charts on a wizard's tale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214212419/http://www.accio-quote.org/articles/1998/1198-ap-normanculp.html |date=2007-12-14 }}. Associated Press. 1998. Retrieved 6 December 2007.</ref> 1990-ൽ നാല് മണിക്കൂർ വൈകി ഓടിയ മാഞ്ജസ്റ്റർ-ലണ്ടൻ യാത്രയിലാണ് മായാജാലം പഠിക്കുന്ന കൌമാരപ്രായക്കാരനായ ബാലനെ കുറിച്ച് എഴുതാൻ റൌളിംഗിന് പ്രചോദനം ലഭിച്ചത്.<ref name=loer/> ബോസ്റ്റൺ ഗ്ലോബിനോട് അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് : "ഈ ആശയം എനിക്ക് എങ്ങനെ കിട്ടി എന്നത് അറിയില്ല. ഹാരിയാണ് എല്ലാത്തിനും തുടക്കം. മറ്റു കഥാപാത്രങ്ങൾ പൊടുന്നനെ എന്റെ മനസ്സിലേക്ക് വരികയായിരുന്നു.<ref name="rowling-bio" /><ref name=loer>Loer, Stephanie. [http://www.accio-quote.org/articles/1999/1099-bostonglobe-loer.html All about Harry Potter from quidditch to the future of the Sorting Hat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010001706/http://www.accio-quote.org/articles/1999/1099-bostonglobe-loer.html |date=2007-10-10 }}. ''[[The Boston Globe]]''. 18 October 1999. Retrieved 10 October 2007.</ref> ട്രെയിൻ ഇറങ്ങിയതും അവർ നേരെ ഫ്ലാറ്റിലേക്ക് പോയി എഴുത്ത് ആരംഭിക്കുകയായിരുന്നു.<ref name="rowling-bio" /><ref>[http://www.accio-quote.org/articles/2002/1102-aebiography.htm "Harry Potter and Me"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070817010715/http://www.accio-quote.org/articles/2002/1102-aebiography.htm |date=2007-08-17 }}. BBC Christmas Special. 13 November 2002. Retrieved 25 February 2007.</ref> {{ഉദ്ധരണി|ആറാം വയസ് മുതൽ ഞാൻ തുടർച്ചയായി എഴുതാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഒരു ആശയത്തേക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഒരിക്കലും ഇത്ര ആവേശം കൊണ്ടിട്ടില്ല. ഞാൻ നാല് മണിക്കൂർ സമയം (വൈകിയോടിയ ട്രെയിൻ) ഇരുന്ന് ചിന്തിച്ചു. ഓരോ വിശദാംശങ്ങളും എന്റെ തലച്ചോറിൽ പൊട്ടിമുളച്ചു. താൻ ഒരു മാന്ത്രികനാണെന്നറിയാത്ത കണ്ണടയിട്ട കറുത്ത മുടിയുള്ള മെലിഞ്ഞ ആ ആൺകുട്ടി എനിക്ക് കൂടുതൽ കൂടുതൽ യഥാർത്ഥ്യമായിക്കൊണ്ടിരുന്നു.}} അതെ വർഷം ഡിസംബർ മാസത്തിൽ റൌളിംഗിന്റെ അമ്മ മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലീരോസിസ് വന്നു മരണമടഞ്ഞു.<ref name="rowling-bio"/> ഇതേപ്പറ്റി റൌളിംഗ് പിന്നീട് പറഞ്ഞത്‌ :"അമ്മ മരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന നേരത്ത് ഞാൻ ഹാരി പോട്ടർ രചനയിലായിരുന്നു. അവരോടു ഞാൻ ഹാരിയെ പറ്റി ഒരിക്കലും പറഞ്ഞിരുന്നില്ല.<ref name=dt/> ഈ മരണം റൌളിംഗിനെ കുറച്ചൊന്നുമല്ല സ്വാധീനിച്ചത്.<ref name=dt/><ref>J.K. Rowling's Official Site, [http://www.jkrowling.com/textonly/en/links_ms.cfm "MS Society Scotland"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724183417/http://www.jkrowling.com/textonly/en/links_ms.cfm |date=2007-07-24 }}. Retrieved 22 March 2006.</ref> ഈ സംഭവം കാരണം ആദ്യത്തെ പുസ്തകത്തിൽ ഹാരിയുടെ നഷ്ടങ്ങൾ തന്മയത്വതോട് കൂടി അവതരിപ്പിക്കാൻ അവർക്ക് സാധിച്ചു.<ref>[http://www.accio-quote.org/articles/2006/0626-ch4-richardandjudy.html Transcript of Richard and Judy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070904070825/http://www.accio-quote.org/articles/2006/0626-ch4-richardandjudy.html |date=2007-09-04 }}. ''[[Richard & Judy]]'', Channel Four Corporation (UK). 26 June 2006. Retrieved 4 July 2006.</ref> റൌളിംഗ് പിന്നീട് പോർച്ചുഗലിലെ പോർട്ടോ എന്ന സ്ഥലത്ത് ഇംഗ്ലീഷ് അധ്യാപികയായി ജോലി ചെയ്തു.<ref name=harryandme /> ഈ കാലയളവിൽ പോർച്ചുഗീസ് മാധ്യമപ്രവർത്തകനായിരുന്ന ജോർജ് ആരാന്റാസ്സിനെ പരിചയപ്പെട്ടു. 16 ഒക്ടോബർ 1992-ൽ അവർ വിവാഹിതരായി. അവരുടെ മകൾ ജസ്സിക്ക ഇസബെൽ റൌളിംഗ് ആരാന്റസ് ജൂലൈ 27, 1993-ൽ ജനിച്ചു. 1993-ൽ അവർ ഈ ബന്ധം വേർപിരിഞ്ഞു.ഇതേ വർഷം ഡിസംബർ മാസത്തിൽ അവർ മകളോടൊപ്പം എടിൻബറോയിലുള്ള അനിജത്തിയുടെ വസതിയിലേക്ക് താമസിക്കാൻ പോയി.<ref name="rowling-bio" /> ഇക്കാലത്ത് റൌളിംഗിന് നിരാശാരോഗം പിടിപെട്ടു.<ref name="cnn23mar08">[http://edition.cnn.com/2008/SHOWBIZ/03/23/rowling.depressed/index.html "Harry Potter author: I considered suicide"]. CNN. 23 March 2008. Retrieved 23 March 2008.</ref> ഈ കാലയളവിലുള്ള അനുഭവങ്ങളാണ് ആത്മാവ് വലിച്ചെടുക്കുന്ന ഭീകര ജന്തുക്കളായ ഡിമെന്റർമാരെ സൃഷ്ടിക്കാൻ റൌളിംഗിന് പ്രചോദനമായത്.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts/823330.stm Harry Potter's magician]. BBC News. 18 February 2003. Retrieved 30 December 2007.</ref> ജസ്സിക്കയുടെ ജന്മത്തിനും ഭർത്താവുമായുള്ള വേർപാടിനും ശേഷം അവർ പോർച്ചുഗൽ വിടുകയും തുടർന്ന് അവർ PGCE(postgraduate certificate of education) എന്ന കോഴ്സ് പഠിക്കുവാൻ ചേർന്നു. സ്കോട്ട്ലാൻഡിൽ അധ്യാപികയാവണമെങ്കിൽ ഈ ബിരുദം നിർബന്ധമാണ് എന്നതായിരുന്നു കാരണം. 1995 ഓഗസ്റ്റ്‌ മാസത്തിൽ അവർ പഠനം തുടങ്ങി.<ref>Sean Smith, "J.K. Rowling, A Biography," pp. 128–129</ref> കുറച്ചു കാലം സർക്കാർ ഒറ്റ അമ്മമാർക്ക് നൽകിവരുന്ന തുച്ചമായ തുക കൊണ്ടാണ് അവർ അരിഷ്ടിച്ചു ജീവിച്ചു പോന്നത്.<ref>{{cite book |author=Melissa Anelli |title=Harry, A History: The True Story of a Boy Wizard, His Fans, and Life Inside the Harry Potter Phenomenon |publisher=Pocket |location=New York |year=2008 |page=44 |isbn=1-4165-5495-5 |oclc= |doi= |url=http://books.google.ca/books?id=E5V4zfHYaw0C&pg=PA44}}</ref> സ്കോട്ട്ലാൻഡിലെ കാപ്പിക്കടകലിളിരുന്നാണ് റൌളിംഗ് ഹാരി പോട്ടർ പുസ്തകത്തിന്റെ ആദ്യ അധ്യായങ്ങൾ എഴുതിയത്. ഒരു കൊച്ചു ഫ്ലാറ്റ് മുറിയിലായിരുന്നു അക്കാലത്ത് അവരുടെ താമസം. മകളെ ഉറക്കാൻ കിടത്തിയ ശേഷം കിട്ടുന്ന വളരെ കുറച്ചു സമയത്തായിരുന്നു എഴുത്ത്.<ref name="rowling-bio" /><ref name="dole">{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/books/3666215/From-the-dole-to-Hollywood.html |title=From the dole to Hollywood |newspaper=Daily Telegraph|accessdate=2010-08-08|author=Dunn, Elisabeth|date= 30 June 2007 | location=London}}</ref><ref name="hpandme">[http://www.accio-quote.org/articles/2001/1201-bbc-hpandme.htm "Harry Potter and Me"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070305182235/http://www.accio-quote.org/articles/2001/1201-bbc-hpandme.htm |date=2007-03-05 }}. BBC Christmas Special. 28 December 2001. Transcribed by "Marvelous Marvolo" and Jimmi Thøgersen. ''Quick Quotes Quill.org''. Retrieved 17 March 2006.</ref> 2001-ൽ ബി.ബി.സി. ചാനലിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ താൻ തണുപ്പിൽ നിന്നും രക്ഷ നേടാനാണ് കാപ്പിക്കടകളിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചത് എന്ന പരദൂഷണം അവർ തള്ളിക്കളഞ്ഞു. പിന്നീട് ഒരു അമേരിക്കൻ ചാനലിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ മകളെ ഉറക്കാനുള്ള എളുപ്പം കണക്കിലെടുത്താണ് കപ്പിക്കടകളിലേക്ക് നടന്നിരുന്നതെന്നു അവർ വെളിപ്പെടുത്തി.<ref name="hpandme" /> == ഹാരി പോട്ടർ പുസ്തകങ്ങൾ == {{Main|ഹാരി പോട്ടർ}} [[പ്രമാണം:The elephant house.jpg|thumb|"The Elephant House" – one of the cafés in Edinburgh in which Rowling wrote the first ''Harry Potter'' novel.<ref name=cafe>{{cite web|title=How JK Rowling has us spellbound|author=Damien Henderson|publisher=The Herald|year=2007|url=http://www.heraldscotland.com/how-jk-rowling-has-us-spellbound-1.852126|accessdate=2010-07-06}}</ref>]] === ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഫിലോസഫേഴ്സ് സ്റ്റോൺ === {{Main|ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഫിലോസഫേഴ്സ് സ്റ്റോൺ}} 1995ൽ ''ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഫിലോസഫേഴ്സ് സ്റ്റോൺ'' പൂർത്തിയായി. ഒരു പഴയ ടൈപ്പ്‌ റൈററ്റിൽ വളരെ കഷ്ടപ്പെട്ടാണ് പുസ്തകത്തിന്റ രണ്ടു പ്രതികൾ അവർ ടൈപ്പ് ചെയ്തു എടുത്തത്. റൗളിങ് പുസ്തകത്തിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതി ഏജന്റുമാർക്കയച്ചു. റൗളിങ് ശ്രമിച്ച രണ്ടാമത്തെ ഏജന്റ് അവരെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് പുസ്തകത്തിന്റെ കൈയെഴുത്ത്‌പ്രതി ബ്ലൂംസ്ബെറിക്ക് അയക്കാമെന്ന് സമ്മതിച്ചു. എട്ട് പ്രസാധകർ ഫിലോസഫേഴ്സ് സ്റ്റോൺ നിരസിച്ചശേഷം ബ്ലൂംസ്ബേറി മുൻകൂർ പ്രതിഫലമായി £2,500 നൽകിക്കൊണ്ട് പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരണം ഏറ്റെടുത്തു.<ref>{{cite web|publisher=BusinessWeek Online| url=http://www.businessweek.com/magazine/content/05_22/b3935414.htm| title=Nigel Newton | first=John| last=Lawless| accessdate = 2006-09-09}}</ref> ഹാരി പോട്ടർ പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അത് ഏത് പ്രായക്കാരെ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് എന്നൊന്നും റൗളിങ് ചിന്തിച്ചിരുന്നില്ല. എങ്കിലും പ്രസാധകർ ഒമ്പത് മുതൽ പതിനൊന്നു വയസുവരെയുള്ള കുട്ടികളെയാണ് കേന്ദ്രീകരിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=http://www.kidsreads.com/harrypotter/jkrowling.html|title=Harry Potter - Brought to you by Kidsreads.com<!-- Bot generated title -->|access-date=2010-10-11|archive-date=2007-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20071224052440/http://www.kidsreads.com/harrypotter/jkrowling.html|url-status=dead}}</ref> [[1997]] ജൂലൈയിൽ ബ്ലൂംസ്ബെറി യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡത്തിൽ ആദ്യ ഹാരി പോട്ടർ പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അമേരിക്കയിൽ പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണാവകാശം 105,000 ഡോളറിന് സ്കോളാസ്റ്റിക്സ് നേടി. അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ബാലസാഹിത്യകാരിക്ക് (അന്ന്) സാധാരണ ലഭിക്കുന്നതിലും വളരെയധികമായിരുന്നു ആ തുക.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/04/21/business/web21interview.html?_r=2&pagewanted=1|title=A Brief Walk Through Time at Scholastic|last=Rozhon|first=Tracie|work=[[The New York Times]]|date=[[2007-04-21]]|accessdate = 2007-04-21|page=C3}}</ref> 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ അമേരിക്കയിൽ പുസ്തകം പുറത്തിറങ്ങി. ഫിലോസഫേഴ്സ് സ്റ്റോൺ എന്നത് ആൽക്കെമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായതിനാൽ അമേരിക്കക്കാർ അങ്ങനെയൊരു പേര് മായാജാലം എന്ന വിഷയവുമായി ചേർത്തുകാണില്ല എന്ന് പ്രസാധകർ ഭയന്നു. അതിനാൽ അമേരിക്കയിൽ പുസ്തകത്തിന് ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ സോഴ്സറേഴ്സ് സ്റ്റോൺ എന്ന പേര് സ്വീകരിക്കാൻ സ്കോളാസ്റ്റിക് തീരുമാനിച്ചു. === ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ചേമ്പർ ഓഫ് സീക്രട്ട്‌സ് === {{Main|ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ചേമ്പർ ഓഫ് സീക്രട്ട്‌സ്}} [[1998]], [[ജൂലൈ 2]]-ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. ലോകവ്യാപകമായി ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ 12 കോടി പതിപ്പുകൾ ഇതുവരെ വിറ്റഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 1998-ലെ ഏറ്റവും മികച്ച ബാലസാഹിത്യ പുസ്തകത്തിനുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ബുക്ക് അവാർഡ് ഉൾപ്പെടെ റൌളിംഗ് പല പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടി. ഈ പുസ്തകത്തോടെ റൌളിംഗ് കൂടുതൽ പ്രശസ്തയായി. === ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ പ്രിസണർ ഓഫ് അസ്കബാൻ === {{Main|ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ പ്രിസണർ ഓഫ് അസ്കബാൻ}} [[1999]], [[ജൂലൈ 8]]-നാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്. 1999-ലെ കോസ്റ്റ ബുക്ക് അവാർഡ്, ബ്രാം സ്റ്റോക്കർ അവാർഡ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ പല പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടി. സ്മാർട്ടീസ് പ്രൈസ് മൂന്നാം തവണയും റൌളിംഗ് ഈ പുസ്തകത്തോടെ നേടി. മറ്റു പുസ്തകങ്ങൾക്ക് ഈ അവാർഡ്‌ നേടിക്കൊടുക്കാൻ വേണ്ടി റൌളിംഗ് മനഃപൂർവം ഈ പുസ്തകം എൻട്രികളിൽ നിന്നും പിൻവലിക്കുകയായിരുന്നു. ലോകവ്യാപകമായി ഇതിന്റെ 6.1 കോടി പതിപ്പുകൾ വിറ്റഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.ഈ പുസ്തകം റൌളിംഗിനെ ധനികയാക്കി. === ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഗോബ്ലറ്റ് ഓഫ് ഫയർ === {{Main|ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഗോബ്ലറ്റ് ഓഫ് ഫയർ}} [[2000]], [[ജൂലൈ 8]]-ന് വൻ പ്രചാരണത്തോടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. കഥയിൽ ഒരാൾ കൊല്ലപ്പെടും എന്ന് പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനു മുമ്പേ റൗളിങ് നടത്തിയ പ്രസ്താവന ഈ പുസ്തകം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാൻ കാരണമായി. [[2001]]-ലെ [[ഹ്യൂഗോ അവാർഡ്]] നേടി. ലോകമൊട്ടാകെ ഇതിന്റെ 6.6 കോടി പതിപ്പുകൾ വിറ്റഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. === ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദ ഫീനിക്സ് === {{Main|ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദ ഫീനിക്സ്}} ലോകവ്യാപകമായി ഇതിന്റെ 5.5 കോടി പതിപ്പുകൾ വിറ്റഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഈ പുസ്തകം വളരെ വലുതായി പോയി എന്ന് റൌളിംഗ് പിന്നീട് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഒരുപാട് ഭാഗങ്ങൾ വെട്ടിച്ചുരുക്കാമായിരുന്നു എന്ന് റൌളിംഗ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഈ പുസ്തകത്തിന്റെയും സീരീസിലെ മുൻപത്തെ പുസ്തകത്തിന്റെയും ഇടയ്ക്ക് മൂന്നു വർഷത്തെ ഇടവേള വന്നു. === ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഹാഫ്-ബ്ലഡ് പ്രിൻസ് === {{Main|ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഹാഫ്-ബ്ലഡ് പ്രിൻസ്}} [[2005]], [[ജൂലൈ 16]]-ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനുശേഷം 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 90 ലക്ഷം പതിപ്പുകളാണ് വിറ്റഴിയപ്പെട്ടത്. അപ്പോൾ ഇത് ഒരു റെക്കോർഡായെങ്കിലും ഈ പരമ്പരയിലെ അവസാന പുസ്തകമായ ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഡെത്‌ലി ഹാലോസ് തന്നെ ഈ റെക്കോർഡ് പിന്നീട് തകർത്തു. ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ ആദ്യ രണ്ടു അധ്യായങ്ങൾ ശ്രേണിയിലെ മൂന്നാം പുസ്തകമായ [[ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ പ്രിസണർ ഓഫ് അസ്കബാൻ]] എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ചേർക്കാനാണ് ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതെന്ന് റൌളിംഗ് പിന്നീട് പറയുകയുണ്ടായി. ഇത് എഴുതുന്നതിനു മുൻപ് റൌളിംഗ് രണ്ടു മാസം കഥ വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിച്ചു മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചു കൊണ്ടേ ഇരുന്നു. === ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഡെത്‌ലി ഹാലോസ് === {{Main|ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഡെത്‌ലി ഹാലോസ്}} ജെ.കെ. റൗളിങ് എഴുതിയ ഹാരി പോട്ടർ പരമ്പരയിലെ ഏഴാമത്തേതും അവസാനത്തേതുമായ പുസ്തകമാണ് ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഡെത്‌ലി ഹാലോസ്. [[2007]], [[ജൂലൈ 21]]-നാണ് ഇത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ലോകവ്യാപകമായി ഇതിന്റെ 4.4 കോടി പതിപ്പുകൾ വിറ്റഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. പരമ്പരയിലെ ഏറ്റവും കുറവ് പതിപ്പുകൾ വിൽക്കപ്പെട്ട പുസ്തകം ഇതാണ്.പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനുശേഷം 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 1.1 കോടി പതിപ്പുകളാണ് വിറ്റഴിയപ്പെട്ടത്. ഇത് ഒരു റെക്കോർഡാണ്. ഈ പുസ്തകം എഴുതിക്കൊണ്ടിരുന്ന വേളയിൽ റൌളിംഗ് തന്നെപ്പറ്റി ഒരു ഡോക്യുമെന്ററി ചിത്രീകരിക്കാൻ സമ്മതം നൽകി. അതിനായി അവർ താൻ പണ്ട് താമസിച്ചിരുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുക ഉണ്ടായി. ഈ അനുഭവം അവരെ കണ്ണീരണിയിപ്പിച്ചു. === പരമ്പരയുടെ പൂർത്തീകരണം === പരമ്പരയിലെ അവസാന പുസ്തകം 2006-ൽ എഴുതുമെന്ന്, തന്റെ വെബ്സൈറ്റിലൂടെ 2005 ഡിസംബറിൽ റൗളിങ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതിനുശേഷം അവരുടെ ഓൺലൈൻ ഡയറിയിൽ ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഡെത്‌ലി ഹാലോസിന്റെ എഴുത്തിലെ പുരോഗതിയേക്കുറിച്ച് വിവരങ്ങൾ വന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. 2007 ജൂലൈ 11 പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണ തിയതിയായി തീരുമാനിച്ചു. എഡിൻബർഗിലെ ബാൽനൊരാൽ ഹോട്ടലിൽവച്ച് 2007 ജനുവരി 11ന് പുസ്തകം പൂർത്തിയായി. പുസ്തകം പൂർത്തീകരിച്ച മുറിയിലെ ഒരു ഹേംസ് ശില്പപത്തിന് പുറകിൽ റൗളിങ് ഇങ്ങനെ ഒരു കുറിപ്പ് എഴുതിവച്ചു. "ജെ.കെ. റൗളിങ്, ഈ മുറിയിൽവച്ച് (652) 2007 ജനുവരി 11-ന്, ഹാരി പോട്ടർ ആന്റ് ദ ഡെത്‌ലി ഹാലോസിന്റെ എഴുത്ത് പൂർത്തീകരിച്ചു." ഏഴാം പുസ്തകത്തിന്റെ അവസാന അദ്ധ്യായത്തിന്റെ പൂർത്തീകരണം ഏകദേശം 1990-ൽത്തന്നെ കഴിഞ്ഞുവെന്ന് റൗളിങ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 2006 ജൂണിൽ ബ്രിട്ടീഷ് അഭിമുഖ പരിപാടിയായ റിച്ചാഡ്&റൂഡിയിൽ പങ്കെടുത്ത റൗളിങ് പുസ്തകത്തിന്റെ അവസാന അദ്ധ്യായത്തിൽ താൻ ചില മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയതായി പറഞ്ഞു. ആദ്യമെഴുതിയപ്പോൾ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി ചിത്രീകരിച്ച ഒരു കഥാപാത്രം മരിക്കാതിരിക്കുകയും അതോടൊപ്പം തുടർന്ന് ജീവിക്കുന്നതായി മുമ്പ് ചിത്രീകരിച്ചിരുന്ന രണ്ട് കഥാപാത്രങ്ങളെ കൊലചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ആ മാറ്റങ്ങൾ എന്ന് റൗളിങ് പ്രസ്താവിച്ചു. ഹാരിയുടെ ഹോഗ്‌വാർട്ട്‌സിലെ പഠനം കഴിഞ്ഞുള്ള ജീവിതത്തേക്കുറിച്ച് മറ്റ് എഴുത്തുകാർ കഥയെഴുതാതിരിക്കുന്നതിനായി ഹാരിയെ "കൊല്ലുന്നതിലെ" യുക്തി താൻ മനസ്സിലാക്കുന്നുവെന്നും അവർ പറഞ്ഞു. മാർച്ച് 28 2007ന് ബ്ലൂംസ്ബെറിയുടെ മുതിർന്നവർക്കും കുട്ടികൾക്കും ഉള്ള പതിപ്പുകളുടേയും യുഎസിൽ പുറത്തിറക്കുന്ന സ്കോളാസ്റ്റിക് പതിപ്പിന്റേയും മുഖചിത്രങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. == ഹാരി പോട്ടർ പരമ്പരയ്ക്ക് ശേഷം == പതിനേഴ് വർഷം കൊണ്ടാണ് റൗളിങ് ഏഴ് [[ഹാരി പോട്ടർ]] പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതിയത്. 2000ൽ ഹാരി പോട്ടറിന്റെ അമേരിക്കൻ പ്രസാധകരായ സ്കോളാസ്റ്റിക്സിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, മാന്ത്രിക ലോകത്തിൽ ഹോഗ്‌വാർട്ട്‌സിനുശേഷം ഒരു സർവകലാശാല ഇല്ല എന്ന് റൗളിങ് പറഞ്ഞു. ഏഴാം പുസ്തകം കഴിഞ്ഞും പരമ്പര തുടരുന്ന കാര്യത്തേക്കുറിച്ച് അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു "ഒരിക്കലും എഴുതില്ല എന്നു ഞാൻ പറയുന്നില്ല. എന്നാൽ എട്ടാം പുസ്തകം എഴുതാൻ ഇപ്പോൾ പദ്ധതിയില്ല." എട്ടാമത് ഒരു പുസ്തകം എഴുതുകയാണെങ്കിൽ അതിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം ഹാരി ആയിരിക്കില്ല എന്നും അങ്ങനെയൊരു പുസ്തകം കുറഞ്ഞത് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷമേ ഉണ്ടാകൂ എന്നും റൗളിങ് പിന്നീട് പറഞ്ഞു. കാരുണ്യപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി പണം സമാഹരിക്കുന്നതിനായി ക്വിഡിച്ച് ത്രൂ ഏജസ്, ഫന്റാസ്റ്റിക് ബീസ്റ്റ്സ് ആന്റ് വേർ റ്റു ഫൈന്റ് ദെം എന്നിവപോലുള്ള പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതുന്ന കാര്യം പരിഗണിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് റൗളിങ് പറഞ്ഞു. പരമ്പരയിൽ ഉൾപ്പെടാത്ത വിവരങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തി ഒരു ഹാരി പോട്ടർ വിജ്ഞാനകോശം നിർമ്മിക്കുക എന്നതാണ് മറ്റൊരു നിർദ്ദേശം. 2007 ഫെബ്രുവരിയിൽ പരമ്പരയുടെ പൂർത്തീകരണത്തെക്കുറിച്ച് റൗളിങ് തന്റെ വെബ്സൈറ്റിൽ ചില കാര്യങ്ങൾ എഴുതി. പരമ്പര പൂർത്തീകരിച്ചപ്പോഴുണ്ടായ മിശ്രിത ‌വികാരങ്ങളെ 1850-ൽ [[ചാൾസ് ഡിക്കൻസ്]], [[ഡേവിഡ് കോപ്പർഫീൽഡ്|ഡേവിഡ് കോപ്പർഫീൽഡിന്റെ]] ആമുഖത്തിൽ പ്രകടിപ്പിച്ച വികാരത്തോടാണ് അവർ താരതമ്യം ചെയ്തത്. ഹാരി പോട്ടർ ലോകത്തെ സംബന്ധിച്ച ഒരു വിജ്ഞാനകോശം താൻ "മിക്കവാറും" എഴുതും എന്ന് 2004 ജൂലൈ 24ന് ഒരു ആഭിമുഖത്തിൽ റൗളിങ് പറഞ്ഞു. == പ്രശസ്തയായതിന് ശേഷമുള്ള ജീവിതം == പുസ്തകമെഴുതിലൂടെ ബില്ല്യൻ ഡോളറോളം സമ്പാദിച്ച ഏക വ്യക്തി റൌളിംഗ് ആണെന്ന് ഫോർബ്സ് മാസിക കണ്ടെത്തി.<ref>Watson, Julie and Kellner, Tomas. [http://www.forbes.com/maserati/billionaires2004/cx_jw_0226rowlingbill04.html "J.K. Rowling And The Billion-Dollar Empire"]. ''[[Forbes.com]]''. 26 February 2004. Retrieved 19 March 2006.</ref> ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പണമുള്ളവരിൽ റൌളിംഗിന് 1,062 ആണ് സ്ഥാനം.<ref>[http://www.forbes.com/lists/2008/10/billionaires08_Joanne-(JK)-Rowling_CRTT.html #1062 Joanne (JK) Rowling]. [[Forbes.com]]. Accessed 16 March 2008; [http://www8.contactmusic.com/news.nsf/article/oprah%20is%20richest%20female%20entertainer_1019476 Oprah is Richest Female Entertainer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070121180914/http://www.contactmusic.com/news.nsf/article/oprah%20is%20richest%20female%20entertainer_1019476 |date=2007-01-21 }}. Contact Music. Retrieved 20 January 2007.</ref> 2004ൽ റൌളിംഗിനെ ബില്ലിയണെയർ ആയി പ്രഖ്യാപിച്ച ഫോർബ്സ് മാസികയോട്, താൻ ബില്ലിയണെയർ അല്ലെന്നും, പക്ഷേ ധാരാളം പണം കയ്യിലുണ്ടെന്നും അവർ വെളിപ്പെടുത്തി.<ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/8599597/page/2/ J.K. Rowling, the author with the magic touch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071106122220/http://www.msnbc.msn.com/id/8599597/page/2/ |date=2007-11-06 }}. MSN. Retrieved 9 August 2007.</ref> ''സണ്ടേ ടൈംസ്‌'' എന്ന മാധ്യമം അവർക്ക് ബ്രിട്ടനിലെ പണക്കാരുടെ പട്ടികയിൽ നൽകിയത് 144 ആം സ്ഥാനമാണ്.<ref name="richlist"/> 2001-ൽ അവർ സ്കോട്ട്ലണ്ടിലെ ടേ നദിക്കരയിൽ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു ആഡാംബര വീട് വിലയ്ക്കുവാങ്ങി.<ref name="Hogwarts hideaway for Potter author">Nichols, Michelle. [http://news.scotsman.com/latestnews/Hogwarts-hideaway-for-Potter-author.2278608.jp Hogwarts hideaway for Potter author]. ''[[The Scotsman]]''. 22 November 2001. Retrieved 25 October 2007.</ref> പിന്നീട് കെന്സിങ്ങ്സ്റ്റൺ എന്ന സ്ഥലത്ത് ഒൻപതു മില്ല്യൻ ഡോളർ വിലമതിക്കുന്ന ഒരു വില്ലയും സ്വന്തമാക്കി.<ref name="Hogwarts hideaway for Potter author"/> ഈ വീടിനു 24 മണിക്കൂറും അംഗ രക്ഷകരുടെ സേവനവും അവർ ലഭ്യമാക്കി.<ref>Collinson, Patrick. [http://www.guardian.co.uk/business/2005/apr/26/housingmarket.houseprices "Rub shoulders with Brucie for £4.3m, or Tony for £7,250"]. ''Guardian Unlimited''. 26 April 2005. Retrieved 29 October 2007.</ref> 2001 ഡിസംബർ 26 ന് മൈക്കിൾ മുറേ എന്ന ഡോക്റ്ററെ അവർ വിവാഹം ചെയ്തു.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts/1733882.stm Christmas wedding for Rowling]. BBC News. 30 December 2001. Retrieved 25 October 2007.</ref> മൈക്കിളിന്റെയും റൌളിംഗിന്റെയും രണ്ടാം വിവാഹമായിരുന്നു അത്. മൈക്കിൾ ഡോ.ഫിയോണാ ഡംകൻ എന്ന ആദ്യ ഭാര്യയോടു വേർപിരിഞ്ഞാണ് റൌളിംഗുമായുള്ള വിവാഹം തീരുമാനിച്ചത്. റൌളിംഗിന്റെയും മുറേയുടെയും മകൻ ഡേവിഡ്‌ ഗോർഡൻ റൌളിംഗ് മുറേ 2003 മാർച്ച്‌ 24 ന് ജനിച്ചു.<ref name="Baby joy for JK Rowling">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/2883095.stm|title=Baby joy for JK Rowling|work= BBC News | date=24 March 2003 | accessdate=24 March 2010 | location=London}}</ref> മകനെ പരിപാലിക്കേണ്ടതുള്ളതുകൊണ്ട് റൌളിംഗ് കഥ എഴുത്ത് കുറച്ചു കാലത്തേക്ക് നിർത്തി വച്ചു. പരമ്പരയിലെ ആറാമത്തെ പുസ്തകം വൈകാനുള്ള കാരണം ഇതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.<ref name="Baby joy for JK Rowling" /> റൌളിംഗിന്റെ അവസാന പുത്രി മേക്കാൻസീ 2005 ജനുവരി 23 നാണ് ജനിച്ചത്‌.<ref>J.K. Rowling's Official Site, [http://www.jkrowling.com/textonly/en/news_view.cfm?id=83 "JKR gives Birth to Baby Girl"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112121859/http://www.jkrowling.com/textonly/en/news_view.cfm?id=83 |date=2012-01-12 }}. Retrieved 25 January 2005.</ref> ബ്രിട്ടിഷ് പ്രധാനമന്ത്രി ആയിരുന്ന ഗോർഡൻ ബ്രൌണിൻറെ പത്നി സാറാ ബ്രൌൺ റൌളിംഗിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്താണ്. ഒരു ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനത്തിൽ പങ്കാളികളായി ജോലി ചെയ്യുന്നതിനിടെ ആണ് രണ്ടു പേരും പരിചയപ്പെടുന്നത്.ബ്രൌൺ കുടുംബത്തിന്റെ ആദ്യ മകൻ ഫ്രേസർ ജനിച്ചപ്പോൾ ആശുപത്രിയിൽ വച്ച് അവരെ സന്ദർശിച്ച ആദ്യ വ്യക്തികളിൽ ഒരാൾ റൌളിംഗ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|title= Chancellor's daughter remembered at christening service|publisher=The Scotsman|year=2004|url= http://news.scotsman.com/gordonbrownsfamily/Chancellors-daughter-remembered-at-christening.2522714.jp|accessdate=16 April 2010}}</ref> റൌളിംഗ് സെന്റ്‌.ആൻഡ്രൂസ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും, എഡിൻബറോ സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും, അബ്രദീൻ സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും, നേപിയർ സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും ഓണററി ഡോകറ്ററേറ്റ് കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news|title=J K Rowling given honorary degree at her alma mater|author=Sally Pook|year=2001|work=Daily Telegraph|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1348603/J-K-Rowling-given-honorary-degree-at-her-alma-mater.html | location=London | date=15 July 2000 | accessdate=5 May 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=‘Harry Potter’ author JK Rowling receives Honorary Degree|work=University of Aberdeen|url=http://www.abdn.ac.uk/mediareleases/release.php?id=638|year=2006}} Accessed 6 June 2008.</ref> 2008 ജൂണിൽ ഹാർവാർഡ്‌ സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും ഓണററി ഡോകറ്ററേറ്റ് ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web|title=J. K. Rowling To Speak at Commencement|author=CLAIRE M. GUEHENNO and LAURENCE H. M. HOLLAND|year=2008|work=The Harvard Crimson|url=http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=521567|access-date=2010-10-11|archive-date=2008-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205621/http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=521567|url-status=dead}} Accessed 6 June 2008.</ref> 2009-ൽ ഫ്രഞ്ച് സർക്കാർ അവരെ ആദരിച്ചു. ഈ വേളയിൽ, തന്റെ തായ്‌വഴിയിലെ മുത്തച്ഛൻ ഫ്രെഞ്ച്കാരനായിരുന്നെന്നും, ഒന്നാം ലോക മഹാ യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെന്നും അവർ വെളിപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite book |last=Keaten |first=Jamey |title=France honors Harry Potter author Rowling |url=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jQpt5NWNHsrMKmdibG39R6NLqIwgD9649O3G0 |publisher=Associated Press |date=3 February 2009 |accessdate=3 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090206195418/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jQpt5NWNHsrMKmdibG39R6NLqIwgD9649O3G0 |archivedate=2009-02-06 |url-status=dead }}</ref> ==വിവാദം== ട്രാൻസ്ജെൻഡറുകളെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന ട്വീറ്റ് വളരെയധികം വിവാദം സൃഷ്ടിച്ചു. ആർത്തവശുചിത്വം സംബന്ധിച്ച ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ടിനെ കളിയാക്കിയതും വിമർശനമു ണ്ടായപ്പോൾ സ്വയം ന്യായീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതുമാണു റോളിങ്ങിനു വിനയായത്.പീപ്പിൾ ഹൂ മെൻസ്ട്രുവേറ്റ്’ (ആർത്തവമുള്ള ആളുകൾ) എന്ന പ്രയോഗത്തിനു പകരം സ്ത്രീകൾ എന്നു പറഞ്ഞാൽ പോരേയെന്നു പരിഹാസത്തോടെ ചോദിച്ചുള്ള നോവലിസ്റ്റിന്റെ ട്വീറ്റിനു വിമർശനവുമായി ആരാധകരുൾപ്പെടെ രംഗത്തെത്തി. സ്ത്രീകൾക്കു മാത്രമല്ല, ട്രാൻസ്ജെൻഡർ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കും ആർത്തവമുണ്ടാകുമെന്ന് പ്രതിഷേധ ക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.<ref>https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2020/06/08/jk-rowling-gets-backlash-over-anti-trans-tweets.html</ref> == അവലംബം == {{Reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.jkrowling.com/ Official Website] * [http://www.JKRfan.com/ J.K. Rowling Fan Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207190704/http://jkrfan.com/ |date=2011-02-07 }} * [http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2006/11/26/bomit05.xml The first It Girl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011210518/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2006%2F11%2F26%2Fbomit05.xml |date=2007-10-11 }}: Rowling's article on Jessica Mitford for ''The Telegraph'' * [http://www.bloomsbury.com/magic/ Rowling's foreword to the anthology ''Magic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526151931/http://www.bloomsbury.com/magic/ |date=2011-05-26 }} * [http://harvardmagazine.com/go/jkrowling.html Video, audio and transcript] of Rowling's speech at [[Harvard University]]'s 2008 [[graduation|commencement]]. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist}} [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് നോവലെഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് ബാലസാഹിത്യകാരന്മാർ]] 23x5pscszs431ysu1gxhhs7bv6n1vkp 0 28046 4681006 3658788 2026-10-28T14:54:09Z ~2026-57507-02 224695 4681006 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Umberto Eco}} {{Infobox philosopher |region = [[പടിഞ്ഞാറൻ തത്ത്വചിന്ത]] |era = [[ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെയും]]/ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റണ്ടിലെയും തത്ത്വചിന്ത |image = Umberto Eco 04.jpg |image_caption = ഉംബർട്ടോ എക്കോ - 2005 മേയ് മാസത്തിലെ ചിത്രം |name = ഉംബർട്ടോ എക്കോ |birth_date = {{Birth date|df=yes|1932|1|5}} |birth_place = [[Alessandria]], [[Piedmont]], Italy |death_date = {{death date and age|df=yes|2016|2|19|1932|1|5}} <ref name="Corr2016">{{cite web | website = Corriere Della Sera Online | url = http://www.corriere.it/cultura/16_febbraio_20/morto-umberto-eco-6a6c8fac-d760-11e5-a4d1-c8704a1e2204.shtml | language = italian | date = 19 February 2016 | accessdate = 19 February 2016 | title = È morto lo scrittore Umberto Eco | trans-title = The writer Umberto Eco is dead }}</ref> |school_tradition = [[സീമിയോട്ടികസ്]](പ്രതീകശാസ്ത്രം) |main_interests = [[അനുവാചക-പ്രതികരണ വിമർശനം]] |notable_ideas = "തുറന്ന കൃതി" (''"opera aperta"'') |influences = [[ജെയിംസ് ജോയ്സ്|ജോയ്സ്]], [[Jorge Luis Borges|ബോർഹെസ്]], [[Charles Peirce|പിയെഴ്സ്]], [[ഇമ്മാനുവേൽ കാന്റ്|കാന്റ്]] |influenced = |signature = Umberto Eco signature.svg }} പ്രശസ്തനായ [[ഇറ്റലി|ഇറ്റാലിയൻ]] [[നോവൽ|നോവലിസ്റ്റും]], [[തത്ത്വശാസ്ത്രം|തത്വചിന്തകനും]],സിമിയോട്ടിഷ്യനും(പ്രതീകശാസ്ത്രവിദഗ്ദ്ധൻ), മദ്ധ്യകാലപണ്ഡിതനുമാണ് '''ഉംബർട്ടോ എക്കോ''' ([[ജനുവരി 5]] [[1932]]). അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന രചനകൾ [[റോസിന്റെ പേര്]] (നെയിം ഓഫ് ദ റോസ് - Name of the Rose - Il nome della rosa), [[ഫുക്കോയുടെ പെൻഡുലം]], [[ഇന്നലെയുടെ ദ്വീപ്]] തുടങ്ങിയ നോവലുകളും പ്രബന്ധങ്ങളുമാണ്‌. 2016 ഫെബ്രുവരി 19 -നു മരണമടഞ്ഞു.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-35620368</ref> == ജനനം, വിദ്യാഭ്യാസം == [[മിലാൻ|മിലാനിൻ]] നിന്ന് 60 മൈൽ അകലെയുള്ള [[അലസ്സാന്ദ്രാ]]{{Ref|ales}}എന്ന ചെറുപട്ടണത്തിലായിരുന്നു ജനനം. എക്കോ (ECO) എന്ന പേര് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നു ദാനം കിട്ടിയവൻ എന്ന് അർത്ഥമുള്ള '''E'''x '''C'''aelis '''O'''blatus എന്നതിന്റെ ചുരുക്കമാണ്.<ref name="ref1">A short biography of Umberto Eco http://www.themodernword.com/eco/eco_biography.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609031954/http://www.themodernword.com/eco/eco_biography.html |date=2010-06-09 }}</ref> ജനിച്ച ഉടനെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട കുട്ടിയായിരുന്ന എക്കോയുടെ പിതാമഹന് ചാർത്തിക്കിട്ടിയ പേരാണ് ഇതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. തന്റെ ഭാവനാലോകത്തെ ഏറെ സ്വാധീനിച്ച മുത്തശ്ശിയെ എക്കോ പ്രത്യേകം അനുസ്മരിക്കാറുണ്ട്. പിതാവിന്റെ ആഗ്രഹമനുസരിച്ച് നിയമം പഠിക്കാൻ ടൂറിൻ സർ‌വകലാശാലയിൽ ചേർന്നെങ്കിലും പിന്നീട് അതുപേക്ഷിച്ച്, മദ്ധ്യകാല തത്ത്വചിന്തയും സാഹിത്യവും പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1954-ൽ [[തത്ത്വചിന്ത|തത്ത്വചിന്തയിൽ]] ഡോക്ടറേറ്റ് നേടി. [[തോമസ് അക്വീനാസ്|തോമസ് അക്വീനാസിന്റെ]] തത്ത്വചിന്തയായിരുന്നു വിഷയം. വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ, തീക്ഷ്ണതയുള്ള കത്തോലിക്കാ ബുദ്ധിജീവിയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ട എക്കോ, പിന്നീട് തനിക്ക് ദൈവത്തിലുള്ള വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്നു പറയുന്നു. ദൈവം തന്നെ വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നു അത്ഭുതകരമായി സുഖപ്പെടുത്തി എന്നാണ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശദീകരണം.<ref name="ref2">Books and Writers, Umberto Eco (1932-), Pseudonym: Dedalus - http://www.kirjasto.sci.fi/ueco.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150210175324/http://www.kirjasto.sci.fi/ueco.htm |date=2015-02-10 }}</ref> == പത്രപ്രവർത്തനം, പ്രതീകശാസ്ത്രം == വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ എക്കോ ആദ്യം പത്രപ്രവർത്തനത്തിലേക്കു തിരിഞ്ഞു. ഇറ്റാലിയൻ സർക്കാരിന്റെ ടെലിവിഷനിലായിരുന്നു ആദ്യം പ്രവർത്തിച്ചത്. തുടർന്ന്, വിവിധ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലെഴുതി കോളമിസ്റ്റ് എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധനായി. അദ്ധ്യാപകൻ, പ്രസംഗകൻ എന്നീ നിലകളിലും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിക്കാൻ‍ തുടങ്ങി. പ്രതീകശാസ്ത്രത്തിൽ ശ്രദ്ധയൂന്നാൻ തുടങ്ങിയതും അക്കാലത്താണ്. ഈ വിഷയത്തിൽ 1968-ൽ എഴുതിയ പുസ്തകം പിന്നീട് 1976-ൽ, പ്രതീകശാസ്ത്ര സിദ്ധാന്തം(A theory of Semiotics) എന്ന പേരിൽ പേരിൽ പരിഷ്കരിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1971-ൽ എക്കോ യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും പഴയ ഉന്നതവിദ്യാപീഠമായ ബൊളോഞ്ഞാ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ പ്രതീകശാസ്ത്രത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രൊഫസർ ആയി നിയമിതനായി . 1974-ൽ പ്രതീകശാസ്ത്രപഠനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു അന്തരാഷ്ട്രസമ്മേളനം എക്കോ വിളിച്ചുകൂട്ടി.<ref name="ref1"/> == റോസിന്റെ പേര് == {{main|റോസിന്റെ പേര്}} 1970-കളുടെ അവസാനത്തിലാണ്, എക്കോയുടെ പ്രതിഭ ആരും പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത ഒരു വഴിക്കു തിരിഞ്ഞത്. തനിക്കു ഒരു സന്യാസിയെ വിഷംകൊടുത്ത് കൊല്ലണമെന്നു തോന്നിയെന്നും ആ തോന്നലാണ് '''റോസിന്റെ പേര്''' എന്ന നോവലിന്റെ രചനയിൽ കലാശിച്ചതെന്നും എക്കോ പറയുന്നു. പുസ്തകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പുസ്തകം, പ്രതീകശാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് രചിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ നോവൽ എന്നൊക്കെ വിശേഷിക്കപ്പെട്ട <ref name="ref2"/> ഈ കൃതിയുടെ ഇതിവൃത്തം, മദ്ധ്യകാലങ്ങളുടെ അവസാനത്തിൽ ഇറ്റലിയിലെ ബെനഡിക്റ്റൻ സന്യാസാശ്രമങ്ങളിലൊന്നിൽ നടന്നതായി സങ്കല്പ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു കൊലപാതകപരമ്പരയുടെ അന്വേഷമാണ്. ആ സന്യസാശ്രമത്തിലെ ഗ്രന്ഥശാല യൂറോപ്പ് മുഴുവൻ പേരെടുത്തിരുന്നു. ഗ്രന്ഥശാലയെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത് പണ്ഡിതന്മാരും അല്ലാത്തവരുമായ കുറേ അസഹിഷ്ണുക്കളായിരുന്നു. അറിവിന്റെ സ്രോതസ്സെന്നതിനു പകരം ഏറ്റവും നിരുപദ്രവകരമായതല്ലാത്ത എല്ലാ അറിവിലേക്കുമുള്ള വഴി നിയന്ത്രിക്കാനും അടക്കാനുള്ള ഉപകരണമായി ഗ്രന്ഥശാലയെ നിലനിർത്താനുള്ള അവരുടെ ശ്രമമാണ് കൊലപാതകപരമ്പരയിലേക്കു നയിച്ചത്. === 'റോസ്'ന്റെ വിജയം === റോസിന്റെ പേര് വായന എളുപ്പമുള്ള പുസ്തകമല്ല. കഥയുടെ സങ്കീർണതക്കുപുറമേ, അതിൽ ഇടക്കിടെ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കാതെ ലത്തീൻ ഭാഷയിൽ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും വായനക്കാരെ അകറ്റാൻ പോന്നതാണ്. അത് നിറയെ തത്ത്വചിന്തയുമാണ്. ഇതെല്ലാം കൊണ്ട്, പുസ്തകം പരമാവധി മുപ്പതിനായിരം പ്രതികൾ വിൽക്കുമെന്നാണ് പ്രസാധകർ കരുതിയതത്രെ. എന്നാൽ ഇതിനകം അതിന്റെ ഒരുകോടിയിലേറെ പ്രതികൾ വിറ്റിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ സിനിമാരൂപവും വലിയ ജനപ്രീതി നേടി. == മറ്റു നോവലുകൾ == നോവൽ രചനാരംഗത്ത് വഴിതെറ്റിയെന്നോണം എത്തിയ എക്കോ അവിടെ തുടരുമോ എന്ന സംശയം 1988-ൽ ''ഫുക്കോയുടെ പെൻഡുലം'' പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതൊടെ തീർന്നു. ആ നോവലിന്റെ പേര്, സൂര്യനു ചുറ്റുമുള്ള ഭൂമിയുടെ കറക്കം പരീക്ഷണത്തിലൂടെ കാണിക്കാൻ ഫ്രഞ്ച് ഊർജ്ജതന്ത്രജ്ഞൻ ലിയോൺ ഫുക്കോ(Leon Foucault) രൂപകല്പന ചെയ്ത ഉപകരണത്തിന്റെ പേരായിരുന്നു. ആ നോവലും ഒരു വൻ പ്രസിദ്ധീകരണവിജയമായിരുന്നു. 1995-ൽ മൂന്നാമത്തെ നോവലായ ''ഇന്നലെയുടെ ദ്വീപും'' 2000-ൽ നാലാമത്തേതായ ''[[ബൗഡോളിനോ]]''യും 2004-ൽ ''ദ മിസ്റ്റീരിയസ് ഫ്ലേം ഓഫ് ക്വീൻ ലോനാ''യും വെളിച്ചം കണ്ടു. നോവലുകളിൽ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ(2004) പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ''ദ പ്രേഗ് സെമട്ടറി'' ആണ്. == ഞായറാഴ്ച നോവലെഴുതുന്ന പ്രൊഫസർ == റോസിന്റെ പേരും മറ്റു നോവലുകളും ആണ് എക്കോയുടെ പ്രശസ്തിയുടെ പ്രധാന അടിസ്ഥാനമെങ്കിലും അക്കഡമിക് ലോകമാണ് തന്റെ പ്രവർത്തനമേഖല എന്ന് എക്കോ പറയുന്നു. ഞായറാഴ്ച ദിവസങ്ങളിൽ നോവലെഴുതുന്ന പ്രൊഫസർ ആണ് താനെന്ന് അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു. ബൊളോഞ്ഞാ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ അദ്ദേഹം ഇപ്പോഴും പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇറ്റലിയിലെ എസ്പ്രെസ്സോ ദിനപത്രത്തിൽ കോളമെഴുത്തും തുടരുന്നു. ഇറ്റലിയിലെ റിംനിയിലും മിലാനിലും അദ്ദേഹത്തിന് വസതികളുൺട്. മിലാനിലെ വസതി മുപ്പതിനായിരം പുസ്തകങ്ങളുടെ ഒരു ഗ്രന്ഥശാല ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇത്രയേറെ മേഖലകളിൽ ഇത്ര പ്രഗല്ഭമായി ഒരാൾക്ക് പ്രവർത്തിക്കാനാകുന്നതെങ്ങനെ എന്ന് അത്ഭുതം കൂറുന്നവർക്ക് എക്കോ കൊടുക്കുന്ന മറുപടി ഇതാണ്:- <blockquote>ഞാൻ ഒരു രഹസ്യം പറയാം. ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ള ശൂന്യസ്ഥലങ്ങളാകെ, പരമാണുക്കൾക്കുള്ളിലെ ശൂന്യസ്ഥലങ്ങളടക്കം, ഇല്ലാതായാൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുകയെന്ന് ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ വലിപ്പം എന്റെ മുഷ്ടിയോളം ആയി ചുരുങ്ങും. അതുപോലെ, നമ്മുടെ ജീവിതങ്ങളിലും ഒത്തിരി ശൂന്യസ്ഥലങ്ങളുണ്ട്. ഞാൻ അവയെ ഇടവേളകൾ(interstices) എന്നു വിളിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ എന്റെ വീട്ടിലേക്കു വരുകയാണെന്നും നിങ്ങൾ എലിവേറ്റർ കയറിവരുകയും ഞാൻ നിങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുകയുമാണെന്നും സങ്കല്പിക്കുക. ഇത് ഒരു ഇടവേളയാണ്, ഒരു ശൂന്യസ്ഥലം. ഞാൻ ഇത്തരം ശൂന്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ജോലിചെയ്യുന്നു. നിങ്ങളുടെ എലിവേറ്റർ ഒന്നാം നിലയിൽ നിന്ന് മൂന്നാം നിലയിലെത്താൻ കാത്തിരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ ഒരു ലേഖനം എഴുതിക്കഴിഞ്ഞു.<ref name="ref3">"I am a Professor who writes novels on Sundays". - 2005 ഒക്ടോബർ 23-ൽ ഹിന്ദു ദിനപത്രത്തിന്റെ ഡെൽഹി പതിപ്പിൽ വന്ന അഭിമുഖം - http://www.hindu.com/2005/10/23/stories/2005102305241000.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080128203509/http://www.hindu.com/2005/10/23/stories/2005102305241000.htm |date=2008-01-28 }}</ref></blockquote> == നുറുങ്ങുകൾ == റോസിന്റെ പേരിന്റെ ചലച്ചിത്രരൂപം വൻ‌വിജയമായിരുന്നു. നോവലിനു ഏറെ പുതിയ വായനക്കാരെ അത് നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. എങ്കിലും പിന്നീടെഴുതിയ നോവലുകളൊന്നും ചലച്ചിത്രമാക്കാൻ എക്കോ അനുമതി നൽകിയില്ല. താൻ എഴുതിയ കഥ വായനക്കാരനോട് ആദ്യം പറയുന്നത് മറ്റൊരാളാവുകയെന്നത് എഴുത്തുകാരനെന്ന നിലയിൽ എക്കോയെ വിഷമിപ്പിച്ചു. ഇക്കാര്യത്തിൽ ഗ്രീക്ക് കവി ഹോമർ ആണ് ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാൻ എന്ന് എക്കോ പറയുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾക്കു ചലച്ചിത്രരൂപം കിട്ടാൻ രണ്ടായിരത്തിലേറെ വർഷം എടുത്തുവെന്നതാണ് അങ്ങനെ പറയാൻ കാരണം.<ref name="ref3"/> == ശത്രുവിനെ കണ്ടെത്തൽ == എക്കോയുടെ ലേഖനങ്ങളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാം '''Inventing the enemy''' (ശത്രുവെ കണ്ടെത്തൽ) എന്ന പേരിൽ സമാഹരിക്കപ്പെട്ടു<ref name="മലയാളം1">{{cite news|title = സാഹിത്യം|url = http://malayalamvaarika.com/2013/june/14/essay3.pdf|publisher = [[മലയാളം വാരിക]]|date = 2013 ജൂൺ 14|accessdate = 2013 ഒക്ടോബർ 13|language = മലയാളം|archive-date = 2016-03-06|archive-url = https://web.archive.org/web/20160306050341/http://malayalamvaarika.com/2013/june/14/essay3.pdf|url-status = dead}}</ref>. == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div> *{{Note|ales}} ഈ പട്ടണം റോസിന്റെ പേര് എന്ന നോവലിൽ പലവട്ടം പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇറ്റാലിയൻ എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇറ്റാലിയൻ തത്ത്വചിന്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1932-ൽ ജനിച്ചവർ]] bakhzzt2gvmk21co990d3bt33sqe6cy 0 47374 4681098 4629596 2026-10-29T02:35:36Z ~2026-57614-66 224710 Corrected 4681098 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bindusara}} {{Infobox Monarch | name =ബിന്ദുസാരൻ | title =[[മൗര്യ സാമ്രാജ്യം|മൗര്യ]] ചക്രവർത്തി | image =Maurya Empire, c.250 BCE network model v01.png | caption = | reign =[[298 BC|ക്രി.മു. 298]] - [[272 BC|ക്രി.മു. 272]] | coronation = | othertitles = | full name = | predecessor =[[Chandragupta Maurya|ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]] | successor =[[Ashoka the Great|അശോക ചക്രവർത്തി]] | queen = | consort = | spouse 1 = | spouse 2 = | spouse 3 = | spouse 4 = | spouse 5 = | spouse 6 = | issue = | royal house = [[മൗര്യ സാമ്രാജ്യം]] | father =[[Chandragupta Maurya|ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]] | mother =ദുർധര | brothers = |date of birth = [[320 BC|ക്രി.മു. 320]] |place of birth = |date of death = [[272 BC|ക്രി.മു. 272]] |place of death = |date of burial = |place of burial = |}} [[മൗര്യ സാമ്രാജ്യം|മൗര്യ സാമ്രാജ്യത്തിലെ]] രണ്ടാമത്തെ ചക്രവർത്തിയായിരുന്നു '''ബിന്ദുസാരൻ''' (ജനനം: [[ക്രി.മു. 320]], ഭരണകാലം: [[ക്രി.മു. 298]] - [[ക്രി.മു. 272]]). [[ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]] ആയിരുന്നു ബിന്ദുസാരന്റെ മുൻഗാമി. ബിന്ദുസാരന്റെ ഭരണകാലത്ത് സാമ്രാജ്യം തെക്കോട്ട് വികസിച്ചു. സുമനൻ, അശോകൻ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ആണ്മക്കളാണ് ബിന്ദുസാരന് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഇവർ തക്ഷശില, ഉജ്ജയിൻ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭരണാധികാരികളായിരുന്നു. ഗ്രീക്കുകാർ ബിന്ദുസാരനെ അമിത്രോകോട്ടസ്<ref name=afghans8>{{cite book |last=Voglesang|first= Willem|authorlink= |coauthors= |title=The Afghans|year=2002 |publisher=Willey-Blackwell, John Willey & SOns, Ltd, UK.|location=LONDON|isbn=978-1-4051-8243-0|chapter= 8 - The Greeks|pages=[https://archive.org/details/afghans0000will/page/n139 126]|url=https://archive.org/details/afghans0000will}}</ref>‌, അഥവാ അല്ലിട്രോച്ചേഡസ് എന്ൻ വിളിച്ചു. സംസ്കൃത പദമായ 'അമിത്രഘട്ട' (ശത്രുക്കളുടെ നിഗ്രഹകൻ) എന്ന പദത്തിന്റെ ഗ്രീക്ക് തർജ്ജിമയാണ് ഇത്.<ref>:"Both of these men ([[Megasthenes]] and [[Deimachus]]) were sent ambassadors to Palimbothra (Pataliputra): Megasthenes to Sandrocottus, Deimachus to Allitrochades his son" (Strabo II,I, 9). [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0239&query=head%3D%2311http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0239&query=head%3D%2311 Strabo II,I, 9]</ref> == ജീവിതം == ചന്ദ്രഗുപ്തന്റെയും ദുർധരയുടെയും മകനായ ബിന്ദുസാരൻ ഭരണമേറ്റപ്പോൾ സാമ്രാജ്യം ഇന്നത്തെ വടക്കേ ഇന്ത്യ, മദ്ധ്യ ഇന്ത്യ, കിഴക്കേ ഇന്ത്യ എന്നിവിടങ്ങളും [[അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ]], [[ബലൂചിസ്ഥാൻ]] എന്നിവയുടെ ഭാഗങ്ങളും ചേർന്നതായിരുന്നു. ബിന്ദുസാരൻ ഇന്ത്യയുടെ തെക്കൻ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് (ഇന്നത്തെ [[കർണ്ണാടകം|കർണ്ണാടക]] പ്രദേശം) സാമ്രാജ്യം വ്യാപിപ്പിച്ചു. പതിനാറ് രാജ്യങ്ങളെ ആക്രമിച്ച് കീഴടക്കി ബിന്ദുസാരൻ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ മിക്കഭാഗവും തന്റെ ഭരണത്തിനു കീഴിലാക്കി. (രണ്ട് സമുദ്രങ്ങൾക്ക് ഇടയ്ക്കുള്ള ഭൂമി ബിന്ദുസാരൻ പിടിച്ചടക്കിയെന്ന് - [[ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ]], [[അറബിക്കടൽ]] എന്നിവയ്ക്ക് ഇടയ്ക്കുള്ള പ്രദേശം - പറയപ്പെടുന്നു). ബിന്ദുസാരൻ സൗഹൃദ രാജ്യങ്ങളായ [[ചോള സാമ്രാജ്യം|ചോളർ‍]], [[പാണ്ഡ്യ സാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യർ]], [[ചേര സാമ്രാജ്യം|ചേരർ]] എന്നിവരെ ആക്രമിച്ചില്ല. ഈ തെക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ ഒഴിച്ചാൽ [[കലിങ്കം]] (ഇന്നത്തെ ഒറീസ്സ) മാത്രമായിരുന്നു ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ബിന്ദുസാരന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൽ ഉൾപ്പെടാത്ത രാജ്യം. ബിന്ദുസാരന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ [[ഉജ്ജയിൻ|ഉജ്ജയിനിന്റെ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന മകൻ [[അശോകചക്രവർത്തി|അശോകൻ]] പിന്നീട് കലിങ്കം പിടിച്ചടക്കി. {{maurya Empire infobox}} പിതാവായ ചന്ദ്രഗുപ്തന്റെയോ മകനായ അശോകന്റെയോ ജീവിതത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ബിന്ദുസാരന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അധികം രേഖകളില്ല. [[Chanakya|ചാണക്യൻ]] ബിന്ദുസാരന്റെ ഭരണകാലത്ത് പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്നു. ബിന്ദുസാരന്റെ ഭരണകാലത്ത് [[Taxila|തക്ഷശിലയിലെ]] ജനങ്ങൾ രണ്ടുപ്രാവശ്യം കലാപം നടത്തി. [[Seleucid Empire|സെല്യൂസിഡ് സാമ്രാജ്യം]] ([[Deimachus|ദീമാക്കസ്]] തുടങ്ങിയവർ), [[ഈജിപ്ത്]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്ഥാനപതികൾ ബിന്ദുസാരന്റെ കൊട്ടാരം സന്ദർശിച്ചു. ഹെല്ലനിക ലോകവുമായി ബിന്ദുസാരൻ നല്ല ബന്ധം പുലർത്തി. ബിന്ദുസാരന്റെ പിതാവായ ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ ഒരു [[ജൈനമതം|ജൈനമത]] വിശ്വാസിയായിരുന്നെങ്കിലും ബിന്ദുസാരൻ [[Ajivika|അജീവിക]] (എല്ലാവരുടെയും സമത്വം പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഹിന്ദുമത ശാഖ) വിശ്വാസിയായിരുന്നു ബിന്ദുസാരൻ [[272 BC|ക്രി.മു. 272]]-ൽ അന്തരിച്ചു. (ചില രേഖകൾ പ്രകാരം ബിന്ദുസാരന്റെ മരണം [[268 BC|ക്രി.മു. 268]]-ൽ ആണ്). ബിന്ദുസാരനു ശേഷം ബി.സി.ഇ. 273-ൽ<ref name=afghans8>{{cite book |last=Voglesang|first= Willem|authorlink= |coauthors= |title=The Afghans|year=2002 |publisher=Willey-Blackwell, John Willey & SOns, Ltd, UK.|location=LONDON|isbn=978-1-4051-8243-0|chapter= 8 - The Greeks|pages=[https://archive.org/details/afghans0000will/page/n139 126]|url=https://archive.org/details/afghans0000will}}</ref>‌ മകനായ [[Ashoka the Great|അശോകൻ]] കിരീടധാരിയായി. == അവലംബം == <references/> {{start box}} {{succession box|title=[[മൗര്യ സാമ്രാജ്യം|മൗര്യ ചക്രവർത്തി]] | before=[[Chandragupta Maurya|ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]]|after=[[Ashoka|അശോക ചക്രവർത്തി]]|years=[[298 BC|ക്രി.മു. 298]]-[[272 BC|ക്രി.മു. 272]]}} {{end box}} [[വർഗ്ഗം:മൗര്യസാമ്രാജ്യത്തിലെ ചക്രവർത്തിമാർ]] 20yehqzvl4dx0346ln1ewdpehfurhje 0 75772 4681171 4579740 2026-10-29T09:42:15Z ~2026-57610-00 224727 /* */ അക്ഷരപ്പിശക് തിരുത്തി 4681171 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kodagu}} {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = Kodagu (Coorg) |base_map = Kodagu in Karnataka (India).svg |base_map_caption = Location of the Kodagu district with respect to the other [[districts of Karnataka]] |type = district |district_image = distmap.png |district_image_desc = [[Taluk]]-level map of '''Kodagu district''' |latd = 12.4208|longd=75.7397 |state_name = Karnataka |division_name = [[Mysore]] |taluk_names = [[Madikeri]], [[Somwarpet]], [[Virajpet]] |hq = [[Madikeri]] |official_languages = [[Kannada language|Kannada]], [[Kodava Takk]] |leader_title = Deputy Commissioner |leader_name = Shri K.R. Niranjan |area_total = 4102 |population_as_of = 2001 |population_total = 548561 |postal_code = 571201(Madikeri) |area_telephone = + 91 (0) 8272 |vehicle_code_range = KA-12 |district_timezone = [[Indian Standard Time|IST]] ([[Coordinated Universal Time|UTC]]&nbsp;+5:30) |website = www.kodagu.nic.in}} [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്തിലെ ഒരു ജില്ലയാണ്‌ '''കൊടഗു'''({{lang-kn| ಕೊಡಗು}}). '''കൂർഗ്''' എന്ന പേരിലും ഇവിടം അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്. തെക്കു പടിഞ്ഞാറൻ കർണാടകത്തിൽ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ]] 4,100 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയിലായിട്ടാണ്‌ ഈ ജില്ല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.[[കൂർഗ് മലനിരകൾ]] കൊടഗു ജില്ലയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മടിക്കേരി, വിരാജ്പേട്ട്, സോംവാർപേട്ട് എന്ന് മൂന്ന് താലൂക്കുകൾ. മടിക്കേരി, വിരാജ്പേട്ട് എന്നീ രണ്ടു അസംബ്ലി മണ്ഡലങ്ങൾ. കൊടഗു ജില്ല മൈസൂർ പാർലമന്റ് മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് 2001-ലെ കനേഷുമാരി പ്രകാരം ഇവിടത്തെ ജനസംഖ്യ 5,48,561 ആണ്‌. ==ചരിത്രം== കുടക് ഭരിച്ചിരുന്നത് ഹാലെരി രാജാക്കന്മാരായിരുന്നു(1600-1834) . അവരിലെ മൂന്നാമനായ മഡ്ഡുരാജ വടക്കൻ കുടകിലെ കുന്നുകൾ നിരത്തി മഡ്ഡുരാജകേരി സൃഷ്ടിച്ചു . ആ നഗരമാണ് ഇന്ന് മടിക്കേരി എന്നറിയുന്നത് == ആസ്ഥാനവും അതിരുകളും== കൊടഗു ജില്ലയുടെ ആസ്ഥാനം [[മടിക്കേരി]] ആണ്‌. ബാഗ്ലൂരിൽ നിന്നും 252 കി.മീറ്റർ ദൂരത്തും, സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്നും 1525 മീ ഉയരവുമുണ്ട് മടിക്കേരിക്ക്<ref name=karnataka.com>http://www.karnataka.com/tourism/coorg</ref>. വടക്കുപടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്ത് [[ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ല]], വടക്കു വശത്ത് [[ഹാസൻ ജില്ല|ഹാസൻ ജില്ല]], കിഴക്കു വശത്ത് [[മൈസൂർ ജില്ല|മൈസൂർ ജില്ല]], തെക്കു പടിഞ്ഞാറു വശത്ത് [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ല]], തെക്കു വശത്ത് [[വയനാട് (ജില്ല)|വയനാട് ജില്ല]] എന്നിവയാണ്‌ ഈ ജില്ലയുടെ അതിരുകൾ. കുടക് ജില്ല കാസർകോട് ജില്ലയിലെ പനത്തടി പഞ്ചായത്തിലെ പാണത്തൂർ, കല്ലപ്പള്ളി ബളാൽ പഞ്ചയത്തിലെ കോടംഞ്ചേരി എന്നീ സ്ഥലങ്ങളുമായും അതിര് പങ്കിടുന്നുണ്ട്. കൊടഗു പശ്ചിമഘട്ടത്തിലാണ് ഭൂരിഭാഗവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്, തേക്ക് കാടുകളും മനോഹരമായ താഴ്വരകളുമാണ് പ്രത്യേകതകൾ. കാവേരി നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം ഇവിടെയാണ് <ref name=karnataka.com></ref>. ==വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ== === അബ്ബി വെള്ളച്ചാട്ടം=== [[File:Abbywaterfalls.jpg|thumb|right|അബ്ബി വെള്ളച്ചാട്ടം വേനൽകാലദൃശ്യം]] മടിക്കേരിയിൽ നിന്നും മൈസൂർ റൂട്ടിൽ 8 കിലോമിറ്റർ ദൂരെയാണീ വെള്ളച്ചാട്ടം. കാടിനും കാപ്പിതോട്ടങ്ങൾക്കും നടുവിലൂടെ അഞ്ഞൂറു മീറ്ററോളം ഇറങ്ങിചെല്ലമ്പോൾ ഏകദേശം 100 അടി ഉയരത്തുനിന്നും 7 നിലകളായി പരന്നൊഴുകുന്ന ഇതിനെ തൂക്കുപാലത്തിൽ നിന്നും കാണുന്നത് മനോഹരമാണ്. പക്ഷെ 2018 ആഗസ്ത് മാസത്തിലെ പ്രളയത്തിൽ ഈ തൂക്കുപാലം പൂർണ്ണമായും തകർന്നു പോയി. ===ഗദ്ദിഗെ=== [[File:Gadduge madikkeri.jpg|thumb|150px|ഗഡ്ഡിഗയിലെ ശവകുടീരം.|പകരം=]] [[File:Nandi gadduge madikkeri.jpg|thumb|left|150px|മടിക്കേരിയിൽ രാജാക്കന്മാരുടെ ശവകുടീരമായ ഗഡ്ഡിഗയിൽ ഉള്ള രണ്ട് നന്ദി പ്രതിമകൾ]] മടിക്കേരിയിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ ശവകുടീരങ്ങൾ നിൽക്കുന്ന ഭൂമി. ഇസ്ലാമിക് ശൈലിയിൽ തീർത്ത മൂന്നു കുടിരങ്ങളാണുള്ളത്. . വീരരാജേന്ദ്രന്റെയും പത്നിമഹാദേവിഅമ്മയുടെയും സ്മരണക്കാണ് നടുവിലെ കുടീരം അതിനു രണ്ടുവശമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരുമകൻ ലിംഗരാജേന്ദ്രന്റെ യും അദ്ദേഹത്തിന്റെ. രാജഗുരു രുദ്രപ്പയുടെയും കുടീരങ്ങളാണ് 1820കളിൽ ആണ് ഇവ പണികഴിപ്പിച്ചതെന്നു കരുതുന്നു. അതിനുസമീപമായി ആരാധനാമൂർത്തിയായ ശിവന്റെ ഓർമ്മക്ക് രണ്ട് നന്ദിപ്രതിമകളുണ്ട്. ഇന്ന് പുരാവസ്തുവകുപ്പിന്റെ കീഴിൽ ഒരു നല്ല ഉദ്യാനമായി ഇവിടം പരിപാലിക്കുന്നു. രാവിറ്റെ 10മണിമുതൽ കുടീരത്തിന്റെ ഉള്ളീൽ കയറി ദർശിക്കാവുന്നതാണ് ===ഓംകാരേശ്വരക്ഷേത്രം=== മടിക്കേരി നഗരത്തിൽ മുസ്ലിം വാസ്തുമാതൃകയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പേട്ട വിശ്വനാഥക്ഷേത്രം. ഇവിടുത്തെ ഒരുരാജാവ് ഒരു സാത്വികനായ ബ്രാഹ്മണനെ വധിച്ചു എന്നും ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിന്റെ ഉപദ്രവത്തിനു പരിഹാരമായി കാശിയിൽ നിന്നും വിശ്വനാഥനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു പൂജിക്കാൻ തുടങ്ങി എന്നും ഐതിഹ്യം. ===മടിക്കേരി കോട്ട=== ഇംഗ്ലീഷ് വാസ്തുശൈലിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട് കൊട്ടാരം. ഇപ്പോൾ ഗവർമെന്റ് ഓഫീസുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അതിനു സമീപമുള്ള രണ്ട് ആനകളുടെ പ്രതിമ പ്രശസ്തം. രാവിലെ ആനയുടെ ചിന്നം വിളി സഹിക്കാതെ വീരരാജ എന്ന രാജാവ് ജനലിലൂടെ മുറ്റത്ത് നിർത്തിയിരുന്ന രണ്ടാനകളെയും വെടിവെച്ചുകൊന്നു എന്നും പിന്നീട് പ്രായശ്ചിത്തമായി അവയുടെ പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി എന്നും പറയപ്പെടുന്നു. കോട്ടക്കകത്ത് ഒരു ഗണേശക്ഷേത്രം, ഒരു പള്ളി , രാജവംശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു മ്യൂസിയം എന്നിവയും ഉണ്ട്.<ref>http://www.homestaykodagu.com/</ref> ===രാജാസീറ്റ്=== [[File:Thannitree-rajaseat.jpg|thumb|left|a huge thanni tree (Terminalia bellirica) at rajaseat]] [[File:Rajaseat view madikkeri.jpg|thumb|right|a valley view from rajaseat]] [[File:Rajaseat-madikeri.jpg|thumb|centre|rajaseat, a view point ]] മടിക്കേരിയിൽ നഗരത്തിനു സമീപം ഒരു താഴ്വാരത്തിനെ ദൃശ്യം കാണാവുന്ന ഒരു സുന്ദരപ്രദേശമാണിത്. ഇവിടെ രാജാവ് വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ വന്നിരിക്കുമായിരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുനു. ഉമ്മത്തിന്റെ (detura metal) പൂകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച നർത്തകിമാർ നടത്തുന്ന ഉമ്മത്തറ്റ് എന്ന് ഒരു നൃത്തരൂപം ഇവിടെ അരങ്ങേറിയിരുന്നതായി പറയുന്നു. ഇപ്പോൾ ഒരു നല്ല ഉദ്യാനമായി അത് പരിപാലിക്കുന്നു. കുട്ടികൾക്കായി ഒരു കളിത്തീവണ്ടിയൂം ഇവിറ്റെ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതിനു സമീപം ചൗട്ടി മാരിയമ്മൻ കോവിൽ എന്ന പുരാതന ക്ഷേത്രവും ഉണ്ട്. ===നിസർഗ്ഗധാം=== മടിക്കേരിനിന്ന് 25 കിമിയും കുശാൽനഗറത്തുനിന്നും 4 കിമി യും അകലെ കാവേരിയിലെ ഒരു നൈസർഗ്ഗിഗദ്വീപാണ് നിസർഗ്ഗധാം എന്നപേരിൽ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുള്ളത്. ആനസവാരി, ഏറുമാടം , മാൻ പാർക്ക് , എന്നിവ ആകർഷണീയമാണെങ്കിലും. ഈ വനത്തിലൂടെയുള്ള യാത്രതന്നെയാണ് മനസ്സിനും ശരീരത്തിനും കുളിരുപകരുന്നത് ===ഹാരംഗി ഡാം=== കുശാൽനഗരത്തിൽ നിന്നും സിദ്ധാപുര റൂട്ടിൽ നിസർഗ്ഗധാമിൽ നിന്നും 8 കിമി ദൂരെ ആണ് 2775 ഫീറ്റ് നീളവും 174ഫീറ്റ് ഉയരവുമുള്ള ഹാരംഗി ഡാം. കുടകിലെ ഒരേഒരു ജലസംഭരണിയാണീത്. ===ദുബാരെ ആനക്യാമ്പ്=== [[File:The Namdroling Nyingmapa Monastery ofcoorg.jpg|thumb|നാംഡ്രോലിങ്ങ് സന്യാസ മഠം ]] കുശാൽനഗരത്തിൽ നിന്നും സിദ്ധാപുര റൂട്ടിൽ 15 കിലൊമിറ്റർ പോകുമ്പോൾ കാവേരി നദിയിലെ ദ്വീപാണ് ദുബാരെ. അവിടെ വനം വകുപ്പിന്റെ ആനപരിശീലനകേന്ദ്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 21 ആനകളുള്ള അവിടെ സന്ദർശകർക്ക് ആനയെ കുളിപ്പിക്കാനും തീറ്റികൊടുക്കാനും എല്ല്ലം പാപ്പാന്മാരെ സഹായിക്കാം. ആന പരിശീലനവും കാണാൻ സാധിക്കും. ==ചിത്രശാല== <gallery> {{commons category|Kodagu district}} File:View from Raja seat coorg.jpg| രാജാ സീറ്റ് എന്ന സ്ഥലത്തു നിന്നുള്ള കുടകിന്റെ മലനിരകളുടെ കാഴ്‌ച File:Townhall-Coorg.jpg|കൂർഗിലെ ടൗൺഹാൾ File:Tourism Information Center Coorg.jpg|കൂർഗിലെ ടൂറിസം ഇൻഫർമേഷൻ സെന്റർ File:Golden_Temple,,_Namdroling_Monastery,_Coorg_District,_Karnataka.jpg|സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രം , നാംദ്രോലിങ്ങ് സന്യാസ മഠം File:Elephants at madikeri palace.jpg|elephants at makikkeri fort File:Madikeri palace.jpg|madikkeri fort/palace File:Thanni2-rajaseat.jpg|another huge thanni tree File:Bylakkuppa-kudaku.jpg|the monastry and hostel at bylakkuppe File:Omkareswara temple madikkeri.jpg|omkareswara temple makikkeri, which is of muslim style archetecture File:Painting bailakkuppa.jpg|the wall painting at bailakkuppe File:Teaching hall bailakkuppa.jpg|the prayar hall at bailakkuppa File:Padmasambhava, budha amithayuh statues, bailakkuppa.jpg|the holy statues of budha, amithayuh and padmasambhava who is the founder of tibatan budhisam File:Bailakkuppa temple.jpg|the main gate view of bailakkuppe temple File:Nisargadhama kudaku.jpg|nisargadhama river File:Elephat safari at nisargadhama.jpg|elephent safari at nisargadhama File:Deer park , nisargadhama.jpg|deerpark File:Dubare elephant camp.jpg|a view from dubare elephant camp, kudaku പ്രമാണം:കൂർഗ്ഗ് വനം.JPG|കൂർഗ്ഗ് വനാതിർത്തി കണ്ണൂർ ജില്ല മണക്കടവിനു് സമീപം </gallery> {{commons category|Kodagu district}} == അവലംബം == <references/>{{Geographic location |Centre = കൊടക് ജില്ല |North = [[Hassan district|ഹാസൻ ജില്ല]] |Northeast = |East = [[മൈസൂർ ജില്ല]] |Southeast = |South = [[വയനാട് ജില്ല]], കേരളം |Southwest = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]], കേരളം |West = [[കാസർഗോഡ് ജില്ല]], കേരളം |Northwest = [[ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ല]] }} {{കർണ്ണാടകത്തിലെ ജില്ലകൾ}} [[വർഗ്ഗം:കൊടവ താലൂക്ക്]] [[വർഗ്ഗം:കർണാടക ടൂറിസം]] [[വർഗ്ഗം:കർണ്ണാടകത്തിലെ ജില്ലകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളാതിർത്തിയോടു ചേർന്ന കർണ്ണാടകത്തിലെ ജില്ലകൾ]] [[വർഗ്ഗം:മൈസൂർ ഡിവിഷൻ]] [[വർഗ്ഗം:കൂർഗ്]] [[വർഗ്ഗം:കൊടക് ജില്ല]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഉന്നയിക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളും പ്രദേശങ്ങളും]] [[വർഗ്ഗം:കർണാടകത്തിലെ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ]] {{Karnataka-geo-stub}} fi72xks3dix1gvqyl7mq1u69ee3fluo 0 79992 4681051 4582663 2026-10-28T18:04:01Z Dvellakat 4080 4681051 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|C. Sankaran Nair}}{{Infobox officeholder | name = സി. ശങ്കരൻ നായർ | honorific-suffix =<br /><small>[[Order of the Indian Empire|KCIE]]</small> | image = SirChetturSankaranNair.jpg | imagesize = | caption = | birth_date = ജൂലൈ 11, 1857 | birth_place = [[മങ്കര]], [[പാലക്കാട്]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence = | religion = [[ഹിന്ദുമതം]] | death_date = {{Death date and age|1934|4|24|1857|7|11}} | death_place = [[ചെന്നൈ]], തമിഴ്നാട് | office1 = പ്രസിഡന്റ് [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] | term_start1 = 1897 | term_end1 = 1898 | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] | spouse = പാലാട്ട് കുഞ്ഞിമാളു അമ്മ (ലേഡി ശങ്കരൻ നായർ) | children = ആറുപേർ - അഞ്ച് പെണ്മക്കളും ഒരു മകനും | profession = [[അഭിഭാഷകൻ]]</br>[[രാഷ്ട്രീയം|രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകൻ]] | footnotes = | signature = }} [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] അധ്യക്ഷ സ്ഥാനത്തെത്തിയ ഏക മലയാളിയാണ് ചേറ്റൂർ ശങ്കരൻ നായർ എന്ന '''സർ സി.ശങ്കരൻ നായർ'''(15 ജൂലായ് 1857 -24 ഏപ്രിൽ 1934). ==ജീവിതരേഖ== *1857 ജനനം *1877 ബിരുദം *1879 നിയമബിരുദം *1880 അഭിഭാഷകൻ *1893 [[മദ്രാസ്]] നിയമസഭയിൽ *1897 [[കോൺഗ്രസ്]] അധ്യക്ഷൻ *1899 മദ്രാസ് അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ *1908 ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജി *1912 'സർ' സ്ഥാനം *1915 വൈസ്രോയിയുടെ കൗൺസിലിൽ *1919 രാജി, ജാലിയൻ വാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊലയെ തുടർന്ന് *1920 [[ബ്രിട്ടൺ|ബ്രിട്ടനിലേക്ക്]] *1921 [[ഇന്ത്യ]]യിലേക്ക് മടങ്ങി *1932 മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെ ഓണററി ഡോക്ടറേറ്റ് *1934 മരണം [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[മങ്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മങ്കരയിലെ]] ചേറ്റൂർ തറവാട്ടിൽ 1857 ജൂലായ് 11-ന് (കൊല്ലവർഷം 1032 മിഥുനം 29, [[ചതയം]] നക്ഷത്രം) ശങ്കരൻ നായർ ജനിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിൽ തഹസിൽദാരായിരുന്ന [[ഗുരുവായൂർ]] മമ്മായിൽ രാമുണ്ണിപ്പണിക്കരും ചേറ്റൂർ പാർവ്വതിയമ്മയുമായിരുന്നു മാതാപിതാക്കൾ. [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടും]] [[മദ്രാസ്|മദ്രാ‍സിലുമായി]] വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയക്കി. 1879-ൽ നിയമബിരുദം നേടി അഭിഭാഷകനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് മുൻസിഫ് ആയും ജോലി നോക്കി. [[മദ്രാസ്]] സർക്കാരിന്റെ മലബാർ അന്വേഷണ കമ്മിറ്റിയംഗം, മദ്രാസ് നിയമസഭാംഗം, മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജി, ഇൻ‌ഡ്യൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്മീഷൻ അംഗം, സൈമൺ കമ്മീഷനുമായി സഹകരിക്കാ‍നുള്ള ഇൻഡ്യൻ സെൻ‌ട്രൽ കമ്മിറ്റിയുടെ അദ്ധ്യക്ഷൻ, തുടങ്ങിയ നിലകളിൽ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 1904-ൽ കമാൻഡർ ഓഫ് ഇൻ‌ഡ്യൻ എമ്പയർ എന്ന ബഹുമതി അദ്ദേഹത്തിനു നൽകിയ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ 1912-ൽ സർ പദവിയും നൽകി. 1897-ൽ [[അമരാവതി]]യിൽ വെച്ചു കൂടിയ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇൻ‌ഡ്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] സമ്മേളനത്തിൽ അധ്യക്ഷത വഹിച്ച ശങ്കരൻ നായർ ആ പദവിയിലെത്തുന്ന ഏക മലയാളിയാണു്. വിദേശ മേധാവിത്വത്തെ ഏറ്റവും അധികം വിമർശിക്കുകയും ഇൻ‌ഡ്യക്ക് പുത്രികാരാജ്യ പദവിയോടുകൂടി സ്വയം ഭരണം വേണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്ത അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസംഗം ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. 1919-ലെ ജാലിയൻ വാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊലയെ തുടർന്ന് വൈസ്രോയിയുടെ എക്സിക്യൂട്ടിവ് കൌൺസിലിൽ നിന്നു രാജിവച്ചു. [[ജാലിയൻവാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊല|ജാലിയൻവാലാബാഗ്]] സംഭവത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിയായ ജനറൽ മൈക്കിൾ ഡയറിനെതിരെയും, ക്രൂരമായ [[മാർഷൽ നിയമം|മാർഷൽ നിയമത്തിനെതിരെയും]] സർ ചേറ്റൂർ ശങ്കരൻ നായർ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ചെന്ന് കേസ് വാദിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/mankarapanchayat/history/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-21 |archive-date=2014-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140307232712/http://lsgkerala.in/mankarapanchayat/history/ |url-status=dead }}</ref> ഗാന്ധി യുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തോടെ അദ്ദേഹം കോൺഗ്രസിൽ നിന്നും അകന്നു. ഗാന്ധിജിയുടെ നിലപാടുകളെ, പ്രത്യേകിച്ച് നിസ്സഹകരണപ്രസ്ഥാനങ്ങളെ അദ്ദേഹം നിശിതമായി വിമർശിച്ചു. സൈമൺ കമ്മീഷനു മുൻപിൽ ഭാരതത്തിന്റെ പുത്രികാരാജ്യപദവിക്കു വേണ്ടി ശക്തമായി വാദിച്ച അദ്ദേഹം അതു സംബന്ധിച്ച വൈസ്രോയിയുടെ പ്രഖ്യാപനം വന്നതോടെ സജീവരാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്നും വിരമിച്ചു. 1934 മാർച്ച് മാസത്തിലുണ്ടായ ഒരു കാറപകടത്തിൽ ഗുരുതരമായി പരുക്കേറ്റ അദ്ദേഹം ഏപ്രിൽ 24-ന് മകളുടെ വീട്ടിൽ വച്ച് അന്തരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം ജന്മനാടായ മങ്കരയിലെത്തിച്ച് അവിടെയുള്ള തറവാട്ട് ശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിച്ചു. ==കുടുംബം== അക്കാലത്തെ നായർ പ്രഭുക്കന്മാരുടെ മാതൃപരമ്പര പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, ശങ്കരൻ നായർ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ പാലാട്ട് കുഞ്ഞിമാലു അമ്മയെ അല്ലെങ്കിൽ പാർവതി അമ്മയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. 1926-ൽ ഇന്നത്തെ ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ബദരീനാഥിലെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടനത്തിനിടെ അവർ അദ്ദേഹത്തിനു മുമ്പേ മരിച്ചു . ഈ ദമ്പതികൾക്ക് ആറ് കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നു. ശങ്കരൻ നായരുടെ മക്കളൂം കൊച്ചുമക്കളൂം നയതന്ത്രരംഗത്തും ശാസ്ത്രരംഗത്തും പ്രഗത്ഭരായിരുന്നു *അവരുടെ മൂത്ത മകൾ പാർവതി അമ്മ (പിന്നീട് ലേഡി മാധവൻ നായർ) തന്റെ കസിൻ നിയമജ്ഞനും പ്രിവി കൗൺസിലിലെ ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന സർ സി . മാധവൻ നായരെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ചെന്നൈയിലെ ലിൻവുഡ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വലിയ എസ്റ്റേറ്റിലാണ് അവർ താമസിച്ചിരുന്നത്. ലേഡി മാധവൻ നായർ കോളനി/മഹാലിംഗപുരം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സ്ഥലത്തിനുള്ളിൽ, ലേഡി മാധവൻ നായർ ദാനം ചെയ്ത സ്ഥലമായ അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ലിൻവുഡ് അവന്യൂ എന്ന വീടിന്റെയും - പാലാട്ട് നാരായണി അമ്മ റോഡ്, പാലാട്ട് ശങ്കരൻ നായർ റോഡ്, പാലാട്ട് മാധവൻ നായർ റോഡ് എന്നിവയുടെയും പേരുകൾ വഹിക്കുന്ന നിരവധി റോഡുകൾ ഇപ്പോഴും ഉണ്ട്. *ഇളയ മകൾ സരസ്വതിയമ്മ, അഥവാ അനുജി, പ്രശസ്ത നയതന്ത്രജ്ഞൻ കെ.പി.എസ്. മേനോനെ വിവാഹം കഴിച്ചു . അവരുടെ മകൻ കെ.പി.എസ്. മേനോൻ ജൂനിയറും ചെറുമകൻ ശിവശങ്കർ മേനോനും വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറിയായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച നയതന്ത്രജ്ഞരായിരുന്നു . ഇന്ത്യയുടെ നാലാമത്തെ ദേശീയ സുരക്ഷാ ഉപദേഷ്ടാവായും ശിവശങ്കർ മേനോൻ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു . *അവരുടെ ഏക മകൻ ആർ.എം. പാലാട്ടും സ്വന്തമായി ഒരു പ്രശസ്ത രാഷ്ട്രീയക്കാരനായിരുന്നു. *എം.എ. കാൻഡത്തിന് ഒരു മകളെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അവരുടെ മകൻ, ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ കുഞ്ഞിരാമൻ പാലാട്ട് കാൻഡത്ത്, 1971-ലെ ഇന്തോ-പാക് യുദ്ധത്തിൽ വെസ്റ്റേൺ ആർമി കമാൻഡറും ഗോവയുടെ വിമോചകനുമായിരുന്നു<ref>{{cite book|title=Autobiography of Sir C. Sankaran Nair|url=https://archive.org/details/autobiographyofs00sirc|year=1966|publisher=Lady Madhavan Nair}}</ref> കാൻഡത്തിന്റെ അനന്തരവനും സർ ശങ്കരൻ നായരുടെ കൊച്ചുമകനുമായ അനിൽ മേനോൻ , നാസയിലെ ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രികനാണ്. <ref>{{Cite web |title=NASA's first Malayali astronaut has a word for ISRO's first Malayali astronaut |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2024/03/07/nasa-isro-malayali-astronaut.html |access-date=2024-04-05 |website=Onmanorama}}</ref> *മറ്റൊരു മകളെ എം. ഗോവിന്ദൻ നായർ വിവാഹം കഴിച്ചു. *മറ്റൊരു മകളെ ടി.കെ. മേനോന് വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചു. ശങ്കരൻ നായരുടേ കൊച്ചുമകനായ വിഎംഎം നായർ 2021-ൽ മരിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ ഐസിഎസ് ഓഫീസറായിരുന്നു .<ref>{{Cite web|url=https://www.whispersinthecorridors.com/detail/38747-V-M-M-Nair,-India%E2%80%99s-oldest-ICS-officer%E2%80%99s-100th-birthday-on-Oct-8|title=V M M Nair, India's oldest ICS officer's 100th birthday on Oct 8 {{!}}{{!}} Whispersinthecorridors|website=www.whispersinthecorridors.com|access-date=6 December 2019}}</ref>അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊച്ചുമകൻ (മരുമകൾ അമ്മുക്കുട്ടി അമ്മയുടെ മകൻ) കെകെ ചേട്ടൂർ ആയിരുന്നു . ഐസിഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ അദ്ദേഹം ജപ്പാനിലെ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ അംബാസഡറായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. രാഷ്ട്രീയക്കാരിയും സോഷ്യലിസ്റ്റുമായ ജയ ജെയ്റ്റ്‌ലിയുടെ പിതാവായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഭർത്താവ് അശോക് ജെയ്റ്റ്‌ലി ജമ്മു കശ്മീരിന്റെ ചീഫ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. ജയയുടെ മകൾ അദിതി വിവാഹം കഴിച്ചത് മുൻ ക്രിക്കറ്റ് താരം അജയ് ജഡേജയെയാണ് . ശങ്കരൻ നായരുടെ മറ്റൊരു കൊച്ചുമകനായ പി.പി. നാരായണൻ (ചേറ്റൂർ നാരായണൻ നായരുടെ മകൻ) മലേഷ്യയിലെ ഒരു പ്രമുഖ ലോക ട്രേഡ് യൂണിയൻ പ്രവർത്തകനും നേതാവുമായിരുന്നു (മൊറൈസ് 1984, ആമുഖ പേജുകൾ). <ref>{{Cite book|last=Morais|first=John Victor 1910-|url=http://103.5.180.193/kip/Record/uum.b10025157|title=P.P. Narayanan a world trade unionist : a biography|date=1985|publisher=Unik Printguide}}</ref> ==ഗാന്ധി ആൻഡ് അനാർക്കി== ഗാന്ധിയുടെ നിയമലംഘനസമരമുറയെ ശങ്കരൻ നായർക്ക് അംഗീകരിക്കാനായില്ല. ഭരണഘടനാധിഷ്ഠിത മാർഗ്ഗങ്ങളോടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മമത. ഗാന്ധി ആൻഡ് അനാർക്കി (Gandhi and Anarchy) എന്ന പേരിൽ എഴുതിയ ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഗാന്ധിയൻ രീതികളെ ശക്തിയായി വിമർശിച്ചിരിക്കുന്നു. മഹാത്മജിയുടെ നിസ്സഹകരണ സമരത്തെ രൂക്ഷമായി ഈ പുസ്തകത്തിൽ ശങ്കരൻനായർ വിമർശിച്ചു. == അവലംബങ്ങൾ == <references/> ==പുറം കണ്ണികൾ== *[http://archive.org/details/gandhianarchy00sankuoft ഗാന്ധി ആൻഡ് അനാർക്കി] {{commonscat|C. Sankaran Nai}} {{bio-stub}} {{Indian National Congress Presidents}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1857-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1934-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 11-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 24-ന് മരിച്ചവർ]] k7pjwoiux4whcra2cupy85v9xc17cay 0 88409 4681029 4601195 2026-10-28T16:01:25Z Shady59 92692 [[WP:IAI]] 4681029 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Wellington Island}} {{Use Indian English|date=January 2023}} {{Infobox settlement | name = വെല്ലിങ്‌ടൺ ദ്വീപ് | other_name = | nickname = | settlement_type = ദ്വീപ് | image_skyline = The path leading to the island's harbor.jpg | image_alt = തുറമുഖത്തേയ്ക്കു നയിക്കുന്ന പാത | image_caption = തുറമുഖത്തേയ്ക്കു നയിക്കുന്ന പാത | image_size = 270px | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = | established_title = <!-- Established --> | established_date = 1928 | founder = [[Robert Bristow (engineer)|Robert Bristow]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/kochi/willington-island-kochi.php|title=Willingdon Island|website=www.keralatourism.org}}</ref> | named_for = [[Freeman Freeman-Thomas, 1st Marquess of Willingdon|ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡൺ]] | government_type = | governing_body = [[കൊച്ചി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_ha = 782.97 | elevation_footnotes = | elevation_m = 4 | population_total = 17224 | population_as_of = 2020 | population_rank = | population_density_km2 = 2099 | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 682003 | registration_plate = | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[കൊച്ചി]] | website = | footnotes = }} [[File:Kochi view from taj malabar.jpg|right|thumb|വെല്ലിങ്ടൺ ദ്വീപിലെ താജ് മലബാർ ഹോട്ടലിൽ നിന്നും കൊച്ചിയുടെ വീക്ഷണം]] [[കൊച്ചി തുറമുഖം|കൊച്ചി തുറമുഖം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മനുഷ്യനിർമ്മിത [[ദ്വീപ്|ദ്വീപാണ്]] കൊച്ചി നഗരത്തിന്റെ ഭാഗമായ '''വെല്ലിങ്ടൺ ഐലന്റ്'''. നിലവിലുള്ള വില്ലിംഗ്ഡൺ ദ്വീപിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിൽ]] നിന്ന് നികത്തിയെടുത്തതാണ്. മുമ്പ് നിലവിലുണ്ടായിരുന്നതും എന്നാൽ തീരെ ചെറുതും പ്രകൃതിദത്തവുമായ ഒരു ദ്വീപിന് ചുറ്റും ഡ്രഡ്ജ് ചെയ്ത മണ്ണിട്ട് നികത്തിയെടുക്കുകയായിരുന്നു. കൊച്ചി തുറമുഖത്ത് വലിയ കപ്പലുകൾ വരുന്നതിനുവേണ്ടി കൊച്ചി കായലിന് ആഴം കൂട്ടാനായി എടുത്ത മണ്ണും ചെളിയും നിക്ഷേപിച്ചാണ് ഈ ദ്വീപ് ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[Freeman Freeman-Thomas, 1st Marquess of Willingdon|വില്ലിങ്ടൻ പ്രഭുവിന്റെ]] പേരിലാണ് ഈ ദ്വീപ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 1920-കളിൽ, ദ്വീപിന്റെ രൂപവത്കരണത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച തുറമുഖ വികസനത്തിന് നേതൃത്വം കൊടുത്തത് ബ്രിട്ടീഷുകാരനായ [[റോബർട്ട്‌ ബ്രിസ്റ്റോ|റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോ]] എന്ന എഞ്ചിനീയർ ആയിരുന്നു. 1929-ൽ അവസാനിച്ച മൂന്നു പ്രവൃത്തി സീസണുകളിൽ, തുറമുഖത്തെ ആഴക്കടലുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് 450 അടി വീതിയിലും മൂന്നര മൈൽ നീളത്തിലും ഒരു കടല്പാത നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ എടുത്തുമാറ്റിയ മണ്ണാണ് 780 ഏക്കർ വിസ്താരമുള്ള ദ്വീപിനു രൂപം കൊടുത്തത്. ഇതിന് നിയോഗിച്ച മണ്ണുമാന്തിക്കപ്പലുകളിൽ (Suction Dredger) ഏറ്റവും പ്രധാനമായിരുന്നത് "ലേഡി വെല്ലിം‌ഗ്‌ടൻ" എന്ന കപ്പലാണ്. വേഗത്തിലും, കാര്യക്ഷമതയിലും, പ്രവർത്തനദൈർഘ്യത്തിലും അത് ഒരു ലോകറെക്കോർഡ് തന്നെ സ്ഥാപിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref>കൊച്ചിയുടെ ഇതിഹാസവും റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയും, കേരള ചരിത്രവും അതിന്റെ സ്രഷ്ടാക്കളും, എ.ശ്രീധരമേനോൻ (അദ്ധ്യായം 36 - പുറങ്ങൾ 236-41)</ref> കൊച്ചി ഹാർബർ ടെർമിനസ് എന്ന കൊച്ചി റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ, കൊച്ചി നാവിക താവളം, ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയുടെ ദക്ഷിണ നാവിക കമാൻഡ്, പ്ലാന്റ് ക്വാറന്റൈൻ സ്റ്റേഷൻ, കൊച്ചിയിലെ കസ്റ്റം ഹൗസ്, ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ചിന്റെ ഒരു ഘടകമായ സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി എന്നിവ ഈ ദ്വീപിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ടാജ് മലബാറിന്റെ പഞ്ചനക്ഷത്ര ഹോട്ടലും ഈ ദ്വീപിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജനവാസം കുറഞ്ഞ ഈ ദ്വീപിൽ കൊച്ചി കസ്റ്റംസിന്റെ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഔദ്യോഗികവസതികളും വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായുള്ള ഹോട്ടലുകളുമാണ് അധികമായിട്ടുള്ളത്. [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപിലേയ്ക്ക്]] കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് പോകുന്ന യാത്രാക്കപ്പലുകൾ പുറപ്പെടുന്നത് ഈ ദ്വീപിൽ നിന്നാണ്. ലക്ഷദ്വീപ് വിനോദസഞ്ചാരവിഭാഗമായ സ്പോർട്ട്സിന്റെ (സൊസൈറ്റി ഫോർ പ്രമോഷൻ ഓഫ് നാച്ചുർ ടൂറിസം ആന്റ് സ്പോർട്ട്സ്) <ref>{{Cite web |url=http://www.lakshadweeptourism.com/ |title=Society for Promotion of Nature Tourism and Sports - Lakshadweep Tourism |access-date=2009-11-09 |archive-date=2009-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303084556/http://www.lakshadweeptourism.com/ |url-status=dead }}</ref> ഓഫീസ് ഈ ദ്വീപിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. തുറമുഖവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഈ ദ്വീപ് ആസ്ഥാനമാണ്, അതായത് കൊച്ചി തുറമുഖത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന കൊച്ചി പോർട്ട് ട്രസ്റ്റിന്റെ ഓഫീസ്, കസ്റ്റംസ് ഓഫീസ്, മെർക്കന്റൈൽ മറൈൻ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ്, രണ്ട് ഡസനിലധികം കയറ്റുമതി-ഇറക്കുമതി ഓഫീസുകൾ, വെയർഹൗസുകൾ, ഏതാനും ഹോട്ടലുകൾ, ബിസിനസ് കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയും കൊച്ചിൻ പോർട്ട് മാരിടൈം ഹെറിറ്റേജ് മ്യൂസിയവും ഈ ദ്വീപിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref>Chatterji, Adhar Kumar (1985). Naval aviation: a world history. Allied. p. 151.</ref> == ചരിത്രം == കൊച്ചിയിൽ ഒരു പുതിയ തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കുക എന്ന ആശയം ആദ്യം അവതരിപ്പിച്ചത്, അന്നത്തെ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഗവർണറായിരുന്ന വില്ലിംഗ്ഡൺ ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് കൊച്ചിയിൽ ഒരു പുതിയ ആധുനിക തുറമുഖം സൃഷ്ടിക്കാൻ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോവിനെ നിയമിച്ചു. === നിർമ്മാണം === 1936-ൽ ആധുനിക തുറമുഖത്തിന്റെ നിർമ്മാണ വേളയിലാണ് ഈ ദ്വീപ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്. പുതിയ തുറമുഖം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി വേമ്പനാട് തടാകത്തിന്റെ ആഴം കൂട്ടുന്നതിനിടയിൽ നീക്കം ചെയ് മണ്ണുകൊണ്ടാണ് ഇത് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്. പദ്ധതി കമ്മീഷൻ ചെയ്ത അന്നത്തെ ഇന്ത്യയിലെ വൈസ്രോയിയായിരുന്ന വില്ലിംഗ്ഡണിലെ ഒന്നാം പ്രഭുവിന്റെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ മുഖ്യ നായകനും എഞ്ചിനീയറുമായ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോവിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു ദ്വീപിലെ ആദ്യത്തെ കെട്ടിടം. ബിബി ലൈൻ ഷിപ്പിംഗ് കമ്പനിയുടെ ഉടമസ്ഥതിയിലുള്ള ആദ്യ യാത്രാക്കപ്പൽ 1935 മാർച്ച് 9 ന് വെല്ലിങ്‌ടൺ ദ്വീപിൽ എത്തി. ദ്വീപിൽ വിശ്രമിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച യാത്രക്കാർക്കായി മലബാർ ഹോട്ടൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു തുറമുഖ ഹോസ്റ്റൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. മുൻകൂട്ടി ആസൂത്രണം ചെയ്ത എല്ലാ അടിസ്ഥാന തുറമുഖ ഘടനയും രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് 1939 ൽ പൂർത്തിയായി. ആഴത്തിലുള്ള ഒരു തുറമുഖം, ഒരു റെയിൽപ്പാലം, പ്രധാന കരയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരു റോഡ് പാലം എന്നിവയുൾപ്പെടെ പ്രാദേശിക യുദ്ധ ശ്രമങ്ങൾക്ക് വിലപ്പെട്ട അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ഇവിടെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="Cochin.org">{{cite web|url=http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|title=Willingdon Island|access-date=2017-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100317140345/http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|archive-date=2010-03-17|url-status=live}}</ref> തെക്ക് തൊട്ടടുത്തുള്ള വെണ്ടുരുത്തി ദ്വീപിൽ ഒരു നാവിക പ്രവർനങ്ങൾക്കുള്ള താവളവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. യുദ്ധാവസാനത്തോടെ, ജപ്പാന്റെ അധിനിവേശത്തിനായി ബ്രിട്ടൻ തിരക്കിട്ട് ഒരു ലാൻഡിംഗ് ക്രാഫ്റ്റും നിർമ്മിച്ചു. 1940-ൽ ഹോട്ടലിനോട് ചേർന്ന് ഒരു പാസഞ്ചർ ജെട്ടിയും കസ്റ്റംസ് ഹൗസും ഒരു പാസഞ്ചർ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമും റെയിൽ സൈഡിംഗും ഉൾപ്പെടെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. === ബ്രിട്ടീഷ് സൈനിക ഉപയോഗം === സൗകര്യപ്രദമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ അചുംബിത പ്രദേശത്തിന്റെ പരന്ന വിസ്തൃതിയ്ക്ക് പെട്ടെന്ന് ഒരു ഉപയോഗം കണ്ടെത്തിയ റോയൽ എയർഫോഴ്സ് ഇവിടെ ഒരു വലിയ വ്യോമതാവളം നിർമ്മിച്ചു.<ref name="Cochin.org2">{{cite web|url=http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|title=Willingdon Island|access-date=2017-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100317140345/http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|archive-date=2010-03-17|url-status=live}}</ref> അങ്ങനെ ആ കൃത്രിമ ദ്വീപ് ഒരു അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ച സൈനിക താവളമായി മാറി. യുദ്ധകാലത്തെ എല്ലാ ജീവനക്കാർക്കും ക്വാർട്ടേഴ്‌സ് നൽകിത്തുടങ്ങിയ മലബാർ ഹോട്ടൽ, അതിനടുത്തായി ഒരു പുതിയ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ബ്ലോക്ക് സ്ഥാപിച്ചു. 1942 ഒക്ടോബർ 1-ന് റോയൽ നേവി ഇത് RAF-ൽ നിന്ന് ഏറ്റെടുക്കുകയും HMS ഗരുഡ എന്ന പേരിൽ വീണ്ടും കമ്മീഷൻ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 1-ന് ഡീകമ്മീഷൻ ചെയ്യുന്നതുവരെ 180 വിമാനങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു റോയൽ നേവി എയർക്രാഫ്റ്റ് റിപ്പയർ യാർഡായിരുന്നു ഇത്.<ref>Chatterji, Adhar Kumar (1985). Naval aviation: a world history. Allied. p. 151.</ref> പുതിയ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ഹോട്ടലിനും ഓഫീസുകൾക്കുമിടയിൽ ഒരു ഓപ്പൺ എയർ നീന്തൽക്കുളം, രണ്ടിനോടും ചേർന്നുള്ള ഒരു ബ്രാഞ്ച് ബാങ്ക് എന്നീ സൗകര്യങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി. === 1947 മുതൽ === 1947-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയപ്പോൾ ഗതാഗത കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഇന്ത്യയിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name="Cochin.org3">{{cite web|url=http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|title=Willingdon Island|access-date=2017-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100317140345/http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|archive-date=2010-03-17|url-status=live}}</ref> അതിന്റെ ഹ്രസ്വമായ കൊളോണിയൽ ഭരണകാലത്ത് ദ്വീപ് പരമാവധി ഒരു ദശലക്ഷം ടൺ ചരക്ക് കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും, 1960 ആയപ്പോഴേക്കും ഇത് ഇരട്ടിയായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. ദ്വീപ് വിമാനത്താവളം വിപുലമായി വികസിപ്പിക്കപ്പെടുകയും നഗരത്തിലെ ആധുനിക സൈനിക-സിവിലിയൻ വിമാനത്താവളമായി മാറുകയും ചെയ്തു. കൊച്ചി നഗരത്തിന് 25 കിലോമീറ്റർ (16 മൈൽ) വടക്കുകിഴക്കായി നെടുമ്പാശ്ശേരിയിൽ<ref>cial.aero/</ref> ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദ്വീപ് വിമാനത്താവളത്തിന്റെ സിവിലിയൻ എൻക്ലേവ് അടച്ചുപൂട്ടി. വിമാനത്താവളം നാവിക വ്യോമതാവളമായ ഐഎൻഎസ് ഗരുഡയായി തുടരുന്നു. ദ്വീപിലെ ശേഷിച്ച സ്ഥലം 1950-കളിൽ വേഗത്തിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയും ബ്രിട്ടീഷുകാർ പൂർത്തീകരിച്ചയുടൻ തന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചുപോയ ഇത് മനോഹരവും പുരാതന നഗരവുമായ കൊച്ചിയുടെ അസ്വാഭാവികമായ ഒരു അനുബന്ധമായിരിക്കുന്നതിനുപകരം, പുരാതന കൊച്ചി മഹാനഗരത്തിന്റെ ഒരു വാണിജ്യ ഹൃദയമായി മാറി. == എത്തിച്ചേരാൻ == [[മട്ടാഞ്ചേരി]], [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]], [[വൈപ്പിൻ]], [[മറൈൻ ഡ്രൈവ് (കൊച്ചി)|മറൈൻ ഡ്രൈവ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും എറണാകുളം ഹൈക്കോടതിയ്ക്കു സമീപമുള്ള ബോട്ട് ജട്ടിയിൽനിന്നും ഈ ദ്വീപിലേയ്ക്ക് ധാരാളം യാത്രാബോട്ടുകൾ മെട്രോ ബോട്ടുകളും ദിവസവും സർവീസ് നടത്തുന്നു. കൂടാതെ ഈ ദ്വീപിലേയ്ക്ക് ദേശീയപാതകളിൽ ഏറ്റവും ചെറിയ പാത എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ദേശീയപാത 47A (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 47A]] ([[കുണ്ടന്നൂർ]] - വെല്ലിങ്ടൺ ഐലന്റ്) വഴിയും എത്തിച്ചേരാം. <ref>{{Cite web |url=http://www.listkerala.com/highways_kerala.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-12 |archive-date=2018-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407225412/http://www.listkerala.com/highways_kerala.htm |url-status=dead }}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Cochin Maritime Heritage Museum.jpg|[[Cochin Port Maritime Heritage Museum]] പ്രമാണം:Willingdon Island.jpg|View from Willingdon Island. പ്രമാണം:Malabar Road.jpg|Entry of Malabar Road at embarkation jetty of Willingdon Island പ്രമാണം:Maritime Museum Road (Willingdon Island).jpg പ്രമാണം:Entrance to Maritime Museum.jpg </gallery> == അവലംബം == {{commonscat|Willingdon Island}} <references /> [[Category:കേരളത്തിലെ ദ്വീപുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊച്ചിയുടെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ദ്വീപുകൾ]] rtvsreygew8tgmdzpihigr27x3bfkco 4681031 4681029 2026-10-28T16:03:33Z Shady59 92692 [[WP:WBA]] 4681031 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Wellington Island}} {{Use Indian English|date=January 2023}} {{Infobox settlement | name = വെല്ലിങ്‌ടൺ ദ്വീപ് | other_name = | nickname = | settlement_type = ദ്വീപ് | image_skyline = The path leading to the island's harbor.jpg | image_alt = തുറമുഖത്തേയ്ക്കു നയിക്കുന്ന പാത | image_caption = തുറമുഖത്തേയ്ക്കു നയിക്കുന്ന പാത | image_size = 270px | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = | established_title = <!-- Established --> | established_date = 1928 | founder = [[Robert Bristow (engineer)|Robert Bristow]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/kochi/willington-island-kochi.php|title=Willingdon Island|website=www.keralatourism.org}}</ref> | named_for = [[Freeman Freeman-Thomas, 1st Marquess of Willingdon|ലോർഡ് വില്ലിംഗ്ഡൺ]] | government_type = | governing_body = [[കൊച്ചി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_ha = 782.97 | elevation_footnotes = | elevation_m = 4 | population_total = 17224 | population_as_of = 2020 | population_rank = | population_density_km2 = 2099 | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 682003 | registration_plate = | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[കൊച്ചി]] | website = | footnotes = }} [[File:Kochi view from taj malabar.jpg|right|thumb|വെല്ലിങ്ടൺ ദ്വീപിലെ താജ് മലബാർ ഹോട്ടലിൽ നിന്നും കൊച്ചിയുടെ വീക്ഷണം]] [[കൊച്ചി തുറമുഖം|കൊച്ചി തുറമുഖം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മനുഷ്യനിർമ്മിത [[ദ്വീപ്|ദ്വീപാണ്]] കൊച്ചി നഗരത്തിന്റെ ഭാഗമായ '''വെല്ലിങ്ടൺ ഐലന്റ്'''. [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]]ക്കും [[എറണാകുളം]] പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്തിനും ഇടയിൽ 782.97 ഹെക്ടർ (7.83 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) വിസ്തൃതിയിലാണ് ദ്വീപ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നിലവിലുള്ള വില്ലിംഗ്ഡൺ ദ്വീപിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിൽ]] നിന്ന് നികത്തിയെടുത്തതാണ്. മുമ്പ് നിലവിലുണ്ടായിരുന്നതും എന്നാൽ തീരെ ചെറുതും പ്രകൃതിദത്തവുമായ ഒരു ദ്വീപിന് ചുറ്റും ഡ്രഡ്ജ് ചെയ്ത മണ്ണിട്ട് നികത്തിയെടുക്കുകയായിരുന്നു. കൊച്ചി തുറമുഖത്ത് വലിയ കപ്പലുകൾ വരുന്നതിനുവേണ്ടി കൊച്ചി കായലിന് ആഴം കൂട്ടാനായി എടുത്ത മണ്ണും ചെളിയും നിക്ഷേപിച്ചാണ് ഈ ദ്വീപ് ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വൈസ്രോയിയായിരുന്ന [[Freeman Freeman-Thomas, 1st Marquess of Willingdon|വില്ലിങ്ടൻ പ്രഭുവിന്റെ]] പേരിലാണ് ഈ ദ്വീപ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 1920-കളിൽ, ദ്വീപിന്റെ രൂപവത്കരണത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച തുറമുഖ വികസനത്തിന് നേതൃത്വം കൊടുത്തത് ബ്രിട്ടീഷുകാരനായ [[റോബർട്ട്‌ ബ്രിസ്റ്റോ|റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോ]] എന്ന എഞ്ചിനീയർ ആയിരുന്നു. 1929-ൽ അവസാനിച്ച മൂന്നു പ്രവൃത്തി സീസണുകളിൽ, തുറമുഖത്തെ ആഴക്കടലുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് 450 അടി വീതിയിലും മൂന്നര മൈൽ നീളത്തിലും ഒരു കടല്പാത നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ എടുത്തുമാറ്റിയ മണ്ണാണ് 780 ഏക്കർ വിസ്താരമുള്ള ദ്വീപിനു രൂപം കൊടുത്തത്. ഇതിന് നിയോഗിച്ച മണ്ണുമാന്തിക്കപ്പലുകളിൽ (Suction Dredger) ഏറ്റവും പ്രധാനമായിരുന്നത് "ലേഡി വെല്ലിം‌ഗ്‌ടൻ" എന്ന കപ്പലാണ്. വേഗത്തിലും, കാര്യക്ഷമതയിലും, പ്രവർത്തനദൈർഘ്യത്തിലും അത് ഒരു ലോകറെക്കോർഡ് തന്നെ സ്ഥാപിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref>കൊച്ചിയുടെ ഇതിഹാസവും റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോയും, കേരള ചരിത്രവും അതിന്റെ സ്രഷ്ടാക്കളും, എ.ശ്രീധരമേനോൻ (അദ്ധ്യായം 36 - പുറങ്ങൾ 236-41)</ref> കൊച്ചി ഹാർബർ ടെർമിനസ് എന്ന കൊച്ചി റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ, കൊച്ചി നാവിക താവളം, ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയുടെ ദക്ഷിണ നാവിക കമാൻഡ്, പ്ലാന്റ് ക്വാറന്റൈൻ സ്റ്റേഷൻ, കൊച്ചിയിലെ കസ്റ്റം ഹൗസ്, ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ റിസർച്ചിന്റെ ഒരു ഘടകമായ സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫിഷറീസ് ടെക്നോളജി എന്നിവ ഈ ദ്വീപിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ടാജ് മലബാറിന്റെ പഞ്ചനക്ഷത്ര ഹോട്ടലും ഈ ദ്വീപിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചി നഗരത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജനവാസം കുറഞ്ഞ ഈ ദ്വീപിൽ കൊച്ചി കസ്റ്റംസിന്റെ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഔദ്യോഗികവസതികളും വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായുള്ള ഹോട്ടലുകളുമാണ് അധികമായിട്ടുള്ളത്. [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപിലേയ്ക്ക്]] കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് പോകുന്ന യാത്രാക്കപ്പലുകൾ പുറപ്പെടുന്നത് ഈ ദ്വീപിൽ നിന്നാണ്. ലക്ഷദ്വീപ് വിനോദസഞ്ചാരവിഭാഗമായ സ്പോർട്ട്സിന്റെ (സൊസൈറ്റി ഫോർ പ്രമോഷൻ ഓഫ് നാച്ചുർ ടൂറിസം ആന്റ് സ്പോർട്ട്സ്) <ref>{{Cite web |url=http://www.lakshadweeptourism.com/ |title=Society for Promotion of Nature Tourism and Sports - Lakshadweep Tourism |access-date=2009-11-09 |archive-date=2009-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303084556/http://www.lakshadweeptourism.com/ |url-status=dead }}</ref> ഓഫീസ് ഈ ദ്വീപിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. തുറമുഖവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഈ ദ്വീപ് ആസ്ഥാനമാണ്, അതായത് കൊച്ചി തുറമുഖത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന കൊച്ചി പോർട്ട് ട്രസ്റ്റിന്റെ ഓഫീസ്, കസ്റ്റംസ് ഓഫീസ്, മെർക്കന്റൈൽ മറൈൻ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ്, രണ്ട് ഡസനിലധികം കയറ്റുമതി-ഇറക്കുമതി ഓഫീസുകൾ, വെയർഹൗസുകൾ, ഏതാനും ഹോട്ടലുകൾ, ബിസിനസ് കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയും കൊച്ചിൻ പോർട്ട് മാരിടൈം ഹെറിറ്റേജ് മ്യൂസിയവും ഈ ദ്വീപിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref>Chatterji, Adhar Kumar (1985). Naval aviation: a world history. Allied. p. 151.</ref> == ചരിത്രം == കൊച്ചിയിൽ ഒരു പുതിയ തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കുക എന്ന ആശയം ആദ്യം അവതരിപ്പിച്ചത്, അന്നത്തെ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഗവർണറായിരുന്ന വില്ലിംഗ്ഡൺ ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് കൊച്ചിയിൽ ഒരു പുതിയ ആധുനിക തുറമുഖം സൃഷ്ടിക്കാൻ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോവിനെ നിയമിച്ചു. === നിർമ്മാണം === 1936-ൽ ആധുനിക തുറമുഖത്തിന്റെ നിർമ്മാണ വേളയിലാണ് ഈ ദ്വീപ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്. പുതിയ തുറമുഖം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി വേമ്പനാട് തടാകത്തിന്റെ ആഴം കൂട്ടുന്നതിനിടയിൽ നീക്കം ചെയ് മണ്ണുകൊണ്ടാണ് ഇത് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്. പദ്ധതി കമ്മീഷൻ ചെയ്ത അന്നത്തെ ഇന്ത്യയിലെ വൈസ്രോയിയായിരുന്ന വില്ലിംഗ്ഡണിലെ ഒന്നാം പ്രഭുവിന്റെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ മുഖ്യ നായകനും എഞ്ചിനീയറുമായ റോബർട്ട് ബ്രിസ്റ്റോവിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു ദ്വീപിലെ ആദ്യത്തെ കെട്ടിടം. ബിബി ലൈൻ ഷിപ്പിംഗ് കമ്പനിയുടെ ഉടമസ്ഥതിയിലുള്ള ആദ്യ യാത്രാക്കപ്പൽ 1935 മാർച്ച് 9 ന് വെല്ലിങ്‌ടൺ ദ്വീപിൽ എത്തി. ദ്വീപിൽ വിശ്രമിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച യാത്രക്കാർക്കായി മലബാർ ഹോട്ടൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു തുറമുഖ ഹോസ്റ്റൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. മുൻകൂട്ടി ആസൂത്രണം ചെയ്ത എല്ലാ അടിസ്ഥാന തുറമുഖ ഘടനയും രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് 1939 ൽ പൂർത്തിയായി. ആഴത്തിലുള്ള ഒരു തുറമുഖം, ഒരു റെയിൽപ്പാലം, പ്രധാന കരയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരു റോഡ് പാലം എന്നിവയുൾപ്പെടെ പ്രാദേശിക യുദ്ധ ശ്രമങ്ങൾക്ക് വിലപ്പെട്ട അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ഇവിടെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="Cochin.org">{{cite web|url=http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|title=Willingdon Island|access-date=2017-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100317140345/http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|archive-date=2010-03-17|url-status=live}}</ref> തെക്ക് തൊട്ടടുത്തുള്ള വെണ്ടുരുത്തി ദ്വീപിൽ ഒരു നാവിക പ്രവർനങ്ങൾക്കുള്ള താവളവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. യുദ്ധാവസാനത്തോടെ, ജപ്പാന്റെ അധിനിവേശത്തിനായി ബ്രിട്ടൻ തിരക്കിട്ട് ഒരു ലാൻഡിംഗ് ക്രാഫ്റ്റും നിർമ്മിച്ചു. 1940-ൽ ഹോട്ടലിനോട് ചേർന്ന് ഒരു പാസഞ്ചർ ജെട്ടിയും കസ്റ്റംസ് ഹൗസും ഒരു പാസഞ്ചർ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമും റെയിൽ സൈഡിംഗും ഉൾപ്പെടെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. === ബ്രിട്ടീഷ് സൈനിക ഉപയോഗം === സൗകര്യപ്രദമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ അചുംബിത പ്രദേശത്തിന്റെ പരന്ന വിസ്തൃതിയ്ക്ക് പെട്ടെന്ന് ഒരു ഉപയോഗം കണ്ടെത്തിയ റോയൽ എയർഫോഴ്സ് ഇവിടെ ഒരു വലിയ വ്യോമതാവളം നിർമ്മിച്ചു.<ref name="Cochin.org2">{{cite web|url=http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|title=Willingdon Island|access-date=2017-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100317140345/http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|archive-date=2010-03-17|url-status=live}}</ref> അങ്ങനെ ആ കൃത്രിമ ദ്വീപ് ഒരു അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ച സൈനിക താവളമായി മാറി. യുദ്ധകാലത്തെ എല്ലാ ജീവനക്കാർക്കും ക്വാർട്ടേഴ്‌സ് നൽകിത്തുടങ്ങിയ മലബാർ ഹോട്ടൽ, അതിനടുത്തായി ഒരു പുതിയ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ബ്ലോക്ക് സ്ഥാപിച്ചു. 1942 ഒക്ടോബർ 1-ന് റോയൽ നേവി ഇത് RAF-ൽ നിന്ന് ഏറ്റെടുക്കുകയും HMS ഗരുഡ എന്ന പേരിൽ വീണ്ടും കമ്മീഷൻ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1946 ഏപ്രിൽ 1-ന് ഡീകമ്മീഷൻ ചെയ്യുന്നതുവരെ 180 വിമാനങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു റോയൽ നേവി എയർക്രാഫ്റ്റ് റിപ്പയർ യാർഡായിരുന്നു ഇത്.<ref>Chatterji, Adhar Kumar (1985). Naval aviation: a world history. Allied. p. 151.</ref> പുതിയ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ഹോട്ടലിനും ഓഫീസുകൾക്കുമിടയിൽ ഒരു ഓപ്പൺ എയർ നീന്തൽക്കുളം, രണ്ടിനോടും ചേർന്നുള്ള ഒരു ബ്രാഞ്ച് ബാങ്ക് എന്നീ സൗകര്യങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി. === 1947 മുതൽ === 1947-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയപ്പോൾ ഗതാഗത കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഇന്ത്യയിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name="Cochin.org3">{{cite web|url=http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|title=Willingdon Island|access-date=2017-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100317140345/http://www.cochin.org.uk/tourist-attractions/wellington-island.html|archive-date=2010-03-17|url-status=live}}</ref> അതിന്റെ ഹ്രസ്വമായ കൊളോണിയൽ ഭരണകാലത്ത് ദ്വീപ് പരമാവധി ഒരു ദശലക്ഷം ടൺ ചരക്ക് കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും, 1960 ആയപ്പോഴേക്കും ഇത് ഇരട്ടിയായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. ദ്വീപ് വിമാനത്താവളം വിപുലമായി വികസിപ്പിക്കപ്പെടുകയും നഗരത്തിലെ ആധുനിക സൈനിക-സിവിലിയൻ വിമാനത്താവളമായി മാറുകയും ചെയ്തു. കൊച്ചി നഗരത്തിന് 25 കിലോമീറ്റർ (16 മൈൽ) വടക്കുകിഴക്കായി നെടുമ്പാശ്ശേരിയിൽ<ref>cial.aero/</ref> ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദ്വീപ് വിമാനത്താവളത്തിന്റെ സിവിലിയൻ എൻക്ലേവ് അടച്ചുപൂട്ടി. വിമാനത്താവളം നാവിക വ്യോമതാവളമായ ഐഎൻഎസ് ഗരുഡയായി തുടരുന്നു. ദ്വീപിലെ ശേഷിച്ച സ്ഥലം 1950-കളിൽ വേഗത്തിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയും ബ്രിട്ടീഷുകാർ പൂർത്തീകരിച്ചയുടൻ തന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചുപോയ ഇത് മനോഹരവും പുരാതന നഗരവുമായ കൊച്ചിയുടെ അസ്വാഭാവികമായ ഒരു അനുബന്ധമായിരിക്കുന്നതിനുപകരം, പുരാതന കൊച്ചി മഹാനഗരത്തിന്റെ ഒരു വാണിജ്യ ഹൃദയമായി മാറി. == എത്തിച്ചേരാൻ == [[മട്ടാഞ്ചേരി]], [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]], [[വൈപ്പിൻ]], [[മറൈൻ ഡ്രൈവ് (കൊച്ചി)|മറൈൻ ഡ്രൈവ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും എറണാകുളം ഹൈക്കോടതിയ്ക്കു സമീപമുള്ള ബോട്ട് ജട്ടിയിൽനിന്നും ഈ ദ്വീപിലേയ്ക്ക് ധാരാളം യാത്രാബോട്ടുകൾ മെട്രോ ബോട്ടുകളും ദിവസവും സർവീസ് നടത്തുന്നു. കൂടാതെ ഈ ദ്വീപിലേയ്ക്ക് ദേശീയപാതകളിൽ ഏറ്റവും ചെറിയ പാത എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ദേശീയപാത 47A (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 47A]] ([[കുണ്ടന്നൂർ]] - വെല്ലിങ്ടൺ ഐലന്റ്) വഴിയും എത്തിച്ചേരാം. <ref>{{Cite web |url=http://www.listkerala.com/highways_kerala.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-12 |archive-date=2018-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407225412/http://www.listkerala.com/highways_kerala.htm |url-status=dead }}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Cochin Maritime Heritage Museum.jpg|[[Cochin Port Maritime Heritage Museum]] പ്രമാണം:Willingdon Island.jpg|View from Willingdon Island. പ്രമാണം:Malabar Road.jpg|Entry of Malabar Road at embarkation jetty of Willingdon Island പ്രമാണം:Maritime Museum Road (Willingdon Island).jpg പ്രമാണം:Entrance to Maritime Museum.jpg </gallery> == അവലംബം == {{commonscat|Willingdon Island}} <references /> [[Category:കേരളത്തിലെ ദ്വീപുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊച്ചിയുടെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ദ്വീപുകൾ]] 8umuiqhxialm35npb3nlmd6r5j779v4 0 131420 4681137 4603573 2026-10-29T07:04:33Z ~2026-57760-23 224719 Lucknow Sprite Tejas Express chalna band ho rahi hai 4681137 wikitext text/x-wiki {{Advert}} {{Unreferenced}} {{Notability}} {{DISPLAYTITLE:റിപ്പോർട്ടർ ടി.വി}} {{prettyurl|Reporter_TV}} {{Infobox TV channel | name = 82501 Lucknow Sprite Tejas Express chalna band ho rahi hai iska root aap log Badal do isko TV mein social media site per dal do | logofile = Reporter TV 2023.jpg | logosize = 150px | launch = {{Start date and age|2011|05|13|df=yes}} | network =റിപ്പോർട്ടർ ന്യൂസ്‌ നെറ്റ്‌വർക്ക് | owner = റിപ്പോർട്ടർ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനി പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് (RBC) | slogan =നീതിക്കുവേണ്ടി പോരാടുക | country = ഇന്ത്യ | language = [[മലയാളം]] | broadcast area = [[കേരളം]] | headquarters = [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]] | web = {{url|https://reporterlive.com|റിപ്പോർട്ടർ ടിവി}} | network_type = [[Satellite television|Satellite]] and [[Cable television|Cable]] <br />television network |Key people={{Unbulleted list | റോജി അഗസ്റ്റിൻ<br /><small>(ചെയർമാൻ)</small> | ജോസുകുട്ടി അഗസ്റ്റിൻ<br /><small>(വൈസ് ചെയർമാൻ)</small> | {{URL|https://antoaugustine.com/ആൻ്റോ അഗസ്റ്റിൻ}}<br /><small>(മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ)</small> | ഡോ. അരുൺ കുമാർ<br /><small>(കൺസൽട്ടിംഗ് എഡിറ്റർ)</small> | സ്മൃതി പരുത്തിക്കാട്<br /><small>(എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഡിറ്റർ)</small> | മാതു സജി<br /><small>(കോർഡിനേറ്റിംഗ് എഡിറ്റർ)</small> | ജിമ്മി ജെയിംസ്<br /><small>(ഡിജിറ്റൽ ഹെഡ്)</small> | പി.ആർ. സുനിൽ<br /><small>(റീജിയണൽ ഹെഡ്)</small> | അനിൽ ഇമ്മാനുവൽ<br /><small>(ഹെഡ് – സ്പെഷ്യൽ സ്റ്റോറികൾ)</small> }}}}[[ഇന്ത്യ]]<nowiki/>യിലെ [[കേരളം]] ആസ്ഥാനമാക്കി 24 മണിക്കൂറും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[മലയാളം ടെലിവിഷൻ ചാനലുകളുടെ പട്ടിക|മലയാളം വാർത്താ ചാനലാണ്]] റിപ്പോർട്ടർ ടിവി. [https://in.linkedin.com/company/reporter റിപ്പോർട്ടർ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനി]യുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഈ ചാനൽ പ്രാദേശിക, ദേശീയ, ആഗോള വാർത്തകളുടെ വിപുലമായ കവറേജ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. 2011 മെയ് 13-ന് ആരംഭിച്ചത് മുതൽ, രാഷ്ട്രീയം, കായികം, വിനോദം, ബിസിനസ്സ്, ആരോഗ്യം, സാങ്കേതികവിദ്യ, സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങി വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ സമയോചിതമായ അപ്ഡേറ്റുകൾ നൽകിക്കൊണ്ട്, [[മലയാളം]] സംസാരിക്കുന്ന പ്രേക്ഷകർക്ക് ഒരു വിശ്വസനീയമായ വിവര സ്രോതസ്സായി റിപ്പോർട്ടർ ടിവി മാറി. പത്രപ്രവർത്തന സമഗ്രതയോടും നൂതനമായ സംപ്രേക്ഷണത്തോടുമുള്ള ചാനലിൻ്റെ പ്രതിബദ്ധത, മത്സരാധിഷ്ഠിത മാധ്യമരംഗത്ത് അതിൻ്റെ പ്രശസ്തി ഉറപ്പിച്ചു. == ചരിത്രം == കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ മാധ്യമ പ്രവർത്തകനായ [[എം.വി. നികേഷ് കുമാർ|എം വി നികേഷ് കുമാറിൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ 2011 മെയ് 13 ന് റിപ്പോർട്ടർ ടിവി ആരംഭിച്ചു. പ്രാദേശിക പ്രേക്ഷകരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റിക്കൊണ്ട് [[മലയാളം|മലയാളത്തിൽ]] വിശ്വസനീയമായ വാർത്താ കവറേജ് നൽകാനാണ് ചാനൽ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. 2023-ൽ, '''[[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ [[ഓഗ്‌മെന്റഡ് റിയാലിറ്റി|AR]]/[[വെർച്വൽ റിയാലിറ്റി|VR]]/[[Extended reality|XR]] സ്റ്റുഡിയോ''' അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് റിപ്പോർട്ടർ ടിവി ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു പുനരാരംഭത്തിന് വിധേയമായി, ആഴത്തിലുള്ള വാർത്താ പ്രക്ഷേപണത്തിലെ ഒരു നാഴികക്കല്ല് അടയാളപ്പെടുത്തി. == സാങ്കേതികവിദ്യയും നവീകരണവും == റിപ്പോർട്ടർ ടിവി അതിൻ്റെ സമാരംഭത്തിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വാർത്താ പ്രക്ഷേപണ വ്യവസായത്തിൽ HD വർക്ക്ഫ്ലോ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് തുടക്കമിട്ടു, പുതിയ ഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. ചാനലിൻ്റെ അത്യാധുനിക '''[[ഓഗ്‌മെന്റഡ് റിയാലിറ്റി|AR]]/[[വെർച്വൽ റിയാലിറ്റി|VR]]/[[Extended reality|XR]] സ്റ്റുഡിയോ''' ചലനാത്മകവും ആകർഷകവുമായ ഉള്ളടക്കത്തിലൂടെ കാഴ്ചക്കാരുടെ അനുഭവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു, ഇത് സാങ്കേതിക പുരോഗതിയോടുള്ള ചാനലിൻ്റെ പ്രതിബദ്ധതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. == നേതൃത്വം == ==== എക്സിക്യൂട്ടീവ് ടീം ==== * '''മിസ്റ്റർ ആൻ്റോ അഗസ്റ്റിൻ''': മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടറും മാനേജിംഗ് എഡിറ്ററും, മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്, സിംഗപ്പൂർ, ഇന്ത്യ എന്നിവിടങ്ങളിലെ തൻ്റെ സംരംഭക വിജയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. * '''ശ്രീ. റോജി അഗസ്റ്റിൻ''': അഗസ്റ്റിൻ: ബോർഡിൻ്റെ ചെയർമാൻ, ചാനലിൻ്റെ തന്ത്രപരമായ കാഴ്ചപ്പാട് നയിക്കുന്നു. * '''മിസ്റ്റർ ജോസുകുട്ടി അഗസ്റ്റിൻ''': വൈസ് ചെയർമാൻ, പ്രവർത്തന സംരംഭങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ==== എഡിറ്റോറിയൽ ടീം ==== * '''ഡോ. അരുൺ കുമാർ''': കൺസൾട്ടിംഗ് എഡിറ്റർ, 20 വർഷത്തിലധികം മാധ്യമ വൈദഗ്ധ്യത്തോടെ പത്രപ്രവർത്തന സമഗ്രത ഉറപ്പാക്കുന്നു. * '''മാതു സജി''' – കോർഡിനേറ്റിംഗ് എഡിറ്റർ * '''സ്മൃതി പരുത്തിക്കാട്''': എക്‌സിക്യൂട്ടീവ് എഡിറ്റർ, സമഗ്രമായ വാർത്താ കവറേജിൻ്റെ ചുമതല.. * '''ജിമ്മി ജെയിംസ്''': ഡിജിറ്റൽ ഹെഡ്, പ്രമുഖ ഡിജിറ്റൽ സംരംഭങ്ങളും ഉള്ളടക്ക നവീകരണവും. * '''പി.ആർ. സുനിൽ''': റീജിയണൽ ഹെഡ് == കവറേജ് == റിപ്പോർട്ടർ TV വിവിധ വിഷയങ്ങളുടെ വിപുലമായ കവറേജ് നൽകുന്നു, കാഴ്ചക്കാർക്ക് സമഗ്രമായ വാർത്താ അപ്‌ഡേറ്റുകൾ ലഭിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന പ്രധാന മേഖലകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/reporter-tv-network-ropes-in-anil-ayroor-as-president/|title=Reporter TV Network ropes in Anil Ayroor as President|access-date=1 October 2024|last=Bureau|first=MN4U|date=16 March 2023|website=medianews4u.com|publisher=UPLIFT MEDIANEWS4U DIGITAL PVT LTD}}</ref> * '''ബ്രേക്കിംഗ് ന്യൂസ്''': പ്രധാനപ്പെട്ട ഇവൻ്റുകൾ വികസിക്കുമ്പോൾ അവയുടെ സമയോചിതമായ അപ്‌ഡേറ്റുകൾ കാഴ്ചക്കാർക്ക് ഏറ്റവും പുതിയ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. * '''രാഷ്ട്രീയം''': പ്രാദേശിക, ദേശീയ, അന്തർദേശീയ രാഷ്ട്രീയ സംഭവവികാസങ്ങളുടെ ആഴത്തിലുള്ള വിശകലനം, വിദഗ്ധ അഭിപ്രായങ്ങളും ഉൾക്കാഴ്ചകളും ഫീച്ചർ ചെയ്യുന്നു. * '''സ്‌പോർട്‌സ്''': സ്‌പോർട്‌സ് പ്രേമികൾക്കായി വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ഉടനീളമുള്ള പ്രധാന സ്‌പോർട്‌സ് ഇവൻ്റുകൾ, സ്‌കോറുകൾ, അപ്‌ഡേറ്റുകൾ എന്നിവയുടെ കവറേജ്. * '''വിനോദം''': സിനിമ, ടെലിവിഷൻ, സംഗീതം, സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിനോദ വ്യവസായത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തകളും ഉൾക്കാഴ്ചകളും. * '''ബിസിനസും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും''': സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കാഴ്ചക്കാരെ അറിയിക്കുന്നതിന് സാമ്പത്തിക പ്രവണതകൾ, വിപണി വികസനങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക വാർത്തകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദമായ റിപ്പോർട്ടിംഗ്. * '''ആരോഗ്യവും ജീവിതശൈലിയും''': വിവരമുള്ള ജീവിതവും ക്ഷേമവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ആരോഗ്യ സംബന്ധിയായ വിഷയങ്ങൾ, വെൽനസ് നുറുങ്ങുകൾ, ജീവിതശൈലി സവിശേഷതകൾ എന്നിവയുടെ കവറേജ്. * '''സാങ്കേതികവിദ്യ''': സാങ്കേതികവിദ്യയിലെ ഏറ്റവും പുതിയ മുന്നേറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അപ്‌ഡേറ്റുകൾ, ഗാഡ്‌ജെറ്റ് അവലോകനങ്ങൾ, സാങ്കേതിക നവീകരണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ. * '''പരിസ്ഥിതിയും സാമൂഹിക പ്രശ്‌നങ്ങളും''': പാരിസ്ഥിതിക വെല്ലുവിളികൾ, സുസ്ഥിരതാ ശ്രമങ്ങൾ, സാമൂഹിക നീതി സംരംഭങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടിംഗ്, സമൂഹത്തെ ബാധിക്കുന്ന പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നു. * '''വിദ്യാഭ്യാസം''': വിദ്യാഭ്യാസ നയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഉൾക്കാഴ്‌ചകൾ, അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അപ്‌ഡേറ്റുകൾ, എല്ലാ പ്രായക്കാർക്കുമുള്ള പഠന അവസരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ. * '''യാത്രയും സംസ്കാരവും''': യാത്രാ ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക പൈതൃകം, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഫീച്ചറുകൾ, വൈവിധ്യമാർന്ന സംസ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധവും വിലമതിപ്പും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. == അന്താരാഷ്ട്ര സാന്നിധ്യം == റിപ്പോർട്ടർ ടിവിയുടെ ഇൻ്റർനാഷണൽ ഓഫീസ് തന്ത്രപരമായി [[ദുബായ്]] മീഡിയ സിറ്റിയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ചാനലിന് അതിൻ്റെ ആഗോള വ്യാപനം വിപുലീകരിക്കാനും വിശാലമായ പ്രേക്ഷകരുമായി, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രവാസി സമൂഹവുമായി ബന്ധപ്പെടാനും അനുവദിക്കുന്നു. == അവാർഡുകളും അംഗീകാരവും == അതിൻ്റെ തുടക്കം മുതൽ റിപ്പോർട്ടർ ടിവി അതിൻ്റെ പത്രപ്രവർത്തന മികവിനും നൂതന പ്രക്ഷേപണ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾക്കും വിവിധ അംഗീകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, ഇത് ഒരു പ്രമുഖ മലയാളം വാർത്താ ചാനലെന്ന നിലയിൽ അതിൻ്റെ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചു. == ചാനൽ വിപുലീകരണ പദ്ധതികൾ == പ്രേക്ഷകരുടെ വ്യാപ്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് അനുസൃതമായി, [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[കന്നഡ]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ആസ്സാമീസ്]] തുടങ്ങിയ '''ഒമ്പത് പ്രാദേശിക ഭാഷ'''കളിൽ ഉള്ളടക്കം ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി റിപ്പോർട്ടർ ടിവി അതിൻ്റെ ഓഫറുകൾ വിപുലീകരിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുന്നു. ₹800 കോടിയുടെ ഗണ്യമായ ബജറ്റിൻ്റെ പിന്തുണയോടെയുള്ള ഈ സംരംഭം, പ്രോഗ്രാമിംഗിനെ വൈവിധ്യവത്കരിക്കാനും വിശാലമായ ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം നൽകാനും ലക്ഷ്യമിടുന്നു, ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള ചാനലിൻ്റെ സാന്നിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും പ്രാദേശിക മാധ്യമ രംഗത്ത് ഒരു പ്രമുഖ വാർത്താ ഉറവിടമായി സ്വയം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. {| class="wikitable sortable" |- ! style="background-color:gold" | പേര് ! style="background-color:gold" | ഭാഷ ! style="background-color:gold" | ആരംഭിക്കുന്ന തീയതി ! style="background-color:gold" | കുറിപ്പ് |- |റിപ്പോർട്ടർ TV |[[മലയാളം]] |13 മേയ് 2011 (ആരംഭിച്ചു) | |- |റിപ്പോർട്ടർ തമിഴ് |[[തമിഴ് ഭാഷ|തമിഴ്]] | rowspan="5" |നവീകരണം നടക്കുന്നു | |- |റിപ്പോർട്ടർ കന്നഡ |[[കന്നഡ]] | |- |റിപ്പോർട്ടർ തെലുങ്കു |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്കു]] | |- |റിപ്പോർട്ടർ ബംഗാളി |[[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] | |- |റിപ്പോർട്ടർ അസ്സാമി |[[ആസ്സാമീസ്|അസ്സാമി]] | |} വാർത്താ റിപ്പോർട്ടിംഗിലെ കൃത്യതയും സമയബന്ധിതവുമായ പ്രതിബദ്ധതയിലൂടെയും അത്യാധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയോടൊപ്പം, മലയാള മാധ്യമരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ സാന്നിധ്യം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് റിപ്പോർട്ടർ ടിവി കാഴ്ചക്കാർക്ക് വിശ്വസനീയമായ വിവര സ്രോതസ്സായി തുടരുന്നു. == റിപ്പോർട്ടർ ടിവി മൊബൈൽ ആപ്പ് == 2024-ലെ 68-ാമത് [[കേരളപ്പിറവി]] ദിനത്തിൻ്റെ ആഘോഷത്തിൽ, റിപ്പോർട്ടർ ടിവി അതിൻ്റെ പുതിയ മൊബൈൽ ആപ്പ് പുറത്തിറക്കി, ഇപ്പോൾ '''Android''', '''iOS''' പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ ലഭ്യമാണ്. തത്സമയ വാർത്തകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, അഭിമുഖങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, സ്പോർട്സ്, സിനിമ, യാത്ര, ഭക്ഷണം തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിരവധി ഫീച്ചറുകളിലേക്ക് ഉടനടി ആക്സസ് നൽകാനാണ് ആപ്പ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/reporter-tv-unveils-new-mobile-app-to-enhance-viewer-experience/|title=Reporter TV Unveils New Mobile App to Enhance Viewer Experience|access-date=2024-11-09|date=2024-11-01|language=en-US}}</ref> ==== പ്രധാന സവിശേഷതകൾ: ==== * '''ദ്രുത വായന ഓപ്ഷൻ:''' ഏറ്റവും പുതിയ അപ്‌ഡേറ്റുകളിലേക്കുള്ള വേഗത്തിലുള്ള ആക്‌സസിനായി ഇഷ്ടാനുസൃതമാക്കാവുന്ന വാർത്താ ഫീഡ്. * '''സമഗ്രമായ കവറേജ്:''' വിനോദം, ആരോഗ്യം, ജീവിതശൈലി, തത്സമയ ടിവി എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം പ്രാദേശിക, ദേശീയ, ആഗോള ഇവൻ്റുകളിൽ നിന്നുള്ള വാർത്തകൾ. * '''ഉപയോക്തൃ-സൗഹൃദ ഇൻ്റർഫേസ്:''' എളുപ്പമുള്ള നാവിഗേഷനും കാര്യക്ഷമമായ വാർത്ത ഉപഭോഗത്തിനുമുള്ള അവബോധജന്യമായ ഡിസൈൻ. റിപ്പോർട്ടർ ടിവി മൊബൈൽ ആപ്പ് ഇവിടെ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ ലഭ്യമാണ്: * '''ആൻഡ്രോയിഡ് ആപ്പ്:''' [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.reporter.tv റിപ്പോർട്ടർ ലൈവ് ആപ്പ്] * '''iOS ആപ്പ്:''' [https://apps.apple.com/us/app/reporter-live/id6504984036?l=es-MX റിപ്പോർട്ടർ ലൈവ് ആപ്പ്] റിപ്പോർട്ടർ ടിവി ഡിജിറ്റൽ സ്‌പെയ്‌സിൽ നവീകരണം തുടരുന്നു, തത്സമയ വാർത്തകൾ ഉപയോഗിച്ച് കാഴ്ചക്കാരുടെ അനുഭവം വർധിപ്പിക്കുകയും വിശ്വസനീയമായ ഉള്ളടക്കത്തിലേക്ക് തടസ്സമില്ലാത്ത ആക്‌സസ് ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == ഓൺലൈൻ സാന്നിധ്യം == റിപ്പോർട്ടർ ടിവി അതിൻ്റെ പ്രേക്ഷകരുമായി കണക്റ്റുചെയ്യാനും വാർത്താ ഉള്ളടക്കത്തിലേക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ആക്‌സസ് നൽകാനും ശക്തമായ ഓൺലൈൻ സാന്നിധ്യം നിലനിർത്തുന്നു. * '''ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്''': https://www.reporterlive.com == സോഷ്യൽ മീഡിയ ലിങ്കുകൾ == * '''ഫേസ്ബുക്ക്''': https://www.facebook.com/reporterlive * '''X (മുമ്പ് ട്വിറ്റർ)''': https://x.com/reporter_tv * '''ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം''': https://www.instagram.com/reporterliveofficial * '''YouTube''': https://www.youtube.com/reporterlive * '''WhatsApp''': https://whatsapp.com/channel/0029VaASjaE3GJP2Co5OI120 ==അവലംബം == {{Reflist}} {{Malayalam journalism}} {{commons category|Reporter TV}} {{DEFAULTSORT:Reporter TV}} [[Category:Companies based in Kochi]] [[Category:Malayalam-language television channels]] [[Category:Television stations in Kochi]] [[Category:Television channels and stations established in 2011]] [[Category:2011 establishments in Kerala]] [[Category:Indian news websites]] {{India-tv-station-stub}} {{Kerala-stub}} {{India-tv-stub}} __സംശോധിക്കേണ്ട__ j1su9gvef5nbf9ztp4ryugdm0qzninp 4681141 4681137 2026-10-29T07:21:40Z NguoiDungKhongDinhDanh 150994 [[Special:Contributions/~2026-57760-23|~2026-57760-23]] ([[User talk:~2026-57760-23|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:Jaisonll799|Jaisonll799]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ് 4603573 wikitext text/x-wiki {{Advert}} {{Unreferenced}} {{Notability}} {{DISPLAYTITLE:റിപ്പോർട്ടർ ടി.വി}} {{prettyurl|Reporter_TV}} {{Infobox TV channel | name = റിപ്പോർട്ടർ ടി.വി | logofile = Reporter TV 2023.jpg | logosize = 150px | launch = {{Start date and age|2011|05|13|df=yes}} | network =റിപ്പോർട്ടർ ന്യൂസ്‌ നെറ്റ്‌വർക്ക് | owner = റിപ്പോർട്ടർ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനി പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് (RBC) | slogan =നീതിക്കുവേണ്ടി പോരാടുക | country = ഇന്ത്യ | language = [[മലയാളം]] | broadcast area = [[കേരളം]] | headquarters = [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]] | web = {{url|https://reporterlive.com|റിപ്പോർട്ടർ ടിവി}} | network_type = [[Satellite television|Satellite]] and [[Cable television|Cable]] <br />television network |Key people={{Unbulleted list | റോജി അഗസ്റ്റിൻ<br /><small>(ചെയർമാൻ)</small> | ജോസുകുട്ടി അഗസ്റ്റിൻ<br /><small>(വൈസ് ചെയർമാൻ)</small> | {{URL|https://antoaugustine.com/ആൻ്റോ അഗസ്റ്റിൻ}}<br /><small>(മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ)</small> | ഡോ. അരുൺ കുമാർ<br /><small>(കൺസൽട്ടിംഗ് എഡിറ്റർ)</small> | സ്മൃതി പരുത്തിക്കാട്<br /><small>(എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഡിറ്റർ)</small> | മാതു സജി<br /><small>(കോർഡിനേറ്റിംഗ് എഡിറ്റർ)</small> | ജിമ്മി ജെയിംസ്<br /><small>(ഡിജിറ്റൽ ഹെഡ്)</small> | പി.ആർ. സുനിൽ<br /><small>(റീജിയണൽ ഹെഡ്)</small> | അനിൽ ഇമ്മാനുവൽ<br /><small>(ഹെഡ് – സ്പെഷ്യൽ സ്റ്റോറികൾ)</small> }}}}[[ഇന്ത്യ]]<nowiki/>യിലെ [[കേരളം]] ആസ്ഥാനമാക്കി 24 മണിക്കൂറും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[മലയാളം ടെലിവിഷൻ ചാനലുകളുടെ പട്ടിക|മലയാളം വാർത്താ ചാനലാണ്]] റിപ്പോർട്ടർ ടിവി. [https://in.linkedin.com/company/reporter റിപ്പോർട്ടർ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനി]യുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഈ ചാനൽ പ്രാദേശിക, ദേശീയ, ആഗോള വാർത്തകളുടെ വിപുലമായ കവറേജ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. 2011 മെയ് 13-ന് ആരംഭിച്ചത് മുതൽ, രാഷ്ട്രീയം, കായികം, വിനോദം, ബിസിനസ്സ്, ആരോഗ്യം, സാങ്കേതികവിദ്യ, സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങി വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ സമയോചിതമായ അപ്ഡേറ്റുകൾ നൽകിക്കൊണ്ട്, [[മലയാളം]] സംസാരിക്കുന്ന പ്രേക്ഷകർക്ക് ഒരു വിശ്വസനീയമായ വിവര സ്രോതസ്സായി റിപ്പോർട്ടർ ടിവി മാറി. പത്രപ്രവർത്തന സമഗ്രതയോടും നൂതനമായ സംപ്രേക്ഷണത്തോടുമുള്ള ചാനലിൻ്റെ പ്രതിബദ്ധത, മത്സരാധിഷ്ഠിത മാധ്യമരംഗത്ത് അതിൻ്റെ പ്രശസ്തി ഉറപ്പിച്ചു. == ചരിത്രം == കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ മാധ്യമ പ്രവർത്തകനായ [[എം.വി. നികേഷ് കുമാർ|എം വി നികേഷ് കുമാറിൻ്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ 2011 മെയ് 13 ന് റിപ്പോർട്ടർ ടിവി ആരംഭിച്ചു. പ്രാദേശിക പ്രേക്ഷകരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റിക്കൊണ്ട് [[മലയാളം|മലയാളത്തിൽ]] വിശ്വസനീയമായ വാർത്താ കവറേജ് നൽകാനാണ് ചാനൽ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. 2023-ൽ, '''[[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ [[ഓഗ്‌മെന്റഡ് റിയാലിറ്റി|AR]]/[[വെർച്വൽ റിയാലിറ്റി|VR]]/[[Extended reality|XR]] സ്റ്റുഡിയോ''' അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് റിപ്പോർട്ടർ ടിവി ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു പുനരാരംഭത്തിന് വിധേയമായി, ആഴത്തിലുള്ള വാർത്താ പ്രക്ഷേപണത്തിലെ ഒരു നാഴികക്കല്ല് അടയാളപ്പെടുത്തി. == സാങ്കേതികവിദ്യയും നവീകരണവും == റിപ്പോർട്ടർ ടിവി അതിൻ്റെ സമാരംഭത്തിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വാർത്താ പ്രക്ഷേപണ വ്യവസായത്തിൽ HD വർക്ക്ഫ്ലോ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് തുടക്കമിട്ടു, പുതിയ ഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. ചാനലിൻ്റെ അത്യാധുനിക '''[[ഓഗ്‌മെന്റഡ് റിയാലിറ്റി|AR]]/[[വെർച്വൽ റിയാലിറ്റി|VR]]/[[Extended reality|XR]] സ്റ്റുഡിയോ''' ചലനാത്മകവും ആകർഷകവുമായ ഉള്ളടക്കത്തിലൂടെ കാഴ്ചക്കാരുടെ അനുഭവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു, ഇത് സാങ്കേതിക പുരോഗതിയോടുള്ള ചാനലിൻ്റെ പ്രതിബദ്ധതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. == നേതൃത്വം == ==== എക്സിക്യൂട്ടീവ് ടീം ==== * '''മിസ്റ്റർ ആൻ്റോ അഗസ്റ്റിൻ''': മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടറും മാനേജിംഗ് എഡിറ്ററും, മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്, സിംഗപ്പൂർ, ഇന്ത്യ എന്നിവിടങ്ങളിലെ തൻ്റെ സംരംഭക വിജയത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. * '''ശ്രീ. റോജി അഗസ്റ്റിൻ''': അഗസ്റ്റിൻ: ബോർഡിൻ്റെ ചെയർമാൻ, ചാനലിൻ്റെ തന്ത്രപരമായ കാഴ്ചപ്പാട് നയിക്കുന്നു. * '''മിസ്റ്റർ ജോസുകുട്ടി അഗസ്റ്റിൻ''': വൈസ് ചെയർമാൻ, പ്രവർത്തന സംരംഭങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ==== എഡിറ്റോറിയൽ ടീം ==== * '''ഡോ. അരുൺ കുമാർ''': കൺസൾട്ടിംഗ് എഡിറ്റർ, 20 വർഷത്തിലധികം മാധ്യമ വൈദഗ്ധ്യത്തോടെ പത്രപ്രവർത്തന സമഗ്രത ഉറപ്പാക്കുന്നു. * '''മാതു സജി''' – കോർഡിനേറ്റിംഗ് എഡിറ്റർ * '''സ്മൃതി പരുത്തിക്കാട്''': എക്‌സിക്യൂട്ടീവ് എഡിറ്റർ, സമഗ്രമായ വാർത്താ കവറേജിൻ്റെ ചുമതല.. * '''ജിമ്മി ജെയിംസ്''': ഡിജിറ്റൽ ഹെഡ്, പ്രമുഖ ഡിജിറ്റൽ സംരംഭങ്ങളും ഉള്ളടക്ക നവീകരണവും. * '''പി.ആർ. സുനിൽ''': റീജിയണൽ ഹെഡ് == കവറേജ് == റിപ്പോർട്ടർ TV വിവിധ വിഷയങ്ങളുടെ വിപുലമായ കവറേജ് നൽകുന്നു, കാഴ്ചക്കാർക്ക് സമഗ്രമായ വാർത്താ അപ്‌ഡേറ്റുകൾ ലഭിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന പ്രധാന മേഖലകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/reporter-tv-network-ropes-in-anil-ayroor-as-president/|title=Reporter TV Network ropes in Anil Ayroor as President|access-date=1 October 2024|last=Bureau|first=MN4U|date=16 March 2023|website=medianews4u.com|publisher=UPLIFT MEDIANEWS4U DIGITAL PVT LTD}}</ref> * '''ബ്രേക്കിംഗ് ന്യൂസ്''': പ്രധാനപ്പെട്ട ഇവൻ്റുകൾ വികസിക്കുമ്പോൾ അവയുടെ സമയോചിതമായ അപ്‌ഡേറ്റുകൾ കാഴ്ചക്കാർക്ക് ഏറ്റവും പുതിയ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. * '''രാഷ്ട്രീയം''': പ്രാദേശിക, ദേശീയ, അന്തർദേശീയ രാഷ്ട്രീയ സംഭവവികാസങ്ങളുടെ ആഴത്തിലുള്ള വിശകലനം, വിദഗ്ധ അഭിപ്രായങ്ങളും ഉൾക്കാഴ്ചകളും ഫീച്ചർ ചെയ്യുന്നു. * '''സ്‌പോർട്‌സ്''': സ്‌പോർട്‌സ് പ്രേമികൾക്കായി വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ഉടനീളമുള്ള പ്രധാന സ്‌പോർട്‌സ് ഇവൻ്റുകൾ, സ്‌കോറുകൾ, അപ്‌ഡേറ്റുകൾ എന്നിവയുടെ കവറേജ്. * '''വിനോദം''': സിനിമ, ടെലിവിഷൻ, സംഗീതം, സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിനോദ വ്യവസായത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തകളും ഉൾക്കാഴ്ചകളും. * '''ബിസിനസും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും''': സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കാഴ്ചക്കാരെ അറിയിക്കുന്നതിന് സാമ്പത്തിക പ്രവണതകൾ, വിപണി വികസനങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക വാർത്തകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദമായ റിപ്പോർട്ടിംഗ്. * '''ആരോഗ്യവും ജീവിതശൈലിയും''': വിവരമുള്ള ജീവിതവും ക്ഷേമവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ആരോഗ്യ സംബന്ധിയായ വിഷയങ്ങൾ, വെൽനസ് നുറുങ്ങുകൾ, ജീവിതശൈലി സവിശേഷതകൾ എന്നിവയുടെ കവറേജ്. * '''സാങ്കേതികവിദ്യ''': സാങ്കേതികവിദ്യയിലെ ഏറ്റവും പുതിയ മുന്നേറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അപ്‌ഡേറ്റുകൾ, ഗാഡ്‌ജെറ്റ് അവലോകനങ്ങൾ, സാങ്കേതിക നവീകരണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ. * '''പരിസ്ഥിതിയും സാമൂഹിക പ്രശ്‌നങ്ങളും''': പാരിസ്ഥിതിക വെല്ലുവിളികൾ, സുസ്ഥിരതാ ശ്രമങ്ങൾ, സാമൂഹിക നീതി സംരംഭങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടിംഗ്, സമൂഹത്തെ ബാധിക്കുന്ന പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നു. * '''വിദ്യാഭ്യാസം''': വിദ്യാഭ്യാസ നയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഉൾക്കാഴ്‌ചകൾ, അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അപ്‌ഡേറ്റുകൾ, എല്ലാ പ്രായക്കാർക്കുമുള്ള പഠന അവസരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ. * '''യാത്രയും സംസ്കാരവും''': യാത്രാ ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക പൈതൃകം, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഫീച്ചറുകൾ, വൈവിധ്യമാർന്ന സംസ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധവും വിലമതിപ്പും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. == അന്താരാഷ്ട്ര സാന്നിധ്യം == റിപ്പോർട്ടർ ടിവിയുടെ ഇൻ്റർനാഷണൽ ഓഫീസ് തന്ത്രപരമായി [[ദുബായ്]] മീഡിയ സിറ്റിയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ചാനലിന് അതിൻ്റെ ആഗോള വ്യാപനം വിപുലീകരിക്കാനും വിശാലമായ പ്രേക്ഷകരുമായി, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രവാസി സമൂഹവുമായി ബന്ധപ്പെടാനും അനുവദിക്കുന്നു. == അവാർഡുകളും അംഗീകാരവും == അതിൻ്റെ തുടക്കം മുതൽ റിപ്പോർട്ടർ ടിവി അതിൻ്റെ പത്രപ്രവർത്തന മികവിനും നൂതന പ്രക്ഷേപണ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾക്കും വിവിധ അംഗീകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, ഇത് ഒരു പ്രമുഖ മലയാളം വാർത്താ ചാനലെന്ന നിലയിൽ അതിൻ്റെ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചു. == ചാനൽ വിപുലീകരണ പദ്ധതികൾ == പ്രേക്ഷകരുടെ വ്യാപ്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് അനുസൃതമായി, [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[കന്നഡ]], [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]], [[ആസ്സാമീസ്]] തുടങ്ങിയ '''ഒമ്പത് പ്രാദേശിക ഭാഷ'''കളിൽ ഉള്ളടക്കം ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി റിപ്പോർട്ടർ ടിവി അതിൻ്റെ ഓഫറുകൾ വിപുലീകരിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുന്നു. ₹800 കോടിയുടെ ഗണ്യമായ ബജറ്റിൻ്റെ പിന്തുണയോടെയുള്ള ഈ സംരംഭം, പ്രോഗ്രാമിംഗിനെ വൈവിധ്യവത്കരിക്കാനും വിശാലമായ ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം നൽകാനും ലക്ഷ്യമിടുന്നു, ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള ചാനലിൻ്റെ സാന്നിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും പ്രാദേശിക മാധ്യമ രംഗത്ത് ഒരു പ്രമുഖ വാർത്താ ഉറവിടമായി സ്വയം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. {| class="wikitable sortable" |- ! style="background-color:gold" | പേര് ! style="background-color:gold" | ഭാഷ ! style="background-color:gold" | ആരംഭിക്കുന്ന തീയതി ! style="background-color:gold" | കുറിപ്പ് |- |റിപ്പോർട്ടർ TV |[[മലയാളം]] |13 മേയ് 2011 (ആരംഭിച്ചു) | |- |റിപ്പോർട്ടർ തമിഴ് |[[തമിഴ് ഭാഷ|തമിഴ്]] | rowspan="5" |നവീകരണം നടക്കുന്നു | |- |റിപ്പോർട്ടർ കന്നഡ |[[കന്നഡ]] | |- |റിപ്പോർട്ടർ തെലുങ്കു |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്കു]] | |- |റിപ്പോർട്ടർ ബംഗാളി |[[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] | |- |റിപ്പോർട്ടർ അസ്സാമി |[[ആസ്സാമീസ്|അസ്സാമി]] | |} വാർത്താ റിപ്പോർട്ടിംഗിലെ കൃത്യതയും സമയബന്ധിതവുമായ പ്രതിബദ്ധതയിലൂടെയും അത്യാധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയോടൊപ്പം, മലയാള മാധ്യമരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ സാന്നിധ്യം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് റിപ്പോർട്ടർ ടിവി കാഴ്ചക്കാർക്ക് വിശ്വസനീയമായ വിവര സ്രോതസ്സായി തുടരുന്നു. == റിപ്പോർട്ടർ ടിവി മൊബൈൽ ആപ്പ് == 2024-ലെ 68-ാമത് [[കേരളപ്പിറവി]] ദിനത്തിൻ്റെ ആഘോഷത്തിൽ, റിപ്പോർട്ടർ ടിവി അതിൻ്റെ പുതിയ മൊബൈൽ ആപ്പ് പുറത്തിറക്കി, ഇപ്പോൾ '''Android''', '''iOS''' പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ ലഭ്യമാണ്. തത്സമയ വാർത്തകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, അഭിമുഖങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, സ്പോർട്സ്, സിനിമ, യാത്ര, ഭക്ഷണം തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിരവധി ഫീച്ചറുകളിലേക്ക് ഉടനടി ആക്സസ് നൽകാനാണ് ആപ്പ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/reporter-tv-unveils-new-mobile-app-to-enhance-viewer-experience/|title=Reporter TV Unveils New Mobile App to Enhance Viewer Experience|access-date=2024-11-09|date=2024-11-01|language=en-US}}</ref> ==== പ്രധാന സവിശേഷതകൾ: ==== * '''ദ്രുത വായന ഓപ്ഷൻ:''' ഏറ്റവും പുതിയ അപ്‌ഡേറ്റുകളിലേക്കുള്ള വേഗത്തിലുള്ള ആക്‌സസിനായി ഇഷ്ടാനുസൃതമാക്കാവുന്ന വാർത്താ ഫീഡ്. * '''സമഗ്രമായ കവറേജ്:''' വിനോദം, ആരോഗ്യം, ജീവിതശൈലി, തത്സമയ ടിവി എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം പ്രാദേശിക, ദേശീയ, ആഗോള ഇവൻ്റുകളിൽ നിന്നുള്ള വാർത്തകൾ. * '''ഉപയോക്തൃ-സൗഹൃദ ഇൻ്റർഫേസ്:''' എളുപ്പമുള്ള നാവിഗേഷനും കാര്യക്ഷമമായ വാർത്ത ഉപഭോഗത്തിനുമുള്ള അവബോധജന്യമായ ഡിസൈൻ. റിപ്പോർട്ടർ ടിവി മൊബൈൽ ആപ്പ് ഇവിടെ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ ലഭ്യമാണ്: * '''ആൻഡ്രോയിഡ് ആപ്പ്:''' [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.reporter.tv റിപ്പോർട്ടർ ലൈവ് ആപ്പ്] * '''iOS ആപ്പ്:''' [https://apps.apple.com/us/app/reporter-live/id6504984036?l=es-MX റിപ്പോർട്ടർ ലൈവ് ആപ്പ്] റിപ്പോർട്ടർ ടിവി ഡിജിറ്റൽ സ്‌പെയ്‌സിൽ നവീകരണം തുടരുന്നു, തത്സമയ വാർത്തകൾ ഉപയോഗിച്ച് കാഴ്ചക്കാരുടെ അനുഭവം വർധിപ്പിക്കുകയും വിശ്വസനീയമായ ഉള്ളടക്കത്തിലേക്ക് തടസ്സമില്ലാത്ത ആക്‌സസ് ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == ഓൺലൈൻ സാന്നിധ്യം == റിപ്പോർട്ടർ ടിവി അതിൻ്റെ പ്രേക്ഷകരുമായി കണക്റ്റുചെയ്യാനും വാർത്താ ഉള്ളടക്കത്തിലേക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ആക്‌സസ് നൽകാനും ശക്തമായ ഓൺലൈൻ സാന്നിധ്യം നിലനിർത്തുന്നു. * '''ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്''': https://www.reporterlive.com == സോഷ്യൽ മീഡിയ ലിങ്കുകൾ == * '''ഫേസ്ബുക്ക്''': https://www.facebook.com/reporterlive * '''X (മുമ്പ് ട്വിറ്റർ)''': https://x.com/reporter_tv * '''ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം''': https://www.instagram.com/reporterliveofficial * '''YouTube''': https://www.youtube.com/reporterlive * '''WhatsApp''': https://whatsapp.com/channel/0029VaASjaE3GJP2Co5OI120 ==അവലംബം == {{Reflist}} {{Malayalam journalism}} {{commons category|Reporter TV}} {{DEFAULTSORT:Reporter TV}} [[Category:Companies based in Kochi]] [[Category:Malayalam-language television channels]] [[Category:Television stations in Kochi]] [[Category:Television channels and stations established in 2011]] [[Category:2011 establishments in Kerala]] [[Category:Indian news websites]] {{India-tv-station-stub}} {{Kerala-stub}} {{India-tv-stub}} __സംശോധിക്കേണ്ട__ hdo0zd6jqsbpbf3mngllo8r7bm8mqjq 0 138835 4681138 3800139 2026-10-29T07:11:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681138 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bald Eagle}} {{Taxobox|name=കഷണ്ടിപ്പരുന്ത്|status=LC|status_ref=<ref name="IUCN">{{IUCN2010.4|assessors=[[BirdLife International]]|year= 2009.0|id=144341 |title=Haliaeetus leucocephalus|downloaded= 2009-08-08}}</ref> |status_system=iucn3.1 |image=Haliaeetus leucocephalus -Skagit valley-8-2c.jpg |image_caption=അമേരിക്കയിലെ സ്സ്കാജിറ്റ് താഴ്വരയിൽ നിന്നും. |regnum=[[Animal]]ia |phylum=[[Chordate|കോർഡാറ്റ]] |classis=[[Bird|പക്ഷികൾ]] |ordo=[[Accipitriformes]] |familia=[[Accipitridae|അസിപിട്രിഡൈ]] |genus=''[[Sea eagle (bird)|Haliaeetus]]'' |species='''''H. leucocephalus''''' |binomial=''Haliaeetus leucocephalus'' |binomial_authority=[[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766|subdivision_ranks=[[Subspecies]] |subdivision_ranks = [[Subspecies]] |subdivision= ഇവിടെ കാണുക [[#വർഗ്ഗീകരണം|വർഗ്ഗീകരണം]] * ''H. l. leucocephalus'' – Southern Bald Eagle * ''H. l. washingtoniensis'' – Northern Bald Eagle |synonyms=''Falco leucocephalus'' {{Taxobox_authority|author = Linnaeus|date=1766}} |range_map=Distribution H. leucocephalus.png |range_map_width=300px |range_map_caption=Bald Eagle range <div style="padding-left:100px; text-align:left;"> {{legend|#b13f31|border=1px solid #978e73|Breeding resident}} {{legend|#ce6256|border=1px solid #978e73|Breeding summer visitor,}} {{legend|#e58e7b|border=1px solid #978e73|Winter visitor}} {{legend|#f2c1ad|border=1px solid #978e73|On migration only}} <small>Star: accidental records</small></div>}} [[File:Haliaeetus leucocephalus MHNT.ZOO.2010.11.96.5.jpg|thumb| ''Haliaeetus leucocephalus'']] [[വടക്കേ അമേരിക്ക|വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ]] കാണപ്പെടുന്ന ഒരിനം കടൽപ്പരുന്താണ് '''വെള്ളത്തലയൻ കടൽപ്പരുന്ത്''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]:Bald Eagle). [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ]] ദേശീയ പക്ഷിയും ദേശീയ ചിഹ്നവും ഇതാണ്. ഇവയിൽ രണ്ട് ഉപവിഭാഗങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. [[കാനഡ]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[അലാസ്ക]], [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയുടെ]] വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഇവയെ കണ്ടുവരുന്നത്. ഭക്ഷ്യലഭ്യതയുള്ള വലിയ ജലാശയങ്ങളുടെ സമീപമായി പ്രായം ചെന്ന വൃക്ഷങ്ങളിലാണ് ഇവ താമസിക്കറുള്ളത്. വെളുത്ത തലയും രോമമില്ലാത്ത കഴുത്തുമായ ഇവ കഷണ്ടിപ്പരുന്തെന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ]] ഈ പരുന്തുകളുടെ എണ്ണം ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞു വന്നിരുന്നു.1995 ജൂലൈ 12ന് വംശനാശ സംഭവിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ജീവികളുടെ പട്ടികയിൽ പെടുത്തി ഇവയെ സംരക്ഷിക്കാൻ അമേരിക്കൻ സർക്കാർ തീരുമാനിച്ചതിനു ശേഷം എണ്ണത്തിൽ പുരോഗതിയുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. 2007 ജൂൺ 28 ന് ഇവയെ ആ പട്ടികയിൽ നിന്നും നീക്കുകയും ചെയ്തു. Bald എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കിന്റെ പഴയ അർത്ഥം ''വെള്ളത്തലയൻ'' എന്നാണ്, അതിൽ നിന്നാണിവയ്ക്ക് Bald Eagle എന്ന പേരു വന്നത്, യഥാർത്ഥത്തിൽ കഷണ്ടിപ്പരുന്തുകൾക്ക് [[കഷണ്ടി|കഷണ്ടിയില്ല]]. == വിവരണം == പ്രായപൂർത്തിയായ പരുന്തിന്റെ തൊങ്ങലിന് തവിട്ടുനിറവും തലയ്ക്കും വാലിനും വെള്ള നിറവുമാണ്. വാല് സാമാന്യം നീളമുള്ളതും അറ്റം കൂർത്തുവാണുള്ളത്. പിടയും പൂവനും കാഴ്ചയിൽ ഒരേപോലെയിരിക്കുമെങ്കിലും ആൺ പരുന്തുകൾക്ക് പെൺപരുന്തുകളേക്കാൾ 25 ശതമാനം വലിപ്പം കുറവാണ്.<ref name=hbw/> ചുണ്ടിനും കാല്പാദങ്ങൾക്കും കൺപോളകൾക്കും തെളിഞ്ഞ മഞ്ഞ നിറമാണ്. കാലുകളിൽ രോമങ്ങൾ കാണപ്പെടാറില്ല, കണങ്കാൽ ചെറുതും കരുത്തുറ്റതുമാണ്, വലിപ്പമുള്ള നഖങ്ങളും ഇവയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. ഇരയുടെ മർമ്മഭാഗത്ത് മുൻ നഖങ്ങൾ ആഴ്ത്തിയിറക്കിയാണ് ഇവ വേട്ടയാടുന്ന ഇരകളെ റാഞ്ചിയെടുക്കുന്നത്.<ref name="ADW">{{cite web|url=http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Haliaeetus_leucocephalus.html|title=Bald Eagle ''Haliaeetus leucocephalus''|publisher=University of Michigan Museum of Geology|author=Harris|accessdate= 2007-06-21}}</ref> കൊക്കുകൾ വലിപ്പമുള്ളതും കൊളുത്തുപോലെ വളഞ്ഞതുമാണ്. കൊക്കിന്റെ മുകളിലെ ചർമ്മത്തിന് മഞ്ഞ നിറമാണുള്ളത്.<ref name="Cornell"/> പ്രായപൂർത്തി(ലൈംഗിക വളർച്ച)യെത്താത്ത പരുന്തുകളുടെ തൊങ്ങൽ വെള്ളപ്പുള്ളികളോട് കൂടിയ തവിട്ട് നിറത്തിലാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ പരുന്തുകൾ പൂർണ്ണ വളർച്ചയെത്തുന്നത് നാലാം വർഷമാണങ്കിൽകൂടിയും ചെറിയൊരു ശതമാനം മൂന്നാം വർഷത്തിൽ പൂർണ്ണവളർച്ചയെത്താറുണ്ട്.<ref name=hbw/><ref name="ADW"/> കഷണ്ടിപ്പരുന്തുകളെയും [[സുവർണ്ണപ്പരുന്ത്|സുവർണ്ണപ്പരുന്തുകളേയും]] തിരിച്ചറിയാൻ ഏറ്റവും എളുപ്പം തലയുടെ വലിപ്പം വച്ചാണ്. സുവർണ്ണപ്പരുന്തുകൾക്ക് വലിപ്പമുള്ള തലയും ചുണ്ടുമാണ്, കാലുകൾ പൂർണ്ണമായി രോമാവൃതമായിരിക്കുകയുമില്ല.<ref name="sibley">[[David Allen Sibley|Sibley, D.]] (2000). ''[[The Sibley Guide to Birds]]''. [[National Audubon Society]] ISBN 0-679-45122-6 p.127</ref> വലിപ്പം കൂടിയ പക്ഷിയായ കഷണ്ടിപ്പരുന്ത് ഏകദേശം 70-102 സെ.മി. വരെ വലിപ്പം വയ്ക്കുന്നു. ചിറക് മുഴുവനായി വിടർത്തിപ്പിടിച്ചാൽ 1.68 -2.44 മീറ്റർ വരെ നീളം ഉണ്ടാകും. 2.5- 7 കിലോഗ്രാം വരെയാണ് തൂക്കം വയ്ക്കുന്നത്; ആൺ പരുന്തുകളെക്കാൾ വലിപ്പം പെൺപരുന്തുകൾക്കാണ്. ആൺ പെൺ പരുന്തുകളുടെ ശരാശരി ഭാരം 4.1 കി.ഗ്രാമും 5.8 കി.ഗ്രാമുമാണ്.<ref name="hbw">del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J., eds. (1994). ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' Vol. 2. Lynx Edicions, Barcelona ISBN 84-87334-15-6.</ref><ref>{{cite book | last =Bird | first =D.M. | authorlink = | coauthors = | title =The Bird Almanac: A Guide to Essential Facts and Figures of the World's Birds | publisher =Firefly Books | year =2004 | location =Ontario | pages = | url =https://archive.org/details/birdalmanacguide00bird| isbn =1552979253}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eagles.org/moreabout.html |title=Bald Eagle Facts and Information |publisher=Eagles.org |date= |accessdate=2008-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080730055210/http://www.eagles.org/moreabout.html |archivedate=2008-07-30 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ആവാസമേഖലയ്ക്കനുസരിച്ച് വലിപ്പത്തിലും പ്രകടമായ വ്യത്യാസം കാണുന്നുണ്ട്. [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിൽ]] കാണപ്പെടുന്ന പരുന്തുകളാണ് ഈക്കൂട്ടത്തിൽ വലിപ്പം കുറഞ്ഞവർ. പൂർണ്ണവളർച്ചയെത്തിയ ആൺ പരുന്തുകൾക്ക് 2.3 കിലോഗ്രാം തൂക്കവും ചിറകുകൾ വിരിച്ചാൽ1.8 മീറ്റർ നീളവുമുണ്ടാകും. [[അലാസ്ക|അലാസ്കയിൽ]] കാണപ്പെടുന്നവയ്ക്കാണ് വലിപ്പം കൂടുതലുള്ളത്, പെൺപരുന്തുകൾക്ക് 7.5 കിലോഗ്രാം തൂക്കവും ചിറകുവിരിക്കുമ്പോൾ 2.4 മീറ്റർ നീളവുമുണ്ടാകും.<ref name="Cornell">{{cite web|url=http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Bald_Eagle_dtl.html|title=Bald Eagle, ''Haliaeetus leucocephalus''|publisher=Cornell Lab of Ornithology|accessdate=2007-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070602164739/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Bald_Eagle_dtl.html|archive-date=2007-06-02|url-status=dead}}</ref> പ്രധാന ഭക്ഷണം മത്സ്യങ്ങളാണങ്കിൽ കൂടിയും പരിസ്ഥിതിയുടെ വ്യതിയാനങ്ങളോടു പൊരുത്തപ്പെട്ട് മറ്റു ഭക്ഷണങ്ങളും ഇവ ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. വെള്ളത്തിനു മുകളിലൂടെ പറന്ന് മത്സ്യങ്ങളെ റാഞ്ചിയെടുത്താണ് ആഹാരമാക്കുന്നത്. നാലു മുതൽ അഞ്ച് വയസ്സാകുമ്പോഴേക്കും ഇവയുടെ ലൈംഗിക വളർച്ച പൂർണ്ണമാകും. സ്വതന്ത്രമായി ജീവിയ്ക്കുന്ന പരുന്തുകളുടെ ശരാശരി ആയുസ്സ് 20 വയസ്സാണ്, കൂട്ടിലടച്ച് വളർത്തുന്നവയുടെ ആയുസ്സ് ഇതിലും കൂടുതലാണ്.<ref name=sop>{{cite web|url=http://www.bsc-eoc.org/regional/oneaglefacts.html|title=Bald Eagle Fact Sheet|publisher=Southern Ontario Bald Eagle Monitoring Project|accessdate=2008-06-30|archive-date=2008-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511232457/http://www.bsc-eoc.org/regional/oneaglefacts.html|url-status=dead}}</ref> ന്യൂയോർക്കിൽ വളർത്തിയിരുന്ന ഒരു പരുന്ത് 50 വർഷത്തോളം ജീവിച്ചിരുന്നു. ഇവയുടെ ആയുർദൈർഘ്യത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ജീവിയ്ക്കുന്ന ചുറ്റുപാടുകളും ഒരു ഘടകമാണ്.<ref name=sop/> വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പക്ഷികളിൽ ഏറ്റവും വലിപ്പമുള്ള കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നത് വെള്ളത്തലയൻ കടൽപ്പരുന്താണ്. ഏകദേശം 4മീറ്റർ ആഴത്തിൽ 2.5 മീറ്റർ വിസ്താരത്തിലുള്ള ഈ കൂടുകൾക്ക് 1.1 ടണ്ണോളം ഭാരവും വരും.<ref name=hbw/> ഈ പരുന്തുകളുടെ ചില​പ്പ് ഒരു തരം അടഞ്ഞ ചൂളമടി പോലെയാണ്, പ്രായപൂർത്തിയാകുന്തോറും ഇവയുടെ ശബ്ദത്തിന്റെ തീവ്രത കുറഞ്ഞു വരുന്നു.<ref name="sibley"/> == വർഗ്ഗീകരണം == മുതിർന്ന പരുന്തുകളുടെ തലയിലെ തൂവലിന്റെ നിറത്തിൽ നിന്നാണ് [[കടൽ‌പ്പരുന്ത്|കടൽ‌പ്പരുന്തുകളുടെ]] ജനുസ്സിൽ‌പ്പെട്ട ഇവയുടെ സാധാരണ നാമവും ശാസ്ത്രീയ നാമവൂം വന്നത്. ''Bald'' എന്ന ആംഗലേയ വാക്ക് ''piebald'' എന്ന വാക്കിൽ നിന്നുമാണ് ഒരുത്തിരിഞ്ഞുവന്നിട്ടുള്ളത്. വെള്ളത്തലയൻ കടൽപ്പരുന്തുകളുടെ തലയ്ക്കും വാലിനും വെള്ളനിറവും ശരീരം ഇരുണ്ട നിറത്തിലുമാണ്, ശരീരത്തിൽ ഇങ്ങനെ ഇടകലർന്ന നിറമുള്ളതിനാലാണ് ഇവയെ ആദ്യം ''Piebald Eagle'' എന്നു വിളിച്ചത്.<ref>{{cite book|last=Dudley|first=Karen |title=Bald Eagles|url=https://archive.org/details/baldeagles00dudl|publisher=Raintree Steck-Vaughn Publishers|year=1998|page=[https://archive.org/details/baldeagles00dudl/page/n10 7]|isbn=0817245715}}</ref> വെള്ളത്തലയൻ പരുന്തുകളുടെ ശാസ്ത്രീയ നാമം ഹാലിയേറ്റസ് ലേയൂകോസിഫലസ് (Haliaeetus leucocephalus) എന്നാണ്. ഹാലിയേറ്റസ് എന്നത് കടൽപ്പരുന്തിന്റെ ലാറ്റിലിനുള്ള പേരാണ്( ലാറ്റിനിൽ ഈ പേരു വന്നത് പുരാതൻ ഗ്രീക്ക് പദമായ haliaetos-ൽ നിന്നാണ്). ലേയൂകോസിഫലസ്(ലാറ്റിൻ) എന്നതും പഴയ ഗ്രീക്ക് വാക്കുകളായ λευκος(ലേയൂകോസ്-''വെള്ള''), κεφαλη(കെഫാലെ-''തല'') ചേർന്നുണ്ടായതാണ്.<ref name="Georgia">{{cite web|url=http://nationalzoo.si.edu/Animals/Whats_in_a_name/default.cfm?id=19|author=Joshua Dietz|title=What's in a Name|publisher=Smithsonian National Zoological Park|accessdate=August 19, 2007|archive-date=2012-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120819144407/http://nationalzoo.si.edu/Animals/Whats_in_a_name/default.cfm?id=19|url-status=dead}}</ref><ref name="Liddell 1980">{{cite book | author = [[Henry George Liddell|Liddell, Henry George]] and [[Robert Scott (philologist)|Robert Scott]] | year = 1980 | title = [[A Greek-English Lexicon]] (Abridged Edition) | publisher = [[Oxford University Press]] | location = United Kingdom | isbn = 0-19-910207-4}}</ref> സ്വീഡിഷ് ജന്തുശാസ്ത്രഞ്ജനായിരുന്ന [[കാൾ ലിനേയസ്|ലിനേയസ്]] പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[കാൾ ലിനേയസ്#സിസ്റ്റെമാ നാച്യുറേ|സിസ്റ്റെമാ നാച്യുറേ]] എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഫാൽകോ ലേയൂകോസിഫലസ് എന്ന ഭാഗത്ത് വെള്ളത്തലയൻ കടൽപ്പരുന്തുകളെപ്പറ്റി പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{In lang|la}} {{cite book | last=Linnaeus | first=Carolus | authorlink=Carolus Linnaeus | title=Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio duodecima, reformata. | publisher=Holmiae. (Laurentii Salvii). | year=1766| pages=}}</ref> ജീവജാലങ്ങളെ ആദ്യമായി പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളുമായിട്ട് തരംതിരിച്ചത് ഇദ്ദേഹമാണ്. വെള്ളത്തലയൻ കടൽപ്പരുന്തുകളിൽ രണ്ട് ഉപവിഭാഗങ്ങളാണുള്ളത്:<ref name=hbw/><ref name="ITIS">{{cite web|url=http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=175420|title=''Haliaeetus leucocephalus''|publisher=Integrated Taxonomic Information System|accessdate=2007-06-21}}</ref> * '''ഹാലിയേറ്റസ് ലേയൂകോസിഫലസ് ലേയൂകോസിഫലസ്''' - (ലിനേയസ് 1766) അമേരിക്കയുടെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലാണിവയെ കാണപ്പെടുന്നത്, പ്രധാനമായും കാലിഫോർണിയ സാൻഫ്രാൻസിസ്കോ എന്നിവിടങ്ങളിൽ.<ref name="Pacific"/><ref name="ESRP"/> * '''ഹാലിയേറ്റസ് ലേയൂകോസിഫലസ് വാഷിംഗ്ടണിയെൻസിസ്''' - (ഔഡുബോൻ 1827) ദക്ഷിണഭാഗങ്ങളിൽ കാണപ്പേടുന്നവയേ അപേക്ഷിച്ച് വലിപ്പം കൂടിയ ഇനങ്ങളാണിവ.<ref name="Pacific">{{cite web | title =Bald Eagle ''Haliaeetus leucocephalus'' | publisher =The Pacific Wildlife Foundation | url =http://www.pwlf.org/baldeagle.htm | accessdate =2007-06-27 | archive-date =2007-07-04 | archive-url =https://web.archive.org/web/20070704043926/http://www.pwlf.org/baldeagle.htm | url-status =dead }}</ref> അമേരിക്കയുടെ ഉത്തരഭാഗങ്ങളിലാണ് പ്രധാന ആവാസ മേഖല, കൂടുതലായും കാനഡ, അലാസ്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽ.<ref name=hbw/><ref name="ESRP">{{cite web | author =Brown, N. L. | title =Bald Eagle ''Haliaeetus leucocephalus'' | publisher =Endangered Species Recovery Program | url =http://esrpweb.csustan.edu/speciesprofiles/profile.php?sp=hale | accessdate =2007-08-20 | archive-date =2006-09-12 | archive-url =https://web.archive.org/web/20060912000326/http://esrpweb.csustan.edu/speciesprofiles/profile.php?sp=hale | url-status =dead }}</ref> == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പരുന്തുകൾ]] k93zza2km8468vg5h4ncggpjbqvi4pe 0 155210 4680987 4680875 2026-10-28T13:38:16Z TheWikiholic 77980 [[Special:Contributions/~2026-57468-05|~2026-57468-05]] ([[User talk:~2026-57468-05|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ് 4671600 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Fahadh Faasil}} {{Infobox actor | name = ഫഹദ് ഫാസിൽ | image = Fahadh Faasil at Kuttanpillayude Sivarathri Audio launch.jpg | caption = ഫഹദ് ഫാസിൽ 2018ഇൽ | birth_name = അബ്ദുൽ ഹമീദ് മുഹമ്മദ് ഫഹദ് ഫാസിൽ | birth_date = {{birth date and age|1982|8|8}}<ref>[https://www.facebook.com/fahadh.faasil.9/info ഫഹദ് ഫാസിൽ – ഫേസ്ബുക്ക് ഇൻഫോ]</ref> | birth_place = [[ആലപ്പുഴ]] | residence = [[ആലപ്പുഴ]] | yearsactive = 2002 – ഇതുവരെ | deathdate = | deathplace = | occupation = ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവ്, നിർമ്മാതാവ് | othername = ഷാനു | spouse= [[നസ്രിയ നസീം]]<ref>{{cite web|last=വിവാഹിതരായി|first=ഫഹദ് ഫാസിലും നസ്രിയയും|title=ഫഹദ് ഫാസിലും നസ്രിയയും വിവാഹിതരായി|url=http://www.indiavisiontv.com/2014/08/21/347150.html|work=21 ഓഗസ്റ്റ് 2014|publisher=ഇന്ത്യാവിഷൻ|accessdate=2014 ഓഗസ്റ്റ് 21|archive-date=2014-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823073518/http://www.indiavisiontv.com/2014/08/21/347150.html|url-status=dead}}</ref> (2014മുതൽ) | parents = [[Fazil (director)|ഫാസിൽ]] <br> റോസിന ഫാസിൽ | relatives = [[ഫർഹാൻ ഫാസിൽ]] (സഹോദരൻ) | awards = }} മലയാള സിനിമാ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു നടനും നിർമാതാവും ആണ് ഫഹദ് ഫാസിൽ '''(ജനനം: 8 ഓഗസ്റ്റ് 1982)'''. ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും നേടിയിട്ടുള്ള ഫഹദ് മലയാളത്തിന് പുറമെ തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. == ജീവിതരേഖ == പ്രശസ്ത മലയാള സിനിമ സംവിധായകൻ [[ഫാസിൽ| ഫാസിലിൻ്റെയും]] റോസീനയുടേയും മകനായി 1982 ഓഗസ്റ്റ് 8ന് [[ആലപ്പുഴ]]യിൽ ജനിച്ചു. മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവായ [[ഫർഹാൻ ഫാസിൽ]] സഹോദരനാണ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ ചോയ്സ് സ്ക്കൂളിലും , [[ഊട്ടി]] ലൗഡേലിലുള്ള [[ലോറൻസ് സ്കൂൾ, ലവ്ഡേൽ|ലോറൻസ് സ്ക്കൂളിലുമായാണ്]] ഫഹദ് സ്ക്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്. അതിനുശേഷം എസ്.ഡി.കോളേജിൽ നിന്നും ബി.കോം.ബിരുദം എടുത്തു. മിയാമി സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും ബിരുദാനന്തരബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. ഫഹദിന്റെ ആദ്യചിത്രം ''[[കൈയെത്തും ദൂരത്ത്]]'' കാര്യമായ ചലനങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടാക്കിയില്ലെങ്കിലും അതിലെ മനോഹരമായ ഗാനങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് പഠനത്തിനായി വിദേശത്തേക്കു പോയ ഫഹദ്, തിരിച്ചു വരുന്നത് മലയാള സിനിമയിലെ നവീന സംരംഭമായ ''കേരള കഫേ'' എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ്. "ഇതിലെ മൃത്യഞ്ജയം" എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ ഫഹദ് തന്റെ തിരിച്ചുവരവറിയിച്ചു. തുടർന്ന് ബി.ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ്റെ ''പ്രമാണി'' എന്ന സിനിമയിൽ മമ്മൂട്ടിക്കൊപ്പം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷം ചെയ്തു. ''കോക്ക്ടെയിൽ'' എന്ന സിനിമയിലാണ് ഫഹദ് ഫാസിലെന്ന പുത്തൻ താരോദയത്തിൻ്റെ പ്രതിഭകൾ ദൃശ്യമായത് ഫഹദ് അവതരിപ്പിച്ച ബിസിനസുകാരൻ ഏറെ പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി. ലാലിൻ്റെ ''ടൂർണമെൻറ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം മികച്ചതായിരുന്നു എങ്കിലും സിനിമ വിജയിക്കാഞ്ഞത് കാരണം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല. അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ ഫഹദിൻ്റെ ഏറ്റവും മികച്ച വേഷങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത് ''ചാപ്പാ കുരിശ്'', ''22 ഫീമെയ്ൽ കോട്ടയം'', ''ഡയമെണ്ട് നെക്ലേസ്'' എന്നീ സിനിമകളാണ്. ഈ മൂന്നു സിനിമകൾ റിലീസായതോടെ മലയാളത്തിലെ പുതു നായകസങ്കൽപ്പങ്ങൾക്ക് മാറ്റം വരുത്തി കൊണ്ട് ജനപ്രിയ യുവതാരമായി ഫഹദ് ഫാസിൽ മാറി. സ്വാഭാവികമായ നടനവും ഡബ്ബിംഗുമാണ് ഫഹദിൻ്റെ കഥാപാത്രങ്ങളെ ശക്തമാക്കുന്നതെന്ന് പൊതുവെ നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. * [[ഡയമണ്ട് നെക്‌ലെയ്സ്|ഡയമണ്ട് നെക്‌ലേസ്]] * [[22 ഫീമെയിൽ കോട്ടയം|22 ഫീമെയിൽ കോട്ടയം]] * [[അന്നയും റസൂലും]] * [[ആമേൻ (ചലച്ചിത്രം)|ആമേൻ]] * [[ഒരു ഇന്ത്യൻ പ്രണയകഥ]] * ''[[ഇയ്യോബിന്റെ പുസ്തകം (ചലച്ചിത്രം)|ഇയ്യോബിന്റെ പുസ്തകം]]'' * [[ബാംഗ്ലൂർ ഡെയ്സ്]] * [[മഹേഷിന്റെ പ്രതികാരം]] * [[തൊണ്ടിമുതലും ദൃക്സാക്ഷിയും]]<ref>[http://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2017/06/29/thondi-muthalum-driksakshiyum-must-watch-reasons.html Thondimuthalum Driksakshiyum Review in Malayalam]</ref> എന്നീ സിനിമകളാണ് ഫഹദിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റു ചിത്രങ്ങൾ. ==സ്വകാര്യ ജീവിതം== ചലച്ചിത്രനടി [[നസ്രിയ നസീം|നസ്രിയ നസീമുമായി]] 21 ഓഗസ്റ്റ് 2014ൽ വിവാഹിതരായി. ''[[തൊണ്ടിമുതലും ദൃക്സാക്ഷിയും]]'' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള [[ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം 2017|2017-ലെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും]], <ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/national-film-awards-2018/national-film-award-65th-national-film-award-best-actor-movie-director-indian-cinema--1.2739802 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-04-13 |archive-date=2018-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180414040544/http://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/national-film-awards-2018/national-film-award-65th-national-film-award-best-actor-movie-director-indian-cinema--1.2739802 |url-status=dead }}</ref> 2019 - ൽ ''കുമ്പളങ്ങി നൈറ്റ്സ്'' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച സ്വഭാവനടനുള്ള [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം 2019|കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരവും]] ലഭിച്ചു. <ref name="Mathrubhumi">{{cite news |title=സുരാജ് മികച്ച നടൻ, കനി കുസൃതി നടി; വാസന്തി മികച്ച ചിത്രം |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/state-film-awards-2020/kerala-state-film-awards-2020-ak-balan-best-actress-actor-film-malayala-cinema-1.5126595 |accessdate=13 ഒക്ടോബർ 2020 |work=Mathrubhumi |publisher=മാതൃഭൂമി |language=en |archive-date=2020-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201013132443/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/state-film-awards-2020/kerala-state-film-awards-2020-ak-balan-best-actress-actor-film-malayala-cinema-1.5126595 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/287826/ |title=ദിലീപ് നടൻ, ശ്വേത-നടി, ഇന്ത്യൻ റുപ്പി മികച്ച ചിത്രം |access-date=2012-07-19 |archive-date=2014-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305125805/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/287826 |url-status=dead }}</ref> ==അവാർഡുകൾ== ===ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡ്=== * മികച്ച സഹനടൻ * ടേക്ക് ഓഫ് 2014 ===സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് === * മികച്ച നടൻ * ആർട്ടിസ്റ്റ് 2013 * നോർത്ത് 24 കാതം 2013 * മികച്ച സ്വഭാവനടൻ * അകം 2011 * ചാപ്പാ കുരിശ് 2014 *'''2019:'''മികച്ച സ്വഭാവനടൻ - [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം 2019]]<ref name="Mathrubhumi"/> *'''2017:'''മികച്ച സഹനടൻ - [[ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം 2017]] *'''2013:'''മികച്ച നടൻ - [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം 2013]] *'''2013:'''മികച്ച നടൻ (മലയാളം)- [[61-മത്‌ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം സൗത്ത്]] *'''2012:'''മികച്ച നടൻ (മലയാളം)- [[60-മത്‌ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം സൗത്ത്]] *'''2011:'''മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടൻ - [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം 2011]] == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == ===മലയാളം=== {| class = "wikitable" ! വർഷം !! സിനിമ !! കഥാപാത്രം !! കുറിപ്പുകൾ |- | 1992 || [[പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്]] ||ബാലതാരം || |- | 2002 || [[കൈയെത്തും ദൂരത്ത്]] || സച്ചിൻ മാധവൻ || |- | 2009 || [[കേരള കഫെ]] || പത്രപ്രവർത്തകൻ || 8 വർഷത്തെ ഇടവേളക്കു ശേഷം അഭിനയിച്ച ചിത്രം. ഉപചിത്രം - മൃത്യുഞ്ജയം |- | rowspan="4"| 2010 || [[പ്രമാണി]] || ബോബി|| സഹനടൻ. |- | [[കോക്ക്ടെയിൽ (ചലച്ചിത്രം)|കോക്ക്ടെയ്‌ൽ]] || നവീൻ കൃഷ്ണമൂർത്തി || അരുൺ കുമാറിന്റെ ആദ്യ ചിത്രം. |- | [[ടൂർണമെന്റ്]] || വിശ്വനാഥൻ || |- | [[ബെസ്റ്റ് ഓഫ് ലക്ക്]] || ഫഹദ് ഫാസിൽ || അതിഥി വേഷം |- |rowspan="2"| 2011 || [[ചാപ്പാ കുരിശ്]] || അർജുൻ || |- | [[ഇന്ത്യൻ റുപ്പി (ചലച്ചിത്രം)|ഇന്ത്യൻ റുപ്പി]] || മുനീർ || അതിഥിതാരം |- | rowspan="4"| 2012 || [[Padmasree Bharat Dr. Saroj Kumar|പത്മശ്രീ ഭരത് ഡോ: സരോജ് കുമാർ]] || അലക്സ് സാമുവൽ || |- | [[22 ഫീമെയിൽ കോട്ടയം]] || സിറിൽ സി. മാത്യു|| |- | [[ഡയമണ്ട് നെക്‌ലേസ്]] || ഡോ. അരുൺ കുമാർ || |- | [[ഫ്രൈഡേ (ചലച്ചിത്രം)|ഫ്രൈഡേ]] || ബാലു || |- | rowspan="12"|2013 || [[അന്നയും റസൂലും]] || റസൂൽ || |- | [[നത്തോലി ഒരു ചെറിയ മീനല്ല]] || പ്രേമൻ, നരേന്ദ്രൻ || |- | [[ആമേൻ (ചലച്ചിത്രം)|ആമേൻ]] || സോളമൻ || |- | [[റെഡ്‌ വൈൻ]] || സി.വി. അനൂപ്‌ || |- | [[ഇമ്മാനുവൽ (ചലച്ചിത്രം)|ഇമ്മാനുവൽ]] || ജീവൻ രാജ് || |- | [[അകം]] || ശ്രീനി || |- | [[5 സുന്ദരികൾ]] || അജ്മൽ || ഉപചിത്രം - ആമി. |- | [[ഒളിപ്പോര്]] || അജയൻ (ഒളിപ്പോരാളി) || |- | ''[[Artist (film)|ആർട്ടിസ്റ്റ്]]'' || മൈക്കിൾ ആന്റണി || <ref>{{cite web |author=Athira M. |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/art-of-romance/article4557941.ece |title=Art of romance |publisher=The Hindu |date=2013-03-28 |accessdate=2013-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130404194947/http://www.thehindu.com/features/cinema/art-of-romance/article4557941.ece |archive-date=2013-04-04 |url-status=dead}}</ref> |- | ''[[നോർത്ത് 24 കാതം]]'' || ഹരികൃഷ്ണൻ || <ref name="indiatimes1">{{cite web |author=TNN Mar 13, 2013, 12.00AM IST |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-13/parties/37651914_1_fahadh-faasil-muhurth-iyer |title=Muhurth of Fahadh Faasil starrer Iyer in Pakistan in Kochi – Times Of India |publisher=Articles.timesofindia.indiatimes.com |date=2013-03-13 |accessdate=2013-04-14 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202114143/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-13/parties/37651914_1_fahadh-faasil-muhurth-iyer |url-status=dead }}</ref> |- | [[D Company (film)|ഡി കമ്പനി]] || ഡോ. സുനിൽ മാത്യൂ || ഉപചിത്രം - ഡേ ഓഫ് ജഡ്ജ്മെന്റ്. |- | [[ഒരു ഇന്ത്യൻ പ്രണയകഥ]] || അയ്മനം സിദ്ധാർത്ഥൻ || |- | rowspan="5"|2014|| [[1 ബൈ റ്റു]] || യൂസഫ് മരക്കാർ || |- | [[ഗോഡ്സ് ഓൺ കൺട്രി]] || മനു || |- | [[ബാംഗ്ലൂർ ഡെയ്സ്]] || ശിവ ദാസ്‌ || |- | [[മണി രത്നം (ചലച്ചിത്രം)|മണി രത്നം]] || നീൽ ജോൺ സാമുവൽ || |- | [[ഇയ്യോബിന്റെ പുസ്തകം (ചലച്ചിത്രം)|ഇയ്യോബിന്റെ പുസ്തകം]] || അലോഷി || |- | rowspan="3"|2015 ||[[മറിയം മുക്ക്]] || || |- | [[ഹരം]] || || |- | [[അയാൾ ഞാനല്ല]]|| || |- | rowspan="2"|2016||മൺസൂൺ മാംഗോസ്|| || |- | [[മഹേഷിന്റെ പ്രതികാരം]] ||മഹേഷ് ഭാവന || |- | rowspan="2" |2017 |''[[ടേക്ക് ഓഫ് (ചലച്ചിത്രം)|ടേക്ക് ഓഫ്]]'' |മനോജ് അബ്രാഹം | |- |[[തൊണ്ടിമുതലും ദൃക്സാക്ഷിയും]] |കള്ളൻ പ്രസാദ് | |- | rowspan="3" |2018 ||''[[കാർബൺ (ചലച്ചിത്രം)|കാർബൺ]]''||സിബി|| |- |[[വരത്തൻ (ചലച്ചിത്രം)|വരത്തൻ]] |എബിൻ|| |- | [[ഞാൻ പ്രകാശൻ]] ||P.R ആകാശ്|| |- | 2019 ||''[[കുമ്പളങ്ങി നൈറ്റ്സ്]]''|| ഷമ്മി|| |- |2019 |[[അതിരൻ]] |വിനയൻ |- | 2019 || [[ട്രാൻസ് (ചലച്ചിത്രം)|ട്രാൻസ്]] ||വിജു പ്രസാദ് / പാസ്റ്റർ ജോഷ്വാ കാൾട്ടൻ || |- |2020 |[[സി യു സൂൺ]] |ജിമ്മി കുര്യൻ |[[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] റിലീസ് |- |2021 |ഇരുൾ |ഉണ്ണി |[[നെറ്റ്ഫ്ലിക്സ്]] റിലീസ് |- |2021 |[[ജോജി (ചലച്ചിത്രം)|ജോജി]] |ജോജി |[[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] റിലീസ് |- |2021 |[[മാലിക് (ചലച്ചിത്രം)|മാലിക്ക്]] |അഹമ്മദ് അലി സുലൈമാൻ |[[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] റിലീസ് |- |2022 |മലയൻകുഞ്ഞ് |അനിൽ കുമാർ | |- |rowspan=2|2023 |[[പാച്ചുവും അത്ഭുത വിളക്കും]] |പ്രശാന്ത് | |- |ധൂമം |അവിനാഷ് | |- |rowspan=2|2024 |[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]] |രംഗ | |- |[[ബോഗെയിൻവില്ല|ബോഗയ്ൻവില്ല]] |ഡേവിഡ് കോശി | |- |2025 |[[ഓടും കുതിര ചാടും കുതിര]] |എബി മാത്യു | |- |2026 |[[പേട്രിയറ്റ്]] |ശക്തി സുന്ദരം | |} ===മറ്റ് ഭാഷകൾ=== {| class = "wikitable" ! വർഷം !! ചലച്ചിത്രം !! കഥാപാത്രം !! ഭാഷ |- |2017 |വേലൈക്കരൻ |അധിബൻ "ആദി" മാധവ് |[[തമിഴ്]] |- |2019 |സൂപ്പർ ഡീലക്സ് |മുഗിൽ |[[തമിഴ്]] |- |2021 |[[പുഷ്പ: ദി റൈസ്]] |ഭൻവർ സിംഗ് ഷെഖാവത് ഐപിഎസ് |[[തെലുങ്ക്]] |- |2022 |[[വിക്രം (ചലച്ചിത്രം)|വിക്രം]] |അമർ |[[തമിഴ്]] |- |2023 |മാമന്നൻ |രത്നവേലു |[[തമിഴ്]] |- |rowspan=2|2024 |വേട്ടയൻ |സൈബർ പാട്രിക് "ബാറ്ററി" |[[തമിഴ്]] |- |[[പുഷ്പ 2: ദി റൂൾ]] |ഭൻവർ സിംഗ് ഷെഖാവത് ഐപിഎസ് |[[തെലുങ്ക്]] |- |2025 |മാരീശൻ |ധയാലൻ |[[തമിഴ്]] |- |2026 |ഇദയം മുരളി |സൂര്യ |[[തമിഴ്]] |- |{{TBA}} |ഡോണ്ട് ട്രബിൾ ദ ട്രബിൾ |{{TBA}} |[[തെലുങ്ക്]] |- |} === നിർമ്മിച്ച ചിത്രങ്ങൾ=== ''' ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്സിൻ്റെ കീഴിൽ''' * [[സി യു സൂൺ]] 2020 '''[[അമൽ നീരദ്|അമൽ നീരദ് പ്രൊഡക്ഷൻസുമായി]] സഹനിർമ്മാണം''' * [[ഇയ്യോബിന്റെ പുസ്തകം (ചലച്ചിത്രം)|ഈയ്യോബിൻ്റെ പുസ്തകം]] 2014 * [[വരത്തൻ (ചലച്ചിത്രം)|വരത്തൻ]] 2018 '''[[ദിലീഷ് പോത്തൻ|വർക്കിംഗ് ക്ലാസ് ഹീറോയ്‌ക്കൊപ്പം]] സഹനിർമ്മാണം''' * [[കുമ്പളങ്ങി നൈറ്റ്സ്]] 2019 '''[[ദിലീഷ് പോത്തൻ|വർക്കിംഗ് ക്ലാസ് ഹീറോ]], ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസുമായി സഹനിർമ്മാണം''' * [[ജോജി (ചലച്ചിത്രം)|ജോജി]] 2021 * പാൽത്തു ജാൻവർ 2022 * [[തങ്കം (ചലച്ചിത്രം)|തങ്കം]] 2023 * [[പ്രേമലു]] 2024 '''[[ഫാസിൽ|ഫാസിലിനൊപ്പം]] നിർമ്മാണം''' * മലയൻകുഞ്ഞ് 2022 '''[[അൻവർ റഷീദ്|അൻവർ റഷീദ് എൻ്റർടെയ്ൻസുമായി]] സഹനിർമ്മാണം''' * [[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]] 2024 '''അർബൻ അനിമലുമായി സഹനിർമ്മാണം''' * പൈങ്കിളി 2025 == അവലംബം == {{Reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://twitter.com/twitfahadh ഫഹദ് ഫാസിൽ ട്വിറ്ററിൽ] * [http://www.imdb.com/name/nm4274408/ ഫഹദ് ഫാസിൽ ഐ.എം.ഡി.ബി യിൽ] {{മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിം ഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ-മലയാളം}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 8-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര ദമ്പതികൾ]] tkhsspjfuy2fv9ww07q5jige7qagezl 0 157430 4680984 4680955 2026-10-28T12:53:26Z Varghesepunnamada 141207 4680984 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ- 1 # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ-1 # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ -2 # ഹനുമാൻ -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] dbt5bogdckwqhhlh96o1tyntuack8cz 4680988 4680984 2026-10-28T13:39:50Z Varghesepunnamada 141207 4680988 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ-1 # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ -2 # ഹനുമാൻ -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] 0w228aogzkwavxor8097s3bnjem0adc 4680997 4680988 2026-10-28T14:34:29Z Varghesepunnamada 141207 4680997 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ-1 # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 # ഹനുമാൻ -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] ihscbwdrfng55vunykyzla6ib1o8ion 4681001 4680997 2026-10-28T14:38:00Z Varghesepunnamada 141207 4681001 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ No.-1 # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 # ഹനുമാൻ -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] rgzgj9m3vtgg7xf6p8dpzdvxmhen0x2 4681003 4681001 2026-10-28T14:38:31Z Varghesepunnamada 141207 4681003 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ No.-1 # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 # ഹനുമാൻNo: -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] cdwk2qfrkz16eddagmc3jk0f18uiuuk 4681017 4681003 2026-10-28T15:11:12Z Varghesepunnamada 141207 4681017 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1 # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ No.-1 # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 # ഹനുമാൻNo: -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] gf07j3oan6441va8cqkwzn9g488vqec 4681035 4681017 2026-10-28T16:35:47Z Varghesepunnamada 141207 4681035 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1 # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ No.-1 # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള) # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 # ഹനുമാൻNo: -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] 3y0suuedmyijzk9eh1woe72blmgs711 4681105 4681035 2026-10-29T03:53:40Z Varghesepunnamada 141207 4681105 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1 # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ No.-1 (പഴയ പേര് :ശ്രീ പദ്മനാഭൻ->ഹനുമാൻ) # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള) # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 # ഹനുമാൻNo: -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] k3x0cuzbolpv7j5qk0itxbrexpxgm6s 4681106 4681105 2026-10-29T03:57:43Z Varghesepunnamada 141207 4681106 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ(പഴയ പേര് :മണപറമ്പൻ) # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1 # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ No.-1 (പഴയ പേര് :ശ്രീ പദ്മനാഭൻ->ഹനുമാൻ) # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള) # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 # ഹനുമാൻNo: -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] j6mojxg4gpkavyqw3za619eqlw0p6k3 4681110 4681106 2026-10-29T04:04:27Z Varghesepunnamada 141207 4681110 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ(പഴയ പേര് :മണപറമ്പൻ) # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1 # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ No.-1 (പഴയ പേര് :ശ്രീ പദ്മനാഭൻ->ഹനുമാൻ) # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള) # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 # ഹനുമാൻ No: -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] 5dixxcwav9q7pc4b0erwbr840xaq4e1 4681186 4681110 2026-10-29T11:29:54Z Varghesepunnamada 141207 4681186 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ(പഴയ പേര് :മണപറമ്പൻ) # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1 # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ No.-1 (പഴയ പേര് :ശ്രീ പദ്മനാഭൻ->ഹനുമാൻ) # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള) # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 # ഹനുമാൻ No: -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} == ഇതും കാണുക == {{commonscat|iruttukuthi Vallam}} * [[ചുരുളൻ വള്ളം]] * [[വെപ്പ് വള്ളം]] * [[ഇരുട്ടുകുത്തി]] * [[ഓടി വള്ളം]] * [[തെക്കനോടി വള്ളം]] {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] 265tq559kwonw4j8dcse8yd3jmrn5kw 4681187 4681186 2026-10-29T11:30:50Z Varghesepunnamada 141207 /* ഇതും കാണുക */ 4681187 wikitext text/x-wiki [[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]] ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്. ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും. == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ == നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}</ref> == ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi A Grade Final |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]] # പടക്കുതിര # തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം->[1992ൽ]സീമതൈചിറ ) # ഡായി നമ്പർ വൺ # മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ # പി.ജി. കർണ്ണൻ # മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ->ഫിലോമിന) == ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref> <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3">{{cite web |title=Iruttukuthi B Grade List 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]] # കുറുപ്പുപറമ്പൻ # ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2)) # വലിയ പണ്ഡിതൻ # താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് # ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ(പഴയ പേര് :മണപറമ്പൻ) # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ->മണക്കൽ) # പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1 # ശ്രീമുത്തപ്പൻ # സെന്റ് ജോസഫ് # ദാനിയേൽ(പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ) # ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ # വെണ്ണക്കലമ്മ # തുരുത്തിപ്പുറം # ഹനുമാൻ No.-1 (പഴയ പേര് :ശ്രീ പദ്മനാഭൻ->ഹനുമാൻ) # പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി->സെന്റ്. ജോർജ് ->പുല്ലയിൽ) # ജലറാണി # സെന്റ് ആന്റണീസ് # ഗരുഡൻ # കുന്നത്തുപറമ്പൻ == ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് <ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3">{{cite web |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf |archive-date=16 June 2024 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]] # മയിൽവാഹനൻ # കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ->വേമ്പനാടൻ) # ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള) # ചെറിയപണ്ഡിതൻ # സെന്റ് ജോസഫ് -2 # ഗോതുരുത്ത് # ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി) # ശ്രീഭദ്ര # വടക്കുംപുറം # മടപ്ലാതുരുത്ത് # മയിൽപ്പീലി # സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 # ഹനുമാൻ No: -2 # ജി.എം.എസ് # തട്ടകത്തമ്മ # ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ ==അവലംബം == {{reflist}} == ഇതും കാണുക == {{commonscat|iruttukuthi Vallam}} * [[ചുരുളൻ വള്ളം]] * [[വെപ്പ് വള്ളം]] * [[തെക്കനോടി വള്ളം]] {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] bald3a07t5fq6cf5rxixrelf022n3dc 0 159383 4681025 4619994 2026-10-28T15:22:24Z DogandPerson85910 210821 4681025 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adobe Dreamweaver}} {{Infobox software | name = അഡോബി ഡ്രീംവീവർ | logo = Adobe Dreamweaver CC icon.svg | screenshot = | caption = മാക്ഒഎസ് കാറ്റലീനയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അഡോബി ഡ്രീംവീവർ 20.2 | collapsible = | developer = [[Adobe Inc.]] (2005–present)<br />[[Macromedia]] (before 2005) | released = {{Start date and age|1997|12}}<ref name=macromedia1997>{{cite web |url=https://helpx.adobe.com/dreamweaver/system-requirements.html |title=Dreamweaver system requirements}}{{cbignore|bot=medic}}. Retrieved on 2013-07-21.</ref> | discontinued = | latest release version = {{wikidata|property|preferred|references|edit|Q192324|P348|P548=Q2804309}} | latest release date = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q192324|P348|P548=Q2804309|P577}} | latest preview version = {{wikidata|property|preferred|references|edit|Q192324|P348|P548=Q51930650}} | latest preview date = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q192324|P348|P548=Q51930650|P577}} | programming language = [[C++]] | operating system = [[Windows 10]] version 1903 and above, [[macOS]] 13 Ventura and above | platform = | size = | language = | genre = [[HTML editor]], [[programming tool]], [[integrated development environment]] (IDE) | license = [[Trialware]] [[software as a service]] | website = {{URL|www.adobe.com/products/dreamweaver}} }} വെബ്‌ പേജുകൾ രൂപകൽപന ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ആണ് '''അഡോബി ഡ്രീംവീവെർ'''. ഈ വിഭാഗത്തിൽ ഇപ്പോൾ നിരവധി സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ ലഭ്യമാണെങ്കിലും ഡ്രീംവീവെർ ആണ് വിപണിയിൽ മുന്നിട്ടു നിൽക്കുന്നത്‌. ഡ്രീംവീവേർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത് മാക്രോമീഡിയ എന്നാ കമ്പനി ആണ്. പിന്നീട് അഡോബി ഡ്രീംവീവേർ ഏറ്റെടുത്തു. ഇപ്പോൾ ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ അഡോബിയുടെ ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ട് എന്നാ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ കൂട്ടത്തോടൊപ്പം വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഡ്രീംവീവെർ [[വിൻഡോസ്]], [[Macintosh|മാക്കിന്റോഷ്]] എന്നീ [[operating system|ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റങ്ങളിൽ]] ഉപയോഗിക്കാൻ പര്യാപ്തമാണ്. മാക്രോമീഡിയ പ്രൊഡക്‌റ്റ് സ്യൂട്ട് അഡോബി ഏറ്റെടുത്തതിനെത്തുടർന്ന്, പതിപ്പ് 8.0-ന് ശേഷമുള്ള ഡ്രീംവീവറിന്റെ റിലീസുകൾ ഡബ്ല്യൂ3സി(W3C) മാനദണ്ഡങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായി. [[കാസ്‌കേഡിങ്ങ് സ്റ്റൈൽ ഷീറ്റ്‌സ്|സിഎസ്എസ്]], [[JavaScript|ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്]] പോലുള്ള വെബ് സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്കും എഎസ്പി(ASP JavaScript, ASP VBScript, ASP.NET C#, ASP.NET VB), [[അഡോബി കോൾഡ് ഫ്യൂഷൻ|കോൾഡ്ഫ്യൂഷൻ]](ColdFusion), സ്ക്രിപ്റ്റ് ലെറ്റ്(Scriptlet), [[PHP|പിഎച്ച്പി]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ [[സെർവർ സൈഡ് സ്ക്രിപ്റ്റിംഗ്|സെർവർ-സൈഡ് സ്ക്രിപ്റ്റിംഗ് ഭാഷകൾക്കും]] ചട്ടക്കൂടുകൾക്കുമുള്ള മെച്ചപ്പെട്ട പിന്തുണ സമീപകാല പതിപ്പുകൾക്കുണ്ട്.<ref>{{cite web|title=Learn to build dynamic websites and web applications|url=https://www.adobe.com/devnet/dreamweaver/application_development.html|work=Dreamweaver Developer Center|access-date=15 November 2011}}</ref>‌ ==സവിശേഷതകൾ== അഡോബി ഡ്രീംവീവർ സിസി എന്നത് ഒരു വെബ് ഡിസൈനും വെബ്‌സൈറ്റുകൾ വികസിപ്പിക്കാനും രൂപകൽപ്പന ചെയ്യാനും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു [[IDE|ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് എൻവയോൺമെന്റ്]] (IDE) ആപ്ലിക്കേഷനാണ്. സിന്റാക്സ് ഹൈലൈറ്റിംഗ്, കോഡ് പൂർത്തീകരണം, തത്സമയ വാക്യഘടന പരിശോധന, കോഡ് എഴുതുന്നതിൽ ഉപയോക്താവിനെ സഹായിക്കുന്നതിന് കോഡ് സൂചനകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള കോഡ് ഇൻട്രോസ്പെക്ഷൻ എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു കോഡ് എഡിറ്റർ ഡ്രീംവീവറിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == പതിപ്പുകളുടെ ചരിത്രം == {| class="wikitable" ! പ്രായോജകർ !! പ്രധാന പതിപ്പ് !! നവീകർണം/ മറ്റ് നാമം !! പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ദിവസം !! കുറിപ്പുകൾ |---- |- ! rowspan="10" | [[മാക്രോമീഡിയ]] ! style="background-color:#fa8072;" rowspan="2" | 1.0 | 1.0 | ഡിസംബർ 1997 | ആദ്യ പതിപ്പ്. മാക് ഓ. എസിനു മാത്രം |- | 1.2 | മാർച്ച് 1998 | ആദ്യ വിൻഡോസ് പതിപ്പ് |- ! style="background-color:#fa8072;" | 2.0 | 2.0 | ഡിസംബർ 1998 | <!-- no notes --> |- ! style="background-color:#fa8072;" rowspan="2" | 3.0 | 3.0 | ഡിസംബർ 1999 | <!-- no notes --> |- | UltraDev 1.0 | ജൂൺ 1999 | <!-- no notes --> |- ! style="background-color:#fa8072;" rowspan="2" | 4.0 | 4.0 | ഡിസംബർ 2000 | <!-- no notes --> |- | UltraDev 4.0 | ഡിസംബർ 2000 | <!-- no notes --> |- ! style="background-color:#fa8072;" | 6.0 | MX | 29 മെയ് 2002 | <!-- no notes --> |- ! style="background-color:#fa8072;" | 7.0 | MX 2004 | 10 സെപ്റ്റംബർ 2003 | <!-- no notes --> |- ! style="background-color:#fa8072;" | 8.0 | 8.0 | 13 സെപ്റ്റംബർ 2005 | അവസാന മാക്രോമീഡിയ പതിപ്പ് |- ! rowspan="5" | [[Adobe Systems|അഡോബി]] ! style="background-color:#fa8072;" | 9.0 | [[CS3]] | 16 ഏപ്രിൽ 2007 | [[Adobe GoLive]] നെ [[Adobe Creative Suite|ക്രിയേറ്റീവ് സ്യൂട്ടിൽ]] മാറ്റപ്പെട്ടു |- ! style="background-color:#F0E68C;" | 10.0 | [[CS4]] | 23 സെപ്റ്റംബർ 2008 | <!-- no notes --> |- ! style="background-color:#F0E68C;" | 11.0 | [[CS5]] | 12 ഏപ്രിൽ 2010 | <!-- no notes --> |- ! style="background-color:#F0E68C;" | 11.5 | [[CS5|CS5.5]] | 12 ഏപ്രിൽ 2011 | HTML5 പിന്തുണ |- ! style="background-color:#A0E75A;" | 12.0 | [[CS6|CS6]] | 22 മാർച്ച് 2012 | <!-- no notes --> |} {| class="wikitable" |- ! Color ! Legend |- | style="background-color:#fa8072;" | Red | പഴയ പതിപ്പുകൾ. നിലവിൽ പിന്തുണയില്ല. |- | style="background-color:#f0e68c;" | Yellow | പഴയപതിപ്പുകൾ. നിലവിൽ പിന്തുണയുണ്ട്. |- | style="background-color:#A0E75A;" | Green | നിലവിലെ പതിപ്പ് |} [http://download.cnet.com/Adobe-Dreamweaver-CS5-5/3000-10247_4-10013427.html CNET] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111017184133/http://download.cnet.com/Adobe-Dreamweaver-CS5-5/3000-10247_4-10013427.html |date=2011-10-17 }} {{HTML editors}} {{AdobeCS}} ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:അഡോബി സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] [[വർഗ്ഗം:പ്രോഗ്രാമിങ് ചട്ടക്കൂടുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] [[വർഗ്ഗം:വെബ് സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ]] n5ejt0g88f40y8obp2okfdix9g0udja 0 202234 4681147 4109717 2026-10-29T07:56:16Z ~2026-57890-62 224716 /* അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ */ 4681147 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Deeksha Seth}}{{Infobox person | bgcolour =skyblue | name = ദീക്ഷ സേത് | image = Deeksha_59th_filmfare_awards(south)_press_meet3.jpg |caption = Deeksha Seth at the 59th [[Filmfare Awards South]] press conference, June 2012. | birthname = | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1990|2|14}}<ref>{{cite news | url = http://www.hellotolly.com/2011/01/deeksha-seth-complete-profile.html | title = Deeksha Seth Complete Profile | date = | accessdate = 15 April 2012 | work = .hellotolly.com | location = India | last = | first = | archive-date = 2012-08-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120804063831/http://www.hellotolly.com/2011/01/deeksha-seth-complete-profile.html | url-status = dead }}</ref> | birth_place = [[Delhi]], India<ref name="cinegoer">[http://www.cinegoer.com/telugu-cinema/video-interviews/interview-with-deeksha-seth.html Deeksha Seth | Vedam Heroine Deeksha Seth | Mirapakay | Femina Miss India Finalist | Video Interview – Video Interviews & Specials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119080925/http://www.cinegoer.com/telugu-cinema/video-interviews/interview-with-deeksha-seth.html |date=2011-01-19 }}. CineGoer.com (1 January 2008). Retrieved on 10 November 2011.</ref> | death_date = | height = {{height|m=1.75}}<ref name="femina">{{cite news |url=http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/5444834.cms?curpg=16 |work=The Times Of India |location=India |title=DEEKSHA SETH – PROFILE |access-date=2012-07-30 |archive-date=2013-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515000554/http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/5444834.cms?curpg=16 |url-status=dead }}</ref> | weight = {{convert|59|kg|abbr=on}}<ref name="femina"/> | death_place = | othername = | occupation = Actress, model | yearsactive = 2010–present | spouse = | homepage = }} (14 [[ഫെബ്രുവരി]] 1990) ഒരു [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലച്ചിത്രനടിയും മോഡലുമാണ് '''ദീക്ഷ സേത്'''. വേദം എന്ന [[തെലുങ്ക്]] ചലച്ചിത്രത്തിലാണ് ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്<ref name="indiatimes1">{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Deeksha-Im-not-insecure/articleshow/7216439.cms | title = Deeksha: I'm not insecure | date = 5 [[ജനുവരി]] 2011 | accessdate = 6 [[ജനുവരി]] 2011 |work=Times of India |location=India | last= Bhat | first = Prashant}}</ref> ==അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ== {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! Year!! Film !! Role !! Language !! Notes |- | 2010 || ''[[Vedam (film)|Vedam]]'' || Pooja || [[Telugu language|Telugu]] || |- | 2011 || ''[[Mirapakaay]]'' || Vaishali || Telugu || |- | 2011 ||''[[Wanted (2011 film)|Wanted]]'' || Nandhini || Telugu || |- | 2011 ||''[[Rajapattai]]'' || Dharshini || [[Tamil language|Tamil]] || |- | 2012 || ''[[Nippu]]'' || Meghana || Telugu || |- | 2012 || ''[[Uu Kodathara? Ulikki Padathara?]]'' || rowspan="2" |Niharika (Rika) || Telugu || |- | 2012 || ''[[Uu Kodathara? Ulikki Padathara?|Varuvan Thalaivan]]'' || Tamil || |- | 2012 || ''[[Rebel (film)|Rebel]]'' || Madhu || Telugu || Filming |- | 2012 || ''[[Vettai Mannan]]'' || Jamuna || Tamil || Filming |} ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{IMDb name|id=3945751}} [[വർഗ്ഗം:1990-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 14-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ മോഡലുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] sbv9ade3zmt4jts3ddlu8tc42ckwdbl 0 206559 4681119 4617787 2026-10-29T05:00:45Z Outlander07 136842 /* */ തളളി മറിക്കുന്നതിനു ഒരു പരിധി ഒക്കെ വേണം. ഒഴിവാക്കി 4681119 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name = Eli or Ezhi (Kolladesam) |image_map = Map of Chera Kingdom.jpg |image_map_caption = ചരിത്രപരമായ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലെ മുഷിക സാമ്രാജ്യം (ഏഴിമല) |conventional_long_name = Mushika |common_name = |status = |year_start = |year_end = |common_languages = * Proto- tamil- malayalam * Malayalam (medieval) |capital = * [[Ezhimala (hill, Kannur)|Ezhimala]] (early historic) * Kolam (early medieval) * Karippattu, [[Taliparamba]] (c. 12th century) |today = [[India]] |religion = [[Hinduism]] }} [[ഏഴിമല]] ആസ്ഥനമാക്കി ഭരിച്ചിരുന്ന ഒരു രാജവംശമാണ് '''മൂഷിക രാജവംശം'''. മഹിഷ്മതി കേന്ദ്രമാക്കി ഭരിച്ചിരുന്ന ഹേഹയ / ശൗണ്ഡിക സാമ്രാജ്യത്തിൽ നിന്നാണ് മൂഷകവംശത്തിൻറെ ഉദ്ഭവം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇവർ സാമന്തൻ [[നായർ|നായരിൽ]] പെട്ട "ഉണ്ണിതിരി" എന്ന വിഭാഗം ആണ് എന്ന് 1901 സെൻസസ് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. ഇവർക്ക് പരപ്പനാട് സ്വരൂപത്തിലെ ക്ഷത്രിയ രാജാക്കൻമാരും ആയി വിവാഹബന്ധം ഉണ്ട്. ഇപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജവംശം ഇവരിൽ നിന്ന് താവഴി ഉദ്ഭവിച്ചതാണ്, തിരുവിതാംകൂർ രാജപിതാക്കൾ ആയ കിളിമാനൂർ കോയിൽതമ്പുരാൻമാർ ആകട്ടെ, പരപ്പനാട് സ്വരൂപത്തിൽനിന്നും. ഈ രാജവംശത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെ പറ്റിയുള്ള വിവരണമായി ലഭ്യമായ ഒരു പുരാതന കൃതിയാണ് '''[[മൂഷികവംശം]]'''. ഇതിൽ ഒന്നാം മൂഷികനായ രാമഘടമൂഷികൻ മുതൽ ശ്രീകണ്ഠൻ വരെ മൂഷികവംശത്തിലെ 115 രാജാക്കന്മാരെക്കുറിച്ച് അതുലൻ എന്ന കേരളീയകവി ക്രി.വ. പന്ത്രണ്ടാം ശതകത്തിൽ രചിച്ച പതിനഞ്ചു സർഗ്ഗങ്ങളുള്ള ഈ സംസ്കൃതമഹാകാവ്യത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. ആദ്യകാല രാജാക്കന്മാരിൽ ഒരാളായ ശതസോമനാൻ ചെല്ലൂർ ഗ്രാമത്തിൽ ശിവക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. [[തളിപ്പറമ്പ്|തളിപ്പറമ്പിനടുത്തുള്ള]] ചെല്ലൂർ പ്രാചീന കേരളത്തിലെ ആദ്യ ബ്രാഹ്മണഗ്രാമങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വലഭൻ പണിതപട്ടണമായ വലഭപട്ടണമാണ് പിന്നീട് [[വളപട്ടണം]] ആയി മാറിയത്. പ്രധാനപട്ടണമായ [[മാടായി|മാടായിയും]] ഇദ്ദേഹമാണ് പണിതത്. ഈ രാജ്യത്തിലെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ [[നൗറ]] (നവറ എന്ന് സംഘകാല കൃതികളിൽ കാണുന്ന പേർനാമമാണ് നവറ. നെയ്നിറയാർ എന്നതാണിതിന്റെ അർത്ഥം), [[ഏഴിമല]] എന്നിവയായിരുന്നു. [[കോരപ്പുഴ]] മുതൽ വടക്ക് ചന്ത്രഗിരിപ്പുഴവരെ നീണ്ടുകിടന്ന [[കോലത്തിരി]] രാജവംശമായും ഇത് പരിണമിച്ചു. == ഇതും കാണുക == * [[മാടായിക്കോട്ട]] {{കേരളത്തിലെ നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ]] tnrlb7oix26qvyhtg3mrg8rvnt47klq 4681120 4681119 2026-10-29T05:01:31Z Outlander07 136842 4681120 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name = Eli or Ezhi (Kolladesam) |image_map = Map of Chera Kingdom.jpg |image_map_caption = ചരിത്രപരമായ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലെ മുഷിക സാമ്രാജ്യം (ഏഴിമല) |conventional_long_name = Mushika |common_name = |status = |year_start = |year_end = |common_languages = * Proto- tamil- malayalam * Malayalam (medieval) |capital = * [[Ezhimala (hill, Kannur)|Ezhimala]] (early historic) * Kolam (early medieval) * Karippattu, [[Taliparamba]] (c. 12th century) |today = [[India]] |religion = [[Hinduism]] }} [[ഏഴിമല]] ആസ്ഥനമാക്കി ഭരിച്ചിരുന്ന ഒരു രാജവംശമാണ് '''മൂഷിക രാജവംശം'''. മഹിഷ്മതി കേന്ദ്രമാക്കി ഭരിച്ചിരുന്ന ഹേഹയ / ശൗണ്ഡിക സാമ്രാജ്യത്തിൽ നിന്നാണ് മൂഷകവംശത്തിൻറെ ഉദ്ഭവം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇവർ "ഉണ്ണിതിരി" എന്ന വിഭാഗം ആണ് എന്ന് 1901 സെൻസസ് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. ഇവർക്ക് പരപ്പനാട് സ്വരൂപത്തിലെ ക്ഷത്രിയ രാജാക്കൻമാരും ആയി വിവാഹബന്ധം ഉണ്ട്. ഇപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജവംശം ഇവരിൽ നിന്ന് താവഴി ഉദ്ഭവിച്ചതാണ്, തിരുവിതാംകൂർ രാജപിതാക്കൾ ആയ കിളിമാനൂർ കോയിൽതമ്പുരാൻമാർ ആകട്ടെ, പരപ്പനാട് സ്വരൂപത്തിൽനിന്നും. ഈ രാജവംശത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെ പറ്റിയുള്ള വിവരണമായി ലഭ്യമായ ഒരു പുരാതന കൃതിയാണ് '''[[മൂഷികവംശം]]'''. ഇതിൽ ഒന്നാം മൂഷികനായ രാമഘടമൂഷികൻ മുതൽ ശ്രീകണ്ഠൻ വരെ മൂഷികവംശത്തിലെ 115 രാജാക്കന്മാരെക്കുറിച്ച് അതുലൻ എന്ന കേരളീയകവി ക്രി.വ. പന്ത്രണ്ടാം ശതകത്തിൽ രചിച്ച പതിനഞ്ചു സർഗ്ഗങ്ങളുള്ള ഈ സംസ്കൃതമഹാകാവ്യത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. ആദ്യകാല രാജാക്കന്മാരിൽ ഒരാളായ ശതസോമനാൻ ചെല്ലൂർ ഗ്രാമത്തിൽ ശിവക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. [[തളിപ്പറമ്പ്|തളിപ്പറമ്പിനടുത്തുള്ള]] ചെല്ലൂർ പ്രാചീന കേരളത്തിലെ ആദ്യ ബ്രാഹ്മണഗ്രാമങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വലഭൻ പണിതപട്ടണമായ വലഭപട്ടണമാണ് പിന്നീട് [[വളപട്ടണം]] ആയി മാറിയത്. പ്രധാനപട്ടണമായ [[മാടായി|മാടായിയും]] ഇദ്ദേഹമാണ് പണിതത്. ഈ രാജ്യത്തിലെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ [[നൗറ]] (നവറ എന്ന് സംഘകാല കൃതികളിൽ കാണുന്ന പേർനാമമാണ് നവറ. നെയ്നിറയാർ എന്നതാണിതിന്റെ അർത്ഥം), [[ഏഴിമല]] എന്നിവയായിരുന്നു. [[കോരപ്പുഴ]] മുതൽ വടക്ക് ചന്ത്രഗിരിപ്പുഴവരെ നീണ്ടുകിടന്ന [[കോലത്തിരി]] രാജവംശമായും ഇത് പരിണമിച്ചു. == ഇതും കാണുക == * [[മാടായിക്കോട്ട]] {{കേരളത്തിലെ നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ]] qs6h57qc2dmr94unphg5o0vxbpqdkvb 4681160 4681120 2026-10-29T08:49:59Z Outlander07 136842 /* */ Hehaya hoax. 4681160 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name = Eli or Ezhi (Kolladesam) |image_map = Map of Chera Kingdom.jpg |image_map_caption = ചരിത്രപരമായ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലെ മുഷിക സാമ്രാജ്യം (ഏഴിമല) |conventional_long_name = Mushika |common_name = |status = |year_start = |year_end = |common_languages = * Proto- tamil- malayalam * Malayalam (medieval) |capital = * [[Ezhimala (hill, Kannur)|Ezhimala]] (early historic) * Kolam (early medieval) * Karippattu, [[Taliparamba]] (c. 12th century) |today = [[India]] |religion = [[Hinduism]] }} [[ഏഴിമല]] ആസ്ഥനമാക്കി ഭരിച്ചിരുന്ന ഒരു രാജവംശമാണ് '''മൂഷിക രാജവംശം'''. ഇവർ "ഉണ്ണിതിരി" എന്ന വിഭാഗം ആണ് എന്ന് 1901 സെൻസസ് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. ഇവർക്ക് പരപ്പനാട് സ്വരൂപത്തിലെ ക്ഷത്രിയ രാജാക്കൻമാരും ആയി വിവാഹബന്ധം ഉണ്ട്. ഇപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജവംശം ഇവരിൽ നിന്ന് താവഴി ഉദ്ഭവിച്ചതാണ്, തിരുവിതാംകൂർ രാജപിതാക്കൾ ആയ കിളിമാനൂർ കോയിൽതമ്പുരാൻമാർ ആകട്ടെ, പരപ്പനാട് സ്വരൂപത്തിൽനിന്നും. ഈ രാജവംശത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെ പറ്റിയുള്ള വിവരണമായി ലഭ്യമായ ഒരു പുരാതന കൃതിയാണ് '''[[മൂഷികവംശം]]'''. ഇതിൽ ഒന്നാം മൂഷികനായ രാമഘടമൂഷികൻ മുതൽ ശ്രീകണ്ഠൻ വരെ മൂഷികവംശത്തിലെ 115 രാജാക്കന്മാരെക്കുറിച്ച് അതുലൻ എന്ന കേരളീയകവി ക്രി.വ. പന്ത്രണ്ടാം ശതകത്തിൽ രചിച്ച പതിനഞ്ചു സർഗ്ഗങ്ങളുള്ള ഈ സംസ്കൃതമഹാകാവ്യത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. ആദ്യകാല രാജാക്കന്മാരിൽ ഒരാളായ ശതസോമനാൻ ചെല്ലൂർ ഗ്രാമത്തിൽ ശിവക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. [[തളിപ്പറമ്പ്|തളിപ്പറമ്പിനടുത്തുള്ള]] ചെല്ലൂർ പ്രാചീന കേരളത്തിലെ ആദ്യ ബ്രാഹ്മണഗ്രാമങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വലഭൻ പണിതപട്ടണമായ വലഭപട്ടണമാണ് പിന്നീട് [[വളപട്ടണം]] ആയി മാറിയത്. പ്രധാനപട്ടണമായ [[മാടായി|മാടായിയും]] ഇദ്ദേഹമാണ് പണിതത്. ഈ രാജ്യത്തിലെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങൾ [[നൗറ]] (നവറ എന്ന് സംഘകാല കൃതികളിൽ കാണുന്ന പേർനാമമാണ് നവറ. നെയ്നിറയാർ എന്നതാണിതിന്റെ അർത്ഥം), [[ഏഴിമല]] എന്നിവയായിരുന്നു. [[കോരപ്പുഴ]] മുതൽ വടക്ക് ചന്ത്രഗിരിപ്പുഴവരെ നീണ്ടുകിടന്ന [[കോലത്തിരി]] രാജവംശമായും ഇത് പരിണമിച്ചു. == ഇതും കാണുക == * [[മാടായിക്കോട്ട]] {{കേരളത്തിലെ നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ]] md8nc5vzybmkwueguww5xm6x6uf3v15 0 275888 4681070 4086669 2026-10-28T19:08:13Z TheGreatEditor024 211141 /* കസാൻ നിർമിക്കുന്നവ */ 4681070 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kazan_Helicopters}} {{Infobox company | name = Kazan Helicopters | logo = Kazan_Helicopters_logo.png | logo_caption = | image = КВЗ ТЕР1 2021.jpg | image_caption = Kazan Helicopters | trading_name = | native_name = Казанский вертолётный завод | native_name_lang = <!-- Use ISO 639-1 code, e.g. "fr" for French. Enter multiple names in different languages using {{tl|lang}}, instead. --> | romanized_name = | former_name = | former type = | type = | traded_as = | industry = | genre = <!-- Only used with media and publishing companies --> | fate = | predecessor = | successor = | foundation = {{Start date and age|1940}} | founder = | defunct = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | location_city = [[Kazan]] | location_country = Russia | locations = <!-- Number of --> | area_served = | key_people = | products = | brands = | production = | services = | revenue = {{wikidata revenue|revenue|USD}}{{wikidata revenue|revenue|ref}} | revenue_year = {{wikidata revenue|revenue|year}} | operating_income = {{wikidata revenue|operating_income|USD}}{{wikidata revenue|operating_income|ref}} | income_year = {{wikidata revenue|operating_income|year}} | net_income = {{wikidata revenue|net_income|USD}}{{wikidata revenue|net_income|ref}} | net_income_year = {{wikidata revenue|net_income|year}} | assets = {{wikidata revenue|assets|USD}}{{wikidata revenue|assets|ref}} | assets_year = {{wikidata revenue|assets|year}} | equity = {{wikidata revenue|equity|USD}}{{wikidata revenue|equity|ref}} | equity_year = {{wikidata revenue|equity|year}} | owner = | num_employees = | parent = [[Russian Helicopters]] | divisions = | subsid = | homepage = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = | intl = | bodystyle = }} [[റഷ്യ]]ൻ ഹെലികോപ്റ്റർ നിർമ്മാതാക്കൾ ആണ് '''കസാൻ ഹെലികോപ്റ്റർസ്''' . ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ [[ഹെലികോപ്റ്റർ]] നിർമ്മാതാക്കളിൽ ഒന്നാണ് ഈ കമ്പനി. 1940 ൽ ആണ് ഈ കമ്പനി സ്ഥാപിതമായത്. 100 ൽ അധിക്കം രാജ്യങ്ങൾ ഇവരുടെ ഹെലികോപറ്റരുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ==കസാൻ നിർമിക്കുന്നവ == <gallery widhts="200px"> File:Victory park (Kazan) (262-33).jpg|[[Mil Mi-8]] File:Mi-17V-5(IMGP0694).jpg|[[Mil Mi-17]] File:Mil Mi-14 of Polish Navy (reg. 1011), static display, Radom AirShow 2005, Poland.jpg|[[Mil Mi-14]] File:Mi-38 on MAKS-2005 airshow.jpg|[[Mil Mi-38]] File:Kazan Ansat - 100th anniversary of Russian Air Force -02.jpg|[[Kazan Ansat]] File:Kazan Ansat-2RC, MAKS 2007.jpg|[[Kazan Ansat]]-2RC File:КВЗ Актай, Москва - Жуковский (Раменское) RP714.jpg|[[Kazan Aktai]] </gallery> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|Kazan Helicopters}} * [http://www.kazanhelicopters.com/index.php Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121127051405/http://www.kazanhelicopters.com/index.php |date=2012-11-27 }} [[വർഗ്ഗം:ഹെലികോപ്റ്റർ നിർമ്മാതാക്കൾ]] <references />{{Russian Helicopters}} n2ugggck1f973m548ox7phu9a46kpjy 0 278245 4681144 3800165 2026-10-29T07:32:10Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681144 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Vertigo(film)}} {{Infobox film | name = Vertigo | image = Vertigomovie restoration.jpg | caption = Original poster by [[Saul Bass]] | director = [[Alfred Hitchcock]] | producer = Alfred Hitchcock | screenplay = [[Alec Coppel]]<br />[[Samuel A. Taylor]] | based on = {{Based on|''[[D'entre les morts]]''|[[Boileau-Narcejac]]}} | starring = [[James Stewart]]<br />[[Kim Novak]]<br />[[Barbara Bel Geddes]] | music = [[Bernard Herrmann]] | cinematography = [[Robert Burks]] | editing = [[George Tomasini]] | distributor = [[Paramount Pictures]]<br>{{small|(Original)}}<br>[[Universal Pictures]]<br>{{small|(Current)}} | released = {{Film date|1958|5|9}} | runtime = 128 minutes | country = United States | language = English | budget = $2,479,000 | gross = $14,000,000 {{small|(United States)}}{{sfn|Block|Wilson|2010|p=400}} }} [[1958]] ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഇംഗ്ലീഷ് [[ചലച്ചിത്രം]] ആണ് '''''വെർട്ടിഗോ'''''.വിഖ്യാതനായ [[ആൽഫ്രെഡ് ഹിച്ച്കോക്ക്]] ആണ് ഈ സിനിമയുടെ സംവിധായകൻ, ==അഭിനേതാക്കൾ== * [[James Stewart]] as John "Scottie" Ferguson * [[Kim Novak]] as Judy Barton/posing as Madeleine Elster * [[Barbara Bel Geddes]] as Midge Wood * [[Tom Helmore]] as Gavin Elster * [[Henry Jones (actor)|Henry Jones]] as the coroner * [[Ellen Corby]] as the hotel owner * [[Konstantin Shayne]] as Pop Leibel * [[Raymond Bailey]] as Scottie's doctor * [[Lee Patrick (actress)|Lee Patrick]] as the driver mistaken for Madeleine (Judy) * Margaret Brayton as Ransohoff's saleslady * [[Fred Graham (actor)|Fred Graham]] as Scottie's police partner * [[Alfred Hitchcock]] makes [[List of Hitchcock cameo appearances|his customary cameo appearance]] walking in the street in a gray suit and carrying a trumpet case. ==പ്രമേയം== ==ബഹുമതികൾ== സൈറ്റ് ആന്റ് സൗണ്ട് മാഗസിന്റെ [[2012]] ലെ [[സർവേ]]യിൽ വെർട്ടിഗോ എക്കാലത്തെയും മികച്ച [[ചലച്ചിത്രം]] ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1958 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഹോളിവുഡ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹോളിവുഡ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആൽഫ്രഡ് ഹിച്ച്കോക്ക് സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ==പുറംകണ്ണികൾ== * {{Allmovie title|52324|Vertigo}} * {{IMDb title|0052357|Vertigo}} * {{rotten-tomatoes|vertigo|Vertigo}} * [http://www.universalstudiosentertainment.com/vertigo/ Official web page at Universal Studios Entertainment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150321122009/http://www.universalstudiosentertainment.com/vertigo/ |date=2015-03-21 }} '''Restoration''' * [https://web.archive.org/web/20090814003827/http://www.stevenderosa.com/writingwithhitchcock/fromthearchives.html A Very Different "Slice of Cake:"] Restoring Alfred Hitchcock's Vertigo * [http://www.hermenaut.com/a36.shtml A Swimming in the Head] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927041342/http://www.hermenaut.com/a36.shtml |date=2011-09-27 }} Detailed critique of the 1996 restoration {{Alfred Hitchcock}} {{Sight and Sound Poll}} gua6m8fzgirw0rlv7orlv19d3zsmc84 0 290488 4681087 4603783 2026-10-29T01:33:43Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681087 wikitext text/x-wiki {{PU|Barn Swallow}} {{Taxobox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN|id=22712252 |title=''Hirundo rustica'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | image = Деревенская ласточка (Hirundo rustica), Мелихово.jpg | image_caption = ''H. rustica'' in Russia | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Passerine|Passeriformes]] | familia = [[Swallow|Hirundinidae]] | genus = ''[[Hirundo]]'' | species = '''''H. rustica''''' | binomial = ''Hirundo rustica'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Hirundo rustica.png | range_map_caption = Range of ''H. rustica'' {{leftlegend|#E0CF01|Breeding range|outline=gray}}{{leftlegend|#007D1D|Resident year-round|outline=gray}}{{leftlegend|#0080FF|Non-breeding range|outline=gray}} | synonyms = * ''Hirundo erythrogaster'' | subdivision_ranks = [[Subspecies]] | subdivision = 6, see [[#Subspecies|text]] }} വയൽക്കോതി കത്രികയ്ക്ക് ആംഗലത്തിൽ '''barn swallow''' എന്നു പറയുന്നു. ശാസ്ത്രീയ നാമം ''Hirundo rustica'' എന്നുമാണ്. ലോകത്താകമാനം കാണുന്നു.<ref name=Turner/> 11 വയസ്സു വരെആയുസ്സുണ്ട്.<ref name=Turner/> ==രൂപവിവരണം== ഇവയുടെ മങ്ങിയ ഓറഞ്ചോ വെള്ളയോ നിറമുള്ള അടിവശവും, തിളങ്ങുന്ന നീലനിറമുള്ള പുറവും, നെറ്റിയിലും കഴുത്തിലും ഇരുണ്ട ഓറഞ്ച് നിറവും, നീണ്ട ഫോർക്കു പോലുള്ള വാലും വളഞ്ഞ കൂർത്ത ചിറകുകളും ഇവയെ പെട്ടെന്നു തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. {{listen | filename = Hirundo rustica - Barn Swallow - XC83449.ogg | title = Recording of barn swallows | description = A barn swallow song recorded at the [[Minnesota Valley National Wildlife Refuge]] | format = [[oggg]] }} ഇവ സെക്കന്റിൽ11-20 മീറ്റർ വേഗത്തിൽ പറക്കുന്നു.,<ref name= flight>{{cite journal|last= Liechti |first= Felix |author2=Bruderer, Lukas |date=15 August 2002|url= http://jeb.biologists.org/cgi/reprint/205/16/2461| publisher = The Company of Biologists |title = Wingbeat frequency of barn swallows and house martins: a comparison between free flight and wind tunnel experiments|journal= The Journal of Experimental Biology |volume= 205|issue= 16|pages= 2461–2467|pmid= 12124369}}</ref><ref name= Park>{{cite journal |last=Park |first=Kirsty |author2=Rosén, Mikael |author3=Hedenström, Anders |year=2001 |title=Kinematics of the barn swallow (''Hirundo rustica'') over a wide range of speeds in a wind tunnel |journal=The Journal of Experimental Biology |volume=204 |issue=15 |pages=2741–2750 |url=http://jeb.biologists.org/cgi/content/full/204/15/2741 |accessdate=1 December 2007 |pmid=11533124 |first2=M |first3=A |issn=0022-0949 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071109084723/http://jeb.biologists.org/cgi/content/full/204/15/2741 |archivedate=2007-11-09 |url-status=live }}</ref> വാൽ അടക്കം 17-19 സെ.മീ നീളം. 32-34.5 സെ.മീ ചിറകു വിരിപ്പ്. 16-22 ഗ്രാം തൂക്കം. തിളങ്ങുന്ന ക്ടുത്ത നീലനിറത്തിലുളമുകൾ ഭാഗവും നെഞ്ചും. നെറ്റി, തൊണ്ട , താടി ചെമ്പൻ നിറം. മങ്ങിയ വെള്ള നിറമുള്ള മറ്റു ഭാഗങ്ങൾ. മേൽ വാൽ മൂടിയുടെ അറ്റത്ത് വെള്ളപൊട്ടുകളുണ്ട്.വാലിന്റെ അരികിലുള്ള തൂവലുകൾക്ക് ൻഐളം കൂടുതലുണ്ട്. <ref name="BWP">{{cite book|editor1-last = Snow |editor1-first = David |editor2-last = Perrins |editor2-first=Christopher M |title = The Birds of the Western Palearctic concise edition (2 volumes) |publisher = Oxford University Press |year = 1998 |location = Oxford |isbn = 0-19-854099-X}} p1061–1064</ref>ാണും പെണ്ണും ഒറെപോലെ. പിടയ്ക്ക് നെഞ്ച്ലേയും മുകലിലേയും നീല നിറത്തിന് തിളക്കം കുറവാണ്. <ref name="Turner" /> [[File:Barn Swallow juvenile RWD5.jpg|right|thumb|പ്രായ മാവാത്ത കിളി, ന്യൂഹംഷെയറിൽ ]] ==വിതരണം== [[യൂറോപ്പ്]], [[ഏഷ്യ]], [[ആഫ്രിക്ക]] , [[അമേരിക്ക]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണുന്നു. <ref name="Turner">{{cite book |title=Swallows & Martins: An Identification Guide and Handbook |url=https://archive.org/details/swallowsmartinsi00turn |last=Turner |first=Angela K |author2=Rose, Chris |location=Boston |publisher=Houghton Mifflin |year=1989 |isbn= 0-395-51174-7 }} p164–169</ref> ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ കാണുന്ന നാലു ഉപവിഭാഗങ്ങളിൽ നാലെണ്ണം [[ദേശാടനപ്പക്ഷികൾ|ദേശാടനം]] നടത്തുന്നു. ഇവ തണുപ്പുകാലത്ത് തെക്കേ അർദ്ധഗോളത്തിലേക്കാണ് ദേശാടനം നടത്തുന്നത്.ഇവ മദ്ധ്യ[[അർജന്റീന]], തെക്കെ [[ആഫ്രിക്ക]]യിലെ [[കേപ്പ് പ്രവശ്യ]], വടക്കൻ[[ആസ്ത്രേേലിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ദേശാടനം നടത്തുന്നു..<ref name= Turner/> [[File:BarnSwallow cajay.jpg|thumb|right|''H. r. erythrogaster'' in Washington State, US]] [[File:Barn swallow (Hirundo rustica rustica) juveniles.jpg|thumb|right|''H. r.rustica'' juveniles, [[Oxfordshire]]]] [[File:BarnSwallowSlowMo960.ogv|thumb| ]] ==പ്രജനനം== മനുഷ്യരോട് അടുത്ത് ജീവിക്കുന്ന പക്ഷിയാണ്. മനുഷ്യ നിർമ്മിതികളിൽ കൂടൂണ്ടാക്കുന്നു. മണ്ണുരുളളെ കൊണ്ട് കോപ്പ പോലുള്ള കൂടാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് പറന്നു പിടിക്കുന്ന പ്രാണികളെ തീറ്റയായി കൊടുക്കുന്നു. <ref name="BWP" /> ഇവ വടക്കെ അർദ്ധഗോളത്തിലെ സമുദ്ര നിരപ്പിൽ നിന്നും 2700 മീ. ഉയരമുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലാണ് പ്രജനനം നടത്തുന്നത്.<ref name=BirdLife>{{cite web|title = BirdLife International Species factsheet: ''Hirundo rustica'' |publisher =BirdLife International |accessdate = 6 December 2007 |url =http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=7116&m=1}}</ref> ഇവ പടണങ്ങളെ ഒഴിവാക്കുകയാണ് പതിവ്. [[File:CríasHirundorustica.JPG|thumb|right]] [[File:Barn swallow (Hirundo rustica rustica) singing.jpg|thumb|right|''H. r.rustica'' singing]] [[File:Hirundo rustica -West Sussex, England -chick-8.jpg|right|thumb|Juvenile in England]] പൂവൻ പിടകൾക്കാൾ മുൻപ് പ്രജനന സ്ഥലത്ത് എത്തുകയും കൂടിനുള്ള സ്ഥലം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ഇത്് പിടകളെ അറിയിക്കാൻ വട്ടത്തിൽ പറക്കുകയും ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടുതൽ വാളിന് നീള മുള്ളവർക്ക് പിടകളെ വേഗം കിട്ടുന്നു. <ref name=BWP/><ref name = Saino>{{cite journal |last=Saino |first=Nicola|author2=Romano, Maria|author3=Sacchi|author4=Roberto|author5=Ninni, Paola|author6=Galeotti, Paolo|author7= Møller, Anders Pape |date=September 2003 |title=Do male barn swallows (''Hirundo rustica'') experience a trade-off between the expression of multiple sexual signals? |url=https://archive.org/details/sim_behavioral-ecology-and-sociobiology_2003-09_54_5/page/465 |journal=Behavioral Ecology and Sociobiology |volume=54 |issue=5 |pages=465–471 |doi=10.1007/s00265-003-0642-z}}</ref> ഇണകൾ ഒരുമിച്ചാണ് കൂടിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നത്..<ref name=Turner/> ഇവ ജീവിത അവസാനം വരെ ഒരു ഇണയെ കൊണ്ടു നടക്കുന്നു. എന്നാൽ മ്റ്റു ഇൺകളേയും അപൂർവമായി തേടാറുണ്ട്. <ref>{{cite journal |last=Møller |first=Anders Pape |author2=Tegelstrom, Håkan |date=November 1997 |title=Extra-pair paternity and tail ornamentation in the barn swallow |url=https://archive.org/details/sim_behavioral-ecology-and-sociobiology_1997-11_41_5/page/353 |journal=Behavioral Ecology and Sociobiology |volume=41 |issue=5 |pages=353–360 |doi=10.1007/s002650050395}}</ref> വൃത്തിയുള്ള കോപ്പയുടെ ആകൃതിയിലുള്ള കൂട് ഇണകൾ ചെർന്നാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ഒരു ബീമിലൊ ലംബമായ ചുവരിലൊ ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്. കൂട്ടിൽ തൂവലുകളൊ പുല്ലുകളൊ വിരിക്കും. <ref>{{cite journal|last=Duffin|first=K.|year=1973|title=Barn Swallows use freshwater and marine algae in nest construction|journal=Wilson Bull.|volume=85|pages=237–238}}</ref>.<ref name=Turner/> കൂടിന് ആവശ്യമായ സ്ഥലം ഉണ്ടെകിൽ കൂട്ടമായി കൂടുകെട്ടും. കൂടിനു ചുറ്റുമുള്ള 7-8 മീ. ചുറ്റളവ്് ഇണകൾ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഒരു തവണ 2-7 മുട്ടകളിടും. ചുവന്ന കുത്തുകളുള്ള വെള്ള മുട്ടകളാണ് ഇടുന്നത്. 20x14 മി.മീ വലിപ്പത്തിൽ 1.9 ഗ്രാം തൂക്കം കാണും. [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ ]] പിടകളാണ് അടയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ [[വടക്കെ അമേരിക്ക]]യിൽ കൾ ഭാഗം സമയം പൂവൻ അടയിരിക്കാറുണ്ട്. 14-19 ദിവസം കൊണ്ട് മുട്ട വിരിയും. അടുത്ത 18-23 ദിവസം കൊണ്ട് പറക്കുന്നു. ഒരു വയസ്സ് പ്രായമായ കുട്ടികൾ പുതിയ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് തീറ്റ കൊടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. <ref name=Turner/> === ഭക്ഷണം === [[File:Swallow August 2013-2.jpg|thumb|കുഞ്ഞുങ്ങൾ തീറ്റയ്ക്ക് കാക്കുന്നു.]] തുറന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ, വെള്ളത്തിനു മുകളിൽ 7-8 മീ. ഉയരത്തിൽ പറന്ന് പ്രാണികളെ ഭക്ഷിക്കുന്നു.അപൂർവമായി വെഌഅത്തിനു മുകളിൽ നിന്നും, ചെടികളിൽ നിന്നും ഇര തേടാറുണ്ട്. <ref name=BWP/> പ്രജന കാലത്ത്ബ് ജോടികളായാണിരതേടുന്നത്. ചിലപ്പോൾ കൂട്ടമായും ഇരതേടുന്നു. <ref name=Turner/> ==ചിത്രശാല== <gallery> File:Hirundo rustica MHNT.jpg |Eggs in the [[Muséum de Toulouse]] File:Barn Swallow Hatchling.ogv|A chick less than an hour after being born File:Nest41.JPG|Chicks and eggs in a nest with horse hair lining File:Hirundo rustica 14105.JPG|Older chicks in nest File:Juvenile barn swallow being fed1.jpg|Juvenile being fed </gallery> ==ഇതുംകൂടി കാണുക.== * [[Bird migration#Swallow migration versus hibernation|Swallow migration versus hibernation]] == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == *Smiddy, P. (2010). Post-fledging roosting at the nest in juvenile barn swallows (''Hirundo rustica''). ''Ir Nat. J.'' '''31''':44–46. ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons category|Hirundo rustica|Barn swallow}} {{wikispecies|Hirundo rustica}} * {{BirdLife|22712252|Hirundo rustica}} * [http://www.freesound.org/samplesViewSingle.php?id=74868 Audio recording of swallows] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716211350/http://www.freesound.org/samplesViewSingle.php?id=74868 |date=2011-07-16 }} High quality audio recording of a group of swallows * {{InternetBirdCollection|barn-swallow-hirundo-rustica|Barn swallow}} * European Swallow (barn swallow) - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/518.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds]. * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i6130id.html Barn swallow - ''Hirundo rustica''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161210113000/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i6130id.html |date=2016-12-10 }} - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter * [https://web.archive.org/web/20090416024127/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Barn_Swallow.html Barn Swallow Species Account] – Cornell Lab of Ornithology * [http://www.birdlife.org/datazone/species/BirdsInEuropeII/BiE2004Sp7116.pdf BirdLife species' status map for Europe (pdf)]. * [http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/307_BarnSwallowHrustica.pdf Ageing and sexing (PDF; 2.3 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141202065129/http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/307_BarnSwallowHrustica.pdf |date=2014-12-02 }} * [http://www.ornithos.de/Ornithos/Feather_Collection/Hirundo_rustica/Hirundo_rustica.htm Feathers of Barn swallow (Hirundo rustica)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924061846/http://www.ornithos.de/Ornithos/Feather_Collection/Hirundo_rustica/Hirundo_rustica.htm |date=2015-09-24 }} * {{VIREO|Barn+Swallow|Barn swallow}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പോർട്ടോ റിക്കോയിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ടുണീഷ്യയിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കയിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:അസർബെയ്ജാനിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമ സഹാറയിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കാമറൂണിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ പക്ഷികൾ]] ec65mqdzoxg1w1d7f74nqhsmtlua3xt 10 299842 4681058 2119310 2026-10-28T18:36:55Z TheGreatEditor024 211141 4681058 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Indian space programme | title = Indian space programme | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | group1 = Organisations | list1 = * [[ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷൻ|ഇസ്രോ]] * [[Antrix Corporation]] * [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അസ്ട്രോഫിസിക്സ്|ഐ.ഐ.എ.]] * [[ന്യൂ സ്‌പേസ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡ്]] * [[ഭാരതീയ ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യാപീഠം|ഐ.ഐ.എസ്.ടി.]] * [[Indian Institute of Remote Sensing]] * [[Laboratory for Electro-Optics Systems]] * [[National Atmospheric Research Laboratory]] * [[ഫിസിക്കൽ റിസർച്ച് ലബോറട്ടറി]] * [[Development and Educational Communication Unit (DECU]] * [[Integrated Space Cell]] * [[Defence Space Agency]] * [[Indian National Space Promotion and Authorisation Centre (IN–SPACe)]] | group2 = Programmes | list2 = * [[Bhaskara (satellite)|Bhaskara]] * [[GPS-aided geo-augmented navigation|GAGAN]] * [[GSAT]] * [[ഇൻസാറ്റ്]] * [[Indian Regional Navigation Satellite System|IRNSS]] * [[Indian Remote Sensing|IRS]] ** [[Cartosat]] * [[RISAT]] * [[രോഹിണി (ഉപഗ്രഹം)|രോഹിണി ]] * [[Stretched Rohini Satellite Series|SROSS]] * [[ചന്ദ്രയാൻ പ്രോഗ്രാം|ചന്ദ്രയാൻ]] * [[Indian human spaceflight programme|Human spaceflight programme]] ** [[ISRO Orbital Vehicle|Orbital Vehicle]] ** [[Indian Space Shuttle Programme]] | group3 = ബഹിരാകാശ പേടകം | list3 = {{Navbox|child | group1 = One-off missions | list1 = * [[Ariane Passenger Payload Experiment|APPLE]] * [[Aditya (satellite)|Aditya]] * [[Aryabhata (satellite)|Aryabhata]] * [[Astrosat]] * [[HAMSAT]] * [[IMS-1]] * [[Megha-Tropiques]] * [[NASA-ISRO Synthetic Aperture Radar mission|NISAR]] * [[SARAL]] * [[Space Capsule Recovery Experiment|SRE]] * [[Kalpana-1]] * [[Crew Module Atmospheric Re-entry Experiment|CARE]] | group2 = ഗ്രഹ ദൗത്യങ്ങൾ | list2 = * [[ചന്ദ്രയാൻ-1]] * [[ചന്ദ്രയാൻ-2]] * [[ചന്ദ്രയാൻ-3]] ''([[പ്രജ്ഞാൻ (റോവർ)]]'' * [[ചന്ദ്രയാൻ-4]]''(വരാനിരിക്കുന്ന'') * [[ലൂണാർ പോളാർ എക്സ്പ്ലൊറേഷൻ മിഷൻ]] ''(വരാനിരിക്കുന്ന'') * [[മാർസ് ഓർബിറ്റർ മിഷൻ]] * [[മാർസ് ഓർബിറ്റർ മിഷൻ-2]] ''(വരാനിരിക്കുന്ന'') * [[ശുക്രയാൻ-1]] ''(വരാനിരിക്കുന്ന'') }} | group4 = റോക്കറ്റുകൾ | list4 = {{Navbox|child | group1 = Orbital | list1 = * [[Satellite Launch Vehicle|SLV]] * [[Augmented Satellite Launch Vehicle|ASLV]] * [[Polar Satellite Launch Vehicle|PSLV]] * [[Geosynchronous Satellite Launch Vehicle|GSLV]] ** [[Geosynchronous Satellite Launch Vehicle|Mk.I]] ** [[Geosynchronous Satellite Launch Vehicle|Mk.II]] ** [[Geosynchronous Satellite Launch Vehicle Mk III|Mk.III]] | group2 = Suborbital | list2 = * [[Rohini (rocket family)|Rohini]] | group3 = Concept | list3 = * [[Avatar (spacecraft)| RLV-TD]] }} | group5 = Facilities | list5 = * [[Indian Astronomical Observatory]] * [[Indian Deep Space Network]] * [[Indian Space Research Organisation Satellite Centre|ISRO Satellite Centre]] * [[ISRO Telemetry, Tracking and Command Network]] * [[Master Control Facility (ISRO)|Master Control Facility]] * [[Ooty Radio Telescope]] * [[Satish Dhawan Space Centre]] * [[Thumba Equatorial Rocket Launching Station]] | group6 = See also | list6 = * [[SAGA-220]] | below = * [[List of Indian satellites]] * [[List of Satish Dhawan Space Centre launches]] }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> dqypkgm9nb6hh7k848kmf9qlsvye7ov 0 305266 4681175 3969367 2026-10-29T09:51:42Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681175 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Women in science}} [[File:Woman teaching geometry.jpg|thumb|upright=1.2|<center>"ജ്യാമിതി പഠിപ്പിക്കുന്ന സ്ത്രീ"</center> [[യൂക്ലിഡ്|യൂക്ലിഡിന്റെ]] [[എലമെന്റ്സ്]] എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ [[മദ്ധ്യകാല]] വിവർത്തനത്തിലെ തുടക്കത്തിലെ ചിത്രീകരണം ({{circa|1310 AD}})]] മാനവ സംസ്കൃതിയുടെ ചരിത്രത്തിലുടനീളം സ്ത്രീകൾ [[ശാസ്ത്രം|ശാസ്ത്ര രംഗത്തു്]] നിർണ്ണായകമായ സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ടു്. സ്ത്രീകൾ തങ്ങളുടെ സാമൂഹ്യ വിലക്കുകളേയും, പരിമിതികളേയും ഭേദിച്ച് നടത്തിയ ശാസ്ത്രസംരംഭങ്ങളേയും, അവയുടെ നേട്ടങ്ങളേയും കുറിച്ചു്, ശാസ്ത്രത്തിലും, ലിംഗപഠനത്തിലും താല്പര്യം കാട്ടിയിരുനിന ചരിത്രഗവേഷകർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടു്<ref name="four_thousand">{{Cite web |url=http://www.astr.ua.edu/4000WS/timelist.shtml |title=4000 years of women in science: listing by century (accessed 17 May 2006) |access-date=2015-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923175536/http://www.astr.ua.edu/4000WS/timelist.shtml |archive-date=2015-09-23 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.staff.uni-mainz.de/horst/hildegard/documents/flanagan.html |title=Hildegard von Bingen (Sabina Flanagan) |access-date=2015-03-14 |archive-date=2007-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070610103406/http://www.staff.uni-mainz.de/horst/hildegard/documents/flanagan.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Howard">[http://books.google.com/books?id=RoqNOWuNa8oC&pg=PA35&dq=%22dorotea+bucca%22&sig=8woi3s53ZMsEXfRjee9uswZdUHI Howard S. ''The Hidden Giants'', p. 35, (Lulu.com; 2006)] (Retrieved 22 August 2007)</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=1bRDlCf0FcgC&pg=PA87&dq=abella+medicine&sig=YhybU5u7UtJ6byo3vsibUqoHBTc Walsh, J. J. 'Medieval Women Physicians' in ''Old Time Makers of Medicine: The Story of the Students and Teachers of the Sciences Related to Medicine During the Middle Ages'', ch. 8, (Fordham University Press; 1911)]</ref>. സ്ത്രീകളുടെ ശാസ്ത്രരംഗത്തെ സംഭാവനകളെ കുറിച്ചുള്ള പഠനം ഒരു പ്രത്യേക പഠനവിഷയമായി മാറിയിട്ടുണ്ടു് == അവലംബം == {{reflist|2}} ==തുടർ വായനയ്ക്കു്== {{refbegin}} * {{cite book |last1=Byers|first1=Nina|last2=Williams|first2=Gary|title=Out of the Shadows: Contributions of Twentieth-Century Women to Physics |url=https://archive.org/details/outofshadowscont0000unse| publisher=Cambridge University Press | isbn=0-521-82197-5 | year=2006}} ([http://www.cambridge.org/us/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521821971 Cambridge Univ Press catalogue]) * {{cite book|last=Etzkowitz |first=Henry |last2=Kemelgor |first2=Carol |last3=Uzzi |first3=Brian|title=Athena Unbound: The advancement of women in science and technology|url=https://archive.org/details/athenaunboundadv0000etzk |publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-78738-6|year=2000 |ref=harv}} * {{cite book|first=Patricia|last=Fara|title=Pandora's Breeches: Women, Science & Power in the Enlightenment |url=https://archive.org/details/pandorasbreeches0000fara|location=London |publisher=Pimlico |year=2004 |isbn=1-84413-082-7}} * {{cite book|first=Barbara T.|last=Gates|title=Kindred Nature: Victorian and Edwardian Women Embrace the Living World |url=https://archive.org/details/kindrednaturevic00gate|publisher=The University of Chicago Press |year=1998 |isbn=0-226-28443-3}} * {{cite book|first=Caroline L.|last=Herzenberg|title=Women Scientists from Antiquity to the Present |url=https://archive.org/details/womenscientistsf0000herz|publisher=Locust Hill Press |year=1986 |isbn=0-933951-01-9}} * {{cite book|first1=Ruth H.|last1=Howes|first2=Caroline L.|last2=Herzenberg|title=Their Day in the Sun: Women of the Manhattan Project |url=https://archive.org/details/theirdayinsunwom0000howe|publisher=Temple University Press |year=1999 |isbn=1-56639-719-7}} * {{cite book|first=Evelyn Fox|last=Keller|authorlink=Evelyn Fox Keller|title=Reflections on gender and science |url=https://archive.org/details/reflectionsongen00kell|location=New Haven |publisher=Yale University Press |year=1985 |isbn=0-300-06595-7}} * {{cite book| author=National Academy of Sciences|title=[[Beyond Bias and Barriers|Beyond Bias and Barriers: Fulfilling the Potential of Women in Academic Science and Engineering]]|location=Washington, D.C.|publisher=The National Academies Press|year=2006|isbn=0-309-10320-7}} * {{cite book|first=Marilyn Bailey|last=Ogilvie|title=Women in Science: Antiquity through the Nineteenth Century |publisher=MIT Press |year=1993 |isbn=0-262-65038-X}} * {{cite book|first=Margaret W.|last=Rossiter|title=Women Scientists in America: Struggles and Strategies to 1940 |url=https://archive.org/details/womenscientistsi0000ross_j4v6|location=Baltimore |publisher=The Johns Hopkins University Press |year=1982 |isbn=0-8018-2509-1|ref=harv}} * {{cite book|first=Margaret W.|last=Rossiter|title=Women Scientists in America: Before Affirmative Action 1940&ndash;1972 |url=https://archive.org/details/womenscientistsi0002ross|location=Baltimore |publisher=The Johns Hopkins University Press |year=1995 |isbn=0-8018-4893-8|ref=harv}} * {{cite book|first=Londa|last=Schiebinger|authorlink=Londa Schiebinger|title=The Mind Has No Sex? Women in the Origins of Modern Science |url=https://archive.org/details/mindhasnosexwome00schi|location=Cambridge, Massachusetts |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-57625-X|ref=harv}} * {{cite book|first=Ann B.|last=Shteir|title=Cultivating Women, Cultivating Science: Flora's Daughters and Botany in England, 1760 to 1860 |location=Baltimore |publisher=The Johns Hopkins University Press |year=1996 |isbn=0-8018-6175-6}} *[http://libx.bsu.edu/cdm4/document.php?CISOROOT=/ConspectusH&CISOPTR=11&REC=1 Warner, Deborah Jean. "Perfect in Her Place." ''Conspectus of History'' 1.7 (1981): 12–22.] {{refend}} [[വർഗ്ഗം:ശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]] 26ax7foh1d02rqvh0ovwqqrar1dl5ws 0 321646 4681063 4680381 2026-10-28T18:52:50Z TheGreatEditor024 211141 4681063 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Mil_Mi-24}} {|{{Infobox aircraft begin |name= Mi-24/Mi-25/Mi-35 |image= File:Russian Air Force Mil Mi-24PN Dvurekov-6.jpg <!-- Flight images are preferred over on-ground images. See guidelines at [[WP:Air/PC]]. --> |caption= Russian Mi-24PN |alt= }}{{Infobox aircraft type | type = [[Attack helicopter]] with [[transport helicopter|transport]] capabilities | manufacturer = [[മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റ്]] | national origin = [[Soviet Union]]/[[Russia]] | designer = | first flight = 19 September 1969 | introduced = 1972 | retired = | status = In service | primary user = [[Russian Air Force]] | more users = ca. 50 other users (see [[#Operators|Operators section]] below) | produced = 1969–present | number built = 2,300 (estimated) | unit cost = | developed from = [[Mil Mi-8]] | variants with their own articles = | developed into = }} |} ഒരു സോവിയറ്റ് റഷ്യൻ ആക്രമണ ഹെലിക്കോപ്പ്റ്റർ ഗൺഷിപ്പാണ് '''മിൽ മി-24''' ({{lang-ru|Миль Ми-24}}; [[NATO reporting name]]: '''Hind'''). നാറ്റോ രാജ്യങ്ങൾ ഇതിന്റെ '''ഹൈന്റ്''' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്‌. സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ നിർമിച്ച ആക്രമണ ഹെലിക്കോപ്പ്റ്ററുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായത്‌ ഇതാണ്. എട്ടു സൈനികരെ വഹിക്കാനും വലിപ്പമേറിയ ഈ ഹെലിക്കോപ്പ്റ്ററിന് ശേഷിയുണ്ട്. ഇന്ത്യയടക്കം മുപ്പതോളം രാജ്യങ്ങൾ ഈ ഹെലിക്കൊപ്ട്ടർ ഉപയോഗിക്കുന്നു. 1969ലാണ് ഇതിന്റെ ആദ്യരൂപം നിർമിച്ചത്. അതിന്റെ നിരവധി വകഭേദങ്ങൾ ഉണ്ട്. അംഗരാജ്യങ്ങളും ഇതിന്റെ മാറ്റം വരുത്തിയ വകഭേദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. മിൽ മോസ്കോ ഹെലിക്കോപ്പ്റ്റർ പ്ലാന്റ് നിർമ്മിക്കുന്ന ഈ ഹെലിക്കോപ്പ്റ്ററിന് ഈ പ്ലാന്റിന്റെ പേര് ചേർത്താണ് നാമകരണം ചെയ്തത്. Mi പരമ്പരയിൽ നിരവധി ഉപയോഗങ്ങൾക്കായുള്ള വേറെയും ഹെലിക്കോപ്പ്റ്ററുകൾ പുറത്തിറങ്ങുന്നുണ്ട്. [[File:Russian Air Force Mil Mi-24P Dvurekov-4.jpg|thumb|Russian Air Force Mil Mi-24P]] [[File:Mi-24 Desert Rescue.jpg|thumb|U.S. operated Mi-24P Hind-F]] ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:ഹെലിക്കോപ്പ്റ്ററുകൾ]] bjx6hq22tq7di6t1vhp96rr28xorvx3 0 321881 4681090 4080522 2026-10-29T01:39:00Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681090 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name =വരവാലൻ ഗോഡ്‌വിറ്റ് | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=22693158 |title=''Limosa lapponica'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | image = Bar-tailed Godwit.jpg | image_caption = Breeding plumage | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[bird|Aves]] | ordo = [[Charadriiformes]] | familia = [[Scolopacidae]] | genus = ''[[Godwit|Limosa]]'' | species = '''''L. lapponica''''' | binomial = ''Limosa lapponica'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) }} [[File:Adult zomer rosse grutto's-4961930.webm|thumb|മുത്ർന്നത്, [[Texel]], Netherlands]] '''വരവാലൻ ഗോഡ്‌വിറ്റ്''' (ലിമോസ ലാപ്പോണിക്ക) ഒരു [[ജലപക്ഷി|ജലപക്ഷിയാണ്.]] സ്കോളോ പാസിഡെ എന്ന പക്ഷികുടുംബത്തിൽ ലിമോസ എന്ന ജനുസ്സി‍ൽപ്പെട്ട പക്ഷികളാണ് ഗോഡ്വിറ്റുകൾ. ദീർഘദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്ന [[ദേശാടനപ്പക്ഷികൾ|ദേശാടനപ്പക്ഷിയാണ്]]. [[കക്ക|കക്കകളും]] മറ്റുമാണ് ഇവയുടെ സ്ഥിരം ആഹാരം. ആഹാരം സുഭിക്ഷമായിട്ടുള്ളിടങ്ങളിലേക്ക് ഒരുമിച്ചു പറന്നുപോകുന്നത് ഇവയുടെ ശീലമാണ്. ചെറുതായി മുകളിലേക്കു കൂർത്തിരിക്കുന്ന കൊക്കുകളാണ് ഇവയെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള പ്രധാന അടയാളം. ഗോഡ്‌വിറ്റുകളെ ഒരുകാലത്ത് [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|ബ്രിട്ടനിലും]] മറ്റും ഭക്ഷണായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/environment/environment-news/2022/11/03/longest-nonstop-bird-flight-world-record-bar-tailed-godwit.html|title=അലാസ്കയിൽ നിന്ന് ടാസ്മാനിയയിലേക്ക്, നിർത്താതെ പറന്നത് 13,560 കിലോമീറ്റർ; ലോക റെക്കോർഡിട്ട് ദേശാടനപ്പക്ഷി|access-date=2022-11-03|language=ml}}</ref> == രൂപ വിവരണം == [[File:Bar-tailed Godwit Cairns RWD.jpg|right|thumb|പ്രജനന സമയമല്ലാത്തപ്പോൾ,[[ആസ്ത്രേലിയയിൽ]]]] കാലിനു നീലം കുറവാണ്. കഴുത്തും നെഞ്ചും വയറും നരച്ച വെളുപ്പാണ്. കേരളത്തിൽ കാണുമ്പോൾ തവിട്ടു വരകൾ കാണും. കാലുകൾക്ക് കറുപ്പു നിറം. അറ്റം കൂർത്ത കൊക്കുണ്ട്. തലയിലേയും കഴുത്തിലേയും വരകൾ നേർത്തതാണ്. കൂട്ടമായാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. നീളം 37-41 സെ.മീ. നീളം 70-80 സെ.മീ ചിറകു വിരിപ്പ്. പൂവൻ പിടയേക്കാൾ ചെറുതാണ്. പൂവന് 190-400 ഗ്രാം തൂക്കം. പിടയ്ക്ക് 260-630 ഗ്രാമും. കൊക്കിന്റെ കട ഭാഗം പിങ്കും പിന്നെ കറുപ്പും.<ref name=bwpc>{{cite book |last=Snow |first=D. W. |last2=Perrins |first2=C. M. |year=1998 |title=The Birds of the Western Palearctic |url=https://archive.org/details/birdsofwesternpa0001snow |edition=Concise |location= |publisher=OUP |isbn=0-19-854099-X }}</ref> ==വിതരണം== [[File:Bar-tailed Godwit migration.jpg|thumb|ദേശാടാന പാത]] [[പൂർവ്വേഷ്യ]], [[അലാസ്ക]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ആഫ്രിക്ക]], [[വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്പ്]], [[ന്യൂസിലാന്റ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് ദേശാടനം നടത്തുന്നു.<ref>{{cite book |first=Barrie |last=Heather |first2=Hugh |last2=Robertson |title=The Field Guide to the Birds of New Zealand |edition=Revised |location= |publisher=Viking |year=2005 |isbn=0-14-302040-4 }}</ref><ref>[http://www.birdingnz.co.nz/newzealandbirds.php?aid=139 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130208183450/http://birdingnz.co.nz/newzealandbirds.php?aid=139 |date=2013-02-08 }} New Zealand Birding Network Brings You The Best Of New Zealand Birding</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.birds.cornell.edu/Page.aspx?pid=1510 |title=Stap, Don. "The Flight of the Kuaka." ''Living Bird''. Autumn, 2009 |access-date=2015-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614092121/http://www.birds.cornell.edu/Page.aspx?pid=1510 |archive-date=2015-06-14 |url-status=dead}}</ref> ന്യൂസിലാന്റിൽ നിന്നു ചൈനയിലെ മഞ്ഞക്കടലിലേക്ക് നടത്തിയ നിറുത്താതെ 9575 കിമീ. പറന്നത് ക്ലൈവ് മിന്റൻ (ഓസ്ട്രേലിയൻ വേഡർ പഠന സംഘം) രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.werc.usgs.gov/sattrack/shorebirds/overall.html |title=Shorebird Migration<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-10-17 |archive-date=2009-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090509063146/http://www.werc.usgs.gov/sattrack/shorebirds/overall.html |url-status=dead }}</ref><ref name=gill>{{cite journal |authors=Gill RE, Tibbitts TL, Douglas DC, Handel CM, Mulcahy DM, Gottschalck JC, Warnock N, McCaffery BJ, Battley PF, Piersma T. |year=2009 |title=Extreme endurance flights by landbirds crossing the Pacific Ocean: ecological corridor rather than barrier? |journal=Proc Biol Sci. |volume=276 |issue=1656 |pages=447–57 |doi=10.1098/rspb.2008.1142 |url=http://alaska.usgs.gov/science/biology/avian_influenza/pdfs/Gill_et_al_2008_Godwit_Migration.pdf }}</ref> 2022-ൽ [[ഉത്തരധ്രുവം|ഉത്തരധ്രുവമേഖലയ്ക്കു]] സമീപം [[കാനഡ|കാനഡയോട്]] അടുത്ത് കിടക്കുന്ന യുഎസിന്റെ അലാസ്ക സംസ്ഥാനത്തു നിന്നു പറന്ന ഈ പക്ഷി ഓസ്ട്രേലിയൻ ദ്വീപായ [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയ]] വരെ 13,560 കിലോമീറ്റർ ദൂരം നിർത്താതെ പറന്നു. == ഭക്ഷണം== ജല ജീവികളും പ്രാണികളും കവചമുള്ള ഞവുനി പോലുള്ള ജീവികളും ജല സസ്യങ്ങളുമാണ് ഭക്ഷണം. നടന്നാണ് ഇര തേടുന്നത്. ==പ്രജനനം == [[File:Limosa lapponica MHNT.jpg|thumb|upright|മുട്ട in the collection of [[MHNT]]]] [[File:Limosa lapponica Landing - Orielton Lagoon.jpg|thumb|കുട്ടം ഇറങ്ങുന്നു, [[ആസ്ത്രേലിയ]]യിൽ.വാലിലെ വരകൾ ശ്രാദ്ധിക്കുക.]] സ്കാൻഡിനേവിയ, ഉത്തര ഏഷ്യ, അലാസ്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രജനനം നടത്തുന്നു. പായലൊ ച്ടികളൊ കൊണ്ട് ഉൾഭാഗം മൃദുവാക്കിയിട്ടുള്ള ചെറിയ കോപ്പ പോലുള്ള കൂടാണ്. പൂവനും പിടയും ചേർന്നാണ് അടയിരിക്കുന്ന തും കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്തുന്നതും. ==അവലംബം== {{reflist}} * "Flight of the Kuaka." By Don Stap. ''Living Bird''. Autumn, 2009. http://www.allaboutbirds.org/page.aspx?pid=1510 * [[Vinicombe, Keith]] [http://www.birdwatch.co.uk/categories/articleitem.asp?cate=23&topic=117&item=441 Black-tailed and Bar-tailed Godwits] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161130065323/http://www.birdwatch.co.uk/categories/articleitem.asp?cate=23&topic=117&item=441 |date=2016-11-30 }}, ''[[Birdwatch (magazine)|Birdwatch]]'', 1 Jan 2010 ==പുറത്തെക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons|Limosa lapponica}} {{wikispecies|Limosa lapponica}} *Bar-tailed godwit - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/288.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds]. fhxjknlzebkaqeu9sf55tsas75u8mg3 0 323260 4681092 4569283 2026-10-29T01:51:46Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681092 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = വലിയ മേടുതപ്പി | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN|id=22727733 |title=''Circus cyaneus'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2013 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | image = Circus cyaneus, Ballaugh Curragh, Isle of Man 1.jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[bird|Aves]] | ordo = [[Accipitriformes]] | familia = [[Accipitridae]] | genus = ''[[Circus (genus)|Circus]]'' | species = '''''C. cyaneus''''' | binomial = ''Circus cyaneus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766) | range_map = Circus cyaneus distribution map.png | range_map_caption = Range of ''C. cyaneus'' {{leftlegend|#02FF02|Breeding summer visitor|outline=gray}}{{leftlegend|#008000|Breeding resident|outline=gray}}{{leftlegend|#0080FF|Winter visitor|outline=gray}} | synonyms = ''Circus hudsonius'' }} വലിയ മേടുതപ്പി<ref name=BoK>{{cite journal|last1=J|first1=Praveen|title=A checklist of birds of Kerala, India|journal=Journal of Threatened Taxa|date=17 November 2015|volume=7|issue=13|pages=7983–8009|doi=10.11609/JoTT.2001.7.13.7983-8009|url=http://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/2001/3445}}</ref> <ref name=eBird>{{cite web|title=eBird India- Kerala|url=http://ebird.org/ebird/india/subnational1/IN-KL?yr=all|website=eBird.org|publisher=Cornell Lab of Ornithology|accessdate=24 സെപ്റ്റംബർ 2017}}</ref><ref name=BoK_Book>{{cite book|last1=കെ.കെ.|first1=നീലകണ്ഠൻ|title=കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ|date=2017|publisher=[[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]]|isbn=978-81-7690-251-9|pages=496-498|edition=5|url=|accessdate=25 സെപ്റ്റംബർ 2017}}</ref><ref name=BoSI>{{cite book|last1=Grimmett|first1=Richard|last2=Inskipp|first2=Tim|last3=P.O.|first3=Nameer|title=Birds of Southern India [Thekke Indiayile Pakshikal (Malayalam version)]|date=2007|publisher=BNHS|location=Mumbai|accessdate=24 സെപ്റ്റംബർ 2017}}</ref> (''Circus cyaneus'')യുടെ ഇംഗ്ലീഷിലെ പേരുകൾ '''hen harrier''' എന്നൊക്കെയാണ്. ഇതൊരു ഇരപിടിയ പക്ഷിയാണ്. ദേശാടന പക്ഷിയാണ്. ==വിതരണം== [[ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിന്റെ വടക്ക്[[കാനഡ]], അമേരിക്കൻ ഐക്യ നാടുകളുടെ വടക്കു ഭാഗം, യൂറേഷ്യയുടെ വടക്കു ബ്കാഗങ്ങളിൽ പ്രജനനം നടത്തുന്നു. തണുപ്പുകാലത്ത് തെക്കോട്ട് ദേശാടാനം നടത്തുന്നു. യൂറേഷ്യയിലെ കൂട്ടർ ദക്ഷിണ യൂറോപ്പ്, ഏഷ്യയിലെ മിതശീതോഷ്ണ പ്രദേശങ്ങൾഎന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് ദേശാടനം ചെയ്യും. ==രൂപ വിവരണം== [[File:Hen Harrier Lungthu Pangolakha Wildlife Sanctuary East Sikkim India 08.11.2015.jpg|right|thumb|പിട]] ഇവയ്ക്ക് 41-52 ബ്സെ.മീ നീളം.<ref name=hbw/>ചിറകു വിരിപ്പ് 97-122 സെ.മീ.<ref name=Mullarney/><ref name=RaptorsWorld/>പൂവന്290-400 ഗ്രാം തൂക്കമുള്ളപ്പോൾ പിടയ്ക്ക് അത് 390-750 ഗ്രാമാണ്. <ref name=hbw/><ref name=RaptorsWorld/> പിന്നിലെ കുതിനഖ(tarsus )ത്തിന് 7.1-8.9 സെ.മീ.. നീളം {<ref name=RaptorsWorld/>മറ്റുള്ള പരുന്തുകളെ അപേക്ഷിച്ച് വലിയ ചിറകും വാലുമുണ്ട്. <ref name=RaptorsWorld/> [[File:Circus cyaneus MHNT.ZOO.2010.11.83.1.jpg|thumb| ''Circus cyaneus'']] ==പ്രജനനം== ഇവ തരിശൂ നിലങ്ങൾ, ചതുപ്പുകൾ,പുൽമേടുകൾ,കൃഷിയിടങ്ങളിൽ പ്രജനനം നടത്തുന്നു.<ref name=TexasPWD2012/> കൂട് നിലത്തൊ മൺ തിട്ടകളിലൊ ചെടികളിലൊ ഉണ്ടാക്കുന്നു.കമ്പുകൾ കൊണ്ടുള്ള കൂട്പുല്ലും ഇലകൾകൊണ്ട് ഉൾഭാഗം മൃദുവാക്കിയിരിക്കും.4-8 വെള്ള നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകളിടും. <ref name=hbw/><ref name=TexasPWD2012/> 47x36കളാവും. <ref name=Baicich1997/> ഇവക്കിടയിൽ ബഹുഭാര്യാത്വമുണ്ട്. പിട മുട്ടകൾക്ക് അടയിരിക്കും. ആ സമയത്ത് പിടയ്ക്കും കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കും പൂവൻ തീറ്റ കൊടുക്കും.<ref name=TexasPWD2012/>ഒരു പൂവന് 5 പിടകൾ വരെ ഇണകളായി കാണാം.<ref name=AAB/> പുവ്വന്റെ അദീന പ്രദേശം 2.6 കി.മീ.ച. കി.മീ. ആണ്. <ref name=Macwhirter/> 31-32 ദിവസംകൊണ്ട് മുട്ട വിരിയും. പിടയ്ക്ക് പൂവൻ കൊടുക്കുന്ന തീറ്റ പിട കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് കൊടുക്കുന്നു.തീറ്റ കൂട്ടിലിട്ടു കൊടുക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. <ref name=Macwhirter/> males.അസമാകുമ്പോൾ കുഞ്ഞ് പറക്കാൻ തുടങ്ങും. തണുപ്പുകാലത്ത് തുറന്ന പ്രദേശാങ്ങളിലാണ് കാണുന്നത്. ആകാലത്ത് കൂട്ടമായാണ് ചേക്കേറുന്നത് ==അവലംബം== {{reflist|35em|refs= <ref name=AAB>{{Cite AllAboutBirds|Northern Harrier|accessdate=23 August 2012}}</ref> <ref name=Baicich1997>{{cite book |last1=Baicich |first1=P. |first2=C. |last2=Harrison |year=1997 |title=A Guide to the Nests, Eggs, and Nestlings of North American Birds |location=New York, NY |publisher=Academic Press |isbn=0120728311}}</ref> <ref name=hbw>{{Cite book |editor1-last=del Hoyo |editor1-first=J. |editor2-last=Elliott |editor2-first=A. |editor3-last=Sargatal |editor3-first=J. |year=1994 |title=[[Handbook of the Birds of the World]] |volume=Volume 2: New World Vultures to Guineafowl |publisher=[[Lynx Edicions]] |location=Barcelona |isbn=84-87334-15-6}}</ref> <ref name=Macwhirter>{{cite book |last1=Macwhirter |first1=R. |first2=K. |last2=Bildstein |year=1996 |title=Northern Harrier. The Birds of North America |number=210 |pages=1–25}}</ref> <ref name=Mullarney >{{cite book |last1=Mullarney |first1=Killian |last2=Svensson |first2=Lars |last3=Zetterstrom |first3=Dan |last4=Grant |first4=Peter |title=Collins Bird Guide |url=https://archive.org/details/collinsbirdguide0000sven |year=1999 |location=London |publisher=HarperCollins |isbn=0-00-219728-6 |page=[https://archive.org/details/collinsbirdguide0000sven/page/86 86]}}</ref> <ref name=RaptorsWorld>{{cite book |last1=Ferguson-Lees |first1=J. |last2=Christie |first2=D.A. |year=2001 |title=Raptors of the World |publisher=[[Helm Identification Guides|Christopher Helm]] |location=London |isbn=0-7136-8026-1}}</ref> <ref name=TexasPWD2012>{{cite web |title=Northern Harrier (Circus cyaneus) |url=http://www.tpwd.state.tx.us/huntwild/wild/species/harrier/ |work=Wildlife Fact Sheets |publisher=Texas Parks and Wildlife Department |accessdate=25 June 2012}}</ref> }} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Circus cyaneus}} {{wikispecies|Circus cyaneus}} * [https://web.archive.org/web/20090403042201/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Northern_Harrier.html Northern Harrier Species Account] – Cornell Lab of Ornithology * [http://www.langholmproject.com/ The Langholm Moor Demonstration Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906212816/http://www.langholmproject.com/ |date=2015-09-06 }} * [http://www.flickr.com/search/groups/?q=Circus%20cyaneus&w=42637302%40N00&m=pool Field Guide Page on Flickr] * [http://www.irandeserts.com/content/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87_%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4_%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C/%D9%BE%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86/%D8%B3%D9%86%D9%82%D8%B1_%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C.htm Range in Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130102151400/http://www.irandeserts.com/content/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87_%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4_%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C/%D9%BE%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86/%D8%B3%D9%86%D9%82%D8%B1_%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C.htm |date=2013-01-02 }} (in Persian) * [http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/113_HenHarrierCcyaneus.pdf Ageing and sexing (PDF; 4.3 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305010012/http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/113_HenHarrierCcyaneus.pdf |date=2016-03-05 }} * {{InternetBirdCollection|hen-harrier-circus-cyaneus}} * {{VIREO|northern+harrier|Northern Harrier}} * [http://www.rspb.org.uk/discoverandenjoynature/discoverandlearn/skydancer/ RSPB Skydancer website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161003054126/http://www.rspb.org.uk/discoverandenjoynature/discoverandlearn/skydancer/ |date=2016-10-03 }} * {{BirdLife|22727733|Circus cyaneus}} * {{Avibase|F558C7F96E40C134|Circus cyaneus}} * {{Xeno-canto species|Circus|cyaneus|Northern Harrier}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ]] kq2i511gvi5ljph80dod9req6mkbuth 0 335801 4681156 4536242 2026-10-29T08:44:42Z ~2026-57890-62 224716 /* സിനിമകൾ */ 4681156 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|S. Shankar}} {{Infobox person | image = Shankar_at_the_2.0_Audio_launch.jpg | name = ഷങ്കർ | birth_name = ഷങ്കർ ഷൺമുഖം | birth_date = {{birth date and age|1963|8|17|df=y}} | birth_place = [[കുംഭകോണം]], [[തമിഴ്നാട്]], ഇന്ത്യ | residence = [[ചെന്നൈ]], തമിഴ്നാട്, ഇന്ത്യ | spouse = ഈശ്വരി | children = 3 | yearsactive = 1993–തുടരുന്നു | website = <!-- [http://www.directorshankaronline.com/ Official website] --><!-- Not his website anymore. Maybe somebody forgot to renew the domain? --> | occupation = [[ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ]], നിർമ്മാതാവ്, തിരക്കഥാകൃത്ത് }} [[തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രം|തമിഴ് ചലച്ചിത്ര]][[ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ|സംവിധായകനും]] നിർമ്മാതാവുമാണ് '''എസ്. ഷങ്കർ''' (യഥാർത്ഥ പേര് : ഷങ്കർ ഷൺമുഖം ; ജനനം:1963 ഓഗസ്റ്റ് 17). [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]][[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ]] ഏറ്റവും ചെലവുകൂടിയ ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയ്തതിലൂടെ പ്രസിദ്ധനായ ഇദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രതിഫലം വാങ്ങുന്ന സംവിധായകരിൽ ഒരാളാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-10-03/news/27570278_1_tamil-film-first-film-robot/ |title=Demystifying India's highest paid film-maker - the elusive S Shankar |access-date=2016-04-05 |archive-date=2016-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160904001411/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-10-03/news/27570278_1_tamil-film-first-film-robot |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-10-03/news/27570278_1_tamil-film-first-film-robot |title=Demystifying India's highest paid film-maker&nbsp;— the elusive S Shankar&nbsp;— Economic Times Retrieved Jan 20, 2015. |access-date=2016-04-05 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://archive.today/20120707003802/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-10-03/news/27570278_1_tamil-film-first-film-robot |url-status=dead }}</ref> 1993-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ജെന്റിൽമാൻ'' എന്ന ചിത്രമാണ് ആദ്യമായി സംവിധാനം ചെയ്തത്. ഈ ചിത്രത്തിലൂടെ മികച്ച സംവിധായകനുള്ള [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം|ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും]] [[തമിഴ്നാട്]] [[സർക്കാർ|സർക്കാരിന്റെ]] ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരവും സ്വന്തമാക്കി. 2007-ൽ എം.ജി.ആർ. സർവകലാശാല ഇദ്ദേഹത്തെ [[ഡോക്ടറേറ്റ്]] നൽകി ആദരിച്ചു. ഇദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്ത പ്രധാനചലച്ചിത്രങ്ങളാണ് ''ഇന്ത്യൻ'' (1996), ''ജീൻസ്'' (1998), ''മുതൽവൻ'' (1999), ''ബോയ്സ്'' (2003), ''അന്യൻ'' (2005), ''[[ശിവാജി (തമിഴ് ചലച്ചിത്രം)|ശിവാജി]]'' (2007), ''[[എന്തിരൻ]]'' (2010), ''[[നൻപൻ]]'' (2012), ''[[ഐ (ചലച്ചിത്രം)|ഐ]]'' (2015), 2.0 (2018) എന്നിവ. ''ഇന്ത്യൻ'', ''ജീൻസ്'' എന്നീ ചിത്രങ്ങളെ മികച്ച വിദേശഭാഷാചിത്രത്തിനുള്ള [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാദമി അവാർഡിനായി]] പരിഗണിച്ചിരുന്നു. == ആദ്യകാലജീവിതം == 1963 ഓഗസ്റ്റ് 17-ന് [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] [[സേലം|സേലത്താണ്]] ഷങ്കർ ജനിച്ചത്. ഷൺമുഖവും മുത്തുലക്ഷ്മിയുമാണ് മാതാപിതാക്കൾ. സെൻട്രൽ പോളിടെൿനിക് കോളേജിൽ നിന്ന് [[മെക്കാനിക്കൽ എൻജിനീയറിങ്ങ്|മെക്കാനിക്കൽ എൻജിനിയറിങ്ങിൽ]]ഡിപ്ലോമ നേടിയശേഷമാണ് ചലച്ചിത്രരംഗത്തേക്കു കടന്നുവന്നത്.<ref name="nilacharal.com">{{cite web |url=http://www.nilacharal.com/enter/celeb/DirectorShankar.asp |title=Director Shankar&nbsp;— Director, Producer, Writer, picture, biography, profile, info and favourites |publisher=Nilacharal.com |date=17 August 1963 |accessdate=9 November 2011 |archive-date=2015-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324234936/http://www.nilacharal.com/enter/celeb/DirectorShankar.asp |url-status=dead }}</ref> ഭാര്യയുടെ പേര് ഈശ്വരി. ഒരു ആൺകുട്ടിയും രണ്ടു പെൺകുട്ടികളുമുണ്ട്. == ചലച്ചിത്രജീവിതം == എസ്.എ. ചന്ദ്രശേഖർ, പവിത്രൻ എന്നീ ചലച്ചിത്രസംവിധായകരുടെ സഹായി എന്ന നിലയിലാണ് ഷങ്കറിന്റെ ചലച്ചിത്രജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്.<ref name="nilacharal.com"/> 1993-ൽ ''ജെന്റിൽമാൻ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സ്വതന്ത്രസംവിധായകനായി. അന്നുവരെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതിൽവച്ച് ഏറ്റവും ചെലവുകൂടിയ ചിത്രമായിരുന്നു അത്. അർജുൻ നായകവേഷത്തിലെത്തിയ ഈ ചിത്രം വൻവിജയം നേടി.<ref>{{cite news|url=http://www.behindwoods.com/features/Interviews/Interview1/html/sankar_interview.html |title=Director Shankar's Interview |publisher=Behindwoods |date=20 January 2005 |accessdate=9 November 2011}}</ref> ഷങ്കറിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലും പിന്നീടുള്ള ആറ് ചിത്രങ്ങളിലും സംഗീതസംവിധായകൻ [[എ.ആർ. റഹ്മാൻ]]ആയിരുന്നു. [[പ്രഭുദേവ]] നായകനായ ''കാതലൻ'' (1994) ആണ് ശങ്കർ സംവിധാനം ചെയ്ത രണ്ടാമത്തെ ചലച്ചിത്രം. ഈ ചിത്രവും ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയമായി. 1996-ൽ [[കമലഹാസൻ|കമലഹാസനെ]] നായകനാക്കി ''ഇന്ത്യൻ'' എന്ന ചലച്ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തു. നിരൂപകപ്രശംസയോടൊപ്പം മികച്ച വരുമാനവും ചിത്രം സ്വന്തമാക്കി. ഈ ചിത്രത്തെ മികച്ച വിദേശഭാഷാചിത്രത്തിനുള്ള [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാദമി അവാർഡിനായി]] പരിഗണിക്കുകയുണ്ടായി. 1998-ൽ [[ഐശ്വര്യ റായ്]], പ്രശാന്ത് എന്നിവരെ നായികാനായകന്മാരാക്കി ശങ്കർ അണിയിച്ചൊരുക്കിയ ''ജീൻസ്'' എന്ന ചലച്ചിത്രവും വൻവിജയം നേടിയിരുന്നു. ഇരുപത് കോടി രൂപാ മുതൽമുടക്കിൽ നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം അക്കാലത്തെ ഏറ്റവും ചിലവേറിയ ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രമായിരുന്നു. 1999-ൽ അർജുൻ നായകനായ ''മുതൽവൻ'' എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ സംവിധാനവും നിർമ്മാണവും ഷങ്കർ നിർവ്വഹിച്ചു. വലിയ ലാഭം നേടിയ ഈ ചിത്രം ''നായക്'' എന്ന പേരിൽ ഷങ്കർ തന്നെ [[ഹിന്ദി|ഹിന്ദിയിലേക്ക്]] റീമേക്ക് ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ [[ബോളിവുഡ്]] ചിത്രവും ഇതുതന്നെ. 2003-ൽ സംവിധാനം ചെയ്ത ''ബോയ്സ്'' എന്ന ചലച്ചിത്രം ഒരു പരാജയമായിരുന്നു. അതിനുശേഷം [[വിക്രം|വിക്രമിനെ]] നായകനാക്കി സംവിധാനം ചെയ്ത ''അന്യൻ'' എന്ന ചലച്ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസ് ഹിറ്റായി. ഏറെ നിരൂപകശ്രദ്ധ നേടിയ ഈ ചലച്ചിത്രം ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ തമിഴ് ചലച്ചിത്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. അറുപത് കോടി രൂപാ മുതൽമുടക്കിൽ [[രജനികാന്ത്|രജനികാന്തിനെ]] നായകനാക്കി ഷങ്കർ സംവിധാനം ചെയ്ത് 2007-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ശിവാജി (തമിഴ് ചലച്ചിത്രം)|ശിവാജി]]'' എന്ന ചലച്ചിത്രവും മികച്ച വരുമാനം സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite news|url=http://movies.indiatimes.com/Movies/Telugu/Sivaji-The-Boss-Now-playing/articleshow/2130888.cms|title=Sivaji&nbsp;– The Boss (Now Playing)|quote=Made on a budget of about Rs 75 Crores...|date=18 June 2007|work=[[Indiatimes]]|access-date=2016-04-05|archive-date=2010-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100104132833/http://movies.indiatimes.com/Movies/Telugu/Sivaji-The-Boss-Now-playing/articleshow/2130888.cms|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|author=Business Standard |url=http://www.business-standard.com/india/storypage.php?autono=290977 |title=Eros buys Tamil film distributor |publisher=Business-standard.com |date=13 July 2007 |accessdate=9 November 2011}}</ref> 2010-ൽ രജനികാന്തിനെ നായകനാക്കിയുള്ള രണ്ടാമത്തെ ചലച്ചിത്രമായ ''[[എന്തിരൻ]]'' പുറത്തിറങ്ങി. നായിക [[ഐശ്വര്യ റായ്]] ആയിരുന്നു. മികച്ച സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചുനിർമ്മിച്ച ചിത്രത്തിന്റെ മുടക്കുമുതൽ 132 കോടി രൂപയായിരുന്നു. ഈ ചിത്രത്തിനും മികച്ച വരുമാനം ലഭിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/videos/142049/rajinikanth-starrer-robot-grosses-rs-375-crore.html |title=Rajinikanth's 'Robot' biggest grosser of all time |publisher=IBN Live |access-date=2016-04-05 |archive-date=2011-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013012714/http://ibnlive.in.com/videos/142049/rajinikanth-starrer-robot-grosses-rs-375-crore.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/media/entertainment-/entertainment/rajini-adds-30-to-maran-cos-revenue/articleshow/7394423.cms|title=Rajinikanth adds 30% to Kalanithi Maran's Sun TV Network revenue|work=The Economic Times| date=31 January 2011}}</ref> 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[3 ഇഡിയറ്റ്സ്|ത്രീ ഇടിയറ്റ്സ്]]'' എന്ന [[ഹിന്ദി]] ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ തമിഴ് പതിപ്പായ ''[[നൻപൻ]]'' ഒരുക്കിയതും ഷങ്കറായിരുന്നു. [[വിജയ്]], ശ്രീകാന്ത്, ജീവ എന്നിവർ മുഖ്യവേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രം മികച്ച പ്രദർശനവിജയം നേടി.<ref>{{cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/sep-10-01/vijay-kaavalan-rascal-02-09-10.html |title=Vijay&nbsp;— Tamil Movie News&nbsp;— Vijay’s next titled Rascal? - Vijay &#124; Shankar &#124; 3 Idiots &#124; Rascal &#124; Kaavalan |publisher=Behindwoods.com |date=2 September 2010 |accessdate=9 November 2011}}</ref> ''അന്യൻ'' എന്ന വിജയചിത്രത്തിനുശേഷം വിക്രം-ഷങ്കർ കൂട്ടുകെട്ടിൽ പിറന്ന ചിത്രമാണ് ''[[ഐ (ചലച്ചിത്രം)|ഐ]]''. ഏതാണ്ട് രണ്ടുവർഷത്തെ ചിത്രീകരണത്തിനുശേഷം 2015 ജനുവരി 14-ന് പ്രദർശനത്തിനെത്തിയ ഈ ചിത്രം പത്തൊൻപതുദിവസം കൊണ്ട് 200 കോടി രൂപ വരുമാനം നേടി.<ref name="I">{{cite news| url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-26/news-interviews/32423761_1_vikram-ar-rahman-samantha| title=‘I’ will be produced on a mega scale| work=The Times of India| date=26 June 2012| access-date=2016-04-05| archive-date=2013-12-03| archive-url=https://web.archive.org/web/20131203051939/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-26/news-interviews/32423761_1_vikram-ar-rahman-samantha| url-status=dead}}</ref><ref>http://m.ibtimes.co.in/i-box-office-collection-vikram-starrer-grosses-200-crore-worldwide-19-days-622335</ref> 2018-ൽ ശങ്കർ തൻ്റെ ചിത്രമായ ''[[എന്തിരൻ|എന്തിരൻ്റെ]]'' രണ്ടാം ഭാഗം ''[[2.0 (ചലച്ചിത്രം)|2.0]]'' സംവിധാനം ചെയ്തു.<ref>http://m.ibtimes.co.in/endhiran-2-update-pre-production-works-rajinikanth-starrer-full-swing-637340</ref> ചിത്രത്തിന് കൂടുതലും സമ്മിശ്ര അവലോകനങ്ങളാണ് ലഭിച്ചത്. എന്നിരുന്നാലും ഈ ചിത്രം എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ തമിഴ് ചിത്രമായി മാറി.<ref>{{cite news |last1=Kumar |first1=Karthik |title=Bigil beats Enthiran to emerge as 5th highest grossing south Indian film |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/bigil-beats-rajinikanth-s-enthiran-to-emerge-as-5th-highest-grossing-south-indian-film/story-Fh8HldjIc7zFjQETSVtYQM.html}}</ref> പിന്നീട് കമൽഹാസനുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്ന ഇന്ത്യൻ എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ [[ഇന്ത്യൻ 2]] ൻ്റെ ജോലികൾ ശങ്കർ ആരംഭിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, 2019 ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കമൽഹാസൻ മത്സരിക്കുന്നതും സെറ്റിൽ ഒരു അപകടവും കൊവിഡ് 19 പാൻഡെമിക് കാരണവും ഉത്പാദനം സ്തംഭിച്ചു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, രാം ചരണും കിയാര അദ്വാനിയും അഭിനയിച്ച [[ഗെയിം ചേഞ്ചർ]] എന്ന തെലുങ്ക് സിനിമയിലെ തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റം ശങ്കർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.2021 ഏപ്രിലിൽ, അനിയൻ്റെ റീമേക്കായ രൺവീർ സിങ്ങിനൊപ്പം ഹിന്ദി സിനിമയിലേക്കുള്ള തൻ്റെ തിരിച്ചുവരവും അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു. പെൻ സ്റ്റുഡിയോസിന് കീഴിൽ ജയന്തിലാൽ ഗദയാണ് ചിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, ചിത്രത്തിൻ്റെ റീമേക്ക് അവകാശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ശങ്കറിന് നിയമപരമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടേണ്ടിവന്നു, നിർമ്മാണം ഒരിക്കലും ആരംഭിച്ചില്ല. ഗെയിം ചേഞ്ചറിൻ്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു, വിക്രമിൻ്റെ റിലീസിന് ശേഷം കമൽഹാസൻ ലഭ്യമായതിന് ശേഷം, ഗെയിം ചേഞ്ചറും ഇന്ത്യൻ 2 ലും ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുകയും സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുമെന്ന് ശങ്കർ പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യൻ 2 വിൻ്റെ ചിത്രീകരണ വേളയിൽ, ചിത്രത്തിൻ്റെ ദൈർഘ്യം കണക്കിലെടുത്ത് ചിത്രം രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. രണ്ട് ഭാഗങ്ങളും ഒരേ സമയം ചിത്രീകരിച്ചു. [[ഇന്ത്യൻ 2]] 2024 ജൂലൈ 12-ന് പുറത്തിറങ്ങി.വളരെ മോശം പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്, വിമർശകർ അത് കാലഹരണപ്പെട്ടതും ആദ്യ ഭാഗത്തെക്കാൾ താഴ്ന്നതുമാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. [[ഗെയിം ചേഞ്ചർ]] 2025 ജനുവരി 10-ന് സംക്രാന്തിയോട് അനുബന്ധിച്ച് പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{Cite web |date=2024-07-21 |title=Dil Raju announces Game Changer release plans {{!}} Latest Telugu cinema news {{!}} Movie reviews {{!}} OTT Updates, OTT |url=https://www.123telugu.com/mnews/dil-raju-announces-game-changer-release-plans.html |access-date=2024-07-22 |website=123telugu.com |language=en}}</ref> സമ്മിശ്രവും പ്രതികൂലവുമായ അവലോകനങ്ങൾ ലഭിച്ചു. ശങ്കറിൻ്റെ മുൻ ചിത്രമായ ഇന്ത്യൻ 2 നേക്കാൾ മികച്ചതായി അഭിപ്രായങ്ങൾ ലഭിച്ചു. രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും ബോക്സ് ഔഫീസിൽ പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/indian-2-worldwide-closing-box-office-collections-kamal-haasan-shankar-film-is-a-colossal-disaster-1338607|first=Jatinder|last=Singh|title=Indian 2 worldwide closing box office collections: Kamal Haasan, Shankar film is a colossal DISASTER|website=Pinkvilla|date=13 August 2024}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-16|title= Game Changer Box Office Collections: Ram Charan, Shankar film gross 158cr worldwide in six days|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/game-changer-box-office-collections-ram-charan-shankar-film-gross-158cr-worldwide-in-six-days-1367819|access-date=2025-01-16|website=PINKVILLA |language=en}}</ref> 2025-ൽ റിലീസ് ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന 'ഇന്ത്യൻ' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ മൂന്നാം ഭാഗമായ [[ഇന്ത്യൻ 3]] ആണ് ശങ്കറിൻ്റെ അടുത്ത ചിത്രം. == സിനിമകൾ == {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2" style="width:33px;"| വർഷം ! rowspan="2" style="width:175px;"| സിനിമ ! colspan="3" | പ്രവർത്തനം ! rowspan="2" style="text-align:center; width:80px;"| ഭാഷ ! rowspan="2" class="unsortable" style="text-align:center; width:350px;"| കുറിപ്പുകൾ |- ! width=65 | സംവിധായകൻ ! width=65 | നിർമ്മാതാവ് ! width=65 | തിരക്കഥാകൃത്ത് |- style="text-align:center;" | 1993 | style="text-align:left;"|''[[ജെന്റിൽമാൻ]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"|മികച്ച സംവിധായകനുള്ള [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]]<br>[[തമിഴ്നാട്]] സർക്കാരിന്റെ സംസ്ഥാനചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം |- style="text-align:center;" | rowspan="2"| 1994 | style="text-align:left;"|''[[കാതലൻ]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"|"കാതലിക്കും പെണ്ണിൻ.." എന്ന ഗാനരംഗത്ത് അതിഥി വേഷം.<br>മികച്ച സംവിധായകനുള്ള [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]]<br>[[തമിഴ്നാട്]] സർക്കാരിന്റെ സംസ്ഥാനചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"|''[[ജെന്റിൽമാൻ]]'' | | | {{Yes}} | [[ഹിന്ദി]] | style="text-align:left;"|''ജെന്റിൽമാന്റെ'' റീമേക്ക് |- style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:left;"|''[[ഇന്ത്യൻ (1996-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ഇന്ത്യൻ]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:left;"|''[[ജീൻസ് (ചലച്ചിത്രം)|ജീൻസ്]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:left;"|''[[മുതൽവൻ]]'' | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:left;"|''[[നായക് |നായക്]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[ഹിന്ദി]] | style="text-align:left;"|''മുതൽവന്റെ'' റിമേക്ക് |- style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:left;"|''[[ബോയ്സ്]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:left;"|''[[കാതൽ]]'' | | {{Yes}} | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | 2005 | style="text-align:left;"|''[[അന്നിയൻ]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"|മികച്ച സംവിധായകനുള്ള [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]]<br>[[തമിഴ്നാട്]] സർക്കാരിന്റെ സംസ്ഥാനചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം |- style="text-align:center;" | rowspan="2"| 2006 | style="text-align:left;"|''[[ഇംസൈ അരസൻ 23ആം പുലികേശി]]'' | | {{Yes}} | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"|''[[വെയിൽ (ചലച്ചിത്രം)|വെയിൽ]]'' | | {{Yes}} | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"|[[National Film Award for Best Feature Film in Tamil|മികച്ച തമിഴ് ചലച്ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം]]<br>മികച്ച ചലച്ചിത്രത്തിനുള്ള [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]] |- style="text-align:center;" | rowspan="2" | 2007 | style="text-align:left;"|''[[ശിവാജി (തമിഴ് ചലച്ചിത്രം)|ശിവാജി]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"|"ബല്ലെയ്‌ലക്ക.." എന്ന ഗാനത്തിൽ അതിഥിവേഷം. <br>മികച്ച സംവിധായകനുള്ള [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]] നാമനിർദ്ദേശം. |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"|''[[കല്ലൂരി]]'' | | {{Yes}} | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:left;"|''[[അറൈ എൺ 305-ൽ കടവുൾ]]'' | | {{Yes}} | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:left;"|''[[ഈറം]]'' | | {{Yes}} | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | rowspan="3"| 2010 | style="text-align:left;"|''[[റെട്ടസുഴി]]'' | | {{Yes}} | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"|''[[അനന്തപുരത്തു വീട്]]'' | | {{Yes}} | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"|''[[എന്തിരൻ]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"|സംവിധാനത്തിനുള്ള വിജയ് അവാർഡ്<br>[[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]] നാമനിർദ്ദേശം.<br>പട്ടാളക്കാരനായി അതിഥിവേഷം |- style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:left;"|''[[നൻപൻ]]'' | {{Yes}} | | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"|"അസ്ക ലസ്ക.." ഗാനത്തിൽ അതിഥിവേഷം |- style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:left;"|''[[കപ്പൽ (ചലച്ചിത്രം)|കപ്പൽ]]'' | | {{Yes|വിതരണം}} | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" || 2015 | style="text-align:left;"|''[[I (film)|ഐ]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | |- style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:left;"|''[[2.0 (film)|2.0]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | |- style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:left;"|''[[അനീതി]]'' | | {{Yes|വിതരണം}} | | [[തമിഴ്]] | style="text-align:left;"| |- style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:left;"|''[[ഇന്ത്യൻ 2]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | |- style="text-align:center;" |rowspan=2| 2025 | style="text-align:left;"|''[[ഗെയിം ചേഞ്ചർ]]'' | {{Yes}} | | | [[തെലുങ്ക്]] | style="text-align:left;"|"രാ മച്ചാ മച്ചാ.." ഗാനത്തിൽ അതിഥിവേഷം |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"|''[[ഇന്ത്യൻ 3]]'' | {{Yes}} | | {{Yes}} | [[തമിഴ്]] | പൂർത്തിയായി |} == പുരസ്കാരങ്ങൾ == {| class="wikitable" |- ! Year ! Awards ! Category ! For |- | rowspan="2" |1993 | [[Filmfare Awards South]] | [[Filmfare Award for Best Director – Tamil]] | [[Gentleman (1993 film)|Gentleman]] |- | [[Tamil Nadu State Film Awards]] | [[Tamil Nadu State Film Award for Best Director]] | [[Gentleman (1993 film)|Gentleman]] |- | rowspan="2"| 1994 | [[Filmfare Awards South]] | [[Filmfare Award for Best Director – Tamil]] | [[Kadhalan]] |- | [[Tamil Nadu State Film Awards]] | [[Tamil Nadu State Film Award for Best Director]] | [[Kadhalan]] |- | rowspan="2" |2005 | [[Filmfare Awards South]] | [[Filmfare Award for Best Director – Tamil]] | [[Anniyan]] |- | [[Tamil Nadu State Film Awards]] | [[Tamil Nadu State Film Award for Best Director]] | [[Anniyan]] |- | rowspan="2" |2006 | [[Filmfare Awards South]] | [[Filmfare Award for Best Film - Tamil]] | [[Veyil]] |- |- |} == അവലംബം == {{reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == {{Commons category|S. Shankar|S.Shankar}} * {{official website|http://www.directorshankaronline.com/}} * {{IMDb name|0788171}} {{എസ്. ഷങ്കർ}} [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ ചലച്ചിത്രസം‌വിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സം‌വിധായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ് ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ് തിരക്കഥാകൃത്തുക്കൾ]] 4pfjpwpbl4t90g76o4bdyx5o3gja3c0 0 375351 4681038 4597048 2026-10-28T17:18:55Z Vishalsathyan19952099 57735 /* കൊടിയേറ്റുത്സവം */ 4681038 wikitext text/x-wiki {{ആധികാരികത}} {{prettyurl|Guruvayur Sri Parthasarathy Temple}} {{Infobox Mandir |image =Sree pardhasaradhi temple guruvayur.jpg |creator = [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]] |proper_name = ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം |date_built = ഏതാണ്ട് അയ്യായിരം വർഷം മുമ്പ് |primary_deity = [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] |architecture = കേരള-ദ്രാവിഡ ശൈലിയിൽ |location = [[ഗുരുവായൂർ]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] }} [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]]യിൽ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ ക്ഷേത്രനഗരമായ [[ഗുരുവായൂർ|ഗുരുവായൂരിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീപാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം'''. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ പാർത്ഥസാരഥിയായ ഭഗവാൻ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]] ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[അയ്യപ്പൻ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], [[രക്ഷസ്സ്]], [[ആദിശങ്കരാചാര്യർ]] എന്നിവർക്കും ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ആയിരത്തിലധികം വർഷം പഴക്കം വരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം, [[പാണ്ഡവർ|പാണ്ഡവമാതാവായ]] [[കുന്തി|കുന്തീദേവി]] പൂജിച്ചതാണെന്നും ഇവിടത്തെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈതവേദാന്തിയായ]] ആദിശങ്കരാചാര്യരാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഏറെക്കാലം നാശോന്മുഖമായിക്കിടന്ന ഈ ക്ഷേത്രം പിന്നീട് ഭാഗവതകുലപതി തിരുനാമാചാര്യർ [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി|ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ പുതുക്കിപ്പണിയുകയായിരുന്നു. ഇന്ന് ഗുരുവായൂരിൽ വരുന്നവരിൽ പലരും ഇവിടെയും വരാറുണ്ട്. [[ധനു]]മാസത്തിലെ [[രോഹിണി]]നാളിൽ കൊടികയറി ആറുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]ദിവസം രാവിലെ [[ഗുരുവായൂരപ്പൻ]] [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെ ഇങ്ങോട്ടും, പിന്നീട് വൈകുന്നേരം ഇവിടത്തെ പാർത്ഥസാരഥി രഥത്തിലേറി തിരിച്ചും എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇവ രണ്ടും കൂടാതെ, [[അഷ്ടമിരോഹിണി]], [[കുചേലദിനം]], [[ശങ്കരജയന്തി]] തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളും ആചരിച്ചുവരുന്നു. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് ഏകദേശം അര കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കുമാറി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപമാണ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം. == ഐതിഹ്യം == ഇന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്ന വിഗ്രഹം, പാണ്ഡവമാതാവായ കുന്തീദേവി പൂജിച്ചിരുന്നതാണ്. [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] തന്റെ പുത്രന്മാരെ രക്ഷിച്ചതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി പാർത്ഥസാരഥീരൂപത്തിൽ ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പണികഴിപ്പിച്ച് ആരാധന നടത്തിപ്പോന്ന അവർ, പിന്നീട് വിഗ്രഹം [[ഗംഗ|ഗംഗാനദിയിൽ]] ജലാധിവാസം ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ആയിരക്കണക്കിനുവർഷം അങ്ങനെ ഗംഗയിൽ വിഗ്രഹം കിടന്നു. പിന്നീട് ഈ വിഗ്രഹം കേരളത്തിലെത്തിച്ചേരാനും, ഇന്നത്തെ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെടാനും കാരണമായ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിദിവസം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വലിയ ആഘോഷങ്ങൾ നടക്കുകയായിരുന്നു. ആ സമയത്താണ്, അദ്വൈതസിദ്ധാന്തത്തിന്റെ മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന ആദിശങ്കരാചാര്യർ അതുവഴി കടന്നുപോയത്. അമ്മയുടെ അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചശേഷം [[കാലടി|കാലടിയിലുള്ള]] ജന്മഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി|ശൃംഗേരിയിലെ]] തന്റെ വാസസ്ഥാനത്തേയ്ക്കുള്ള യാത്രയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരുപാട് സിദ്ധികൾ സ്വന്തമായുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെ യാത്ര ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെ കടന്നുപോകുകയായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്കുമുന്നിൽ [[നാരദൻ|നാരദമഹർഷി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയുണ്ടായി. അന്ന് ഏകാദശിയായതിനാൽ ഉടനെ ഭൂമിയിലിറങ്ങി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വന്ദിച്ചുവേണം യാത്ര തുടരാൻ എന്ന് മഹർഷി ഉപദേശിച്ചെങ്കിലും ആചാര്യർ അത് അനുസരിച്ചില്ല. എന്നാൽ, ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര കടന്ന ഉടനെ ആചാര്യർക്ക് ആകാശസഞ്ചാരസിദ്ധി നഷ്ടപ്പെടുകയും അദ്ദേഹം തത്ക്ഷണം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വീഴുകയും ചെയ്തു. തത്സമയം ക്ഷേത്രത്തിലെ ശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടക്കുകയായിരുന്നു. അബോധാവസ്ഥയിൽ കിടക്കുന്ന ശങ്കരാചാര്യരെ കണ്ടതും പരിഭ്രാന്തരായ ആളുകൾ എഴുന്നള്ളിപ്പ് നിർത്തുകയും വെള്ളം കൊണ്ടുവരാൻ ഓടുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവാനോട് ക്ഷമാപണം നടത്തുകയും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ 41 ദിവസം ഭജനമിരുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാക്രമങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അദ്ദേഹം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ആ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് ഗുരുവായൂരിൽ നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ഇതിനുശേഷം ശൃംഗേരിയിലേയ്ക്ക് മടങ്ങിപ്പോകാനിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് വിശ്വരൂപഭാവത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനം ലഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. തദവസരത്തിൽ, പാർത്ഥസാരഥീഭാവത്തിലും തനിയ്ക്കൊരു ക്ഷേത്രം വേണമെന്ന് ഭഗവാന്റെ അരുളപ്പാടുണ്ടായി. == ചരിത്രം == ശങ്കരാചാര്യരുടെ കാലശേഷം ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അവകാശം ശിഷ്യനായ [[തൃശ്ശൂർ]] നടുവിൽ മഠം സ്വാമിയാർക്ക് ലഭിച്ചു. തലമുറകളായി പാലിച്ചുപോന്ന അവകാശം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിൽത്തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ മല്ലിശ്ശേരി മനയ്ക്ക് ലഭിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശവും മല്ലിശ്ശേരി മനയ്ക്കുതന്നെയായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ക്ഷേത്രപരിസരം പൂർണ്ണമായും പാടങ്ങളായിരുന്നു. അവയുടെ നടുവിലുള്ള ഒരു തുരുത്തിലായിരുന്നു ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത്. തന്മൂലം, '''തുരുത്തിൽ ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലാണ് ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള പാർത്ഥസാരഥി, തന്മൂലം '''തുരുത്തിൽ തേവർ''' എന്നും അറിയപ്പെട്ടുപോന്നു. [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാർ ആക്രമിച്ചപ്പോൾ അതിന്റെ തെക്കേ അതിർത്തിപ്രദേശമായിരുന്ന ഗുരുവായൂരിലും ആക്രമണമുണ്ടായി. പ്രധാനക്ഷേത്രമായ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമൊഴികെ അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളും ആക്രമണത്തിൽ തകർന്നു. പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും അക്കൂട്ടത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. തുടർന്ന് ഒരുപാടുകാലം ഈ ക്ഷേത്രം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയേറ്റുവാങ്ങാതെ കഴിയുകയായിരുന്നു. പ്രധാനക്ഷേത്രമായ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം എല്ലാവരുടെയും ശ്രദ്ധയേറ്റുവാങ്ങി ലോകപ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് കുതിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ തന്നെ മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ജീർണ്ണിച്ച് നിലംപരിശാകാറായ മട്ടിൽ ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ ഒരു മൂലയിൽ കഴിയുകയായിരുന്നു. 1971 വരെ ഈ സ്ഥിതി തുടർന്നു. 1971-ൽ ക്ഷേത്രശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര ജീർണ്ണിച്ച് നിലംപതിച്ചു. അപ്പോഴാണ് ഇങ്ങനെയൊരു ക്ഷേത്രം കിടക്കുന്ന കാര്യം പലരുമറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് നാട്ടുകാരും ഭക്തജനങ്ങളും ചേർന്ന് നോക്കിയപ്പോൾ അവർ കമനീയമായ ഭഗവദ്വിഗ്രഹം യാതൊരുകേടുപാടും കൂടാതെ കിടക്കുന്നത് കണ്ടു. കൂടാതെ തകർന്നുപോയ മഹാക്ഷേത്രത്തിന്റെ തിടപ്പള്ളി, വാതിൽമാടം, ചുറ്റമ്പലം, മതിൽക്കെട്ട്, ക്ഷേത്രക്കുളം തുടങ്ങിയവയുടെ സ്ഥാനങ്ങളും അവശിഷ്ടങ്ങളും കണ്ടെത്തി പുനർനിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തിരുനാമാചാര്യൻ ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരിയാണ് എല്ലാറ്റിനും നേതൃത്വം വഹിച്ചത്. തൃപ്പൂണിത്തുറ ഈശ്വരവാര്യരായിരുന്നു സ്ഥപതി. ഒടുവിൽ ഏറെനാളത്തെ പരിശ്രമത്തിനൊടുവിൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുതുക്കിപ്പണികളെല്ലാം തീരുകയും 1977 ജൂൺ 29-ന് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിലെ]] [[അനിഴം]] നക്ഷത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരിലെ അന്നത്തെ വലിയ തന്ത്രിയായിരുന്ന യശഃശരീരനായ പുഴക്കര ചേന്നാസ് പരമേശ്വരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് പ്രതിഷ്ഠാകർമ്മം നിർവ്വഹിച്ചത്. പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിന് വൻ ഉയർച്ചയാണുണ്ടായത്. ക്ഷേത്രഭരണത്തിന് ഒരു ഭക്തജനസമിതി നിലവിൽ വന്നു. ഇന്ന് വളരെ മികച്ച രീതിയിലാണ് ക്ഷേത്രം മുന്നോട്ട് പോയിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇന്ന് ഗുരുവായൂരിൽ വരുന്ന ധാരാളം ഭക്തർ ഇവിടെയും ദർശനത്തിന് വരുന്നുണ്ട്. === മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ഏറ്റെടുക്കൽ === ഇതിനിടയിൽ ചില വിവാദങ്ങളും ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുണ്ടായി. മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ഈ ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുക്കാൻ പല തവണ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. ഇതിനെതിരെ ഭക്തജനസമിതി വൻ തോതിൽ പ്രതിഷേധിച്ചിരുന്നു. ഇതിനിടയിൽ ഭക്തജനസമിതിയ്ക്കെതിരെയും ചില ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നിരുന്നു. വൻ തോതിൽ അഴിമതിയും സ്വജനപക്ഷപാതവും ഭക്തജനസമിതിയ്ക്കെതിരെ ആരോപിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഇവയ്ക്കെതിരെ ആദ്യം [[ചാവക്കാട്]] സബ് കോടതിയിലും പിന്നീട് പടിപടിയായി [[സുപ്രീം കോടതി]]യിലും വരെ കേസെത്തി. ഇതിനിടയിൽ 2016 ഓഗസ്റ്റിൽ [[കേരള ഹൈക്കോടതി]] പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തെ പൊതുക്ഷേത്രമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതിനെതിരെ ഭരണസമിതിയും ഹിന്ദുസംഘടനകളും വൻ തോതിൽ രംഗത്തുവന്നു. 2017 ഏപ്രിൽ 26-ന് ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുക്കാൻ മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഗുരുവായൂർ സബ് ഇൻസ്പകടറും വില്ലേജ് ഓഫീസറുമടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘം ഗുരുവായൂരിലെത്തി. യാതൊരു മുന്നറിയിപ്പുമില്ലാതെയാണ് അവർ ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുക്കാനെത്തിയത്. ഇതെത്തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 30-ന് ശങ്കരജയന്തി ദിവസം ക്ഷേത്രം ഭക്തജനസമിതിയുടെയും [[ഹിന്ദു ഐക്യവേദി]] അടക്കമുള്ള പ്രബല ഹൈന്ദവ സംഘടനകളുടെയും മറ്റും നേതൃത്വത്തിൽ നാമജപഘോഷയാത്ര നടത്തി. മേയ് 6-നും ഇത്തരത്തിൽ നാമജപഘോഷയാത്ര നടന്നിരുന്നു. ഇതിൽ പ്രസംഗിയ്ക്കാൻ വന്ന ഹിന്ദു ഐക്യവേദി ജനറൽ സെക്രട്ടറി [[കെ.പി. ശശികല]] ടീച്ചറെയും കൂട്ടരെയും പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. എന്നാൽ, പോലീസ് സ്റ്റേഷനിലും ഇവർ നാമജപം തുടരുകയായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഈ ഉത്തരവിന് താത്കാലിക സ്റ്റേ അനുവദിയ്ക്കാൻ ഹൈക്കോടതി തീരുമാനിച്ചു. 2017 സെപ്റ്റംബർ 21-ന് സ്റ്റേ കാലാവധി അവസാനിച്ചു. അന്നും ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുക്കാൻ മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് അധികൃതർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി. എന്നാൽ, മുമ്പത്തേതിന് വിപരീതമായി അന്ന് വൻ സംഘർഷമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായത്. ഭക്തരും അധികൃതരും തമ്മിൽ വാക്കേറ്റമുണ്ടായപ്പോൾ പോലീസ് ഇടപെട്ടു. ചിലരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തുനീക്കി. മറ്റുചിലരാകട്ടെ, ഗോപുരവാതിലടച്ച് നാമജപം തുടങ്ങി. വളരെയധികം പ്രതിഷേധപരിപാടികൾ ഇതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നു. ഒടുവിൽ, 2017 നവംബർ 7-ന് പുലർച്ചെ 2:30-ന് മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് അധികൃതർ വന്ന് ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുത്തു. ഇതിന്റെ പേരിൽ ബി.ജെ.പി. തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ഹർത്താൽ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. എന്നാൽ, അതോടെ ബഹളങ്ങൾ അവസാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. == ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപമാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും ദർശനം. റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനും ക്ഷേത്രവും ഏതാണ്ട് പരസ്പരാഭിമുഖമാണ്. [[കേരള ടൂറിസം ഡെവലപ്പ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.ടി.ഡി.സി.]]യുടെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്ന നന്ദനം ഹോട്ടൽ, പതഞ്ജലി സ്റ്റോർ തുടങ്ങിയവ സമീപത്തുതന്നെയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്തുന്നവർ ആദ്യം കാണുന്നത് മൂന്നുനിലകളോടുകൂടിയ കിഴക്കേ ഗോപുരമാണ്. ഗോപുരത്തിന് പ്രത്യേകിച്ച് അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഇരുവശത്തും ഗീതോപദേശത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളും ഗീതാവചനങ്ങളും കാണും. അധികം വലുപ്പമില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഗോപുരത്തിന് പുറത്തുനിന്നുനോക്കിയാൽ തന്നെ ഭഗവദ്വിഗ്രഹം തെളിഞ്ഞുകാണാം. ഗോപുരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ് ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുള്ളത്. വടക്കുഭാഗത്ത് ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുറത്തെ മതിൽക്കെട്ട് പൂർണ്ണമായും കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തതാണ്. ഇതിന്റെ ചുറ്റും ചുവന്ന ചായം പൂശിയിട്ടുണ്ട്. കാര്യമായ വലുപ്പമില്ലെങ്കിലും ആനപ്പള്ള തീർത്തിട്ടുള്ളത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തെ പ്രധാന ഗോപുരം കൂടാതെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തും ഒരു ഗോപുരമുണ്ട്. ഇതിനടുത്ത് ക്ഷേത്രം വക ഹാളും കാണാം. വിശേഷാവസരങ്ങളിൽ ഇവിടെവച്ചാണ് കലാപരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിലൂടെ അകത്തുകടന്നാൽ ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡനെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സാമാന്യം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെമ്പുകൊടിമരമാണ് ആദ്യം കാണുന്നത്. 1981-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ നടന്നത്. അതിനപ്പുറം വലിയ ബലിക്കല്ല് കാണാം. ഇവിടെ ബലിക്കൽപ്പുരയില്ല. ഗോപുരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടർ കാണാം. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പ്രദക്ഷിണവഴിയിൽ നിന്നുമാറി നവഗ്രഹക്ഷേത്രം പണിതിട്ടുണ്ട്. ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ ഒറ്റക്കല്ലിലാണ് നവഗ്രഹങ്ങൾക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ധ്യാനശ്ലോകത്തിൽ പറയുന്നതുപ്രകാരമുള്ള നവഗ്രഹരൂപങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം. നടുക്ക് [[സൂര്യൻ|സൂര്യനും]] കിഴക്ക് [[ശുക്രൻ|ശുക്രനും]] തെക്കുകിഴക്ക് [[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രനും]] തെക്ക് [[ചൊവ്വ|കുജനും]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് [[രാഹു]]വും പടിഞ്ഞാറ് [[ശനി]]യും വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് [[കേതു]]വും വടക്ക് [[വ്യാഴം|ഗുരുവും]] വടക്കുകിഴക്ക് [[ബുധൻ|ബുധനും]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സൂര്യൻ, ബുധൻ, ശുക്രൻ എന്നിവർ കിഴക്കോട്ടും ചൊവ്വയും രാഹുവും കേതുവും തെക്കോട്ടും ചന്ദ്രനും ശനിയും പടിഞ്ഞാറോട്ടും ഗുരു മാത്രം വടക്കോട്ടും അഭിമുഖമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി പൂർണ്ണമായും കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഭക്തർക്ക് മഴയും വെയിലുമേൽക്കാതെ ദർശിയ്ക്കാൻ പാകത്തിന് വഴി മുഴുവൻ നടപ്പുര പണിതിട്ടുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി അയ്യപ്പന്റെയും തൊട്ടടുത്ത് [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സിന്റെയും]] പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിലാണ് അയ്യപ്പന് പണിതിട്ടുള്ളത്. ഇവിടെയുള്ള മുഖപ്പിലാണ് ഭക്തർ [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല]]യ്ക്കുപോകുന്ന ഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതും. പണ്ടെന്നോ ഈ പ്രദേശത്ത് കൊല്ലപ്പെട്ട ഒരാളുടെ ആത്മാവാണ് രക്ഷസ്സായി കുടികൊള്ളുന്നത്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ക്ഷേത്രസ്ഥാപകനായ ശങ്കരാചാര്യരുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ശൈവാംശമെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ശങ്കരാചാര്യരെ [[ശിവൻ|ശിവനായി]] സങ്കല്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പൂജകളാണ് ഇവിടെ നടത്തിവരുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഊട്ടുപുര കാണാം. വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ ഭക്തർക്ക് പ്രസാദ ഊട്ട് നടത്തിവരുന്നു. ===ശ്രീകോവിൽ=== ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൂറ്റൻ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തേരിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ഈ ശ്രീകോവിൽ പാർത്ഥസാരഥീഭാവത്തിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തേരിലുള്ള [[കുതിര]]കളും തേരിന്റെ ചക്രങ്ങളും അതേപോലെ ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മൊത്തത്തിൽ കരിങ്കല്ലിലാണ് ശ്രീകോവിൽ തീർത്തിരിയ്ക്കുന്നത്. അകത്തേയ്ക്ക് കയറാൻ സോപാനപ്പടികളുണ്ട്. അവ ഇരുവശത്തുനിന്നും കയറാവുന്ന രീതിയിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. സോപാനത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ ഗീതോപദേശരൂപം കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. സോപാനപ്പടികൾ പൂർണ്ണമായും പിച്ചളയിൽ പൊതിഞ്ഞ് സ്വർണ്ണം പൂശി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് ഒരു മുറിയേയുള്ളൂ. അതാണ് ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന അതിമനോഹരമായ പാർത്ഥസാരഥീവിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിന് രണ്ട് കൈകളേയുള്ളൂ. ഒരു കയ്യിൽ തേര് തെളിയ്ക്കാനുള്ള ചമ്മട്ടിയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏറെ ഉയരെയാണ് ശ്രീകോവിൽ. അതിനാൽ കുള്ളന്മാർക്കും കുട്ടികൾക്കും വിഗ്രഹം കാണാൻ നന്നേ ബുദ്ധിമുട്ടേണ്ടിവരും. ശ്രീകോവിലിന്റെ പുറംചുവരുകൾ തീർത്തും അനലംകൃതമാണ്. ഈയിടെയായി അവിടങ്ങളിൽ ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കാൻ പദ്ധതികൾ വരുന്നുണ്ട്. രണ്ടുനിലകളോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ ഇരുനിലകളും ചെമ്പുമേഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നു. വടക്കുവശത്ത് അഭിഷേകജലം ഒഴുകിപ്പോകുന്ന ഓവ് കാണാം. ഓവുതാങ്ങിയായി ഇവിടെ ഉണ്ണിഭൂതമുണ്ട്. ===നാലമ്പലം=== ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. അകത്ത് സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണെങ്കിലും തിരക്കില്ലാത്തതിനാൽ സുഖമായി പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാം. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കുന്ന വാതിലിന് സാമാന്യം വലുപ്പമുണ്ട്. ഇതിൽ ഒരുവശത്ത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ [[ദശാവതാരങ്ങൾ|ദശാവതാരങ്ങളുടെ]] രൂപങ്ങളും മറുവശത്ത് ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ ഇപ്പോൾ സ്വർണ്ണത്തിൽ പൊതിഞ്ഞാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ ഇരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഗണപതിഹോമം അടക്കമുള്ള ഹോമങ്ങളും നടത്താറുള്ളത്. വടക്കേ വാതിൽമാടം നാമജപത്തിനും വാദ്യമേളങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. പൂജാസമയമൊഴികെയുള്ള അവസരങ്ങളിൽ ഇവിടെ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]], [[കൊമ്പ് (വാദ്യം)|കൊമ്പ്]], [[കുറുംകുഴൽ]] തുടങ്ങിയ വാദ്യോപകരണങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[തിടപ്പള്ളി]]യും വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|കിണറും]] പണിതിട്ടുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന ഗണപതിവിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. സാധാരണ ഗണപതിവിഗ്രഹങ്ങളുടെ രൂപം തന്നെയാണ് ഇതിനും. ഇതിന് സമീപം പ്രത്യേകം തീർത്ത രണ്ട് ചില്ലുകൂടുകളിൽ ഒന്നിൽ പാർത്ഥസാരഥിരൂപത്തിലുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും മറ്റേതിൽ ഭഗവാനെ വണങ്ങിനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള അർജ്ജുനന്റെയും പളുങ്കുശില്പങ്ങൾ കാണാം. ഭക്തർ ഇവിടെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഇവയ്ക്കുമുന്നിലായി ഒരു പാത്രം നിറയെ [[കുന്നിക്കുരു]]ക്കളും അടുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ പണമെറിഞ്ഞ് കുന്നിക്കുരുക്കൾ വാരുന്നത് അതിവിശേഷമാണ്. {{പ്രധാന ലേഖനം|ബലിക്കല്ല്}} ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]] & [[ചന്ദ്രൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രാഹ്മി]]/[[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]] (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), [[ദുർഗ്ഗ]] (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[ബ്രഹ്മാവ്]] (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ - ഇവിടെ [[വിഷ്വക്സേനൻ]]) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിൽ കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ ''ഉത്തരമാതൃക്കൾ'' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പം കൂടിയുണ്ട്. തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥാനം നൽകിയിരിയ്ക്കുന്ന സപ്തമാതൃക്കൾക്ക് ബദലായി വടക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥാനം നൽകിയിരിയ്ക്കുന്ന ഏഴ് ദേവതകളാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും സ്ഥാനം നൽകിയിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർക്കും സ്ഥാനം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലുകളുടെ രൂപത്തിൽ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കാറില്ല. എങ്കിലും ശീവേലിസമയത്ത് ഇവിടങ്ങളിലും ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ/ദേവിയുടെ വികാരങ്ങളാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. == പ്രതിഷ്ഠ == === ശ്രീപാർത്ഥസാരഥി === ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. തന്റെ സുഹൃത്തായ അർജ്ജുനന്റെ തേരാളിയായി നിൽക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ രൂപമാണ് പാർത്ഥസാരഥി (പാർത്ഥൻ അർജ്ജുനന്റെ മറ്റൊരു പേരാണ്. സാരഥി എന്ന വാക്കിന് ഇവിടെ തേരാളി എന്നാണ് അർത്ഥം). മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ശിലാവിഗ്രഹത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ശ്രീപാർത്ഥസാരഥിഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്നത്. നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹമാണിവിടെ. ഭഗവാന്റെ വലതുകയ്യിൽ ചമ്മട്ടിയും ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിന്റെ മുഴുവൻ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീപാർത്ഥസാരഥി ശ്രീലകത്ത് വാഴുന്നു. ചമ്മട്ടി (ചാട്ട) സമർപ്പണമാണ് ഇവിടെ ഭഗവാന് പ്രധാന വഴിപാട്. കൂടാതെ ഉദയാസ്തമനപൂജ, കളഭം ചാർത്തൽ, ചന്ദനം ചാർത്തൽ, പുരുഷസൂക്തപുഷ്പാഞ്ജലി, പാൽപ്പായസം, തൃക്കൈവെണ്ണ തുടങ്ങിയവയും ഭഗവാന് പ്രധാനമാണ്. == ഉപദേവതകൾ == === ഗണപതി === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നഹരനും ശിവപാർവ്വതീപുത്രനുമായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. നാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള ഏക ഉപപ്രതിഷ്ഠ ഇതാണ്. രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന ചെറിയൊരു വിഗ്രഹമാണ് ഗണപതിയ്ക്ക്. സാധാരണ ഗണപതിവിഗ്രഹരൂപങ്ങളിൽ നിന്ന് യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഈ വിഗ്രഹത്തിനില്ല. വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഒറ്റയപ്പം, മോദകം, കറുകമാല തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റ് വഴിപാടുകൾ. === അയ്യപ്പൻ === നാലമ്പലത്തിന് പുറത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മമൂർത്തിയായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ഇവിടത്തെ വിഗ്രഹം ശബരിമലയിലേതുപോലെത്തന്നെയാണ്. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ഈ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലിരുന്നാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതും. നീരാജനം, അഷ്ടാഭിഷേകം, ഭസ്മാഭിഷേകം എന്നിവയാണ് അയ്യപ്പന് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === നവഗ്രഹങ്ങൾ === നാലമ്പലത്തിന് പുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം തീർത്ത ശ്രീകോവിലിലാണ് നവഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഒറ്റക്കല്ലിൽ പരസ്പരാഭിമുഖമല്ലാതെയാണ് ഒമ്പതുപേരെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. നടുക്ക് സൂര്യനും കിഴക്ക് ശുക്രനും തെക്കുകിഴക്ക് ചന്ദ്രനും തെക്ക് കുജനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് രാഹുവും പടിഞ്ഞാറ് ശനിയും വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് കേതുവും വടക്ക് ഗുരുവും വടക്കുകിഴക്ക് ബുധനുമാണ് കുടികൊള്ളുന്നത്. സൂര്യനും ബുധനും ശുക്രനും കിഴക്കോട്ടും ചന്ദ്രനും ശനിയും പടിഞ്ഞാട്ടും കുജനും രാഹുവും കേതുവും തെക്കോട്ടും ഗുരു മാത്രം വടക്കോട്ടും അഭിമുഖമായി കുടികൊള്ളുന്നു. നവഗ്രഹപൂജയാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് ഓരോ ഗ്രഹത്തിനും വേറെവേറെയാകാം. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ചുറ്റുവിളക്കും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. നവധാന്യങ്ങൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതും പ്രധാന വഴിപാടാണ്. === ആദിശങ്കരാചാര്യർ === നാലമ്പലത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം തീർത്ത ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ആദിശങ്കരാചാര്യരുടെ പ്രതിഷ്ഠ. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ഒരു വട്ടശ്രീകോവിലാണ് ശങ്കരാചാര്യർക്ക് പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ആറടിയോളം ഉയരം വരുന്ന ഇരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹമാണ് ശങ്കരാചാര്യർക്ക്. ശൈവാംശമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ശങ്കരാചാര്യരെ ശിവനായി സങ്കല്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പൂജകളാണ് ഇവിടെ നടത്തിവരുന്നത്. കാവിപ്പട്ടുചാർത്തലാണ് ശങ്കരാചാര്യർക്ക് പ്രധാന വഴിപാട്. ധാര, കൂവളമാല, ഭസ്മാഭിഷേകം, ഇളനീരഭിഷേകം തുടങ്ങിവയും പ്രധാനമാണ്. === രക്ഷസ്സ് === അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് സമീപത്തുതന്നെയാണ് രക്ഷസ്സിന്റെയും പ്രതിഷ്ഠ. പണ്ടെങ്ങോ ഈ പ്രദേശത്ത് ദുർമരണത്തിനിരയായ ഒരാളെയാണ് മോക്ഷപ്രാപ്തിയുടെ ഭാഗമായി രക്ഷസ്സായി കുടിയിരുത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ മഴയും വെയിലും മഞ്ഞും ഏറ്റുവാങ്ങുന്ന രീതിയിലാണ് രക്ഷസ്സിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. നിത്യേന സന്ധ്യയ്ക്കുള്ള വിളക്കുവയ്പും പാൽപ്പായസനിവേദ്യവുമൊഴികെ മറ്റ് വഴിപാടുകളൊന്നും തന്നെ രക്ഷസ്സിനില്ല. == നിത്യപൂജകളും തന്ത്രവും == നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഇടത്തരം ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം. പുലർച്ചെ നാലരയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് നാലേമുക്കാലോടെ അഭിഷേകവും വാകച്ചാർത്തും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് വിഗ്രഹം അലങ്കരിച്ച് മലർ, ശർക്കര, കദളിപ്പഴം എന്നിവ നേദിയ്ക്കുന്നു. അഞ്ചരയോടെ ഉഷഃപൂജ നടത്തുന്നു. ഇത് കഴിഞ്ഞ് സൂര്യോദയസമയത്ത് നവഗ്രഹങ്ങളൊഴികെയുള്ള ഉപദേവതകൾക്കുള്ള പൂജകളും ഗണപതിഹോമവും നടത്തുന്നു. രാവിലെ എട്ടരയ്ക്കാണ് നവഗ്രഹങ്ങൾക്കുള്ള പൂജകൾ നടത്തുന്നത്. പത്തരയോടെ ഉച്ചപ്പൂജയും പതിനൊന്നുമണിയോടെ ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി പതിനൊന്നരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു. വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് രാത്രി ഏഴുമണിയോടെ അത്താഴപ്പൂജയും ഏഴരയോടെ അത്താഴശീവേലിയും നടത്തി എട്ടുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടയടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേലെ കാണിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: തിരുവുത്സവം, അഷ്ടമിരോഹിണി, മണ്ഡലകാലം) [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും ഇതിന് മാറ്റം വരും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ളപ്പോഴും മാറ്റം വരും. അന്ന് 18 പൂജകളാണുണ്ടാകുക. ഗുരുവായൂരിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതും പോലെ ഇവിടെയും തന്ത്രാധികാരം പുഴക്കര ചേന്നാസ് മനയ്ക്കാണ്. ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. == വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവം === ധനുമാസത്തിലെ രോഹിണിനാളിൽ കൊടികയറി ആറുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആഘോഷം. അങ്കുരാദിമുറയനുസരിച്ച് (മുളയിട്ട് തുടങ്ങുന്ന) നടക്കുന്ന ഈ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ആറുദിവസവും വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. കൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ച അന്നുമുതൽ ഇവിടെ ഈ സമയത്ത് ഉത്സവം ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഏതാണ്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ അതേ ചടങ്ങുകളോടെയാണ് ഇവിടെയും ഉത്സവം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കൊടിയേറ്റത്തിന്റെ തലേന്ന് ([[കാർത്തിക|കാർത്തികനാൾ]]) വൈകുന്നേരമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മുളയറ എന്ന മുറിയിൽ വച്ച് പതിനാറ് പാത്രങ്ങളിൽ മണ്ണുനിറച്ചുവച്ച് അവയിൽ നവധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചുവയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആറാട്ടാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ഇവ മുളച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഇവയുടെ നടുവിലാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുശേഷം പാർത്ഥസാരഥിഭഗവാൻ പള്ളിയുറങ്ങുക. കൊടിയേറ്റദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രിയായ ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് കൊടിക്കൂറയും പവിത്രമോതിരവും കൈമാറുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷം വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തി വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ തന്ത്രി കൊടികയറ്റുന്നു. ഇതോടെ ആറുദിവസത്തെ ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾക്ക് ഔപചാരികമായ തുടക്കമാകുന്നു. തുടർന്നുള്ള ആറുദിവസങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളും ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറും. നിത്യേന [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെയും]] [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും]] അകമ്പടിയോടെയുള്ള കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകാറുണ്ട്. കൊടിയേറ്റത്തിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ടാകാറുണ്ട്. ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ പൊതിഞ്ഞ സപ്തവർണ്ണക്കൊടിയായ പ്രധാന കൊടിക്കൂറയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ പണിതതും വെള്ള, ചുവപ്പ്, കറുപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങൾ മാത്രമുള്ളതുമാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഉത്സവത്തിന്റെ ചടങ്ങുകൾ ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടക്കുക. ഇതും കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവം അതിന്റെ പൂർണ്ണപ്രൗഢിയിലെത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെപ്പോലെ ഇവിടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലിരുത്തി ദീപാരാധന നടത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇവിടെ മരം കൊണ്ടുള്ള മണ്ഡപമാണുള്ളത്. ==== ഉത്സവബലി ==== നാലാം ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്സവബലി നടക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേനയുള്ള ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്തെ ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിസ്തരിച്ചുള്ള രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. സാധാരണയുള്ള ബലിതൂകലിന്റെ നാലുമടങ്ങാണ് ഈയവസരത്തിൽ തൂകുന്നത്. തന്ത്രി, കഴകക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കൈസ്ഥാനീയർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ കൊടുത്തശേഷം ബലിതൂകുന്ന ചോറ് മൂന്നാക്കി പകുത്ത് ഉണക്കലരി, മഞ്ഞൾ, എള്ള് എന്നിവ കൂട്ടിച്ചേർത്തശേഷം ബലിതൂകൽ തുടങ്ങും. ഈ സമയത്ത് [[മരം (വാദ്യോപകരണം)|മരം]] എന്ന വാദ്യമാണ് അകമ്പടിയായി കൊട്ടുന്നത്. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിലുള്ള ദ്വാസ്ഥന്മാർ, മണ്ഡപത്തിലെ ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ - സങ്കല്പം മാത്രം), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്‌, അനന്തൻ, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ എന്നീ ദേവതകൾക്കും അനുചരന്മാരക്കുമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. രണ്ടാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്ക് അതിവിശേഷമായി ബലിതൂകാറുണ്ട്. വളരെയധികം സമയമെടുത്തുള്ള ഈ ബലിതൂകലിന് മാത്രമേ ഭക്തരെ പ്രവേശിപ്പിയ്ക്കാറുള്ളൂ. ഇതുകഴിഞ്ഞാൽ പുറത്തുള്ള ബലിക്കല്ലുകളിലും ബലിതൂകും. ഈ സമയത്ത് വാദ്യമേളങ്ങൾ കൂടുതലുണ്ടാകും. ബലിതൂകൽ വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെയുള്ള ക്ഷേത്രപാലന്റെ ബലിക്കല്ലിൽ പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം കഴിഞ്ഞാണ് പ്രധാന ബലിക്കല്ലിൽ ബലിതൂകുക. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം ഏതാണ്ട് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയാകും. ആ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആരും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും അന്ന് സദ്യ കൊടുക്കും. ==== പള്ളിവേട്ട ==== അഞ്ചാം ദിവസം പള്ളിവേട്ട. ഇതും ഗുരുവായൂർ മാതൃകയിൽ തന്നെ നടക്കുന്നതാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭക്തർ [[പന്നി|പന്നിയടക്കമുള്ള]] ജന്തുക്കളുടെ രൂപം ധരിച്ചുവരുന്നതും ഭഗവാൻ അതിലൊരാളെ ആനപ്പുറത്ത് പിന്തുടർന്ന് അമ്പെയ്തുകൊല്ലുന്നതുമാണ് ചടങ്ങ്. അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരൻ വിളിച്ചുപറയുമ്പോൾ വിവിധ ജന്തുക്കളുടെ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടിവരികയും ഭഗവാൻ ആനപ്പുറത്ത് അവരുടെ പിന്നാലെ ഓടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണം കഴിയുന്നതോടെ ഭഗവാൻ 'പന്നി'യെ കൊല്ലുകയും 'ചത്ത' പന്നിയെ ആൾക്കാർ കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു. പള്ളിവേട്ട കഴിഞ്ഞാൽ ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകമായി ഒരുക്കിയ കട്ടിലിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുന്നു. അവിടെ, നവധാന്യങ്ങൾ നിറച്ച പാത്രങ്ങൾക്കുനടുവിൽ ഭഗവാൻ പള്ളിക്കുറുപ്പ് കൊള്ളുന്നു. ഈ സമയം, ക്ഷേത്രത്തിനകത്തും പുറത്തും പരിപൂർണ്ണ നിശ്ശബ്ദതയായിരിയ്ക്കും. നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഭംഗമുണ്ടാക്കുന്ന ഒന്നും ഇവിടെയുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ചിട്ട. ഈ സമയത്ത് ശാന്തിക്കാർ, ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കാനുള്ള വസ്തുക്കളൊരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. അവയിൽ പ്രധാനി ഒരു [[പശു|പശുവാണ്]]. ==== ആറാട്ട് ==== പള്ളിവേട്ട കഴിഞ്ഞ് ക്ഷീണിതനായി ഉറങ്ങുന്ന ഭഗവാൻ, പിറ്റേന്ന് ഏറെവൈകി ആറുമണിയോടെയാണ് ഉണരുന്നത്. അന്നാണ് ഉത്സവത്തിന് സമാപനം കുറിയ്ക്കുന്ന ആറാട്ട്. പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ട് പള്ളിയുണരുന്ന ഭഗവാൻ, പിന്നീട് അഷ്ടമംഗല്യം കണികാണുകയും പുരാണപാരായണം കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രാവിലെ അന്ന് പതിവുപൂജകൾ തന്നെയാണ് നടത്തുക. വൈകീട്ട് ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയുടെ വകയായി യാത്രാഹോമവും ആറാട്ടുബലിയും നടത്തി ബലിദേവതകളുടെ അനുവാദം വാങ്ങിയശേഷം ആറാട്ട് ഘോഷയാത്ര പുറപ്പെടുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെയുള്ള ഘോഷയാത്രയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലെത്തിന്റെ അടുത്തെത്തിയാൽ തന്ത്രി സപ്തതീർത്ഥങ്ങളെയും കടവിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം തിടമ്പുമായി കുളത്തിലിറങ്ങുന്ന തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും മറ്റുചിലരും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുന്നു. ഇതിനുശേഷം തിടമ്പിൽ മഞ്ഞളും ഇളനീരും കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം തിടമ്പുമായി വീണ്ടും കുളത്തിലിറങ്ങിയശേഷം വീണ്ടും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ തീർത്ഥത്തിൽ നിരവധി ഭക്തരും മുങ്ങിനിവരുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസമാണ് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ രാത്രി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം 25 കലശാഭിഷേകവും ശ്രീഭൂതബലിയും നടത്തുന്നു. പിന്നീട് അത്താഴപ്പൂജ കൂടി കഴിഞ്ഞാൽ ആനപ്പുറത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം നടത്തിയശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി മഹോത്സവം === === അഷ്ടമിരോഹിണി === === വിഷു === === കുചേലദിനം === === ശങ്കരജയന്തി === === ഇല്ലം നിറ, തൃപ്പുത്തരി === == എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി == {{Famous Hindu temples in Kerala}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] {{Hindu-temple-stub}} skce6vtg1q30mjytwjjxrva1ezc22ws 4681039 4681038 2026-10-28T17:21:27Z Vishalsathyan19952099 57735 /* ഐതിഹ്യം */ 4681039 wikitext text/x-wiki {{ആധികാരികത}} {{prettyurl|Guruvayur Sri Parthasarathy Temple}} {{Infobox Mandir |image =Sree pardhasaradhi temple guruvayur.jpg |creator = [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]] |proper_name = ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം |date_built = ഏതാണ്ട് അയ്യായിരം വർഷം മുമ്പ് |primary_deity = [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] |architecture = കേരള-ദ്രാവിഡ ശൈലിയിൽ |location = [[ഗുരുവായൂർ]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] }} [[ദക്ഷിണേന്ത്യ]]യിൽ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ ക്ഷേത്രനഗരമായ [[ഗുരുവായൂർ|ഗുരുവായൂരിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീപാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം'''. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ പാർത്ഥസാരഥിയായ ഭഗവാൻ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]] ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[അയ്യപ്പൻ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], [[രക്ഷസ്സ്]], [[ആദിശങ്കരാചാര്യർ]] എന്നിവർക്കും ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ആയിരത്തിലധികം വർഷം പഴക്കം വരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം, [[പാണ്ഡവർ|പാണ്ഡവമാതാവായ]] [[കുന്തി|കുന്തീദേവി]] പൂജിച്ചതാണെന്നും ഇവിടത്തെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈതവേദാന്തിയായ]] ആദിശങ്കരാചാര്യരാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഏറെക്കാലം നാശോന്മുഖമായിക്കിടന്ന ഈ ക്ഷേത്രം പിന്നീട് ഭാഗവതകുലപതി തിരുനാമാചാര്യർ [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി|ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ പുതുക്കിപ്പണിയുകയായിരുന്നു. ഇന്ന് ഗുരുവായൂരിൽ വരുന്നവരിൽ പലരും ഇവിടെയും വരാറുണ്ട്. [[ധനു]]മാസത്തിലെ [[രോഹിണി]]നാളിൽ കൊടികയറി ആറുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]ദിവസം രാവിലെ [[ഗുരുവായൂരപ്പൻ]] [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെ ഇങ്ങോട്ടും, പിന്നീട് വൈകുന്നേരം ഇവിടത്തെ പാർത്ഥസാരഥി രഥത്തിലേറി തിരിച്ചും എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇവ രണ്ടും കൂടാതെ, [[അഷ്ടമിരോഹിണി]], [[കുചേലദിനം]], [[ശങ്കരജയന്തി]] തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളും ആചരിച്ചുവരുന്നു. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് ഏകദേശം അര കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കുമാറി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപമാണ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം. == ഐതിഹ്യം == ഇന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്ന വിഗ്രഹം, പാണ്ഡവമാതാവായ കുന്തീദേവി പൂജിച്ചിരുന്നതാണ്. [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] തന്റെ പുത്രന്മാരെ രക്ഷിച്ചതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി പാർത്ഥസാരഥീരൂപത്തിൽ ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പണികഴിപ്പിച്ച് ആരാധന നടത്തിപ്പോന്ന അവർ, പിന്നീട് വിഗ്രഹം [[ഗംഗ|ഗംഗാനദിയിൽ]] ജലാധിവാസം ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ആയിരക്കണക്കിനുവർഷം അങ്ങനെ ഗംഗയിൽ വിഗ്രഹം കിടന്നു. പിന്നീട് ഈ വിഗ്രഹം കേരളത്തിലെത്തിച്ചേരാനും, ഇന്നത്തെ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെടാനും കാരണമായ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിദിവസം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വലിയ ആഘോഷങ്ങൾ നടക്കുകയായിരുന്നു. ആ സമയത്താണ്, അദ്വൈതസിദ്ധാന്തത്തിന്റെ മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന ആദിശങ്കരാചാര്യർ അതുവഴി കടന്നുപോയത്. അമ്മയുടെ അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചശേഷം [[കാലടി|കാലടിയിലുള്ള]] ജന്മഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി|ശൃംഗേരിയിലെ]] തന്റെ വാസസ്ഥാനത്തേയ്ക്കുള്ള യാത്രയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരുപാട് സിദ്ധികൾ സ്വന്തമായുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെ യാത്ര ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെ കടന്നുപോകുകയായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്കുമുന്നിൽ [[നാരദൻ|നാരദമഹർഷി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയുണ്ടായി. അന്ന് ഏകാദശിയായതിനാൽ ഉടനെ ഭൂമിയിലിറങ്ങി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വന്ദിച്ചുവേണം യാത്ര തുടരാൻ എന്ന് മഹർഷി ഉപദേശിച്ചെങ്കിലും ആചാര്യർ അത് അനുസരിച്ചില്ല. എന്നാൽ, ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര കടന്ന ഉടനെ ആചാര്യർക്ക് ആകാശസഞ്ചാരസിദ്ധി നഷ്ടപ്പെടുകയും അദ്ദേഹം തത്ക്ഷണം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വീഴുകയും ചെയ്തു. തത്സമയം ക്ഷേത്രത്തിലെ ശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടക്കുകയായിരുന്നു. അബോധാവസ്ഥയിൽ കിടക്കുന്ന ശങ്കരാചാര്യരെ കണ്ടതും പരിഭ്രാന്തരായ ആളുകൾ എഴുന്നള്ളിപ്പ് നിർത്തുകയും വെള്ളം കൊണ്ടുവരാൻ ഓടുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവാനോട് ക്ഷമാപണം നടത്തുകയും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ 41 ദിവസം ഭജനമിരുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാക്രമങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അദ്ദേഹം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ആ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് ഗുരുവായൂരിൽ നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ഇതിനുശേഷം ശൃംഗേരിയിലേയ്ക്ക് മടങ്ങിപ്പോകാനിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് വിശ്വരൂപഭാവത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനം ലഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. തദവസരത്തിൽ, പാർത്ഥസാരഥീഭാവത്തിലും തനിയ്ക്കൊരു ക്ഷേത്രം വേണമെന്ന് ഭഗവാന്റെ അരുളപ്പാടുണ്ടായി. അതിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ വിഗ്രഹം [[ഗംഗാനദി|ഗംഗാനദിയിൽ]] കിടപ്പുണ്ടെന്നും അത്, പാണ്ഡവമാതാവായ കുന്തീദേവി പൂജിച്ചിരുന്നതാണെന്നും പറയുകയുണ്ടായി. അങ്ങനെ കൊണ്ടുവന്ന് പ്രതിഷ്ഠ കഴിപ്പിച്ചതാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. == ചരിത്രം == ശങ്കരാചാര്യരുടെ കാലശേഷം ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അവകാശം ശിഷ്യനായ [[തൃശ്ശൂർ]] നടുവിൽ മഠം സ്വാമിയാർക്ക് ലഭിച്ചു. തലമുറകളായി പാലിച്ചുപോന്ന അവകാശം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിൽത്തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ മല്ലിശ്ശേരി മനയ്ക്ക് ലഭിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശവും മല്ലിശ്ശേരി മനയ്ക്കുതന്നെയായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ക്ഷേത്രപരിസരം പൂർണ്ണമായും പാടങ്ങളായിരുന്നു. അവയുടെ നടുവിലുള്ള ഒരു തുരുത്തിലായിരുന്നു ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത്. തന്മൂലം, '''തുരുത്തിൽ ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലാണ് ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള പാർത്ഥസാരഥി, തന്മൂലം '''തുരുത്തിൽ തേവർ''' എന്നും അറിയപ്പെട്ടുപോന്നു. [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാർ ആക്രമിച്ചപ്പോൾ അതിന്റെ തെക്കേ അതിർത്തിപ്രദേശമായിരുന്ന ഗുരുവായൂരിലും ആക്രമണമുണ്ടായി. പ്രധാനക്ഷേത്രമായ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമൊഴികെ അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളും ആക്രമണത്തിൽ തകർന്നു. പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും അക്കൂട്ടത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. തുടർന്ന് ഒരുപാടുകാലം ഈ ക്ഷേത്രം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയേറ്റുവാങ്ങാതെ കഴിയുകയായിരുന്നു. പ്രധാനക്ഷേത്രമായ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം എല്ലാവരുടെയും ശ്രദ്ധയേറ്റുവാങ്ങി ലോകപ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് കുതിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ തന്നെ മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ജീർണ്ണിച്ച് നിലംപരിശാകാറായ മട്ടിൽ ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ ഒരു മൂലയിൽ കഴിയുകയായിരുന്നു. 1971 വരെ ഈ സ്ഥിതി തുടർന്നു. 1971-ൽ ക്ഷേത്രശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര ജീർണ്ണിച്ച് നിലംപതിച്ചു. അപ്പോഴാണ് ഇങ്ങനെയൊരു ക്ഷേത്രം കിടക്കുന്ന കാര്യം പലരുമറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് നാട്ടുകാരും ഭക്തജനങ്ങളും ചേർന്ന് നോക്കിയപ്പോൾ അവർ കമനീയമായ ഭഗവദ്വിഗ്രഹം യാതൊരുകേടുപാടും കൂടാതെ കിടക്കുന്നത് കണ്ടു. കൂടാതെ തകർന്നുപോയ മഹാക്ഷേത്രത്തിന്റെ തിടപ്പള്ളി, വാതിൽമാടം, ചുറ്റമ്പലം, മതിൽക്കെട്ട്, ക്ഷേത്രക്കുളം തുടങ്ങിയവയുടെ സ്ഥാനങ്ങളും അവശിഷ്ടങ്ങളും കണ്ടെത്തി പുനർനിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തിരുനാമാചാര്യൻ ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരിയാണ് എല്ലാറ്റിനും നേതൃത്വം വഹിച്ചത്. തൃപ്പൂണിത്തുറ ഈശ്വരവാര്യരായിരുന്നു സ്ഥപതി. ഒടുവിൽ ഏറെനാളത്തെ പരിശ്രമത്തിനൊടുവിൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുതുക്കിപ്പണികളെല്ലാം തീരുകയും 1981 ജൂലൈ 13-ന് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിലെ]] [[അനിഴം]] നക്ഷത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരിലെ അന്നത്തെ വലിയ തന്ത്രിയായിരുന്ന യശഃശരീരനായ പുഴക്കര ചേന്നാസ് പരമേശ്വരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് പ്രതിഷ്ഠാകർമ്മം നിർവ്വഹിച്ചത്. പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിന് വൻ ഉയർച്ചയാണുണ്ടായത്. ക്ഷേത്രഭരണത്തിന് ഒരു ഭക്തജനസമിതി നിലവിൽ വന്നു. ഇന്ന് വളരെ മികച്ച രീതിയിലാണ് ക്ഷേത്രം മുന്നോട്ട് പോയിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇന്ന് ഗുരുവായൂരിൽ വരുന്ന ധാരാളം ഭക്തർ ഇവിടെയും ദർശനത്തിന് വരുന്നുണ്ട്. === മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ഏറ്റെടുക്കൽ === ഇതിനിടയിൽ ചില വിവാദങ്ങളും ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുണ്ടായി. മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ഈ ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുക്കാൻ പല തവണ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. ഇതിനെതിരെ ഭക്തജനസമിതി വൻ തോതിൽ പ്രതിഷേധിച്ചിരുന്നു. ഇതിനിടയിൽ ഭക്തജനസമിതിയ്ക്കെതിരെയും ചില ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നിരുന്നു. വൻ തോതിൽ അഴിമതിയും സ്വജനപക്ഷപാതവും ഭക്തജനസമിതിയ്ക്കെതിരെ ആരോപിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഇവയ്ക്കെതിരെ ആദ്യം [[ചാവക്കാട്]] സബ് കോടതിയിലും പിന്നീട് പടിപടിയായി [[സുപ്രീം കോടതി]]യിലും വരെ കേസെത്തി. ഇതിനിടയിൽ 2016 ഓഗസ്റ്റിൽ [[കേരള ഹൈക്കോടതി]] പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തെ പൊതുക്ഷേത്രമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതിനെതിരെ ഭരണസമിതിയും ഹിന്ദുസംഘടനകളും വൻ തോതിൽ രംഗത്തുവന്നു. 2017 ഏപ്രിൽ 26-ന് ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുക്കാൻ മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഗുരുവായൂർ സബ് ഇൻസ്പകടറും വില്ലേജ് ഓഫീസറുമടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘം ഗുരുവായൂരിലെത്തി. യാതൊരു മുന്നറിയിപ്പുമില്ലാതെയാണ് അവർ ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുക്കാനെത്തിയത്. ഇതെത്തുടർന്ന് ഏപ്രിൽ 30-ന് ശങ്കരജയന്തി ദിവസം ക്ഷേത്രം ഭക്തജനസമിതിയുടെയും [[ഹിന്ദു ഐക്യവേദി]] അടക്കമുള്ള പ്രബല ഹൈന്ദവ സംഘടനകളുടെയും മറ്റും നേതൃത്വത്തിൽ നാമജപഘോഷയാത്ര നടത്തി. മേയ് 6-നും ഇത്തരത്തിൽ നാമജപഘോഷയാത്ര നടന്നിരുന്നു. ഇതിൽ പ്രസംഗിയ്ക്കാൻ വന്ന ഹിന്ദു ഐക്യവേദി ജനറൽ സെക്രട്ടറി [[കെ.പി. ശശികല]] ടീച്ചറെയും കൂട്ടരെയും പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. എന്നാൽ, പോലീസ് സ്റ്റേഷനിലും ഇവർ നാമജപം തുടരുകയായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഈ ഉത്തരവിന് താത്കാലിക സ്റ്റേ അനുവദിയ്ക്കാൻ ഹൈക്കോടതി തീരുമാനിച്ചു. 2017 സെപ്റ്റംബർ 21-ന് സ്റ്റേ കാലാവധി അവസാനിച്ചു. അന്നും ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുക്കാൻ മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് അധികൃതർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി. എന്നാൽ, മുമ്പത്തേതിന് വിപരീതമായി അന്ന് വൻ സംഘർഷമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായത്. ഭക്തരും അധികൃതരും തമ്മിൽ വാക്കേറ്റമുണ്ടായപ്പോൾ പോലീസ് ഇടപെട്ടു. ചിലരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തുനീക്കി. മറ്റുചിലരാകട്ടെ, ഗോപുരവാതിലടച്ച് നാമജപം തുടങ്ങി. വളരെയധികം പ്രതിഷേധപരിപാടികൾ ഇതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നു. ഒടുവിൽ, 2017 നവംബർ 7-ന് പുലർച്ചെ 2:30-ന് മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ് അധികൃതർ വന്ന് ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുത്തു. ഇതിന്റെ പേരിൽ ബി.ജെ.പി. തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ഹർത്താൽ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. എന്നാൽ, അതോടെ ബഹളങ്ങൾ അവസാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. == ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപമാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും ദർശനം. റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനും ക്ഷേത്രവും ഏതാണ്ട് പരസ്പരാഭിമുഖമാണ്. [[കേരള ടൂറിസം ഡെവലപ്പ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.ടി.ഡി.സി.]]യുടെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്ന നന്ദനം ഹോട്ടൽ, പതഞ്ജലി സ്റ്റോർ തുടങ്ങിയവ സമീപത്തുതന്നെയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്തുന്നവർ ആദ്യം കാണുന്നത് മൂന്നുനിലകളോടുകൂടിയ കിഴക്കേ ഗോപുരമാണ്. ഗോപുരത്തിന് പ്രത്യേകിച്ച് അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഇരുവശത്തും ഗീതോപദേശത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളും ഗീതാവചനങ്ങളും കാണും. അധികം വലുപ്പമില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഗോപുരത്തിന് പുറത്തുനിന്നുനോക്കിയാൽ തന്നെ ഭഗവദ്വിഗ്രഹം തെളിഞ്ഞുകാണാം. ഗോപുരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ് ചെരുപ്പ് കൗണ്ടറുള്ളത്. വടക്കുഭാഗത്ത് ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുറത്തെ മതിൽക്കെട്ട് പൂർണ്ണമായും കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തതാണ്. ഇതിന്റെ ചുറ്റും ചുവന്ന ചായം പൂശിയിട്ടുണ്ട്. കാര്യമായ വലുപ്പമില്ലെങ്കിലും ആനപ്പള്ള തീർത്തിട്ടുള്ളത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തെ പ്രധാന ഗോപുരം കൂടാതെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തും ഒരു ഗോപുരമുണ്ട്. ഇതിനടുത്ത് ക്ഷേത്രം വക ഹാളും കാണാം. വിശേഷാവസരങ്ങളിൽ ഇവിടെവച്ചാണ് കലാപരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിലൂടെ അകത്തുകടന്നാൽ ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡനെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സാമാന്യം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെമ്പുകൊടിമരമാണ് ആദ്യം കാണുന്നത്. 1981-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ നടന്നത്. അതിനപ്പുറം വലിയ ബലിക്കല്ല് കാണാം. ഇവിടെ ബലിക്കൽപ്പുരയില്ല. ഗോപുരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടർ കാണാം. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പ്രദക്ഷിണവഴിയിൽ നിന്നുമാറി നവഗ്രഹക്ഷേത്രം പണിതിട്ടുണ്ട്. ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ ഒറ്റക്കല്ലിലാണ് നവഗ്രഹങ്ങൾക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ധ്യാനശ്ലോകത്തിൽ പറയുന്നതുപ്രകാരമുള്ള നവഗ്രഹരൂപങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം. നടുക്ക് [[സൂര്യൻ|സൂര്യനും]] കിഴക്ക് [[ശുക്രൻ|ശുക്രനും]] തെക്കുകിഴക്ക് [[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രനും]] തെക്ക് [[ചൊവ്വ|കുജനും]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് [[രാഹു]]വും പടിഞ്ഞാറ് [[ശനി]]യും വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് [[കേതു]]വും വടക്ക് [[വ്യാഴം|ഗുരുവും]] വടക്കുകിഴക്ക് [[ബുധൻ|ബുധനും]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സൂര്യൻ, ബുധൻ, ശുക്രൻ എന്നിവർ കിഴക്കോട്ടും ചൊവ്വയും രാഹുവും കേതുവും തെക്കോട്ടും ചന്ദ്രനും ശനിയും പടിഞ്ഞാറോട്ടും ഗുരു മാത്രം വടക്കോട്ടും അഭിമുഖമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി പൂർണ്ണമായും കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഭക്തർക്ക് മഴയും വെയിലുമേൽക്കാതെ ദർശിയ്ക്കാൻ പാകത്തിന് വഴി മുഴുവൻ നടപ്പുര പണിതിട്ടുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി അയ്യപ്പന്റെയും തൊട്ടടുത്ത് [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സിന്റെയും]] പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിലാണ് അയ്യപ്പന് പണിതിട്ടുള്ളത്. ഇവിടെയുള്ള മുഖപ്പിലാണ് ഭക്തർ [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല]]യ്ക്കുപോകുന്ന ഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതും. പണ്ടെന്നോ ഈ പ്രദേശത്ത് കൊല്ലപ്പെട്ട ഒരാളുടെ ആത്മാവാണ് രക്ഷസ്സായി കുടികൊള്ളുന്നത്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ക്ഷേത്രസ്ഥാപകനായ ശങ്കരാചാര്യരുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ശൈവാംശമെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ശങ്കരാചാര്യരെ [[ശിവൻ|ശിവനായി]] സങ്കല്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പൂജകളാണ് ഇവിടെ നടത്തിവരുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഊട്ടുപുര കാണാം. വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ ഭക്തർക്ക് പ്രസാദ ഊട്ട് നടത്തിവരുന്നു. ===ശ്രീകോവിൽ=== ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൂറ്റൻ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തേരിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ഈ ശ്രീകോവിൽ പാർത്ഥസാരഥീഭാവത്തിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തേരിലുള്ള [[കുതിര]]കളും തേരിന്റെ ചക്രങ്ങളും അതേപോലെ ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മൊത്തത്തിൽ കരിങ്കല്ലിലാണ് ശ്രീകോവിൽ തീർത്തിരിയ്ക്കുന്നത്. അകത്തേയ്ക്ക് കയറാൻ സോപാനപ്പടികളുണ്ട്. അവ ഇരുവശത്തുനിന്നും കയറാവുന്ന രീതിയിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. സോപാനത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ ഗീതോപദേശരൂപം കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. സോപാനപ്പടികൾ പൂർണ്ണമായും പിച്ചളയിൽ പൊതിഞ്ഞ് സ്വർണ്ണം പൂശി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് ഒരു മുറിയേയുള്ളൂ. അതാണ് ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന അതിമനോഹരമായ പാർത്ഥസാരഥീവിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിന് രണ്ട് കൈകളേയുള്ളൂ. ഒരു കയ്യിൽ തേര് തെളിയ്ക്കാനുള്ള ചമ്മട്ടിയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏറെ ഉയരെയാണ് ശ്രീകോവിൽ. അതിനാൽ കുള്ളന്മാർക്കും കുട്ടികൾക്കും വിഗ്രഹം കാണാൻ നന്നേ ബുദ്ധിമുട്ടേണ്ടിവരും. ശ്രീകോവിലിന്റെ പുറംചുവരുകൾ തീർത്തും അനലംകൃതമാണ്. ഈയിടെയായി അവിടങ്ങളിൽ ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കാൻ പദ്ധതികൾ വരുന്നുണ്ട്. രണ്ടുനിലകളോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ ഇരുനിലകളും ചെമ്പുമേഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നു. വടക്കുവശത്ത് അഭിഷേകജലം ഒഴുകിപ്പോകുന്ന ഓവ് കാണാം. ഓവുതാങ്ങിയായി ഇവിടെ ഉണ്ണിഭൂതമുണ്ട്. ===നാലമ്പലം=== ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. അകത്ത് സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണെങ്കിലും തിരക്കില്ലാത്തതിനാൽ സുഖമായി പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാം. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കുന്ന വാതിലിന് സാമാന്യം വലുപ്പമുണ്ട്. ഇതിൽ ഒരുവശത്ത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ [[ദശാവതാരങ്ങൾ|ദശാവതാരങ്ങളുടെ]] രൂപങ്ങളും മറുവശത്ത് ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ ഇപ്പോൾ സ്വർണ്ണത്തിൽ പൊതിഞ്ഞാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ ഇരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഗണപതിഹോമം അടക്കമുള്ള ഹോമങ്ങളും നടത്താറുള്ളത്. വടക്കേ വാതിൽമാടം നാമജപത്തിനും വാദ്യമേളങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. പൂജാസമയമൊഴികെയുള്ള അവസരങ്ങളിൽ ഇവിടെ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]], [[കൊമ്പ് (വാദ്യം)|കൊമ്പ്]], [[കുറുംകുഴൽ]] തുടങ്ങിയ വാദ്യോപകരണങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[തിടപ്പള്ളി]]യും വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|കിണറും]] പണിതിട്ടുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന ഗണപതിവിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. സാധാരണ ഗണപതിവിഗ്രഹങ്ങളുടെ രൂപം തന്നെയാണ് ഇതിനും. ഇതിന് സമീപം പ്രത്യേകം തീർത്ത രണ്ട് ചില്ലുകൂടുകളിൽ ഒന്നിൽ പാർത്ഥസാരഥിരൂപത്തിലുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും മറ്റേതിൽ ഭഗവാനെ വണങ്ങിനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള അർജ്ജുനന്റെയും പളുങ്കുശില്പങ്ങൾ കാണാം. ഭക്തർ ഇവിടെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഇവയ്ക്കുമുന്നിലായി ഒരു പാത്രം നിറയെ [[കുന്നിക്കുരു]]ക്കളും അടുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ പണമെറിഞ്ഞ് കുന്നിക്കുരുക്കൾ വാരുന്നത് അതിവിശേഷമാണ്. {{പ്രധാന ലേഖനം|ബലിക്കല്ല്}} ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]] & [[ചന്ദ്രൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രാഹ്മി]]/[[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]] (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), [[ദുർഗ്ഗ]] (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[ബ്രഹ്മാവ്]] (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ - ഇവിടെ [[വിഷ്വക്സേനൻ]]) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിൽ കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ ''ഉത്തരമാതൃക്കൾ'' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പം കൂടിയുണ്ട്. തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥാനം നൽകിയിരിയ്ക്കുന്ന സപ്തമാതൃക്കൾക്ക് ബദലായി വടക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥാനം നൽകിയിരിയ്ക്കുന്ന ഏഴ് ദേവതകളാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും സ്ഥാനം നൽകിയിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാർക്കും സ്ഥാനം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലുകളുടെ രൂപത്തിൽ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കാറില്ല. എങ്കിലും ശീവേലിസമയത്ത് ഇവിടങ്ങളിലും ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ/ദേവിയുടെ വികാരങ്ങളാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ അവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. == പ്രതിഷ്ഠ == === ശ്രീപാർത്ഥസാരഥി === ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. തന്റെ സുഹൃത്തായ അർജ്ജുനന്റെ തേരാളിയായി നിൽക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ രൂപമാണ് പാർത്ഥസാരഥി (പാർത്ഥൻ അർജ്ജുനന്റെ മറ്റൊരു പേരാണ്. സാരഥി എന്ന വാക്കിന് ഇവിടെ തേരാളി എന്നാണ് അർത്ഥം). മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ശിലാവിഗ്രഹത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ശ്രീപാർത്ഥസാരഥിഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്നത്. നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹമാണിവിടെ. ഭഗവാന്റെ വലതുകയ്യിൽ ചമ്മട്ടിയും ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിന്റെ മുഴുവൻ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീപാർത്ഥസാരഥി ശ്രീലകത്ത് വാഴുന്നു. ചമ്മട്ടി (ചാട്ട) സമർപ്പണമാണ് ഇവിടെ ഭഗവാന് പ്രധാന വഴിപാട്. കൂടാതെ ഉദയാസ്തമനപൂജ, കളഭം ചാർത്തൽ, ചന്ദനം ചാർത്തൽ, പുരുഷസൂക്തപുഷ്പാഞ്ജലി, പാൽപ്പായസം, തൃക്കൈവെണ്ണ തുടങ്ങിയവയും ഭഗവാന് പ്രധാനമാണ്. == ഉപദേവതകൾ == === ഗണപതി === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നഹരനും ശിവപാർവ്വതീപുത്രനുമായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. നാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള ഏക ഉപപ്രതിഷ്ഠ ഇതാണ്. രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന ചെറിയൊരു വിഗ്രഹമാണ് ഗണപതിയ്ക്ക്. സാധാരണ ഗണപതിവിഗ്രഹരൂപങ്ങളിൽ നിന്ന് യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഈ വിഗ്രഹത്തിനില്ല. വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഒറ്റയപ്പം, മോദകം, കറുകമാല തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റ് വഴിപാടുകൾ. === അയ്യപ്പൻ === നാലമ്പലത്തിന് പുറത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മമൂർത്തിയായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ഇവിടത്തെ വിഗ്രഹം ശബരിമലയിലേതുപോലെത്തന്നെയാണ്. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ഈ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലിരുന്നാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതും. നീരാജനം, അഷ്ടാഭിഷേകം, ഭസ്മാഭിഷേകം എന്നിവയാണ് അയ്യപ്പന് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. === നവഗ്രഹങ്ങൾ === നാലമ്പലത്തിന് പുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം തീർത്ത ശ്രീകോവിലിലാണ് നവഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഒറ്റക്കല്ലിൽ പരസ്പരാഭിമുഖമല്ലാതെയാണ് ഒമ്പതുപേരെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. നടുക്ക് സൂര്യനും കിഴക്ക് ശുക്രനും തെക്കുകിഴക്ക് ചന്ദ്രനും തെക്ക് കുജനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് രാഹുവും പടിഞ്ഞാറ് ശനിയും വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് കേതുവും വടക്ക് ഗുരുവും വടക്കുകിഴക്ക് ബുധനുമാണ് കുടികൊള്ളുന്നത്. സൂര്യനും ബുധനും ശുക്രനും കിഴക്കോട്ടും ചന്ദ്രനും ശനിയും പടിഞ്ഞാട്ടും കുജനും രാഹുവും കേതുവും തെക്കോട്ടും ഗുരു മാത്രം വടക്കോട്ടും അഭിമുഖമായി കുടികൊള്ളുന്നു. നവഗ്രഹപൂജയാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് ഓരോ ഗ്രഹത്തിനും വേറെവേറെയാകാം. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ചുറ്റുവിളക്കും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. നവധാന്യങ്ങൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതും പ്രധാന വഴിപാടാണ്. === ആദിശങ്കരാചാര്യർ === നാലമ്പലത്തിന് പുറത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം തീർത്ത ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ആദിശങ്കരാചാര്യരുടെ പ്രതിഷ്ഠ. മുഖപ്പോടുകൂടിയ ഒരു വട്ടശ്രീകോവിലാണ് ശങ്കരാചാര്യർക്ക് പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ആറടിയോളം ഉയരം വരുന്ന ഇരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹമാണ് ശങ്കരാചാര്യർക്ക്. ശൈവാംശമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ശങ്കരാചാര്യരെ ശിവനായി സങ്കല്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പൂജകളാണ് ഇവിടെ നടത്തിവരുന്നത്. കാവിപ്പട്ടുചാർത്തലാണ് ശങ്കരാചാര്യർക്ക് പ്രധാന വഴിപാട്. ധാര, കൂവളമാല, ഭസ്മാഭിഷേകം, ഇളനീരഭിഷേകം തുടങ്ങിവയും പ്രധാനമാണ്. === രക്ഷസ്സ് === അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് സമീപത്തുതന്നെയാണ് രക്ഷസ്സിന്റെയും പ്രതിഷ്ഠ. പണ്ടെങ്ങോ ഈ പ്രദേശത്ത് ദുർമരണത്തിനിരയായ ഒരാളെയാണ് മോക്ഷപ്രാപ്തിയുടെ ഭാഗമായി രക്ഷസ്സായി കുടിയിരുത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ മഴയും വെയിലും മഞ്ഞും ഏറ്റുവാങ്ങുന്ന രീതിയിലാണ് രക്ഷസ്സിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. നിത്യേന സന്ധ്യയ്ക്കുള്ള വിളക്കുവയ്പും പാൽപ്പായസനിവേദ്യവുമൊഴികെ മറ്റ് വഴിപാടുകളൊന്നും തന്നെ രക്ഷസ്സിനില്ല. == നിത്യപൂജകളും തന്ത്രവും == നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഇടത്തരം ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം. പുലർച്ചെ നാലരയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് നാലേമുക്കാലോടെ അഭിഷേകവും വാകച്ചാർത്തും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് വിഗ്രഹം അലങ്കരിച്ച് മലർ, ശർക്കര, കദളിപ്പഴം എന്നിവ നേദിയ്ക്കുന്നു. അഞ്ചരയോടെ ഉഷഃപൂജ നടത്തുന്നു. ഇത് കഴിഞ്ഞ് സൂര്യോദയസമയത്ത് നവഗ്രഹങ്ങളൊഴികെയുള്ള ഉപദേവതകൾക്കുള്ള പൂജകളും ഗണപതിഹോമവും നടത്തുന്നു. രാവിലെ എട്ടരയ്ക്കാണ് നവഗ്രഹങ്ങൾക്കുള്ള പൂജകൾ നടത്തുന്നത്. പത്തരയോടെ ഉച്ചപ്പൂജയും പതിനൊന്നുമണിയോടെ ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി പതിനൊന്നരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു. വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് രാത്രി ഏഴുമണിയോടെ അത്താഴപ്പൂജയും ഏഴരയോടെ അത്താഴശീവേലിയും നടത്തി എട്ടുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടയടയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേലെ കാണിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: തിരുവുത്സവം, അഷ്ടമിരോഹിണി, മണ്ഡലകാലം) [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും ഇതിന് മാറ്റം വരും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ളപ്പോഴും മാറ്റം വരും. അന്ന് 18 പൂജകളാണുണ്ടാകുക. ഗുരുവായൂരിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതും പോലെ ഇവിടെയും തന്ത്രാധികാരം പുഴക്കര ചേന്നാസ് മനയ്ക്കാണ്. ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. == വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവം === ധനുമാസത്തിലെ രോഹിണിനാളിൽ കൊടികയറി ആറുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആഘോഷം. അങ്കുരാദിമുറയനുസരിച്ച് (മുളയിട്ട് തുടങ്ങുന്ന) നടക്കുന്ന ഈ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ആറുദിവസവും വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. കൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ച അന്നുമുതൽ ഇവിടെ ഈ സമയത്ത് ഉത്സവം ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഏതാണ്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ അതേ ചടങ്ങുകളോടെയാണ് ഇവിടെയും ഉത്സവം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കൊടിയേറ്റത്തിന്റെ തലേന്ന് ([[കാർത്തിക|കാർത്തികനാൾ]]) വൈകുന്നേരമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മുളയറ എന്ന മുറിയിൽ വച്ച് പതിനാറ് പാത്രങ്ങളിൽ മണ്ണുനിറച്ചുവച്ച് അവയിൽ നവധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചുവയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആറാട്ടാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ഇവ മുളച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഇവയുടെ നടുവിലാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുശേഷം പാർത്ഥസാരഥിഭഗവാൻ പള്ളിയുറങ്ങുക. കൊടിയേറ്റദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രിയായ ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് കൊടിക്കൂറയും പവിത്രമോതിരവും കൈമാറുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷം വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തി വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ തന്ത്രി കൊടികയറ്റുന്നു. ഇതോടെ ആറുദിവസത്തെ ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾക്ക് ഔപചാരികമായ തുടക്കമാകുന്നു. തുടർന്നുള്ള ആറുദിവസങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളും ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറും. നിത്യേന [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെയും]] [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും]] അകമ്പടിയോടെയുള്ള കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകാറുണ്ട്. കൊടിയേറ്റത്തിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ടാകാറുണ്ട്. ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ പൊതിഞ്ഞ സപ്തവർണ്ണക്കൊടിയായ പ്രധാന കൊടിക്കൂറയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ പണിതതും വെള്ള, ചുവപ്പ്, കറുപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങൾ മാത്രമുള്ളതുമാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഉത്സവത്തിന്റെ ചടങ്ങുകൾ ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടക്കുക. ഇതും കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവം അതിന്റെ പൂർണ്ണപ്രൗഢിയിലെത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെപ്പോലെ ഇവിടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലിരുത്തി ദീപാരാധന നടത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇവിടെ മരം കൊണ്ടുള്ള മണ്ഡപമാണുള്ളത്. ==== ഉത്സവബലി ==== നാലാം ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്സവബലി നടക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേനയുള്ള ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്തെ ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിസ്തരിച്ചുള്ള രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. സാധാരണയുള്ള ബലിതൂകലിന്റെ നാലുമടങ്ങാണ് ഈയവസരത്തിൽ തൂകുന്നത്. തന്ത്രി, കഴകക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കൈസ്ഥാനീയർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ കൊടുത്തശേഷം ബലിതൂകുന്ന ചോറ് മൂന്നാക്കി പകുത്ത് ഉണക്കലരി, മഞ്ഞൾ, എള്ള് എന്നിവ കൂട്ടിച്ചേർത്തശേഷം ബലിതൂകൽ തുടങ്ങും. ഈ സമയത്ത് [[മരം (വാദ്യോപകരണം)|മരം]] എന്ന വാദ്യമാണ് അകമ്പടിയായി കൊട്ടുന്നത്. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിലുള്ള ദ്വാസ്ഥന്മാർ, മണ്ഡപത്തിലെ ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ - സങ്കല്പം മാത്രം), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്‌, അനന്തൻ, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ എന്നീ ദേവതകൾക്കും അനുചരന്മാരക്കുമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. രണ്ടാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്ക് അതിവിശേഷമായി ബലിതൂകാറുണ്ട്. വളരെയധികം സമയമെടുത്തുള്ള ഈ ബലിതൂകലിന് മാത്രമേ ഭക്തരെ പ്രവേശിപ്പിയ്ക്കാറുള്ളൂ. ഇതുകഴിഞ്ഞാൽ പുറത്തുള്ള ബലിക്കല്ലുകളിലും ബലിതൂകും. ഈ സമയത്ത് വാദ്യമേളങ്ങൾ കൂടുതലുണ്ടാകും. ബലിതൂകൽ വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെയുള്ള ക്ഷേത്രപാലന്റെ ബലിക്കല്ലിൽ പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം കഴിഞ്ഞാണ് പ്രധാന ബലിക്കല്ലിൽ ബലിതൂകുക. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം ഏതാണ്ട് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയാകും. ആ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആരും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും അന്ന് സദ്യ കൊടുക്കും. ==== പള്ളിവേട്ട ==== അഞ്ചാം ദിവസം പള്ളിവേട്ട. ഇതും ഗുരുവായൂർ മാതൃകയിൽ തന്നെ നടക്കുന്നതാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭക്തർ [[പന്നി|പന്നിയടക്കമുള്ള]] ജന്തുക്കളുടെ രൂപം ധരിച്ചുവരുന്നതും ഭഗവാൻ അതിലൊരാളെ ആനപ്പുറത്ത് പിന്തുടർന്ന് അമ്പെയ്തുകൊല്ലുന്നതുമാണ് ചടങ്ങ്. അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരൻ വിളിച്ചുപറയുമ്പോൾ വിവിധ ജന്തുക്കളുടെ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടിവരികയും ഭഗവാൻ ആനപ്പുറത്ത് അവരുടെ പിന്നാലെ ഓടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണം കഴിയുന്നതോടെ ഭഗവാൻ 'പന്നി'യെ കൊല്ലുകയും 'ചത്ത' പന്നിയെ ആൾക്കാർ കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു. പള്ളിവേട്ട കഴിഞ്ഞാൽ ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകമായി ഒരുക്കിയ കട്ടിലിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുന്നു. അവിടെ, നവധാന്യങ്ങൾ നിറച്ച പാത്രങ്ങൾക്കുനടുവിൽ ഭഗവാൻ പള്ളിക്കുറുപ്പ് കൊള്ളുന്നു. ഈ സമയം, ക്ഷേത്രത്തിനകത്തും പുറത്തും പരിപൂർണ്ണ നിശ്ശബ്ദതയായിരിയ്ക്കും. നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഭംഗമുണ്ടാക്കുന്ന ഒന്നും ഇവിടെയുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ചിട്ട. ഈ സമയത്ത് ശാന്തിക്കാർ, ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കാനുള്ള വസ്തുക്കളൊരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. അവയിൽ പ്രധാനി ഒരു [[പശു|പശുവാണ്]]. ==== ആറാട്ട് ==== പള്ളിവേട്ട കഴിഞ്ഞ് ക്ഷീണിതനായി ഉറങ്ങുന്ന ഭഗവാൻ, പിറ്റേന്ന് ഏറെവൈകി ആറുമണിയോടെയാണ് ഉണരുന്നത്. അന്നാണ് ഉത്സവത്തിന് സമാപനം കുറിയ്ക്കുന്ന ആറാട്ട്. പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ട് പള്ളിയുണരുന്ന ഭഗവാൻ, പിന്നീട് അഷ്ടമംഗല്യം കണികാണുകയും പുരാണപാരായണം കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രാവിലെ അന്ന് പതിവുപൂജകൾ തന്നെയാണ് നടത്തുക. വൈകീട്ട് ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയുടെ വകയായി യാത്രാഹോമവും ആറാട്ടുബലിയും നടത്തി ബലിദേവതകളുടെ അനുവാദം വാങ്ങിയശേഷം ആറാട്ട് ഘോഷയാത്ര പുറപ്പെടുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെയുള്ള ഘോഷയാത്രയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലെത്തിന്റെ അടുത്തെത്തിയാൽ തന്ത്രി സപ്തതീർത്ഥങ്ങളെയും കടവിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം തിടമ്പുമായി കുളത്തിലിറങ്ങുന്ന തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും മറ്റുചിലരും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുന്നു. ഇതിനുശേഷം തിടമ്പിൽ മഞ്ഞളും ഇളനീരും കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം തിടമ്പുമായി വീണ്ടും കുളത്തിലിറങ്ങിയശേഷം വീണ്ടും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ തീർത്ഥത്തിൽ നിരവധി ഭക്തരും മുങ്ങിനിവരുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസമാണ് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ രാത്രി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം 25 കലശാഭിഷേകവും ശ്രീഭൂതബലിയും നടത്തുന്നു. പിന്നീട് അത്താഴപ്പൂജ കൂടി കഴിഞ്ഞാൽ ആനപ്പുറത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം നടത്തിയശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി മഹോത്സവം === === അഷ്ടമിരോഹിണി === === വിഷു === === കുചേലദിനം === === ശങ്കരജയന്തി === === ഇല്ലം നിറ, തൃപ്പുത്തരി === == എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി == {{Famous Hindu temples in Kerala}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങൾ]] {{Hindu-temple-stub}} rovpz0d9c0uxvkc6w87tloxdbc6pdm4 0 387552 4681020 4006916 2026-10-28T15:14:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681020 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lycaeum}} [[പ്രമാണം:Sanzio_01_cropped.png|ലഘുചിത്രം|[[പ്ലേറ്റോ|Plato]] and [[അരിസ്റ്റോട്ടിൽ|Aristotle]] walking and disputing. Detail from [[റാഫേൽ|Raphael]]'s ''The School of Athens'' (1509-1511)]] '''ലൈസിയം''' (Ancient Greek: Λύκειον, ''Lykeion'') or '''Lycaeum''' [[അപ്പോളോ]] [[ലൈസിയൂസ്]] എന്ന ദേവനായി സ്ഥാപിച്ച ദേവാലയമായിരുന്നു. ("ചെന്നായ ദൈവമായ അപ്പോളോ"<ref>{{cite web|url=http://www.iep.utm.edu/lyceum/|title=The Lyceum|accessdate=23 November 2016|last1=Morison|first1=William|publisher=Internet Encyclopedia of Philosophy|issn=2161-0002}}</ref>). [[അരിസ്റ്റോട്ടിൽ]] 334-335 ബി. സി.ഇ.യിൽ അവിടെ സ്ഥാപിച്ച തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ പാഠശാലയാണ്. 323 ബി സി ഇ യിൽ ആഥൻസിൽ നിന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാലായനത്തിനു വളരെക്കഴിഞ്ഞും ഈ പാഠശാല നിലനിന്നു. 86 ൽ റോമൻ സൈന്യാധിപൻ ആയ സുല്ല അവിടം ആക്രമിച്ചപ്പോൾ ആ പാഠശാല നശിപ്പിക്കുന്നതുവരെ അതു നിലനിലനിന്നു.<ref name="iep-lyceum">{{Cite web|url=http://www.iep.utm.edu/lyceum/|title=The Lyceum|access-date=30 October 2009|last=Morison|first=William|year=2006|website=Internet Encyclopedia of Philosophy}}</ref> 1996ൽ ഹെല്ലെനിക് പാർലിമെന്റിനു പിറകിലുള്ള ഒരു പാർക്കിൽ ലൈസിയത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെത്തി..<ref>{{Cite web|url=http://www.visitgreece.gr/en/greeceonthespotlight/aristotles_lyceum_opens_to_the_public|title=Aristotle’s Lyceum opens to the public|access-date=22 November 2016|date=2014|publisher=Greece National Tourist Office|archive-date=2016-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20161123055458/http://www.visitgreece.gr/en/greeceonthespotlight/aristotles_lyceum_opens_to_the_public|url-status=dead}}</ref> == ലൈസിയം == അരിസ്റ്റോട്ടിലിനു വളരെമുമ്പുതന്നെ ലൈസിയം തത്ത്വശാസ്ത്രപരമായ തർക്കങ്ങൾക്കും ചർച്ചകൾക്കുമായി ഉപയോഗിച്ചുവന്നിരുന്നു. സിയോസിലെ പ്രോഡിക്കസ് പ്രോട്ടഗോറസ് തുടങ്ങിയ ഒട്ടനേകം തത്ത്വജ്ഞാനികൾ ഇവിടെ പ്രസംഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവിടെ പഠിപ്പിച്ച തത്ത്വജ്ഞാനികളിൽ ഏറ്റവും പേരുകേട്ടവർ ഐസോക്രട്ടീസ് പ്ലേറ്റൊ (അക്കാദമിയിലെ), പ്രശസ്തനായ സോക്രട്ടീസ് എന്നിവരുണ്ട്.<ref name="stenudd1">Stenudd, Stefan, [http://www.stenudd.com/myth/greek/aristotle/aristotle-08-lyceum.htm "Aristotle: His Life, Time, and Work"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426023447/http://www.stenudd.com/myth/greek/aristotle/aristotle-08-lyceum.htm |date=2012-04-26 }}, Stennud.</ref> . == References == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:അരിസ്റ്റോട്ടിൽ]] npyao908y9gn4oms30r8g6tt6j3zzk8 0 389719 4681188 4519522 2026-10-29T11:45:13Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681188 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty||name=ഷാ ഷൂജ|image=Shah Shuja Bahadur Khan VAM (cropped).jpg|caption=Portrait of Shah Shuja|title=Mughal Prince|spouse=Bilqis Banu Begum<br/>Piari Banu Begum<br/>One another wife|house=[[Timurid dynasty|Timurid]]|father=[[Shah Jahan]]|mother=[[Mumtaz Mahal]]|birth_date={{birth date|1616|06|23|df=yes}}|birth_place=[[Ajmer]]|death_date={{Death date and age|1661|2|7|1616|6|23|df=yes}}|death_place=near Myohaung ([[Mrauk-U]]), [[Rakhine State|Arakan]]|religion=[[Islam]]|issue=Zain-ul-Din Muhammad Mirza<br/>Buland Akhtar Mirza<br/>Zainul Abidin Mirza<br/>Dilpazir Banu Begum<br/>Gulrukh Banu Begum<br/>Roshan Ara Begum<br/>Amina Banu Begum}} '''ഷാ ഷൂജ''' (ജൂൺ 23, 1616 - ഫെബ്രുവരി 7, 1661)<ref name="bpedia">{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Shuja|title=Shah Shuja|accessdate=2013-01-24|publisher=[[Banglapedia]]|author=Abdul Karim|archive-url=https://web.archive.org/web/20180714164652/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Shuja|archive-date=2018-07-14|url-status=dead}}</ref> മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന [[ഷാജഹാൻ|ഷാജഹാന്റെയും]] [[മുംതാസ് മഹൽ|മുംതാസ് മഹലിന്റെയും]] രണ്ടാമത്തെ പുത്രനായിരുന്നു. [[ബംഗാൾ]], [[ഒഡീഷ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഗവർണറായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. ഇന്നത്തെ ബംഗ്ലാദേശിൽ ഉൾപ്പെട്ട [[ധാക്ക|ധാക്കയായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം. == ആദ്യകാല ജീവിതവും കുടുംബവും == 1616 ജൂൺ 23 ന് അജ്മീറിലാണ് ഷാ ഷൂജ ജനിച്ചത്. മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ ഷാജഹാന്റെയും മുംതാസ് മഹലിന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മകനായിട്ടാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. [[ജഹനാര ബീഗം]], [[ദാരാ ഷിക്കോ]], [[റോഷനാര ബീഗം]], [[ഔറംഗസേബ്]], [[മുറാദ് ബക്ഷ്]], [[ഗൗഹാര ബീഗം]] തുടങ്ങിയവരായിരുന്നു ഷാ ഷൂജയുടെ സഹോദരങ്ങൾ. അദ്ദേഹത്തിന് സുൽത്താൻ സൈൻ ഉൽ-ദിൻ (ബോൺ സുൽത്താൻ അഥവാ സുൽത്താൻ ബാംഗ്), ബുലന്ദ അക്തർ, സൈനുൽ അബിദിൻ എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു പുത്രന്മാരും ദിൽപാസിർ ബാനു ബീഗം, ഗുൽറുക്ക് ബാനു, റോഷനാര ബീഗം, അമിനാ ബാനു ബീഗം തുടങ്ങി നാലു പുത്രിമാരുമാണുണ്ടായിരുന്നത്.<ref>Stanley Lane-Pool, 1971, Aurangzeb, vol.1.</ref> == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:1616-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1661-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മുഗൾ രാജകുമാരന്മാർ]] t5mx5vl54jff2mjt35kgutpfuxucdoa 0 409435 4680972 4675877 2026-10-28T11:59:05Z Shijo Varghese23 224456 4680972 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2026}} {{Use Indian English|date=November 2015}} {{Infobox film | name = Ivide Ellavarkkum Sukham | image = | caption = | director = [[Jeassy]] | Story = Mrs. Irine | screenplay = [[Kaloor Dennis]] | producer = [[K. T. Kunjumon]] | starring = [[Mohanlal]]<br>[[Karthika (Malayalam actress)|Karthika]]<br>[[Suresh Gopi]]<br>[[Adoor Bhasi]] | music = [[G. Devarajan]] | cinematography = [[Anandakuttan]] | editing = [[K. P. Hariharaputhran]] | studio = Rachana Films | distributor = Rachana Films | released = {{Film date|1987|02|18|df=y}} | country = [[India]] | language = [[Malayalam Language|Malayalam]] }} '''''Ivide Ellavarkkum Sukham''''' is a 1987 drama film, directed by [[Jeassy]] and produced by [[K. T. Kunjumon]]. The film stars [[Mohanlal]], [[Karthika (Malayalam actress)|Karthika]], [[Suresh Gopi]] and [[Adoor Bhasi]] in the lead roles. The film has musical score by [[G. Devarajan]].<ref>{{cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=2011|title=Ivide Ellaavarkum Sukham|accessdate=2014-10-21|publisher=www.malayalachalachithram.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?3077|title=Ivide Ellaavarkum Sukham|accessdate=2014-10-21|publisher=malayalasangeetham.info}}</ref><ref>{{cite web|url=http://spicyonion.com/title/ivide-ellavarkkum-sugham-malayalam-movie/|title=Ivide Ellavarkkum Sugham|accessdate=2014-10-21|publisher=spicyonion.com}}</ref> ==Plot== Appu (Mohanlal), a poor shepherd, falls in love with the daughter of his boss (Jiji/Karthika). His attempts to win her heart and scheme against his friend Hari lead to unexpected complications. ==Cast== *[[Mohanlal]] as Appu *[[Karthika (Malayalam actress)|Karthika]] as Jiji *[[Suresh Gopi]] as Haridas *[[Lissy (Malayalam actress)|Lissy]] as Anitha Mathew *[[M. G. Soman]] as Major Shekara Varma *[[Adoor Bhasi]] as Thampuran *[[Lalu Alex]] as Sethu Raman *[[Sankaradi]] as Lazar *[[Innocent]] as Kariachan *[[Sukumari]] as Fortune-teller with a Parrot *[[Jagathy Sreekumar]] as Sivasankaran Varma *[[Baiju Santhosh]] as Baiju *[[Valsala Menon]] *[[Sulakshana]] ==Soundtrack== The music was composed by [[G. Devarajan]] and the lyrics were written by [[O. N. V. Kurup]]. {| class="wikitable" |- ! No. !! Song !! Singers !! Lyrics |- | 1 || "Vellikkudamani" || [[M. G. Sreekumar]], [[P. Madhuri]], Sindhu || [[O. N. V. Kurup]] |- | 2 || "Rithu Shalabham" || [[K. J. Yesudas]], [[K. S. Chithra]] || [[O. N. V. Kurup]] |- | 3 || "Ethra Manoharam" || [[K. J. Yesudas]] || [[O. N. V. Kurup]] |} ==References== {{reflist}} [[Category:1987 Malayalam-language films]] bdvltw7pisy152fwmjtfrgivjo4svxf 4680975 4680972 2026-10-28T12:18:29Z Shijo Varghese23 224456 /* */ 4680975 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം | image = | caption = | director = [[ജേസി]] | producer = [[കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോൻ ]] | writer = മിസിസ്സ് ഐറിന് | screenplay = [[കലൂർ ഡെന്നിസ്]] | starring = [[മോഹൻലാൽ]] <br>[[സുരേഷ് ഗോപി]] <br>[[കാർത്തിക]] <br>[[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]] <br>[[അടൂർ ഭാസി]] | music = [[ജി. ദേവരാജൻ]] | cinematography = [[Anandakuttan]] | editing = കെ.പി ഹരിപുത്രൻ | studio = രചന ഫിലംസ് | distributor = രചന ഫിലംസ് | released = {{Film date|1987|2|18|df=y}} | country = [[ഭാരതം]] | language = [[മലയാളം]] }} [[കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോൻ|കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോന്റെ]] നിർമ്മാണത്തിൽ മിസിസ് ഐറിന്റെ കഥക്ക് [[കലൂർ ഡെന്നിസ്]] തിരക്കഥയും സംഭാഷണമെഴുതി [[ജേസി]] സംവിധാനം ചെയ്ത 1987-ലെ മലയാള ചലച്ചിത്രമാണ് '''''ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം'''''. [[മോഹൻ ലാൽ]] ,[[സുരേഷ് ഗോപി]], [[ലാലു അലക്സ്]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]] , [[എം.ജി. സോമൻ]], [[അടൂർ ഭാസി|അടൂർ ഭാസി]], [[ശങ്കരാടി]], [[കാർത്തിക]], [[ലിസി]], മുതലായവർ അഭിനയിച്ച് ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ [[ഓ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]] രചിച്ചതും [[ജി. ദേവരാജൻ]] ഈണം നൽകിയതുമാണ് .<ref>{{cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=2011|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം |accessdate=2017-10-21|publisher=www.malayalachalachithram.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?3077|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം |accessdate=2017-10-21|publisher=malayalasangeetham.info|archive-date=2014-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022034313/http://malayalasangeetham.info/m.php?3077|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://spicyonion.com/title/ivide-ellavarkkum-sugham-malayalam-movie/|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം|accessdate=2017-10-21|publisher=spicyonion.com|archive-date=2018-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216031028/https://spicyonion.com/title/ivide-ellavarkkum-sugham-malayalam-movie/|url-status=dead}}</ref> Ivide ellavarkum Sukham ({{Translation|Everyone is happy here) is a 1987 Malayalam film produced by K.T. Kunjumon and directed by Jessy , with the screenplay and dialogues written by Kaloor Dennis. It stars Mohanlal , Suresh Gopi , Lalu Alex , Jagathy Sreekumar , M.G. Soman , Adoor Bhasi , Shankarady , Karthika , Lissy , etc. The songs in the film were written by O.N.V. Kurup and composed by G. Devarajan. ==അഭിനേതാക്കൾ<ref>{{cite web|title=Film ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം( 1987)|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=2011|publisher=malayalachalachithram|accessdate=2018-01-29|}}</ref>== ==Plot== Appu (Mohanlal), a poor shepherd, falls in love with the daughter of his boss (Jiji/Karthika). His attempts to win her heart and scheme against his friend Hari lead to unexpected complications. ==Cast== *[[Mohanlal]] as Appu *[[Karthika (Malayalam actress)|Karthika]] as Jiji *[[Suresh Gopi]] as Haridas *[[Lissy (Malayalam actress)|Lissy]] as Anitha Mathew *[[M. G. Soman]] as Major Shekara Varma *[[Adoor Bhasi]] as Thampuran *[[Lalu Alex]] as Sethu Raman *[[Sankaradi]] as Lazar *[[Innocent]] as Kariachan *[[Sukumari]] as Fortune-teller with a Parrot *[[Jagathy Sreekumar]] as Sivasankaran Varma *[[Baiju Santhosh]] as Baiju *[[Valsala Menon]] *[[Sulakshana]] ==Soundtrack== The music was composed by [[G. Devarajan]] and the lyrics were written by [[O. N. V. Kurup]]. {| class="wikitable" |- ! No. !! Song !! Singers !! Lyrics |- | 1 || "Vellikkudamani" || [[M. G. Sreekumar]], [[P. Madhuri]], Sindhu || [[O. N. V. Kurup]] |- | 2 || "Rithu Shalabham" || [[K. J. Yesudas]], [[K. S. Chithra]] || [[O. N. V. Kurup]] |- | 3 || "Ethra Manoharam" || [[K. J. Yesudas]] || [[O. N. V. Kurup]] |} ==References== {{reflist}} [[Category:1987 Malayalam-language films]] 58rq0x209bk44xtuvus66gnsrk46app 4680978 4680975 2026-10-28T12:29:36Z Shijo Varghese23 224456 4680978 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം | image = | caption = | director = [[ജേസി]] | producer = [[കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോൻ ]] | writer = മിസിസ്സ് ഐറിന് | screenplay = [[കലൂർ ഡെന്നിസ്]] | starring = [[മോഹൻലാൽ]] <br>[[സുരേഷ് ഗോപി]] <br>[[കാർത്തിക]] <br>[[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]] <br>[[അടൂർ ഭാസി]] | music = [[ജി. ദേവരാജൻ]] | cinematography = [[Anandakuttan]] | editing = കെ.പി ഹരിപുത്രൻ | studio = രചന ഫിലംസ് | distributor = രചന ഫിലംസ് | released = {{Film date|1987|2|18|df=y}} | country = [[ഭാരതം]] | language = [[മലയാളം]] }} [[കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോൻ|കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോന്റെ]] നിർമ്മാണത്തിൽ മിസിസ് ഐറിന്റെ കഥക്ക് [[കലൂർ ഡെന്നിസ്]] തിരക്കഥയും സംഭാഷണമെഴുതി [[ജേസി]] സംവിധാനം ചെയ്ത 1987-ലെ മലയാള ചലച്ചിത്രമാണ് '''''ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം'''''. [[മോഹൻ ലാൽ]] ,[[സുരേഷ് ഗോപി]], [[ലാലു അലക്സ്]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]] , [[എം.ജി. സോമൻ]], [[അടൂർ ഭാസി|അടൂർ ഭാസി]], [[ശങ്കരാടി]], [[കാർത്തിക]], [[ലിസി]], മുതലായവർ അഭിനയിച്ച് ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ [[ഓ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]] രചിച്ചതും [[ജി. ദേവരാജൻ]] ഈണം നൽകിയതുമാണ് .<ref>{{cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=2011|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം |accessdate=2017-10-21|publisher=www.malayalachalachithram.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?3077|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം |accessdate=2017-10-21|publisher=malayalasangeetham.info|archive-date=2014-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022034313/http://malayalasangeetham.info/m.php?3077|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://spicyonion.com/title/ivide-ellavarkkum-sugham-malayalam-movie/|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം|accessdate=2017-10-21|publisher=spicyonion.com|archive-date=2018-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216031028/https://spicyonion.com/title/ivide-ellavarkkum-sugham-malayalam-movie/|url-status=dead}}</ref> Ivide ellavarkum Sukham ({{Translation|Everyone is happy here) is a 1987 Malayalam film produced by K.T. Kunjumon and directed by Jessy , with the screenplay and dialogues written by Kaloor Dennis. It stars Mohanlal , Suresh Gopi , Lalu Alex , Jagathy Sreekumar , M.G. Soman , Adoor Bhasi , Shankarady , Karthika , Lissy , etc. The songs in the film were written by O.N.V. Kurup and composed by G. Devarajan. ==അഭിനേതാക്കൾ<ref>{{cite web|title=Film ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം( 1987)|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=2011|publisher=malayalachalachithram|accessdate=2018-01-29|}}</ref>== ==Plot== Appu (Mohanlal), a poor shepherd, falls in love with the daughter of his boss (Jiji/Karthika). His attempts to win her heart and scheme against his friend Hari lead to unexpected complications. ==അഭിനേതാക്കൾ== | 1 || [[മോഹൻലാൽ]] || അപ്പു |- | 2 || [[സുരേഷ് ഗോപി]] || ഹരിദാസ് |- | 3 || [[കാർത്തിക]]|| ജിജി വർമ്മ |- | 4 ||[[ലാലു അലക്സ്]] ||സേതുരാമൻ |- | 3 || [[എം.ജി. സോമൻ]]|| മേജർ ശേഖരവർമ്മ |- | 4 || [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]]||ശിവശങ്കരവർമ്മ |- | 5 || [[ശങ്കരാടി]]|| ലാസർ |- | 6 || [[അടൂർ ഭാസി]]|| |- | 7 || [[ലിസി]]||അനിത മാത്യു |- |8|| [[ഇന്നസെന്റ്]]|| കറിയാച്ചൻ |- | 9 ||[[സുകുമാരി]] || കൈനോട്ടക്കാരി |- | 10 ||[[വത്സല മേനോൻ]] || |- | 11 || [[സുലക്ഷണ]]|| |- | 12 ||[[ബൈജു]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ== *വരികൾ: [[ഓ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]] *ഈണം: [[ജി. ദേവരാജൻ]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- | 1 ||എത്ര മനോഹരം || [[കെ ജെ യേശുദാസ്‌]], || |- | 2 ||ഋതുശലഭം|| [[കെ ജെ യേശുദാസ്‌]],[[കെ എസ്‌ ചിത്ര]] ||ആഭേരി |- | 3 ||വെള്ളിക്കുടമണി ||[[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ]] ,[[പി. മാധുരി]] ,സിന്ധു (ഗായിക)|സിന്ധു || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web |url=http://www.malayalasangeetham.info/m.php?3077 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-02-08 |archive-date=2017-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719230022/http://malayalasangeetham.info/m.php?3077 |url-status=dead }}</ref>== == അവലംബം == {{reflist}} [[Category:1987 Malayalam-language films]] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{IMDB title|0292026|ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം}} [[വർഗ്ഗം:ഓ.എൻ വിയുടെ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജേസി സംവിധാനം ചെയ്ത മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജി. ദേവരാജൻ സംഗീതം നൽകിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1987-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഓ എൻ വി- ദേവരാജൻ ഗാനങ്ങൾ]] 7op8v9haarnfo6h2pzef4p888q1dvo5 4680979 4680978 2026-10-28T12:30:26Z Shijo Varghese23 224456 4680979 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം | image = | caption = | director = [[ജേസി]] | producer = [[കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോൻ ]] | writer = മിസിസ്സ് ഐറിന് | screenplay = [[കലൂർ ഡെന്നിസ്]] | starring = [[മോഹൻലാൽ]] <br>[[സുരേഷ് ഗോപി]] <br>[[കാർത്തിക]] <br>[[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]] <br>[[അടൂർ ഭാസി]] | music = [[ജി. ദേവരാജൻ]] | cinematography = [[Anandakuttan]] | editing = കെ.പി ഹരിപുത്രൻ | studio = രചന ഫിലംസ് | distributor = രചന ഫിലംസ് | released = {{Film date|1987|2|18|df=y}} | country = [[ഭാരതം]] | language = [[മലയാളം]] }} [[കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോൻ|കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോന്റെ]] നിർമ്മാണത്തിൽ മിസിസ് ഐറിന്റെ കഥക്ക് [[കലൂർ ഡെന്നിസ്]] തിരക്കഥയും സംഭാഷണമെഴുതി [[ജേസി]] സംവിധാനം ചെയ്ത 1987-ലെ മലയാള ചലച്ചിത്രമാണ് '''''ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം'''''. [[മോഹൻ ലാൽ]] ,[[സുരേഷ് ഗോപി]], [[ലാലു അലക്സ്]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]] , [[എം.ജി. സോമൻ]], [[അടൂർ ഭാസി|അടൂർ ഭാസി]], [[ശങ്കരാടി]], [[കാർത്തിക]], [[ലിസി]], മുതലായവർ അഭിനയിച്ച് ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ [[ഓ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]] രചിച്ചതും [[ജി. ദേവരാജൻ]] ഈണം നൽകിയതുമാണ് .<ref>{{cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=2011|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം |accessdate=2017-10-21|publisher=www.malayalachalachithram.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?3077|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം |accessdate=2017-10-21|publisher=malayalasangeetham.info|archive-date=2014-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022034313/http://malayalasangeetham.info/m.php?3077|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://spicyonion.com/title/ivide-ellavarkkum-sugham-malayalam-movie/|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം|accessdate=2017-10-21|publisher=spicyonion.com|archive-date=2018-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216031028/https://spicyonion.com/title/ivide-ellavarkkum-sugham-malayalam-movie/|url-status=dead}}</ref> Ivide ellavarkum Sukham ({{Translation|Everyone is happy here) is a 1987 Malayalam film produced by K.T. Kunjumon and directed by Jessy , with the screenplay and dialogues written by Kaloor Dennis. It stars Mohanlal , Suresh Gopi , Lalu Alex , Jagathy Sreekumar , M.G. Soman , Adoor Bhasi , Shankarady , Karthika , Lissy , etc. The songs in the film were written by O.N.V. Kurup and composed by G. Devarajan. ==Plot== Appu (Mohanlal), a poor shepherd, falls in love with the daughter of his boss (Jiji/Karthika). His attempts to win her heart and scheme against his friend Hari lead to unexpected complications. ==അഭിനേതാക്കൾ== | 1 || [[മോഹൻലാൽ]] || അപ്പു |- | 2 || [[സുരേഷ് ഗോപി]] || ഹരിദാസ് |- | 3 || [[കാർത്തിക]]|| ജിജി വർമ്മ |- | 4 ||[[ലാലു അലക്സ്]] ||സേതുരാമൻ |- | 3 || [[എം.ജി. സോമൻ]]|| മേജർ ശേഖരവർമ്മ |- | 4 || [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]]||ശിവശങ്കരവർമ്മ |- | 5 || [[ശങ്കരാടി]]|| ലാസർ |- | 6 || [[അടൂർ ഭാസി]]|| |- | 7 || [[ലിസി]]||അനിത മാത്യു |- |8|| [[ഇന്നസെന്റ്]]|| കറിയാച്ചൻ |- | 9 ||[[സുകുമാരി]] || കൈനോട്ടക്കാരി |- | 10 ||[[വത്സല മേനോൻ]] || |- | 11 || [[സുലക്ഷണ]]|| |- | 12 ||[[ബൈജു]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ== *വരികൾ: [[ഓ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]] *ഈണം: [[ജി. ദേവരാജൻ]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- | 1 ||എത്ര മനോഹരം || [[കെ ജെ യേശുദാസ്‌]], || |- | 2 ||ഋതുശലഭം|| [[കെ ജെ യേശുദാസ്‌]],[[കെ എസ്‌ ചിത്ര]] ||ആഭേരി |- | 3 ||വെള്ളിക്കുടമണി ||[[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ]] ,[[പി. മാധുരി]] ,സിന്ധു (ഗായിക)|സിന്ധു || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web |url=http://www.malayalasangeetham.info/m.php?3077 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-02-08 |archive-date=2017-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170719230022/http://malayalasangeetham.info/m.php?3077 |url-status=dead }}</ref>== == അവലംബം == {{reflist}} [[Category:1987 Malayalam-language films]] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{IMDB title|0292026|ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം}} [[വർഗ്ഗം:ഓ.എൻ വിയുടെ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജേസി സംവിധാനം ചെയ്ത മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജി. ദേവരാജൻ സംഗീതം നൽകിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1987-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഓ എൻ വി- ദേവരാജൻ ഗാനങ്ങൾ]] eg8u3mxeid5uhgs4wfu8x1b2ati2ncc 4680980 4680979 2026-10-28T12:30:52Z Shijo Varghese23 224456 4680980 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം | image = | caption = | director = [[ജേസി]] | producer = [[കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോൻ ]] | writer = മിസിസ്സ് ഐറിന് | screenplay = [[കലൂർ ഡെന്നിസ്]] | starring = [[മോഹൻലാൽ]] <br>[[സുരേഷ് ഗോപി]] <br>[[കാർത്തിക]] <br>[[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]] <br>[[അടൂർ ഭാസി]] | music = [[ജി. ദേവരാജൻ]] | cinematography = [[Anandakuttan]] | editing = കെ.പി ഹരിപുത്രൻ | studio = രചന ഫിലംസ് | distributor = രചന ഫിലംസ് | released = {{Film date|1987|2|18|df=y}} | country = [[ഭാരതം]] | language = [[മലയാളം]] }} [[കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോൻ|കെ.ടി. കുഞ്ഞുമോന്റെ]] നിർമ്മാണത്തിൽ മിസിസ് ഐറിന്റെ കഥക്ക് [[കലൂർ ഡെന്നിസ്]] തിരക്കഥയും സംഭാഷണമെഴുതി [[ജേസി]] സംവിധാനം ചെയ്ത 1987-ലെ മലയാള ചലച്ചിത്രമാണ് '''''ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം'''''. [[മോഹൻ ലാൽ]] ,[[സുരേഷ് ഗോപി]], [[ലാലു അലക്സ്]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]] , [[എം.ജി. സോമൻ]], [[അടൂർ ഭാസി|അടൂർ ഭാസി]], [[ശങ്കരാടി]], [[കാർത്തിക]], [[ലിസി]], മുതലായവർ അഭിനയിച്ച് ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ [[ഓ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]] രചിച്ചതും [[ജി. ദേവരാജൻ]] ഈണം നൽകിയതുമാണ് .<ref>{{cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=2011|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം |accessdate=2017-10-21|publisher=www.malayalachalachithram.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?3077|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം |accessdate=2017-10-21|publisher=malayalasangeetham.info|archive-date=2014-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022034313/http://malayalasangeetham.info/m.php?3077|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://spicyonion.com/title/ivide-ellavarkkum-sugham-malayalam-movie/|title=ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം|accessdate=2017-10-21|publisher=spicyonion.com|archive-date=2018-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216031028/https://spicyonion.com/title/ivide-ellavarkkum-sugham-malayalam-movie/|url-status=dead}}</ref> Ivide ellavarkum Sukham ({{Translation|Everyone is happy here) is a 1987 Malayalam film produced by K.T. Kunjumon and directed by Jessy , with the screenplay and dialogues written by Kaloor Dennis. It stars Mohanlal , Suresh Gopi , Lalu Alex , Jagathy Sreekumar , M.G. Soman , Adoor Bhasi , Shankarady , Karthika , Lissy , etc. The songs in the film were written by O.N.V. Kurup and composed by G. Devarajan. ==Plot== Appu (Mohanlal), a poor shepherd, falls in love with the daughter of his boss (Jiji/Karthika). His attempts to win her heart and scheme against his friend Hari lead to unexpected complications. ==അഭിനേതാക്കൾ== | 1 || [[മോഹൻലാൽ]] || അപ്പു |- | 2 || [[സുരേഷ് ഗോപി]] || ഹരിദാസ് |- | 3 || [[കാർത്തിക]]|| ജിജി വർമ്മ |- | 4 ||[[ലാലു അലക്സ്]] ||സേതുരാമൻ |- | 3 || [[എം.ജി. സോമൻ]]|| മേജർ ശേഖരവർമ്മ |- | 4 || [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]]||ശിവശങ്കരവർമ്മ |- | 5 || [[ശങ്കരാടി]]|| ലാസർ |- | 6 || [[അടൂർ ഭാസി]]|| |- | 7 || [[ലിസി]]||അനിത മാത്യു |- |8|| [[ഇന്നസെന്റ്]]|| കറിയാച്ചൻ |- | 9 ||[[സുകുമാരി]] || കൈനോട്ടക്കാരി |- | 10 ||[[വത്സല മേനോൻ]] || |- | 11 || [[സുലക്ഷണ]]|| |- | 12 ||[[ബൈജു]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ== *വരികൾ: [[ഓ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]] *ഈണം: [[ജി. ദേവരാജൻ]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- | 1 ||എത്ര മനോഹരം || [[കെ ജെ യേശുദാസ്‌]], || |- | 2 ||ഋതുശലഭം|| [[കെ ജെ യേശുദാസ്‌]],[[കെ എസ്‌ ചിത്ര]] ||ആഭേരി |- | 3 ||വെള്ളിക്കുടമണി ||[[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ]] ,[[പി. മാധുരി]] ,സിന്ധു (ഗായിക)|സിന്ധു || |} == അവലംബം == {{reflist}} [[Category:1987 Malayalam-language films]] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{IMDB title|0292026|ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം}} [[വർഗ്ഗം:ഓ.എൻ വിയുടെ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജേസി സംവിധാനം ചെയ്ത മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജി. ദേവരാജൻ സംഗീതം നൽകിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1987-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഓ എൻ വി- ദേവരാജൻ ഗാനങ്ങൾ]] c4mgheyb0yhwr8zpoz8oqfjgxfze1m5 0 417106 4681123 4143222 2026-10-29T06:01:49Z ~2026-57890-62 224716 /* പാട്ടുകൾ */ 4681123 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Thuppakki}} {{Infobox film | name = തുപ്പാക്കി | image = Thuppakki poster.jpg | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[AR Murugadoss|ഏ.ആർ. മുരുകദോസ്]] | producer = [[S. Thanu|എസ്. തനു]] | writer = [[AR Murugadoss|ഏ.ആർ. മുരുകദോസ്]] | starring = {{plainlist| *[[വിജയ്]] *[[കാജൾ അഗർവാൾ]] *[[ജയറാം]] *[[Vidyut Jammwal|വിദ്യുത് ജാംവെൽ]] *[[സത്യൻ]] }} | music = [[ഹാരിസ് ജയരാജ്]] | cinematography = [[സന്തോഷ് ശിവൻ]]<!--do NOT add Natarajan Subramaniam here, since he shot only one song, and did not receive DoP credit--> | editing = [[എ. ശ്രീകർ പ്രസാദ്]] | studio = വി ക്രിയേഷൻസ് | distributor = [[Gemini Film Circuit|ജെമിനി ഫിലിം സർക്യൂട്ട്]] | released = {{Film date|df=y|2012|11|13}} | runtime = 180 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[തമിഴ്]] | budget = {{INR}}70 [[കോടി]] <ref name="Firstpost">{{cite web|url=http://www.firstpost.com/bollywood/why-kollywoods-rs-100-crore-club-badly-needs-a-hit-520421.html |title=Why Kollywood's Rs 100 crore club badly needs a hit |work=[[Firstpost]] |date=9 November 2012 |accessdate=2 January 2013 |author=Sreedhar Pillai |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130110225333/http://www.firstpost.com/bollywood/why-kollywoods-rs-100-crore-club-badly-needs-a-hit-520421.html |archivedate=10 January 2013 |df= }}</ref> | gross = {{Estimation}} {{INR}}125 കോടി <ref name="BoxOfficeMojo">{{Cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/intl/?page=&wk=2012W47&id=_fTHUPPAKKI01 |title=Thuppakki (2012) |date=13 November 2012 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112061034/http://www.boxofficemojo.com/movies/intl/?page=&wk=2012W47&id=_fTHUPPAKKI01 |archive-date=12 November 2017 |access-date=12 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> }} എ.ആർ. മുരുകദോസ് [[തിരക്കഥ|രചനയും]] [[ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ|സംവിധാനവും]] നിർവ്വഹിച്ച് 2012-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[തമിഴ്]] ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രമാണ്]] '''തുപ്പാക്കി''' (അർത്ഥം : തോക്ക്). [[വിജയ്]], [[കാജൾ അഗർവാൾ]] എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ വിദ്യുത് ജാംവാൽ ആണ് പ്രതിനായക വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഇവരോടൊപ്പം തമിഴ് നടൻ സത്യനും [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാള ചലച്ചിത്ര]]നടൻ [[ജയറാം|ജയറാമും]] അഭിനയിച്ചിരിക്കുന്നു. [[സന്തോഷ് ശിവൻ]] ഛായാഗ്രഹണം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിന്റെ [[ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്|നിർമ്മാതാവ്]] എസ്. തനുവാണ്. ചിത്രത്തിനു പശ്ചാത്തല സംഗീതമൊരുക്കിയ [[ഹാരിസ് ജയരാജ്]] തന്നെ സംഗീതസംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു [[ഭീകരവാദം|തീവ്രവാദ]] സംഘത്തെ നശിപ്പിക്കുകയും സ്ലീപ്പർ സെൽസ് എന്നു പേരായ ഇടനിലക്കാരെ നിഷ്ക്രിയരാക്കിക്കൊണ്ട് [[മുംബൈ]]യിലെ ബോംബ് സ്ഫോടനം തടയുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു [[ഇന്ത്യൻ കരസേന|ഇന്ത്യൻ കരസേനാ]] ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ കഥയാണ് ചിത്രം പറയുന്നത്. 2012 ജനുവരിയിൽ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ച ഈ ചിത്രത്തിലെ ഭൂരിഭാഗം രംഗങ്ങളും [[മുംബൈ]]യിലാണ് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. 2012 നവംബർ 13-ന് [[ദീപാവലി]]യോടനുബന്ധിച്ചാണ് ചിത്രം പ്രദർശനത്തിനെത്തിയത്. ഏറെ നിരൂപകശ്രദ്ധ നേടിയ ഈ ചിത്രം പ്രദർശനശാലകളിൽ നിന്ന് മികച്ച വരുമാനവും സ്വന്തമാക്കി. [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം സൗത്ത്|ഫിലിം ഫെയർ പുരസ്കാരത്തിനായി]] ഏഴു നാമനിർദ്ദേശങ്ങൾ ലഭിച്ച ഈ ചിത്രത്തിന് ആറു വിജയ് അവാർഡുകളും നേടാൻ കഴിഞ്ഞു. ''തുപ്പാക്കി'' എന്ന പേരിൽ തന്നെ [[തെലുങ്ക്|തെലുങ്കിലും]] ചിത്രം പ്രദർശനത്തിനെത്തിയിരുന്നു. 2014-ൽ ''ഹോളിഡേ: എ സോൾജിയർ ഈസ് നെവർ ഓഫ് ഡ്യൂട്ടി'' എന്ന പേരിൽ [[ഹിന്ദി]]യിലും ''ഗെയിം: ഹീ പ്ലെയ്സ് ടു വിൻ'' എന്ന പേരിൽ [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളിയിലും]] ചിത്രം പുനർനിർമ്മിച്ചു. ഹിന്ദി ചിത്രം മുരുകദോസ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്തപ്പോൾ ബംഗാളി ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് ബാബാ യാദവായിരുന്നു. == കഥ == [[ഇന്ത്യൻ കരസേന]]യിലെ ഒരു ക്യാപ്റ്റനാണ് ജഗദീഷ് ([[വിജയ്]]). അയാൾ [[കശ്മീർ|കാശ്മീരിൽ]] നിന്നും [[മുംബൈ]]യിലേക്ക് മടങ്ങിവരുന്നതോടെയാണ് ചിത്രത്തിന്റെ കഥ ആരംഭിക്കുന്നത്. മാതാപിതാക്കളും സഹോദരിമാരും ചേർന്ന് ജഗദീഷിനു [[വിവാഹം]] ആലോചിക്കുന്നു. നിഷ ([[കാജൾ അഗർവാൾ]]) എന്ന പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം കഴിക്കുവാൻ ജഗദീഷിനെ അവർ നിർബന്ധിക്കുന്നു. എന്നാൽ ജഗദീഷിനു നിഷയെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ താൽപര്യമില്ലായിരുന്നു. പിന്നീട് ജഗദീഷും നിഷയും കൂടുതൽ പരിചയപ്പെട്ടു വരുന്നതോടെ ഇരുവരും തമ്മിൽ [[പ്രണയം|പ്രണയത്തിലാകുന്നു]]. ഒരു ദിവസം ജഗദീഷ് തന്റെ സുഹൃത്തും പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനുമായ ബാലാജിയോടൊപ്പം [[മുംബൈ]] നഗരത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുകയായിരുന്നു. പെട്ടെന്ന് ഒരു [[ബസ്|ബസ്സിൽ]] സ്ഫോടനമുണ്ടാവുകയും അതിലെ യാത്രക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ബസ്സിൽ ബോംബ് വച്ച പ്രതിയെ ജഗദീഷ് പിടികൂടി പോലീസിനെ ഏൽപ്പിച്ചുവെങ്കിലും അയാൾ രക്ഷപെടുന്നു. ജഗദീഷ് വീണ്ടും പ്രതിയെ പിടികൂടുന്നു. പ്രതിയെ രക്ഷപെടാൻ സഹായിച്ച പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെയും അയാൾ കണ്ടെത്തുന്നു. വിശദമായ അന്വേഷണങ്ങൾക്കൊടുവിൽ ബോംബ് സ്ഫോടനത്തിനു പിന്നിൽ ഹർക്കത്തുൽ ജിഹാദ് അൽ ഇസ്ലാമി എന്ന [[ഭീകരവാദം|തീവ്രവാദ]] സംഘടനയാണെന്ന് ജഗദീഷ് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ബസ്സിൽ ബോംബ് വച്ചയാൾ ഈ സംഘടനയുടെ ഒരു ചെറിയ ഇടനിലക്കാരൻ മാത്രമായിരുന്നു. ബസിൽ ബോംബ് വയ്ക്കുക എന്ന ദൗത്യം മാത്രമാണ് അയാൾക്കു നിർവ്വഹിക്കുവാനുണ്ടായിരുന്നത്. ഇയാളെപ്പോലുള്ള നിരവധി സ്ലീപ്പർ സെൽസ് അഥവാ ഇടനിലക്കാർ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് പ്രസ്തുത തീവ്രവാദി സംഘടന. സ്ലീപ്പർ സെൽസിന്റെ സഹായത്തോടെ രണ്ടു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ സ്ഫോടനങ്ങൾ നടത്തുക എന്നതാണ് ഈ തീവ്രവാദ സംഘടനയുടെ ലക്ഷ്യമെന്ന് ജഗദീഷ് കണ്ടെത്തുന്നു. ബാലാജിയുടെയും മറ്റ് സൈനിക സുഹൃത്തുകളുടെയും സഹായത്തോടെ ജഗദീഷ് തീവ്രവാദികളെ കൊല്ലുകയും സ്ഫോടനത്തിൽ നിന്ന് മുംബൈ നഗരത്തെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തങ്ങളുടെ പദ്ധതി തകർത്തത് ജഗദീഷാണെന്നു മനസ്സിലാക്കുന്ന തീവ്രവാദി നേതാവ്, ജഗദീഷിനെയും അവന്റെ സൈനിക സുഹൃത്തുക്കളെയും കുടുംബത്തെയും ആക്രമിക്കുന്നു. ജഗദീഷിന്റെ സഹോദരിയെ തീവ്രവാദികൾ തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകുന്നു. തീവ്രവാദികളുടെ ഒളിത്താവളം കണ്ടെത്തുന്ന ജഗദീഷ് അവരെ വധിച്ചുകൊണ്ട് സഹോദരിയെ രക്ഷിക്കുന്നു. എന്നാൽ തീവ്രവാദികളുടെ നേതാവ് ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടായിരുന്നു. പിന്നീട് നടക്കുന്ന സംഘട്ടനത്തിൽ ജഗദീഷ് തീവ്രവാദി നേതാവിനെ കൊല്ലുന്നു. നേതാവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ടതോടെ സ്ലീപ്പർ സെൽസ് ശൃംഖല നിഷ്ക്രിയമാകുന്നു. തുടർന്ന് [[കശ്മീർ|കശ്മീരിലെ]] പട്ടാള ക്യാമ്പിലേക്കു ജഗദീഷ് തിരിച്ചുപോകുന്നതോടെ ചിത്രം അവസാനിക്കുന്നു. == അഭിനേതാക്കൾ == * [[വിജയ്]] - ജഗദീഷ്.<ref name="On-target">{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/Thuppakki-On-target-almost/article12073523.ece |title=Thuppakki: On target, almost! |last=Subramaniam |first=Karthik |date=17 November 2012 |work=The Hindu |access-date=16 September 2017 |archive-url=https://archive.today/20170114090257/http://www.thehindu.com/features/cinema/Thuppakki-On-target-almost/article12073523.ece |archive-date=2017-01-14 |url-status=live }}</ref> * [[കാജൾ അഗർവാൾ]] - നിഷ.<ref name="On-target" /> * [[ജയറാം]] - വി. രവിചന്ദ്രൻ (അതിഥി താരം).<ref name="On-target" /> * വിദ്യുത് ജംവാൽ - തീവ്രവാദി നേതാവ്.<ref name="On-target" /> * [[സത്യൻ]] - ബാലാജി.<ref name="On-target" /> == പാട്ടുകൾ == [[ഹാരിസ് ജയരാജ്|ഹാരിസ് ജയരാജാണ്]] ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീത സംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. ''ഗജിനി'' (2005), ''ഏഴാം അറിവ്'' (2011) എന്നീ ചിത്രങ്ങൾക്കു ശേഷം ഹാരിസ് ജയരാജും ഏ.ആർ. മുരുകദോസും ഒന്നിക്കുന്ന സിനിമയാണ് ''തുപ്പാക്കി''.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-04/news-interviews/30474147_1_harris-jayaraj-ilayathalapathy-hindi-version|title=Harris Jayaraj in Vijay's next!|accessdate=4 December 2011|work=The Times of India|archive-date=2013-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006131430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-04/news-interviews/30474147_1_harris-jayaraj-ilayathalapathy-hindi-version|url-status=dead}}</ref> [[നാ. മുത്തുകുമാർ]], മദൻ കർക്കി, വിവേക എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ രചിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/madhankarky/status/208954323793743872 |title=Twitter / madhankarky: Wrote 35 pallavi options for |publisher=Twitter.com |accessdate=18 April 2013 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140303080210/https://twitter.com/madhankarky/status/208954323793743872 |archivedate= 3 March 2014 |df= }}</ref> ഈ ചിത്രത്തിലെ 'ഗൂഗിൾ ഗൂഗിൾ' എന്ന ഗാനം [[വിജയ്|വിജയിയും]] [[ആൻഡ്രിയ ജെർമിയ|ആൻഡ്രിയ ജെർമിയയും]] ചേർന്ന് ആലപിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-21/news-interviews/33302302_1_thuppakki-vijay-fans-harris-jayaraj|title=Thuppakki music by September|work=The Times of India|accessdate=25 August 2012|archive-date=2013-01-03|archive-url=https://archive.today/20130103103656/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-21/news-interviews/33302302_1_thuppakki-vijay-fans-harris-jayaraj|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/vijay-has-sung-incredibly-well-says-bairavaa-composer-santhosh-narayanan-4396272/|title=Vijay has sung incredibly well, says Bairavaa composer Santhosh Narayanan|last=|first=|date=26 November 2016|work=The Indian Express|access-date=16 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170916140844/http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/vijay-has-sung-incredibly-well-says-bairavaa-composer-santhosh-narayanan-4396272/|archive-date=16 September 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> {{Track listing | headline = പാട്ടുകൾ | extra_column = ആലാപനം | total_length = 36:12 | all_music = | lyrics_credits = yes | title1 = ഗൂഗിൾ ഗൂഗിൾ | extra1 = [[വിജയ്]], [[Andrea Jeremiah|ആൻഡ്രിയ ജെർമ്മിയ]], [[Krishna Iyer|കൃഷ്ണ അയ്യർ]], ജോ | lyrics1 = [[Madhan Karky|മദൻ കർക്കി]] | length1 = 06:07 | title2 = അന്റാർട്ടിക | extra2 = [[Vijay Prakash|വിജയ് പ്രകാശ്]], [[Krish (singer)|കൃഷ്]], ദേവൻ, രാജീവ് | length2 = 04:58 | lyrics2 = മദൻ കർക്കി | title3 = കുട്ടി പുലി കൂട്ടം | extra3 = [[Hariharan (singer)|ഹരിഹരൻ]], [[Tippu (singer)|ടിപ്പു]], നാരായണൻ, [[Sathyan (singer)|സത്യൻ]], [[Ranina Reddy|റനൈന റെഡ്ഡി]] | lyrics3 = വിവേക | length3 = 06:06 | title4 = പോയ് വരവാ | extra4 = [[Karthik (singer)|കാർത്തിക്]], [[Chinmayi|ചിന്മയി]] | length4 = 05:46 | lyrics4 = പാ. വിജയ് | title5 = വെണ്ണിലവേ | extra5 = [[Hariharan (singer)|ഹരിഹരൻ]], [[Bombay Jayashri|ബോംബെ ജയശ്രീ]] | length5 = 04:47 | lyrics5 = [[Na. Muthukumar|നാ. മുത്തുകുമാർ]] | title6 = അലൈക്ക ലൈക്ക | extra6 = [[Javed Ali|ജാവേദ് അലി]], സയനോര ഫിലിപ്പ്, ശർമ്മിള | length6 = 05:01 | lyrics6 = പാ. വിജയ് | title7 = ജഗദീഷ് ഓൺ മിഷൻ (Theme) | extra7 = Instrumental | length7 = 03:24 }} == അവലംബം == {{reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == {{wiktionary|തുപ്പാക്കി}} * {{IMDb title|2187153|Thuppakki}} * {{Rotten Tomatoes | id= thuppakki}} [[വർഗ്ഗം:2012-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ തമിഴ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആക്ഷൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] jfxn5ge8090l95mfbkpwqow4ul4puhd 0 420337 4681150 4671688 2026-10-29T08:06:55Z ~2026-57890-62 224716 /* അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ */ 4681150 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bharath (actor)}} {{Infobox person | name = ഭരത് നിവാസ് | image = The U.S Consulate Chennai celebrated its two-year anniversary on Facebook with U.S. Consul General Jennifer McIntyre, actors Bharath Srinivasan and Jeyam Ravi20 (cropped).jpg | caption = ഭരത് 2012-ൽ | birth_name = ഭരത് നിവാസ് | birth_date = {{Birth date and age|1983|07|21|df=y}}<ref>http://www.filmibeat.com/celebs/bharath-tamil-actor/biography.html</ref> | other names = | birth_place = [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി]], [[തമിഴ്നാട്]], ഇന്ത്യ | occupation = [[അഭിനേതാവ്]] | years_active = 2003–ഇതുവരെ | spouse = ജെഷ്‌ലി ജോഷ്വ (2013–present) | residence = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], ഇന്ത്യ | parents = ശ്രീനിവാസ്<br/>ലക്ഷ്മി }} ഒരു ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവാണ് '''ഭരത്''' (ജനനം:21 ജൂലൈ 1983). പ്രധാനമായും [[തമിഴ്]], മലയാളം, തെലുഗു ഭാഷകളിലെ ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2003-ൽ [[എസ്. ഷങ്കർ|ഷങ്കർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[ബോയ്സ്]] ആയിരുന്നു അഭിനയിച്ച ആദ്യത്തെ ചലച്ചിത്രം. ചെല്ലമേ (2004), കാതൽ (2004), പട്ടിയൽ (2006), വെയിൽ (2006) തുടങ്ങിയവയാണ് അഭിനയിച്ച പ്രധാന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ. ==വ്യക്തി ജീവിതം== 1983 ജൂലൈ 21-ന് തമിഴ്നാട്ടിലെ [[തിരുച്ചിറപ്പള്ളി|തിരുച്ചിറപ്പള്ളിയിൽ]] ജനിച്ചു.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/transcript-of-the-chat-with-bharath-news-tamil-kkfvichgaeh.html |title=Transcript of the chat with Bharath |publisher=Sify.com |date=26 September 2006 |accessdate=18 October 2011 |archive-date=2011-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112113610/http://www.sify.com/movies/transcript-of-the-chat-with-bharath-news-tamil-kkfvichgaeh.html |url-status=dead }}</ref> ശാസ്ത്രീയമായി നൃത്തം അഭ്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്. തന്റെ 11-ാം വയസിൽ ഭരത്, സ്വിങ്ങേഴ്സ് അന്താരാഷ്ട്ര ഡാൻസ് ക്ലബ്ബിൽ അംഗമായി. അണ്ണാ നഗറിലെ ഡി.എ.വി. സീനിയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി.<ref name="autogenerated1"/> [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലെ]] ദ ന്യൂ കോളേജിൽ ബിരുദ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. 2013-ൽ ദുബായിൽ വച്ച് മലയാളിയായ ജെഷ്‌ലിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.<ref>{{cite web |url=http://bsnllive.cinecurry.com/celebzone/tamil/bharathsrinivasan |title=Bharath Srinivasan – Actor Bharath Srinivasan's Profile, Filmography, Trivia, News, Photos & Wallpapers |publisher=Bsnllive.cinecurry.com |accessdate=18 October 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812034652/http://bsnllive.cinecurry.com/celebzone/tamil/bharathsrinivasan |archivedate=12 August 2011 |df=dmy-all }}</ref> ==ചലച്ചിത്ര രംഗം== 2003-ൽ [[എസ്. ഷങ്കർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ബോയ്സ് എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലായിരുന്നു ഭരത് ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു സംഗീത ബാന്റിലെ ഗിറ്റാറിസ്റ്റിന്റെ കഥാപാത്രത്തെയാണ് ഭരത് അവതരിപ്പിച്ചത്. സ്വിങ്ങേഴ്സിന്റെ സംഗീത അക്കാദമിയിൽ നടന്ന ഇൻസ്പിരേഷൻസ് എന്ന പരിപാടിയിൽ ഭരത് അവതരിപ്പിച്ച നൃത്തം കണ്ട ഷങ്കർ, ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കാൻ ഭരത്തിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/tamil/interview.php?id=13224644&cid=2408 |title=Welcome to |publisher=Sify.com |date=20 January 2007 |accessdate=18 October 2011 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021141818/http://www.sify.com/movies/tamil/interview.php?id=13224644&cid=2408 |url-status=dead }}</ref> 2004-ൽ [[ജയരാജ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത 4 ദ പീപ്പിൾ എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. മലയാളത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്ന ആദ്യ ചലച്ചിത്രവും ഇതാണ്.<ref name="rediff2005">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/mar/02ss.htm |title=Prabhu Deva, hot hot! |publisher=Rediff.com |date=2 March 2005 |accessdate=18 October 2011}}</ref> ചിത്രത്തിലെ 4 കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളിൽ ഒരാളുടെ വേഷമാണ് ഭരത് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വിജയം നേടുകയും കേരള ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ₹ 10 ലക്ഷമായി ഉയരുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2004/12/31/stories/2004123101620100.htm |accessdate=7 July 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100826122941/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2004/12/31/stories/2004123101620100.htm |archivedate=26 August 2010 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/malayalam/interview.php?id=13673230&cid=2406 |title=Welcome to |publisher=Sify.com |accessdate=18 October 2011 |archive-date=2018-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618002543/http://www.sify.com/movies/malayalam/interview.php?id=13673230&cid=2406 |url-status=dead }}</ref> ഈ ചിത്രം തമിഴിൽ 4 സ്റ്റുഡന്റ്സ് എന്ന പേരിലും തെലുഗുവിൽ യുവസേന എന്ന പേരിലും ഡബ്ബ് ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-yuvasena.html |title=Telugu cinema Review – Yuva Sena (4 The People) – Bharat, Gopika – Sravanthi Ravi Kishore |publisher=Idlebrain.com |date=12 November 2004 |accessdate=18 October 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/7186.html |title=4 Students Tamil Movie Review – cinema preview stills gallery trailer video clips showtimes |publisher=IndiaGlitz |date=12 August 2004 |accessdate=18 October 2011 |archive-date=2017-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170904065426/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/7186.html |url-status=dead }}</ref> തുടർന്ന് ചെല്ലമേ എന്ന തമിഴ് ചലച്ചിത്രത്തിൽ വില്ലൻ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു. ബാലാജി ശക്തിവേൽ സംവിധാനം ചെയ്ത കാതൽ എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലാണ് നായകനായി ആദ്യം അഭിനയിച്ചത്.<ref name="rediff1">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2004/dec/20spice.htm |title=Actor Vikram's new post! |publisher=Rediff.com |accessdate=18 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2004/12/24/stories/2004122402850300.htm |accessdate=7 July 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820043220/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2004/12/24/stories/2004122402850300.htm |archivedate=20 August 2010 }}</ref> 2007-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ വെയിൽ എന്ന ചലച്ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ ചിത്രം [[കാൻ ചലച്ചിത്രോത്സവം|കാൻ ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിലും]] പ്രദർശിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/30241.html |title='Veyyil' selected for Cannes Film Festival – Tamil Movie News |publisher=IndiaGlitz |accessdate=18 October 2011 |archive-date=2017-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170904070605/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/30241.html |url-status=dead }}</ref> 2008-ൽ ദുരൈ സംവിധാനം ചെയ്ത പഴനി എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു. [[കാജൽ അഗർവാൾ]], [[ഖുശ്ബു]], [[ബിജു മേനോൻ]] എന്നിവരായിരുന്നു ഈ ചിത്രത്തിലെ മറ്റ് കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചത്.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/bharaths-image-crisis-news-tamil-kkfsamhjdde.html |title=Bharath’s image crisis |publisher=Sify.com |date=11 May 2009 |accessdate=18 October 2011 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021151039/http://www.sify.com/movies/bharaths-image-crisis-news-tamil-kkfsamhjdde.html |url-status=dead }}</ref><ref name="autogenerated3">{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/bharath-high-anxiety-news-tamil-kkfr12hajba.html |title=Bharath – High anxiety! |publisher=Sify.com |date=24 September 2009 |accessdate=18 October 2011 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021151111/http://www.sify.com/movies/bharath-high-anxiety-news-tamil-kkfr12hajba.html |url-status=dead }}</ref> ഇതേ വർഷം തന്നെ ഭരത്മു അഭിനയിച്ച മുനിയാണ്ടി വിളങ്കിയാൽ മൂന്നാമാണ്ട്,സേവൽ എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളും പുറത്തിറങ്ങി.<ref name="autogenerated2"/><ref name="autogenerated3"/> എന്നാൽ 2010-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ തമ്പിക്ക് ഇന്ത ഊര് എന്ന ചലച്ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. 2011-ൽ വാനം എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൽ ഭരത് ചക്രവർത്തി എന്ന ഗിറ്റാറിസ്റ്റിന്റെ വേഷമാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങിയതിനു ശേഷം ഭരത്, പരസ്യമായി ഈ ചിത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാതാവിനും മറ്റൊരു നടനായ [[സിലമ്പരസൻ|സിലമ്പരശനുമെതിരെ]] രംഗത്തെത്തിയിരുന്നു. മറ്റ് അഭിനേതാക്കൾക്ക് ലഭിച്ച പ്രാധാന്യം ചിത്രത്തിന്റെ പരസ്യ പ്രചാരണങ്ങളിൽ ഭരത്തിന് ലഭിച്ചില്ലെന്നായിരുന്നു പരാതി.<ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-31/news-interviews/29835506_1_multi-starrers-bharath-simbu |title=Bharath takes on Simbu – Times Of India |publisher=Articles.timesofindia.indiatimes.com |date=31 July 2011 |accessdate=18 October 2011 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918111602/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-31/news-interviews/29835506_1_multi-starrers-bharath-simbu |url-status=dead }}</ref> റിമ കല്ലിങ്കല്ലിനോടൊപ്പം അഭിനയിച്ച യുവൻ യുവതി ആയിരുന്നു തുടർന്ന പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രം. കൂടാതെ വസന്തബാലൻ സംവിധാനം ചെയ്ത അരവാൻ എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലും ചെറിയ വേഷം അവതരിപ്പിച്ചു. 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ ഐന്ത് ഐന്തു ഐന്തു എന്ന ചലച്ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/ainthu-ainthu-ainthu-review-tamil-pcmaW1dhgbceh.html|title=Review : Ainthu Ainthu Ainthu|work=Sify|access-date=2018-04-05|archive-date=2016-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128043842/http://www.sify.com/movies/ainthu-ainthu-ainthu-review-tamil-pcmaW1dhgbceh.html|url-status=dead}}</ref> അതേ വർഷം ജാക്ക്പോട്ട് എന്ന ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രത്തിലും അഭിനയിച്ചു.<ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/bharath-goes-to-bollywood-news-tamil-nhcmo1bhidd.html |title=Bharath goes to Bollywood! |publisher=Sify.com |date=2013-07-02 |accessdate=2014-02-05 |archive-date=2013-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130705204205/http://www.sify.com/movies/bharath-goes-to-bollywood-news-tamil-nhcmo1bhidd.html |url-status=dead }}</ref> പോണ്ടിച്ചേരി സ്വദേശിയായ ആന്റണി ഡിസൂസ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ ഭരത് ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചു.<ref name="thehindu1">{{cite web |author=Deepa Venkatraman |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/bollywood-ho/article5459620.ece |title=Bollywood ho! |publisher=The Hindu |date=2013-12-14 |accessdate=2014-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201045705/http://www.thehindu.com/features/cinema/bollywood-ho/article5459620.ece |archive-date=2017-12-01 |url-status=dead}}</ref> 2014-ൽ കൂതറ എന്ന മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ==അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ== {|class="wikitable sortable" |- ! വർഷം ! സിനിമ ! വേഷം ! ഭാഷ ! മറ്റുള്ളവ |- | 2003 ||''[[ബോയ്സ്]]'' || ബാബു കല്യാണം || തമിഴ് || |- | 2004 || ''[[4 ദ പീപ്പിൾ]]'' || വിവേക് || മലയാളം || |- | 2004 ||''[[ചെല്ലമേ]]'' || വിശ്വ രാജശേഖർ || തമിഴ് || |- | 2004 ||''[[കാതൽ]]'' || മുരുകൻ || തമിഴ് || |- | 2005 ||''[[February 14 (film)|ഫെബ്രുവരി 14]]'' || ശിവ || തമിഴ് || |- | 2006 ||''[[പട്ടിയൽ]]'' || സെൽവ || തമിഴ് || |- | 2006 ||''[[അഴകായ് ഇരുക്കിറായ് ഭയമായി ഇരുക്കിറത്]]'' || മനു || തമിഴ് || |- | 2006 ||''[[എം മകൻ]]'' || കൃഷ്ണ || തമിഴ് || |- | 2006 ||''[[ചെന്നൈ കാതൽ]]'' || ഗൗതം || തമിഴ് || |- | 2006 ||''[[വെയിൽ]]'' || കതിർ || തമിഴ് || |- | 2007 || ''[[കൂടൽ നഗർ]]'' || സൂര്യൻ,<br>ചന്ദ്രൻ ||തമിഴ് || |- | 2008 || ''[[Pazhani (film)|പഴനി]]'' || പഴനിവേൽ || തമിഴ് || |- | 2008 ||''[[Nepali (film)|നേപ്പാളി]]'' || കാർത്തിക് || തമിഴ് || |- | 2008 ||''[[മുനിയാണ്ടി വിളങ്കിനാൽ മൂന്നാമാണ്ട്]]'' || മുനിയാണ്ടി || തമിഴ് || |- | 2008 ||''[[സേവൽ]]'' || മുരുകേശൻ || തമിഴ് || |- | 2009 || ''[[Arumugam (film)|ആറുമുഖം]]'' || ആറുമുഖം ||തമിഴ് || |- | 2009 || ''[[കണ്ടേൻ കാതലൈ]]'' || ശക്തിവേൽ രാജശേഖരൻ || തമിഴ് || |- | 2010 ||''[[തമ്പിക്ക് ഇന്ത ഊര്]]'' || അഖിലേഷ് || തമിഴ് || |- | 2011 || ''[[Ko (film)|കോ]]'' || സ്വയം || തമിഴ് || |- | 2011 ||''[[വാനം]]'' || ഭരത് ചക്രവർത്തി || തമിഴ് || |- | 2011 ||''[[യുവൻ യുവതി]]'' || കതിർവേൽ മുരുകൻ || തമിഴ് || |- | 2012 ||''[[അരവാൻ]]'' || തോഗൈമാൻ || തമിഴ് || അതിഥി |- | 2012 || ''[[Thiruthani (film)|തിരുത്തനി]]'' || തിരുത്തനി || തമിഴ് || |- | 2013 || ''[[ഐന്ത് ഐന്ത് ഐന്ത്]]'' || അരവിന്ദ് || തമിഴ് || |- | 2013 || ''[[Jackpot (2013 film)|ജാക്ക്പോട്ട്]]'' || ആന്റണി ഡിസൂസ || ഹിന്ദി || |- | 2014 ||''[[കൂതറ]]'' || കൂബ്രിൻ || മലയാളം || |- | 2014 ||''[[കഥൈ തിരക്കഥൈ വസനം ഇയക്കം]]'' || സ്വയം || തമിഴ് || |- | 2014 ||''[[ഐന്താം തലമുറൈ സിദ്ധ വൈദ്യ ശിഖാമണി]]'' || ശിഖാമണി || തമിഴ് || 25-ാം ചിത്രം |- | 2015 || ''[[കില്ലാഡി]]'' || ധരണി || തമിഴ് || |- | 2015 || ''[[1000 – ഒരു നോട്ട് പറഞ്ഞ കഥ]]'' || ജിക്കു മോൻ || മലയാളം || |- | 2015 || ''[[ലോഡ് ലിവിങ്സ്റ്റൺ 7000 കണ്ടി]]'' || ഷണ്മുഖം ഇളങ്കോവൻ || മലയാളം || |- | 2017 || ''[[എന്നോട് വിളയാട്]]'' || വിക്രം || തമിഴ് || |- | 2017 || ''[[കടുകു]]'' || നമ്പി || തമിഴ് || |- | 2017 || ''[[Spyder (film)|സ്പൈഡർ]]'' || ഭൈരവഡുവിന്റെ സഹോദരൻ || തമിഴ് || Extended Cameo appearance |- | 2017 || ''[[കടൈസി ബെഞ്ച് കാർത്തി]]'' || കാർത്തി || തമിഴ് || |- | 2018 || ''[[Simba (2016 film)|സിംബ]]'' || || തമിഴ് || ചിത്രീകരണം |- | 2018 || ''[[Pottu (film)|പൊട്ട്]]'' || || തമിഴ് || ചിത്രീകരണം<ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/gautham-menon-to-direct-seevalaperipandi-remake-with-kamal-haasan-tamil-news-146996.html|title=Kamal Haasan and Gautham Menon team up for a sequel?|publisher=|access-date=2018-04-05|archive-date=2018-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618025623/https://www.indiaglitz.com/gautham-menon-to-direct-seevalaperipandi-remake-with-kamal-haasan-tamil-news-146996.html|url-status=dead}}</ref> |- | 2018 || ''കാളിദാസ്'' || കാളിദാസ് || തമിഴ് || ചിത്രീകരണം<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Punjabi-kudi-to-debut-in-Ktown/articleshow/47574052.cms|title=Punjabi kudi to debut in K'town|work=The Times of India}}</ref> |- | 2018 || '' എയ്റ്റ്'' || || തമിഴ് || ചിത്രീകരണം<ref>{{Cite web |url=http://entertainment.chennaipatrika.com/post/2018/02/27/8-(-Eight-)-Movie-First-Look-Posters-Released-By-8-Celebrities.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-04-05 |archive-date=2018-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618005545/http://entertainment.chennaipatrika.com/post/2018/02/27/8-(-Eight-)-Movie-First-Look-Posters-Released-By-8-Celebrities.aspx |url-status=dead }}</ref> |} ==അവലംബം== <references/> ==പുറം കണ്ണികൾ== * {{IMDb name|id=1467000|name=Bharath}} [[വർഗ്ഗം:തമിഴ് അഭിനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:1984-ൽ ജനിച്ചവർ]] 3badcseqn79pirp4ygh9e55hqono6tq 0 420421 4681100 4140341 2026-10-29T02:38:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681100 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|IBM_Watson}} [[File:IBM_Watson_Logo_2017_Malayalam.png|thumb|വാട്സൺ'ന്റെ [[:en:Avatar (computing)|'അവതാർ']], ഐ.ബി.എം "[[:en:smarter planet | smarter planet]]" ലോഗോയിൽ നിന്നും പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടത്<ref>{{YouTube|id=WIKM732oEek |title=IBM Watson: The Face of Watson}}</ref>]] [[ഐ.ബി.എം]] നിർമ്മിച്ച കൃത്രിമബുദ്ധിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ സിസ്റ്റം ആണ് വാട്സൺ. <ref name=WatsonHomePage>{{cite web |title=IBM’s Watson Homepage|url=https://www.ibm.com/watson/about/index.html |publisher=IBM |accessdate=April 06, 2018}}</ref> <ref>{{cite web |last=Knight |first=Will |title=IBM’s Watson Is Everywhere—But What Is it? |url=https://www.technologyreview.com/s/602744/ibms-watson-is-everywhere-but-what-is-it/ |date=October 27, 2016 |publisher=MIT Technology Review |accessdate=April 06, 2018}}</ref> സംസാരഭാഷയിൽ ആശയവിനിമയം നടത്താൻ കഴിവുള്ള ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ സിസ്റ്റം ആയി പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയ വാട്സൺ ഇന്ന് ഇതിനു പുറമെ കൃത്രിമബുദ്ധിയുടെ വിവിധമേഖലകളായ [[Information Retrieval |വിവര ഖനനം]] ([[:en:Information Retrieval | Information Retrieval]]), [[Machine learning |യന്ത്രപഠനം]]([[:en:Machine Learning | Machine Learning]]), [[Computer vision | കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ]] ([[:en:Computer vision | Computer vision]]) എന്നിവയിലും സേവനം നൽകുന്നു.<ref name=WatsonHomePage/><ref name=WatsonCloudHomePage>{{cite web|title=Build with Watson|url=https://console.bluemix.net/developer/watson/dashboard|publisher=IBM|accessdate=April 06, 2018|archive-date=2018-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510132006/https://console.bluemix.net/developer/watson/dashboard|url-status=dead}}</ref> തങ്ങളുടെ [[Cloud Platform | ക്‌ളൗഡ്‌ പ്ളാറ്റ്ഫോം]] ([[:en:Cloud Platform | Cloud Platform]]) ആയ [[Bluemix |ഐ.ബി.എം ബ്ലൂമിക്സ്]] ([[:en:Bluemix | Bluemix]]) വഴി ഐ.ബി.എം ഇതിന്റെ സേവനങ്ങൾ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് നൽകുന്നു.<ref name=WatsonCloudHomePage/> <ref>{{cite web |last=Weinberger |first=Matt |title=IBM has a secret weapon in the cloud wars with Amazon |url=http://www.businessinsider.com/ibm-watson-is-ibm-clouds-secret-weapon-2015-10?IR=T |date=October 20, 2015 |publisher=Business Insider |accessdate=April 06, 2018}}</ref> [[David Ferrucci | ഡേവിഡ് ഫെരുചിയുടെ]][[:en:David Ferrucci | David Ferrucci]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഡീപ്ക്യൂഎ എന്ന ഐ.ബി.എം പ്രൊജക്റ്റ് ആണ് ഇത് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{Cite journal|last=Ferrucci|first=David|last2=Levas|first2=Anthony|last3=Bagchi|first3=Sugato|last4=Gondek|first4=David|last5=Mueller|first5=Erik T.|date=2013-06-01|title=Watson: Beyond Jeopardy!|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0004370212000872|journal=Artificial Intelligence|volume=199|pages=93–105|doi=10.1016/j.artint.2012.06.009}}</ref>. ഐ.ബി.എംന്റെ ആദ്യ സി.ഇ.ഓ ആയിരുന്ന [[Thomas J. Watson | തോമസ് വാട്സൺ 'ന്റെ]] ([[:en:Thomas J. Watson | Thomas J. Watson]]) പേരിനെ അധിഷിതമാക്കിയതാണ് ഈ കംപ്യൂട്ടറിന് നാമകരണം ചെയ്തിരിയ്ക്കുന്നത്.<ref name="NYT_20110208">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2011/02/09/arts/television/09nova.html |title=Actors and Their Roles for $300, HAL? HAL! |first=Mike |last=Hale |newspaper=[[The New York Times]] |date=February 8, 2011 |accessdate=April 06, 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.research.ibm.com/deepqa/deepqa.shtml |title=The DeepQA Project |work=IBM Research |accessdate=April 06, 2018}}</ref> [[Jeopardy! |ജെപ്പടി]] ([[:en:Jeopardy! | Jeopardy!]]) എന്ന [[പ്രശ്നോത്തരി | പ്രശ്നോത്തരിയിൽ]] ഉത്തരങ്ങൾ നൽകാനാണ് ഈ പ്രൊജക്റ്റ് തുടങ്ങിയത്.<ref>{{cite web |title=Dave Ferrucci at Computer History Museum - How It All Began and What's Next |url=http://ibmresearchnews.blogspot.com/2011/12/dave-ferrucci-at-computer-history.html |work=IBM Research |date=December 1, 2011 |accessdate=April 06, 2018 |quote=In 2007, when IBM executive Charles Lickel challenged Dave and his team to revolutionize Deep QA and put an IBM computer against Jeopardy!'s human champions, he was off to the races.}}</ref> 2011'ൽ പൂർവജേതാക്കൾക്കെതിരെ വാട്സൺ വിജയിയ്ക്കുകയും ഒരു ദശലക്ഷം ഡോളർ സമ്മാനം നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web |title=IBM computer Watson wins Jeopardy clash |url=https://www.theguardian.com/technology/2011/feb/17/ibm-computer-watson-wins-jeopardy |date=Feb 17, 2011 |accessdate=April 06, 2018|work=[[:en:The Guardian | The Guardian]]|quote=Ken Jennings, the 74-time winner of the popular trivia quiz, and Brad Rutter, a 20-time champion, have gone head-to-hard-drive with an IBM supercomputer called Watson three times in the past three days. Unlike in The Terminator, they lost each time}}</ref> എന്നാൽ ഇതൊരു സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ അല്ല. പൊതുവിപണിയിൽ വാങ്ങുവാൻ കഴിയുന്ന ശക്തിയേറിയ ഒരുപറ്റം ഐ.ബി.എം പവർ സിസ്റ്റം കംപ്യൂട്ടറുകളുടെ ശൃംഖലയാണ് ഇത്.<ref name="redbook">{{cite journal |last=Azraq |first=Ahmed |url=http://www.redbooks.ibm.com/redpieces/pdfs/sg248419.pdf |title=Enhancing the IBM Power Systems Platform with IBM Watson Services |journal=International Technical Support Organization |date=March 02, 2018 |pages=12 |year=2018 |accessdate=April 06, 2018 |display-authors=etal }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==കംപ്യൂട്ടറിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരണം== [[File:DeepQA.svg|350px|thumb|ഡീപ്ക്യൂഎ'യുടെ ഹൈലെവൽ ആർക്കിടെക്ചർ ഡയഗ്രം<ref name="AIMagazine">{{cite journal |last=Ferrucci |first=D. |url=http://www.aaai.org/ojs/index.php/aimagazine/article/view/2303/2165 |title=Building Watson: An Overview of the DeepQA Project |journal=AI Magazine |volume=31 |number=3 |pages=69 |year=2010 |accessdate=April 06, 2018 |display-authors=etal}}</ref>]] സംസാരഭാഷയിൽ തന്നെ ആശയവിനിമയം ചെയ്യാനുള്ള (കൂടുതൽ കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ യാന്ത്രികമായി ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം പറയുന്ന ഒരു സിസ്റ്റം ([[:en:Question answering | Question answering]]), അഥവാ [[യാന്ത്രിക പ്രശ്നോത്തരി]] ) ഒരു സിസ്റ്റം ഉണ്ടാക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെയാണ് ഐ.ബി.എം വാട്സൺ'നെ രൂപകൽപന ചെയ്തത്. ഇതിനുവേണ്ടി [[Natural-language processing | നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]]([[:en:Natural-language processing | NLP]]), [[Information Retrieval |വിവര ഖനനം]] ([[:en:Information Retrieval | Information Retrieval]]), [[Machine learning |യന്ത്രപഠനം]]([[:en:Machine Learning | Machine Learning]]), [[Knowledge representation and reasoning |വിവര ലേഖനം]] ([[:en:Knowledge representation and reasoning | Knowledge representation]]), [[Automated reasoning |യാന്ത്രിക യുക്തിവാദം]]([[:en:Automated reasoning | Automated reasoning]]) എന്നീ മേഖലകളിലെ ഏറ്റവും പുതിയ ഗവേഷണഫലങ്ങൾ ഈ കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ നിർമിതിയിൽ ഉപയോഗിയ്ക്കപെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name=ibm>{{cite web |url=http://www.research.ibm.com/deepqa/faq.shtml |title=DeepQA Project: FAQ |work=IBM |accessdate=April 06, 2018}}</ref> <blockquote>യാന്ത്രികമായി ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം പറയുന്ന രീതിയും ഒരു പ്രമാണശേഖരത്തിൽ തിരയുന്ന രീതിയും രണ്ടും രണ്ടാണ്. തിരയൽപ്രക്രിയ ഒരു സൂചകപദത്തെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും അത് പ്രമാണശേഖരത്തിൽ തിരഞ്ഞു കിട്ടുന്ന ഫലങ്ങളെ മുഴുവൻ പ്രാധാന്യത്തിനനുസരിച്ച് ക്രമീകരിച്ചു (പൊതുവേ [[PageRank | പേജ്റാങ്ക്]] എന്ന അൽഗോരിതം ഉപയോഗിച്ചും, ജനപ്രീതി അനുസരിച്ചും) അവതരിപ്പിയ്ക്കുന്നു. എന്നാൽ യാന്ത്രിക പ്രശ്നോത്തരിയാകട്ടെ സംസാരഭാഷയിൽ ഉള്ള ഒരു ചോദ്യത്തെ 'മനസ്സിലാക്കി' അതിന്റെ അർത്ഥം യഥാവിധി 'ഗ്രഹിച്ചു' ചോദിച്ച ചോദ്യത്തിനുള്ള ഒരു ഉത്തരം തയ്യാറാക്കുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://craigrhinehart.com/2011/01/17/10-things-you-need-to-know-about-the-technology-behind-watson/ |title=10 Things You Need to Know About the Technology Behind Watson |date=January 17, 2011 |first=Craig |last=Rhinehart |work=Entrepreneurial and Intrapreneurial Insights |quote=How does QA technology compare to document search? The key difference between QA technology and document search is that document search takes a keyword query and returns a list of documents, ranked in order of relevance to the query (often based on popularity and page ranking), while QA technology takes a question expressed in natural language, seeks to understand it in much greater detail, and returns a precise answer to the question. |accessdate=April 06, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140724230445/http://craigrhinehart.com/2011/01/17/10-things-you-need-to-know-about-the-technology-behind-watson/ |archive-date=2014-07-24 |url-status=dead}}</ref></blockquote> ഇന്ന് ഒരു യാന്ത്രിക പ്രശ്നോത്തരി എന്ന നിലയിൽ നിന്നും വാട്സൺ വളരെ മുന്നോട്ടു പോയിട്ടുണ്ട്. അതിന് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം നൽകുന്നതു കൂടാതെ 'കാണാനും', 'കേൾക്കാനും', 'വായിയ്ക്കാനും', 'സംസാരിയ്ക്കാനും', 'നിർദ്ദേശിയ്ക്കാനുമൊക്കെ' സാധിയ്ക്കും. ക്‌ളൗഡ്‌ മുതലായ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിന്യാസ സങ്കേതങ്ങൾ വഴി കൂടുതൽ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്ന രീതിയിൽ അതിനെ വിന്യസിപ്പിച്ചിട്ടുമുണ്ട്.<ref name=WatsonHomePage/><ref name=WatsonCloudHomePage/><ref name="redbook"/> ===സോഫ്റ്റ്‌വെയർ=== ഡീപ്ക്യൂഎ എന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറും അപ്പാച്ചെ [[:en:UIMA | UIMA]] എന്ന ഫ്രെയിംവർക്കും ആണ് വാട്സൺ'ന്റെ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ അടിത്തറ.<ref name=WatsonArchitecture/> ഇതിലെ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം [[SUSE Linux Enterprise | സൂസെ ലിനക്സ് എന്റർപ്രൈസ് സെർവർ]] 11 ([[:en:SUSE Linux Enterprise | SUSE Linux Enterprise]]) ആണ്. [[Apache Hadoop |അപ്പാച്ചെ ഹാഡൂപ്]] ([[:en:Apache Hadoop | Apache Hadoop]]) ആണ് ഡിസ്‌ട്രിബുട്ടഡ് കമ്പ്യൂട്ടിങ് നടത്താൻ സഹായിയ്ക്കുന്നത്.<ref name=WatsonArchitecture/> ഇതിലെ കോംപോണേന്റുകൾ [[ജാവ]], [[സി++]], [[പ്രോലോഗ്]] തുടങ്ങിയ വിവിധ ഭാഷകളിൽ ആണ് എഴുതപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്.<ref name=WatsonLanguages>{{cite web |url=https://redditblog.com/2011/02/23/ibm-watson-research-team-answers-your-questions/ |title=IBM Watson Research Team Answers Your Questions |work=IBM |date=February 23, 2011 |quote=Watson was written in mostly Java but also significant chunks of code are written C++ and Prolog, all components are deployed and integrated using UIMA. |accessdate=April 06, 2018 |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825220556/https://redditblog.com/2011/02/23/ibm-watson-research-team-answers-your-questions/ |url-status=dead }}</ref><ref name=WatsonArchitecture>{{cite web |url=https://www.ibm.com/developerworks/community/blogs/InsideSystemStorage/entry/ibm_watson_how_to_build_your_own_watson_jr_in_your_basement7?lang=en |title=IBM Watson -- How to replicate Watson hardware and systems design for your own use in your basement |work=IBM|date=February 19, 2011 |accessdate=April 06, 2018}}</ref> ===ഹാർഡ്‌വെയർ=== പാരലൽ ആയി പ്രോഗ്രാം നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഓടിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്ന ശക്തിയേറിയ ഒരുപറ്റം പവർ 7 ([[:en:POWER7 | POWER7]]) പ്രൊസസ്സറുകൾ കൂട്ടിയിണക്കിയാണ് ഈ സിസ്റ്റം ഉണ്ടാക്കിയിരിയ്ക്കുന്നത്.<ref name=WatsonArchitecture/> ഇത്തരം 3.5GHz ശേഷിയുള്ള 8 [[Multi-core processor | കോറുകൾ]] ഉള്ള പ്രോസസറുകൾ അടങ്ങിയ 90 പവർ 750 കംപ്യൂട്ടറുകൾ ആയിരുന്നു ആദ്യ വാട്സൺ സിസ്റ്റത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഈ സിസ്റ്റത്തിൽ ആകെ 2880 കോർ ത്രെഡുകളും (90 കമ്പ്യൂട്ടർ x 8 കോർ x ഓരോ കോറിൽ 4 ത്രെഡ് വീതം) 16 ടെറാബെറ്റ് റാം'ഉം ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Smartest Machine on Earth">{{cite web |url=http://www.cs.umbc.edu/2011/02/is-watson-the-smartest-machine-on-earth/ |title=Is Watson the smartest machine on earth? |work=Computer Science and Electrical Engineering Department, University of Maryland Baltimore County |date=February 10, 2011 |accessdate=April 06, 2018}}</ref> ===ഡാറ്റ=== വാട്സൺ എൻസൈക്ലോപീഡിയകളും നിഘണ്ടുക്കളും ന്യൂസ് ഏജൻസി ലേഖനങ്ങളും സാഹിത്യകൃതികളുമൊക്കെ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടുപിടിയ്ക്കുന്നത്. വിക്കിപീഡിയയുടെ ഡാറ്റ എടുക്കാൻ സഹായിയ്ക്കുന്ന [[DBpedia |ഡിബിപീഡിയ]] ([[:en:DBpedia | DBpedia]]) എന്ന ഡാറ്റാസെറ്റും [[WordNet | വേർഡ്നെറ്റ്]] ([[:en:WordNet | WordNet]]) എന്ന ശബ്ദകോശവും അതിൽ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite journal |title=The AI Behind Watson - The Technical Article |first=David |last=Ferrucci |display-authors=etal |url=http://www.aaai.org/Magazine/Watson/watson.php |journal=AI Magazine |issue=Fall 2010 |accessdate=April 06, 2018 |archive-date=2020-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106232453/https://www.aaai.org/Magazine/Watson/watson.php |url-status=dead }}</ref> ==പ്രവർത്തനം == വാട്സൺ ആദ്യം അതിനു കിട്ടുന്ന ചോദ്യത്തെ സൂചകപദങ്ങളും (keywords) ചെറിയ വാചകങ്ങളും (fragments) ആക്കി വിഭജിയ്ക്കുന്നു.<ref name="nytmag">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/06/20/magazine/20Computer-t.html|title=Smarter Than You Think: What Is I.B.M.'s Watson?|last=Thompson|first=Clive|date=June 16, 2010|newspaper=The New York Times Magazine|accessdate=April 06, 2018|authorlink=Clive Thompson (journalist)}}</ref> അതിനുശേഷം അതിനോട് ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റു പദങ്ങളെ അതിന്റെ ഡാറ്റാബേസിൽ നിന്നും കണ്ടെത്തുന്നു.<ref name="nytmag"/> എന്നാൽ ഇതിനുവേണ്ടി ഒരൊറ്റ അൽഗോരിതം മാത്രം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന സാധാരണ രീതി വിട്ട് അത് വ്യസ്ത്യസ്തങ്ങളായ പല അൽഗോരിതങ്ങളും ഓടിച്ചു നോക്കി കിട്ടുന്ന ഫലങ്ങളെ താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നു. കൂടുതൽ അൽഗോരിതങ്ങൾ ഒരേ ഫലം കണ്ടെത്തുകയാണെങ്കിൽ അവയ്ക്കു വിശ്വാസ്യതയേറുന്നു.<ref name="nytmag"/> അത്തരത്തിൽ വിശ്വാസയോഗ്യമായ ഒരു ചെറിയ കൂട്ടം ഫലങ്ങളെ തെരഞ്ഞെടുത്തു വീണ്ടും ഡാറ്റാബേസുമായി വീണ്ടും ഒരു ഒത്തുനോക്കൽ നടത്തുന്നു.<ref name="nytmag"/> ഇങ്ങനെ വിജയകരമായി ഒത്തുനോക്കിയ ഫലത്തെയാണ് അത് ഉത്തരമായി അവതരിപ്പിയ്ക്കുന്നത്. അതായത് പുതിയ ഒരു അൽഗോരിതം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് പകരം ശക്തമായ കംപ്യൂട്ടറുകളുടെ ശൃംഖല ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്തങ്ങളായ പല അൽഗോരിതങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് ഓടിച്ചു കൂടുതൽ ശരിയായ ഉത്തരത്തിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേരുക എന്നുള്ളതാണ് ഇതിന്റെ പ്രവർത്തന തത്ത്വം.<ref name="nytmag"/> ==സേവനങ്ങൾ== തങ്ങളുടെ [[Cloud Platform |ക്‌ളൗഡ്‌ പ്ളാറ്റ്ഫോം]] ([[:en:Cloud Platform | Cloud Platform]]) ആയ [[Bluemix |ഐ.ബി.എം ബ്ലൂമിക്സ്]] ([[:en:Bluemix | Bluemix]]) വഴി ഐ.ബി.എം ഇതിന്റെ സേവനങ്ങൾ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് നൽകുന്നുണ്ട്.<ref name=WatsonCloudHomePage/> <ref>{{cite web |last=Weinberger |first=Matt |title=IBM has a secret weapon in the cloud wars with Amazon |url=http://www.businessinsider.com/ibm-watson-is-ibm-clouds-secret-weapon-2015-10?IR=T |date=October 20, 2015 |publisher=Business Insider |accessdate=April 06, 2018}}</ref> ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ഈ ക്‌ളൗഡ്‌ സേവനങ്ങളുടെ ഇന്റർഫേസ് വെച്ച് കൃത്രിമബുദ്ധിയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ആപ്പ്ളിക്കേഷനുകൾ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കാം. താഴെപ്പറയുന്ന കൃത്രിമബുദ്ധി സേവനങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ നൽകപ്പെടുന്നത്. === ഡിസ്‌കവറി === ഉപഭോക്താക്കൾ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുന്ന [[Big Data | വൻ ഡാറ്റയിൽ]] ([[:en:Big Data | Big Data]]) നിന്നും അവർക്കു ഉപകാരമാകാൻ സാധ്യതയുള്ള വിവരങ്ങൾ കണ്ടെടുക്കുക എന്നതാണ് ഈ സെർവിസിന്റെ ഉദ്ദേശം.<ref name=WatsonDiscoveryHomePage>{{cite web |title=Watson Discovery|url=https://www.ibm.com/watson/services/discovery/ |publisher=IBM |accessdate=April 06, 2018}}</ref> === അസിസ്റ്റന്റ് === സംസാരഭാഷയിൽത്തന്നെ ആശയവിനിമയം നടത്താൻ സാധിയ്ക്കുന്നു ഒരു യാന്ത്രികസംഭാഷണ ഇന്റർഫേസ് ആണ് ഇത്. ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അവർക്കാവശ്യമുള്ള മേഖലയിൽ ഇതിനെ പരിശീലിപ്പിച്ചു അവരുടെ ഉപഭോക്തക്കളുമായി ഇടപെടാൻ വേണ്ടി വിന്യസിപ്പിയ്ക്കാം. <ref name=WatsonAssistentHomePage>{{cite web |title=Watson Assistant|url=https://www.ibm.com/watson/services/conversation/ |publisher=IBM |accessdate=April 06, 2018}}</ref> === ഐ ഓ ടി പ്ലാറ്റ്ഫോം === ഉപഭോക്താക്കളുടെ സ്വന്തം [[Internet of Things | ഐ ഓ ടി ഉപകരണങ്ങളെ]] ([[:en:Internet of Things | Internet of Things]]) ക്‌ളൗഡ്‌ വഴി പരിപാലിയ്ക്കാനുള്ള ഒരു പ്ലാറ്റ്ഫോം ആണിത്. ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഉപകരണങ്ങളെ ഈ ഇന്റർഫേസുമായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാം. ഒരിയ്ക്കൽ ചെയ്തുകഴിഞ്ഞാൽ ഈ പ്ലാറ്റഫോം അവ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയവും അവയുടെ നിയന്ത്രണവും അവ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഡാറ്റയുടെ വിശകലനവും നേരിട്ട് നടത്തും.<ref name=WatsonIOTHomePage>{{cite web |title=IBM Watson IoT Platform|url=https://www.ibm.com/us-en/marketplace/internet-of-things-cloud |publisher=IBM |accessdate=April 06, 2018}}</ref> === ഹെൽത്ത് === ആരോഗ്യമേഖലയിലെ വിവിധവിഷയങ്ങളിൽ കൃത്രിമബുദ്ധിയുടെ സേവനം നൽകുന്നു. ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് പുതിയ മരുന്നുകൾ കണ്ടുപിടിയ്ക്കാനും കാൻസർ ചികിത്സയ്ക്കും രോഗികളുടെ പരിപാലനത്തിനും വേണ്ട ആപ്പ്ളിക്കേഷൻസിനു വേണ്ടി ഈ പ്ലാറ്റ്ഫോമിനെ ഉപയോഗിയ്ക്കാം.<ref name=WatsonHealthHomePage>{{cite web |title=IBM Watson Health|url=https://www.ibm.com/watson/health/ |publisher=IBM |accessdate=April 06, 2018}}</ref> === സൈബർ സെക്യൂരിറ്റി === ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് തങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടർ ശൃംഖലകളിലെ കടന്നുകയറ്റങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്യാൻ (incident analysis) സഹായിയ്ക്കുന്നു.<ref name=WatsonQRadaromePage>{{cite web |title=IBM QRadar Advisor with Watson |url=https://www.ibm.com/us-en/marketplace/cognitive-security-analytics |publisher=IBM |accessdate=April 06, 2018}}</ref> == ഇതും കൂടി കാണുക == * [[കൃത്രിമ ബുദ്ധി]] * [[ വിവര ഖനനം]]([[:en:Information Retrieval | Information Retrieval]]) * [[Cloud platform | ക്‌ളൗഡ്‌ പ്ളാറ്റ്ഫോം]] * [[Natural-language processing |നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്]]([[:en:Natural-language processing | NLP]]) * [[Machine learning |യന്ത്രപഠനം]]([[:en:Machine Learning | Machine Learning]]) ==അവലംബം== {{reflist|37em}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Baker, Stephen (2012) ''Final Jeopardy: The Story of Watson, the Computer That Will Transform Our World'', Mariner Books. * Jackson, Joab (2014). ''[http://www.pcworld.com/article/2086520/ibm-bets-big-on-watsonbranded-cognitive-computing.html IBM bets big on Watson-branded cognitive computing]'' PCWorld: Jan 9, 2014 2:30 PM *Greenemeier, Larry. (2013). Will IBM’s Watson Usher in a New Era of Cognitive Computing? Scientific American. Nov 13, 2013 |* Lazarus, R. S. (1982). *Kelly, J.E. and Hamm, S. ( 2013). Smart Machines: IBM's Watson and the Era of Cognitive Computing. Columbia Business School Publishing ==പുറംകണ്ണികൾ== {{Commons category|IBM Watson}} * [http://www.ibmwatson.com/ Watson homepage] * [http://www.research.ibm.com/deepqa/deepqa.shtml DeepQA homepage] * [https://web.archive.org/web/20091010111119/http://www.jeopardy.com/news/ibm.php About Watson on Jeopardy.com] * [http://video.pbs.org/video/1786674622 Smartest Machine on Earth (PBS ''NOVA'' documentary about the making of Watson)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151205212531/http://video.pbs.org/video/1786674622 |date=2015-12-05 }} * [http://www.ibm.com/systems/power Power Systems] * [https://www.nytimes.com/interactive/2010/06/16/magazine/watson-trivia-game.html The Watson Trivia Challenge]. ''[[The New York Times]]''. June 16, 2010. * [http://ieeexplore.ieee.org/xpl/tocresult.jsp?reload=true&isnumber=6177717 This is Watson] - IBM Journal of Research and Development (published by the [[IEEE]]) ===J! ആർക്കൈവുകൾ=== * [http://www.j-archive.com/showgame.php?game_id=3575 ''Jeopardy!'' Show #6086 - Game 1, Part 1] * [http://www.j-archive.com/showgame.php?game_id=3576 ''Jeopardy!'' Show #6087 - Game 1, Part 2] * [http://www.j-archive.com/showgame.php?game_id=3577 ''Jeopardy!'' Show #6088 - Game 2] ===വീഡിയോകൾ=== *[http://video.pbs.org/video/1786674622 PBS NOVA documentary on the making of Watson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151205212531/http://video.pbs.org/video/1786674622 |date=2015-12-05 }} *{{YouTube|id=3G2H3DZ8rNc |title=Building Watson – A Brief Overview of the DeepQA Project}} (21:42), IBMLabs *{{YouTube|id=DywO4zksfXw |title=How Watson Answers a Question}} *{{YouTube|id=oFMeBId7vIM |title=David Ferrucci, Dan Cerutti and Ken Jennings on IBM's Watson at Singularity Summit 2011}} *{{YouTube|id=ZvbWyREkMkw |title=A Computer Called Watson}} - November 15, 2011, David Ferrucci at [[Computer History Museum]], [https://www.youtube.com/watch?v=8e8G-jJa0KI alternate] *{{YouTube|id=U_KhvJyjZ6c |title=IBM Watson and the Future of Healthcare}} - 2012 *{{YouTube|id=I-gZkqCXOgs |title=IBM Watson-Introduction and Future Applications}} - IBM at EDGE 2012 *{{YouTube|id=UFF9bI6e29U |title=IBM Watson for Healthcare}} - Martin Kohn, 2013 * {{YouTube|id=o6oS64Bpx0g |title=Jeopardy! IBM Watson day 3 (2011). Retrieved July 26, 2012}} *[https://www.youtube.com/playlist?list=PL4F1C783776E708A8 IBM Watson playlist], [https://www.youtube.com/playlist?list=PL3A7FC0CD1F1BB3D1 IBMLabs Watson playlist] [[വർഗ്ഗം:ക്ലൗഡ് കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്]] [[വർഗ്ഗം:ക്ലൗഡ് പശ്ചാത്തലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൃത്രിമബുദ്ധി]] [[വർഗ്ഗം:സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] kir215k3kthzb6vy328sotwh2ujul45 0 421118 4681130 4524465 2026-10-29T06:39:29Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681130 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Wood stork}} {{Taxobox | image = WoodStorkWhole.JPG | image_caption = Pond, Tampa Bay, [[Florida]]<br />{{audio|Baby Wood Storks (Mycteria americana).ogg|Chick vocalizations}} | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN|id=22697648 |title=''Mycteria americana'' |assessor=BirdLife International |assessor-link=BirdLife International |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Ciconiiformes]] | familia = [[Ciconiidae]] | genus = ''[[Mycteria]]'' | species = '''''americana''''' | binomial = ''Mycteria americana'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | synonyms = ''Tantalus loculator'' | range_map = | range_map_caption = }} '''വുഡ് സ്റ്റോക്ക്''' (''Mycteria americana'') [[കൊറ്റി]]കളുടെ കുടുംബമായ [[സികോണിഡേ]] കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട വലിയ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] ജലപ്പക്ഷികളാണ്. [[കരീബിയൻ|കരീബിയൻ]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള [[അമേരിക്ക]]യിലും [[ഉഷ്ണമേഖല|ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശങ്ങളിലും]], ഉപോഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശങ്ങളിലും ഇവയെ കണ്ടുവരുന്നു.1758 -ൽ [[കാൾ ലിനേയസ്]] ആണ് ആദ്യമായി ഇവയെക്കുറിച്ച് വിവരണം നല്കിയത്. ഇവയുടെ തലയിലെയും കഴുത്തിലെയും തൂവലുകൾക്ക് ഇരുണ്ട ചാരനിറമാണ്. വാൽ ഒഴികെയുള്ള തൂവലുകൾ കൂടുതലും വെളുത്തതാണ്. കുറച്ച് ചിറകുകളിലെ തൂവലുകൾക്ക് കറുപ്പിനോടൊപ്പം പച്ചകലർന്ന ഊതനിറവും കാണപ്പെടുന്നു. കുഞ്ഞുങ്ങൾ പ്രായപൂർത്തിയായവരിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് തൂവലുകളുള്ള തലയും മഞ്ഞചുണ്ടുകളും, മുതിർന്നവയ്ക്ക് കറുത്ത ചുണ്ടുകളും കാണപ്പെടുന്നു. ആൺ-പെൺ തമ്മിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നില്ല. == ടാക്സോണമി == 1758 -ൽ ലിനേയസ് ഇവയെ ''മൈക്റ്റീരിയ അമേരികാന'' എന്ന ദ്വിനാമം നൽകുകയും ആദ്യമായി വിവരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref> Linnaeus, Carl (1758). Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (in Latin). Volume 1 (10th ed.). Holmiae (Stockholm): Laurentii Salvii. p. 140.</ref> ജബിറു-ഗ്വാക്കുവിന്റെ [[Historia Naturalis Brasiliae|ഹിസ്റ്റോറിയ നാച്യുറലിസ് ബ്രാസിലിയ]]യെ (1648) അടിസ്ഥാനമാക്കി [[കാൾ ലിനേയസ്]] തെറ്റായ വിവരണം ആയിരുന്നു നല്കിയിരുന്നത്.<ref> Piso, Willem; Marcgraf, Georg (1648). Historia Naturalis Brasiliae (in Latin). pp. 200–202.</ref> ജബീരു-ഗ്വാക്കുവിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ലിനേയസ് ''തന്തലസ് ലോക്കുലേറ്ററി''നെക്കുറിച്ചും വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനുശേഷം1731- ൽ ''എം. അമേരികാനയെ'' അടിസ്ഥാനമാക്കി [[മാർക്ക് കാറ്റ്സ്ബി]] ഇവയ്ക്ക് ''വുഡ് പെലിക്കൻ'' എന്ന പേരിൽ വിവരണം നൽകുകയും ചെയ്തു. <ref> Catesby, Mark (1731). The natural history of Carolina, Florida and the Bahama Islands. 1. London. p. 80.</ref> == അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== {{Commons category|Mycteria americana}} {{Wikispecies|Mycteria americana}} * [https://web.archive.org/web/20090409133418/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Wood_Stork.html Wood Stork Species Account] – Cornell Lab of Ornithology * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i1880id.html Wood stork - ''Mycteria americana''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005150031/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i1880id.html |date=2012-10-05 }} - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter * [http://www.flmnh.ufl.edu/index.php/download_file/view/1208/724/ Florida Bird Sounds]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at Florida Museum of Natural History * {{VIREO|wood+stork}} {{Storks}} {{Taxonbar|from=Q990175}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം സ്ഥിതി ഒട്ടും ആശങ്കാജനകമല്ലാത്ത ജീവികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊറ്റികൾ]] 1hqx7j8zvio69vm0e8jdmyzy4cpw53d 0 429261 4681096 4615608 2026-10-29T02:30:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681096 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Vaccinium membranaceum}} {{taxobox |image = Vaccinium membranaceum Huckleberry Flowers.jpg |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Ericales]] |familia = [[Ericaceae]] |genus = ''[[Vaccinium]]'' |species = '''''V. membranaceum''''' |binomial = ''Vaccinium membranaceum'' |binomial_authority = [[David Douglas (botanist)|Douglas]] ex [[John Torrey|Torr.]] 1874 |synonyms_ref= |synonyms=*''Vaccinium globulare'' <small>Rydberg</small> *''Vaccinium membranaceum'' var. ''rigidum'' <small>(Hooker) Fernald</small> |}} '''വാക്സിനിയം മെമ്പ്രാനേഷ്യം''' (Vaccinium membranaceum) സാധാരണ [[ഹക്കിൾബെറി|ഹക്കിൾബെറി]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന വാക്സിനിയം ഗ്രൂപ്പിലെ ഒരു സ്പീഷിസ് ആണ്. '''തിൻലീഫ് ഹക്കിൾബെറി, റ്റാൾ ഹക്കിൾബെറി, ബിഗ് ഹക്കിൾബെറി, മൗണ്ടെയ്ൻ ഹക്കിൾബെറി, സ്ക്വർ ട്വിഗ് ബ്ലൂബെറി, "ബ്ലാക്ക് ഹക്കിൾബെറി"''' എന്നിവ ഇവയുടെ സാധാരണനാമങ്ങളാണ്. == വിതരണം == വാക്സിനിയം മെമ്പ്രാനേഷ്യം പടിഞ്ഞാറൻ [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], [[തെക്കൻ അലാസ്ക]], [[യൂക്കോൺ|യുകോൺ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ടെറിറ്ററീസ് എന്നിവ തൊട്ട് വടക്കു വരെയുള്ള [[യൂക്കോൺ|യൂകോണിലും]] വടക്കൻ കാലിഫോർണിയൻ പർവ്വതനിരകളിലും ഇവ വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറ് [[ശാന്തസമുദ്രം|പസഫിക് മഹാസമുദ്രത്തിനു]] തൊട്ടുതാഴെയായിട്ടുള്ള [[റോക്കി മലനിരകൾ|റോക്കി മലനിരകളിലും]] കറുത്ത കുന്നുകളിലും ഈ സസ്യം കാണപ്പെടുന്നു.<ref> Biota of North America Program 2014 state-level distribution map</ref> [[അരിസോണ]], [[വടക്കൻ ഡക്കോട്ട|നോർത്ത് ഡക്കോട്ട]], [[മിനസോട്ട]], [[മിഷിഗൺ]], [[ഒണ്ടാറിയോ|ഒണ്ടാരിയോ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ ഇനം ഒറ്റപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref> VanderKloet, Sam (1988). The Genus Vaccinium in North America. Ottawa, ON: Research Branch, Agriculture Canada.</ref><ref> Biota of North America Program 2014 county distribution map</ref> ==ഇതും കാണുക== *''[[Gaylussacia baccata]]'' — with "black huckleberry" as its common name also. ==അവലംബം== {{Reflist}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Commons category|Vaccinium membranaceum}} *[https://web.archive.org/web/20160401111025/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?3449,3607,3611 Jepson Manual Treatment of ''Vaccinium membranaceum''] *[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=VAME United States Department of Agriculture Plants Profile for ''Vaccinium membranaceum'']{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Vaccinium&Species=membranaceum Washington Burke Museum, University of Washington] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116093108/http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Vaccinium&Species=membranaceum |date=2009-01-16 }} *[http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Vaccinium+membranaceum ''Vaccinium membranaceum'' — Calphotos Photo gallery, University of California] *[http://www.tropicos.org/Image/100396379 photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected in Oregon in 2006] {{Taxonbar|from=Q292442}} [[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:എറിക്കേസീ]] [[വർഗ്ഗം:എറിക്കേൽസ്]] [[വർഗ്ഗം:നാടൻ അമേരിക്കൻ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] ej49t0tb4nhejrhpvk09m5hrb7nisxt 0 430415 4681109 3993659 2026-10-29T04:04:02Z Sreejithk2000 213 ([[c:GR|GR]]) [[File:Albrecht Dürer - Walrus - WGA07101.jpg]] → [[File:Dürer Kopf eines Walrosses.jpg]] File:Albrecht_Dürer_-_Walrus_-_WGA07101.jpg merged with File:Dürer Kopf eines Walrosses.jpg 4681109 wikitext text/x-wiki {{Infobox Museum | name = British Museum | image = British Museum from NE 2.JPG | established = {{Start date and age|1753|df=yes}} | collection = approx. 8 million objects<ref>{{cite web| url= https://www.britishmuseum.org/about_us/management/about_us.aspx| title= Collection size| work=British Museum}}</ref> | location = [[Great Russell Street]]<br />[[London]], [[WC postcode area|WC1B]]<br />United Kingdom | map_type = United Kingdom Central London | map_caption = Location within central London | leader_type = Chairman | leader = [[Richard Lambert|Sir Richard Lambert]] | director = [[Hartwig Fischer]] | coordinates = {{coord|51.5195|-0.1269|type:landmark_region:GB-LND|display=inline,title}} | visitors = 5,906,716 (2017)<ref name=ALVA>{{cite web |url=http://www.alva.org.uk/details.cfm?p=608 |title=2017 Visitor Figures |publisher=Association of Leading Visitor Attractions |accessdate=22 March 2018}}</ref><br /> * [[Most visited museums in the United Kingdom|Ranked 1st nationally]] | publictransit = {{rint|london|underground}} {{lus|Goodge Street}}; {{lus|Holborn}}; {{lus|Tottenham Court Road}}; {{lus|Russell Square}}; | website = [https://www.britishmuseum.org/ britishmuseum.org] | embedded = {{infobox |child=yes | label1 = Area | data1 = {{convert|807000|sqft|m2|-2|abbr=on}} in<br /> 94 Galleries}} }} [[File:British Museum Great Court, London, UK - Diliff.jpg|thumb|upright=1.2|The centre of the museum was redeveloped in 2001 to become the [[Queen Elizabeth II Great Court|Great Court]], surrounding the original [[British Museum Reading Room|Reading Room]].]] [[London|ലണ്ടനിലെ]] ബ്ലൂംസ് ബെറിയിൽ [[Bloomsbury]] -സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[human history|മനുഷ്യചരിത്രത്തിനും]] കലയ്ക്കും സംസ്കാരത്തിനുമായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഒരു പൊതു സ്ഥാപനമാണ് ബ്രിട്ടീഷ് മ്യൂസിയം - The '''British Museum'''. ഇവിടുത്തെ സ്ഥിരം ശേഖരം തന്നെ ഏതാണ്ട് 80 ലക്ഷത്തിൽ അധികം എണ്ണം വരും.<ref name="britishmuseum.org">{{cite web |url=https://www.britishmuseum.org/the_museum/management/about_us.aspx |title=About us |work=British Museum |accessdate=26 March 2013}}</ref> [[list of largest art museums|ഏറ്റവും വലിയ മ്യൂസിയങ്ങളിൽ]] ഒന്നാണിത്<ref name="britishmuseum.org"/> ==ചരിത്രം== === Hans Sloane === [[File:Sir Hans Sloane, an engraving from a portrait by T. Murray.jpg|thumb|upright|Sir [[Hans Sloane]]]] ===Foundation (1753)=== [[File:The North Prospect of Mountague House JamesSimonc1715.jpg|thumb|right|[[Montagu House, Bloomsbury|Montagu House]], c. 1715]] ===Cabinet of curiosities (1753–78)=== [[File:Rosetta Stone International Congress of Orientalists ILN 1874.jpg|thumb|The [[Rosetta Stone]] on display in the British Museum in 1874]] ===Indolence and energy (1778–1800)=== [[File:Entrance ticket to the British Museum, London March 3, 1790.jpg|thumb|left|Entrance ticket to the British Museum, London 3 March 1790]] ===Growth and change (1800–25)=== [[File:P8282318.1.JPG|thumb|right|Left to Right: [[Montagu House, Bloomsbury|Montagu House]], Townley Gallery and [[Robert Smirke (architect)|Sir Robert Smirke]]'s west wing under construction, July 1828]] [[File:Mauso03.JPG|thumb|The [[Mausoleum at Halicarnassus|Mausoleum of Halicarnassus]] Room, 1920s]] ===The largest building site in Europe (1825–50)=== [[File:Image-The Grenville Library (1875).jpg|thumb|right|The [[Thomas Grenville|Grenville]] Library, 1875]] ===Collecting from the wider world (1850–75)=== ===Scholarship and legacies (1875–1900)=== ===New century, new building (1900–25)=== [[File:England; London - The British Museum, Archive King Edward VII's Galleries ~ North Wing (1914).2.jpg|thumb|Opening of The North Wing, [[Edward VII of the United Kingdom|King Edward VII's]] Galleries, 1914]] [[File:Woolley holding the hardened plaster mold of a lyre.jpg|thumb|Sir [[Leonard Woolley]] holding the excavated [[Sumer]]ian [[Queen's Lyre]], 1922]] ===Disruption and reconstruction (1925–50)=== ===A new public face (1950–75)=== [[File:The Duveen Gallery (1980s).jpg|thumb|The re-opened [[Joseph Duveen, 1st Baron Duveen|Duveen]] Gallery, 1980]] ===The Great Court emerges (1975–2000)=== ===The British Museum today=== ==Governance== ==Building== [[File:British museum entrance.jpg|thumb|The main entrance to the museum, with Greek temple style [[portico]], 2007]] [[File:BM; 'MF' RM1 - The King's Library, Enlightenment 1 'Discovering the world in the 18th Century ~ View South.jpg|The Enlightenment Gallery at museum, which formerly held the [[King's Library]], 2007|thumb|left]] [[File:BM; Archives - Impression of the proposed extension.jpg|thumb|left|Proposed British Museum Extension, 1906]] [[File:British Museum Great Court roof.jpg|thumb|upright|The [[British Museum Reading Room|Reading Room]] and [[Queen Elizabeth II Great Court|Great Court]] roof, 2005]] [[File:BM WCEC July 2015.JPG|thumb|left|External view of the World Conservation and Exhibition Centre at the museum, 2015]] ==Departments== ===Department of Ancient Egypt and Sudan=== [[File:England; London - The British Museum, Egypt Egyptian Sculpture ~ Colossal granite head of Amenhotep III (Room 4).2.JPG|thumb|left|upright|Room 4 – [[Colossal red granite statue of Amenhotep III]], 1350 BC]] Key highlights of the collections include: [[File:TombofNebamun-2.jpg|thumb|upright=0.8|Room 61 – The famous false fresco 'Pond in a Garden' from the [[Tomb of Nebamun]], c. 1350 BC]] [[File:Rosetta Stone.JPG|thumb|upright=0.8|Room 4 – The [[Rosetta Stone]], key to the decipherment of Egyptian hieroglyphs, 196 BC]] '''Predynastic and Early Dynastic period (c. 6000 BC – c. 2690 BC)''' *Mummy of [[Gebelein predynastic mummies|''Ginger'']] from Gebelein, (c. 3400 BC) *The [[Battlefield Palette]] and [[Hunters Palette]], two cosmetic palettes with complex decorative schemes, (c. 3100 BC) *Stela of King [[Peribsen]], Abydos, (c. 2720–2710 BC) '''Old Kingdom (2690–2181 BC)''' *Granite statue of Ankhwa, the shipbuilder, [[Saqqara]], Egypt, 3rd Dynasty, (around 2650 BC) *Several of the original casing stones from the [[Great Pyramid of Giza]], one of the [[Seven Wonders of the Ancient World]], (c. 2570 BC) *Wooden tomb statue of Tjeti, Fifth to Sixth Dynasty, (about 2345–2181 BC) '''Middle Kingdom (2134–1690 BC)''' *Inner and outer coffin of Sebekhetepi, [[Beni Hasan]], (about 2125–1795 BC) *Limestone stela of Heqaib, [[Abydos, Egypt|Abydos]], Egypt, 12th Dynasty, (1990–1750 BC) *Block statue and stela of Sahathor, 12th Dynasty, reign of [[Amenemhat II]], (about 1922–1878 BC) '''New Kingdom (1549–1069 BC)''' *Fragment of the beard of the [[Great Sphinx of Giza]], (14th century BC) *[[Colossal quartzite statue of Amenhotep III|Colossal head from a statue]] of Amenhotep III, (1350 BC) *Colossal limestone bust of [[Amenhotep III]], (1350 BC) *[[Amarna letters|Amarna Tablets]], 99 out of 382 [[Clay tablet|tablets]] found, second greatest collection in the world after the Vorderasiatisches Museum, [[Berlin]] (203 tablets), (1350 BC) *[[List of pharaohs|List of the kings]] of Egypt from the [[Abydos, Egypt|Temple of Ramesses II]], (1250 BC) '''Third Intermediate Period (1069–664 BC)''' *Mummy case and coffin of Nesperennub, [[Thebes, Egypt|Thebes]], (c.800 BC) *[[Statues of Amun in the form of a ram protecting King Taharqa|Statue of Amun]] in the form of a ram protecting King Taharqa, (683 BC) *Inner and outer coffins of the priest Hor, Deir el-Bahari, Thebes, 25th Dynasty, (about 680 BC) '''Late Period (664–332 BC)''' *Saite Sarcophagus of Satsobek, the vizier (prime minister) of the northern part of Egypt in the reign of [[Psammetichus I]], (664–610 BC) *Bronze figure of Isis and Horus, North [[Saqqara]], Egypt, (600 BC) *[[Obelisks of Nectanebo II|Obelisks]] and sarcophagus of Pharaoh [[Nectanebo II]], (360–343 BC) '''Ptolemaic dynasty (305–30 BC)''' *The famous [[Rosetta Stone]], trilingual stela that unlocked the ancient Egyptian civilisation, (196 BC) *Giant sculpture of a [[Scarabaeus sacer|scarab beetle]], (32–30 BC) *Mummy of [[Hornedjitef]] (inner coffin), Thebes, (3rd century BC) '''Roman Period (30 BC-641 AD)''' *The Meriotic [[Hamadab Stela]] from the [[Kingdom of Kush]] found near the ancient site of Meroë in Sudan, 24 BC *Lid of the coffin of Soter and Cleopatra from Qurna, Thebes, (early 2nd century AD) *Mummy of a youth with a portrait of the deceased, [[Hawara]], (100–200 AD) <gallery> File:Bm-ginger.jpg|Room 64 - Egyptian grave containing a [[Gebelein predynastic mummies|Gebelein predynastic mummy]], late [[predynastic]], 3400 BC File:London - British Museum - 2273.jpg|Room 4 – Three black granite statues of the pharaoh [[Senusret III]], c. 1850 BC File:ThreeStatuesOfGoddessSakhmet-ProfileView-BritishMuseum-August19-08.jpg|Room 4 – Three black granite statues of the goddess [[Sakhmet]], c. 1400 BC File:British Museum Egypt 086.JPG|Room 4 – Colossal statue of Amenhotep III, c. 1370 BC File:Quartzite head of Amenhotep III.jpg|Great Court – [[Colossal quartzite statue of Amenhotep III]], c. 1350 BC File:Egyptian Couple BM (1).JPG|Room 4 - Limestone [[Statue of Horemheb and Amenia|statue of a husband and wife]], 1300-1250 BC File:P1050700 (5022075232).jpg|Room 63 - Gilded outer coffins from the tomb of [[Henutmehyt]], Thebes, Egypt, 19th Dynasty, 1250 BC File:Book of the Dead of Hunefer sheet 5.jpg|Book of the Dead of [[Hunefer]], sheet 5, 19th Dynasty, 1250 BC File:British Museum Egypt 101.jpg|Room 4 - Ancient Egyptian bronze statue of a [[Gayer-Anderson cat|cat]] from the Late Period, about 664–332 BC File:British Museum Egypt 107.jpg|Room 4 - Green siltstone head of a Pharaoh, 26th-30th Dynasty, 600-340 BC File:Nectanebo II obelisk.jpg|Great Court - Black siltstone [[Obelisks of Nectanebo II|obelisk of King Nectanebo II]] of Egypt, Thirtieth dynasty, about 350 BC File:Fayum-66.jpg|Room 62 - Detail from the mummy case of Artemidorus the Younger, a Greek who had settled in [[Thebes, Egypt|Thebes]], Egypt, during Roman times, 100-200 AD </gallery> ===Department of Greece and Rome=== [[File:Flickr - Nic's events - British Museum with Cory and Mary, 6 Sep 2007 - 167.jpg|thumb|Room 17 – Reconstruction of the [[Nereid Monument]], c. 390 BC]] [[File:Elgin Marbles British Museum.jpg|thumb|Room 18 – [[Parthenon]] marbles from the [[Acropolis of Athens]], 447 BC]] [[File:BM, GMR - RM21, Mausoleum of Halikarnassos.JPG|thumb|Room 21 – [[Mausoleum at Halicarnassus]], one of the [[Seven Wonders of the Ancient World]], mid-4th century BC]] Key highlights of the collections include: [[Parthenon]] *The [[Elgin Marbles|Parthenon Marbles (Elgin Marbles)]], (447–438 BC) [[Erechtheion]] *A surviving column, (420–415 BC) *One of six remaining [[Caryatid]]s, (415 BC) Temple of [[Athena Nike]] *Surviving [[frieze]] slabs, (427–424 BC) Temple of [[Bassae]] *Twenty-three surviving blocks of the [[Bassae Frieze|frieze]] from the interior of the temple, (420–400 BC) [[Mausoleum at Halicarnassus]] *Two colossal free-standing figures identified as Maussollos and his wife [[Artemisia I of Caria|Artemisia]], (c. 350 BC) *Part of an impressive horse from the [[chariot]] group adorning the summit of the [[Mausoleum]], (c. 350 BC) *The [[Amazonomachy]] frieze – A long section of relief frieze showing the battle between Greeks and [[Amazons]], (c. 350 BC) [[Temple of Artemis in Ephesus]] *One of the sculptured column bases, (340–320 BC) *Part of the [[Ionic order|Ionic]] frieze situated above the colonnade, (330–300 BC) [[Knidos]] in Asia Minor *[[Demeter of Knidos]], (350 BC) *[[Lion of Knidos]], (350–200 BC) [[Xanthos]] in Asia Minor *Lion Tomb, (550–500 BC) *[[Harpy Tomb]], (480–470 BC) *[[Nereid Monument]], partial reconstruction of a large and elaborate Lykian tomb, (390–380 BC) *Tomb of Merehi, (390–350 BC) *[[Tomb of Payava]], (375–350 BC) '''Wider collection''' '''Prehistoric Greece and Italy (3300 BC – 8th century BC)''' *Over thirty [[Cycladic art|Cycladic figures]] from islands in the Aegean Sea, many collected by [[James Theodore Bent]], Greece, (3300–2000 BC) *Material from the [[Knossos|Palace of Knossos]] including a huge pottery storage jar, some donated by Sir [[Arthur Evans]], Crete, Greece, (1900–1100 BC) *The Minoan gold treasure from [[Aegina Treasure|Aegina]], northern Aegean, Greece, (1850–1550 BC) *Segments of the columns and architraves from the [[Treasury of Atreus]], Peloponnese, Greece, (1350–1250 BC) *[[Thomas Bruce, 7th Earl of Elgin|Elgin]] Amphora, highly decorated pottery vase attributed to the [[Dipylon Master]], Athens, Greece, (8th century BC) *[[Bronze Statuette of Athletic Spartan Girl]] '''Etruscan (8th century BC – 1st century BC)''' *Some of the artefacts from the Castellani Tomb in [[Palestrina]], central Italy, (8th–6th century BC) *Contents of the [[Isis Tomb, Vulci]], (570–560 BC) *Painted terracotta plaques (the so-called ''Boccanera Plaques'') from a tomb in [[Cerveteri]], (560–550 BC) *[[Oscan Tablet]], one of the most important inscriptions in the Oscan language, (300–100 BC) *[[Sarcophagus of Seianti Hanunia Tlesnasa]] from Chiusi, (150–140 BC) '''Ancient Greece (8th century BC – 4th century AD)''' *Group of life-size [[Archaic Greece|archaic]] statues from the Sacred Way at [[Didyma]], western Turkey, (600–580 BC) *[[Priene Inscription|Dedicatory Inscription by Alexander the Great]] from Priene in Turkey (330 BC) *Head from the colossal statue of the [[Asclepius of Milos]], Greece, (325–300 BC) *Bronze sculpture of a Greek poet known as the [[Arundel Head]], western Turkey, (2nd–1st centuries BC) *Remains of the [[Scylla]] monument at [[Bargylia]], south west Anatolia, Turkey, (200–150 BC) '''Ancient Rome (1st century BC – 4th century AD)''' *Cameo glass [[Portland Vase]], the most famous glass vessel from ancient Rome, (1–25 AD) *Silver [[Warren Cup]] with homoerotic scenes, found near Jerusalem, (5–15 AD) *[[Discobolus|Discus-thrower (Discobolos)]]<ref>Tony Kitto, "The celebrated connoisseur: Charles Townley, 1737–1805" ''Minerva Magazine'' May/June 2005, in connection with a British Museum exhibition celebrating the bicentennial of the Townley purchase. [http://www.burnley.gov.uk/towneley/whatson/charles_towneley/Townley_Marbles_v1.pdf Townley marbles] Burnley {{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> and [[Bronze Head of Hypnos from Civitella d'Arna]], Italy, (1st–2nd centuries AD) *Capitals from some of the pilasters of the [[Pantheon, Rome|Pantheon]], Rome, (126 AD) *[[Jennings Dog]], a statue of a [[Molossian]] guard dog, central Italy, (2nd century AD) <gallery> File:Aegina treasure 01.jpg|Room 12 – A gold earring from the [[Aegina Treasure]], Greece, 1700-1500 BC File:BM; RM18 - GR, The Parthenon Galleries 1 Temple of Athena Parthenos (447-438 B.C) + North Slip Room, -Full Elevation & Viewing North-.JPG|Room 18 – Parthenon statuary from the east pediment and [[Metopes of the Parthenon|Metopes]] from the south wall, Athens, Greece, 447-438 BC File:BM, GNR; The Acropolis & The late 5th C BC ~ Erechtheum Caryatid + Ionic Column (Room 19).jpg|Room 19 – [[Caryatid]] and [[Ionian order|Ionian]] column from the [[Erechtheion]], [[Acropolis of Athens]], Greece, 420-415 BC File:Tomb of Payava 2.jpg|Room 20 – [[Tomb of Payava]], [[Lycia]], Turkey, 360 BC File:Fragmentary horse from the colossal four-horses chariot group which topped the podium of the Mausoleum at Halicarnassus, Mausoleum at Halicarnassus, British Museum (8245662728).jpg|Room 21 – Fragmentary horse from the colossal chariot group which topped the podium of the [[Mausoleum at Halicarnassus]], one of the [[Seven Wonders of the Ancient World]], Turkey, c. 350 BC File:Gold wreath BM 1908.4-14.1.jpg|Room 22 - Gold oak wreath with a bee and two cicadas, western Turkey, c. 350-300 BC File:Column drum Ephesus.JPG|Room 22 – Column from the [[Temple of Artemis|Temple of Artemis in Ephesus]], one of the [[Seven Wonders of the Ancient World]], Turkey, early 4th century BC File:Asklepios Melos BM Sc550.jpg|Room 22 - Colossal [[Asclepius of Milos|head of Asclepius]] wearing a metal crown (now lost), from a cult statue on [[Melos]], Greece, 325-300 BC File:SFEC BritMus Roman 011.JPG|Room 1 - Farnese [[Hermes]] in the Enlightenment Gallery, Italy, 1st century AD File:GladiatorHelmetBM.jpg|Room 69 - Roman gladiator helmet from [[Pompeii]], Italy, 1st century AD File:Lely Venus BM 1963.jpg|Room 23 - The famous version of the '[[Crouching Venus]]', Roman, c. 1st century AD File:Spinario-British Museum.jpg|Room 22 – Roman marble copy of the famous '[[Boy with Thorn|Spinario (Boy with Thorn)]]', Italy, c. 1st century AD File:Apollo Kitharoidos BM 1380.jpg|Room 22 – [[Apollo of Cyrene]] (holding a [[lyre]]), Libya, c. 2nd century AD </gallery> {{anchor|Islamic art}} ===Department of the Middle East=== [[File:BM; RM7 - ANE, Nineveh Palace Reliefs Southwest Palace of Sennacherib (701-681 B.C) ~ Full Elevation + Viewing South.4.JPG|thumb|Room 9 – [[Assyrian palace reliefs]], [[Nineveh]], 701–681 BC]] [[File:BM; RM6 - ANE, Assyrian Sculpture 14 West Wall (M + N) ~ Assyrian Empire + Lamassu, Gates at Balawat, Relief Panel's & Full Projection.3.jpg|thumb|left|upright|Room 6 – Pair of [[Lamassu|Human Headed Winged Lions]] and reliefs from [[Nimrud]] with the [[Balawat Gates]], c. 860 BC]] [[File:London 307.JPG|thumb|Room 52 – Ancient Iran with the [[Cyrus Cylinder]], considered to be the world's first charter of [[human rights]], 559–530 BC]] Key highlights of the collections include: '''[[Nimrud]]:''' {{col-begin}} {{col-3}} '''[[Assyrian palace reliefs]] from:''' *The North-West Palace of [[Ashur-nasir-pal II|Ashurnasirpal II]], (883–859 BC) *Palace of [[Adad-nirari III]], (811–783 BC) *The Sharrat-Niphi Temple, (c. 9th century BC) *Temple of [[Ninurta]], (c. 9th century BC) *South-East Palace ('Burnt Palace'), (8th–7th century BC) *Central- Palace of [[Tiglath-Pileser III]], (745–727 BC) *South-West Palace of [[Esarhaddon]], (681–669 BC) *The [[Nabu]] Temple (Ezida), (c. 7th century BC) {{col-3}} '''Sculptures:''' *Pair of Human Headed [[Lamassu]] Lions, (883–859 BC) *Human Headed Lamassu Bull, sister piece in [[Metropolitan Museum of Art|The Metropolitan Museum of Art]], (883–859 BC) *Human Headed Lamassu Lion, sister piece in the Metropolitan Museum of Art, (883–859 BC) *Colossal Statue of a Lion, (883–859 BC) *[[Stela of Ashurnasirpal II|Stela]] and [[Statue of Ashurnasirpal II|Statue]] of King [[Ashurnasirpal II]], (883–859 BC) *The [[Black Obelisk]] of [[Shalmaneser III]], (858–824 BC) *[[Stela of Shamshi-Adad V]], (824–811 BC) *Rare Head of Human Headed 'Lamassu', recovered from the South-West Palace of [[Esarhaddon]], (811–783 BC) *Bilingual [[Assyrian lion weights]] with both cuneiform and Phoenician inscriptions, (800–700 BC) {{col-3}} {{col-end}} ;'''[[Nineveh]]:''' {{col-begin}} {{col-3}} '''[[Assyrian palace reliefs]] and sculptures from:''' *South-West Palace of [[Sennacherib]], (705–681 BC) *North-Palace of [[Ashurbanipal]], (c. 645 BC), including the ''[[Lion Hunt of Ashurbanipal]]'' and [[Lachish relief]] *The famous ''Garden Party'' Relief, (645 BC) *[[White Obelisk of Ashurnasirpal I]], (1050–1031 BC) {{col-3}} '''[[Library of Ashurbanipal|Royal Library]] of [[Ashurbanipal]]:''' *A large collection of [[Cuneiform script|cuneiform]] [[Clay tablet|tablets]] of enormous importance, approximately 22,000 inscribed clay tablets, (7th century BC) *The [[Gilgamesh flood myth|Flood Tablet]], relating part of the famous ''[[Epic of Gilgamesh]]'', (7th century BC) *[[Sennacherib's Annals|Taylor Prism]], hexagonal clay foundation record, (691 BC) {{col-3}} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-3}} ;'''[[Khorsabad]] and [[Balawat]]:''' *Alabaster bas-reliefs from the Palace of [[Sargon II]], (710–705 BC) *Pair of Human Headed Winged [[Lamassu]] Bulls, (710–705 BC) *The [[Balawat Gates]] of [[Shalmaneser III]], (860 BC) {{col-3}} ;'''[[Ur]]:''' *The [[Standard of Ur]] with depictions of war and peace, (2600 BC) *[[Lyres of Ur|Queen's Lyre]] and gold drinking cup from Queen [[Puabi]]'s tomb, (2600 BC) *The [[Ram in a Thicket]], one of pair, the other is in [[University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology|Philadelphia]], (2600–2400 BC) *[[Royal Game of Ur|The Royal Game of Ur]], an ancient game board, (2600–2400 BC) {{col-3}} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-3}} ;'''Wider collection:''' *[[Plastered human skull]] from Jericho, a very early form of portraiture, Palestine, (7000–6000 BC) *[[Tell Brak Head]], one of the oldest portrait busts from the Middle East, north east Syria, (3500–3300 BC) *[[Uruk Trough]], one of the earliest surviving works of narrative relief sculpture from the Middle East, southern Iraq, (3300–3000 BC) *[[Statue of Idrimi]] from the ancient city of Alalakh, southern Turkey, (1600 BC) *A fine collection of [[Urartian]] bronzes, which now form the core of the [[Anatolia]]n collection, eastern Turkey, (9th–6th centuries BC) *[[Tablet of Shamash]], depicting the sun-god Shamash, from Sippar, Iraq, (early 9th century BC) *Two large [[Kurkh Monoliths|Assyrian stelae]] from Kurkh, southern Turkey, (850 BC) *[[Shebna Inscription]] from [[Siloam]] near Jerusalem, Israel, (7th century BC) *[[East India House Inscription]] from [[Babylon]], Iraq, (604–562 BC) *[[Lachish letters|Lachish Letters]], group of [[ostraka]] written in alphabetic Hebrew from [[Lachish]], Israel, (586 BC) *[[Cylinders of Nabonidus|Cylinder of Nabonidus]], foundation cylinder of King [[Nabonidus]], Sippar, Iraq, (555–540 BC) *The famous [[Oxus Treasure]], the largest ancient Persian hoard of gold artefacts, (550–330 BC) *The [[Punic-Libyan Inscription]] from the Mausoleum of Ateban, [[Dougga]], Tunisia, (146 BC) *[[Amran Tablets]] found near Sana'a, Yemen, (1st century BC) *Two limestone [[ossuary|ossuaries]] from [[Cave of Nicanor|caves]] in Jerusalem, (1st century AD) {{col-3}} {{col-end}} <gallery> File:Raminathicket2.jpg|Room 56 – The '[[Ram in a Thicket]]' figure, one of a pair, from [[Ur]], Southern Iraq, c. 2600 BC File:Standard of Ur - War.jpg|Room 56 – The famous '[[Standard of Ur]]', a hollow wooden box with scenes of war and peace, from [[Ur]], c. 2600 BC File:Imdugud.jpg|Room 56 - [[Tell al-`Ubaid Copper Lintel|Sculpture of the god Imdugud]], lion-headed eagle surmounting a lintel made from sheets of copper, Temple of Ninhursag at [[Tell al-`Ubaid]], Iraq, c. 2500 BC File:Statue Kurlil BM WA114207.jpg|Room 56 - Statue of Kurlil, from the Temple of [[Ninhursag]] in Tell al-`Ubaid, southern Iraq, c. 2500 BC File:Ishtar goddess.jpg|Room 56 – The famous Babylonian '[[Burney Relief|Queen of the Night relief]]' of the goddess [[Ishtar]], Iraq, c. 1790 BC File:Carved ivory depicting a woman at a window.jpg|Room 57 - Carved ivory object from the [[Nimrud Ivories]], Phoenician, Nimrud, Iraq, 9th–8th century BC File:Jehu-on-Obelisk-of-Shalmaneser.jpg|Room 6 – Depiction of the hypocrite, [[Jehu]], King of Israel on the [[Black Obelisk of Shalmaneser III]], [[Nimrud]], c. 827 BC File:Winged Human-headed Bulls.JPG|Room 10 – [[Lamassu|Human Headed Winged Bulls]] from [[Khorsabad]], companion pieces in the [[Musée du Louvre]], Iraq, 710–705 BC File:BM; ANE - RM 55, Cuneiform Tablets Display.1.JPG|Room 55 – Cuneiform Collection, including the [[Epic of Gilgamesh]], Iraq, c. 669-631 BC File:Dying Lion.R.jpg|Room 55 – ''[[Lion Hunt of Ashurbanipal]]'' (detail), [[Nineveh]], Neo-Assyrian, Iraq, c. 645 BC File:BabylonLion-BM.JPG|Room 55 - Panel with striding lion made from glazed bricks, Neo-Babylonian, [[Nebuchadnezzar II]], Southern Iraq, 604–562 BC File:Oxus chariot model.jpg|Room 52 – A chariot from the [[Oxus Treasure]], the most important surviving collection of [[Achaemenid Empire|Achaemenid Persian]] metalwork, c. 5th to 4th centuries BC File:Bmane2002-1-114,1.jpg|Room 53 - Stela said to come from Tamma' cemetery, [[Yemen]], 1st century AD File:British Museum Yemen 07d.jpg|Room 53 - [[Alabaster]] statue of a standing female figure, Yemen, 1st-2nd centuries AD File:Brass box BM 1878 12-30 674.jpg|Room 34 - Cylindrical lidded box with an Arabic inscription recording its manufacture for the ruler of Mosul, [[Badr al-Din Lu'lu']], Iraq, c. 1233 – 1259 AD </gallery> ===Department of Prints and Drawings=== <gallery> File:Rogier van der Weyden - Portrait of a Young Woman - WGA25729.jpg|[[Rogier van der Weyden]] - Portrait of a Young Woman, c. 1440 File:A fool, seated on a basket, about to be shaved by a nun holding a wafer iron by Hieronymus Bosch.jpg|[[Hieronymus Bosch]] - A comical barber scene, c. 1477-1516 File:Botticelli, allegoria dell'abbondanza, disegno.jpg|[[Sandro Botticelli]] - Allegory of Abundance, 1480-1485 File:Leonardo da vinci, Study for the Burlington House Cartoon.jpg|[[Leonardo da Vinci]] – The [[Islamic views of Mary|Virgin]] and [[Jesus in Islam|Child]] with [[Saint Anne]] and the Infant Saint [[John the Baptist]] (prep for '[[The Virgin and Child with St Anne and St John the Baptist|The Burlington House Cartoon]]'), c. 1499–1500 File:Adam study - Michelangelo.jpg|[[Michelangelo]] – Studies of a reclining male nude: [[Adam]] in the fresco [[The Creation of Adam|'The Creation of Man']] on the vault of the [[Sistine Chapel]], c. 1511 File:Raffaello, studio di testa di madonna e bambino.jpg|[[Raphael]] – Study of Heads, Mother and Child, c. 1509-11 File:Titian - Drowning of the Pharaoh's Host in the Red Sea - WGA22989.jpg|[[Titian]] – [[Crossing the Red Sea|Drowning of the Pharaoh's Host in the Red Sea]], 1515–17 File:Dürer Kopf eines Walrosses.jpg|[[Albrecht Dürer]] - Drawing of a walrus, 1521 File:A Lady, called Anne Boleyn, by Hans Holbein the Younger.jpg|[[Hans Holbein the Younger]] - Portrait of Anne Boleyn, 1536 File:Peter Paul Rubens 077.jpg|[[Peter Paul Rubens]] - Drawing of a lioness, c. 1614-1615 File:Head of a monk, 1625-64, Francisco de Zurbarán. Drawing, 277 x 196 mm. British Museum.jpg|[[Francisco de Zurbarán]] - Head of a monk, 1625–64 File:Drawing of mules by Claude Lorrain.jpg|[[Claude Lorrain]] - Drawing of mules, including one full-length, 1630-1640 File:The Lamentation at the Foot of the Cross by Rembrandt van Rijn.jpg|[[Rembrandt]] – [[Lamentation of Christ|The Lamentation at the Foot of the Cross]], 1634–35 File:A woman with a rose drawn by Thomas Gainsborough.jpg|[[Thomas Gainsborough]] - Drawing of a woman with a rose, 1763-1765 File:Newport Castle by JMW Turner.jpg|[[JMW Turner]] - Watercolour of Newport Castle, 1796 File:The happy effects of that grand systom of shutting ports against the English!!.jpg|[[Isaac Cruikshank]] - 'The happy effects of that grand system of shutting ports against the English!!', 1808 File:Hampstead Heath by John Constable watercolour.jpg|[[John Constable]] - London from Hampstead Heath in a Storm, (watercolour), 1831 File:Notes Nocturne lithograph by James McNeill Whistler 1878.jpg|[[James McNeill Whistler]] - View of the Battersea side of Chelsea Reach, London, (lithograph), 1878 File:Van Gogh - In the Orchard - 1883.jpg|[[Vincent Van Gogh]] - Man Digging in the Orchard (print), 1883 </gallery> ===Department of Britain, Europe and Prehistory=== [[File:Waddesdon_Bequest_(2).JPG|thumb|upright=1.15|Display case of Renaissance metalware from the [[Waddesdon Bequest]]]] Key highlights of the collections include: '''Stone Age (c. 3.4 million years BC – c. 2000 BC)''' *[[Palaeolithic]] material from across Africa, particularly [[Olduvai Gorge|Olduvai]], [[Kalambo Falls]], [[Olorgesailie]] and [[Cape Flats]], (1.8 million BC onwards) *One of the 11 [[Solutrean|leaf-shaped points]] found near Volgu, [[Saône-et-Loire]], France and estimated to be 16,000 years old<ref>[https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/pe_prb/l/leaf-shaped_point.aspxs British Museum Highlights]</ref> *Ice Age art from France including the [[Wolverine pendant of Les Eyzies]], [[Montastruc decorated stone (Palart 518)|Montastruc decorated stone]] and [[Baton fragment (Palart 310)|Baton fragment]], (c. 12–11,000 BC) *Ice Age art from Britain including the [[Kendrick's Cave Decorated Horse Jaw|decorated jaw]] from Kendrick and [[Robin Hood Cave Horse]], (11,500–10,000 BC) *Rare [[mesolithic]] artefacts from the site of [[Star Carr]] in Yorkshire, northern England, (8770–8460 BC) *Terracotta figurine from [[Vinča-Belo Brdo|Vinča]], Serbia, (5200–4900 BC) *[[Callaïs]] bead jewellery from Lannec-er-Ro'h and triangular pendant from [[:de:Mané-er-Hroëk|Mané-er-Hroëk]], [[Morbihan]], Brittany, western France, (4700–4300 BC) *Section of the [[Sweet Track]], an ancient timber causeway from the Somerset Levels, England, (3807/6 BC) *A number of [[Carved Stone Balls]] from Scotland, Ireland and northern England, (3200–2500 BC) *The three [[Folkton Drums]], made from chalk and found in Yorkshire, northern England, (2600–2100 BC) '''Bronze Age (c. 3300 BC – c. 600 BC)''' *Jet beaded necklace from Melfort in [[Argyll]], Scotland, (c.3000 BC) *[[Gold lunula]] from [[Blessington]], Ireland, one of nine from Ireland, Wales and Cornwall, (2400–2000 BC) *Early Bronze Age hoards from [[Snowshill]], [[Driffield]] and [[Barnack]] in England, [[Arraiolos]] and [[Vendas Novas]] in Iberia and [[Neunheilingen]] and [[Biecz]] in central Europe (2280–1500 BC) *Contents of the [[Rillaton Barrow]] including a gold cup, and the related [[Ringlemere Cup]], England, (1700–1500 BC) *Bronze Age hoards from [[Zsujta]], [[Forró, Northern Hungary|Forró]] and [[Paks]]-[[Dunaföldvár]] in Hungary, (1600–1000 BC) *Large ceremonial swords or dirks from [[Oxborough Dirk|Oxborough]] and [[Beaune]], western Europe, (1450–1300 BC) *Bronze shields from [[Moel Hebog]] and [[Rhyd-y-gors]], Wales, (12th–10th centuries BC) *Gold hoards from [[Morvah]] and [[Towednack]] in Cornwall, [[Milton Keynes Hoard|Milton Keynes]] in Buckinghamshire and [[Mooghaun North Hoard|Mooghaun]] in Ireland, (1150–750 BC) *[[Dunaverney flesh-hook]] found near Ballymoney, Northern Ireland and part of the [[Dowris Hoard]] from County Offaly, Ireland, (1050–900 BC & 900–600 BC) *Late Bronze Age gold hoard from [[Abia de la Obispalía]], Spain and an intricate [[Sintra Collar|gold collar]] from Sintra, Portugal, (10th–8th centuries BC) '''Iron Age (c. 600 BC – c. 1st century AD)''' *[[Basse Yutz Flagons]], a pair of bronze drinking vessels from Moselle, eastern France, (5th century BC) *Morel collection of La Tène material from eastern France, including the [[Somme-Bionne]] chariot burial and the [[Prunay]] Vase, (450-300BC) *Important finds from the [[River Thames]] including the [[Wandsworth Shield]], [[Battersea Shield]] and [[Waterloo Helmet]], as well as the [[Witham Shield]] from Lincolnshire, eastern England, (350–50 BC) *Pair of gold collars called the [[Orense Torcs]] from northwest Spain, (300–150 BC) *Other gold neck collars including the [[Ipswich Hoard]] and the [[Sedgeford Torc]], England, (200–50 BC) *[[Winchester Hoard]] of gold jewellery from southern England and the [[Great Torc from Snettisham]] in Norfolk, East Anglia, (100 BC) *[[Cordoba Treasure|Cordoba]] and [[Arcillera]] Treasures, two silver Celtic hoards from Spain, (100–20 BC) *[[Lindow Man]] found by accident in a peat bog in Cheshire, England, (1st century AD) *[[Stanwick Iron Age Fortifications|Stanwick]] Hoard of horse and chariot fittings and the [[Meyrick Helmet]], northern England, (1st century AD) *[[Lochar Moss Torc]] and two massive pairs of bronze armlets from [[Muthill]] and [[Strathdon]], Scotland, (50–200 AD) '''Romano-British (43 AD – 410 AD)''' *Tombstone of Roman procurator [[Gaius Julius Alpinus Classicianus]] from London, (1st century AD) *[[Ribchester Helmet|Ribchester]], [[Guisborough Helmet|Guisborough]] and [[Witcham]] helmets once worn by Roman cavalry in Britain, (1st–2nd centuries AD) *Elaborate gold bracelets and ring found near [[Rhayader]], central Wales, (1st–2nd centuries AD) *Bronze heads of the Roman Emperors [[Hadrian]] and [[Claudius]], found in London and Suffolk, (1st–2nd centuries AD) *[[Vindolanda Tablets]], important historical documents found near Hadrian's Wall in Northumberland, (1st–2nd centuries AD) *Wall-paintings and sculptures from the [[Lullingstone Roman villa|Roman Villa]] at Lullingstone, Kent, south east England,1st–4th centuries AD) *[[Capheaton Treasure|Capheaton]] and [[Backworth]] treasures, remnants of two important hoards from northern England, (2nd–3rd centuries AD) *[[Milton Keynes hoards|Stony Stratford Hoard]] of copper headdresses, fibulae and silver votive plaques, central England, (3rd century AD) *Gold jewellery deposited at the site of [[Newgrange]], Ireland, (4th century AD) *[[Thetford Hoard]], late Roman jewellery from eastern England, (4th century AD) '''Early Mediaeval (c. 4th century AD – c. 1000 AD)''' *Part of the [[Asyut Treasure|Asyut]], [[Domagnano Treasure|Domagnano]], [[Artres Treasure|Artres]], [[Sutri Treasure|Sutri]], [[Bergamo Treasure|Bergamo]] and [[Belluno Treasure|Belluno]] Treasures, (4th–7th centuries AD) *[[Lycurgus Cup]], a unique figurative glass cage cup, and the Byzantine [[Archangel ivory]] panel, (4th–6th centuries AD) *The [[Sutton Hoo]] treasure and [[Taplow burial]], with some of the greatest finds from the early Middle Ages in Europe, England, (6th–7th centuries AD) *Two Viking hoards from Norway known as the [[Lilleberge Viking Burial]] and [[Tromsø Burial]] and the [[Cuerdale Hoard]] from England, (7th–10th centuries AD) *Irish reliquaries such as the [[Kells Crozier]] and [[Bell Shrine of St. Cuileáin]], (7th–11th centuries AD) *Early Anglo Saxon [[Franks Casket]], a unique ivory container from northern England, (8th century AD) *A number of important pseudo-penannular brooches including the [[Londesborough Brooch]] and the [[Breadalbane Brooch]], Ireland and Scotland, (8th–9th centuries AD) *Carolingian cut gems known as the [[Lothair Crystal]] and [[Saint-Denis Crystal]], central Europe, (9th century AD) *Anglo-Saxon [[Fuller Brooch|Fuller]] and [[Strickland Brooch|Strickland]] Brooches with their complex, niello-inlaid design, England, (9th century AD) *[[Seax of Beagnoth]], iron sword with long [[Anglo-Saxon runes|Anglo-Saxon Runic]] inscription, London, England, (10th century AD) *The earlier of the [[River Witham sword]]s '''Mediaeval (c. 1000 AD – c. 1500 AD)''' *A number of mediaeval ivory panels including the [[Borradaile Triptych|Borradaile]], [[Wernher Triptych|Wernher]] and [[John Grandisson Triptych|John Grandisson]] Triptychs, (10th–14th centuries AD) *The famous [[Lewis chessmen]] found in the Outer Hebrides, Scotland, (12th century AD) *[[Reliquary of St. Eustace]] from the treasury of Basel Munster, Switzerland, (12th century AD) *The unique [[Warwick Castle]] [[Citole]], an early form of guitar, central England, (1280–1330 AD) *[[Savernake Forest|Savernake]] Horn, [[Olifant (instrument)|elephant ivory horn]] with silver gilt mounts, England and Scotland, (1325–1350 AD) *Asante Jug, mysteriously found at the [[Ashanti Empire|Asante]] Court in the late 19th century, England, (1390–1400 AD) *[[Holy Thorn Reliquary]] bequeathed by Ferdinand de Rothschild as part of the [[Waddesdon Bequest]], Paris, France, (14th century AD) *[[Dunstable Swan Jewel]], a gold and enamel brooch in the form of a swan, England, (14th century AD) *A silver [[Canterbury Astrolabe Quadrant|astrolabe quadrant]] from Canterbury, southeastern England, (14th century AD) *Magnificent cups made from precious metal such as the [[Royal Gold Cup]] and the [[Lacock Cup]], western Europe, (14th–15th centuries AD) *The later of the [[River Witham sword]]s '''Renaissance to Modern (c. 1500 AD – present)''' *The [[The Armada Service|Armada Service]], 26 silver dishes found in Devon, south west England, late 16th to early 17th centuries AD *Early Renaissance ''Lyte Jewel'', presented to Thomas Lyte of [[Lytes Cary]], Somerset by [[James VI and I|King James I]] of England, (1610) *[[Huguenot]] silver from the Peter Wilding bequest, England, (18th century AD) *Pair of so-called ''Cleopatra Vases'' from the [[Chelsea porcelain factory]], London, England, (1763) *Jaspar ware vase known as the ''Pegasus Vase'' made by [[Josiah Wedgwood]], England, (1786) *Two of [[Charles Darwin]]'s [[Ship's chronometer from HMS Beagle|chronometers]] used on the voyage of [[HMS Beagle]], (1795–1805) *The Hull Grundy Gift of [[jewellery]], Europe and North America, (19th century AD) *Oak clock with mother-of-pearl engraving designed by [[Charles Rennie Mackintosh]], (1919) *[[:de:Tee-Extraktkännchen MT 49|Silver tea-infuser]] designed by [[Marianne Brandt]] from the [[Bauhaus]] art school, Germany, (1924) *The ''Rosetta Vase'', earthenware pottery vase designed by the contemporary British artist [[Grayson Perry]], (2011) The many hoards of treasure include those of [[Mildenhall Treasure|Mildenhall]], [[Esquiline Treasure|Esquiline]], [[Carthage Treasure|Carthage]], [[First Cyprus Treasure|First Cyprus]], [[Lampsacus Treasure|Lampsacus]], [[Water Newton Treasure|Water Newton]], [[Hoxne Hoard|Hoxne]], and [[Vale of York Hoard|Vale of York]], (4th–10th centuries AD) <gallery> File:British Museum Olduvai handaxe.jpg|Room 2 – [[Handaxe]], [[Lower Palaeolithic]], [[Olduvai Gorge]], Tanzania, c. 1.2 million years BC File:Sleeping Reindeer 4512630872 d31dcb1207 o.jpg|Room 3 – [[Swimming Reindeer]] carving, France, c. 13,000 years BC<ref>{{cite web|url=http://my.page-flip.co.uk/?userpath=00000013%2F00012513%2F00053413%2F&page=11|title=BM Reindeer|work=page-flip.co.uk|access-date=2018-06-09|archive-date=2020-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200301030041/http://my.page-flip.co.uk/?userpath=00000013%2F00012513%2F00053413%2F&page=11|url-status=dead}}</ref> File:Lovers 9000BC british museum.jpg|Room 2 – [[Ain Sakhri lovers]], from the cave of [[Ain Sakhri]], near [[Bethlehem]], c. 9000 BC<ref>{{cite web|url=https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/pe_prb/p/ain_sakhri_lovers_figurine.aspx|title=British Museum - Ain Sakhri lovers figurine|work=British Museum}}</ref> File:British Museum gold thing 501594 fh000035.jpg|Room 51 – [[Mold cape|Mold gold cape]], North Wales, Bronze Age, c. 1900–1600 BC File:Wandsworth Shield.png|Room 50 - [[Wandsworth Shield]], Iron Age shield boss in La Tène style, England, 2nd century BC File:IronAgeTorcBritishMuseum.JPG|Room 50 - Gold torc found in [[Needwood Forest]], central England, 75 BC File:Roman emperor head.jpg|Room 49 - Bronze head of a Roman Emperor [[Claudius]], from Rendham in Suffolk, eastern England, 1st century AD File:Mosaic2 - plw.jpg|Room 49 – [[Hinton St Mary Mosaic]] with face of Christ in the centre, from Dorset, southern England, 4th century AD File:Corbridge lanx.jpg|Room 49 - [[Corbridge Lanx]], silver tray depicting a shrine to Apollo, northern England, 4th century AD File:British Museum Coleraine Hoard.jpg|Room 41 - Silver objects from the Roman [[Coleraine]] Hoard, Northern Ireland, 4th-5th centuries AD File:Sutton Hoo helmet 2016.png|Room 41 – [[Sutton Hoo helmet]], Anglo-Saxon, England, early 7th century AD File:Virgin and Child BM PE1978-05.02-3.jpg|Room 40 - Ivory statue of [[Virgin and Child]], who is crushing a dragon under her left foot from Paris, France, 1310-1330 AD File:Chaucer Astrolabe BM 1909.6-17.1.jpg|Room 40 - Chaucer [[Astrolabe]], the oldest dated in Europe, 1326 AD File:British Museum Royal Gold Cup.jpg|Room 40 – [[Royal Gold Cup]] or [[Saint Agnes Cup]], made in Paris, France, 1370–80 AD File:Front View of Thorn Reliquary.jpg|Room 45 – [[Holy Thorn Reliquary]], made in Paris, c. 1390s AD File:Ship Clock at British Museum.jpg|Room 38 – [[Mechanical Galleon]] clock, Augsburg, Germany, around 1585 AD File:Carillon Clock with Automata, by Isaac Habrecht - British Museum.jpg|Room 38 - Carillon clock with automata by [[Isaac and Josias Habrecht|Isaac Habrecht]], Switzerland, 1589 AD File:Inside the British Museum, London - DSC04228.JPG|Room 39 - Ornate clock made by [[Thomas Tompion]], England, 1690 AD </gallery> ===Department of Asia=== {{Main article|The British Museum Department of Asia}} [[File:Room 95-6752.JPG|thumb|Room 95 – The Sir [[Sir Percival David, 2nd Baronet|Percival David]] collection of Chinese ceramics]] '''East Asia''' *A large collection of [[Chinese ritual bronzes]], (from c. 1500 BC onwards) *[[Huixian Bronze Hu]], an identical pair of bronze vessels from the [[Zhou dynasty|Eastern Zhou period]], China, (5th century BC) *Japanese antiquities from the [[Kofun period]] excavated by the pioneering archaeologist [[William Gowland]], (3rd–6th centuries AD) *The famous [[Admonitions Scroll]] by Chinese artist [[Gu Kaizhi]], (344–406 AD) *The colossal [[Amitābha Buddha from Hancui]], China, (585 AD) *A set of ceramic [[Tang dynasty tomb figures of Liu Tingxun]], (c.728 AD) *[[Seated Luohan from Yixian]], one from a set of eight surviving statues, China, (907–1125 AD) *A fine assemblage of Buddhist paintings from [[Dunhuang]], western China, collected by the British-Hungarian explorer [[Aurel Stein]], (5th–11th centuries AD) *[[Percival David Foundation of Chinese Art|Pericival David]] collection of Chinese ceramics, (10th–18th centuries AD) *Ivory stand in the form of a seated lion, Chos-'khor-yan-rtse monastery in [[Tibet]], (13th century AD) *Pair of ceramic [[Kakiemon elephants]] from Japan, (17th century AD) *Japanese prints including [[The Great Wave off Kanagawa]], (1829–32) '''South Asia''' *Excavated objects from the [[Indus Valley Civilization|Indus Valley]] sites of [[Mohenjo-daro]], and [[Harappa]], [[Pakistan]], (2500–2000 BC) *Sandstone fragment of a [[Pillars of Ashoka|Pillar of Ashoka]] with [[Brahmi]] inscription from [[Meerut]], [[Uttar Pradesh]], [[India]], (238 BC) *The [[Kulu Vase]] found near a monastery in [[Himachal Pradesh]], one of the earliest examples of figurative art from the sub-continent, northern India, (1st century BC) *[[Taxila copper plate|Copper plate]] from [[Taxila]], with important Kharoshthi inscription, [[Pakistan]], (1st century BC – 1st century AD) *Indo-Scythian sandstone [[Mathura lion capital|Mathura Lion Capital]] and [[Sanchi Yakshi Figure|Bracket figure]] from one of the gateways to the Great Stupa at [[Sanchi]], central India, (1st century AD) *[[Bimaran casket|Bimaran Casket]] and [[Wardak Vase]], reliquaries from ancient stupas in Afghanistan, (1st–2nd centuries AD) *Relic deposits from the stupas at [[Manikyala]], [[Ahin Posh]], [[Sanchi]] and [[Gudivada]], (1st–3rd centuries AD) *[[Seated Buddha from Gandhara]], and other Gandhara objects from [[Kafir Kot]], [[Jamal Garhi]] and [[Takht-i-Bahi]], [[Pakistan]], (1st–3rd centuries AD) *The [[Buddhapad Hoard]] of bronze images from southern India, (6th–8th centuries AD) *Stone statue of Buddha from the [[Sultanganj Buddha|Sultanganj]] hoard, Bihar, eastern India. (7th–8th centuries AD) *[[Statue of Tara]] from Sri Lanka and the [[Thanjavur Shiva]] from Tamil Nadu, southern India, (8th century & 10th century AD) *[[Ambika Statue from Dhar|Statue]] of the [[Ambika (Jainism)|goddess Ambika]] found at [[Dhar]] in central [[India]], (1034 AD) *Sculpture of the two Jain tirthankaras [[Rishabhanatha]] and [[Mahavira]], [[Orissa, India]], 11th–12th century AD '''South-east Asia''' *Earthenware [[tazza (cup)|tazza]] from the [[Phùng Nguyên culture]], northern Vietnam, (2000–1500 BC) *Pottery vessels and sherds from the ancient site of [[Ban Chiang]], Thailand, (10th–1st centuries BC) *Bronze [[Klang Bell|bell]] from Klang, Malaysia, (2nd century BC) *Group of six [[Buddhist]] clay votive plaques found in a cave in Patania, [[Penang]], Malaysia (6th–11th centuries AD) *The famous [[Sambas Treasure]] of buddhist gold and silver figures from west Borneo, Indonesia, (8th–9th centuries AD) *Two stone Buddha heads from the temple at [[Borobodur]] in Java, Indonesia, (9th century AD) *Sandstone [[Champa]] figure of a rampant lion, Vietnam, (11th century AD) *Stone figure representing the upper part of an eleven-headed [[Avalokiteśvara]], Cambodia, (12th century AD) *Bronze figure of a seated Buddha from [[Bagan]], Burma, (12th–13th centuries AD) *Hoard of [[Southern Song dynasty]] ceramic vessels excavated at Pinagbayanan, [[Taysan]] Municipality, Philippines, (12th–13th centuries AD) *Statue of the Goddess Mamaki from [[Candi Jago]], eastern Java, Indonesia, (13th–14th centuries AD) *Inscribed bronze figure of a Buddha from [[Fang District]], part of a large SE Asian collection amassed by the Norwegian explorer [[Carl Bock (explorer)|Carl Bock]], Thailand, (1540 AD) <gallery> File:Periodo degli zhou dell'est, coppia di vasi rituali hu. V sec. ac. 01.JPG|Room 33 - One of the [[hu (vessel)|hu]] from Huixian, China, 5th century BC File:CrystalGoose.JPG|Room 33 - A [[hamsa (bird)|hamsa]] sacred goose vessel made of [[crystal]] from Stupa 32, [[Taxila]], [[Pakistan]], 1st century AD File:Death of the Buddha BM.jpg|Room 33 - Stone sculpture of the death of Buddha, Gandhara, [[Pakistan]], 1st-3rd centuries AD File:BrMus Amravati.jpg|Room 33a - [[Amaravati Sculptures]], southern India, 1st century BC and 3rd century AD File:Ku K'ai-chih 001.jpg|Room 91a - Section of the [[Admonitions Scroll]] by Chinese artist [[Gu Kaizhi]], China, c. 380 AD File:Seated Buddha BM OA1969.7-25.1.jpg|Room 33 - Gilded bronze [[Dhaneswar Khera Buddha image inscription|statue of the Buddha]], Dhaneswar Khera, India, 5th century AD File:Amitabha BM OA 1938.7-15.1.jpg|The [[Amitābha]] Buddha from Hancui on display in the museum's stairwell, China, 6th century AD File:Luóhàn at British Museum.jpg|Room 33 - The [[arhat|luohan]] from Yixian made of glazed stoneware, China, 907-1125 AD File:Goddess Ambika from Dhar.JPG|Sculpture of [[Ambika (Jainism)|Goddess Ambika]] found at [[Dhar]], [[India]], 1034 AD File:Tirthankaras.jpg|Sculpture of the two Jain tirthankaras [[Rishabhanatha]] and [[Mahavira]], [[Orissa, India]], 11th-12th century AD File:British Museum Kang Hou Gui Top.jpg|Room 33 - Western Zhou bronze ritual vessel known as the "[[Kang Hou Gui]]", China, 11th century BC File:Seated Avalokiteshvara BM OA 1985.5-11.1.jpg|Room 33 - A crowned figure of the [[Bodhisattva]] Khasarpana Avalokiteśvara, India, 12th century AD File:British Museum Asia 2 (cropped).jpg|Room 33 - Covered hanging jar with underglaze decoration, Si Satchanalai (Sawankalok), north-central [[Thailand]], 14th-16th centuries AD File:Hu-shaped altar vessel BM 1989.0309.1.jpg|Room 33 - [[Hu (vessel)|Hu]]-shaped altar flower vessel, Ming dynasty, China, 15th -16th centuries AD File:Judge assistant hell BM OA1917.11-16.1 n02.jpg|Room 33 - An assistant to the Judge of Hell, figure from a judgement group, [[Ming dynasty]], China, 16th century AD File:British Museum Asia 41-2.jpg|Room 33 - Statue of Bodhisattva Avalokiteshvara, gilded bronze. [[Nepal]], 16th century AD File:Indischer Maler um 1615 (I) 001.jpg|Portrait of Ibrâhîm 'Âdil Shâh II (1580–1626), [[Mughal Empire]] of India, 1615 AD File:Utagawa Toyoharu (attributed to), Courtesans of the Tamaya House.jpg|Room 90 - Courtesans of the Tamaya House, attributed to Utagawa Toyoharu, screen painting; Japan, [[Edo period]], late 1770s or early 1780s AD File:SFEC BritMus Asia 027.JPG|Room 33 - Statue of [[Buddha]] from Burma, 18th-19th century AD File:Seated.Lama-01-British.Museum.jpg|Room 33 - Figure of seated Lama; of painted and varnished papier-mâché, [[Ladakh]], Tibet, 19th century AD </gallery> ===Department of Africa, Oceania and the Americas=== [[File:Wellcome Trust Gallery + Living & Dying (Room 24).jpg|thumb|upright=1.15|Room 24 – The [[Wellcome Trust]] Gallery of Living and Dying, with [[Hoa Hakananai'a]], a ''[[moai]]'', in the centre]] '''Africa''' [[File:African_throwing_knives.jpg|thumb|left|Room 25 – Collection of African [[Throwing knife|throwing knives]]]] '''Oceania''' '''Americas''' <gallery> File:British Museum otter pipe.jpg|Room 26 - Stone pipe representing an otter from [[Hopewell Culture National Historical Park|Mound City]], Ohio, USA, 200 BC - 400 AD File:British Museum tomb guardian.jpg|Room 2 - Stone tomb guardian, part human part jaguar, from [[San Agustín, Huila|San Agustín]], Colombia, c. 300-600 AD File:Maya maize god statue.jpg|Room 1 - Maya maize god statue from [[Copán]], Honduras, 600-800 AD File:Gold Lime Flasks (poporos) Quimbaya Culture, Colombia AD 600-1100 - British Museum.jpg|Room 24 - Gold Lime Flasks (poporos), [[Quimbaya civilization|Quimbaya Culture]], Colombia, 600-1100 AD File:Maya, lintel 25, da yaxchilan, 725.JPG|Room 27 - Lintel 25 from [[Yaxchilan]], Late Classic, Mexico, 600-900 AD File:Bird pectoral, Popayan, gold alloy, AD900–1600..jpg|Room 24 - Bird pectoral made from gold alloy, [[Popayán]], Colombia, 900-1600 AD File:Hoa Hakananai'a - Moai in the British Museum.jpeg|Room 24 – Rapa Nui statue [[Hoa Hakananai'a]], 1000 AD, [[Wellcome Trust]] Gallery File:Denis Bourez - British Museum, London (8748174360).jpg|Room 27 - [[Double-headed serpent]] turquoise mosaic, Aztec, Mexico, 1400-1500 AD File:Denis Bourez - British Museum, London (8747055335).jpg|Room 27 - Turquoise Mosaic Mask, [[Mixtec]]-[[Aztec]], Mexico, 1400-1500 AD File:Miniature gold llama figurine.jpg|Room 2 - Miniature gold llama figurine, [[Inca]], Peru, about 1500 AD File:Benin Bronzes at the British Museum 1.jpg|Room 25 - Part of the famous collection of Benin brass plaques, [[Nigeria]], 1500-1600 AD File:Benin brass plaque 01.jpg|Room 25 - Detail of one of the [[Benin Empire|Benin]] brass plaques in the museum, Nigeria, 1500-1600 AD File:Idia mask BM Af1910 5-13 1.jpg|Room 25 - [[Benin ivory mask]] of Queen Idia, Nigeria, 16th century AD File:Hawaiian feather helmet, British Museum 3.jpg|Room 24 - Hawaiian feather helmet or [[mahiole]], late 1700s AD File:British museum, totem.JPG|Great Court - Two house frontal [[Kayung totem pole|totem poles]], Haida, British Columbia, Canada, about 1850 AD File:Punu mask BM Af1904 11-22 1.jpg|Room 25 - Mask (wood and pigment); Punu people, [[Gabon]], 19th century AD File:Otobo masquerade.jpg|Room 25 - Otobo masquerade in the Africa Gallery, Nigeria, 20th century AD File:El Anatsui - Man's Cloth.jpg|Room 25 - Modern interpretation of kente cloth from [[Ghana]], late 20th century AD </gallery> ===Department of Coins and Medals=== {{main article|British Museum Department of Coins and Medals}} ===Department of Conservation and Scientific Research=== ===Libraries and archives=== ==British Museum Press== ==Controversy== [[File:Elgin Marbles east pediment.jpg|thumb|right|A few of the [[Elgin Marbles]] (also known as the Parthenon Marbles) from the East [[Pediment]] of the [[Parthenon]] in Athens.]] ===Disputed items in the collection=== *[[Elgin Marbles]] – claimed by [[Greece]] and backed by [[UNESCO]] among others for restitution<ref>{{cite web|url=http://www.parthenonuk.com/article.php?id=79|title=Breal's Silver Cup to be displayed at the New Acropolis Museum for one-year period from September 2012|author=Editor|work=BCRPM|access-date=2018-06-09|archive-date=2007-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070727185209/http://www.parthenonuk.com/article.php?id=79|url-status=dead}}</ref> *[[Benin Bronzes]] – claimed by [[Nigeria]], 30 pieces sold by the British Museum privately to the Nigerian government in the 1950s<ref>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/uk_news/story/0,,675202,00.html| work=The Guardian| location=London| title=British Museum sold precious bronzes| first=Maev| last=Kennedy| date=28 March 2002| accessdate=27 April 2010}}</ref> * Ethiopian [[Tabot]]s – claimed by [[Ethiopia]]<ref name="IndieNov2008">{{cite news|last1=Johnson|first1=Andrew|title=Ethiopia demands stolen crown back|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/ethiopia-demands-stolen-crown-back-1031229.html|accessdate=24 August 2016|work=Independent|date=23 November 2008}}</ref><ref name="Hoffman2006">{{cite book|last1=Hoffman|first1=Barbara T.|title=Art and Cultural Heritage: Law, Policy and Practice|date=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521857642|page=5|url=https://books.google.com/books?id=yvXTcGC5CwQC&lpg=PA540&dq=magdala%20loot&pg=PA5#v=onepage&q=magdala%20loot&f=false}}</ref> * Four stolen drawings ([[Nazi plunder]]) – Compensation paid to Uri Peled for the amount of £175,000 by the British Museum<ref>{{cite news |url=http://www.channel4.com/news/articles/arts_entertainment/art/getting+the+nazi+stolen+art+back/339147 |title=News – Getting the Nazi stolen art back |work=[[Channel 4 News]] |date=27 March 2007 |accessdate=4 July 2010 |archive-date=2009-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090906072159/http://www.channel4.com/news/articles/arts_entertainment/art/getting+the+nazi+stolen+art+back/339147 |url-status=dead }}</ref> * [[Achaemenid]] empire gold and silver artefacts from the [[Oxus Treasure]] – claimed by [[Tajikistan]]<ref>{{Cite news| url=http://arts.guardian.co.uk/art/news/story/0,,2053344,00.html| work=The Guardian| location=London| title=Tajik president calls for return of treasure from British Museum| first=Luke| last=Harding| date=10 April 2007| accessdate=27 April 2010}}</ref> * [[Tasmanian Aborigines|Aboriginal]] human remains – returned to [[Tasmania]] by the British Museum<ref name = "ktixsj"/> * [[Rosetta Stone]] – claimed by [[Egypt]]<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts/3084215.stm| work=BBC News| title=Egypt calls for return of Rosetta Stone| date=21 July 2003| accessdate=27 April 2010}}</ref> * Some 24,000+ scrolls, manuscripts, paintings, scriptures, and relics from the [[Mogao Caves]], including the [[Diamond Sutra]] – claimed by the [[People's Republic of China]]<ref>{{cite journal| last=Larmer| first=Brook| title=Caves of Faith| pages=136–138| work=[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]| date=June 2010| url=http://ngm.nationalgeographic.com/2010/06/dunhuang-caves/larmer-text| accessdate=15 January 2015| archive-date=2010-05-22| archive-url=https://web.archive.org/web/20100522094318/http://ngm.nationalgeographic.com/2010/06/dunhuang-caves/larmer-text| url-status=dead}}</ref> ==Galleries== ;''Building'' <gallery> File:BM, Main Floor Main Entrance Hall ~ South Stairs.6.JPG|Main Staircase, [[Discobolus|Discobolus of Myron]] (the Discus-Thrower) File:British Museum Reading Room Panorama Feb 2006.jpg|[[British Museum Reading Room]] File:British Museum 2010-06-04 B.jpg|Ceiling of the Great Court and the black siltstone obelisks of [[Nectanebo II]], c. 350 BC File:Flickr - Nic's events - British Museum with Cory and Mary, 6 Sep 2007 - 183.jpg|Detail of an [[Ionic order|Ionic]] capital on a pilaster in the Great Court File:England; London - The British Museum, Facade South Front ~ -Main Entrance + West Wing- Colonnade + The Africa Garden.2.jpg|African Garden – created by [[BBC TV]] programme [[Ground Force]] </gallery> ;''Museum Galleries'' ''Department of Ancient Egypt and Sudan'' <gallery> File:BM, AES Egyptian Sculpture (Room 4), View South + Towards Assyrian Sculpture Gallery (Room 6).JPG|Room 4 – Egyptian Sculpture, view towards the Assyrian Transept File:BM, AES Egyptian Sculpture (Room 4), View North.3.JPG|Room 4 File:Egyptian Gallery.JPG|Room 4 </gallery> ''Department of the Middle East'' <gallery> File:BM; RM6 - ANE, Assyrian Sculpture 32 -East (N), Centre Island + North Wall- ~ Assyrian Empire + -Lamassu, Stela's, Statue's, Obelisk's, Relief Panel's & Full Projection.1.jpg|The British Museum, Room 6 – Assyrian Sculpture File:BM; RM8 - ANE, Nimrud Palace Reliefs 75 South + East Wall (S) ~ Central Palace of Tiglath-pileser III (744-727 B.C) + Full Elevation & Viewing South.1.JPG|Room 8 – Pair of [[Lamassu]] from [[Nimrud]] & reliefs from the palace of [[Tiglath-Pileser III]] File:BM; RM7 - ANE, Nimrud Palace Reliefs 1 Northwest Palace of Ashurnasirpal II (883-859 B.C) ~ Full Elevation & Viewing South.JPG|Room 7 – Reliefs from the North-west palace of [[Ashurnasirpal II]], [[Nimrud]] File:BM; ANE - RM 89, Assyrian Reliefs ~ Nineveh.JPG|Room 89 – [[Nimrud]] & Nineveh Palace Reliefs File:BM; ANE - Nineveh, The Royal Lion Hunt (Room 10).JPG|Room 10 – Nineveh, The Royal Lion Hunt </gallery> ''Department of Greece and Rome'' <gallery> File:Parthenon Frieze.JPG|Room 18 – Ancient Greece File:Tomb of Merehi 1.jpg|Room 20a – Tomb of Merehi & Greek Vases, [[Lycia]], 360 BC File:British Museum - Room 85, Roman Portrait Sculpture.JPG|Room 85 – Portrait Sculpture, Roman File:BM; GMR - RM 83, Roman Sculpture.JPG|Room 83 – Roman Sculpture File:Townley Sculptures.JPG|Room 84 – [[Charles Towneley|Towneley]] Roman Sculptures File:SFEC BritMus Roman 022.JPG|Main Staircase – [[Discobolus]], Roman File:The Townley Caryatid (anterior).jpg|Main Staircase – [[Townley Caryatid]], Roman, 140–160 AD </gallery> ===Digital and online=== The museum has a collaboration with the Google Cultural Institute to bring the collection online.<ref name="gci">{{cite web|title=British Museum Online|url=https://www.google.com/culturalinstitute/beta/partner/the-british-museum}}</ref> ;''Exhibitions'' ''Forgotten Empire Exhibition (October 2005 – January 2006)'' <gallery widths="140px" heights="140px" perrow="4"> File:Forgotten Empire Exhibition, (Room 5).1.JPG|Room 5 – Exhibitions Panorama File:The British Museum, Room 5-Persepolis Bas-relief.jpg|Room 5 – The [[Persepolis]] Casts File:BM; ANE - Forgotten Empire Exhibition, (Room 5).3.JPG|Room 5 – Exhibitions Relics File:BM; ANE - Forgotten Empire Exhibition, The Cyrus Cylinder (Room 5).JPG|Room 5 – The [[Cyrus Cylinder]] </gallery> ==Notes== {{noteslist}} ==References== {{Reflist|30em}} ==Further reading== *Anderson, Robert (2005). ''The Great Court and the British Museum''. London: The British Museum Press *Arrowsmith, Rupert Richard. [https://books.google.com/books?id=MIBNXScRj3QC&lpg=PP1&dq=modernism%20and%20the%20museum&pg=PP1 ''Modernism and the Museum: Asian, African and Pacific Art and the London Avant Garde'']. Oxford University Press, 2011, pp.&nbsp;103–164. {{ISBN|978-0-19-959369-9}}. *Arrowsmith, Rupert Richard. [http://muse.jhu.edu/journals/modernism-modernity/summary/v018/18.1.arrowsmith.html "The Transcultural Roots of Modernism: Imagist Poetry, Japanese Visual Culture, and the Western Museum System"], ''[[Modernism/modernity]]'' Volume 18, Number 1, January 2011, pp.&nbsp;27–42. {{ISSN|1071-6068}}. *Caygill, Marjorie (2006). ''The British Museum: 250 Years''. London: The British Museum Press *Caygill, Marjorie (2002). ''The Story of the British Museum''. London: The British Museum Press *Cook, B. F. (2005). ''The Elgin Marbles''. London: The British Museum Press *Esdaile, Arundell (1946) ''[[The British Museum Library: a Short History and Survey]]''. London: Allen & Unwin *Jenkins, Ian (2006). ''Greek Architecture and its Sculpture in The British Museum''. London: The British Museum Press *[[Frank Francis|Francis, Frank]], ed. (1971) ''Treasures of the British Museum''. London: Thames & Hudson (rev. ed., 1975) *Moser, Stephanie (2006). ''Wondrous Curiosities: Ancient Egypt at The British Museum''. Chicago: The University of Chicago Press *Reade, Julian (2004). ''Assyrian Sculpture''. London: The British Museum Press *Reeve, John (2003). ''The British Museum: Visitor's Guide''. London: The British Museum Press *Wilson, David M. (2002). ''The British Museum: a history''. London: The British Museum Press ==External links== {{Commons|British Museum}} * {{official website}} * [http://www.british-history.ac.uk/report.aspx?compid=45210&strquery=museum The British Museum] from ''[[Survey of London|The Survey of London]]'' * [http://www.streetsensation.co.uk/sights/british_museum.htm British Museum elevation] *{{EW charity|1140844|The British Museum Trust Ltd.}} * {{Gutenberg author | id=British+Museum | name=British Museum}} * {{Internet Archive author |sname=British Museum}} {{British Museum}} {{London museums}} {{Department for Culture, Media and Sport}} {{London landmarks}} {{Authority control}} <!-- Please respect alphabetical order --> 0smwuinf73mrh9emavncpijwygyeqz9 0 432459 4681132 4615641 2026-10-29T06:40:58Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681132 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Wolffia arrhiza}} {{taxobox |image = WolffiaArrhiza2.jpg |regnum = [[Plant]]ae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Monocots]] |ordo = [[Alismatales]] |familia = '''Araceae''' |genus = Wolffia |species = arrhiza |authority = ([[L.]]) [[Horkel]] ex [[Wimm.]] |subdivision_ranks = |subdivision = }} '''സ്പോട്ട്ലെസ് വാട്ടർമീൽ, റൂട്ട്ലെസ് ഡക്ക് വീഡ്''' എന്നിവ '''വുൾഫ്ഫിയ അറൈസ'''യുടെ സാധാരണ നാമങ്ങളാണ്. ''[[അരേസീ]] അരാം, പിസ്റ്റിയ തുടങ്ങിയ വാട്ടർ ലൗവിങ് സ്പീഷിസുകൾ'' ഉൾക്കൊളളുന്ന സസ്യകുടുംബത്തിലെ അംഗമാണ് ഇത്. ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ സംവഹനസസ്യമാണിത്''.<ref name="piet">Pietryczuk, A., et al. (2009). [http://www.pjoes.com/index.php?s=abs_id&id=2009180515 The effect of sodium amidotrizoate on the growth and metabolism of ''Wolffia arrhiza'' (L.) Wimm.] ''Polish Journal of Environmental Studies'' 18:5 885-91.</ref><ref name="pan">Pan, S. and S. S. C. Chen. (1979). [http://ejournal.sinica.edu.tw/bbas/content/1979/2/bot202-01.PDF The morphology of ''Wolffia arrhiza'': A scanning electron microscopic study.] ''Bot Bull Academia Sinica'' 20 89-95.</ref><ref name="czer">Czerpak, R., et al. (2004). [http://www.botany.pl/pubs-pdf/Acta%20Societatis%20Botanicorum/2004/4_269275.pdf Biochemical activity of auxins in dependence of their structures in ''Wolffia arrhiza'' (L.) Wimm.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911021110/http://www.botany.pl/pubs-pdf/Acta%20Societatis%20Botanicorum/2004/4_269275.pdf |date=2011-09-11 }} ''Acta Societatis Botanicorum Poloniae'' 73:4 269-75.</ref> [[യൂറോപ്പ്]], [[ആഫ്രിക്ക]], [[ഏഷ്യ]]യുടെ ചില ഭാഗങ്ങൾ'' എന്നിവിടങ്ങളിൽ തദ്ദേശവാസിയായ ഇവ ലോകത്തെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു.<ref>{{GRIN | accessdate = 2 January 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200027354|title=Wolffia arrhiza in Flora of North America @ efloras.org|work=efloras.org}}</ref> കുളം പോലുള്ള ജലസ്രോതസ്സുകളിൽ വളരുന്ന ഇവ ഒരു ജലസസ്യമാണ്. [[സ്റ്റോമാറ്റ]]യുടെ പല സമാന്തര വരികളും കാണപ്പെടുന്നു<ref> Pan, S. and S. S. C. Chen. (1979). The morphology of Wolffia arrhiza: A scanning electron microscopic study. Bot Bull Academia Sinica 20 89-95.</ref>. എന്നാൽ ഇവയ്ക്ക് വേരുകൾ കാണപ്പെടുന്നില്ല. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist|2}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{Commonscat|Wolffia arrhiza}} * [https://web.archive.org/web/20160216230103/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?8328,8340,8341 Jepson Manual Treatment] * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=WOAR2 USDA Plants Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121112175229/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=WOAR2 |date=2012-11-12 }} [[വർഗ്ഗം:ജലസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലെബനോനിലെ സസ്യജാലം]] b6v9gdwo2yesgs8by2v7z027a2w0vf9 0 440003 4681108 4676509 2026-10-29T04:00:08Z Pradeep717 21687 4681108 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Gandharpale Caves}} {{Infobox historic site | name = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ | image = Gandharpale Caves Mahad.jpg | caption = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ | type = | locmapin = India | coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}} | location = | area = | built = | architect = | architecture = | governing_body = ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ }} [[File:Buddha Sculpture in Gandharpale Caves.jpg|thumb|300px|ബുദ്ധശില്പം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] മഹാഡ് പട്ടണത്തിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 31 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ ഒരു ശ്രേണിയാണ് '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ'''. '''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ്‌ ലേണി''' എന്നും ഈ ഗുഹകൾ അറിയപ്പെടുന്നു. [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ (എൻ.എച്ച്. 66) [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് ഇവയുടെ സ്ഥാനം.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}</ref> മഹാഡിൽ നിന്ന് 5 കിലോമീറ്ററും, [[റായ്ഗഡ് കോട്ട|റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ]] നിന്ന് 28 കിലോമീറ്ററും, [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് 62 കിലോമീറ്ററും ആണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം. [[സാവിത്രി നദി|സാവിത്രി]], ഗാന്ധാരി എന്നീ നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്തിന് അടുത്താണ് ഇത്. ==ഐതിഹ്യം, ചരിത്രം== ഐതിഹ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഗാന്ധാർപാലേയിലുള്ള പാണ്ഡവ്‌ലേണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗുഹകൾ [[പാണ്ഡവർ]] അവർക്ക് താമസിക്കുവാനായി ഒരൊറ്റ രാത്രികൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ശിലാഗൃഹങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും പുരാവസ്തു ഗവേഷകരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇവ വിഷ്ണുപാലിത കാംബോജ എന്ന രാജകുമാരന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. <ref>https://www.trawell.in/maharashtra/mahabaleshwar/gandharpale-pale-caves</ref> ക്രിസ്തുവർഷം 150നും 300നും ഇടയിലായിരിക്കണം ഇവ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.<ref>https://www.hindustantimes.com/travel/explore-hidden-buddhist-caves-around-mumbai/story-cPUyZqZvb1HJrtvKPS0ycM.html</ref> ==നിർമ്മിതി== ചില ഗുഹകൾ കുന്നിന്റെ മുകൾഭാഗത്തും മറ്റു ചിലവ താഴെഭാഗത്തുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹീനയാന വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളാണ്. 'ചൈത്യഗൃഹങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രാർത്ഥനാ ഹാളുകളിൽ ചെറിയ സ്തൂപങ്ങൾ കാണാം. വിഹാരങ്ങളിലെ ചുവരുകളിലും തൂണുകളിലും ബുദ്ധന്റെയും ബോധിസത്വന്മാരുടെയും, അവരോടൊപ്പമുള്ള പരിവാരങ്ങളുടെയും ശില്പങ്ങൾ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ഗുഹയുടെ ഭിത്തിയിൽ [[ബ്രാഹ്മി ലിപി|ബ്രാഹ്മി]] ലിപിയിലുള്ള ഒരു ശിലാലിഖിതവുമുണ്ട്. ഈ ഗുഹകൾക്ക് സമീപം ജലസംഭരണികളും മുറികളും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും കാണാൻ സാധിക്കും. ==പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹകൾ== *ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ഗുഹയിലെ പ്രധാന ശില്പത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമയോടൊപ്പം ഒരു ചക്രവും, അതിനു താഴെയായി മാനുകളുടെ രൂപങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. *ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു. *ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു. *ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരിക്കുന്നു. == ചിത്രശാല == <gallery> Entry gate to Gandharpale Caves.jpg|പ്രവേശനകവാടം Stairway to Gandharpale Caves.jpg|ഗുഹകളിലേക്കുള്ള കൽപ്പടവുകൾ Info Board of Gandharpale Caves.jpg|വിവരണഫലകം Stupa outside Gandharpale Caves.jpg|പ്രവേശനകവാടത്തിനു സമീപമുള്ള സ്തൂപം Cave 9 Gandharpale Caves.jpg|ഒമ്പതാം നമ്പർ ഗുഹ Cave 13 Gandharpale Caves.jpg|പതിമൂന്നാം നമ്പർ ഗുഹ പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|ബ്രാഹ്മി ഭാഷയിലെ ശിലാലിഖിതം </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]] qv5qq72knvw64s18x437vo2fpo6hf8f 0 441300 4681016 3987608 2026-10-28T15:11:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681016 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lysimachia thyrsiflora}} {{Speciesbox |image = Lysimachia thyrsiflora kz.jpg |genus = Lysimachia |species = thyrsiflora |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Lysimachusa thyrsiflora'' <small>(L.) Pohl</small> *''Naumburgia guttata'' <small>Moench</small> *''Naumburgia thyrsiflora'' <small>(L.) Duby</small> *''Naumburgia thyrsiflora'' <small>(L.) Rchb.</small> *''Nummularia thyrsiflora'' <small>(L.) Kuntze</small> }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2492247 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=25 June 2015 |archive-date=2019-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221152925/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2492247 |url-status=dead }}</ref> }} '''ടഫഡ് ലൂസ്സ്ട്രൈഫ്''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''ലൈസിമചിയ തൈർസിഫ്ലോറ''' [[ലൈസിമചിയ]] എന്ന ജനുസിൽ പെട്ട ഒരു സസ്യമാണ്. [[യുറേഷ്യ]], [[വടക്കേ അമേരിക്ക]] തുടങ്ങിയ വടക്കൻ ഉത്തര അർദ്ധഗോളത്തിന്റെ വലിയ ഭാഗങ്ങളിലെ തദ്ദേശവാസിയാണ്. പലപ്പോഴും [[ചതുപ്പുകൾ]], തടാകങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ, അരുവികൾ എന്നിവയ്ക്കരികിൽ വളരുന്നു. 80 സെന്റീമീറ്റർ വരെ ഉയരമുള്ള വാർഷിക സസ്യമാണിത്. മഞ്ഞനിറമുള്ള പൂക്കളും, ചിലപ്പോൾ [[പർപ്പിൾ]] നിറമുള്ള കുത്തുകളുള്ള പൂക്കളും ഉണ്ടാകുന്നു. ഇത് പർപ്പിൾ ലൂസ്സ്ട്രൈഫ് എന്ന് ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആകാം. ടഫഡ് ലൂസ്സ്ട്രൈഫ് ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദ്ദത്തെ ചെറുക്കുന്നതിന് [[ഏഷ്യ]]യിൽ ഔഷധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} {{commons category}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == *[https://web.archive.org/web/20160401141310/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6393,6418,6420 Jepson Manual Treatment] {{Taxonbar|from=Q158347}} [[വർഗ്ഗം:ലൈസിമചിയ]] [[വർഗ്ഗം:സപുഷ്പികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ സസ്യജാലം]] [[വർഗ്ഗം:കാൾ ലിനേയസ് നാമകരണം ചെയ്തവ]] [[വർഗ്ഗം:കാനഡയിലെ സസ്യജാലം]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ സസ്യജാലങ്ങൾ]] 5dqovqw4b1jfvi9igqtn4971n1c9k4h 0 441306 4681019 4076219 2026-10-28T15:12:45Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681019 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lysimachia nummularia}} {{Speciesbox |image = Lysimachia nummularia0.jpg |image2 = Lysimachia nummularia1.jpg |genus = Lysimachia |species = nummularia |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} '''ലൈസിമചിയ നമ്മുലേറിയ'''(syn. Lysimachia zawadzkii Wiesner) [[പ്രിമുലേസീ]] എന്ന കുടുംബത്തിലെ സപുഷ്പികളുടെ ഒരു ഇനം ആണ്. '''ക്രീപ്പിംഗ് ജെന്നി, മണിവർട്ട്, ഹെർബ് റ്റുപെൻസ്, റ്റുപെന്നി ഗ്രാസ്സ്''' എന്നിവ ഇതിന്റെ സാധാരണ പേരുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mobot.org/gardeninghelp/plantfinder/Plant.asp?code=T120 |title=Lysimachia nummularia 'Aurea' |access-date=2018-09-14 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629014519/http://www.mobot.org/gardeninghelp/plantfinder/Plant.asp?code=T120 |url-status=dead }}</ref>ലാറ്റിനിൻ നമ്മുലേറിയ എന്നാൽ "like a coin" എന്നാണർത്ഥമാക്കുന്നത്.<ref name=RHSLG>{{cite book|last=Harrison|first=Lorraine|title=RHS Latin for gardeners|url=https://archive.org/details/rhslatinforgarde0000harr|year=2012|publisher=Mitchell Beazley|location=United Kingdom|isbn=9781845337315|pages=224}}</ref>പൂക്കളുടെ ആകൃതിയും നിറവും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് തന്നെ "moneywort", എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഇതും നാണയങ്ങളെ പരാമർശിക്കുന്നു. [[കൾട്ടിവർ]] ഓറിയ' <ref>{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Lysimachia nummularia'' 'Aurea'|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=1213|accessdate=22 May 2013}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (ഗോൾഡൻ ക്രീപ്പിങ് ജെന്നി) മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള ഇലകൾ ഉള്ള ഇനമാണ്. ഈ ഇനം [[റോയൽ ഹോർട്ടിക്കൽ കൾച്ചറൽ സൊസൈറ്റി]]യുടെ [[ഗാർഡൻ മെറിറ്റ് അവാർഡ്]] നേടിയിരുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{Commonscat|Lysimachia nummularia}} *[https://web.archive.org/web/20190917145558/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6393,6418,6419 Jepson Manual Treatment (invasive species)] *[http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Lysimachia+nummularia U.C. Photos gallery] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലൈസിമചിയ]] [[വർഗ്ഗം:യൂഡികോട്സ്]] [[വർഗ്ഗം:പ്രിമുലേസീ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ സസ്യജാലം]] [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] bl9ep74o3uf8szvlj5uagdx2zndfbc7 0 465383 4681177 4591602 2026-10-29T10:27:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681177 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Shivani Bhai | image = shivani in vidiyal kaaranam.jpg | caption = Shivani in ''Vidiyal Kaaranam'' | birth_date = <!-- DO NOT MODIFY THIS. IF YOU FEEL THAT HER D.O.B IS INCORRECT, PLEASE PROCEED TO THE DISCUSSIONS PAGE AND EXPLAIN YOUR POINT. ANY CHANGES WITHOUT EXPLANATION WILL BE CONSIDERED VANDALISM --> | birth_place = [[Trivandrum]], [[Kerala]], India | occupation = Actress, model, television presenter | imagesize = | spouse = [[Prasanth Parameswaran]] (2011–present) | yearsactive = 2007–present }}'''ശിവാനി ഭായ്''' (ജനനം: മേയ് 26) മലയാളം, തെലുങ്ക്, തമിഴ് എന്നീ ഭാഷകളിലെ സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിയും മോഡലും അവതാരികയുമാണ്. ==സീരിയലുകൾ == * കനൽപ്പൂവ്/ വെളുത്ത കത്രീന * സമ്മർ ഇൻ അമേരിക്ക * വിക്രമാദിത്യൻ * ഡയൽ 100 ദി പോലീസ് സ്റ്റോറി * കാണാകണ്മണി * തലമ്പ്രലൂ (തെലുങ്ക് സീരിയൽ) ==സിനിമകൾ == ; മലയാളം * ഗുരു 1997 * ബാബകല്യാണി 2006 * ബുള്ളറ്റ് 2008 * അണ്ണൻ തമ്പി 2008 * രഹസ്യ പോലീസ് 2009 * ചൈന ടൌൺ 2011 * യക്ഷിയും ഞാനും 2011 * സ്വപ്നമാളിക 2011 * കണ്ണീരും മധുരം 2012 * മൈഥിലി വീണ്ടും വരുന്നു 2017 * നിലവാറിയാതെ 2017 * ഐസക്കിന്റെ കഥകൾ 2019 * ഒരു പാര കല്യാണം 2023 * ഡി ൻ എ 2024 * എന്നും * സുഖഷേട്ടന് പെണ്ണ് കിട്ടീല്ല ; തമിഴ് * നാങ്ക 2012 * ആനന്ദം ആരംഭം 2012 == ജീവിതരേഖ == അറ്റ്ലസ് ജ്വല്ലറിയുടെ പരസ്യത്തിലൂടെ ക്യാമറയെ ആദ്യമായി അഭിമുഖീകരിച്ച ശിവാനി [[മമ്മൂട്ടി|മമ്മൂട്ടിയുടെ]] സഹോദരിയുടെ വേഷത്തിൽ [[അണ്ണൻ തമ്പി]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സിനിമയിലേയ്ക്ക് അരങ്ങേറ്റം നടത്തി.<ref>{{cite web|url=http://www.keralamax.com/news2/fulldetail.php?t=10016|title=Annan Thampi|accessdate=2010-07-22|date=|publisher=Keralamax.com|archive-date=2011-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713144220/http://www.keralamax.com/news2/fulldetail.php?t=10016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.my-kerala.com/movies/labels/Annan-Thampi.shtml|title=Archived copy|accessdate=2010-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080516014243/http://www.my-kerala.com/movies/labels/Annan-Thampi.shtml|archivedate=2008-05-16|url-status=dead|df=}}</ref> 2009 ൽ തന്റെ മൂന്നാമത്തെ മലയാള ചിത്രമായ രഹസ്യ പോലീസിൽ [[ജയറാം|ജയറാമിൻറെ]] നായികയായി അഭിനയിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.zonkerala.com/blog/tag/shivani/|title=Shivani|accessdate=2010-07-22|date=|publisher=Zonkerala.com|archive-date=2010-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902045405/http://www.zonkerala.com/blog/tag/shivani/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cinepicks.com/malayalam/gallery/rahasya-police/ayilya-samvrutha-mangala-sivani.html|title=Malayalam Movie Gallery : Rahasya-police Photos : Ayilya, Samvrutha, Mangala, Sivani|accessdate=2010-07-22|date=|publisher=Cinepicks.com|archive-date=2009-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20091211155935/http://www.cinepicks.com/malayalam/gallery/rahasya-police/ayilya-samvrutha-mangala-sivani.html|url-status=dead}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ യാതൊരു ചലനങ്ങളുമുണ്ടാക്കിയില്ലെങ്കിലും ഭാഗ്യവശാൽ ശിവാനി എന്ന നടി ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ ചിത്രം [[സുരേഷ് ഗോപി|സുരേഷ് ഗോപിയോടൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ബുള്ളറ്റ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://cinespot.net/gallery/v/Movies/Malayalam/Bullet/Sivani+Bai_Manraj.JPG.html|title=Sivani Bai,Manraj|accessdate=2010-07-22|date=|publisher=Cinespot.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20100113203250/http://www.cinespot.net/gallery/v/Movies/Malayalam/Bullet/Sivani+Bai_Manraj.JPG.html|archive-date=2010-01-13|url-status=dead}}</ref> ചിത്രത്തിലെ രണ്ടാം നായികയായ വർഷയുടെ വേഷത്തിലാണ് ശിവാനി അഭിനയിച്ചത്. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ നടിമാർ]] qpwe3ip6f9cabxbqjhswfiz3ordg6gr 0 467990 4681121 4588201 2026-10-29T05:54:04Z ~2026-57890-62 224716 /* സിനിമകൾ */ 4681121 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Gayathri Raguram}} {{Infobox person | name = ഗായത്രി രഘുറാം | image = Gayathri_Raguram.jpg | caption = | birth_date = 23 ഏപ്രിൽ 1984 (വയസ്സ്‌ 34) | birth_place = ചെന്നൈ | occupation = നൃത്തസംവിധാനം, നടി | image_size = | partner(s) = | years_active = 2002–ഇപ്പോൾ വരെ }} [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|തെന്നിന്ത്യൻ]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു നടിയും നൃത്ത സംവിധായകയുമാ‍ണ് '''ഗായത്രി രഘുറാം'''. പ്രശസ്ത നൃത്ത സംവിധായകനായ രഘുറാമിന്റെ മകളായ ഗായത്രി 2002 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ചാർളി ചാപ്ലിൻ'' എന്ന [[തമിഴ്]] ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. അതിനുശേഷം 2008 ൽ ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ നൃത്തസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ചു. == തൊഴിൽ ജീവിതം == ഗായത്രി രഘുറാം പതിനാലാം വയസ്സിൽ അഭിനയജീവിതം ആരംഭിച്ചു.<ref name="ga2">{{Cite web|url=http://silverscreen.in/features/gayathri-raguram-interview-dancing-beat/#|title=Archived copy|access-date=8 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713041425/http://silverscreen.in/features/gayathri-raguram-interview-dancing-beat/#|archive-date=13 July 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> തന്റെ കരിയറിലെ ആദ്യനാളുകളിൽ [[ഗായത്രി ജയരാമൻ]] എന്ന മറ്റൊരു അഭിനേത്രിയുടെ പേരിൽ സാമ്യമുള്ളതുകൊണ്ട് ആശയക്കുഴപ്പം ഒഴിവാക്കാൻ അവളുടെ പൂർണ്ണനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നതിൽ അവൾ നിർബന്ധം പ്രകടിപ്പിച്ചു.<ref>{{cite news|author=|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-19/news-interviews/28198108_1_identity-crisis-film-career-prabhu-dheva|title=The name is 'Gayathri Raghuram'|newspaper=[[The Times of India]]|date=2009-07-19|accessdate=2013-08-17|archive-date=2013-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130216021456/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-19/news-interviews/28198108_1_identity-crisis-film-career-prabhu-dheva|url-status=dead}}</ref> 2002 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ശക്തി ചിദംബരം|ശക്തി ചിദംബരത്തിന്റെ]] കോമഡി നാടക ചിത്രമായ ചാർലി ചാപ്ലിനിൽ, [[പ്രഭുദേവ|പ്രഭുദേവയുടെയും]] [[പ്രഭു (നടൻ)|പ്രഭുവിന്റെയും]] [[അഭിരാമി|അഭിരാമിയുടെയും]] സാന്നിധ്യത്തിൽ ഗായത്രി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. ഗായത്രി ജയറാമൻ ഈ പ്രൊജക്റ്റിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയതിനുശേഷമാണ് ഗായത്രി രഘുറാം ഈ സിനിമയിൽ വരുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilguardian.com/tg155/culture.htm|title=Arts & Culture|accessdate=2012-08-05|date=2002-04-03|website=Tamilguardian.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131022213751/http://www.tamilguardian.com/tg155/culture.htm|archivedate=22 October 2013|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ഈ ചിത്രം ഒരു വാണിജ്യ വിജയമായിരുന്നു. [[ദി ഹിന്ദു]] "നൃത്തത്തിൽ പുതിയ നായികയുടെ വൈദഗ്ദ്ധ്യം പ്രത്യേകിച്ചും ശ്രദ്ധേയമാണ്" എന്നാണ് പ്രതികരിച്ചത്. 2002 ൽ മൂന്ന് ചിത്രങ്ങളിൽ ഗായത്രി അഭിനയിച്ചു. നൃത്ത സംവിധായകനായ സുന്ദരം സംവിധാനം ചെയ്ത കന്നഡ ചിത്രം ''മനസെല്ല നീനെയും'', തമിഴ് ചിത്രമായ സ്റ്റൈലും, [[പൃഥ്വിരാജ്]] നായകനായി 2002 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[നക്ഷത്രക്കണ്ണുള്ള രാജകുമാരൻ അവനുണ്ടൊരു രാജകുമാരി]] എന്ന ചിത്രത്തിലും ഗായത്രി അഭിനയിച്ചു. 2008 ൽ ജയം കൊണ്ടൻ (2008), പോ സോല പൊറാം (2008) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെയാണ് ഗായത്രി ചലച്ചിത്ര രംഗത്ത് നൃത്ത സംവിധായകനായി തിരിച്ചെത്തി. മദ്രാസപ്പട്ടണം (2010), [[ദൈവതിരുമകൾ]] (2013), [[ഒസ്തി (തമിഴ് ചലച്ചിത്രം)|ഒസ്തി]] (2011), അഞ്ജാൻ (2014) തുടങ്ങിയ വലിയ ബജറ്റ് പ്രൊഡക്ഷൻ ചിത്രങ്ങളിലും പിന്നീട് പ്രവർത്തിച്ചു. ക്രൈം ത്രില്ലറായ [[Kanthaswamy|കാന്തസ്വാമി]] (2009), തമിഴ് പദം (2010) എന്നിവയിലെ അവളുടെ പ്രകടനത്തിനു മികച്ച വിമർശന പ്രതികരണങ്ങൾ ലഭിച്ചു. 2014-ൽ 100 ​​ചിത്രങ്ങളിൽ നൃത്ത സംവിധാനം ഗായത്രി നിർവഹിച്ചു.<ref name="ga2" /> ഗായത്രിയുടെ സുഹൃത്തായ [[ഐശ്വര്യ ആർ. ധനുഷ്|ഐശ്വര്യ ധനുഷിന്റെ]] നിർബന്ധപൂർവ്വമായ നിർദ്ദേശിച്ചതോടെയാണ് ''വയ് രാജ വായ്'' (2015) എന്ന ചിത്രത്തിൽ നായകനായ [[Gautham Karthik|ഗൗതം കാർത്തികിന്റെ]] സഹോദരിയുടെ വേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ചു.<ref name="ga2" /> സംവിധായകനായ ബാലായുടെ ഗ്രാമീണ ചിത്രമായ ''താറായ് താപറ്റായി'' (2016) എന്ന ചിത്രത്തിൽ അതിഥി താരമായി അഭിനയിച്ചു. അതിൽ [[കരകാട്ടം|കരകാട്ടത്തെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഗാനത്തിൽ അവൾ ഫീച്ചർ ചെയ്യപ്പെട്ടു. 2012 ൽ ഒരു സിനിമ സംവിധാനം ചെയ്യാനുള്ള തന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചതിനു ശേഷം, 2016 ൽ ''യാദുമഗി നിന്ധ്രായ്'' എന്ന ആദ്യ ചിത്രത്തിന്റെ ജോലികൾ തുടങ്ങി.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/gayathri-raghuram-turns-director-tamil-news-78299|title=Gayathri Raghuram turns director - Tamil Movie News|access-date=18 July 2018|website=IndiaGlitz.com|archive-date=2018-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719054224/https://www.indiaglitz.com/gayathri-raghuram-turns-director-tamil-news-78299|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/041216/gayathri-raghuram-turns-director.html|title=Gayathri Raghuram turns director|access-date=18 July 2018|date=4 December 2016|website=Deccanchronicle.com}}</ref> 2017 ൽ [[കമൽ ഹാസൻ|കമല ഹാസൻ]] അവതരിപ്പിച്ച തമിഴ് റിയാലിറ്റി ഷോയായ ''ബിഗ് ബോസിൽ'' ഒരു മത്സരാർത്ഥിയായി പങ്കെടുത്തിരുന്നു ഗായത്രി. ഈ പരിപാടിയിലെ പ്രകടനത്തിനു ശേഷം ഗായത്രി നൃത്ത പരിപാടിയിൽ തിരിച്ചെത്തി. ഒരു ടെലിവിഷൻ പരിപാടിയായ ''ശ്രീമതി ചിന്നത്തറായിൽ'' ഒരു ജഡ്ജിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/so-where-are-the-bigg-boss-contestants-of-season-1-now/articleshow/64529928.cms</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == നൃത്ത സംവിധായകനായ രഘുറാം - ഗിരിജ രഘുറാം ദമ്പതികളുടെ രണ്ടാം മകളായി ഗായത്രി ജനിച്ചു.<ref name="india">{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/events/11089.html|title=Tamil Cinema News - Tamil Movie Reviews - Tamil Movie Trailers - IndiaGlitz Tamil|access-date=18 July 2018|website=Indiaglitz.com|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203003630/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/events/11089.html|url-status=dead}}</ref> അവളുടെ മൂത്ത സഹോദരിയായ സുജ ഒരു പ്രമുഖ നർത്തകയാണ്. കൂടാതെ മുൻപ് ഒരു അഭിനേതാവായി ചിതത്തിൽ അഭിനയിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://film.rrfedu.com/california/suja_india/|title=Suja Manoj - Film Connection Students|access-date=18 July 2018|website=Film.rrfedu.com}}</ref> 2015 നവംബറിൽ [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ]] കലാ സെക്രട്ടറിയായി ഗായത്രി [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്ടിൽ]] നിയമിതയായി. മുൻപ് ബിജെപി പ്രസിഡന്റ് [[അമിത് ഷാ|അമിത് ഷായുടെ]] സാന്നിധ്യത്തിൽ 2014 ൽ പാർട്ടിയിൽ ചേർന്നിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/gayathri-raghuram/article7921405.ece|title=Gayathri Raghuram|access-date=18 July 2018|date=27 November 2015|website=Thehindu.com}}</ref> 2018 ൽ വിശ്വാസമില്ലാത്ത [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ യുവതീപ്രവേശം|സ്ത്രീകൾ ശബരിമലയിൽ]] എത്തുന്നതിനെതിരെ വിമർശനവുമായി ഗായത്രി ട്വിറ്റർ അക്കൗണ്ടിലൂടെയാണ് നിലപാട് വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.eastcoastdaily.com/2018/12/26/actress-gayathri-raguram-comments-on-sabarimala-issue.html|title=ശബരിമല സ്ത്രീ പ്രവേശന വിഷയത്തിൽ|access-date=|last=|first=|date=|website=eastcoastdaily.com|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == സിനിമകൾ == ; അഭിനേത്രി {| class="wikitable sortable" !വർഷം !സിനിമ !വേഷം !ഭാഷ !കുറിപ്പുകൾ |- | rowspan="4" |2002 |''ചാർളി ചാപ്ലിൻ'' |സൂസി |[[തമിഴ്]] | |- |''Manasella Neene'' |രേണുക |[[കന്നഡ]] | |- |''[[നക്ഷത്രക്കണ്ണുള്ള രാജകുമാരൻ അവനുണ്ടൊരു രാജകുമാരി]]'' |അശ്വതി |[[മലയാളം|Malayalam]] | |- |സ്റ്റൈൽ |വിജി |തമിഴ് | |- | rowspan="4" |2003 |''Maa Bapu Bommaku Pellanta'' |Mohana |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുഗു]] | |- |''Parasuram'' |മീന |തമിഴ് | |- |''Whistle'' |അഞ്ജലി |തമിഴ് | |- |''Vikadan'' |ഗൗരി |തമിഴ് | |- |2011 |''Vaanam'' |സ്വന്തം |തമിഴ് |"ഞാൻ ആരാണെ?" എന്ന ഗാനത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രദർശനം |- | rowspan="2" |2012 |''Kadhalil Sodhappuvadhu Yeppadi'' | rowspan="2" |ഫിറ്റ്നസ് പരിശീലക |തമിഴ് |ഗാനത്തിൽ |- |''Love Failure'' |തെലുഗു |ഗാനത്തിൽ |- | rowspan="2" |2015 |''Vai Raja Vai'' |ഗായത്രി |തമിഴ് | |- |''Idhu Enna Maayam'' |സ്വന്തം |തമിഴ് |ഇരിക്ക്കിയി എന്ന ഗാനത്തിൽ |- |2016 |''Tharai Thappattai'' |സ്വന്തം |തമിഴ് |അതിഥി താരം |} ; സംവിധായക * ''യാദുമഗി നിന്ധ്രായ്'' (2016) ; ടെലിവിഷൻ * ''ഒടി വിളയാടു പാപ്പാ'' (2016) - ജഡ്‌ജി * ബിഗ്ഗ് ബോസ്സ് (2017) - മത്സരാർത്ഥി * ''ശ്രീമതി ചിന്നത്തറായ്'' (2017) - ജഡ്‌ജി * ''Divided'' (2018) - മത്സരാർത്ഥി * ''ബിഗ്ഗ് ബോസ്സ്'' (2018) - അതിഥി == അവലംബങ്ങൾ == <references responsive></references> == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{IMDb name|1690484}} [[വർഗ്ഗം:1983-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംവിധായികമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] cl4kra3870rl60vxgr2956kgtmnqdr3 0 481807 4681047 4077188 2026-10-28T17:53:57Z DogandPerson85910 210821 English: changed logo to match en wikipedia 4681047 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|LG Electronics}} {{Infobox company | name = '''എൽജി ഇലക്ട്രോണിക്സ്''' | type = [[Public company|Public]] | logo = [[File:LG_Electronics_Logo_(modern).svg|230px|LG Electronics logo]] | image = | image_caption = എൽജി ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ് ആസ്ഥാനമായ സോളിലെ യൗയ്‌ഡോ-ഡോങ്ങിലെ എൽജി ട്വിൻ ടവറുകൾ | caption = | traded_as = {{kse|066570}}<br>{{lse|LGLD}} | genre = | foundation = {{start date and age|df=yes|1958|10}} (as [[GoldStar]])<br />January 1995 (as LG Electronics)<br />(Reincorporated in 2002) | founder = Koo In-hwoi (The original GoldStar) | location = [[Yeouido-dong]], Seoul, South Korea | area_served = Worldwide | key_people = Cho Seong-jin<br>{{small|(Vice chairman and CEO)}}<br>Jung Do-hyun<br>{{small|(President and CFO)}}<br>Il-Pyung Park {{small|(CTO)}} | industry = {{nowrap|[[Consumer electronics]]<br />[[Home appliances]]}} | products = ''[[LG Electronics#Products|See products listing]]'' | revenue = {{gain}} {{KRW|61.39&nbsp;trillion|link=yes}} (2017)<ref name="10K">{{cite news|date=22 July 2013|url=http://www.lg.com/global/investor-relations/financial-info|title=Lg Financial Statements|publisher=LG Electronics|accessdate=26 December 2013}}</ref> | operating_income = {{gain}} {{KRW|2.46 trillion}} (2017)<ref name=10K /> | net_income = {{gain}} {{KRW|1.86 trillion}} (2017)<ref name=10K /> | assets = {{gain}} {{KRW|37.85 trillion}} (2017)<ref name=10K /> | equity = {{gain}} {{KRW|13.35 trillion}} (2017)<ref name=10K /> | num_employees = 75,000+ (2016)<ref name=10K/> | parent = [[LG Corporation]] | owner = | homepage = {{URL|lg.com}} | dissolved = | footnotes = }} [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|ദക്ഷിണ കൊറിയയിലെ]] [[സോൾ|സോളിലെ]] യെവിഡോ-ഡോങ് ആസ്ഥാനമായ ദക്ഷിണ കൊറിയൻ [[ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ|മൾട്ടിനാഷണൽ]] ഇലക്ട്രോണിക്സ് കമ്പനിയാണ് എൽജി ഇലക്ട്രോണിക്സ്.എൽജിയുടെ ആപ്തവാക്യം "ലൈഫ് ഈസ്‌ ഗുഡ് " എന്നാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://www.lgnewsroom.com/about-lg-electronics/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-16 |archive-date=2019-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003052223/http://www.lgnewsroom.com/about-lg-electronics/ |url-status=dead }}</ref> എൽജി ഇലക്ട്രോണിക്സ് ദക്ഷിണ കൊറിയയിലെ നാലാമത്തെ വലിയ കമ്പനിയാണ്. 2014 ൽ ആഗോള വിൽപ്പന 55.91 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തി (.0 59.04 ട്രില്യൺ), എൽജിയിൽ നാല് ബിസിനസ് യൂണിറ്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു: ഹോം എന്റർടൈൻമെന്റ്, മൊബൈൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്, ഹോം അപ്ലയൻസസ്, എയർ സൊല്യൂഷൻസ് എന്നിവയാണവ. 2008 മുതൽ എൽജി ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലോകത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ എൽസിഡി ടെലിവിഷൻ നിർമ്മാതാവായി തുടരുന്നു. ലോകത്താകമാനം 128 പ്ലാന്റുകൾ ഉള്ള ഈ കമ്പനിയിൽ 83,000 ആൾക്കാർ ജോലി ചെയ്യുന്നു. <ref>http://www.lgcorp.com/about/history/1</ref> == ചരിത്രം == കൊറിയൻ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിനുശേഷം രാജ്യത്തിനാവശ്യമായ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ഉപകരണങ്ങളും, വീട്ടുപകരണങ്ങളും നിർമ്മിക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയാണ് 1958 ൽ എൽജി ഇലക്ട്രോണിക്സ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്. ദക്ഷിണ കൊറിയയുടെ ആദ്യ റേഡിയോകൾ, ടിവികൾ, റഫ്രിജറേറ്ററുകൾ, വാഷിംഗ് മെഷീനുകൾ, എയർകണ്ടീഷണറുകൾ എന്നിവ കമ്പനി നിർമ്മിച്ചു. എൽ‌ജി ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നായിരുന്ന ഗോൾഡ്സ്റ്റാർ, മറ്റൊരു സഹോദര കമ്പനിയായ ലക്-ഹുയി ("ലക്കി" എന്ന് ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു)യുമായി ലയിച്ചു. പിന്നീട് കമ്പനിയുടെ പേര് ലക്കി-ഗോൾഡ്സ്റ്റാർ എന്നും 1995 ഫെബ്രുവരി 28 ന് എൽജി ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നും ആയിമാറി. <ref>https://www.ukessays.com/essays/marketing/the-history-of-lg-electronics-marketing-essay.php</ref> == പ്രവർത്തന മേഖലകൾ == * വീട്ടുപകരണങ്ങൾ * വിനോദം * മൊബൈൽ ആശയവിനിമയങ്ങൾ * ശീതീകരണ സംവിധാനങ്ങൾ * വാഹന ഘടകങ്ങൾ == ആപ്തവാക്യം == "Life's Good" (2004–മുതൽ) == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇലക്ട്രോണിക്സ് കമ്പനികൾ]] 58xwt1zqhpbxupv0ossput6npcz9ruy 3 487585 4681088 3240682 2026-10-29T01:33:47Z Mfield 212183 Mfield എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ChinnaYarasala Harijanawada]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ThisisSK]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/ChinnaYarasala Harijanawada|ChinnaYarasala Harijanawada]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/ThisisSK|ThisisSK]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 3240682 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: ChinnaYarasala Harijanawada | ChinnaYarasala Harijanawada | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:02, 8 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) ==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit&section=1 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) </div> </div> </div> h40jcy2v195qevbglusgc5uhkkuivtr 0 497471 4681154 3273748 2026-10-29T08:26:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681154 wikitext text/x-wiki {{PU|Wollemia}} {{Speciesbox | fossil_range = <br/>[[Jurassic]] to recent {{Fossil range|200|0}} | image = WollemiaNobilisPineKiefer.jpg | image_caption =മോഷണത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കാനായി ഒരു ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗാർഡനിലെ ഉരുക്ക് കൂട്ടിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. | status = CR | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{Cite iucn | author = Thomas, P. | title = ''Wollemia nobilis'' | volume = 2011 | page = e.T34926A9898196 | date = 2011 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T34926A9898196.en }}</ref> | genus = Wollemia | parent_authority = W.G.Jones, K.D.Hill & J.M.Allen | species = nobilis | authority = W.G.Jones, K.D.Hill & J.M.Allen, 1995 }} [[Araucariaceae|അറൗകാരിയേസി]] കുടുംബത്തിലെ [[Pinophyta|പിനോഫൈറ്റ വൃക്ഷത്തിന്റെ]] ഒരു ജനുസ്സാണ് '''വോളമൈ'''. [[New South Wales|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ]] [[Wollemi National Park|വോളമൈ നാഷണൽ പാർക്കിലെ]] മിതശീതോഷ്ണ മഴക്കാടുകളിൽ 1994-ൽ ഇതിന്റെ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഇനമായ '''''വോളമൈ നോബിലിസ്''''' കണ്ടെത്തുന്നതുവരെ ഫോസിൽ രേഖകളിലൂടെ മാത്രമേ ഇവ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നുള്ളൂ. [[Sydney|സിഡ്‌നിയുടെ]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് 150 കിലോമീറ്റർ (93 മൈൽ) അകലെ വീതികുറഞ്ഞതും കുത്തനെയുള്ളതുമായ മണൽക്കല്ലുകൾ നിറഞ്ഞ ഒരു മലയിടുക്കിലാണ് ഇതു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വോളമൈ നാഷണൽ പാർക്കിന്റെ പേരാണ് ഈ ജനുസിന് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.rbgsyd.nsw.gov.au/annan/the_garden/Plant_of_the_Month/wollemia_nobilis |title=Wollemia nobilis: The Australian Botanic Garden, Mount Annan - April |publisher=[[Royal Botanic Garden, Sydney]] |access-date=2015-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019130835/https://www.rbgsyd.nsw.gov.au/annan/the_garden/Plant_of_the_Month/wollemia_nobilis |archive-date=2015-10-19 |url-status=dead }}</ref> ശ്രദ്ധേയ സാഹിത്യങ്ങളിലും ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും ഈ വൃക്ഷത്തെ സാർവത്രികമായി '''വോളമൈ പൈൻ''' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും ഇത് ഒരു യഥാർത്ഥ പൈൻ മരമോ അല്ലെങ്കിൽ പൈൻ കുടുംബത്തിലെ അംഗമോ അല്ല. മറിച്ച്, ഇത് അറൗകാരിയേസി കുടുംബത്തിലെ അഗത്തിസ്, അറൗകാരിയ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/gardening/stories/s1471653.htm|title=Gardening Australia - Fact Sheet: Wollemi Pine|work=abc.net.au|accessdate=15 March 2016|date=2005-10-07}}</ref> [[ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക|ഐ‌.യു‌.സി‌.എന്നിന്റെ]] റെഡ് ലിസ്റ്റിൽ വോളമൈ പൈൻ ഗുരുതരമായി വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഇനമായി വർഗ്ഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name="iucn"/> ഇത് ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിയമപരമായി പരിരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="NPWS">{{Cite report |publisher=NSW Department of Environment and Conservation|title=Wollemia nobilis (Wollemi Pine) Recovery Plan |lay-url=http://www.environment.nsw.gov.au/research-and-publications/publications-search/wollemia-nobilis-wollemi-pine-recovery-plan | url=https://www.environment.nsw.gov.au/-/media/OEH/Corporate-Site/Documents/Animals-and-plants/Recovery-plans/wollemi-pine-wollemia-nobilis-recovery-plan-060519.pdf | url-status=live | access-date=2018-12-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181214034611/https://www.environment.nsw.gov.au/~/media/7F576FDFDF7F4430BAA5FBC60AE01FB6.ashx| archive-date=2018-12-14 |language=en|format=pdf}}</ref> ദുർബലമായ ഇവയുടെ എണ്ണം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നടപടികളുടെ രൂപരേഖയിലൂടെ ഒരു വീണ്ടെടുക്കൽ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കി. ഈ ഇനം ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ പൂർണ്ണമായ ലക്ഷ്യം.<ref name="NPWS" /> ==വിവരണം== [[image:Wollemia bark.JPG|thumb|left|വോളമൈയുടെ തൊലിപ്പുറം]] 25–40 മീറ്റർ (82–131 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്ന നിത്യഹരിത വൃക്ഷമാണ് വോളീമിയ നോബിലിസ്. പുറംതൊലി കടും തവിട്ടുനിറവും മുഴകൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്.<ref name="woodford2002">James Woodford, ''The Wollemi Pine: The incredible discovery of a living fossil from the age of the dinosaurs'', (Revised Edition), The Text Publishing Company, 2002, {{ISBN|1-876485-74-4}}{{page needed|date=March 2014}}</ref> ==കണ്ടെത്തൽ== [[image:Wollemia cones.JPG|thumb|right|ആൺ പെൺ നോബിലിസ് കോണുകൾ]] [[image:Wollemia nobilis cone.jpg|thumb|right|മൂപ്പാകാത്ത ഒരു കോൺ]] ഡേവിഡ് നോബിൾ, മൈക്കൽ കാസ്റ്റെലിൻ, ടോണി സിമ്മർമാൻ എന്നിവർ 1994 സെപ്റ്റംബർ 10-നാണ് ഇത് ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയത്. പുതിയ മലയിടുക്കുകൾക്കായി പ്രദേശത്ത് പര്യവേക്ഷണം നടത്തിയതിനാലാണ് ഇത് കണ്ടെത്തിയത്.<ref name="woodford">{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=SEavhefhiboC |title = The Wollemi Pine: The Incredible Discovery of a Living Fossil from the Age of the Dinosaurs|isbn = 9781921834899|last1 = Woodford|first1 = James|date = 2012-01-30}}</ref> നോബിളിന് നല്ല ബൊട്ടാണിക്കൽ പരിജ്ഞാനമുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പുറംതൊലി കാരണം ഈ ഇനം അസാധാരണമെന്ന് പെട്ടെന്നുതന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാൻ വേണ്ടി അദ്ദേഹം ഇതിന്റെ മാതൃകകൾ എടുത്തു. ആർക്കെങ്കിലും സസ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രതീക്ഷിച്ചു.<ref name=NPR>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2020/01/16/796994699/aussie-firefighters-save-worlds-only-groves-of-prehistoric-wollemi-pines|title=Aussie Firefighters Save World's Only Groves Of Prehistoric Wollemi Pines|last=Wamsley|first=Laurel|date=2020-01-16|publisher=NPR News|url-status=live|access-date=2020-01-17}}</ref> കോണുകൾ ശേഖരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ഹെലികോപ്റ്റർ അശ്രദ്ധമായി പൈനുകളിലൊന്ന് അതിന്റെ റോട്ടർ ഉപയോഗിച്ച് വെട്ടിമാറ്റിയപ്പോൾ ദേശീയോദ്യാനത്തിന്റെ നിലപാടിനെ തകർക്കുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു. നാഷണൽ പാർക്കുകളിലുള്ള സസ്യശാസ്ത്രജ്ഞനായ വിൻ ജോൺസും ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗാർഡനിൽ നിന്നുള്ള ജാൻ അലനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ മാതൃകകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. തിരിച്ചറിയൽ നടത്തിയെങ്കിലും അവരുടെ കണ്ടെത്തലിന്റെ പൂർണ്ണ വ്യാപ്തി ആറുമാസത്തോളം പഠിച്ചില്ല. ഈ ഇനത്തിന് പിന്നീട് ഡേവിന്റെ പേര് നൽകി. ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category}} {{Wikispecies|Wollemia}} * {{ARKive|3=''Wollemia nobilis''}} * {{cite iucn|author=Conifer Specialist Group|year=1998|url=https://www.iucnredlist.org/details/34926/0|title=''Wollemia nobilis''|access-date=11 May 2006|ref=harv}} Listed as Critically Endangered (CR D v2.3) *{{cite web | title =The Wollemi Pine — a very rare discovery | publisher =[[Royal Botanic Gardens, Sydney]] | date = | url =http://www.rbgsyd.gov.au/information_about_plants/wollemi_pine | accessdate =2007-02-08 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20050323093506/http://www.rbgsyd.gov.au/information_about_plants/wollemi_pine |archivedate = 2005-03-23}} (includes facts and figures, ecology, biology) *[https://web.archive.org/web/20050525063832/http://www.rbgkew.org.uk/plants/wollemipine.html Royal Botanic Gardens at Kew's web page about the "Wollemi Pine"] *[http://wollemipine.com/ WollemiPine.com] *[http://www.conifers.org/ar/wo/index.html Wollemia nobilis] at the Gymnosperm Database *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/4531805.stm BBC News item] 10 May 2005 *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/cornwall/6201616.stm BBC News - 'Dinosaur trees' heavily guarded] - 02/12/06 *[http://www.abc.net.au/gardening/stories/s1471653.htm ABC-TV Gardening Fact Sheet] *[http://www.abc.net.au/catalyst/stories/s1371627.htm ABC-TV Science visits Wollemi Pines in the wild] 19 May 2005 *[https://web.archive.org/web/20070905075700/http://www.nationalparks.nsw.gov.au/PDFs/_Recovery_Plan_Wollemi_Pine.pdf Wollemia nobilis (Wollemi Pine) Recovery Plan], January 2007 *{{cite news | first=Matthew | last=Warren | title=Biologist takes axe to the 'myth' of Wollemi | date=16 April 2007 | publisher= | url=http://www.theaustralian.com.au/news/nation/biologist-takes-axe-to-the-myth-of-wollemi/story-e6frg6nf-1111113340564 | work=The Australian | accessdate=March 4, 2014 | archive-date=2011-08-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110811172557/http://www.theaustralian.com.au/news/nation/biologist-takes-axe-to-the-myth-of-wollemi/story-e6frg6nf-1111113340564 | url-status=dead}} *[http://www.abc.net.au/rn/scienceshow/stories/2007/1902727.htm The Wollemi Pine] Transcript of interview on ''The Science Show'' (April 2007) with [[Timothy John Entwisle|Tim Entwisle]], then director of the Royal Botanic Gardens in Sydney. * [http://www.monumentaltrees.com/en/content/westonbirt/#wollemia Images and information about the Wollemi Pine in [[Westonbirt Arboretum]]] *[http://press.nationalgeographic.com/2006/09/19/presentsamajorbotanicalfindofthecenturylivingfossilwollemipineavailableforthefirsttimeinnorthamerica/ Wollemi Pine available for first time in North America] from National Geographic. [[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ മരങ്ങൾ]] 360i727df42w8lodpvc3w5nojbz6y6z 0 498814 4681107 4606870 2026-10-29T03:57:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681107 wikitext text/x-wiki {{PU|Victoria (Australia)}} {{Infobox Australia state or territory | state = vic | flag = Flag of Victoria (Australia).svg | flag_alt = alt text for flag | coat_of_arms = [[File:Coat of Arms of Victoria.svg|75px]] | coat_of_arms_alt = alt text for coat of arms | nickname = The Garden State<br /> On the Move<br /> The Place to Be<br />The Education State | motto = Peace and Prosperity | map = Victoria in Australia.svg | coordinates = {{coord|37|S|144|E|type:adm1st_region:AU-VIC|display=inline,title}} | capital_city = മെൽബൺ | demonym = വിക്ടോറിയൻ | viceroy = [[Linda Dessau|ലിൻഡ ദേസാവു]] | chief = [[Daniel Andrews|ഡാനിയൽ ആൻഡ്രൂസ്]] | chief_party = [[Australian Labor Party|ALP]] | established_event1 = British Colony established | established_date1 = {{Start date|df=y|1851|07|01}} | established_event2 = [[Responsible government|Responsible<br />{{nbsp|3}}government]] | established_date2 = 1855 | established_event3 = [[Federation of Australia|ഫെഡറേഷൻ]] | established_date3 = 1901 | established_event4 = ''[[Australia Act 1986|ഓസ്ട്രേലിയ ആക്ട്]]'' | established_date4 = {{Start date|df=y|1986|03|03}} | total_area = 237659 | area_rank = 6th | land_area = 227436 | water_area = 10213 | percent_water = 4.3 | population_year = June 2019 | population_ref = <ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/3101.0Main+Features1Jun%202019?OpenDocument|title = Australian Demographic Statistics, Jun 2019|date=19 December 2019|accessdate=19 December 2019}} Estimated Resident Population – 1 June 2019</ref> | population = 6594804 | population_rank = 2nd | density = 29.00 | density_rank = 2nd | highest_point = ബൊഗോംഗ് പർവ്വതം | highest_elev = 1986 | highest_elev_ref = | GSP_year = 2018–19 | GSP = 446079 | GSP_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/5220.0Main+Features12018-19?OpenDocument |title=5220.0 – Australian National Accounts: State Accounts, 2018–19 |publisher=Australian Bureau of Statistics |date=15 November 2019 |accessdate=20 November 2019}}</ref> | GSP_rank = 2nd | GSP_per_capita = 68350 | GSP_per_capita_rank = 6th | timezone = [[UTC+10]] ([[Australian Eastern Standard Time|AEST]])<br />[[UTC+11]] ([[Australian Eastern Daylight Time|AEDT]]) | house_seats = 38 | senate_seats = [[List of Senators from Victoria|12]] | floral_emblem = [[Epacris impressa|കോമൺ (പിങ്ക്) ഹീത്ത്]]<ref>{{cite web|url= http://www.anbg.gov.au/emblems/vic.emblem.html|title= Floral Emblem of Victoria|publisher= www.anbg.gov.auhi|accessdate= 26 March 2008}}</ref> | animal_emblem = ലീഡ്ബീറ്റേഴ്സ് പോസ്സം | bird_emblem = ഹെൽമറ്റഡ് ഹണി ഈറ്റർ | marine_emblem = [[Weedy seadragon|വീഡി സീഡ്രാഗൺ]] | mineral_emblem = [[സ്വർണ്ണം]]<ref>{{cite web |url= http://www.dpc.vic.gov.au/index.php/resources/victorian-symbols-emblems |title= Victorian Symbols and Emblems |work= Department of Premier and Cabinet |accessdate= 11 May 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130508000438/http://www.dpc.vic.gov.au/index.php/resources/victorian-symbols-emblems |archive-date= 8 May 2013 |url-status= dead |df= dmy-all }}</ref> | fossil_emblem = | colours = നേവീ ബ്ലൂവും സിൽവറും<ref>{{cite web |url= http://www.parliament.curriculum.edu.au/vic.htm |title= Victoria |work= Parliament@Work |accessdate= 22 January 2013 |archive-date= 2018-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181226130148/https://www.parliament.curriculum.edu.au/vic.htm%20 |url-status= dead }}</ref> | website = https://www.vic.gov.au/ | footnotes = }} തെക്ക്-കിഴക്കൻ [[ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യിലെ ഒരു [[States and territories of Australia|സംസ്ഥാനമാണ്]] '''വിക്ടോറിയ''' (ചുരുക്കത്തിൽ Vic എന്നെഴുതുന്നു). ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ മെയിൻ ലാന്റ് സംസ്ഥാനവും ഏറ്റവും ജനസംഖ്യയുള്ള രണ്ടാമത്തെ സംസ്ഥാനവുമാണ് വിക്ടോറിയ. ഇത് ഏറ്റവും [[ജനസാന്ദ്രത|ജനസാന്ദ്രതയുള്ള]] സംസ്ഥാനവുമാണ്. [[Port Phillip Bay|പോർട്ട് ഫിലിപ്പ് ബേയ്ക്ക്]] ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശത്താണ് ജനസംഖ്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിൽ സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനത്തിന്റെ മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശവും ഏറ്റവും വലിയ നഗരവുമാണ് [[മെൽബൺ]]. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ നഗരവുംകൂടിയാണ് [[മെൽബൺ]]. [[Bass Strait|ബാസ് സ്ട്രെയിറ്റ്]], തെക്ക് [[Tasmania|ടാസ്മാനിയ]],<ref group="note">Due to a previous surveying error, Victoria and Tasmania share a land border on [[Boundary Islet]]. At {{convert|85|m|yd|abbr=on}} in length, the border is the smallest between any two Australian states or territories.</ref> വടക്ക് [[New South Wales|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ്]], കിഴക്ക് [[Tasman Sea|ടാസ്മാൻ കടൽ]] (തെക്ക് [[ശാന്തസമുദ്രം|പസഫിക് സമുദ്രത്തിന്റെ]] ഒരു ചെറിയ കടൽ), പടിഞ്ഞാറ് [[സൗത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയ]] എന്നിവയാണ് വിക്ടോറിയയുടെ അതിർത്തികൾ. വിക്ടോറിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശം [[Boon wurrung|ബൂൺ വുർറംഗ്]], [[Bratauolung people|ബ്രാറ്റൗലൂംഗ്]], [[Djadjawurrung|ജഡ്ജാവുരുങ്]], [[Gunai|ഗുണായ്]]/കുർനായ്, [[Gunditjmara|ഗുണ്ടിറ്റ്ജ്മര]], [[Taungurong|തൗൻഗുരോംഗ്]], [[Wathaurong|വത്തൊറോംഗ്]], [[Wurundjeri|വുറുന്ദ്‌ജേരി]], [[Yorta Yorta|യോർട്ട യോർട്ട]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി [[ആദിവാസി]] ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ആവാസ കേന്ദ്രമാണ്. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പുള്ള കാലം ഈ പ്രദേശത്ത് 30 ലധികം [[Australian Aboriginal languages|ആദിവാസി ഭാഷകൾ]] സംസാരിച്ചിരുന്നു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അഞ്ച് ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളുടെ സഖ്യമാണ് [[Kulin nation|കുലിൻ സമൂഹം]].<ref>{{Cite web |url=https://www.vic.gov.au/system/user_files/Documents/av/Kulin-People-of-Central-Victoria.pdf |title=Archived copy |access-date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212005039/https://www.vic.gov.au/system/user_files/Documents/av/Kulin-People-of-Central-Victoria.pdf |archive-date=12 February 2018 |url-status=dead }}</ref> 1788-ൽ [[135th meridian east|135-ാമത് മെറിഡിയൻ കിഴക്കിന്റെ]] കിഴക്കുള്ള [[Australia (continent)|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ]] പകുതി [[ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ|ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ]] അവകാശപ്പെട്ടതോടെ വിക്ടോറിയ [[New South Wales|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ]] വിശാലമായ കോളനിയുടെ ഭാഗമായി. ഈ പ്രദേശത്തെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ വാസസ്ഥലം 1803-ൽ [[Sullivan Bay, Victoria|സള്ളിവൻ ബേയിലാണ്]] ആരംഭിച്ചത്. വിക്ടോറിയയുടെ ഭൂരിഭാഗവും 1836-ൽ ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ ഒരു ഭരണ വിഭാഗമായ [[Port Phillip District|പോർട്ട് ഫിലിപ്പ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തി. [[ന്യൂ സൗത്ത് വെയ്ൽസ്|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിൽ]] നിന്ന് ഡിവിഷന്റെ വേർപിരിയലിൽ ഒപ്പിട്ട [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിയുടെ]] ബഹുമാനാർത്ഥം നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ട ഈ കോളനി 1851-ൽ ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും 1855-ൽ [[Self-governance|സ്വയംഭരണം]] നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>[http://www.parliament.vic.gov.au/publications/fact-sheets/2333-fact-sheet-i1-victorias-parliamentary-history Victoria's Parliamentary History (Parliament of Victoria website)] {{webarchive |url= https://web.archive.org/web/20130309135053/http://www.parliament.vic.gov.au/publications/fact-sheets/2333-fact-sheet-i1-victorias-parliamentary-history |date= 9 March 2013}}</ref> 1850-കളിലും 1860-കളിലുമുള്ള [[Victorian gold rush|വിക്ടോറിയൻ സ്വർണ്ണ തിരക്ക്]] കോളനിയുടെ ജനസംഖ്യയെയും സമ്പത്തിനെയും ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. 1901-ൽ [[Federation of Australia|ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ]] കാലമായപ്പോഴേക്കും [[മെൽബൺ]] ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും പ്രമുഖ സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രവുമായി മാറി. 1927-ൽ [[കാൻബറ|കാൻ‌ബെറയുടെ]] നിർമ്മാണം വരെ മെൽബൺ [[Australasia|ഓസ്‌ട്രേലേഷ്യയുടെ]] ഫെഡറൽ തലസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിച്ചു. മെൽബണിലെ [[Parliament House, Melbourne|പാർലമെന്റ് മന്ദിരത്തിൽ]] [[Parliament of Australia|ഫെഡറൽ പാർലമെന്റ്]] യോഗവും ഫെഡറൽ ഗവൺമെന്റിന്റെ എല്ലാ പ്രധാന ഓഫീസുകളും മെൽബൺ ആസ്ഥാനമായി നിലവിൽ വന്നു. രാഷ്ട്രീയമായി വിക്ടോറിയയ്ക്ക് [[Australian House of Representatives|ഓസ്ട്രേലിയൻ ജനപ്രതിനിധിസഭയിൽ]] 38 സീറ്റുകളും [[Senate (Australia)|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സെനറ്റിൽ]] 12 സീറ്റുകളുമുണ്ട്. സംസ്ഥാന തലത്തിൽ [[Parliament of Victoria|വിക്ടോറിയ പാർലമെന്റിൽ]] [[Victorian Legislative Assembly|നിയമസഭയും]] (ലോവർ ഹൗസ്) [[Victorian Legislative Council|ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലും]] (ഉപരിസഭയും) ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രിയായി [[Daniel Andrews|ഡാനിയൽ ആൻഡ്രൂസിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[Australian Labor Party|ലേബർ പാർട്ടി]] 2014 മുതൽ വിക്ടോറിയ ഭരിക്കുന്നു. [[Monarchy of Australia|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ രാജ്ഞിയുടെ]] സ്വകാര്യ പ്രതിനിധി വിക്ടോറിയ ഗവർണറാണ്. നിലവിൽ [[Linda Dessau|ലിൻഡ ഡെസ്സാവു]]വാണ് 2015 മുതൽ അധികാരത്തിലുള്ളത്. വിക്ടോറിയയെ [[Local government areas of Victoria|79 മുനിസിപ്പൽ ജില്ലകളായി]] തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. 33 നഗരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ [[unincorporated areas|ഇൻ‌കോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യപ്പെടാത്ത]] നിരവധി പ്രദേശങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നിലവിലുണ്ട്. അവ സംസ്ഥാനം നേരിട്ട് ഭരിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ വളരെ വൈവിധ്യപൂർണ്ണമാണ്. ഫിനാൻഷ്യൽ ആന്റ് പ്രോപ്പർട്ടി സർവ്വീസസ്, [[ആരോഗ്യം]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], മൊത്തവ്യാപാരം, റീട്ടെയിൽ, ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി, ഉൽപ്പാദനം എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള സേവന മേഖലകളിലാണ് ഭൂരിഭാഗം തൊഴിലുകളും ഉൾപ്പെടുന്നത്. വിക്ടോറിയയുടെ മൊത്തം [[List of Australian states and territories by gross state product|സംസ്ഥാന ഉൽ‌പാദനം]] (ജി‌എസ്‌പി) ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്. എന്നാൽ ഖനന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിമിതമായതിനാൽ പ്രതിശീർഷ ജിഎസ്പിയുടെ കാര്യത്തിൽ വിക്ടോറിയ ആറാം സ്ഥാനത്താണ്. സാംസ്കാരികമായി മെൽബണിൽ നിരവധി [[സംഗ്രഹാലയം|മ്യൂസിയങ്ങൾ]], ആർട്ട് ഗാലറികൾ, തിയേറ്ററുകൾ എന്നിവയുണ്ട്. തന്മൂലം ലോകത്തിലെ കായിക മൂലധനമായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/sport/melbourne-named-worlds-sporting-capital-20160420-gobebk.html|title=Melbourne named world's sporting capital|date=21 April 2016|work=The Sydney Morning Herald}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.theroar.com.au/2016/06/30/melbourne-rightly-worlds-sporting-capital/|title=Melbourne is rightly the world's sporting capital|date=30 June 2016|publisher=}}</ref> ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്റ്റേഡിയം [[Melbourne Cricket Ground|മെൽബൺ ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്]] [[1956 Summer Olympics|1956-ലെ സമ്മർ ഒളിമ്പിക്‌സിനും]] [[2006 Commonwealth Games|2006 കോമൺ‌വെൽത്ത് ഗെയിംസിനും]] ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചു. [[Cricket in Australia|ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്രിക്കറ്റിന്റെയും]] [[Australian rules football|ഓസ്ട്രേലിയൻ റൂൾസ് ഫുട്ബോളിന്റെയും]] "ആത്മീയ ഭവനം" കൂടിയാണ് ഈ മൈതാനം.<ref>{{cite web|url=http://dl.nfsa.gov.au/module/1593/|title=Screen Australia Digital Learning – Rules of AFL (2009)|website=dl.nfsa.gov.au}}</ref> കൂടാതെ ഓരോ വർഷവും [[Australian Football League|ഓസ്ട്രേലിയൻ ഫുട്ബോൾ ലീഗിന്റെ]] (എ.എഫ്.എൽ) [[AFL Grand Final|ഗ്രാൻഡ് ഫൈനലിന്]] ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. ഇത് ഏകദേശം 1,00,000 ആളുകൾ കാണാറുണ്ട്. 1988 മുതൽ വർഷം തോറും ടെന്നീസിന്റെ നാല് [[Grand Slam (tennis)|ഗ്രാൻഡ് സ്ലാം]] ഇവന്റുകളിലൊന്നായ [[Australian Open|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഓപ്പണിന്]] [[Melbourne Park|മെൽബൺ പാർക്കിനു]] സമീപം ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയയ്ക്ക് [[List of universities in Australia|എട്ട് പബ്ലിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുണ്ട്]]. 1853-ൽ ആരംഭിച്ച [[University of Melbourne|മെൽബൺ സർവകലാശാലയാണ്]] ഇതിൽ ഏറ്റവും പഴയത്. ==ചരിത്രം== ===തദ്ദേശീയ വിക്ടോറിയൻസ്=== വിക്ടോറിയയിലെ തദ്ദേശീയ ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരായ [[Aboriginal Victorians|ആദിവാസി വിക്ടോറിയക്കാർ]] [[European settlement of Australia|യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റത്തിന്]] പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷം മുൻപെ ഈ ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Frankel|2017}} [[മീൻപിടുത്തം|മത്സ്യബന്ധനം]], വേട്ടയാടൽ, ഈൽ കൃഷി, സംഭരണം എന്നിവയുമായി കഴിഞ്ഞിരുന്ന അർദ്ധ [[നാടോടികൾ|നാടോടികളായിരുന്നു]] ആദിവാസികൾ. വിക്ടോറിയയിൽ കുറഞ്ഞത് 40,000 വർഷം മുൻപെങ്കിലും ഇവർ വാസം ആരംഭിച്ചിരുന്നു.<ref>[[Gary Presland]], ''The First Residents of Melbourne's Western Region'' (revised edition), Harriland Press, 1997. {{ISBN|0-646-33150-7}}.</ref> ===യൂറോപ്യൻ കോളനിവൽക്കരണം=== [[File:Doudiet Swearing allegiance to the Southern Cross.jpg|thumb|upright=1.05|1854 ഡിസംബർ 1-ന് [[Eureka Stockade|യുറീക്ക സ്റ്റോക്കേഡിൽ]] സതേൺ ക്രോസിനോട് സപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു. ജലച്ഛായം:[[Charles Doudiet|ചാൾസ് ഡൗഡിറ്റ്]]]] 1851-ൽ കോളനി സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ 14 വർഷമായി ബ്രിട്ടീഷ് സിംഹാസനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന [[വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിയുടെ]] പേരിലാണ് [[Queensland|ക്വീൻസ്‌ലാന്റ്]] പോലെ വിക്ടോറിയയും അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref name = "RecordOffice">{{cite web | author = House of Lords Record Office | title = An Act for the better Government of Her Majesty's Australian Colonies (1850) | url = http://foundingdocs.gov.au/item-did-76.html | accessdate = 23 August 2016}}</ref> 1788-ൽ ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ് കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനുശേഷം [[സിഡ്‌നി]]യിലെ [[Administration (government)|കൊളോണിയൽ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഓസ്ട്രേലിയയെ കിഴക്കൻ പകുതി [[ന്യൂ സൗത്ത് വെയ്ൽസ്]] എന്നും പടിഞ്ഞാറൻ പകുതി [[New Holland (Australia)|ന്യൂ ഹോളണ്ട്]] എന്നും വിഭജിച്ചു. 1803 ഒക്ടോബറിൽ പോർട്ട് ഫിലിപ്പിലെ സള്ളിവൻ ബേയിൽ ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ [[David Collins (governor)|ഡേവിഡ് കോളിൻസിന്റെ]] കീഴിൽ വിക്ടോറിയ പ്രദേശത്ത് ആദ്യത്തെ ബ്രിട്ടീഷ് വാസസ്ഥലം ആരംഭിച്ചു. അതിൽ 402 പേർ ഉണ്ടായിരുന്നു (അഞ്ച് സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ, ഒമ്പത് നാവിക ഉദ്യോഗസ്ഥർ, രണ്ട് ചരക്കു വിൽപ്പനക്കാർ, 39 സാധാരണ സൈനികർ, അഞ്ച് സൈനികരുടെ ഭാര്യമാരും ഒരു കുട്ടിയും, 307 കുറ്റവാളികൾ, 17 കുറ്റവാളികളുടെ ഭാര്യമാർ, ഏഴു കുട്ടികൾ)<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article4890461 |title=CORRESPONDENCE. |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]] |location=Adelaide |date=14 October 1901 |accessdate=17 January 2012 |page=7 |via=National Library of Australia}}</ref> ക്യാപ്റ്റൻ [[Daniel Woodriff|ഡാനിയൽ വുഡ്രിഫിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്ന് [[HMS Calcutta (1795)|എച്ച്.എം.എസ് കൽക്കട്ട]] എന്ന കപ്പലിലേക്ക് അവരെ അയച്ചിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്തിരുന്ന ഫ്രഞ്ചുകാർക്ക് സ്വന്തമായി ഒരു വാസസ്ഥലം സ്ഥാപിക്കാമെന്നും അതുവഴി ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ബ്രിട്ടീഷ് അവകാശങ്ങളെ വെല്ലുവിളിക്കുമെന്നും ഭയന്നായിരുന്നു ഈ പ്രവൃത്തി ചെയ്തത്. 1826-ൽ കേണൽ സ്റ്റുവാർട്ട്, ക്യാപ്റ്റൻ സാമുവൽ റൈറ്റ്, ലെഫ്റ്റനന്റ് ബർ‌ചെൽ എന്നിവരെ [[HMS Fly (1813)|എച്ച്.എം.എസ്. ഫ്ലൈ]] എന്ന കപ്പലിൽ (ക്യാപ്റ്റൻ വെതറാൽ) അയച്ചു. ഡ്രാഗൺ, അമിറ്റി എന്നീ പായ്ക്കപ്പലുകളെയും നിരവധി കുറ്റവാളികളെയും 3, 93 റെജിമെന്റുകളുടെ സൈന്യം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ചെറിയ സേനയെയും പിടിച്ചു. പടിഞ്ഞാറൻ പോർട്ട് ബേയുടെ കിഴക്ക് ഭാഗത്തുള്ള സെറ്റിൽമെന്റ് പോയിന്റിൽ (ഇപ്പോൾ കൊരിനെല്ല) ഈ പര്യവേഷണം എത്തി. ഏകദേശം 12 മാസത്തിനുശേഷം ഗവർണർ ഡാർലിംഗിന്റെ നിർബന്ധപ്രകാരം പടിഞ്ഞാറൻ തുറമുഖം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുവരെ ഇതായിരുന്നു ആസ്ഥാനം.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article65840366 |title=ATTEMPTED COLONISATION AT WESTERN PORT. |newspaper=[[Mornington Standard]] |location=Vic. |date=12 August 1905 |accessdate=24 January 2012 |page=5|edition=MORNING.|via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.visitcorinella.com/|title=Corinella Victoria's Best Kept Secret !|date=18 September 2008|url-status=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918081827/http://www.visitcorinella.com/|archivedate=18 September 2008}}</ref> വിക്ടോറിയയുടെ അടുത്ത വാസസ്ഥലം ഇപ്പോൾ വിക്ടോറിയയുടെ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Portland, Victoria|പോർട്ട്‌ലാന്റിലായിരുന്നു]]. [[Edward Henty|എഡ്വേർഡ് ഹെൻറി]] 1834-ൽ പോർട്ട്‌ലാന്റ് ബേയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കി.<ref>James Boyce (2011). ''1835: The Founding of Melbourne and the Conquest of Australia''. Black Inc., p. 12.</ref> [[Indented Head|ഇൻഡന്റ് ഹെഡിൽ]] ഒരു താവളം സ്ഥാപിച്ച [[John Batman|ജോൺ ബാറ്റ്മാനും]] [[John Pascoe Fawkner|ജോൺ പാസ്കോ ഫോക്ക്നറും]] ചേർന്നാണ് 1835 ൽ മെൽബൺ സ്ഥാപിച്ചത്. സെറ്റിൽമെന്റിൽ നിന്നും മെൽബണിനു ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശം പോർട്ട് ഫിലിപ്പ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇത് ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിന്റെ പ്രത്യേക ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു. അധികം താമസിയാതെ തന്നെ ഇപ്പോൾ [[Geelong|ഗീലോംഗ്]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന സൈറ്റ് മെൽബണിൽ നിന്ന് മൂന്നാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് അസിസ്റ്റന്റ് സർവേയർ ഡബ്ല്യു. എച്ച്. സ്മിത്ത് സർവേ നടത്തി. 1826-ൽ യൂറോപ്യൻ വാസസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും 1838-ൽ ഗീലോംഗ് ഒരു പട്ടണമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. === വിക്ടോറിയയുടെ പ്രത്യേക കോളനി സൃഷ്ടിക്കൽ === {{Infobox former subdivision |conventional_long_name = വിക്ടോറിയ കോളനി |common_name = Victoria |subdivision = Colony |nation = United Kingdom |status_text = [[British Crown Colony|ബ്രിട്ടീഷ് ക്രൌൺ കോളനി]] |government_type = [[Self-governing colony|സ്വയംഭരണ കോളനി]] |title_leader = മൊണാർക്ക് |title_deputy = ഗവർണ്ണർ |leader1 = [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ]] |year_leader1 = 1851–1901 |deputy1 = [[Charles La Trobe|ചാൾസ് ലാ ട്രോബ്]] (''പ്രഥമം'') |deputy2 = [[Thomas Brassey, 1st Earl Brassey|തോമസ് ബ്രാസ്സി]] (''അവസാനം'') |year_deputy1 = 1851–1854 |year_deputy2 = 1895–1900 |year_start = 1851 |year_end = 1901 |event_start = ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ് കോളനിയിൽ നിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം |event_end = [[Federation of Australia|ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഓസ്ട്രേലിയ]] |image_flag = Flag of Victoria (1877–1901).svg |flag_type = പതാക (1870–1901) |p1 = ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ കോളനി |flag_p1 = Flag of the United Kingdom.svg |s1 = ഓസ്ട്രേലിയ |s2 = Victoria (Australia) |flag_s2 = Flag of Victoria (Australia).svg |flag_s1 = Flag of Australia (1901–1903).svg }} 1851 ജൂലൈ 1-ന് ആദ്യത്തെ വിക്ടോറിയൻ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായി റിട്ടുകൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു. ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിൽ നിന്ന് വിക്ടോറിയയുടെ സമ്പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യം വിക്ടോറിയയുടെ പുതിയ കോളനി പ്രഖ്യാപിച്ച് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article4097366 |title=Anniversary of the Week. |newspaper=[[The Argus (Melbourne)|The Argus]] |location=Melbourne |date=4 July 1930 |accessdate=26 January 2012 |page=2 Supplement: Saturday Camera Supplement |via=National Library of Australia}}</ref> ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം 1851-ൽ [[Ballarat|ബല്ലാറാട്ടിനടുത്തും]] പിന്നീട് [[Bendigo|ബെൻഡിഗോയിലും]] സ്വർണം കണ്ടെത്തി. [[Victorian gold rush|വിക്ടോറിയയിലുടനീളമുള്ള]] പല സ്ഥലങ്ങളിലും പിന്നീട് സ്വർണ്ണം കണ്ടെത്തൽ നടന്നു. ഇത് ലോകം ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലാത്തത്രയും വലിയ സ്വർണ്ണ ശേഖരമായിരുന്നു. ജനസംഖ്യയിലും സാമ്പത്തിക ശക്തിയിലും കോളനി അതിവേഗം വളർന്നു. 10 വർഷത്തിനുള്ളിൽ വിക്ടോറിയയിലെ ജനസംഖ്യ 76,000 ൽ നിന്ന് 540,000 ആയി വർദ്ധിച്ചു. "ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ ആഴമില്ലാത്ത അലുവിയൽ ഗോൾഡ്ഫീൽഡ്", ഏറ്റവും വലിയ [[Welcome Stranger|സ്വർണ്ണക്കട്ടി]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാത്തരം സ്വർണ്ണ റെക്കോർഡുകളും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. 1851–1860 ദശകത്തിൽ വിക്ടോറിയ 20 ദശലക്ഷം ഔൺസ് സ്വർണം ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. ഇത് ആഗോള ഉൽപാദനത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്നായിരുന്നു.{{Citation needed|date=June 2007}} ലോകമെമ്പാടും നിന്ന് കുടിയേറ്റക്കാർ സ്വർണം തേടി എത്തി. കൂടുതലും അയർലണ്ടിൽ നിന്നും [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] നിന്നുമായിരുന്നു കുടിയേറ്റം.<ref>{{cite web|url=https://www.visitvictoria.com/regions/goldfields/things-to-do/history-and-heritage/chinese-history|title=Chinese history, Goldfields, Victoria, Australia|last=|date=|accessdate=3 September 2018|website=}}</ref> 1857 ആയപ്പോഴേക്കും 26,000 ചൈനീസ് ഖനിത്തൊഴിലാളികൾ വിക്ടോറിയയിൽ ജോലി ചെയ്തു. ബെൻഡിഗോയിലും പരിസരങ്ങളിലും അവരുടെ പാരമ്പര്യം ശക്തമാണ്. ചില വംശീയത അവരെ ലക്ഷ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും<ref>{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/2017-05-25/victoria-apologises-to-chinese-for-racism-during-gold-rush-era/8558998 |title=Victoria apologises to Chinese community for racist policies during gold rush era |publisher=ABC News (Australian Broadcasting Corporation) |date=25 May 2017 |accessdate=26 September 2018}}</ref> ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ [[Lambing Flat riots|ലാമ്പിംഗ് ഫ്ലാറ്റ് ലഹളയിൽ]] കണ്ടതുപോലെ ചൈനീസ് വിരുദ്ധ അക്രമത്തിന്റെ തോത് അത്ര വലുതായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും 1857-ൽ [[Bright, Victoria|ബ്രൈറ്റിനടുത്തുള്ള]] [[Buckland Riot|ബക്ക്ലാൻഡ് വാലിയിൽ]] ഒരു കലാപം ഉണ്ടായി. സ്വർണ്ണപ്പാടങ്ങളിലെ അവസ്ഥ വളരെ മോശവും വൃത്തിഹീനവുമായിരുന്നു. 1854-ൽ ബക്ക്ലാൻഡ് വാലിയിൽ ടൈഫോയ്ഡ് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട് ആയിരത്തിലധികം ഖനിത്തൊഴിലാളികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു. 1854-ൽ [[Miner's Licence|ഖനനനികുതിയിൽ]] ("[[Eureka Stockade|യുറീക്ക സ്റ്റോക്കേഡ്]]") പ്രതിഷേധിച്ച് ഖനിത്തൊഴിലാളികൾ ബല്ലാറാട്ടിൽ വിക്ടോറിയ സർക്കാരിനെതിരെ സായുധ കലാപം നടത്തി. ഇത് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ തകർത്തു. പക്ഷേ ഈ പ്രതിഷേധം കൊളോണിയൽ അധികാരികളെ ഭരണം പരിഷ്കരിക്കാനും (പ്രത്യേകിച്ച് വെറുക്കപ്പെട്ട ഖനന ലൈസൻസ് ഫീസ് കുറയ്ക്കാനും) ഫ്രാഞ്ചൈസി നീട്ടാനും പ്രേരിപ്പിച്ചു. ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ 1855-ലെ കോളനി ഓഫ് വിക്ടോറിയ ആക്റ്റ് പാസാക്കിക്കൊണ്ട് ഇംപീരിയൽ പാർലമെന്റ് വിക്ടോറിയയുടെ സർവ്വാധിപത്യമുള്ള സർക്കാരിന് അനുമതി നൽകി. യുറീക്ക കലാപത്തിന്റെ ചില നേതാക്കൾ വിക്ടോറിയൻ പാർലമെന്റിൽ അംഗങ്ങളായി. വിക്ടോറിയ കോളനി നടത്തിയ ആദ്യത്തെ വിദേശ സൈനിക നടപടി [[New Zealand Wars|ന്യൂസിലാന്റ് യുദ്ധത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി സൈന്യത്തെയും യുദ്ധക്കപ്പലുകളെയും ന്യൂസിലാന്റിലേക്ക് അയയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിൽ നിന്നുള്ള സൈനികർ മുമ്പ് [[Crimean War|ക്രിമിയൻ യുദ്ധത്തിൽ]] പങ്കെടുത്തിരുന്നു. 1901-ൽ വിക്ടോറിയ [[Commonwealth of Australia|കോമൺ‌വെൽത്ത് ഓഫ് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ]] ഒരു സംസ്ഥാനമായി. സ്വർണ്ണ തിരക്കിന്റെ ഫലമായി മെൽബൺ ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെയും ന്യൂസിലാൻഡിന്റെയും സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രമായി മാറിയിരുന്നു. 1901-നും 1927-നും ഇടയിൽ മെൽബൺ ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു. [[Canberra|കാൻ‌ബെറ]] അക്കാലത്ത് നിർമ്മാണത്തിലായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരം കൂടിയായിരുന്നു ഇത്.{{Citation needed|date=May 2010}} ==ഭൂമിശാസ്ത്രവും ഭൂഗർഭശാസ്ത്രവും== വിക്ടോറിയയുടെ വടക്കൻ അതിർത്തി [[Cape Howe|കേപ് ഹേവ്]] മുതൽ [[Murray River|മുറെ നദിയുടെ]] ആരംഭം വരെ ഒരു നേർരേഖ പോലെ വടക്കൻ അതിർത്തിയുടെ ബാക്കി ഭാഗമായി മുറെ നദിയെ പിന്തുടരുന്നു. മുറെ നദിയിൽ നദിയുടെ തെക്കേ കരയാണ് അതിർത്തി. 1980 വരെ [[ [[High Court of Australia|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ജസ്റ്റിസ് [[Ninian Stephen|നിനിയൻ സ്റ്റീഫന്റെ]] വിധിന്യായത്തിൽ നദിയുടെ നടുവിലുള്ള ഒരു ദ്വീപിൽ ഒരാൾ നിയമവിരുദ്ധമായി മരണമടഞ്ഞതിന് ഏത് സംസ്ഥാനത്തിന് അധികാരപരിധി ഉണ്ട് എന്ന ചോദ്യം പരിഹരിക്കുന്നതുവരെ ഈ കൃത്യമായ നിർവചനം സ്ഥാപിച്ചിട്ടില്ല. ജലമാർഗ്ഗത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗവും വിക്ടോറിയയിലില്ലെന്ന് വിധി വ്യക്തമാക്കി.<ref>[https://web.archive.org/web/20170202122432/http://www.smh.com.au/national/stateless-old-jack-beyond-all-borders-20120413-1wyvj.html "Stateless old Jack, beyond all borders", ''Sydney Morning Herald'', 14 April 2012]. Retrieved 15 April 2016</ref> [[Great Dividing Range|ഗ്രേറ്റ് ഡിവിഡിംഗ് മലനിരകളുടെ]] തെക്കേ അറ്റത്തും അതിർത്തി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അത് കിഴക്കൻ തീരത്ത് വ്യാപിച്ച് ബല്ലാറാത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് അവസാനിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറ് [[സൗത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യുടെ അതിർത്തിയാണ് ഇത്. [[Tasmania|ടാസ്മാനിയയുമായുള്ള]] ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ ഏറ്റവും ചെറിയ അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. വിക്ടോറിയയും [[ടാസ്മാനിയ]]യും തമ്മിലുള്ള ഔദ്യോഗിക അതിർത്തി 39°12'S ആണ്. ഇത് [[Bass Strait|ബാസ് കടലിടുക്കിലെ]] അതിർത്തിയിലൂടെ 85 മീറ്ററോളം കടന്നുപോകുന്നു.<ref name="tasborder">{{cite web |url=http://www.ga.gov.au/education/facts/dimensions/borders.htm |title=Victoria Tasmania border |accessdate=7 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060102184417/http://www.ga.gov.au/education/facts/dimensions/borders.htm |archivedate = 2 January 2006}}</ref><ref name="tasborder2">{{cite web |url=http://www.street-directory.com.au/sd_new/mapsearch.cgi?SuburbID=13264&star=5&PCode=3004&heading=&x=147.0211005752303&RegionID=47&y=-39.20060195855119&level=4&CouncilID=608&StateID=1 |title=Boundary Islet on |publisher=Street-directory.com.au |date=4 December 1999 |accessdate=17 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930135434/http://www.street-directory.com.au/sd_new/mapsearch.cgi?SuburbID=13264&star=5&PCode=3004&heading=&x=147.0211005752303&RegionID=47&y=-39.20060195855119&level=4&CouncilID=608&StateID=1 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal | last = Moore | first = Garry | title = The boundary between Tasmania and Victoria: Uncertainties and their possible resolution | journal = Traverse | issue = 294 | publisher = The Institute of Surveyors Victoria | date = April 2014 | url = http://www.surveying.org.au/docs/traverse/TRAV294.pdf | accessdate = 10 April 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160816075748/http://www.surveying.org.au/docs/traverse/TRAV294.pdf | archive-date = 16 August 2016 | url-status = dead | df = dmy-all }}</ref> വിക്ടോറിയയിൽ ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും ഭൂഗർഭശാസ്ത്രപരവും കാലാവസ്ഥാപരവുമായ വൈവിധ്യമാർന്ന പ്രദേശങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. തെക്ക് കിഴക്ക് [[Gippsland|ജിപ്‌സ്‌ലാന്റിലെ]] [[temperate|മിതശീതോഷ്ണ]] കാലാവസ്ഥ മഞ്ഞുമൂടിയ വിക്ടോറിയൻ ആൽപൈൻ പ്രദേശങ്ങൾ മുതൽ 2,000 മീറ്റർ (6,600 അടി) വരെ ഉയരുന്നു. ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൊടുമുടി (1,986 മീറ്റർ) [[Mount Bogong|ബൊഗോംഗ് പർവതം]] ഇവിടെയാണ്. പടിഞ്ഞാറും വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമായി വിപുലമായ അർദ്ധ വരണ്ട സമതലങ്ങളുണ്ട്. വിക്ടോറിയയിൽ വിപുലമായ നദീതട സംവിധാനങ്ങളുണ്ട്. മുറെ റിവർ സിസ്റ്റമാണ് ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത്. [[Ovens River|ഓവൻസ് നദി]], [[Goulburn River, Victoria|ഗോൾബേൺ നദി]], [[Patterson River|പാറ്റേഴ്സൺ നദി]], [[King River, Victoria|കിംഗ് നദി]], [[Campaspe River|കാമ്പാസ്പെ നദി]], [[Loddon River|ലോഡ്ഡൺ നദി]], [[Wimmera River|വിമ്മേര നദി]], [[Elgin River|എൽജിൻ നദി]], [[Barwon River (Victoria)|ബാർവോൺ നദി]], [[Thomson River, Victoria|തോംസൺ നദി]], [[Snowy River|സ്നോയി നദി]], [[Latrobe River|ലട്രോബ് നദി]], [[Yarra River|യാര നദി]], [[Maribyrnong River|മാരിബിർനോംഗ് നദി]], [[Mitta River|മിത്ത നദി]], [[Hopkins River|ഹോപ്കിൻസ് നദി]], [[Merri River|മെറി നദി]], [[Kiewa River|കിവാ നദി]] എന്നിവയാണ് മറ്റു നദികൾ. സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളിൽ [[pink heath|പിങ്ക് ഹീത്ത്]] (സംസ്ഥാന പുഷ്പം), [[Leadbeater's possum|ലീഡ്ബീറ്റേഴ്സ് പോസ്സം]] (സംസ്ഥാന മൃഗം), [[helmeted honeyeater|ഹെൽമെറ്റഡ് ഹണിറ്റർ]] (സംസ്ഥാന പക്ഷി) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. വിക്ടോറിയൻ തലസ്ഥാനമായ മെൽബണിൽ സംസ്ഥാന ജനസംഖ്യയുടെ 70% ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, മാധ്യമങ്ങൾ, സംസ്കാരം എന്നിവയിൽ മെൽബൺ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നു. <gallery widths="200px" heights="145px"> File:Island Archway, Great Ocean Rd, Victoria, Australia - Nov 08.jpg|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ വിക്ടോറിയയിലെ [[ഗ്രേറ്റ് ഓഷ്യൻ റോഡ്|ഗ്രേറ്റ് ഓഷ്യൻ റോഡിലുള്ള]] ആർച്ച്‌വേ ദ്വീപ്. File:Aireys Inlet Lighthouse.jpg|ഐറീസ് ഉൾക്കടൽ File:Highways of Victoria.PNG|വിക്ടോറിയൻ നഗരങ്ങൾ, പട്ടണങ്ങൾ, വാസസ്ഥലങ്ങൾ, [[Road transport in Victoria|റോഡ് ശൃംഖലകൾ]] </gallery> === പ്രധാന നഗരങ്ങൾ=== വിക്ടോറിയയിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളുടെ പട്ടിക താഴെ പറയുന്നു: {{Div col|colwidth=15em}} * [[Ararat, Victoria|അരരാത്ത്]] * [[Ballarat|ബല്ലാറാത്ത്]] * [[Bairnsdale|ബെയ്‌ൻസ്‌ഡേൽ]] * [[Bendigo|ബെൻഡിഗോ]] * [[Colac, Victoria|കൊളാക്ക്]] * [[Echuca|എച്ചുക്ക]] * [[Hamilton, Victoria|ഹാമിൽട്ടൺ]] * [[Horsham, Victoria|ഹോർഷാം]] * [[Geelong|ഗീലോംഗ്]] * [[Melbourne|മെൽബൺ]] * [[Mildura|മിൽ‌ദുര]] * [[Portland, Victoria|പോർട്ട്‌ലാന്റ്]] * [[Shepparton|ഷെപ്പാർട്ടൻ]] * [[Swan Hill|സ്വാൻ ഹിൽ]] * [[Traralgon|ട്രാൽഗോൺ]] * [[Torquay, Victoria|ടോർക്വേ]] * [[Wangaratta|വംഗാരട്ട]] * [[Warrnambool|വാർണമ്പൂൾ]] * [[Wodonga|വോഡോംഗ]] {{Div col end}} ===കാലാവസ്ഥ=== {{Commons category|Climate diagrams of Victoria}} [[File:Victoria Köppen.svg|upright=1.35|thumb|[[Köppen climate classification|കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ]] വിഭാഗങ്ങൾ]] {| class=wikitable style="float:right; clear:right; line-height:1.2em; font-size:90%; margin-left:1em" |- ! colspan="5" style="background:#cef; text-align:center;"| വിക്ടോറിയയിലെ ശരാശരി<br />പ്രതിമാസ പരമാവധി താപനില |- style="background:#ccc; vertical-align:center;" !മാസം !മെൽബൺ<br />°C (°F) !മിൽദുര<br />°C (°F) |- | style="text-align:left;"|ജനുവരി | style="text-align:center;"|{{convert|25.8|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|32.8|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|ഫെബ്രുവരി | style="text-align:center;"|{{convert|25.8|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|32.7|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|മാർച്ച് | style="text-align:center;"|{{convert|23.8|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|29.3|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|ഏപ്രിൽ | style="text-align:center;"|{{convert|20.2|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|24.1|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|മേയ് | style="text-align:center;"|{{convert|16.6|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|19.6|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|ജൂൺ | style="text-align:center;"|{{convert|14.0|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|16.0|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|ജൂലൈ | style="text-align:center;"|{{convert|13.4|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|15.4|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|ഓഗസ്റ്റ് | style="text-align:center;"|{{convert|14.9|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|17.7|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|സെപ്റ്റംബർ | style="text-align:center;"|{{convert|17.2|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|21.1|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|ഒക്ടോബർ | style="text-align:center;"|{{convert|19.6|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|25.0|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|നവംബർ | style="text-align:center;"|{{convert|21.8|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|29.0|°C|0|abbr=values}} |- | style="text-align:left;"|ഡിസംബർ | style="text-align:center;"|{{convert|24.1|°C|0|abbr=values}} | style="text-align:center;"|{{convert|31.7|°C|0|abbr=values}} |- | colspan="5" style="font-size:80%; background:#cef; text-align:center;"| ഉറവിടം: ബ്യൂറോ ഓഫ് മീറ്ററോളജി |} വലിപ്പത്തിൽ ചെറുതാണെങ്കിലും വിക്ടോറിയയിൽ വ്യത്യസ്തമായ കാലാവസ്ഥയുണ്ട്. അർദ്ധ വരണ്ട മിതശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥ മുതൽ വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും, മിതശീതോഷ്ണവും തണുത്ത കടൽത്തീരവുമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിക്ടോറിയയുടെ പ്രധാന ഭൂമേഖല ഗ്രേറ്റ് ഡിവിഡിംഗ് റേഞ്ച് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് തണുത്ത പർവത കാലാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തീരത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മെൽബൺ|മെൽബണിന്]] ചുറ്റുമുള്ള ശൈത്യകാലം താരതമ്യേന സൗമ്യമാണ് (വലതുവശത്തുള്ള ചാർട്ട് കാണുക). ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ വിക്ടോറിയയുടെ തെക്കേ അറ്റത്ത് മറ്റ് പ്രധാന സംസ്ഥാനങ്ങളെയും പ്രദേശങ്ങളെയും അപേക്ഷിച്ച് ഇവിടുത്തെ കാലാവസ്ഥ തണുത്തതും നനവാർന്നതുമാണ്. ഗ്രേറ്റ് ഡിവിഡിംഗ് റേഞ്ചിന്റെ തെക്ക് തീരപ്രദേശമായ വിക്ടോറിയയുടെ ഏറ്റവും ശാന്തമായ കാലാവസ്ഥയാണ്. [[Southern Ocean|തെക്കൻ സമുദ്രത്തിൽ]] നിന്നുള്ള വായു വേനൽക്കാലത്തെ ചൂടും ശൈത്യകാലത്തെ തണുപ്പും കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. മെൽബണും മറ്റ് വലിയ നഗരങ്ങളും ഈ മിതശീതോഷ്ണ പ്രദേശത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഏപ്രിൽ / മെയ് മാസങ്ങളിലെ ശരത്കാല മാസങ്ങൾ വളരെ ശാന്തമാണ്. കൂടാതെ ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ [[Deciduous|വർണ്ണാഭമായ]] സസ്യജാലങ്ങളിൽ ചിലത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും എത്തിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും ചൂടുള്ള പ്രദേശങ്ങളാണ് [[Mallee (Victoria)|മല്ലിയും]] അപ്പർ [[Wimmera|വിമ്മേരയും]]. അടുത്തുള്ള അർദ്ധ മരുഭൂമിയിൽ നിന്ന് ചൂടുള്ള കാറ്റ് വീശുന്നു. വേനൽക്കാലത്ത് ശരാശരി താപനില 32°C (90°F) ഉം ശൈത്യകാലത്ത് 15°C (59°F) ഉം കവിയുന്നു. തണുത്ത പർവതനിരകളിൽ ഒഴികെയുള്ള ഉൾനാടൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രതിമാസ താപനില മെൽബണിനേക്കാൾ 2–7 (C (4–13°F) ചൂട് കൂടിയതാണ് (ചാർട്ട് കാണുക). വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന താപനില 48.8°C (119.8°F) 2009 ഫെബ്രുവരി 7-ന് [[Hopetoun, Victoria|ഹോപ്ടൗണിൽ ]] [[2009 southeastern Australia heat wave|2009-ലെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഹീറ്റ്‌വേവിൽ]] രേഖപ്പെടുത്തി.<ref name="weatherrecords">{{cite web|url=http://www.bom.gov.au/climate/extreme/records/national.pdf|title=Rainfall and Temperature Records: National|publisher=[[Bureau of Meteorology (Australia)|Bureau of Meteorology]]|accessdate=8 June 2018}}</ref> വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള വിക്ടോറിയൻ ആൽപ്സ് വിക്ടോറിയയുടെ ഏറ്റവും തണുപ്പുള്ള ഭാഗമാണ്. വിക്ടോറിയയുടെ മധ്യഭാഗത്തുകൂടി കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഗ്രേറ്റ് ഡിവിഡിംഗ് റേഞ്ച് പർവതനിരയുടെ ഭാഗമാണ് ആൽപ്സ്. ശൈത്യകാലത്ത് ശരാശരി താപനിലയിൽ 9°C (48°F) താഴെയും ശ്രേണികളുടെ ഉയർന്ന ഭാഗങ്ങളിൽ 0°C (32°F) ന് താഴെയുമാണ്. സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ താപനില −11.7°C (10.9°F) 1965 ജൂൺ 15-ന് ഒമിയോയിലും 1970 ജൂലൈ 3-ന് ഫാൾസ് ക്രീക്കിലും രേഖപ്പെടുത്തി.<ref name="weatherrecords"/> സംസ്ഥാനത്തിനായുള്ള താപനില തീവ്രത ചുവടെയുള്ള പട്ടികയിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു: <div style="width:65%;"> {{Weather box |location = വിക്ടോറിയ |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 47.2 |Feb record high C = 48.8 |Mar record high C = 44.4 |Apr record high C = 39.3 |May record high C = 32.2 |Jun record high C = 25.7 |Jul record high C = 27.1 |Aug record high C = 29.9 |Sep record high C = 37.7 |Oct record high C = 40.2 |Nov record high C = 45.8 |Dec record high C = 46.6 |year record high C = 48.8 |Jan record low C = -3.9 |Feb record low C = -3.9 |Mar record low C = -4.3 |Apr record low C = -8.2 |May record low C = -8.3 |Jun record low C = -11.7 |Jul record low C = -11.7 |Aug record low C = -10.5 |Sep record low C = -9.4 |Oct record low C = -8.4 |Nov record low C = -6.8 |Dec record low C = -5.2 |year record low C = -11.7 |source 1 = ബ്യൂറോ ഓഫ് മീറ്ററോളജി<ref>{{cite web|url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/daily_extremes.cgi?period=%2Fcgi-bin%2Fclimate%2Fextremes%2Fdaily_extremes.cgi&climtab=tmax_high&area=vic&year=2013&mon=1&day=11|title=Official records for Australia in January|date=31 July 2013|work=Daily Extremes|publisher=Bureau of Meteorology|accessdate=8 June 2018}}</ref> |date=June 2018 }} </div> ====വർഷപാതം==== [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയ്ക്കുശേഷം]] ഏറ്റവും ഈർപ്പമുള്ള ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സംസ്ഥാനമാണ് വിക്ടോറിയ. വിക്ടോറിയയിലെ മഴ തെക്ക് നിന്ന് വടക്കുകിഴക്ക് വരെ വർദ്ധിക്കുന്നു. ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉയർന്ന ശരാശരി മഴ ലഭിക്കുന്നു. വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ ചിലയിടങ്ങളിൽ ശരാശരി വാർഷിക മഴ 1,800 മില്ലിമീറ്റർ കവിയുന്നു. എന്നാൽ മല്ലീയിൽ 280 മില്ലിമീറ്ററിൽ കുറവാണ് ലഭിക്കുന്നത്. തെക്കൻ വിക്ടോറിയയിലെ [[Otway Ranges|ഓട്വേ റേഞ്ചുകളിലും]] ജിപ്‌സ്‌ലാന്റിലും വടക്കുകിഴക്കൻ മലനിരകളിലും കനത്ത മഴ ലഭിക്കുന്നു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തുള്ള പർവതങ്ങളിലും കുന്നുകളിലും മാത്രമേ മഞ്ഞ് വീഴ്ചയുള്ളു. ശൈത്യകാലത്താണ് മഴ കൂടുതലും പെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ വേനൽക്കാലത്ത് കൂടുതൽ കനത്ത മഴ പെയ്യുന്നു. ജിപ്‌സ്‌ലാന്റിലും [[Western District, Victoria|വെസ്റ്റേൺ ഡിസ്ട്രിക്റ്റിലും]] മഴ ഉറപ്പായും ലഭ്യമാണ്. തന്മൂലം ഈ പ്രദേശങ്ങളെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളാക്കി മാറ്റുന്നു. 2011 മാർച്ച് 23-ന് [[Wilsons Promontory National Park|വിൽസൺ പ്രൊമോണ്ടറി നാഷണൽ പാർക്കിലെ]] [[Tidal River, Victoria|ടൈഡൽ നദിയിൽ]] രേഖപ്പെടുത്തിയ 377.8 മില്ലിമീറ്റർ ആണ് വിക്ടോറിയയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മഴ.<ref name="weatherrecords"/> <gallery class="center" caption="വിക്ടോറിയയുടെ ശരാശരി താപനിലയും മഴയും"> File:Victoria_summer.jpg|ജനുവരിയിലെ ശരാശരി പരമാവധി താപനില:-<br />വിക്ടോറിയയുടെ വടക്ക് തീരപ്രദേശത്തെയും പർവതപ്രദേശങ്ങളെയും അപേക്ഷിച്ച് എല്ലായ്പ്പോഴും ചൂടാണ്. File:Victoria_winter.jpg|ജൂലൈയിലെ ശരാശരി പരമാവധി താപനില:-<br />വിക്ടോറിയയിലെ കുന്നുകളും ശ്രേണികളും ശൈത്യകാലത്ത് തണുത്തതാണ്. മഞ്ഞുവീഴ്ചയും ഉണ്ടാകുന്നു. File:Victoria_rainfall.jpg|ശരാശരി വാർഷിക മഴ:-<br />വിക്ടോറിയയുടെ മഴ പർവതനിരയായ വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തും തീരത്തും കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. </gallery> {{center|style=font-size:90%|ഉറവിടം: ബ്യൂറോ ഓഫ് മീറ്ററോളജി, ഡിപ്പാർട്മെന്റ് ഓഫ് പ്രൈമറി ഇൻഡസ്ട്രീസ്, ഓസ്ട്രേലിയൻ നാച്ചുറൽ റിസോഴ്സസ് അറ്റ്‌ലസ്}} ==ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം== [[File:ABS-3101.0-AustralianDemographicStatistics-EstimatedResidentPopulationStatesTerritories-EstimatedResidentPopulation-Persons-Victoria-A2060844K.svg|thumb|right|upright=1.5|1981 മുതൽ കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന താമസ ജനസംഖ്യ]] {| class="wikitable toccolours" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="background:#cef; text-align:center;"| വിക്ടോറിയയിലെ ജനസംഖ്യാ<br/> വളർച്ചയിലെ കണക്കുകൾ |- | style="text-align:right;"| 2007 || style="text-align:center;"| 5,087,000 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 5,500,000 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 6,000,000 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 6,400,000 |- | style="text-align:right;"| 2026 || style="text-align:center;"| 6,800,000 |- | style="text-align:right;"| 2031 || style="text-align:center;"| 7,300,000 |- | colspan="2" style="font-size:80%; background:#cef; text-align:center;"| ഉറവിടം: ഡിപ്പാർട്മെന്റ് ഓഫ് പ്ലാനിങ് ആന്റ്<br />കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്മെന്റ് |} [[File:Melbourne skyline.jpg|thumb|upright=1.45|right|സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ മെൽബണിൽ നാല് വിക്ടോറിയൻ ജനതയിൽ മൂന്നിൽ കൂടുതൽ ആൾ ഇവിടെ താമസിക്കുന്നു.]] 2019 ജൂണിൽ വിക്ടോറിയയിലെ ജനസംഖ്യ 6,594,804 ആയിരുന്നു.<ref name=ABSPop/> 2050 ഓടെ ജനസംഖ്യ 7.2 ദശലക്ഷത്തിലെത്തുമെന്ന് [[Australian Bureau of Statistics|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ബ്യൂറോ ഓഫ് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്]] കണക്കാക്കുന്നു. വിക്ടോറിയയുടെ സ്ഥാപക [[Anglo-Celtic Australian|ആംഗ്ലോ-സെൽറ്റിക്]] ജനസംഖ്യയ്ക്ക് അനുബന്ധമായി [[Southern Europe|തെക്ക്]]-[[Eastern Europe|കിഴക്കൻ]] യൂറോപ്പ്, [[ഏഷ്യ]], സമീപകാലത്ത് ആഫ്രിക്ക, മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള [[Immigration to Australia|കുടിയേറ്റക്കാർ]] വർദ്ധിച്ചു. വിക്ടോറിയയിലെ ജനസംഖ്യ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ജനസംഖ്യയുടെ ബാക്കി ശരാശരിയുമായി ആനുപാതികമായി പ്രായമാകുകയാണ്. വിക്ടോറിയക്കാരിൽ 72% ഓസ്‌ട്രേലിയൻ വംശജരാണ്. ഈ കണക്ക് മെൽബണിൽ 66 ശതമാനമായി കുറയുന്നുവെങ്കിലും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള ചില ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ ഇത് 95 ശതമാനത്തിൽ കൂടുതലാണ്. വിക്ടോറിയക്കാരിൽ 1% ൽ താഴെ ആളുകൾ സ്വയം [[Australian Aborigines|തദ്ദേശവാസികളാണെന്ന്]] സ്വയം തിരിച്ചറിയുന്നു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മെൽബണിലാണ് 75% വിക്ടോറിയക്കാരും താമസിക്കുന്നത്. വലിയ മെൽബൺ മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്ത് 48,50,740 ആളുകൾ വസിക്കുന്നു.<ref name=ABSCapitalPop>{{cite web|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2016–17: Main Features|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/3218.0Main+Features12016-17|website=Australian Bureau of Statistics|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|date=24 April 2018|accessdate=13 October 2018}} Estimated resident population, 30 June 2017.</ref> മെൽബണിന് പുറത്തുള്ള നഗര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ [[Geelong|ഗീലോംഗ്]], [[Ballarat|ബല്ലാറാത്ത്]], [[Bendigo|ബെൻഡിഗോ]], [[Shepparton|ഷെപ്പാർട്ടൻ]], [[Mildura|മിൽ‌ദുര]], [[Warrnambool|വാർ‌ണമ്പൂൾ]], [[Wodonga|വോഡോംഗ]], [[Latrobe Valley|ലട്രോബ് വാലി]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും നഗരവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സംസ്ഥാനമാണ് വിക്ടോറിയ. 90% താമസക്കാരുംനഗരങ്ങളിലും പട്ടണങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നു. ജനസംഖ്യ വികേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ള സംസ്ഥാന ഗവൺമെന്റിന്റെ ശ്രമങ്ങളിൽ 2003 മുതൽ വിക്ടോറിയക്കാരെ പ്രാദേശിക ദേശങ്ങളിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കാൻ ഒരു ഔദ്യോഗിക പ്രചാരണ പരിപാടി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.provincialvictoria.vic.gov.au/about.aspx Provincial Victoria – About<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100426113502/http://www.provincialvictoria.vic.gov.au/about.aspx |date=26 April 2010 }}</ref> എങ്കിലും മെൽബൺ ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയുടെ കാര്യത്തിൽ ഈ പ്രദേശങ്ങളെ അതിവേഗം മറികടക്കുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.theage.com.au/national/pressure-grows-as-melbourne-rockets-to-4-million-20090423-agt5.html |location=Australia |work=The Age | title=Pressure grows as Melbourne rockets to 4 million | first=Tim | last=Colebatch | date=24 April 2009}}</ref> ===വംശവും കുടിയേറ്റവും=== {| class="infobox" style="float:right;" !colspan="2"|ജനന രാജ്യം (2016)<ref>{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument |url-status=dead }}</ref> |- ! ജന്മസ്ഥലം {{refn|group="N"|In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately}} || ജനസംഖ്യ |- | [[Australian|ഓസ്‌ട്രേലിയ]] || 3,845,493 |- | [[English Australian|ഓസ്‌ട്രേലിയ]] || 171,443 |- | [[Indian Australian|ഇന്ത്യ]] || 169,802 |- | [[Chinese Australian|മെയിൻ‌ലാന്റ് ചൈന]] || 160,652 |- | [[New Zealander Australian|ന്യൂസിലാന്റ്]] || 93,253 |- | [[Vietnamese Australian|വിയറ്റ്നാം]] || 80,253 |- | [[Italian Australian|ഇറ്റലി]] || 70,527 |- | [[Sri Lankan Australian|ശ്രീലങ്ക]] || 55,830 |- | [[Filipino Australians|ഫിലിപ്പീൻസ്]] || 51,290 |- | [[Malaysian Australian|മലേഷ്യ]] || 50,049 |- | [[Greek Australian|ഗ്രീസ്]] || 47,240 |} 2016 ലെ ജനസംഖ്യാ കണക്കെടുപ്പിൽ ഏറ്റവും സാധാരണമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട പൂർവ്വികർ:{{refn|group="N"|As a percentage of 5,533,099 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.}}<ref>{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2020-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318005541/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> <!-- Only ancestries with >1% are listed. Do not use the QuickStats data from ABS for ancestries. Use the full ancestry data series (eg from ABS Community Profiles series) as the QuickStats data shows each ancestry as a percentage of all ancestry responses (where each person can list up to two, thus a far greater number than the total population) while the full data series in the ABS Community Profiles show the percentage of people nominating a given ancestry as a percentage of the population who nominated an ancestry --> {{columns-list|colwidth=12em| * [[English Australian|ഇംഗ്ലിഷ്]] (32%) * [[Australian||ഓസ്ട്രേലിയൻ]] (29.9%){{refn|group="N"|The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article - Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|first=c=AU; o=Commonwealth of Australia; ou=Australian Bureau of|last=Statistics|website=www.abs.gov.au}}</ref>}} * [[Irish Australian|ഐറിഷ്]] (10.8%) * [[Scottish Australians|സ്കോട്ടിഷ്]] (8.9%) * [[Chinese Australians|ചൈനീസ്]] (6.7%) * [[Italian Australian|ഇറ്റാലിയൻ]] (6.4%) * [[Indian Australian|ഇന്ത്യൻ]] (3.8%) * [[German Australian|ജർമ്മൻ]] (3.6%) * [[Greek Australian|ഗ്രീക്ക്]] (3.1%) * [[Vietnamese Australian|വിയറ്റ്നാമീസ്]] (2%) * [[Dutch Australians|ഡച്ച്]] (1.8%) * [[Maltese Australians|മാൾട്ടീസ്]] (1.3%) * [[Filipino Australians|ഫിലിപ്പിനോ]] (1.2%) * [[Polish Australians|പോളിഷ്]] (1%) }} 2016-ൽ ജനസംഖ്യയുടെ 0.8% അഥവാ 47,788 ആളുകൾ [[Indigenous Australians|തദ്ദേശീയ ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരായി]] ([[Aboriginal Australians|ആദിവാസി ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാർ]], [[Torres Strait Islanders|ടോറസ് സ്ട്രെയിറ്റ് ഐലന്റേഴ്സ്]]) തിരിച്ചറിഞ്ഞു. {{refn|group="N"|Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.}}<ref>{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2020-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318005541/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> 2016-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 64.9% താമസക്കാർ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലാണ് ജനിച്ചത്. ഇംഗ്ലണ്ട് (2.9%), ഇന്ത്യ (2.9%), മെയിൻ ലാന്റ് ചൈന (2.7%), ന്യൂസിലാന്റ് (1.6%), വിയറ്റ്നാം (1.4%) എന്നിവയാണ് മറ്റ് ജനന രാജ്യങ്ങൾ.<ref>{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2020-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318005541/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ===ഭാഷ=== 2016-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 72.2% വിക്ടോറിയക്കാർ വീട്ടിൽ ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നു. മന്ദാരിൻ (3.2%), ഇറ്റാലിയൻ (1.9%), ഗ്രീക്ക് (1.9%), വിയറ്റ്നാമീസ് (1.7%), അറബിക് (1.3%) എന്നിങ്ങനെ മറ്റ് ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2020-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318005541/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ===മതം=== 2016-ലെ സെൻസസിൽ 47.9% വിക്ടോറിയക്കാർ തങ്ങൾ ക്രിസ്ത്യാനികളെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തി. 10.6% പേർ മറ്റ് മതങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നുവെന്നും 32.1% പേർ തങ്ങൾക്ക് മതമില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു.<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by+Subject/2071.0~2016~Main+Features~Religion+Data+Summary~70 |title= 2071.0 - Census of Population and Housing: Reflecting Australia - Stories from the Census, 2016 # Religion in the States and Territories |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=2019 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=25 April 2019}}</ref> 31.7% വിക്ടോറിയക്കാർ തങ്ങൾക്ക് മതമില്ലെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു. റോമൻ കത്തോലിക്കർ 23.2%. 9.4% പേർ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകിയില്ല. 9% ആംഗ്ലിക്കൻ, 3.5% കിഴക്കൻ ഓർത്തഡോക്സ് എന്നിങ്ങനെയാണ് മറ്റു കണക്കുകൾ.<ref>{{cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/2?opendocument|title=2016 Census QuickStats Victoria|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2019|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=25 April 2019|archive-date=2019-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609051412/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/2%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref> 2017-ൽ വിക്ടോറിയയിൽ നടന്ന ഒരു സിവിൽ ചടങ്ങിൽ ദമ്പതികളുടെ വിവാഹം 77.3% ആയിരുന്നു. 22.7% പേർ ഒരു മതപരമായ ചടങ്ങിൽ വിവാഹിതരായി.<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3310.0|title=Australian Bureau of Statistics 3310.0 Marriages and Divorces, Australia, 2017 |date=27 November 2018|website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Australian Bureau of Statistics |accessdate=25 April 2019}}</ref> ===പ്രായഘടന=== 2021 ഓടെ വിക്ടോറിയക്കാരിൽ നാലിലൊന്ന് പേർക്കും 60 വയസ്സിനു മുകളിൽ പ്രായമുണ്ടാകുമെന്ന് സർക്കാർ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 2001 മുതൽ ശരാശരി ഓസ്‌ട്രേലിയൻസിന്റെ പ്രായം 35 മുതൽ 37 വരെ ഉയർന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് 2016-ലെ സെൻസസ് വെളിപ്പെടുത്തി. ഇത് 1969-72-ലെ ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{Census 2011 AUS|id=2|name=Victoria|accessdate=24 February 2013|quick=on}}</ref> 2017-ൽ വിക്ടോറിയ 1.724 ന്റെ [[Total Fertility Rate|ടി‌എഫ്‌ആർ]] രേഖപ്പെടുത്തി.<ref name="abs-tfr">{{cite web |title=3301.0 – Births, Australia, 2017 |url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/allprimarymainfeatures/F41B99AB234B2074CA25792F00161838?opendocument |publisher=Australian Bureau of Statistics |accessdate=23 November 2019}}</ref> ===കുറ്റകൃത്യം=== 2011–2012-ൽ 173 കൊലപാതകങ്ങൾ നടന്നു.<ref>[http://www.police.vic.gov.au/crimestats/crimestats2011-12.pdf]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130428033158/http://www.police.vic.gov.au/crimestats/crimestats2011-12.pdf|date=28 April 2013}}</ref> {| class="wikitable" |+2010-14 ൽ ക്രിമിനൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ വിക്ടോറിയയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്<ref name=":0">{{cite web|url = https://www.ombudsman.vic.gov.au/getattachment/5188692a-35b6-411f-907e-3e7704f45e17|title = Investigation into the rehabilitation and reintegration of prisoners in Victoria September 2015|date = |accessdate = 22 August 2018|website = Obudsman Victoria|publisher = |last = |first = |archive-date = 2019-03-04|archive-url = https://web.archive.org/web/20190304223654/https://www.ombudsman.vic.gov.au/getattachment/5188692a-35b6-411f-907e-3e7704f45e17|url-status = dead}}</ref> ! !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 |- |കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ എണ്ണം |378,082 |386,061 |423,555 |437,409 |456,381 |} ==സർക്കാർ== [[File:VIC Parliament.jpg|thumb|upright=1.05|1856-ൽ നിർമ്മിച്ച [[Parliament House, Melbourne|വിക്ടോറിയൻ പാർലമെന്റ് ഹൗസ്]] മെൽബണിലെ [[Spring Street, Melbourne|സ്പ്രിംഗ് സ്ട്രീറ്റിലാണ്]]. കെട്ടിടം ഒരു [[dome|താഴികക്കുടം]] ഉപയോഗിച്ച് പൂർത്തിയാക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ബജറ്റ് പരിമിതികൾ കാരണം ഇത് പൂർത്തിയായില്ല.]] [[File:Vic legislative council 1878.jpg|thumb|upright=1.05|right|[[Victorian Legislative Council|ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ ചേംബർ]], 1878-ൽ എടുത്ത ഫോട്ടോ]] [[File:Town Hall, Geelong.jpg|thumb|upright=1.05|നിരവധി പ്രാദേശിക സർക്കാർ സീറ്റുകളിലൊന്നായ [[Geelong Town Hall|ഗീലോംഗ് ടൗൺ ഹാൾ]]]] [[File:Fitzroy Town Hall, Victoria, Australia.jpg|thumb|upright=1.05|മുൻ [[Fitzroy Town Hall|ഫിറ്റ്‌സ്‌റോയ് ടൗൺ ഹാൾ]], ഇപ്പോൾ [[City of Yarra|യാര നഗരത്തിന്റെ]] രണ്ടാം ഓഫീസുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.]] ===പാർലമെന്റ്=== [[Westminster System|വെസ്റ്റ്മിൻസ്റ്റർ]] സിസ്റ്റത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വിക്ടോറിയയ്ക്ക് പാർലമെന്ററി ഭരണകൂടമുണ്ട്. ഗവർണർ (രാജ്ഞിയുടെ പ്രതിനിധി), എക്സിക്യൂട്ടീവ് (സർക്കാർ), രണ്ട് നിയമസഭാ ചേമ്പറുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന പാർലമെന്റിൽ നിയമസഭാ അധികാരം നിലനിൽക്കുന്നു. [[Parliament of Victoria|വിക്ടോറിയ പാർലമെന്റിൽ]] [[Victorian Legislative Assembly|താഴത്തെ സഭ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി]], [[Victorian Legislative Council|ഉപരിസഭയിലെ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ]], [[Queen of Australia|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ രാജ്ഞി]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. നിയമസഭയിലെ എൺപത്തിയെട്ട് അംഗങ്ങളെ ഒറ്റ അംഗ വോട്ടർമാരിൽ നിന്ന് നാല് വർഷത്തെ കാലാവധിയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. 2006 നവംബറിൽ വിക്ടോറിയൻ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒരു പുതിയ മൾട്ടി-മെംബർ ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യ സമ്പ്രദായത്തിൽ നടന്നു. വിക്ടോറിയ സംസ്ഥാനത്തെ എട്ട് ഭാഗമായി വിഭജിച്ച് അതിൽ ഓരോ ഭാഗത്തെയും പ്രതിനിധീകരിച്ച് അഞ്ച് പ്രതിനിധികൾ സിംഗിൾ ട്രാൻസ്ഫർ വോട്ട് തിരഞ്ഞെടുത്തു. മൊത്തം ഉപരിസഭയിലെ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം 44 ൽ നിന്ന് 40 ആക്കി. അവരുടെ ഔദ്യോഗിക കാലാവധി ഇപ്പോൾ ലോവർ ഹൗസ് അംഗങ്ങൾക്ക് തുല്യമാണ്, അതായത് നാല് വർഷം. വിക്ടോറിയൻ പാർലമെന്റിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇപ്പോൾ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ നാല് വർഷം കൂടുമ്പോഴും നവംബറിൽ ഇലക്ഷൻ നടക്കുന്നു. 2006-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ് 22 രണ്ട്-അംഗ വോട്ടർമാരിൽ നിന്ന് എട്ട് വർഷത്തെ കാലാവധിയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട 44 അംഗങ്ങൾ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. {| class="wikitable sortable" |- ! പാർട്ടി !! നിയമസഭ!! ലെജിസ്ലേറ്റീവ്<br>കൗൺസിൽ |- | {{Australian party shading/Labor}}|[[Australian Labor Party|ലേബർ]] || 55 || 18 |- | {{Australian party shading/Liberal}}| [[Liberal Party of Australia|ലിബറൽ]] || 21 || 10 |- | {{Australian party shading/National}}| [[National Party of Australia|നാഷണൽ]] || 6 || 1 |- | {{Australian party shading/Greens}} |[[Australian Greens|ഗ്രീൻസ്]]|| 3 || 1 |- | {{Australian party shading/Independent}}| മറ്റുള്ളവ|| 3 || 10 |} ===പ്രീമിയറും മന്ത്രിസഭയും=== നിയമസഭയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സീറ്റുകളുള്ള രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെയോ സഖ്യത്തിന്റെയോ നേതാവാണ് വിക്ടോറിയയിലെ [[Premier of Victoria|പ്രീമിയർ]]. സർക്കാരിന്റെ പൊതുമുഖമായ പ്രീമിയർ മന്ത്രിസഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിയമനിർമ്മാണ, രാഷ്ട്രീയ അജണ്ട സജ്ജമാക്കുന്നു. പാർലമെന്റിന്റെ ഇരുസഭകളിലേക്കും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പ്രതിനിധികളാണ് മന്ത്രിസഭയിലുള്ളത്. വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, നിയമ നിർവ്വഹണം തുടങ്ങിയ [[Constitution of Australia|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഭരണഘടന]] പ്രകാരം കോമൺ‌വെൽത്തിൽ മാത്രമുള്ള സർക്കാറിന്റെ മേഖലകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടത് ഇതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. വിക്ടോറിയയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ പ്രീമിയർ [[Daniel Andrews|ഡാനിയൽ ആൻഡ്രൂസ്]] ആണ്. ===ഗവർണർ=== [[Elizabeth II|എലിസബത്ത് II രാജ്ഞിയെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച് നിയമിക്കുന്ന വിക്ടോറിയ ഗവർണറുടെ ചുമതലയിലാണ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് അതോറിറ്റി. വിരമിച്ച പ്രമുഖ വിക്ടോറിയൻ ആണ് സാധാരണയായി ഈ പദവിയിൽ ഇരിക്കുന്നത്. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെയും മന്ത്രിസഭയുടെയും ഉപദേശപ്രകാരമാണ് ഗവർണർ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. വിക്ടോറിയയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ ഗവർണർ [[Linda Dessau|ലിൻഡ ഡെസ്സാവാണ്]]. ===ഭരണഘടന=== വിക്ടോറിയയ്ക്ക് 1975-ൽ ഒരു രേഖാമൂലമുള്ള ഭരണഘടന പ്രാബല്യത്തിൽ ഉണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/vic/consol_act/ca1975188/ |title=CONSTITUTION ACT 1975 |publisher=Austlii.edu.au |date= |accessdate=17 July 2016}}</ref> എന്നാൽ 1855-ലെ കൊളോണിയൽ ഭരണഘടനയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം പാർലമെന്റ് ''വിക്ടോറിയ കോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ ആക്ട് 1855'' പാസാക്കി. അതിലൂടെ സംസ്ഥാന ഉത്തരവാദിത്തത്തിനു കീഴിലുള്ള കാര്യങ്ങൾക്ക് സംസ്ഥാനത്തെ നിയമനിർമ്മാണ സമിതിയായി പാർലമെന്റിനെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയൻ ഭരണഘടന ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ വിക്ടോറിയൻ പാർലമെന്റിന് കഴിയും. രണ്ട് സഭകളിലും കേവല ഭൂരിപക്ഷമോ രണ്ട് സഭകളിലും അഞ്ചിൽ മൂന്ന് ഭൂരിപക്ഷമോ അല്ലെങ്കിൽ അഭിപ്രായവോട്ടെടുപ്പിൽ വിക്ടോറിയൻ ജനതയുടെ അംഗീകാരമോ ആവശ്യമാണ്. ഇതിൽ തന്നെ ചില “ഉറപ്പുള്ള” വ്യവസ്ഥകൾ ഒഴികെയാണ് അംഗീകാരം ലഭിക്കുക. ===രാഷ്ട്രീയം=== ചില വിശകലന വിദഗ്ദ്ധർ വിക്ടോറിയക്കാരെ, പ്രത്യേകിച്ച് മെൽബർണിയൻസിനെ മറ്റ് ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ പുരോഗമനവാദികളായി കണക്കാക്കുന്നു.<ref name="progressive">{{cite web|url=http://www.smh.com.au/comment/victorias-new-age-of-enlightenment-puts-nsw-in-the-shade-20171117-gznak0.html|title=Victoria's new age of enlightenment puts NSW in the shade|publisher=The Sydney Morning Herald|author=Debbie Cuthbertson|date=17 November 2017|quote=Sunny Sydneysiders might consider themselves much more open-minded and free thinking than their archetypal black-clad Melbourne cousins. But taking the political temperature of the two states shows that supposedly dour Victorians are loosening their corsets and becoming much more progressive.}}</ref>ജനാധിപത്യഭരണത്തിലെ അഭിപ്രായവോട്ടെടുപ്പിലും സ്വവർഗ വിവാഹ സർവേയിലും സംസ്ഥാനം ഏറ്റവും കൂടുതൽ അനുകൂല വോട്ടുകൾ രേഖപ്പെടുത്തി. വിക്ടോറിയക്കാർ "പൊതുവെ സാമൂഹികമായി പുരോഗമനവാദികളാണ്, മൾട്ടി കൾച്ചറിസത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള അതിരുകടക്കലുകളിൽ ജാഗ്രത പുലർത്തുന്നു" എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite news |title=Welcome to Victoria, the progressive state |author=Gay Alcorn |url=http://www.theage.com.au/comment/welcome-to-victoria-the-progressive-state-20130509-2jak0.html#ixzz2gYTfr55q |newspaper=The Age |date=10 May 2013 |accessdate=2 October 2013}}</ref> [[2014 Victorian state election|2014 നവംബറിലെ വിക്ടോറിയൻ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] വിജയിച്ച [[Australian Labor Party|ഓസ്ട്രേലിയൻ ലേബർ പാർട്ടിക്ക്]] പ്രീമിയർ [[Daniel Andrews|ഡാനിയൽ ആൻഡ്രൂസ്]] നേതൃത്വം നൽകുന്നു. സെന്റർ-ലെഫ്റ്റ് [[Australian Labor Party|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ലേബർ പാർട്ടി]] (ALP), സെന്റർ-റൈറ്റ് [[Liberal Party of Australia|ലിബറൽ പാർട്ടി ഓഫ് ഓസ്‌ട്രേലിയ]], ഗ്രാമീണം ആസ്ഥാനമായുള്ള [[National Party of Australia|നാഷണൽ പാർട്ടി ഓഫ് ഓസ്‌ട്രേലിയ]], ഇടതുപക്ഷ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ [[Australian Greens|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഗ്രീൻസ്]] എന്നിവ വിക്ടോറിയയുടെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളാണ്. പരമ്പരാഗതമായി, മെൽബണിലെ തൊഴിലാളി, മധ്യവർഗങ്ങൾക്കിടയിലും നഗര പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലും പ്രാദേശിക നഗരങ്ങളായ ബല്ലാറാത്ത്, ബെൻഡിഗോ, ഗീലോംഗ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ലേബർ പാർട്ടി ശക്തമാണ്. മെൽബണിലെ കൂടുതൽ സമ്പന്നമായ കിഴക്കൻ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലും പുറം പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലും ചില ഗ്രാമീണ പ്രാദേശിക കേന്ദ്രങ്ങളിലും ലിബറലുകളുടെ പ്രധാന പിന്തുണയുണ്ട്. വിക്ടോറിയയിലെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ, കിഴക്കൻ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ നാഷണൽ പാർട്ടി ശക്തമാണ്. 2014-ൽ ആദ്യത്തെ ലോവർ ഹൗസ് സീറ്റുകൾ നേടിയ ഗ്രീൻസ് മെൽബണിലെ മധ്യപ്രദേശങ്ങളിൽ ശക്തമാണ്. ===ഫെഡറൽ സർക്കാർ=== വിക്ടോറിയൻ വോട്ടർമാർ [[Parliament of Australia|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പാർലമെന്റിലേക്ക്]] 50 പ്രതിനിധികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ഇതിൽ ജനപ്രതിനിധിസഭയിലെ 38 അംഗങ്ങളും [[Australian Senate|സെനറ്റിലെ]] 12 അംഗങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. 2019 മേയ് 18 മുതൽ ALP 21 വിക്ടോറിയൻ ഹൗസ് സീറ്റുകളും, ലിബറലുകൾ 12, നാഷണൽ‌സ് മൂന്ന്, ഗ്രീൻ‌സ് ഒന്ന്, ഒരു സ്വതന്ത്രന്റെ സീറ്റും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2019 ജൂലൈ 1-ലെ കണക്കുപ്രകാരം ലിബറലുകൾക്ക് അഞ്ച് സെനറ്റ് സീറ്റുകൾ ഉണ്ട്, നാഷണൽ‌സിന് ഒന്ന്, എ‌എൽ‌പി നാല്, ഗ്രീൻ‌സ് രണ്ട് എന്നിങ്ങനെയാണ് മറ്റു സീറ്റുകൾ. ===തദ്ദേശ ഭരണകൂടം=== 39 ഷയറുകൾ, 32 നഗരങ്ങൾ, ഏഴ് ഗ്രാമീണ നഗരങ്ങൾ, ഒരു ബൊറോ (സ്വയം ഭരണാധികാരമുള്ള പട്ടണം) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 79 മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിലാണ് വിക്ടോറിയയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്. വിക്ടോറിയൻ പാർലമെന്റ് നിയുക്തമാക്കിയ നഗരാസൂത്രണം, റോഡ്, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, മാലിന്യ നിർമാർജ്ജനം എന്നിവയ്ക്ക് ഷെയറും സിറ്റി കൗൺസിലുകളും ഉത്തരവാദികളാണ്. കൗൺസിൽ വരുമാനം കൂടുതലും സ്വത്തുനികുതിയിൽ നിന്നും സർക്കാർ ഗ്രാന്റുകളിൽ നിന്നുമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.<ref>Victorian Parliamentary Library, Department of Victorian Communities, Australian Electoral Commission</ref> ==വിദ്യാഭ്യാസം== ===പ്രൈമറിയും സെക്കണ്ടറിയും=== [[File:Melbourne University south lawn.jpg|thumb|upright=1.05|[[University of Melbourne|മെൽബൺ സർവകലാശാല]], വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലയായ ഇത് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെയും തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെയും മികച്ച സർവകലാശാലകളിലൊന്നായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.]] [[File:State Library at Night.jpg|thumb|upright=1.05|സ്റ്റേറ്റ് ലൈബ്രറി ഓഫ് വിക്ടോറിയയും മൈതാനവും]] വിക്ടോറിയയിലെ [[Public school (government funded)|സ്റ്റേറ്റ് സ്കൂൾ]] സമ്പ്രദായം 1872 മുതൽ ആരംഭിച്ചു. കൊളോണിയൽ സർക്കാർ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമാക്കാൻ നിയമനിർമ്മാണം നടത്തി. 1905 ലാണ് സംസ്ഥാനത്തെ പബ്ലിക് സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ സമ്പ്രദായം ആരംഭിച്ചത്. അതിനുമുമ്പ് സ്വകാര്യ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം മാത്രമേ ലഭ്യമായിരുന്നുള്ളൂ. ഇപ്പോൾ വിക്ടോറിയൻ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം ഏഴ് വർഷത്തെ പ്രൈമറി സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസവും (ഒരു പ്രാഥമിക വർഷം ഉൾപ്പെടെ) ആറ് വർഷത്തെ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സെക്കൻഡറി സ്കൂളിന്റെ അവസാന വർഷം 17 വയസ്സിനു മുകളിലുള്ള കുട്ടികൾക്ക് ഓപ്ഷണലാണ്. വിക്ടോറിയൻ കുട്ടികൾ സാധാരണയായി അഞ്ചോ ആറോ വയസ്സിൽ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിക്കുന്നു. സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പൂർത്തിയാക്കുമ്പോൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് [[Victorian Certificate of Education|വിക്ടോറിയൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഓഫ് എഡ്യൂക്കേഷൻ (വിസിഇ)]] അല്ലെങ്കിൽ [[Victorian Certificate of Applied Learning|വിക്ടോറിയൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ലേണിംഗ് (വിസി‌എഎൽ)]] ലഭിക്കുന്നു. വി‌സി‌ഇ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രവേശനം നിർണ്ണയിക്കാൻ ഒരു [[Australian Tertiary Admission Rank|ATAR]] ലഭിക്കും. വിക്ടോറിയൻ സ്കൂളുകൾക്ക് പൊതുവായോ സ്വകാര്യമായോ ധനസഹായം ലഭിക്കുന്നു. പൊതു സ്കൂളുകൾ സ്റ്റേറ്റ് അഥവാ ഗവൺമെന്റ് സ്കൂളുകൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. വിക്ടോറിയ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് ഇതിനായി നേരിട്ട് ധനസഹായം നൽകുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ ട്യൂഷൻ ഫീസ് നൽക്ണ്ടതില്ല, എങ്കിലും പഠനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില അധിക ചെലവുകൾ നൽകേണ്ടി വരുന്നുണ്ട്. സ്വകാര്യ ഫീസ് അടയ്ക്കുന്ന സ്കൂളുകളിൽ [[റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭ]] നടത്തുന്ന ഇടവക സ്കൂളുകളും ബ്രിട്ടീഷ് പബ്ലിക് സ്കൂളുകൾക്ക് സമാനമായ സ്വതന്ത്ര സ്കൂളുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. സ്വതന്ത്ര സ്കൂളുകൾ സാധാരണയായി പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് പള്ളികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയയിൽ ഇസ്ലാമിക്, ജൂത മതങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പ്രൈമറി, സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകളും ഉണ്ട്. സ്വകാര്യ സ്കൂളുകൾക്കും ചില പൊതു ധനസഹായം ലഭിക്കുന്നു. എല്ലാ സ്കൂളുകളും സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച പാഠ്യപദ്ധതിയും മാനദണ്ഡങ്ങളും പാലിക്കണം. കൂടാതെ, വിക്ടോറിയയ്ക്ക് നാല് സർക്കാർ സെലക്ടീവ് സ്കൂളുകൾ ഉണ്ട്. ആൺകുട്ടികൾക്കുള്ള മെൽബൺ ഹൈസ്കൂൾ, പെൺകുട്ടികൾക്കുള്ള [[MacRobertson Girls' High School|മാക് റോബർട്ട്സൺ ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ]], കോഎഡ്യൂക്കേഷണൽ സ്കൂളുകൾ [[John Monash Science School|ജോൺ മോനാഷ് സയൻസ് സ്കൂൾ]], [[Nossal High School|നോസൽ ഹൈസ്കൂൾ]], [[Suzanne Cory High School|സുസെയ്ൻ കോറി ഹൈസ്കൂൾ]], വിക്ടോറിയൻ കോളേജ് ഓഫ് ആർട്സ് സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ. അക്കാദമിക് സെലക്ടീവ് എൻട്രി ടെസ്റ്റിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ സ്കൂളുകളിലെ വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രത്യേകമായി പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നു. 2019 ഫെബ്രുവരിയിലെ കണക്കനുസരിച്ച് വിക്ടോറിയയിൽ 1529 പബ്ലിക് സ്കൂളുകളും 496 കത്തോലിക്കാ സ്കൂളുകളും 219 പ്രൈവറ്റ് സ്കൂളുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. 6,31,500-ൽ താഴെ വിദ്യാർത്ഥികളെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളിലും 3,57,000 പേരെ സ്വകാര്യ സ്കൂളുകളിലും ചേർത്തിരിക്കുന്നു. സ്വകാര്യ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ 58 ശതമാനവും കത്തോലിക്കാ സ്‌കൂളുകളിൽ പഠിക്കുന്നു. 5,52,300-ലധികം കുട്ടികൾ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിലും 4,18,600-ലധികം സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകളിലും പ്രവേശനം നേടി. സെക്കൻഡറി സ്കൂളിന്റെ അവസാന രണ്ട് വർഷത്തെ വിജയശതമാനം പൊതു സ്കൂളിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് 84.3 ശതമാനവും സ്വകാര്യ സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് 91.5 ശതമാനവുമാണ്. വിക്ടോറിയയിൽ ഏകദേശം 46,523 മുഴുവൻ സമയ അധ്യാപകരുണ്ട്.<ref name="statsnapshot">{{cite web |title=Snapshot: Victorian Schools Summary Statistics |url=https://www.education.vic.gov.au/Documents/about/department/summarystatssnapshot.pdf |publisher=Victorian Department of Education and Training |accessdate=23 November 2019}}</ref> ===മൂന്നാം തരം=== വിക്ടോറിയയ്ക്ക് ഒമ്പത് സർവകലാശാലകൾ നിലവിലുണ്ട്. ആദ്യമായി ബിരുദം നൽകിയ [[University of Melbourne|മെൽബൺ സർവകലാശാല]] 1855-ൽ ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥിയെ ചേർത്തു. ഏറ്റവും വലിയ [[Monash University|മൊണാഷ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] മറ്റേതൊരു ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സർവകലാശാലയേക്കാളും കൂടുതലായി 83,000 വിദ്യാർത്ഥികളുണ്ട്.<ref name="ucube">{{cite web |title=Higher Education Statistics |url=http://highereducationstatistics.education.gov.au/ |website=uCube |publisher=Department of Education and Training |accessdate=20 November 2019 |archive-date=2022-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403065138/http://highereducationstatistics.education.gov.au/ |url-status=dead }}</ref> 2018-ൽ വിക്ടോറിയൻ സർവകലാശാലകളിൽ പ്രവേശനം നേടിയ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം 4,18,447 ആയിരുന്നു. മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 5.3% വർധന ഉണ്ടായി. ഇതിൽ അന്തർ‌ദ്ദേശീയ വിദ്യാർത്ഥികൾ‌ 40% വരുന്നു. പ്രീ-പെയ്ഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ട്യൂഷൻ ഫീസിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശതമാനവും ഇവരിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.<ref name="ucube" /> ബിസിനസ്, അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ, ഇക്കണോമിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രവേശനം നേടിയിട്ടുള്ളത്. അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനും ഇക്കണോമിക്സിനും ഏകദേശം 30% വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രവേശനം നേടി. ആർട്സ്, ഹ്യൂമാനിറ്റീസ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നിവയിൽ 18% വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രവേശനം നേടി.<ref name="ucube" /> വിക്ടോറിയയിൽ സർക്കാർ നടത്തുന്ന 12 സാങ്കേതിക, തുടർ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുണ്ട് (TAFE).<ref name="tafegov">{{cite web |title=TAFE governance |url=https://www.education.vic.gov.au/training/providers/rto/Pages/governance.aspx |publisher=Department of Education and Training |accessdate=22 November 2019 |archive-date=2019-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191122225633/https://www.education.vic.gov.au/training/providers/rto/Pages/governance.aspx |url-status=dead }}</ref> സംസ്ഥാനത്തെ ആദ്യത്തെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത സ്ഥാപനം 1839-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട മെൽബൺ മെക്കാനിക്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടാണ്. ഇത് ഇപ്പോൾ [[Melbourne Athenaeum|മെൽബൺ അഥീനിയം]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അംഗീകൃത TAFE പ്രോഗ്രാമുകൾ നൽകുന്നതിന് ആയിരത്തിലധികം മുതിർന്ന വിദ്യാഭ്യാസ സംഘടനകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 2014-ൽ 4,43,000 കുട്ടികൾ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ചേർന്നു. 2018 ആയപ്പോഴേക്കും ഈ മേഖലയിലെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം 40 ശതമാനം കുറഞ്ഞ് 265,000 ആയി മാറി. നിലവാരം കുറഞ്ഞ ദാതാക്കളിലേക്കുള്ള ധനസഹായം പിൻവലിച്ചതും സർവകലാശാലാ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള ഒരു സാമൂഹിക മാറ്റവുമാണ് അഞ്ചുവർഷത്തെ താഴ്ന്ന നിരക്കിനു കാരണമെന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് ആരോപിച്ചു.<ref name="tafereview">{{cite news |last1=Carey |first1=Adam |title=State puts training wheels in motion with vocational education review |url=https://www.theage.com.au/national/victoria/state-puts-training-wheels-in-motion-with-vocational-education-review-20191031-p536a3.html |accessdate=22 November 2019 |work=The Age |date=31 October 2019 |language=en}}</ref> ===ലൈബ്രറികൾ=== വിക്ടോറിയ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഗവേഷണ-റഫറൻസ് ലൈബ്രറിയാണ് [[State Library Victoria|സ്റ്റേറ്റ് ലൈബ്രറി]]. വിക്ടോറിയയുടെ ഡോക്യുമെന്ററി പൈതൃകം ശേഖരിക്കുന്നതിനും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും വിവിധ സേവനങ്ങളിലൂടെയും പ്രോഗ്രാമുകളിലൂടെയും ഇത് ലഭ്യമാക്കുന്നതിനും ലൈബ്രറിയ്ക്ക് ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. ശേഖരത്തിലെ വസ്തുക്കളിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, പത്രങ്ങൾ, മാസികകൾ, ജേണലുകൾ, കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ, മാപ്പുകൾ, ചിത്രങ്ങൾ, വസ്തുക്കൾ, ശബ്ദ, വീഡിയോ റെക്കോർഡിംഗുകളും ഡാറ്റാബേസുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[Local government areas of Victoria|പ്രാദേശിക സർക്കാരുകൾ]] പ്രാദേശിക വായ്പാ ലൈബ്രറികൾ പരിപാലിക്കുന്നു. സാധാരണഗതിയിൽ അതത് മുനിസിപ്പൽ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നിലധികം ശാഖകളുണ്ട്. ==സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ== {| class="wikitable toccolours" style="float:right; font-size:90%; margin-top:0.3em; margin-bottom:0; margin-left:0.5em;" |- ! colspan="4" style="background:#cef; text-align:center;"| വിക്ടോറിയൻ ഉൽപാദനവും തൊഴിലാളികളും സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ |- style="background:#ccc; vertical-align:top;" !സാമ്പത്തികമേഖല !ജി.എസ്.പി.<ref>The figures are taken as a proportion of total Victoria Gross State Product, Industry Value Added with the exclusion of ''Ownership of dwellings'', ''Taxes Less Subsidiaries'' and the ''Statistical Discrepancy'' adjustment. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/5220.0Main+Features12015-16?OpenDocument|title=5220.0 – Australian National Accounts: State Accounts, 2015–16|date=2016-11-18}}</ref> !തൊഴിലാളികളുടെ<br />എണ്ണം ('000s) !തൊഴിലാളികളുടെ<br />ശതമാനം |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| ധനകാര്യം, ഇൻഷുറൻസ്<br />സേവനങ്ങൾ | 12.8% | 115.5 | 3.8% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| പ്രൊഫഷണൽ,<br />സാങ്കേതിക സേവനങ്ങൾ | 9.1% | 274.3 | 9.0% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| ഉല്പന്നനിർമ്മാണം | 8.6% | 274.4 | 9.0% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| ആരോഗ്യ പരിരക്ഷ,<br />സാമൂഹിക സേവനങ്ങൾ | 8.5% | 390.6 | 12.8% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| കെട്ടിട നിർമ്മാണം | 7.7% | 255.7 | 6.4% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| വിദ്യാഭ്യാസം | 6.7% | 257.7 | 8.5% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| റീട്ടെയിൽ വ്യാപാരം | 6.0% | 310.6 | 10.2% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| ഗതാഗത സേവനങ്ങൾ | 5.7% | 165.4 | 5.4% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| മൊത്ത വ്യാപാരം | 5.6% | 113.4 | 3.7% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| പബ്ലിക്<br />അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ | 5.0% | 146.5 | 4.8% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| കമ്മ്യൂണിക്കേഷനും<br /> ഐ.ടി.യും | 3.9% | 57.0 | 1.9% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് | 3.7% | 43.6 | 1.4% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്<br />സർവ്വീസസ് | 3.3% | 119.0 | 3.9% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| താമസവും<br />ഫുഡ് സർവ്വീസസും | 2.9% | 209.9 | 6.9% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| കൃഷി, വനം<br />മത്സ്യബന്ധനം | 2.8% | 86.1 | 2.8% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| യൂട്ടിലിറ്റീസ് | 2.4% | 39.4 | 1.3% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| ഖനനം | 2.0% | 11.0 | 0.4% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| കലയും<br /> വിനോദവും | 1.1% | 63.2 | 2.1% |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;"| മറ്റു സേവനങ്ങൾ | – | 115.1 | 3.8% |- | colspan="4" style="font-size:90%; background:#cef; "| ഉറവിടം: ഓസ്ട്രേലിയൻ ബ്യൂറോ ഓഫ് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്. 2016 ജൂൺ വരെയുള്ള ജിഎസ്പി. 2016 ഓഗസ്റ്റ് വരെയുള്ള തൊഴിൽ. |} ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിനുശേഷം ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയാണ് വിക്ടോറിയ സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളത്. ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപാദനത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് വരുന്നു. വിക്ടോറിയയുടെ നിലവിലെ വിലയിൽ മൊത്തം [[Gross regional domestic product|ഗ്രോസ് സ്റ്റേറ്റ് പ്രൊഡക്ട്]] (ജി‌എസ്‌പി) 2019 ജൂണിൽ 455 ബില്യൺ ഡോളറായിരുന്നു. 69,654 ഡോളറാണ് പ്രതിശീർഷ ജിഎസ്പി.<ref name="abs-anasa">{{cite web |title=5220.0 – Australian National Accounts: State Accounts, 2018–19 |url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/allprimarymainfeatures/E6765105B38FFFC6CA2568A9001393ED?opendocument |publisher=Australian Bureau of Statistics |accessdate=20 December 2019}}</ref> ധനകാര്യവും ഇൻഷുറൻസും വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും അധികം വരുമാന ലഭിക്കുന്ന മേഖലയാണ്. ആരോഗ്യ സംരക്ഷണവും സാമൂഹിക സഹായമേഖലയുമാണ് സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലിയ തൊഴിൽ ദാതാവായി കണക്കാക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ ദശകങ്ങളിലെ സർവ്വീസ് വ്യവസായങ്ങളിലേക്കുള്ള മാറ്റം വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും വലിയ തൊഴിലുടമയും വരുമാന ഉൽ‌പാദകനുമെന്ന ഖ്യാതി നിർമ്മാണ മേഖലയ്ക്ക് നഷ്ടമായി. ===കൃഷി=== [[File:Victorian stand in 1867.jpg|thumb|left|1867-ലെ പാരീസ് ''എക്സിബിഷൻ യൂണിവേഴ്സലിൽ'' വിക്ടോറിയയുടെ ഇനം]] 2003-04-ൽ വിക്ടോറിയൻ കാർഷിക ഉൽപാദനത്തിന്റെ മൊത്ത മൂല്യം 17 ശതമാനം വർദ്ധിച്ച് 8.7 ബില്യൺ ഡോളറായി. ഇത് മൊത്തം കാർഷിക ഉൽ‌പാദനത്തിന്റെ 24%-ത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 2004-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 32,463 ഫാമുകൾ 1,36,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (52,500 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിക്ടോറിയൻ ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തി. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മൊത്തം ഭൂപ്രതലത്തിന്റെ 60% ത്തിലധികം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വിക്ടോറിയൻ ഫാമുകളിൽ ചെറിയ ഹോർട്ടികൾച്ചറൽ സംഘടനകൾ മുതൽ വലിയ തോതിലുള്ള കന്നുകാലികൾ, ധാന്യ ഉൽപാദനങ്ങൾ വരെയാണ്. കൃഷിസ്ഥലത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് ഭക്ഷ്യവിളകൾ വളർത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയൻ കൃഷിസ്ഥലത്തിന്റെ 26,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ർ (10,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) ധാന്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇതിൽ കൂടുതലും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്താണ് കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ 50% ത്തിലധികം ഗോതമ്പിനും 33% ബാർലിക്കും 7% ഓട്‌സിനുമായി നീക്കി വെച്ചിരിക്കുന്നു. 6,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (2,300 ചതുരശ്ര മൈൽ) വയ്ക്കോലിനായി വിതയ്ക്കുന്നു. 2003-04-ൽ വിക്ടോറിയൻ കർഷകർ 3 ദശലക്ഷം ടണ്ണിലധികം ഗോതമ്പും 2 ദശലക്ഷം ടൺ ബാർലിയും ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. വിക്ടോറിയൻ ഫാമുകൾ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പിയർ പഴങ്ങളിൽ 90 ശതമാനവും ആപ്പിളിൽ മൂന്നിലൊന്നും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ശതാവരിച്ചെടി, ബ്രൊക്കോളി, കാരറ്റ്, ഉരുളക്കിഴങ്ങ്, തക്കാളി എന്നിവയാണ് പ്രധാന പച്ചക്കറി വിളകൾ. വിക്ടോറിയൻ ഫാമുകളിൽ 14 ദശലക്ഷത്തിലധികം ആടുകളും 5 ദശലക്ഷം ആട്ടിൻകുട്ടികളും മേയുന്നു. കൂടുതലും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കും പടിഞ്ഞാറാണ് മേയുന്നത്. 2004-ൽ പ്രാദേശിക ഉപഭോഗത്തിനും കയറ്റുമതിക്കുമായി 10 ദശലക്ഷം ആട്ടിൻകുട്ടികളെയും ആടുകളെയും അറുത്തു. വിക്ടോറിയ ആടുകളെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലേക്കും ഇറച്ചിക്കായി ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലേക്കും കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു. 108,000 ടണ്ണിലധികം കമ്പിളി ക്ലിപ്പും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ക്ഷീരകൃഷിയുടെ കേന്ദ്രമാണ് വിക്ടോറിയ. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ പാലിനായുള്ള 3 ദശലക്ഷം കന്നുകാലികളിൽ 60% ഇവിടെയുണ്ട്. രാജ്യത്തിന്റെ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗവും പാൽ വിക്ടോറിയയിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു (ഏകദേശം 6.4 ബില്യൺ ലിറ്റർ). സംസ്ഥാനത്ത് 2.4 ദശലക്ഷത്തിലധികം മാംസത്തിനായുള്ള കന്നുകാലികളുണ്ട്. ഓരോ വർഷവും 2.2 ദശലക്ഷത്തിലധികം കന്നുകാലികളെയും പശുക്കിടാക്കളെയും മാംസത്തിനായി അറുക്കുന്നു. 2003-04-ൽ വിക്ടോറിയൻ വാണിജ്യ മത്സ്യബന്ധന സംഘങ്ങളും അക്വാകൾച്ചർ വ്യവസായവും 11,634 ടൺ സമുദ്രവിഭവങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. [[Abalone|ബ്ലാക്ക്‌ലിപ്ഡ് അബലോൺ]] ഇതിലെ മുഖ്യ ഇനം. തൊട്ടുപിന്നിൽ 13.7 മില്യൺ ഡോളർ മതിപ്പുള്ള [[Spiny lobster|സതേൺ റോക്ക് ലോബ്സ്റ്റർ]] ആണുള്ളത്. മിക്ക അബലോൺ, റോക്ക് ലോബ്സ്റ്ററുകളും ഏഷ്യയിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു. ===നിർമ്മാണം=== വിക്ടോറിയയ്ക്ക് വിവിധ ഉൽ‌പാദന സംരംഭങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ മെൽ‌ബൺ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യാവസായിക നഗരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധാനന്തരം അന്താരാഷ്ട്ര നിക്ഷേപം ഉൽ‌പാദന കുതിപ്പിന് കാരണമായി മാറി. നഗരത്തിനടുത്തുള്ള വിലകുറഞ്ഞ ഭൂമിയുടെ ലഭ്യതയും ലാട്രോബ് താഴ്വരയിൽ നിന്നുള്ള വിലകുറഞ്ഞ ഊർജ്ജവും സംസ്ഥാനത്തെ ആകർഷിക്കുന്നു. 2015-16-ൽ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ മൊത്തം ഉൽ‌പാദന ഉൽ‌പാദനത്തിന്റെ 26.4% വിക്ടോറിയ ഉൽ‌പാദിപ്പിച്ചു. 32.4% ആണ് ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽ‌സിലെ ഉല്പാദനം. യന്ത്രസാമഗ്രികളും ഉപകരണ നിർമ്മാണവുമാണ് സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വരുമാനമുള്ള നിർമ്മാണപ്രവർത്തനം. പിന്നീട് ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ, പെട്രോകെമിക്കൽസ്, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവയാണ് തൊട്ടു പിന്നിലുള്ളത്. [[Alcoa World Alumina and Chemicals|അൽകോവയുടെ]] ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[Portland aluminium smelter|പോർട്ട്‌ലാന്റ്]], [[Point Henry smelter|പോയിന്റ് ഹെൻ‌റി അലുമിനിയം സ്മെൽറ്ററുകൾ]] എന്നിവ സംസ്ഥാനത്തെ പ്രമുഖ നിർമ്മാണശാലകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[Geelong|ഗീലോംഗ്]], [[Altona, Victoria|ആൾട്ടോണ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ എണ്ണ ശുദ്ധീകരണ ശാലകൾ, [[Laverton, Victoria|ലാവെർട്ടണിലെ]] ഒരു പ്രധാന പെട്രോകെമിക്കൽ കമ്പനി, വിക്ടോറിയൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള [[CSL Limited|സി‌എസ്‌എൽ]], വാക്സിനുകളും പ്ലാസ്മ ഉൽ‌പന്നങ്ങളും ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്ന ആഗോള ബയോടെക്നോളജി കമ്പനി, എന്നിവയാണ് മറ്റുള്ളവ. [[Defence industry of Victoria|പ്രതിരോധ വ്യവസായത്തിന്]] സാധനങ്ങൾ നൽകുന്നതിലും വിക്ടോറിയ ഒരു പ്രധാന പങ്കു വഹിക്കുന്നു. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ മറ്റേതൊരു സംസ്ഥാനത്തേക്കാളും വികിടോറിയ ഉൽപ്പാദനത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയയിലെ മൊത്തം ഉൽപാദനത്തിന്റെ 8.6% ആണ് ഉൽപ്പാദന നിർമ്മാണം. ഇത് 8.0% ഉള്ള സൗത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയയേക്കാൾ അല്പം ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും ഈ അനുപാതം മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടായി കുറയുന്നുണ്ട്. [[Early 1990s recession in Australia|1990-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യം]] മൊത്തം സംസ്ഥാന ഉൽപാദനത്തിന്റെ 20.3% ആയിരുന്നു. 2008-ൽ ഉൽപ്പാദനം 28.8 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തിയിരുന്നു. 2016-ൽ ഇത് 26.8 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തി (പ്രതിവർഷം .0.77%). 1990 മുതൽ ഉൽപ്പാദന തൊഴിൽ മൊത്തത്തിലും ആനുപാതികമായും കുറഞ്ഞു. 2000-ലെ ഖനന കുതിച്ചുചാട്ടത്തിന്റെ ഫലമായി ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഡോളർ ശക്തമായി. എന്നാൽ ചെറിയ ജനസംഖ്യയും ഒറ്റപ്പെടലും, ഉയർന്ന വേതനവും, വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ഉൽപാദനത്തിന്റെ പൊതുവായ കയറ്റുമതിയും മൂലം ശക്തമായ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഡോളറിന്റെ ഇടിവിന് ചില കാരണങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ചരിത്രപരമായി പ്രധാന കാർ ബ്രാൻഡുകളായ [[Ford Motor Company of Australia|ഫോർഡ്]], [[Toyota Australia|ടൊയോട്]]ട, [[Holden|ഹോൾഡൻ]] എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണശാലകളുടെ കേന്ദ്രമാണ് വിക്ടോറിയ. എങ്കിലും 2010-ൽ മൂന്ന് കമ്പനികളും അടച്ചുപൂട്ടൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2017 അവസാനത്തോടെ ഓസ്ട്രേലിയയ്ക്ക് അവരുടെ കാർ നിർമ്മാണ വ്യവസായം പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെടും എന്ന് ഇത് അർത്ഥമാക്കുന്നു. 2010-ലെ ഫോർഡിന്റെ തീരുമാനത്തെത്തുടർന്ന് 2013 മെയ് മാസത്തിലാണ് ഹോൾഡന്റെ പ്രഖ്യാപനം ഉണ്ടായത്. ഫോർഡിന്റെ വിക്ടോറിയൻ പ്ലാന്റുകൾ ബ്രോഡ്‌മെഡോസ്, ഗീലോംഗ് , 2016 ഒക്ടോബറിൽ അടച്ചു.<ref>{{cite news|title=South Australia stunned as GM announces Holden's closure in Adelaide in 2017|url=http://www.news.com.au/finance/business/holden-announces-it-will-stop-producing-cars-in-australia-leading-to-the-loss-of-2900-jobs/story-fnda1bsz-1226780247370|accessdate=12 February 2014|newspaper=News.com.au|date=12 December 2013|archive-date=2014-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209160149/http://www.news.com.au/finance/business/holden-announces-it-will-stop-producing-cars-in-australia-leading-to-the-loss-of-2900-jobs/story-fnda1bsz-1226780247370|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Ford closure sends shockwave through manufacturing industry|url=http://www.abc.net.au/news/2013-05-23/ford-closure-sends-shockwave-through-manufacturing-industry/4708584|accessdate=12 February 2014|newspaper=ABC News|date=24 May 2013}}</ref> 2014 ഫെബ്രുവരിയിൽ ടൊയോട്ട, ഹോൾഡനോ ഫോർഡോ ഇല്ലാത്ത ഒരു പ്രഖ്യാപനത്തോടെ തുടർന്നു.<ref>{{cite news|title=Toyota to stop making cars in Australia, follows Ford and Holden|url=http://www.theaustralian.com.au/business/news/toyota-to-stop-making-cars-in-australia-follows-ford-and-holden/news-story/c446dddef6098aed1361d200040bc1c6|newspaper=The Australian|date=10 February 2014|access-date=2020-02-13|archive-date=2017-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823043114/http://www.theaustralian.com.au/business/news/toyota-to-stop-making-cars-in-australia-follows-ford-and-holden/news-story/c446dddef6098aed1361d200040bc1c6|url-status=dead}}</ref> ===ഭൂമി=== ''റിയൽ പ്രോപ്പർട്ടി ആക്റ്റ് 1862'' ഉപയോഗിച്ച് വിക്ടോറിയ [[Torrens title|ടോറൻസ് ഭൂമി രജിസ്ട്രേഷൻ സംവിധാനം]] സ്വീകരിച്ചു.<ref>{{cite Legislation AU|Vic|hist_act|rpa178|Real Property Act 1862}}</ref> [[Torrens title|ടോറൻസ് സമ്പ്രദായം]] വിക്ടോറിയയിലെ സാധാരണ നിയമവ്യവസ്ഥയെ മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചില്ല പകരം പുതിയ ലാന്റ് ഗ്രാന്റുകൾക്കും, ആക്ടിന് കീഴിൽ സ്വമേധയാ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുള്ള ഭൂമിക്കും അതിന്റെ പിൻഗാമികൾക്കും മാത്രം ബാധകമാണ്. പൊതുവായ നിയമവ്യവസ്ഥ മറ്റെല്ലാ സ്വകാര്യ ഭൂവുടമകൾക്കും ബാധകമാണ്. വിക്ടോറിയയിൽ കൈവശമുള്ള ക്രൗൺ ലാൻഡ്, ''ക്രൗൺ ലാൻഡ് (റിസർവ്സ്) ആക്ട് 1978'', ''ലാൻഡ് ആക്ട് 1958'' എന്നിവയ്ക്ക് കീഴിലാണ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. ===ഖനനം=== [[File:Yallourn-w-power-station-australia.jpg|thumb|upright=1.05|ലട്രോബ് താഴ്‌വരയിലെ [[Yallourn Power Station|യല്ലോൺ പവർ സ്റ്റേഷൻ]]]] വിക്ടോറിയയിലെ ഖനനം സംസ്ഥാന ഉൽ‌പാദനത്തിൽ 6 ബില്യൺ ഡോളർ സംഭാവന ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും 1% ൽ താഴെ തൊഴിലാളികൾ മാത്രമാണ് ഇതിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നത്. വിക്ടോറിയൻ ഖനന വ്യവസായം ഊർജ്ജം ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന ധാതുക്കളിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[brown coal|ബ്രൗൺ കൽക്കരി]], പെട്രോളിയം, [[natural gas|ഗ്യാസ്]] എന്നിവ പ്രാദേശിക ഉൽപാദനത്തിന്റെ 90% വരും. എണ്ണ, വാതക വ്യവസായങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിഴക്ക് [[Gippsland|ജിപ്‌സ്‌ലാന്റ്]] തീരത്ത് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ബ്രൗൺ കൽക്കരി ഖനനവും വൈദ്യുതി ഉൽപാദനവും [[Latrobe Valley|ലാട്രോബ് താഴ്‌വരയിലാണ്]]. 2005-06 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഗ്യാസിന്റെ ശരാശരി പ്രതിദിന ഉല്പാദനം 700 ദശലക്ഷം ഘനയടി ആയിരുന്നു. ഇത് മൊത്തം ദേശീയ വാതക വിൽപ്പനയുടെ 18%-ത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഗ്യാസിന്റെ ആവശ്യം പ്രതിവർഷം 2% എന്ന നിലയിൽ വർദ്ധിക്കുന്നു.<ref name="macrabbit">{{cite web |url=http://www.dpi.vic.gov.au/DPI/nrenmp.nsf/childdocs/-56D4D5E9AEF563E84A256A800011E5D6?open |title=Department of Primary Industries: Oil and Gas |accessdate=22 August 2013 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080719055505/http://www.dpi.vic.gov.au/DPI/nrenmp.nsf/childdocs/-56D4D5E9AEF563E84A256A800011E5D6?open |archivedate=19 July 2008 }}</ref> 1985-ൽ ഓഫ്ഷോർ ജിപ്‌സ്‌ലാന്റ് ബേസിനിൽ നിന്നുള്ള എണ്ണ ഉൽപാദനം ദിവസേന ശരാശരി 4,50,000 ബാരലായി ഉയർന്നു. 2005-2006-ൽ, പ്രതിദിന ശരാശരി എണ്ണ ഉൽപാദനം 83,000 ബിബിഎൽ/ദിവസം ആയി കുറഞ്ഞു. ഇത്തരത്തിൽ ഇടിവുണ്ടായെങ്കിലും വിക്ടോറിയ ഇപ്പോഴും ഓസ്ട്രേലിയയിൽ 19.5 ശതമാനം അസംസ്കൃത എണ്ണ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നു.<ref name="macrabbit" /> വിക്ടോറിയയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ധാതുവാണ് ബ്രൗൺ കൽക്കരി. ജിപ്‌സ്‌ലാൻഡിലെ ലാട്രോബ് താഴ്‌വരയിൽ ഓരോ വർഷവും 66 ദശലക്ഷം ടൺ ഖനനം നടത്തുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/dc057c1016e548b4ca256c470025ff88/B43CD5ECE4E63E4BCA256DEA00053A0E?opendocument |title=Year Book Australia, 2004 – Profile of major commodities |publisher=Abs.gov.au |date= 2004-02-27|accessdate=17 July 2016}}</ref> ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബ്രൗൺ കൽക്കരി ശേഖരം ഈ പ്രദേശത്താണ്. ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ സ്വർണ്ണത്തിരക്കിന്റെ ചരിത്ര കേന്ദ്രമായിരുന്നിട്ടും വിക്ടോറിയ ഇന്ന് ദേശീയ സ്വർണ്ണ ഉൽപാദനത്തിന്റെ 1% മാത്രമാണ് സംഭാവന ചെയ്യുന്നത്. വിക്ടോറിയ പരിമിതമായ അളവിൽ [[gypsum|ജിപ്സവും]] [[kaolin|കയോലിനും]] ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ===സേവന വ്യവസായം=== വിക്ടോറിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ അതിവേഗം വളരുന്ന ഘടകമാണ് സേവന വ്യവസായ വിഭാഗം. സാമ്പത്തിക, പ്രൊഫഷണൽ സേവനങ്ങൾ എന്ന് പൊതുവായി തരംതിരിക്കുന്ന വിശാലമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ആരോഗ്യ പരിരക്ഷയും സാമൂഹിക സഹായവും, വിദ്യാഭ്യാസം, ഗതാഗതം, ഐടി, ആശയവിനിമയ സേവനങ്ങൾ, സർക്കാർ സേവനങ്ങൾ, മൊത്ത, ചില്ലറ വ്യാപാരം എന്നിവയാണ് മറ്റു വിഭാഗങ്ങൾ. മിക്ക സേവന വ്യവസായങ്ങളും മെൽബണിലും സംസ്ഥാനത്തെ വലിയ പ്രാദേശിക കേന്ദ്രങ്ങളിലുമാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 2015–16-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് സേവന വ്യവസായങ്ങളിൽ മുക്കാൽ ഭാഗവും വിക്ടോറിയൻ തൊഴിലാളികളും സംസ്ഥാനത്തെ ജി.എസ്.പി. കണക്കിൽ മുക്കാൽ ഭാഗവും ജോലി ചെയ്യുന്നു. വിക്ടോറിയയിലെ മറ്റേതൊരു സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനത്തേക്കാളും ഒരു വിഭാഗമെന്ന നിലയിൽ സാമ്പത്തികവും ഇൻഷുറൻസും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് കൂടുതൽ മൂല്യവർദ്ധനവ് നൽകുന്നു. അതേസമയം ആരോഗ്യ പരിരക്ഷയും സാമൂഹിക സഹായവും ഏറ്റവും കൂടുതൽ തൊഴിലാളികളെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ===വിനോദസഞ്ചാരം=== വിക്ടോറിയയിലെ ചില പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നു: *ഓസ്ട്രേലിയയിലെ മുഖ്യനഗരമായ മെൽബണിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളും [[Melbourne city centre|നഗര കേന്ദ്രത്തിലും]] നിരവധി വിനോദസഞ്ചാര സൗകര്യങ്ങളും സ്ഥലങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. [[Melbourne Zoo|മെൽബൺ മൃഗശാല]], മ[[Melbourne Museum|െൽബൺ മ്യൂസിയം]], [[Melbourne Aquarium|മെൽബൺ അക്വേറിയം]], [[Scienceworks Museum (Melbourne)|സയൻസ് വർക്ക്സ്]], ടൂറിസം പ്രവിശ്യകളായ [[Melbourne Docklands|മെൽബൺ ഡോക്‌ലാൻഡ്സ്]], [[Southbank, Victoria|സൗത്ത്ബാങ്ക്]], [[St Kilda, Victoria|സെന്റ് കിൽഡ]] എന്നിവയും സാംസ്കാരിക, കായിക ടൂറിസ്റ്റ് ഐക്കണുകളായ [[Arts Centre Melbourne|ആർട്സ് സെന്റർ മെൽബൺ]], [[East End Theatre District|ഈസ്റ്റ് എൻഡ് തിയറ്റർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്]], [[National Gallery of Victoria|നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് വിക്ടോറിയ]], ദി വിക്ടോറിയ [[Melbourne Cricket Ground|മെൽ‌ബൺ ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്]] (എം‌സി‌ജി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രമായ [[Eureka Tower|യുറീക്ക ടവർ]], സ്കൈഡെക് 88 എന്നിവ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. * നൂറുകണക്കിന് ബീച്ചുകളുള്ള വിക്ടോറിയയിൽ 2000 കിലോമീറ്ററിലധികം തീരപ്രദേശമുണ്ട്.<ref>[http://www.watoday.com.au/travel/waves-of-fancy-victorias-best-beaches-20081127-6jx2.html WA Today: Waves of fancy: Victoria's best beaches] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110203042722/http://www.watoday.com.au/travel/waves-of-fancy-victorias-best-beaches-20081127-6jx2.html |date=3 February 2011 }}</ref> * സ്വർണ്ണഖനികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ചരിത്രപരമായ നഗരങ്ങളായ [[Ballarat|ബല്ലാറാത്ത്]], [[Beechworth|ബീച്ച്‌വർത്ത്]], [[Bendigo|ബെൻഡിഗോ]], [[Castlemaine, Victoria|കാസിൽമെയ്ൻ]], [[Maldon, Victoria|മാൽഡൺ]], [[Daylesford, Victoria|ഡെയ്‌ൽസ്‌ഫോർഡ്]] എന്നിവ . *സ്വാഭാവിക പ്രകൃതി ആകർഷണങ്ങളായ [[The Twelve Apostles, Victoria|ദ ട്വൽവ് അപ്പൊസ്റ്റിൽസ്]], [[Wilsons Promontory|വിൽസൺ പ്രൊമോണ്ടറി]], [[Grampians National Park|ദി ഗ്രാമ്പിയൻസ്]], [[Little penguin|ഫെയറി പെൻഗ്വിൻസ്]] (പ്രത്യേകിച്ച് [[Phillip Island (Victoria)|ഫിലിപ്പ് ദ്വീപിലും]] [[St Kilda, Victoria|സെന്റ് കിൽഡയിലും]]), [[Buchan Caves|ബുച്ചാൻ ഗുഹകൾ]], [[Gippsland Lakes|ജിപ്‌സ്‌ലാന്റ് തടാകങ്ങൾ]]. * [[Dandenong Ranges|ഡാൻ‌ഡെനോംഗ് റേഞ്ചസ്]] (പ്രത്യേകിച്ച് [[Puffing Billy Railway|പഫിംഗ് ബില്ലി റെയിൽ‌വേ]]). * [[Healesville Sanctuary|ഹീലസ്‌വില്ലെ സാങ്ച്വറി]] പ്രാദേശിക ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഇനങ്ങളിൽ ഇത് പ്രത്യേകത പുലർത്തുന്നു. * [[Murray River|മുറെ നദി]], [[Riverina|റിവിനീന]], [[Echuca, Victoria|എച്ചുക്ക]], [[Mildura|മിൽ‌ദുര]] എന്നിവയുൾ‌പ്പെടെയുള്ള പട്ടണങ്ങൾ‌. * [[Geelong, Victoria|ഗീലോംഗും]] അതിന്റെ പ്രശസ്തമായ വാട്ടർഫ്രണ്ട്, ഈസ്റ്റേൺ ബീച്ച്, ഗീലോംഗ് വെസ്റ്റിന്റെ പാക്കിംഗ്ടൺ സ്ട്രീറ്റ് എന്നിവ. * മുന്തിരിത്തോട്ടങ്ങളും ചരിത്രപരമായ റിസോർട്ട് പട്ടണങ്ങളായ [[Queenscliff, Victoria|ക്വീൻസ്‌ക്ലിഫ്]], [[Drysdale, Victoria|ഡ്രൈസ്‌ഡേൽ]], [[Portarlington, Victoria|പോർട്ടാർലിംഗ്ടൺ]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന [[Bellarine Peninsula|ബെല്ലാരിൻ പെനിൻസുല]] * [[Werribee, Victoria|വെർ‌ബൈ]] ബംഗ്ലാവും [[Werribee Open Range Zoo|വെർ‌ബൈ ഓപ്പൺ റേഞ്ച് മൃഗശാലയും]] * പ്രസിദ്ധമായ ബീച്ചുകളായ [[Bells Beach, Victoria|ബെൽസ് ബീച്ച്]], [[Torquay, Victoria|ടോർക്വേ]], ലോൺ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സർഫ് കോസ്റ്റ്. * [[Mornington Peninsula|മോർണിംഗ്ടൺ പെനിൻസുല]], പ്രത്യേകിച്ച് [[Red Hill, Victoria|റെഡ് ഹില്ലിലെ]] വൈനറികൾക്കും [[Mount Eliza, Victoria|മൗണ്ട് എലിസയിലെയും]] [[Mornington, Victoria|മോർണിംഗ്ടണിലെയും]] ആളൊഴിഞ്ഞ ബീച്ചുകൾ, [[Mount Martha, Victoria|മൗണ്ട് മാർത്ത]], [[Arthur's Seat, Victoria|ആർതർസ് സീറ്റ്]], [[Portsea, Victoria|പോർട്ട്‌സിയ]], [[Sorrento, Victoria|സോറന്റോ]],[[Flinders, Victoria| ഫ്ലിൻഡേഴ്‌സ്]] എന്നിവയുടെ തീരപ്രദേശങ്ങൾ. * [[Yarra Valley|യാര വാലി]] (പ്രത്യേകിച്ച് [[Healesville Sanctuary|ഹീൽസ്‌വില്ലെ സവന്യജീവിങ്കേതവും]] വൈനറികളും). * [[Great Ocean Road|ഗ്രേറ്റ് ഓഷ്യൻ റോഡ്]], അതിൽ [[The Twelve Apostles, Victoria|ദ ട്വൽവ് അപ്പൊസ്റ്റിൽസ്]], ചരിത്രപരമായ പട്ടണങ്ങളായ [[Port Fairy, Victoria|പോർട്ട് ഫെയറി]], [[Portland, Victoria|പോർട്ട്‌ലാൻഡ്]], മലഞ്ചെരിവുകളും തിമിംഗില നിരീക്ഷണവും [[Lorne, Victoria|ലോൺ]] പോലുള്ള റിസോർട്ട് പട്ടണങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. * ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ആൽപ്‌സിന്റെ ഭാഗമായ വിക്ടോറിയൻ [[Australian Alps|ആൽപൈൻ മേഖല]], പ്രത്യേകിച്ച് [[Skiing in Victoria|സ്കീയിംഗിനായി]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. * സെൻട്രൽ വിക്ടോറിയൻ ഹൈലാൻഡ്സ്, ശൈത്യകാല കായിക വിനോദങ്ങൾക്കും ബുഷ് വാക്കിംഗിനും പേരുകേട്ടതാണ് 'ഹൈ കൺട്രി'. * സംസ്ഥാനത്തൊട്ടാകെയുള്ള [[Victorian wine|വൈൻ പ്രദേശങ്ങൾ]]. ==ഗതാഗതം== [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ]] ഏതൊരു സംസ്ഥാനത്തേക്കാളും കൂടുതൽ [[ജനസാന്ദ്രത]] വിക്ടോറിയയിലുണ്ട്. ജനസംഖ്യാകേന്ദ്രങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. വിദൂര വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയിലും [[Victorian Alps|വിക്ടോറിയൻ ആൽപ്സിലും]] മാത്രമേ സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലം ഇല്ലാതുള്ളു. [[Road transport in Victoria|വിക്ടോറിയൻ റോഡ് ശൃംഖല]] ജനസംഖ്യാ കേന്ദ്രങ്ങളിലെല്ലാം സേവനം നൽകുന്നു. [[മെൽബൺ|മെൽബണിൽ]] നിന്നും മറ്റ് പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ നിന്നും ഹൈവേകൾ പുറപ്പെടുന്നു. ഹൈവേകളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ദ്വിതീയ റോഡുകളുള്ള ഗ്രാമീണ കേന്ദ്രങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. പല ഹൈവേകളും ഫ്രീവേ നിലവാരത്തിലായി ("എം" ഫ്രീവേ) നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു. അതേസമയം മിക്ക പാതകളും മുദ്രയിട്ടിരിക്കുന്നതും മികച്ച നിലവാരമുള്ളതുമാണ്. [[File:D2.5007 + C2.5111 bourke.JPG|thumb|upright=1.05|left|നിലവിലെ [[Trams in Melbourne|മെൽ‌ബൺ]] [[C2-class Melbourne tram|സി 2 ക്ലാസും]] (സിറ്റാഡിസ്) ഒരു [[D-class Melbourne tram|ഡി-ക്ലാസ്]] ട്രാമും]] [[Rail transport in Victoria|വിക്ടോറിയയിലെ റെയിൽ ഗതാഗതം]] സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള നിരവധി സ്വകാര്യ, പൊതു റെയിൽ‌വേ ഓപ്പറേറ്റർമാരാണ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. വൈദ്യുതീകരിച്ചതും പാസഞ്ചർ സംവിധാനമുള്ളതുമായ [[Metro Trains Melbourne|മെട്രോ ട്രെയിനുകൾ]] മെൽബണിലും പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലും ഉടനീളം വിപുലമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ വിക്ടോറിയൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള വി / ലൈൻ പ്രധാന പ്രാദേശിക കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് കേന്ദ്രീകൃത സേവനവും മറ്റ് ലൈനുകളിൽ ദീർഘദൂര സേവനങ്ങളും നടത്തുന്നു. [[Pacific National|പസഫിക് നാഷണൽ]], [[CFCL Australia|സി‌എഫ്‌സി‌എൽ ഓസ്‌ട്രേലിയ]] എന്നിവ ചരക്ക് സേവനങ്ങൾ നടത്തുന്നു. [[Journey Beyond|ഗ്രേറ്റ് സതേൺ റെയിൽ, ഓസ്ട്രേലിയ]] പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന [[The Overland|ദ ഓവർലാന്റ്]], മെൽബൺ മുതൽ അഡ്‌ലെയ്ഡ് വരെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. മെൽ‌ബൺ മുതൽ സിഡ്‌നി വരെ [[NSW TrainLink|എൻ‌എസ്‌ഡബ്ല്യു ട്രെയിൻ‌ലിങ്ക്]] പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന [[New South Wales XPT|എക്സ്പിടി]] സർവ്വീസ് നടത്തുന്നു. നിരവധി ചെറിയ ചരക്ക് ഓപ്പറേറ്റർമാരും നിരവധി ടൂറിസ്റ്റ് റെയിൽവേകളും ഒരു കാലത്ത് സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള റെയിൽ ഗതാഗതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. വിക്ടോറിയൻ ലൈനുകൾ പ്രധാനമായും 1,600 മില്ലീമീറ്റർ (5 അടി 3 ഇഞ്ച്) [[Victorian broad gauge|ബ്രോഡ് ഗേജ് പാത]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും അന്തർസംസ്ഥാന ട്രങ്ക് റൂട്ടുകളും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള നിരവധി ചരക്ക് പാതകളും 1,435 മില്ലീമീറ്റർ (4 അടി 8 1⁄2 ഇഞ്ച്) [[standard gauge|സ്റ്റാൻഡേർഡ് ഗേജാക്കി]] മാറ്റി. രണ്ട് ടൂറിസ്റ്റ് റെയിൽ‌വേകൾ 760 മില്ലിമീറ്ററിലധികം (2 അടി 6 ഇഞ്ച്) [[Narrow gauge lines of the Victorian Railways|നാരോ ഗേജ് ലൈനുകൾ]] (ഇടുങ്ങിയ ലൈനുകൾ) പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. അവ പർ‌വ്വത പ്രദേശങ്ങളിൽ‌ നിർമ്മിച്ച മുൻ‌കാല സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അഞ്ച് ലൈനുകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ട്രാം ശൃംഖല [[മെൽബൺ|മെൽബണിലുണ്ട്]].<ref>DoI (2008). [http://www.doi.vic.gov.au/DOI/DOIElect.nsf/alldocs/1173456893D78FD4CA25741A000461EE/$FILE/Investing_in_Transport_East_West-Chapter03.pdf]. Retrieved 28 April 2008. {{Dead link|date=December 2010}}</ref> നിലവിൽ [[Yarra Trams|യാര ട്രാംസാണ്]] ഇത് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത്. പൊതുഗതാഗതത്തിന്റെ ഒരു ജനപ്രിയ രൂപമെന്ന നിലയിൽ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകളായി ട്രാമുകൾ മെൽബണിലെ പ്രധാന വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. പഴയ [[Ballarat Tramway Museum|ബല്ലാറാത്ത്]], ബെൻഡിഗോ സംവിധാനങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ടൂറിസ്റ്റ് ട്രാമുകളുണ്ട്. [[Tramway Museum Society Of Victoria|ബൈലാന്റ്സ്]], ഹാഡൺ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ട്രാംവേ മ്യൂസിയങ്ങളുണ്ട്. [[Melbourne Airport|മെൽബൺ വിമാനത്താവളം]] സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന ആഭ്യന്തര, അന്താരാഷ്ട്ര കവാടമാണ്. സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ രണ്ടാമത്തെ വിമാനത്താവളമാണ് [[Avalon Airport|അവലോൺ വിമാനത്താവളം]]. മെൽബണിലെ ബാക്കി വ്യോമഗതാഗതത്തിനായി [[Essendon Airport|എസെൻഡൺ]], [[Moorabbin Airport|മൊറാബ്ബിൻ വിമാനത്താവളം]] എന്നിവ പൂർത്തീകരിക്കുന്നു. [[Hamilton Airport (Australia)|ഹാമിൽട്ടൺ എയർപോർട്ട്]], [[Mildura Airport|മിൽ‌ദുര എയർപോർട്ട്]], [[Mount Hotham|മൗണ്ട് ഹോതം]], [[Portland Airport (Australia)|പോർട്ട്‌ലാൻഡ് വിമാനത്താവളം]] എന്നിവയാണ് മറ്റുള്ളവ. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ കണ്ടെയ്നറുകളും സാധാരണ ചരക്കുകളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഏറ്റവും വലിയ തുറമുഖമാണ് [[Port of Melbourne|മെൽബൺ തുറമുഖം]]<ref>{{cite web|url=http://www.legislation.vic.gov.au/domino/Web_Notes/newmedia.nsf/798c8b072d117a01ca256c8c0019bb01/1b374a6d8cae09e9ca2571cb0003c23a!OpenDocument |title=DoI media release – 'Government outlines vision for Port of Melbourne Freight Hub' – 14 August 2006 |accessdate=26 July 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070917095230/http://www.legislation.vic.gov.au/domino/Web_Notes/newmedia.nsf/798c8b072d117a01ca256c8c0019bb01/1b374a6d8cae09e9ca2571cb0003c23a!OpenDocument |archivedate=17 September 2007 }}</ref> ഇത് [[Port Phillip|പോർട്ട് ഫിലിപ്പിന്റെ]] തലപ്പത്തുള്ള [[Yarra River|യാര നദിയുടെ]] കവാടത്തിലായി മെൽബണിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. [[Westernport|വെസ്റ്റേൺപോർട്ട്]], [[Port of Geelong|ഗീലോംഗ്]], [[Portland, Victoria|പോർട്ട്‌ലാന്റ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് മറ്റു തുറമുഖങ്ങൾ. 2013 ഒക്ടോബർ വരെ ട്രെയിൻ സ്റ്റേഷനുകളുടെ സുരക്ഷിത കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പുകയില നിരോധിച്ചിരുന്നു. 2012-നും 2013-നും ഇടയിൽ 2002 ആളുകൾക്ക് ലംഘന നോട്ടീസ് നൽകി. എല്ലാ വിക്ടോറിയൻ റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലും പുകവലി നിരോധിക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതി 2013 ഒക്ടോബറിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ട്രാം സ്റ്റോപ്പുകൾ ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|title=Vic transport smoking bans to be extended|url=http://www.theaustralian.com.au/news/latest-news/vic-transport-smoking-bans-to-be-extended/story-fn3dxiwe-1226739043065?from=public_rss&net_sub_uid=44933799|accessdate=14 October 2013|newspaper=The Australian|date=13 October 2013|author=AAP}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Multiple image||align=center||image1=X'TrapolisFSS.jpg||width1=254||caption1=പ്ലാറ്റ്ഫോം 1, ഫ്ലിൻഡേഴ്സ് സ്ട്രീറ്റ് സ്റ്റേഷനിലെ എക്സ് ട്രപോളിസ്.||image2=Vlocity train at lara victoria.jpg||width2=370||caption2=ലാറ വിക്ടോറിയ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ വി / ലൈൻ വിലോസിറ്റി ട്രെയിൻ}} {{Clear}} ==അവശ്യവസ്തുക്കൾ== ===ഊർജ്ജം=== വിക്ടോറിയയിലെ പ്രധാന ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സിൽ [[ലിഗ്നൈറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പവർ സ്റ്റേഷനുകളുടെ ഒരു ശേഖരം ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും ലാട്രോബ് താഴ്വരയിലെ ശേഖരം പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. ഇവയിലൊന്നാണ് അടുത്തിടെ നിർത്തലാക്കിയ [[Hazelwood Power Station|ഹാസൽവുഡ് പവർ സ്റ്റേഷൻ]]. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കാർബൺ വൈദ്യുത നിലയങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തായിരുന്നു ഇത്. 2025 ഓടെ 40.6 മെഗാ ടൺ ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ പുറന്തള്ളാൻ വിക്ടോറിയൻ സർക്കാർ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.esc.vic.gov.au/victorian-energy-upgrades/about-victorian-energy-upgrades-program|title=About the Victorian Energy Upgrades program|last=|first=|date=|website=Essential Services Commission|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ecofinsolution.com.au/victorian-energy-upgrades/|title=Victorian Energy Upgrades (VEU) Program|last=|first=|date=|website=Ecofin Solutions|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127101735/https://www.ecofinsolution.com.au/victorian-energy-upgrades|archive-date=2020-01-27|access-date=}}</ref> ===ജലം=== വിക്ടോറിയയിലെ ജല ശേഖരത്തിൽ പ്രധാനമായും അണക്കെട്ടുകൾ, റിസർവോയറുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രധാനമായും സെൻട്രൽ വിക്ടോറിയയിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ജലവും ശേഖരിക്കുകയും സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശേഖരിക്കുന്ന ജലം വളരെ ഉയർന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതും ചെറിയ ക്ലോറിനേഷൻ ആവശ്യമുള്ളതുമാണ്. ഇത് മഴവെള്ള ടാങ്കിൽ ശേഖരിക്കുന്ന വെള്ളം പോലെ ഒരു രുചി നൽകുന്നു. എങ്കിലും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് പ്രാദേശിക ദേശങ്ങളിൽ ക്ലോറിനേഷൻ അളവ് വളരെ കൂടുതലാണ്. വിക്ടോറിയൻ വാട്ടർ ഗ്രിഡിൽ നിരവധി പുതിയ കണക്ഷനുകളും പൈപ്പ്‌ലൈനുകളും സംസ്ഥാനത്തുടനീളം നിർമ്മിക്കുന്നു. ഇത് വിക്ടോറിയയ്ക്ക് ചുറ്റും വെള്ളം ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ സ്വാധീനിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ പ്രാദേശികമായ വരൾച്ചയുടെ ആഘാതം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗ്രിഡിന്റെ ഭാഗമായി ഇതിനകം പൂർത്തിയായ പ്രധാന പദ്ധതികളിൽ വിമ്മേര മല്ലി പൈപ്പ്‌ലൈൻ, ഗോൾഡ്ഫീൽഡ് സൂപ്പർപൈപ്പ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>"Department of Sustainability & Environment, "Expansion of the Water Grid", {{cite web |url=http://www.ourwater.vic.gov.au/programs/water-grid |title=Archived copy |accessdate=27 January 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110219123539/http://www.ourwater.vic.gov.au/programs/water-grid |archivedate=19 February 2011 }}, accessed 27 January 2011".</ref> ==കായികം== [[Australian rules football|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ റൂൾസ് ഫുട്‌ബോളിന്റെ]] ആസ്ഥാനമാണ് വിക്ടോറിയ. പതിനെട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഫുട്‌ബോൾ ലീഗ് (എ.എഫ്.എൽ.) ക്ലബ്ബുകളിൽ പത്ത് എണ്ണം വിക്ടോറിയ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സെപ്റ്റംബർ അവസാനത്തെ ശനിയാഴ്ച [[ Melbourne Cricket Ground|മെൽബൺ ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ടിലാണ്]] എ.എഫ്.എൽ ഗ്രാൻഡ് ഫൈനൽ പരമ്പരാഗതമായി നടക്കുന്നത്. എ.എഫ്.എൽ ഗ്രാൻഡ് ഫൈനൽ പരേഡിനോടൊപ്പമുള്ള ഗ്രാൻഡ് ഫൈനലിന് തലേദിവസം സംസ്ഥാനത്തിന് പൊതു അവധിദിനം ഉണ്ട്. വിക്ടോറിയയുടെ ക്രിക്കറ്റ് ടീമായ [[Victoria cricket team|വിക്ടോറിയൻ ബുഷ്‌റേഞ്ചേഴ്‌സ്]] ദേശീയ [[Sheffield Shield|ഷെഫീൽഡ് ഷീൽഡ്]] ക്രിക്കറ്റ് മത്സരത്തിൽ കളിക്കുന്നു. [[National Rugby League|നാഷണൽ റഗ്ബി ലീഗിൽ]] [[Melbourne Storm|മെൽബൺ സ്റ്റോമും]] [[Super Rugby|സൂപ്പർ റഗ്ബിയിൽ]] [[Melbourne Rebels|മെൽബൺ റിബൽസും]] വിക്ടോറിയയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. [[National Basketball League (Australia)|നാഷണൽ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ ലീഗിൽ]] [[Melbourne United|മെൽബൺ യുണൈറ്റഡും]] [[South East Melbourne Phoenix|സൗത്ത് ഈസ്റ്റ് മെൽബൺ ഫീനിക്സും]] വിക്ടോറിയയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. [[Association football|സോക്കറിൽ]] [[Association football|എ-ലീഗിൽ]] [[Melbourne Victory FC|മെൽബൺ വിക്ടറി]], [[Melbourne City FC|മെൽബൺ സിറ്റി]], [[Western United FC|വെസ്റ്റേൺ യുണൈറ്റഡ്]] എന്നിവയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. [[1956 Summer Olympics|1956-ലെ സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സ്]], [[2006 Commonwealth Games|2006-ലെ കോമൺ‌വെൽത്ത് ഗെയിംസ്]], ഫിന ലോക നീന്തൽ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് എന്നിവ മെൽബണിൽ നടത്തി. എല്ലാ വർഷവും ജനുവരിയിൽ നടക്കുന്ന [[Australian Open|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഓപ്പൺ]] ടെന്നീസ് ടൂർണമെന്റിലും ലോകത്തെ നാല് ഗ്രാൻഡ്‌ സ്ലാം ടെന്നീസ് ടൂർണമെന്റുകളിൽ ആദ്യത്തേതും മാർച്ചിൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ [[Formula One|ഫോർമുല വൺ]], [[Australian_Grand_Prix|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സും]] മെൽബണിലുണ്ട്. 1979 മുതൽ 2015 വരെ [[Australian Masters|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ മാസ്റ്റേഴ്‌സ്]] ഗോൾഫ് ടൂർണമെന്റിന് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ സർഫിംഗ് മത്സരങ്ങളിലൊന്നായ വിക്ടോറിയയുടെ ബെൽസ് ബീച്ച്, [[World Surf League|എ‌എസ്‌പി വേൾഡ് ടൂറിന്റെ]] ഭാഗമായ ബെൽസ് ബീച്ച് സർഫ് ക്ലാസിക്കിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയയിലെ കായികരംഗത്തെ ഒരു വലിയ ഭാഗമാണ് [[Netball| നെറ്റ്ബോൾ]].{{citation needed|date=February 2014}} [[Melbourne Vixens|മെൽബൺ വിക്സെൻസ്]] [[ANZ Championship|ANZ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ]] വിക്ടോറിയയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ മികച്ച നെറ്റ്ബോൾ കളിക്കാരായ [[Sharelle McMahon|ഷാരെൽ മക്മഹോൺ]], [[Renae Hallinan|റെനെ ഹാലിനൻ]], [[Madison Browne|മാഡിസൺ ബ്രൗൺ]], [[Julie Corletto|ജൂലി കോർലെറ്റോ]], [[Bianca Chatfield|ബിയാങ്ക ചാറ്റ്ഫീൽഡ്]] എന്നിവ വിക്ടോറിയയിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ [[Phillip Island|ഫിലിപ്പ് ദ്വീപ്]] [[Phillip Island Grand Prix Circuit|ഫിലിപ്പ് ദ്വീപ് ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സ് സർക്യൂട്ടിന്റെ]] ആസ്ഥാനമാണ്. അത് [[Australian motorcycle Grand Prix|ഓസ്ട്രേലിയൻ മോട്ടോർസൈക്കിൾ ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സിന്]] ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. അതിൽ [[Grand Prix motorcycle racing|മോട്ടോജിപിയും]] (ലോകത്തിലെ പ്രമുഖ മോട്ടോർസൈക്ലിംഗ് ക്ലാസ്) കൂടാതെ [[Superbike World Championship|ലോക സൂപ്പർബൈക്ക് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിന്റെ]] ഓസ്‌ട്രേലിയൻ റൗണ്ട്, ആഭ്യന്തര [[Supercars Championship|വി 8 സൂപ്പർകാർ റേസിംഗ്]], [[Sandown Raceway|സാൻ‌ഡോൺ‌ റേസ്‌വേ]], റൂറൽ [[Winton Motor Raceway|വിന്റൺ‌ മോട്ടോർ‌ റേസ്‌വേ സർ‌ക്യൂട്ട്]] എന്നിവയും വിക്ടോറിയ സന്ദർശിക്കുന്നു. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും അഭിമാനകരമായ ഫുട്‌റേസായ [[Stawell Gift|സ്റ്റാവെൽ ഗിഫ്റ്റ്]] ഒരു വാർഷിക പരിപാടിയാണ്. [[Crown Australian Poker Championship|ഓസി മില്യൺ പോക്കർ ടൂർണമെന്റിന്റെ]] ആസ്ഥാനവും വിക്ടോറിയയാണ്. വിക്ടോറിയയിലെ പ്രധാന കുതിരപ്പന്തയ ട്രാക്കുകൾ [[Caulfield Racecourse|കാൾഫീൽഡ് റേസ്‌കോഴ്‌സ്]], [[Flemington Racecourse|ഫ്ലെമിംഗ്ടൺ റേസ്‌കോഴ്‌സ്]], [[Sandown Racecourse|സാൻ‌ഡൗൺ റേസ്‌കോർസ്]] എന്നിവയാണ്. [[Melbourne Spring Racing Carnival|മെൽബൺ സ്പ്രിംഗ് റേസിംഗ് കാർണിവൽ]] ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കുതിരപ്പന്തയങ്ങളിലൊന്നാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കായിക ഇനങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇത്. പ്രധാന ഓട്ടം 6 മില്യൺ ഡോളർ മെൽബൺ കപ്പിനാണ്. 700,000-ലധികം ജനങ്ങൾ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. പ്രധാന പ്രൊഫഷണൽ ടീമുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:- * [[Australian Football|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഫുട്‌ബോൾ]]: [[Melbourne Demons|മെൽബൺ ഡെമോൺസ്]], [[Carlton Blues|കാൾട്ടൺ ബ്ലൂസ്]], [[Essendon Bombers|എസെൻഡൺ ബോംബേഴ്‌സ്]], [[Collingwood Magpies|കോളിംഗ്വുഡ് മാഗ്‌പൈസ്]], [[St Kilda Football Club|സെന്റ് കിൽഡ സെയിന്റ്സ്]], [[Richmond Tigers|റിച്ച്മണ്ട് ടൈഗേഴ്സ്]], [[Hawthorn Hawks|ഹത്തോൺ ഹോക്]], [[North Melbourne Kangaroos|നോർത്ത് മെൽബൺ കംഗാരുസ്]], [[Western Bulldogs|വെസ്റ്റേൺ ബുൾഡോഗ്സ്]], [[Geelong Cats|ഗീലോംഗ് ക്യാറ്റ്സ്]] * [[Basketball|ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ]]: [[Melbourne United|മെൽബൺ യുണൈറ്റഡ്]], [[South East Melbourne Phoenix|സൗത്ത് ഈസ്റ്റ് മെൽബൺ ഫീനിക്സ്]] * [[ക്രിക്കറ്റ്]]: [[Victoria Bushrangers|വിക്ടോറിയ ബുഷ്‌റേഞ്ചേഴ്‌സ്]], [[Melbourne Renegades|മെൽബൺ റെനെഗേഡ്സ്]], [[Melbourne Stars|മെൽബൺ സ്റ്റാർസ്]] * [[Netball|നെറ്റ്ബോൾ]]: [[Melbourne Vixens|മെൽബൺ വിക്‌സെൻസ്]] * [[Rugby league|റഗ്ബി ലീഗ്]]: [[Melbourne Storm|മെൽബൺ സ്റ്റോം]] * [[Rugby union|റഗ്ബി യൂണിയൻ]]: [[Melbourne Rebels|മെൽബൺ റെബൽസ്]] * [[Soccer|സോക്കർ]]: [[Melbourne Victory|മെൽബൺ വിക്ടറി]], [[Melbourne City FC|മെൽബൺ സിറ്റി]], [[Western United FC|വെസ്റ്റേൺ യുണൈറ്റഡ്]] ==സഹോദര സംസ്ഥാനങ്ങൾ== വിക്ടോറിയയ്ക്ക് നാല് സഹോദര സംസ്ഥാനങ്ങളുണ്ട്:<ref>{{cite web|title=International relations|url=https://www.parliament.vic.gov.au/about/international-relations|publisher=Parliament of Victoria|accessdate=25 August 2017}}</ref> {{Col-begin|width=}} {{Col-break}} * [[Jiangsu|ജിയാങ്‌സു]], ചൈന (1979)<ref>{{cite web|title=35th Anniversary of Jiangsu's Sister-State Relationship with Victoria|url=http://www.governor.vic.gov.au/victorias-governor/publications/speeches/speech/speech/322|publisher=Governor of Victoria|accessdate=25 August 2017|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825144601/http://www.governor.vic.gov.au/victorias-governor/publications/speeches/speech/speech/322|url-status=dead}}</ref> * [[Aichi Prefecture|ഐച്ചി പ്രിഫെക്ചർ]], ജപ്പാൻ (1980)<ref>{{cite web|title=Aichi-Victoria 35th Anniversary of the Sister-State Relationship|url=http://www.japaninmelbourne.com.au/aichi-victoria-35th-anniversary-of-the-sister-state-relationship/|publisher=Japan in Melbourne|accessdate=25 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=Victoria's relationship with Japan|url=http://trade.vic.gov.au/all-offices/japan/victorias-relationship-with-japan|publisher=Trade Victoria|accessdate=25 August 2017|date=2017-01-03}}</ref> * [[Busan|ബുസാൻ]], സൗത്ത് കൊറിയ (1994)<ref>{{cite web|title=Victoria's relationship with Korea|url=http://www.invest.vic.gov.au/all-offices/korea/victoria-s-relationship-with-korea|publisher=Invest Victoria|accessdate=25 August 2017|date=2015-02-12|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825151822/http://www.invest.vic.gov.au/all-offices/korea/victoria-s-relationship-with-korea|url-status=dead}}</ref> * [[Sichuan|സിചുവാൻ]], ചൈന (2016)<ref>{{cite web|title=Victoria And Sichuan Move To Become Sister States|url=http://www.premier.vic.gov.au/victoria-and-sichuan-move-to-become-sister-states/|publisher=Premier of Victoria|accessdate=25 August 2017|date=2015-09-26|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825151546/http://www.premier.vic.gov.au/victoria-and-sichuan-move-to-become-sister-states/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Victorian Jobs To Be Created With New Sister-State Sichuan|url=http://www.premier.vic.gov.au/victorian-jobs-to-be-created-with-new-sister-state-sichuan/|publisher=Premier of Victoria|accessdate=25 August 2017|date=2016-09-24|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825151549/http://www.premier.vic.gov.au/victorian-jobs-to-be-created-with-new-sister-state-sichuan/|url-status=dead}}</ref> {{Col-end}} ==കുറിപ്പുകൾ== ; ഭൂമിശാസ്ത്രം {{reflist|group="note"}} ; ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം {{reflist|group="N"}} ==അവലംബം== {{RL}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == === വിക്ടോറിയൻ അതിർത്തി ചരിത്രം === * Jan Critchett (1990), ''A distant field of murder: Western district frontiers, 1834–1848'', Melbourne University Press (Carlton, Vic. and Portland, Or.) {{ISBN|0522843891}} * Ian D Clark (1990), ''Aboriginal languages and clans: An historical atlas of western and central Victoria, 1800–1900'', Dept. of Geography & Environmental Science, Monash University (Melbourne), {{ISBN|0-909685-41-X}} * Ian D Clark (1995), ''Scars in the landscape: A register of massacre sites in western Victoria, 1803–1859'', Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies (Canberra), {{ISBN|0-85575-281-5}} * Ian D Clark (2003), ''"That's my country belonging to me": Aboriginal land tenure and dispossession in nineteenth century Western Victoria'', Ballarat Heritage Services, Ballarat. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{CC|Victoria (Australia)}} * {{Official website|https://www.vic.gov.au/|Official website of State Government of Victoria}} * [http://www.visitvictoria.com/ Official Government tourism website] * [http://www.victorianplaces.com.au/ Victorian Places website] * [http://www.visionsofvictoria.com/ Tourism Victoria's Online Image Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070721164727/http://www.visionsofvictoria.com/ |date=2007-07-21 }} * {{osmrelation|2316741}} {{Victoria|state=expanded}} {{States and territories of Australia}} {{Australia topics}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:വിക്ടോറിയ (ഓസ്ട്രേലിയ)]] [[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും ടെറിട്ടറികളും]] tfb6cfnqiyuy975j2epfbevh2ungic6 0 505921 4681146 4669600 2026-10-29T07:42:17Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681146 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഡോ. വേണു വാസുദേവൻ | image = | birth_place = [[തിരുവനന്തപുരം]] | birth_date = ഓഗസ്റ്റ് 20 | nationality = {{ഇന്ത്യ}} | education = എം ബി ബി എസ് | spouse = ശാരദാ മുരളീധരൻ | children = കല്യാണി ശാരദ, ശബരി വേണു }} [[മലയാളി]]യായ [[ഐ.എ.എസ്.]] ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്‌ '''ഡോ. വേണു വാസുദേവൻ (ഡോ. വേണു വി)''' (ഓഗസ്റ്റ് 20, 1964). [[ടൂറിസം]], [[മ്യൂസിയം]] മേഖലകളിൽ ഭരണപരവും അക്കാദമികവും പ്രായോഗികവുമായ പ്രവർത്തനത്താൽ നവീനമായൊരു വികസനവും വളർച്ചയുമുണ്ടാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിനു സാധിച്ചു. നാഷനൽ മ്യൂസിയം ഡെൽഹിയുടെ ഡയറക്റ്റെർ ജനെറലായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം, ഇന്ത്യൻ മ്യൂസിയ ലോകത്ത് ആധുനികവും വ്യതിരിക്തവുമായ നവമാതൃകകൾ പരീക്ഷിക്കുകുകയും കൊണ്ടു വരികയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/national-museum-heads-transfer-riles-art-fraternity/|title=National Museum head’s transfer riles art fraternity|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> അഭിനേതാവ്, എഴുത്തുകാരൻ എന്നീ നിലകളിലും ഇദ്ദേഹം തന്റെ തനത് മുദ്ര പതിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://www.babusofindia.com/2010/01/dramatic-move-actor-ias-v-venu-as.html|title=Dramatic Move: Actor IAS V Venu as a manipulative contractor|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aiyd.org/aiyd-2016/panelist-2016/dr-venu-vasudevan/|title=Dr. Venu Vasudevan|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://us.sagepub.com/en-us/nam/author/venu-vasudevan|title=Venu Vasudevan Principal Secretary, Department of Tourism, Government of Kerala, Thiruvananthapuram|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20240712104536/https://us.sagepub.com/en-us/nam/author/venu-vasudevan|archive-date=2024-07-12|url-status=dead}}</ref> ==ജീവിതരേഖ== കേന്ദ്ര തൊഴിൽ മന്ത്രാലയത്തിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ വാസുദേവപണിക്കരുടേയും കോഴിക്കോട് മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം പ്രൊഫസർ ഡോ. പി ടി രാജമ്മയുടേയും മകനായി 1964 ആഗസ്റ്റ് 20-ന് [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] ജനിച്ചു. കോഴിക്കോട് കേന്ദ്രീയവിദ്യാലയം, മലബാർ ക്രിസ്റ്റ്യൻ കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ പഠനത്തിനു ശേഷം കോഴിക്കോട് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്നും എം.ബിബിഎസ് ബിരുദം നേടി. പഠനകാലത്ത് ഇടത് വിദ്യാർത്ഥിപ്രസ്ഥാനത്തിലും സമരങ്ങളിലുമെല്ലാം സജീവമായിരുന്നു. ശേഷം ഉൾഗ്രാമങ്ങളിലും ചെന്നെത്താൻ പ്രയാസമുള്ള മലയോര മേഖലകളിലും ഗോത്രമേഖലകളിലും ഡോക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1988 ഇൽ സിവിൽ സർവ്വീസ് പരീക്ഷ വിജയിച്ചുവെങ്കിലും ഡോക്ടറായ് ഔദ്യോഗികജീവിതം തുടരാൻ വേണ്ടി അതുപേക്ഷിച്ചു. മലബാറിന്റെ ഗ്രാമീണ പ്രദേശങ്ങളിലായിരുന്നു അക്കാലത്ത് സേവനം അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നത്. 1990 ഇൽ വീണ്ടും സിവിൽ സർവ്വീസ്സ് ലഭിക്കുകയും കേരള കേഡർ ഉദ്യോഗസ്ഥനായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു. ==ഔദ്യോഗിക ജീവിതം== [[പാല]] സബ്‌കലക്ടറായാണ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. 1993 ഇൽ മൂവാറ്റുപുഴ സബ്‌കലക്ടറായി. സെക്രട്ടറി (എക്സൈസ് ) ബോർഡ് ഓഫ് റെവെന്യൂ, ഡയറക്ടർ ഡിപാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് എം‌പ്ലോയ്മെന്റ് & റ്റ്രെയിനിങ്, എം.ഡി ബേക്കൽ റിസോർട്ട് ഡെവെലൊപ്മെന്റ് കോർപ്പൊറേഷൻ [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] കളക്ടർ, വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് ഡയറക്ടർ, വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി,സ്പെഷ്യൽ ഓഫീസ്സർ എൻ ആർ ഐ സെല്ല് നോർക , സാംസ്കാരിക വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി, എന്നിങ്ങനെ നിരവധി തസ്തികകളിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. കേന്ദ്രടൂറിസം വകുപ്പ് ഡെപ്യൂട്ടി സെക്രട്ടറിയായും എക്സൈസ്സ് കമ്മീഷണറായും സേവൻ അനുഷ്ഠിച്ചു. കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക വകുപ്പ് ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയായും നാഷണൽ മ്യൂസിയം ഡെൽഹിയുടെ തലവനായും കേന്ദ്ര സ്പോർട്ട്സ് വകുപ്പിന്റെ തലവനായും പ്രവർത്തിച്ചു. തിരികെ വന്നതിനു ശേഷം പട്ടികജാതിപട്ടികവർഗ്ഗവികസന വകുപ്പ് , മ്യൂസിയം, ആർക്കിയോളൊജി & ആർക്കൈവ് വകുപ്പ്, റവന്യൂ & ഡിസാസ്റ്റെർ മാനേജ്മെന്റ്, ഫോരെസ്റ്റ് & വൈൽഡ് ലൈഫ് എന്നിവയുടെ പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രെട്ടറിയായി. റീബിൽഡ് കേരളയിൽ ചീഫ് എക്സിക്ക്യൂട്ടിവ് ഓഫീസ്സറായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ശേഷം പ്ലാനിങ് & എക്കണോമിക്ക്സ് അഫ്ഫെയറിന്റെ അഡീഷനൽ ചീഫ് സെക്രെട്ടറിയായും സ്റ്റേറ്റ് പ്ലാനിങ ബോർഡിന്റെ മെംബെർ സെക്രട്ടറിയായും പ്രവർത്തിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ്, വിനോദസഞ്ചാരവകുപ്പ്, മ്യൂസിയം, പുരാവസ്തു ,പരിസ്ഥിതിവകുപ്പ്, പുരാരേഖ, എന്നിവയുടെ പ്രിൻസിപ്പൽസെക്രട്ടറിയായും കിയാൽ (കണ്ണൂർ എയർപോർട്ട്) ന്റെ എം. ഡിയായും അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രെട്ടറിയായും പ്രവർത്തിച്ചു. ഇപ്പോൾ ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിയാണ്. ==വിനോദസഞ്ചാരവകുപ്പിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ== 1995 കാലഘട്ടത്തിലാണു ഡോ വേണു വാസുദേവൻ വിനോദസഞ്ചാരവകുപ്പിന്റെ തലവനാകുന്നത്. കേരളം എന്നത് ലോകവിനോദസഞ്ചാരഭൂപടത്തിലെ സുപ്രധാന സ്ഥലമായ് അടയാളപ്പെട്ടത് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്താണു.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/central-kerala-is-the-jewel-in-states-tourism-crown/article4624233.ece|title=Central Kerala is the jewel in State’s tourism crown|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> വിനോദസഞ്ചാരമെന്നത് കേവലം വിനോദത്തിനുവേണ്ടിയുള്ളത് എന്ന സങ്കൽപ്പം മാറ്റിയെഴുതപ്പെട്ടു. കേരളത്തിന്റെ വിനോദസഞ്ചാരയിടങ്ങളെ സന്ദർശകസൗഹൃദകാരിയാക്കി. അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും അപര്യാപ്തതകളും മാറ്റി കൂടുതൽ അനുഭവങ്ങളുള്ള ഒന്നാക്കി, ഓരോ വിനോദസഞ്ചാര ഇടവുംമാറ്റി. [[കാസർഗോഡ്]] [[ബേക്കൽ കോട്ട]] മുതൽ [[തിരുവനന്തപുരം മൃഗശാല]]വരെ അടിമുടി പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ മുതൽ നക്ഷത്ര സൗകര്യങ്ങൾ വരെ ഏറെ ചെലവ് കുറച്ചും കൂടുതൽ ഗുണപ്രദമായും മെച്ചകരമായും സന്ദർശകർക്ക് ലഭ്യമാക്കി തുടങ്ങി.  വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ടൂറിസം ബിസിനസ്സുകളെ നവീകരിച്ചതിനൊപ്പം കേരളത്തിലെ കലയേയും ആഹാരരീതിയേയും കെട്ടിടനിർമ്മിതിയേയുമൊക്കെ ഒന്നു ചേർത്ത് വിനോദസഞ്ചാരമെന്നത് പുത്തൻ അനുഭവമാക്കി മാറ്റി. ഉത്തരവാദിത്തവിനോദസഞ്ചാരം അഥവാ റെസ്പോൺസിബിൾ ടൂറിസം എന്ന നവീനവിനോദസഞ്ചാര സങ്കൽപ്പത്തിനു കേരളത്തിൽ പുതുമാത്രകകൾ ആവിഷ്കരിച്ചു. അടിസ്ഥാന ജനതയും ഗോത്രവർഗ്ഗ സ്മൂഹങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ട, പ്രകൃതിസൗഹ്രുദകാരിയായ വ്യത്യസ്ത ടൂറിസം രീതിയിലൂടെ ഒരു സാമൂഹ്യ ഇടപെടൽ തന്നെ ഉണ്ടായി. ഇതിലൂടെ പ്രാദേശികമായ സമൂദായങ്ങളേയും ദേശങ്ങളെയും ലോകവിനോദസഞ്ചാരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. ഈ മേഖലയിൽ നിരവധി തൊഴിലുകൾ സൃഷ്ടിച്ചതും ഈ വകുപ്പിനെ സുപ്രധാന വകുപ്പായി മാറ്റിയതും ഇദ്ദേഹമാണു. ഈ നിരന്തരപ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ലോകവിനോദസഞ്ചാരഭൂപടത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ സ്ഥാനം അദ്വിതീയമായ്. ലോകത്തിലെ മികച്ച വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയ്ക്കുള്ള റെസ്പോൺസിബിൾ റ്റൂറിസം അവാർഡ് 2017 ഇൽ കേരളത്തിനു ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.traveltrendstoday.in/news/states/item/5406-kerala-launches-responsible-tourism-mission|title=Kerala Launches Responsible Tourism Mission|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2018-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180128070707/https://www.traveltrendstoday.in/news/states/item/5406-kerala-launches-responsible-tourism-mission|url-status=dead}}</ref> വിവിധ വിദേശരാജ്യങ്ങളുമായ് കേരളത്തെ പരസ്പരം ബന്ധിക്കുവാനുള്ള ഫീൽഡ് തല പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തുടക്കമിടുകയും പ്രാവർത്തികമാക്കുകയും ചെയ്തു..<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/travel/mr-hari-managing-director-of-invis-multimedia-the-leader-in-creating-digital-content-for-kerala-tourism-for-nearly-20-years-explains-what-makes-them-click-with-tourists/article29519685.ece|title=Invis Multimedia has been providing digital content for Kerala Tourism for 20 years|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> നിശാഗന്ധിപോലുള്ള ഫെസ്റ്റിവലുകൾ കൂടുതൽ ജനകീയവും ഗംഭീരവുമാക്കി വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ മാറ്റ് കൂട്ടി. നാഷണൽ ജ്യോഗ്രഫിക് റ്റ്രാവലെർ 50 മസ്റ്റ് സീ ദേശത്തിലൊന്നായ് കേരളത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. കേരള റ്റ്രാവൽ മാർട്ട്, ഇങ്ക്രെഡിബിൾ ഇന്ത്യാ ക്യാമ്പെയിൻ ഒക്കെയും ഡോ. വേണുവിന്റെ ശ്രമഫലമാണു.<ref>{{Cite web|url=http://www.hospitalitybizindia.com/detailNews.aspx?aid=24394&sid=1|title=Dr V Venu is new Tourism Secretary in Kerala|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/kochi-to-host-10th-edition-of-kerala-travel-mart-in-sept-2018/1178595|title=Kochi to host 10th edition of Kerala Travel Mart in Sept 2018|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉത്സവം എന്ന പദ്ധതിയ്ക്ക് Pacific Asia Travel Association അവാർഡ് ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/awards/|title=INTERNATIONAL AWARDS|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/travel/kerala-tourism-bags-three-pata-gold-awards/articleshow/71219610.cms?from=mdr|title=Kerala tourism bags three PATA gold awards|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://currentaffairs.gktoday.in/kerala-tourism-wins-pacific-asia-travel-association-gold-awards-09201861051.html|title=Kerala Tourism wins two Pacific Asia Travel Association gold awards|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2018-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918112822/https://currentaffairs.gktoday.in/kerala-tourism-wins-pacific-asia-travel-association-gold-awards-09201861051.html|url-status=dead}}</ref> ==കൊച്ചി മുസ്‌രിസ് ബിനാലെ== [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]] എന്ന സമകാലീന കലാമേളക്ക് മുൻകൈ എടുക്കുകയും അത് പ്രാവർത്തികമാക്കുകയും ചെയ്തു. ചിത്രകലയ്ക്കും കലയ്ക്കും വേണ്ടിയുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ഇടമായി ഈ ബിനാലെ മാറി.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/kochi-biennale-helps-kerala-tourism-to-overcome-the-setback-due-to-demonitisation/articleshow/56086952.cms?from=mdr|title=National Museum in Delhi to reopen Jewellery Gallery after decade|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> ==ഡയറക്റ്റെർ ജെനെറൽ നാഷണൽ മ്യൂസിയം== കേന്ദ്ര കൾച്ചർ മന്ത്രാലയത്തിൽ സെക്രെട്ടെറിയായിരിക്കുമ്പോൾ നാഷണൽ മ്യൂസിയത്തിന്റെ ഡയറക്റ്റെർ ജെനെറലായി. അടഞ്ഞു കിടന്ന എല്ലാ ഗ്യാലറികളും നവീന ഭാവത്തോടെ തുറക്കപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയുടെ മാതൃമ്യൂസിയം അന്നുവരെ കാണാത്ത ഒരു മാറ്റത്തിനു വിധേയമായി. ആഭരണഗാലെറി (the Jewellery Gallery -curatedby Dr. Usha Balakrishnan and Dr. R K Tiwari), പാരമ്പര്യ, കലാ തുടർച്ചാ ഗാലെറി (the Tradition, Art and Continuity Gallery -curated by Smt. Jayashree Sharma and Smt. Anju Sachdeva) പോലെയുള്ള ഗാലെറികൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ഓഡിയോ ടൂറുകൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>https://www.netindian.in/news/entertainment/national-museum-delhi-reopen-jewellery-gallery-after-decade{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിരവധി പുസ്തകങ്ങൾ, പമ്ലെറ്റുകൾ സന്ദർശകപുസ്തകങ്ങൾ എന്നിവ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. നിരവധി വ്യത്യ്സ്തമായ പരിപാടികൾ ആവിഷ്കരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/national-museum-institute-to-be-set-up-at-noida-115013100892_1.html|title=National Museum Institute to be set up at Noida|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> യോഗിനിയുടെ മടങ്ങിവരവിനു വേണ്ട മുൻകൈ എടുത്ത് അത് പ്രാവർത്തികമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/357824/10th-century-yogini-sculpture-returns.html|title=10th-century Yogini sculpture returns to India|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/358169/stolen-yogini-returns-see-her.html|title=Stolen 'Yogini' returns|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/stolen-yogini-sculpture-returns-from-paris/article5139611.ece|title=Stolen Yogini sculpture returns from Paris|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/uttar-pradesh-temple-1000-year-old-yogini-idol-india-211343-2013-09-17|title=Once stolen from a UP temple, 10th-century Yogini idol returns to India|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> നാഷനൽ മ്യൂസിയത്തെ അന്നുവരെ കാണാത്ത ഒരു പുതിയനിലയിലേക്കുയർത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/History-of-thrones-comes-alive-at-National-Museum/articleshow/20920433.cms|title=History of thrones comes alive at National Museum|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> ഇന്ത്യയിലെ മ്യൂസിയം ലോകത്തെ സ്പർശ്യേതര സംസ്കാരത്തിന്റെയും ചലനാത്മകതയുടെയും വ്യതിരിക്ത അനുഭവമായ് മാറ്റിയത് ഡോ. വേണുവാണു. നാഷണനൽ മ്യൂസിയത്തിലെ മ്യൂസിയോളജി കോഴ്സ്സുകൾക്കും പുതിയ ആക്കമുണ്ടാക്കി. ഇന്ത്യൻ മ്യൂസിയം അക്കാഡമിക മേഖലയിലെ ചരിത്രസംഭവമായിക്കൊണ്ട് 33 പിഎച്ച്ഡികളും 152 പിജികളും നാഷനൽ മ്യൂസിയം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് അവാർഡ് ചെയ്തു.<ref>https://www.careerindia.com/news/2013/06/04/national-museum-institute-phd-ma-degree-185-students-005230.html </ref> പിന്നീട് കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയം അദ്ദേഹത്തെ ഡിജി  സ്ഥാനത്തു നിന്നും നീക്കി<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/sudden-transfer-of-dg-venu-vasudevan-a-blow-to-national-museum/article7171321.ece|title=Cabinet Committee on Appointments may have overlooked rules.|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/national-museum-heads-transfer-riles-art-fraternity/|title=National Museum head’s transfer riles art fraternity|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> നാഷണൽ മ്യൂസിയം ലെക്ച്ചർ സീരീസ്സ്, ദി വൊലുന്റീർ ഗൈഡ് പ്രോഗ്രാം, 5 പുതു എക്സിബിഷനുകൾ, ലീഡർഷിപ് റ്റ്രെയിനിങ്ങ് പ്രോഗ്രാമ്മുകൾ,ഇൻഹഔസ്സ് പരിശീലന പദ്ധതികൾ തുടങ്ങി നിരവധി പരിശീലന പരിപാടികൾ കുട്ടികൾക്കായുള്ള പ്ലേ റ്റൈം അറ്റ് നാഷനൽ മ്യൂസിയം പദ്ധതിയെല്ലാം ഇദ്ദേഹം ആവിഷ്കരിച്ചു. കേരളത്തിലേക്ക് തിരികെ വന്ന്, പുതിയ ഇടത് ഭരണത്തിൽ പട്ടികജാതിപട്ടിക വർഗ്ഗവകുപ്പ്, മ്യൂസിയം, ആർക്കിയോളജി, ടൂറിസം വകുപ്പ് , വനം വകുപ്പ്, സീ ഈ ഓ റീബിൽഡ് കേരള,റവന്യൂ വകുപ്പിൽ ദുരന്തനിവാരണ അദോറിറ്റി തുടങ്ങി അനവധി വകുപ്പുകൾക്ക് തലവനായി. ഇപ്പോൾ അഡിഷണൽ ചീഫ് സെക്രെട്ടറി. ഒപ്പം ആസൂത്രണസാമ്പത്തിക കാര്യവകുപ്പ്, ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ്, പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ്, മ്യൂസിയം, പുരാവസ്തുവകുപ്പ് , പുരാരേഖാവകുപ്പ് എന്നിവയുടെ തലവനായും സേവനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ==കലാസാഹിത്യ ജീവിതം== സ്കൂൾ കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ നാടകങ്ങളിൽ നിരന്തരം അഭിനയിച്ചു കൊണ്ടായിരുന്നു അഭിനയജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. കോളേജിൽ നിന്നും ഔദ്യോഗിക തിരക്കുകളിൽ നിന്നും നാടകത്തിനായും സിനിമയ്ക്കായുമെല്ലാം സമയം കണ്ടെത്തി . ==കുടുംബം== 1990 ബാച്ച് [[മധ്യപ്രദേശ്]] കേഡർ ഐ എ എസ്സ് ഉദ്യോഗസ്ഥയും എഴുത്തുകാരിയുമായ  ശാരദാ മുരളീധരനാണു ഭാര്യ. മക്കൾ: കല്യാണി ശാരദ, ആർട്ടിസ്റ്റ് ശബരി വേണു ==പുസ്തകങ്ങൾ== * ആൻ ഇന്റ്രൊഡക്ഷൻ റ്റു ബിസിനസ്സ് ടൂറിസം കേരള- സേജ് ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ ചീഫ് സെക്രട്ടറിമാർ]] sqiafmlrkg0suzbez5yrxpkbh8wixxi 2 516708 4681133 4680153 2026-10-29T06:43:15Z ListeriaBot 105900 Wikidata list updated [V2] 4681133 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?ilml WHERE { { ?item wdt:P31 wd:Q9826. } UNION { ?item wdt:P31 wd:Q64063386. } UNION { ?item wdt:P31 wd:Q64063317. } UNION { ?item wdt:P31 wd:Q64062731. } ?item wdt:P131* wd:Q1356097. OPTIONAL { ?item rdfs:label ?ilml. FILTER(LANG(?ilml)="ml") } } |columns=label:Name,?ilml:Name (ml),P31,P131,P6391,P571,P625 |sort=label |links= |summary=itemnumber |thumb=125 |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Name ! Name (ml) ! തരം ! സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഭരണസ്ഥലം ! U-DISE code ! ഉത്പത്തി ! ഭൗമനിർദ്ദേശാങ്കങ്ങൾ |- class='wd_q19599855' |class='wd_label'| ''[[:d:Q19599855|Santa Cruz HSS, Fort Kochi]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.9645|76.2419|display=inline}} |- class='wd_q17089381' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17089381|Seventh-day Adventist Higher Secondary School, Kochi]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1971" | 1971 |class='wd_p625'| {{Coord|9.987702|76.292934|display=inline}} |- class='wd_q16825323' |class='wd_label'| ''[[:d:Q16825323|Shri Gujarathi Vidyalaya High School, Mattancherry]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.9597|76.2554|display=inline}} |- class='wd_q137443779' |class='wd_label'| ''[[:d:Q137443779|St. Francis L. P. School Puliyanam]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[പാറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാറക്കടവ് ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| |- class='wd_q7588142' |class='wd_label'| ''[[:d:Q7588142|St. George's HSS Kothamangalam]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.0619|76.6313|display=inline}} |- class='wd_q7591147' |class='wd_label'| ''[[:d:Q7591147|St. Paul's High School, Veliyanad]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937-06-01 |class='wd_p625'| {{Coord|9.8695|76.4562|display=inline}} |- class='wd_q99485856' |class='wd_label'| [[അകവൂർ എച്ച്.എസ്. ശ്രീമൂലനഗരം]] | അകവൂർ എച്ച്.എസ്. ശ്രീമൂലനഗരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102301 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|10.136381|76.40775|display=inline}} |- class='wd_q99509640' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509640|അകവൂർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ തെക്കുംഭാഗം]]'' | അകവൂർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ തെക്കുംഭാഗം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102510 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.119438|76.417657|display=inline}} |- class='wd_q99486288' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486288|അഡ്വഞ്ചർ സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പാമ്പാക്കുട]]'' | അഡ്വഞ്ചർ സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പാമ്പാക്കുട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.914766|76.54006|display=inline}} |- class='wd_q99508064' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508064|അത്താണിക്കൽ യുപിഎസ് പിണ്ടിമന]]'' | അത്താണിക്കൽ യുപിഎസ് പിണ്ടിമന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700204 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|10.106323|76.62531|display=inline}} |- class='wd_q99486243' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486243|അനിത വിദ്യാലയ താന്നിപ്പുഴ]]'' | അനിത വിദ്യാലയ താന്നിപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100702 |class='wd_p571' data-sort-value="1975" | 1975 |class='wd_p625'| {{Coord|10.159405|76.444086|display=inline}} |- class='wd_q99486158' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486158|അബ്ദുല്ല ഹാജി അഹമ്മദ് സെയ്ത് മെമ്മോറിയൽ കെഎംഇഎ അൽ മാനർ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' | അബ്ദുല്ല ഹാജി അഹമ്മദ് സെയ്ത് മെമ്മോറിയൽ കെഎംഇഎ അൽ മാനർ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100831 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| {{Coord|10.052035|76.381053|display=inline}} |- class='wd_q99486185' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486185|അമൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ]]'' | അമൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.107411|76.401698|display=inline}} |- class='wd_q99510424' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510424|അയ്യനാട് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട്]]'' | അയ്യനാട് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509623' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509623|അശോക എൽ. പി. എസ്. അശോകപുരം]]'' | അശോക എൽ. പി. എസ്. അശോകപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101709 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.08666|76.361038|display=inline}} |- class='wd_q99486272' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486272|അസീസി സ്ക്കൂൾ ഫോ‍ർ ദി ഡെഫ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | അസീസി സ്ക്കൂൾ ഫോർ ദി ഡെഫ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901202 |class='wd_p571' data-sort-value="1986" | 1986 |class='wd_p625'| {{Coord|10.007113|76.581602|display=inline}} |- class='wd_q99507868' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507868|അൻസറുൽ ഇസ്ലാം സംഘോം യു. പി. എസ്. മാ‍ഞ്ഞാലി]]'' | അൻസറുൽ ഇസ്ലാം സംഘോം യു. പി. എസ്. മാഞ്ഞാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001201 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.152847|76.263898|display=inline}} |- class='wd_q99486222' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486222|അൽ അമീൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ഇടപ്പള്ളി]]'' | അൽ അമീൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.028672|76.304705|display=inline}} |- class='wd_q99486254' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486254|അൽ അസർ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. മുക്കുറ്റിനട പോഞ്ഞാശ്ശേരി]]'' | അൽ അസർ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. മുക്കുറ്റിനട പോഞ്ഞാശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100308 |class='wd_p571' data-sort-value="1994" | 1994 |class='wd_p625'| {{Coord|10.100082|76.448027|display=inline}} |- class='wd_q99485928' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485928|അൽ ഫാറൂഖിയ എച്ച്.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | അൽ ഫാറൂഖിയ എച്ച്.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300104 |class='wd_p571' data-sort-value="1943" | 1943 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068594|76.284621|display=inline}} |- class='wd_q99508034' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508034|അൽ മുബാറക് യുപിഎസ് പള്ളിപ്പുറം]]'' | അൽ മുബാറക് യുപിഎസ് പള്ളിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100102 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.12083|76.434979|display=inline}} |- class='wd_q99486265' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486265|അൽ-അമൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, നെല്ലിക്കുഴി]]'' | അൽ-അമൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, നെല്ലിക്കുഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486168' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486168|അൽഹുദ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. പനായികുളം]]'' | അൽഹുദ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. പനായികുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.105363|76.304551|display=inline}} |- class='wd_q99486236' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486236|ആദർശ് സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ]]'' | ആദർശ് സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300703 |class='wd_p571' data-sort-value="1998" | 1998 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486200' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486200|ആലിപ്പഴ മേരി ഇ.എം.ആർ.എച്ച്.എസ്.എസ് പെരുമ്പള്ളി]]'' | ആലിപ്പഴ മേരി ഇ.എം.ആർ.എച്ച്.എസ്.എസ് പെരുമ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301101 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|9.892358|76.385359|display=inline}} |- class='wd_q99486147' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486147|ആലുവ സെറ്റിൽമെന്റ് എച്ച്. എസ്. ആലുവ]]'' | ആലുവ സെറ്റിൽമെന്റ് എച്ച്. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101803 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.127965|76.329027|display=inline}} |- class='wd_q99509962' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509962|ആശ്രം എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂ‍ർ]]'' | ആശ്രം എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100405 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|10.118185|76.487066|display=inline}} |- class='wd_q99486016' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486016|ആശ്രമം ഹൈ. സെ. സ്കൂൾ പെരുമ്പാവൂർ]]'' | ആശ്രമം ഹൈ. സെ. സ്കൂൾ പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100406 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117423|76.488629|display=inline}} |- class='wd_q99510531' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510531|ആസാദ് മെമ്മോറിയൽ എൽ. പി. എസ്. എഴക്കരനാട്]]'' | ആസാദ് മെമ്മോറിയൽ എൽ. പി. എസ്. എഴക്കരനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200101 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486190' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486190|ആസിയ ഭായ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | ആസിയ ഭായ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800718 |class='wd_p571' data-sort-value="1998" | 1998 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963312|76.255408|display=inline}} |- class='wd_q99485954' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485954|ആർ.പി.എം.എച്ച്.എസ് കുമ്പളം]]'' | ആർ.പി.എം.എച്ച്.എസ് കുമ്പളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301304 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.897337|76.309206|display=inline}} |- class='wd_q99507960' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507960|ആർ‌എൽ‌വി യു‌പി സ്കൂൾ തൃപ്പൂണിത്തുറ.]]'' | ആർഎൽവി യുപി സ്കൂൾ തൃപ്പൂണിത്തുറ. |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300423 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.942163|76.345423|display=inline}} |- class='wd_q99486182' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486182|ആൽഫോൺസ് സദാൻ സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ മാണിക്ക്യമംഗലം]]'' | ആൽഫോൺസ് സദാൻ സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ മാണിക്ക്യമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1987" | 1987 |class='wd_p625'| {{Coord|10.193505|76.405799|display=inline}} |- class='wd_q99509838' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509838|ഇ.എം.ജി.എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | ഇ.എം.ജി.എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802101 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|9.950697|76.244656|display=inline}} |- class='wd_q99509912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509912|ഇ.പി. സ്കൂൾ ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ]]'' | ഇ.പി. സ്കൂൾ ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400107 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.032418|76.228916|display=inline}} |- class='wd_q99508013' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508013|ഇഗ്മത്തുൽ ഇസ്ലാം വെർനിക്കുലാർ യു.പി.എസ് .മാലിപ്പുറം]]'' | ഇഗ്മത്തുൽ ഇസ്ലാം വെർനിക്കുലാർ യു.പി.എസ് .മാലിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400102 |class='wd_p571' data-sort-value="1934" | 1934 |class='wd_p625'| {{Coord|10.020024|76.22613|display=inline}} |- class='wd_q99510425' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510425|ഇന്ഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട്]]'' | ഇന്ഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100504 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99508211' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508211|ഇമ്മാനുവൽ യു പി എസ് കായനാട്]]'' | ഇമ്മാനുവൽ യു പി എസ് കായനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900602 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|9.954082|76.54009|display=inline}} |- class='wd_q99486282' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486282|ഇലാഹിയ പബ്ലിക് സ്കൂൾ]]'' | ഇലാഹിയ പബ്ലിക് സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509515' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509515|ഇസ്ലാമിക് യു.പി.എസ്. മന്നം]]'' | ഇസ്ലാമിക് യു.പി.എസ്. മന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000317 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.146525|76.256355|display=inline}} |- class='wd_q99486146' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486146|ഇസ്ലാമിക് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ അലുവ]]'' | ഇസ്ലാമിക് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ അലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101717 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.106084|76.353166|display=inline}} |- class='wd_q99486276' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486276|ഇൻഫന്റ് ജീസസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ് കൂത്താട്ടുകുളം]]'' | ഇൻഫന്റ് ജീസസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ് കൂത്താട്ടുകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600506 |class='wd_p571' data-sort-value="1996" | 1996 |class='wd_p625'| {{Coord|9.870146|76.599306|display=inline}} |- class='wd_q99509694' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509694|ഇൻഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. കിടങ്ങൂർ]]'' | ഇൻഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. കിടങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200303 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.194511|76.405923|display=inline}} |- class='wd_q99509797' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509797|ഇൻഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. പുത്തൻ‌വേലി]]'' | ഇൻഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. പുത്തൻവേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001006 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.182885|76.243672|display=inline}} |- class='wd_q99508054' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508054|എ.ജി.സി.എം. യു.പി.എസ്. ഉപ്പുകണ്ടം]]'' | എ.ജി.സി.എം. യു.പി.എസ്. ഉപ്പുകണ്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701412 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|10.102641|76.634558|display=inline}} |- class='wd_q99486213' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486213|എ.സി.എസ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കലൂർ]]'' | എ.സി.എസ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303326 |class='wd_p571' data-sort-value="1997" | 1997 |class='wd_p625'| {{Coord|9.998184|76.292472|display=inline}} |- class='wd_q99510073' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510073|എം ഇ എസ് എൽ പി എസ് പുന്നമറ്റം]]'' | എം ഇ എസ് എൽ പി എസ് പുന്നമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900303 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|9.995341|76.604996|display=inline}} |- class='wd_q99486025' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486025|എം കെ എച്ച് എസ് എസ് വേങ്ങൂർ]]'' | എം കെ എച്ച് എസ് എസ് വേങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500108 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.13908|76.536207|display=inline}} |- class='wd_q99486015' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486015|എം ജി എം എച്ച് എസ് കുരുപ്പമ്പടി]]'' | എം ജി എം എച്ച് എസ് കുരുപ്പമ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500205 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.112911|76.521014|display=inline}} |- class='wd_q99486076' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486076|എം ടി എം എച്ച് എസ് പാമ്പാക്കുട]]'' | എം ടി എം എച്ച് എസ് പാമ്പാക്കുട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200508 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.926765|76.520915|display=inline}} |- class='wd_q99486057' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486057|എം ഡി എച്ച് എസ് തോലി അയൂർപാടം]]'' | എം ഡി എച്ച് എസ് തോലി അയൂർപാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700101 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.11255|76.620202|display=inline}} |- class='wd_q99507857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507857|എം. എം. യു. പി. എസ്. കിങ്ങിണിമറ്റം]]'' | എം. എം. യു. പി. എസ്. കിങ്ങിണിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500508 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963653|76.466257|display=inline}} |- class='wd_q99485902' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485902|എം. ജി. എം. എച്ച്. പുത്തൻകുരിശ്]]'' | എം. ജി. എം. എച്ച്. പുത്തൻകുരിശ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501001 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.971478|76.427609|display=inline}} |- class='wd_q99486161' |class='wd_label'| [[എം.ജി.എം. ഗവണ്മെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. നായത്തോട്|എം. ജി. എം. എച്ച്.എസ്. നായത്തോട്]] | എം. ജി. എം. എച്ച്.എസ്. നായത്തോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]''<br/>''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200408 |class='wd_p571' data-sort-value="1908" | 1908 |class='wd_p625'| {{Coord|10.169038|76.397895|display=inline}} |- class='wd_q99486072' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486072|എം.ആർ.എസ്.വി. എച്ച്.എസ്.എസ് മഴുവന്നൂർ]]'' | എം.ആർ.എസ്.വി. എച്ച്.എസ്.എസ് മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901001 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.004983|76.486055|display=inline}} |- class='wd_q99507800' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507800|എം.ഇ.എസ്. ഈസ്റ്റേൺ യു. പി. എസ്. ഏലൂർ]]'' | എം.ഇ.എസ്. ഈസ്റ്റേൺ യു. പി. എസ്. ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101301 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.071286|76.317011|display=inline}} |- class='wd_q99509630' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509630|എം.എ.എ.എം. പഞ്ചായത്ത് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട്]]'' | എം.എ.എ.എം. പഞ്ചായത്ത് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100313 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|10.018021|76.348253|display=inline}} |- class='wd_q99509849' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509849|എം.എ.എസ്.എസ്.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | എം.എ.എസ്.എസ്.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800714 |class='wd_p571' data-sort-value="1965" | 1965 |class='wd_p625'| {{Coord|9.960809|76.251825|display=inline}} |- class='wd_q99486002' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486002|എം.എം.ഒ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് പനയപ്പിള്ളി]]'' | എം.എം.ഒ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് പനയപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801912 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|9.956917|76.255949|display=inline}} |- class='wd_q99486278' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486278|എം.ഐ.ഇ.ടി.എച്ച്.എസ്. മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | എം.ഐ.ഇ.ടി.എച്ച്.എസ്. മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900201 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.994357|76.58914|display=inline}} |- class='wd_q99509886' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509886|എം.ഒ.എം..എൽ.പി.എസ്. കടുങ്ങമംഗലം]]'' | എം.ഒ.എം..എൽ.പി.എസ്. കടുങ്ങമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300710 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|9.936193|76.374222|display=inline}} |- class='wd_q99486070' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486070|എം.കെ.എം. എച്ച്.എസ്.എസ്. പിറവം]]'' | എം.കെ.എം. എച്ച്.എസ്.എസ്. പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200202 |class='wd_p571' data-sort-value="1894" | 1894 |class='wd_p625'| {{Coord|9.875384|76.489402|display=inline}} |- class='wd_q99509632' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509632|എം.കെ.എം. എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | എം.കെ.എം. എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104401 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.131555|76.4461|display=inline}} |- class='wd_q99509733' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509733|എം.ജി.എം. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് മഴുവന്നൂർ]]'' | എം.ജി.എം. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500605 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.016258|76.500506|display=inline}} |- class='wd_q99510536' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510536|എം.ടി.എം. ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എൽ.പി. സ്കൂൾ, പാമ്പാക്കുട]]'' | എം.ടി.എം. ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എൽ.പി. സ്കൂൾ, പാമ്പാക്കുട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200221 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509887' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509887|എം.ഡി.എം..എൽ.പി.എസ്. കരിങ്ങാച്ചിറ]]'' | എം.ഡി.എം..എൽ.പി.എസ്. കരിങ്ങാച്ചിറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301002 |class='wd_p571' data-sort-value="1893" | 1893 |class='wd_p625'| {{Coord|9.952029|76.357303|display=inline}} |- class='wd_q99486194' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486194|എം.പി.എം.എച്ച്.എസ്. തമ്മനം]]'' | എം.പി.എം.എച്ച്.എസ്. തമ്മനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301414 |class='wd_p571' data-sort-value="1994" | 1994 |class='wd_p625'| {{Coord|9.98609|76.31147|display=inline}} |- class='wd_q99509852' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509852|എം‌എം‌എൽ‌പി‌എസ് പനയപ്പിള്ളി]]'' | എംഎംഎൽപിഎസ് പനയപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801911 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.956737|76.256071|display=inline}} |- class='wd_q99510534' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510534|എം‌കെ‌എം എൽ‌പി സ്കൂൾ, പിറവം]]'' | എംകെഎം എൽപി സ്കൂൾ, പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200220 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486067' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486067|എച്ച് എസ് എസ് കൂത്താട്ടുകുളം]]'' | എച്ച് എസ് എസ് കൂത്താട്ടുകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600304 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|9.860039|76.597742|display=inline}} |- class='wd_q99486068' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486068|എച്ച് എസ് രാമമംഗലം]]'' | എച്ച് എസ് രാമമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200403 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.944081|76.488737|display=inline}} |- class='wd_q99509771' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509771|എച്ച് ഐ ജി പി ജി എസ് ചാത്തേടം]]'' | എച്ച് ഐ ജി പി ജി എസ് ചാത്തേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000112 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.194758|76.221246|display=inline}} |- class='wd_q99485901' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485901|എച്ച്. എം. ടി. എജ്യുക്കേഷണൽ സൊസൈറ്റി എച്ച്. എസ്. കളമശ്ശേരി]]'' | എച്ച്. എം. ടി. എജ്യുക്കേഷണൽ സൊസൈറ്റി എച്ച്. എസ്. കളമശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104304 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.0515|76.343906|display=inline}} |- class='wd_q99485871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485871|എച്ച്. എം. വൈ. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. കൊട്ടുവള്ളിക്കാട്]]'' | എച്ച്. എം. വൈ. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. കൊട്ടുവള്ളിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000806 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.18263|76.189405|display=inline}} |- class='wd_q99485936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485936|എച്ച്.ഇ.എച്ച്.എം.എം.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | എച്ച്.ഇ.എച്ച്.എം.എം.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800713 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.958001|76.255293|display=inline}} |- class='wd_q99509847' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509847|എച്ച്.ഇ.എച്ച്.എം.എം.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | എച്ച്.ഇ.എച്ച്.എം.എം.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800701 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.958158|76.255064|display=inline}} |- class='wd_q99486267' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486267|എച്ച്.എം. എച്ച്.എസ്.എസ് രണ്ടാർക്കര]]'' | എച്ച്.എം. എച്ച്.എസ്.എസ് രണ്ടാർക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900802 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509508' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509508|എച്ച്.എം. യു. പി. എസ്. കുഞ്ഞുണ്ണിക്കര]]'' | എച്ച്.എം. യു. പി. എസ്. കുഞ്ഞുണ്ണിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101506 |class='wd_p571' data-sort-value="1992" | 1992 |class='wd_p625'| {{Coord|10.108552|76.343944|display=inline}} |- class='wd_q99485929' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485929|എച്ച്.എസ്. ജീസസ്. കോതാട്]]'' | എച്ച്.എസ്. ജീസസ്. കോതാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300801 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.054358|76.273165|display=inline}} |- class='wd_q99486244' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486244|എച്ച്.എസ്. വളയൻചിറങ്ങര]]'' | എച്ച്.എസ്. വളയൻചിറങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101601 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.064912|76.495506|display=inline}} |- class='wd_q99509816' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509816|എച്ച്.ഐ.ജെ.ഇ.പി.എസ് എറണാകുളം]]'' | എച്ച്.ഐ.ജെ.ഇ.പി.എസ് എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303310 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984847|76.27454|display=inline}} |- class='wd_q99509875' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509875|എച്ച്.ഡബ്ലിയു.എൽ.പി.എസ്. മാലേക്കാട്]]'' | എച്ച്.ഡബ്ലിയു.എൽ.പി.എസ്. മാലേക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301506 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|9.925326|76.352393|display=inline}} |- class='wd_q99485933' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485933|എഡ്വാർഡ് മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ്. എച്ച്എസ്എസ്, വേലി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി, എറണാകുളം]]'' | എഡ്വാർഡ് മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ്. എച്ച്എസ്എസ്, വേലി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി, എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802102 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|9.951225|76.244347|display=inline}} |- class='wd_q99486148' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486148|എഫ്. എ. സി. ടി. ടൗൺ‌ഷിപ്പ് എച്ച്. എസ് ഏലൂർ]]'' | എഫ്. എ. സി. ടി. ടൗൺഷിപ്പ് എച്ച്. എസ് ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101313 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.067251|76.304478|display=inline}} |- class='wd_q99485892' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485892|എഫ്.എം.സി.ടി. എച്ച്. എസ്. കരുമാലൂർ]]'' | എഫ്.എം.സി.ടി. എച്ച്. എസ്. കരുമാലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001204 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.13148|76.28153|display=inline}} |- class='wd_q99486073' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486073|എബനസർ എച്ച് എസ് വീട്ടൂർ]]'' | എബനസർ എച്ച് എസ് വീട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901002 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.017307|76.532275|display=inline}} |- class='wd_q99509825' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509825|എയ്ഡഡ് എൽ.പി.എസ്. മുളവുകാട്]]'' | എയ്ഡഡ് എൽ.പി.എസ്. മുളവുകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301407 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|9.992497|76.265248|display=inline}} |- class='wd_q99485849' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485849|എളന്തിക്കര ഹൈസ്കൂൾ]]'' | എളന്തിക്കര ഹൈസ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001004 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.173296|76.268359|display=inline}} |- class='wd_q99508019' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508019|എസ് .എസ് .അരയ .യു.പി.എസ്. പള്ളിപ്പുറം]]'' | എസ് .എസ് .അരയ .യു.പി.എസ്. പള്ളിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400406 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.155365|76.187565|display=inline}} |- class='wd_q99486225' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486225|എസ് ബി ഒ എ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ചിറ്റൂർ]]'' | എസ് ബി ഒ എ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ചിറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.033085|76.272256|display=inline}} |- class='wd_q99486221' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486221|എസ് ബി ഒ എ സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, ചിറ്റൂർ]]'' | എസ് ബി ഒ എ സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, ചിറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.033096|76.272275|display=inline}} |- class='wd_q99507850' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507850|എസ്. ആർ. വി. യു. പി. എസ്. മഴുവന്നൂർ]]'' | എസ്. ആർ. വി. യു. പി. എസ്. മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500604 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|10.004565|76.486122|display=inline}} |- class='wd_q99485870' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485870|എസ്. എൻ. എം. എച്ച്. എസ്. എസ്. മൂത്തകുന്നം]]'' | എസ്. എൻ. എം. എച്ച്. എസ്. എസ്. മൂത്തകുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000809 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|10.187902|76.203115|display=inline}} |- class='wd_q99509635' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509635|എസ്. എൻ. എൽ. പി. എസ് കൊടുവഴങ്ങ]]'' | എസ്. എൻ. എൽ. പി. എസ് കൊടുവഴങ്ങ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102108 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.112333|76.294754|display=inline}} |- class='wd_q99509642' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509642|എസ്. എൻ. ജി. പി. എസ്. തോട്ടുമുഖം]]'' | എസ്. എൻ. ജി. പി. എസ്. തോട്ടുമുഖം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100812 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.109046|76.380373|display=inline}} |- class='wd_q99485835' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485835|എസ്. എൻ. ഡി. പി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ആലുവ]]'' | എസ്. എൻ. ഡി. പി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101711 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.111049|76.358068|display=inline}} |- class='wd_q99485853' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485853|എസ്. എൻ. ഡി. പി. എച്ച്. എസ്. നീലീശ്വരം]]'' | എസ്. എൻ. ഡി. പി. എച്ച്. എസ്. നീലീശ്വരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201001 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|10.181845|76.464618|display=inline}} |- class='wd_q99485888' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485888|എസ്. എൻ. വി. സംസ്കൃതം എച്ച്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | എസ്. എൻ. വി. സംസ്കൃതം എച്ച്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000306 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|10.136598|76.227221|display=inline}} |- class='wd_q99485833' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485833|എസ്. പി. ഡബ്ലിയു. എച്ച്. എസ്. ആലുവ]]'' | എസ്. പി. ഡബ്ലിയു. എച്ച്. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101703 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.085434|76.336971|display=inline}} |- class='wd_q99509604' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509604|എസ്. പി. ഡബ്ല്യു. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | എസ്. പി. ഡബ്ല്യു. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101704 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.085378|76.336606|display=inline}} |- class='wd_q99509804' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509804|എസ്.ആർ.വി. ഗവ. എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | എസ്.ആർ.വി. ഗവ. എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303318 |class='wd_p571' data-sort-value="1845" | 1845 |class='wd_p625'| {{Coord|9.971036|76.287449|display=inline}} |- class='wd_q99485944' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485944|എസ്.ആർ.വി. ഗവ. മോഡൽ. എച്ച്.എസ്.എസ് ആൻ് വി.എച്.എസ്.എസ് എറണാകുളം]]'' | എസ്.ആർ.വി. ഗവ. മോഡൽ. എച്ച്.എസ്.എസ് ആൻ് വി.എച്.എസ്.എസ് എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303316 |class='wd_p571' data-sort-value="1845" | 1845 |class='wd_p625'| {{Coord|9.970512|76.286575|display=inline}} |- class='wd_q99510074' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510074|എസ്.എ.ബി.ടി.എം. എൽ. പി. എസ്. രണ്ടാർക്കര]]'' | എസ്.എ.ബി.ടി.എം. എൽ. പി. എസ്. രണ്ടാർക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900801 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|9.978174|76.600607|display=inline}} |- class='wd_q99509685' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509685|എസ്.എച്ച്. സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. കറുകുറ്റി]]'' | എസ്.എച്ച്. സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. കറുകുറ്റി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200104 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.227002|76.38324|display=inline}} |- class='wd_q99507967' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507967|എസ്.എച്ച്.യു.പി.എസ് കർത്തേടം]]'' | എസ്.എച്ച്.യു.പി.എസ് കർത്തേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400103 |class='wd_p571' data-sort-value="1896" | 1896 |class='wd_p625'| {{Coord|10.02198|76.23428|display=inline}} |- class='wd_q99507955' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507955|എസ്.എച്ച്.യു.പി.എസ്. കോടംകുളങ്ങര]]'' | എസ്.എച്ച്.യു.പി.എസ്. കോടംകുളങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300411 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|9.948741|76.342379|display=inline}} |- class='wd_q99508017' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508017|എസ്.എസ്.എസ്.എസ്.യു.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | എസ്.എസ്.എസ്.എസ്.യു.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400503 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.001722|76.235172|display=inline}} |- class='wd_q99486021' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486021|എസ്.എൻ. എച്ച്.എസ്.എസ് ഒക്കൽ]]'' | എസ്.എൻ. എച്ച്.എസ്.എസ് ഒക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100703 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|10.150854|76.4512|display=inline}} |- class='wd_q99509782' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509782|എസ്.എൻ.എം. എൽ. പി. എസ്. മാല്യങ്കര]]'' | എസ്.എൻ.എം. എൽ. പി. എസ്. മാല്യങ്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000803 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.179811|76.180196|display=inline}} |- class='wd_q99486060' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486060|എസ്.എൻ.ഡി.പി. എച്ച്.എസ്.എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | എസ്.എൻ.ഡി.പി. എച്ച്.എസ്.എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900601 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984394|76.576237|display=inline}} |- class='wd_q99509885' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509885|എസ്.എൻ.ഡി.പി. എൽ.പി.എസ്. ഇരിമ്പനം]]'' | എസ്.എൻ.ഡി.പി. എൽ.പി.എസ്. ഇരിമ്പനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301004 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.952861|76.358825|display=inline}} |- class='wd_q99485984' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485984|എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഉദയംപൂരൂർ]]'' | എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഉദയംപൂരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301520 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|9.894435|76.370301|display=inline}} |- class='wd_q99507951' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507951|എസ്.എൻ.വി. സംസ്കൃത യു.പി.എസ്. എരൂർ]]'' | എസ്.എൻ.വി. സംസ്കൃത യു.പി.എസ്. എരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300424 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|9.972519|76.336539|display=inline}} |- class='wd_q99510461' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510461|എസ്.ജെ.ഡി.എൽ.പി.എസ്. അമരാവതി]]'' | എസ്.ജെ.ഡി.എൽ.പി.എസ്. അമരാവതി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99507810' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507810|എസ്.ടി.എം. യു. പി. എസ്. പുതിയേടം]]'' | എസ്.ടി.എം. യു. പി. എസ്. പുതിയേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104402 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.135662|76.435127|display=inline}} |- class='wd_q99486240' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486240|എസ്.ഡി.കെ.വൈ ഗുരുകുലം വിദ്യാലയം]]'' | എസ്.ഡി.കെ.വൈ ഗുരുകുലം വിദ്യാലയം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.961924|76.339656|display=inline}} |- class='wd_q99485967' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485967|എസ്.ഡി.പി.വൈ. .ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ് പള്ളുരുത്തി]]'' | എസ്.ഡി.പി.വൈ. .ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ് പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800603 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.91375|76.263581|display=inline}} |- class='wd_q99485968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485968|എസ്.ഡി.പി.വൈ.. ഗേൾസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് പള്ളുരുത്തി]]'' | എസ്.ഡി.പി.വൈ.. ഗേൾസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800611 |class='wd_p571' data-sort-value="1970" | 1970 |class='wd_p625'| {{Coord|9.918622|76.272649|display=inline}} |- class='wd_q99509858' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509858|എസ്.ഡി.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | എസ്.ഡി.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800610 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.91852|76.27328|display=inline}} |- class='wd_q99509890' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509890|എസ്.ഡി.വി.എൽ.പി.എസ്. മരട്]]'' | എസ്.ഡി.വി.എൽ.പി.എസ്. മരട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301204 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|9.941048|76.332277|display=inline}} |- class='wd_q99509893' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509893|എസ്.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]]'' | എസ്.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301417 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.972882|76.316756|display=inline}} |- class='wd_q99509931' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509931|എസ്.ബി.എസ്.എൽ.പി.എസ്. പുത്തങ്കടപ്പുറം]]'' | എസ്.ബി.എസ്.എൽ.പി.എസ്. പുത്തങ്കടപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400205 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.064549|76.198811|display=inline}} |- class='wd_q99509895' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509895|എസ്.വി.എൽ.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം]]'' | എസ്.വി.എൽ.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300403 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.924907|76.351252|display=inline}} |- class='wd_q99509859' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509859|എസ്.വി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | എസ്.വി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800615 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.926954|76.269931|display=inline}} |- class='wd_q99507945' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507945|എസ്.വി.യു.പി.എസ്. നെട്ടൂർ]]'' | എസ്.വി.യു.പി.എസ്. നെട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301201 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|9.92828|76.312112|display=inline}} |- class='wd_q99509949' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509949|എസ്എൻ‌ഡി‌പി എൽ‌പി‌എസ് കോടനാട്]]'' | എസ്എൻഡിപി എൽപിഎസ് കോടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101102 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.181927|76.521965|display=inline}} |- class='wd_q99486170' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486170|എസ്ടി ജൂഡ്സ് ഇ എം എച്ച് എസ് അമ്പലമേട്]]'' | എസ്ടി ജൂഡ്സ് ഇ എം എച്ച് എസ് അമ്പലമേട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501020 |class='wd_p571' data-sort-value="1977" | 1977 |class='wd_p625'| {{Coord|9.985434|76.391493|display=inline}} |- class='wd_q99509954' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509954|എസ്ടി ജോർജ്ജ് എൽപിഎസ് കൂടലപ്പാടം]]'' | എസ്ടി ജോർജ്ജ് എൽപിഎസ് കൂടലപ്പാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100507 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.161547|76.474572|display=inline}} |- class='wd_q99486180' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486180|എസ്ടി. ജോൺ വിസിറ്റേഷൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മുപ്പത്തടം, ആലുവ]]'' | എസ്ടി. ജോൺ വിസിറ്റേഷൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മുപ്പത്തടം, ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.097028|76.322206|display=inline}} |- class='wd_q99486284' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486284|എസ്ടി. ഫിലോമിനയുടെ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ഇലഞ്ചി]]'' | എസ്ടി. ഫിലോമിനയുടെ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ഇലഞ്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600409 |class='wd_p571' data-sort-value="2001" | 2001 |class='wd_p625'| {{Coord|9.830688|76.535556|display=inline}} |- class='wd_q99509911' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509911|എസ്പി സഭ എൽ.പി.എസ്. എടവനകാട്]]'' | എസ്പി സഭ എൽ.പി.എസ്. എടവനകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400305 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.094598|76.206359|display=inline}} |- class='wd_q99510487' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510487|എസ്‌എൻ‌എൽ‌പി‌എസ് ഒക്കൽ]]'' | എസ്എൻഎൽപിഎസ് ഒക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100701 |class='wd_p571' data-sort-value="1999" | 1999 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485939' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485939|എസ്‌ഡി‌പി‌വൈ കെ‌പി‌എം‌എച്ച്എസ്, ഇടവനകാട്]]'' | എസ്ഡിപിവൈ കെപിഎംഎച്ച്എസ്, ഇടവനകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400303 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|10.085372|76.209371|display=inline}} |- class='wd_q99486230' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486230|എസ്‌വി‌ഡി‌വി‌എൻ‌ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | എസ്വിഡിവിഎൻ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800616 |class='wd_p571' data-sort-value="2001" | 2001 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509626' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509626|എൻ. എ. ഡി. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | എൻ. എ. ഡി. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104311 |class='wd_p571' data-sort-value="1971" | 1971 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068523|76.348886|display=inline}} |- class='wd_q99485879' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485879|എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. പാറക്കടവ്]]'' | എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. പാറക്കടവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201301 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.16932|76.329489|display=inline}} |- class='wd_q99485868' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485868|എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. മണികമംഗലം]]'' | എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. മണികമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201402 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.184107|76.444946|display=inline}} |- class='wd_q99509697' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509697|എൻ. എസ്. എസ്. എൽ. പി. എസ്. മാണിക്യമംഗലം]]'' | എൻ. എസ്. എസ്. എൽ. പി. എസ്. മാണിക്യമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201404 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.18436|76.444809|display=inline}} |- class='wd_q99509716' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509716|എൻ. എസ്. എസ്. ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഐരാപുരം]]'' | എൻ. എസ്. എസ്. ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഐരാപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500904 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.032791|76.499093|display=inline}} |- class='wd_q99485869' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485869|എൻ. എസ്. എസ്. ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. മണികമംഗലം]]'' | എൻ. എസ്. എസ്. ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. മണികമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201401 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.184786|76.446059|display=inline}} |- class='wd_q99510047' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510047|എൻ.എസ്.എസ് എൽ. പി. എസ്. കാപ്പ്]]'' | എൻ.എസ്.എസ് എൽ. പി. എസ്. കാപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400405 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.914082|76.689379|display=inline}} |- class='wd_q99486066' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486066|എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ് മണ്ണൂർ]]'' | എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ് മണ്ണൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901101 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.037732|76.53873|display=inline}} |- class='wd_q99486268' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486268|എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്. മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്. മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900212 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.992303|76.575886|display=inline}} |- class='wd_q99486040' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486040|എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്.എസ് വാരപ്പെട്ടി]]'' | എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്.എസ് വാരപ്പെട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701003 |class='wd_p571' data-sort-value="1963" | 1963 |class='wd_p625'| {{Coord|10.028974|76.627776|display=inline}} |- class='wd_q99507930' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507930|എൻ.എസ്.എസ്. യു.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | എൻ.എസ്.എസ്. യു.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800609 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.916496|76.277709|display=inline}} |- class='wd_q99509821' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509821|എൻ.ഐ.ജെ.എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളം]]'' | എൻ.ഐ.ജെ.എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301305 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.889093|76.312644|display=inline}} |- class='wd_q99485831' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485831|എൻ.ഐ.വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. മാറമ്പിളി]]'' | എൻ.ഐ.വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. മാറമ്പിളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101101 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.108065|76.41245|display=inline}} |- class='wd_q99508069' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508069|എൻ‌എസ്‌എസ് യു‌പി‌എസ് തൃക്കാരിയൂർ]]'' | എൻഎസ്എസ് യുപിഎസ് തൃക്കാരിയൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700107 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087769|76.607237|display=inline}} |- class='wd_q99486064' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486064|എൽ എഫ് ഹൈസ്കൂൾ വടകര]]'' | എൽ എഫ് ഹൈസ്കൂൾ വടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600313 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|9.877993|76.575118|display=inline}} |- class='wd_q99510091' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510091|എൽ പി എസ് കാനായിക്കോട്]]'' | എൽ പി എസ് കാനായിക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200906 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.84563|76.441942|display=inline}} |- class='wd_q99510090' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510090|എൽ പി എസ് കൈപ്പട്ടൂർ]]'' | എൽ പി എസ് കൈപ്പട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200901 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|9.844574|76.44393|display=inline}} |- class='wd_q99510094' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510094|എൽ. പി. എസ്. പറപ്പക്കോട്]]'' | എൽ. പി. എസ്. പറപ്പക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200809 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|9.846799|76.441303|display=inline}} |- class='wd_q99509741' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509741|എൽ. പി. എസ്. പിണർമുണ്ട]]'' | എൽ. പി. എസ്. പിണർമുണ്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500403 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.003642|76.390991|display=inline}} |- class='wd_q99510092' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510092|എൽ. പി. എസ്. മങ്ങടപ്പിള്ളി]]'' | എൽ. പി. എസ്. മങ്ങടപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200905 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|9.87656|76.476926|display=inline}} |- class='wd_q99509739' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509739|എൽ. പി. എസ്. മങ്ങാട്ടൂർ]]'' | എൽ. പി. എസ്. മങ്ങാട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500304 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.986517|76.472016|display=inline}} |- class='wd_q99510435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510435|എൽ. പി. ജി. എസ്. മഴുവന്നൂർ]]'' | എൽ. പി. ജി. എസ്. മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500606 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486199' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486199|എൽ.എം.സി.സി.എച്ച്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ചാത്തിയത്ത്]]'' | എൽ.എം.സി.സി.എച്ച്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ചാത്തിയത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303330 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000233|76.277352|display=inline}} |- class='wd_q99486041' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486041|എൽ.എഫ്.എച്ച്.എസ് ഊന്നുകൽ]]'' | എൽ.എഫ്.എച്ച്.എസ് ഊന്നുകൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701301 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.051414|76.716058|display=inline}} |- class='wd_q99486188' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486188|എൽ.എൽ.സി.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | എൽ.എൽ.സി.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510002' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510002|എൽ.പി.എസ് മുട്ടത്തുപാറ]]'' | എൽ.പി.എസ് മുട്ടത്തുപാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701402 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.130201|76.608949|display=inline}} |- class='wd_q99510005' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510005|എൽ.പി.എസ് വല്ലചിറ]]'' | എൽ.പി.എസ് വല്ലചിറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701910 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.037835|76.696517|display=inline}} |- class='wd_q99509881' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509881|എൽ.പി.എസ്. അരയങ്കാവ്]]'' | എൽ.പി.എസ്. അരയങ്കാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300301 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.834339|76.424278|display=inline}} |- class='wd_q99509884' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509884|എൽ.പി.എസ്. ഇരിമ്പനം]]'' | എൽ.പി.എസ്. ഇരിമ്പനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301005 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|9.955345|76.358337|display=inline}} |- class='wd_q99509742' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509742|എൽ.പി.എസ്. തമ്മണിമറ്റം]]'' | എൽ.പി.എസ്. തമ്മണിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500504 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|9.950172|76.481694|display=inline}} |- class='wd_q99510008' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510008|എൽപിഎസ് എലംപ്ര]]'' | എൽപിഎസ് എലംപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701103 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.064745|76.601956|display=inline}} |- class='wd_q99509999' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509999|എൽ‌പി‌എസ് കൂവല്ലൂർ]]'' | എൽപിഎസ് കൂവല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701903 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.028441|76.688892|display=inline}} |- class='wd_q99509811' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509811|ഏഞ്ചൽ മേരി മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് ചെന്നൂർ]]'' | ഏഞ്ചൽ മേരി മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് ചെന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300353 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.059575|76.2671|display=inline}} |- class='wd_q99509513' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509513|ഐ.സി.ടി. ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ പെരിങ്ങള]]'' | ഐ.സി.ടി. ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ പെരിങ്ങള |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| {{Coord|10.00013|76.398592|display=inline}} |- class='wd_q99486086' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486086|ഐപ്പ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് കലൂർ]]'' | ഐപ്പ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080401001 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|9.98493|76.710478|display=inline}} |- class='wd_q99507819' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507819|ഒ.എൽ.പി.എച്ച്. യു. പി. എസ്. എടക്കുന്ന്]]'' | ഒ.എൽ.പി.എച്ച്. യു. പി. എസ്. എടക്കുന്ന് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200101 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.273743|76.412785|display=inline}} |- class='wd_q99509854' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509854|ഒ.എൽ.സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. .പള്ളുരുത്തി]]'' | ഒ.എൽ.സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. .പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801902 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.936027|76.261663|display=inline}} |- class='wd_q99509781' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509781|ഒഎൽഎസ്എഐ എൽ. പി. എസ്. കുഞ്ഞിത്തൈ]]'' | ഒഎൽഎസ്എഐ എൽ. പി. എസ്. കുഞ്ഞിത്തൈ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000901 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|10.169046|76.186624|display=inline}} |- class='wd_q99509517' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509517|ഔവ്വർ ലേഡി ഓഫ് ഫാത്തിമ ഇമുപ്സ് കുമ്പളങ്ങി]]'' | ഔവ്വർ ലേഡി ഓഫ് ഫാത്തിമ ഇമുപ്സ് കുമ്പളങ്ങി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800214 |class='wd_p571' data-sort-value="1994" | 1994 |class='wd_p625'| {{Coord|9.874045|76.289119|display=inline}} |- class='wd_q99509996' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509996|ഔവ്വർ ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട് കാർമൽ എൽ.പി.എസ് കവാലങ്ങാട്]]'' | ഔവ്വർ ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട് കാർമൽ എൽ.പി.എസ് കവാലങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701309 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.057605|76.697344|display=inline}} |- class='wd_q99485969' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485969|ഔവ്വർ ലേഡീസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | ഔവ്വർ ലേഡീസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801913 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.936535|76.261462|display=inline}} |- class='wd_q99485956' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485956|ഔവർ ലേഡി ഓഫ് ഫാത്തിമ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. കുമ്പളങ്ങി]]'' | ഔവർ ലേഡി ഓഫ് ഫാത്തിമ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. കുമ്പളങ്ങി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800203 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.874056|76.289335|display=inline}} |- class='wd_q99509772' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509772|ഔവർ ലേഡി ഓഫ് മേഴ്‌സി സ്കൂൾ. കുറുമ്പത്തുരുത്ത്]]'' | ഔവർ ലേഡി ഓഫ് മേഴ്സി സ്കൂൾ. കുറുമ്പത്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000110 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.186341|76.226689|display=inline}} |- class='wd_q99507927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507927|കനോസ യു.പി.എസ്. വൈപ്പിൻ]]'' | കനോസ യു.പി.എസ്. വൈപ്പിൻ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802103 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|9.973051|76.243756|display=inline}} |- class='wd_q99485898' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485898|കാലടി പ്ലാന്റേഷൻ എച്ച്. എസ്. കാലടി പ്ലാന്റേഷൻ]]'' | കാലടി പ്ലാന്റേഷൻ എച്ച്. എസ്. കാലടി പ്ലാന്റേഷൻ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201103 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.258237|76.52463|display=inline}} |- class='wd_q99510070' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510070|കാവുങ്കര മുസ്ലിം എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | കാവുങ്കര മുസ്ലിം എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900215 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.998531|76.587157|display=inline}} |- class='wd_q99509828' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509828|കിഴവൻപറമ്പ് എൽ.പി.എസ്. പെരുമാനൂർ]]'' | കിഴവൻപറമ്പ് എൽ.പി.എസ്. പെരുമാനൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301501 |class='wd_p571' data-sort-value="1868" | 1868 |class='wd_p625'| {{Coord|9.948689|76.292173|display=inline}} |- class='wd_q99486167' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486167|കെ. എൻ. എം. ഇ. എസ്. എച്ച്. എസ് എടത്തല]]'' | കെ. എൻ. എം. ഇ. എസ്. എച്ച്. എസ് എടത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100823 |class='wd_p571' data-sort-value="2005" | 2005 |class='wd_p625'| {{Coord|10.07634|76.386758|display=inline}} |- class='wd_q99485893' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485893|കെ.ഇ.എം. എച്ച്. എസ്. ആലങ്ങാട്]]'' | കെ.ഇ.എം. എച്ച്. എസ്. ആലങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102105 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|10.128276|76.301075|display=inline}} |- class='wd_q99509883' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509883|കെ.എം.എൽ.പി.എസ്. ഏരൂർ]]'' | കെ.എം.എൽ.പി.എസ്. ഏരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300422 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.977275|76.333205|display=inline}} |- class='wd_q99509503' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509503|കെ.എം.സി. യു. പി. എസ്. ഉദയപുരം]]'' | കെ.എം.സി. യു. പി. എസ്. ഉദയപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1986" | 1986 |class='wd_p625'| {{Coord|10.101003|76.370102|display=inline}} |- class='wd_q99507798' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507798|കെ.എൻ.എം.എം.ഇ.എസ്. യു. പി. എസ്. ഇടത്തല]]'' | കെ.എൻ.എം.എം.ഇ.എസ്. യു. പി. എസ്. ഇടത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100822 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.076181|76.387572|display=inline}} |- class='wd_q99485985' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485985|കെ.പി.എം.വി. എച്ച്.എസ്.എസ് പൂത്തോട്ട]]'' | കെ.പി.എം.വി. എച്ച്.എസ്.എസ് പൂത്തോട്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301505 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.852135|76.383648|display=inline}} |- class='wd_q99509888' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509888|കെ.സി.എൽ.പി.എസ്. ചിത്രപ്പുഴ]]'' | കെ.സി.എൽ.പി.എസ്. ചിത്രപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301006 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|9.956041|76.366119|display=inline}} |- class='wd_q99486179' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486179|കേന്ദ്ര വിദ്യാലയ എൻ.എ.ഡി. അലുവ]]'' | കേന്ദ്ര വിദ്യാലയ എൻ.എ.ഡി. അലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.064952|76.332539|display=inline}} |- class='wd_q99486235' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486235|കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം ഐ‌എൻ‌എസ് ദ്രോണാചാര്യ]]'' | കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം ഐഎൻഎസ് ദ്രോണാചാര്യ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.929326|76.254688|display=inline}} |- class='wd_q99486232' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486232|കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം നമ്പർ 1 നേവൽ ബേസ്]]'' | കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം നമ്പർ 1 നേവൽ ബേസ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801908 |class='wd_p571' data-sort-value="1963" | 1963 |class='wd_p625'| {{Coord|9.940512|76.282739|display=inline}} |- class='wd_q99486231' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486231|കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം നമ്പർ 2 നേവൽബേസ്]]'' | കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം നമ്പർ 2 നേവൽബേസ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.941352|76.282154|display=inline}} |- class='wd_q99507811' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507811|കേരള വർമ്മ സംസ്‌കൃതം യു.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം]]'' | കേരള വർമ്മ സംസ്കൃതം യു.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102503 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.11925|76.417735|display=inline}} |- class='wd_q99486289' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486289|കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.979459|76.572897|display=inline}} |- class='wd_q99510029' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510029|കോതമംഗലം മുനിസിപ്പൽ എൽ.പി.എസ് വലിയപാറ]]'' | കോതമംഗലം മുനിസിപ്പൽ എൽ.പി.എസ് വലിയപാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700702 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.064777|76.654996|display=inline}} |- class='wd_q99509927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509927|ക്രൂസ് മിറാക്കിൽ ഇ.പിഎസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | ക്രൂസ് മിറാക്കിൽ ഇ.പിഎസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400502 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.010691|76.235759|display=inline}} |- class='wd_q99486151' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486151|ക്രൈസ്റ്റവ മഹിളാലയം ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ആലുവ]]'' | ക്രൈസ്റ്റവ മഹിളാലയം ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100813 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.114106|76.386627|display=inline}} |- class='wd_q99509892' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509892|ക്രൈസ്റ്റ് കിംഗ് കോൺവെന്റ് .എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]]'' | ക്രൈസ്റ്റ് കിംഗ് കോൺവെന്റ് .എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301418 |class='wd_p571' data-sort-value="1943" | 1943 |class='wd_p625'| {{Coord|9.97471|76.313343|display=inline}} |- class='wd_q99485878' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485878|ക്രൈസ്റ്റ് രാജ് എച്ച്.എസ്. കുട്ടിപുഴ]]'' | ക്രൈസ്റ്റ് രാജ് എച്ച്.എസ്. കുട്ടിപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201803 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.157501|76.306831|display=inline}} |- class='wd_q99486249' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486249|ക്വീൻ മേരീസ് ഇ.എം ഹൈസ്കൂൾ മുടിക്കൽ]]'' | ക്വീൻ മേരീസ് ഇ.എം ഹൈസ്കൂൾ മുടിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100115 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117462|76.442027|display=inline}} |- class='wd_q99485903' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485903|കർദിനാൾ എച്ച്.എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | കർദിനാൾ എച്ച്.എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100302 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.034399|76.334457|display=inline}} |- class='wd_q99486024' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486024|ഗണപതി വിലാസോം എച്ച് എസ് കൂവപ്പടി]]'' | ഗണപതി വിലാസോം എച്ച് എസ് കൂവപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100502 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|10.162686|76.486669|display=inline}} |- class='wd_q99509902' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509902|ഗവ. .എൽ.പി.എസ്. പള്ളിപോർട്ട്]]'' | ഗവ. .എൽ.പി.എസ്. പള്ളിപോർട്ട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400411 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.169667|76.180642|display=inline}} |- class='wd_q99507936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507936|ഗവ. K.M.യു.പി.എസ്. എരൂർ]]'' | ഗവ. K.M.യു.പി.എസ്. എരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300404 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|9.977586|76.334625|display=inline}} |- class='wd_q99485994' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485994|ഗവ. ആർ.എഫ്.ടി.എച്ച്.എസ്. തേവര]]'' | ഗവ. ആർ.എഫ്.ടി.എച്ച്.എസ്. തേവര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301502 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.929798|76.302111|display=inline}} |- class='wd_q99486062' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486062|ഗവ. ഈസ്റ്റ് എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | ഗവ. ഈസ്റ്റ് എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900204 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984179|76.588051|display=inline}} |- class='wd_q99507797' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507797|ഗവ. എം.ഐ. യു. പി. എസ്. വെളിയത്തുനാട്]]'' | ഗവ. എം.ഐ. യു. പി. എസ്. വെളിയത്തുനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101801 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|10.135787|76.314592|display=inline}} |- class='wd_q99486206' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486206|ഗവ. എച്ച് എസ് അഗത്തി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് അഗത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.865717|72.193685|display=inline}} |- class='wd_q99486203' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486203|ഗവ. എച്ച് എസ് അമിനി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് അമിനി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|11.128638|72.731563|display=inline}} |- class='wd_q99486054' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486054|ഗവ. എച്ച് എസ് അയ്യങ്കാവ്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് അയ്യങ്കാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700704 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|10.06213|76.63133|display=inline}} |- class='wd_q99486207' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486207|ഗവ. എച്ച് എസ് ആൻഡ്രോത്ത്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് ആൻഡ്രോത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.816066|73.696318|display=inline}} |- class='wd_q99486097' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486097|ഗവ. എച്ച് എസ് ഊരമന]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് ഊരമന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200506 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96705|76.504634|display=inline}} |- class='wd_q99486023' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486023|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കല്ലിൽ]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കല്ലിൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500501 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069526|76.544415|display=inline}} |- class='wd_q99486248' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486248|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കുട്ടമ്പുഴ]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കുട്ടമ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700306 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.151366|76.738588|display=inline}} |- class='wd_q99485829' |class='wd_label'| [[ഗവണ്മെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കുട്ടമശ്ശേരി|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കുട്ടാമശ്ശേരി]] | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കുട്ടാമശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100802 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.119897|76.388306|display=inline}} |- class='wd_q99486053' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486053|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ചാത്തമറ്റം]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ചാത്തമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700601 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000834|76.742866|display=inline}} |- class='wd_q99486271' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486271|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് നാമകുഴി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് നാമകുഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081201001 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.853936|76.523414|display=inline}} |- class='wd_q99486071' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486071|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പിറവം]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200208 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.870532|76.486033|display=inline}} |- class='wd_q99486085' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486085|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പേഴക്കപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പേഴക്കപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901201 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.01731|76.566103|display=inline}} |- class='wd_q99486080' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486080|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ശിവൻകുന്ന്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ശിവൻകുന്ന് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900205 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|9.982499|76.580473|display=inline}} |- class='wd_q99486210' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486210|ഗവ. എച്ച് എസ് കടമത്ത്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് കടമത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 31010200204 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|11.222763|72.774808|display=inline}} |- class='wd_q99486208' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486208|ഗവ. എച്ച് എസ് കവരത്തി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് കവരത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.557442|72.632597|display=inline}} |- class='wd_q99486209' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486209|ഗവ. എച്ച് എസ് കിൽത്താൻ]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് കിൽത്താൻ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|11.471868|73.008559|display=inline}} |- class='wd_q99486211' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486211|ഗവ. എച്ച് എസ് ചെറ്റ്‌ലാറ്റ്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് ചെറ്റ്ലാറ്റ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 31010200402 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|11.684267|72.707397|display=inline}} |- class='wd_q99486077' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486077|ഗവ. എച്ച് എസ് പാമ്പാക്കുട]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് പാമ്പാക്കുട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200502 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.919581|76.519468|display=inline}} |- class='wd_q99486171' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486171|ഗവ. എച്ച് എസ് പാലിശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് പാലിശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200108 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.273749|76.412631|display=inline}} |- class='wd_q99486058' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486058|ഗവ. എച്ച് എസ് പൊയ്ക]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് പൊയ്ക |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700308 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| {{Coord|10.150878|76.664576|display=inline}} |- class='wd_q99486095' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486095|ഗവ. എച്ച് എസ് മണീട്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് മണീട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200102 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.906182|76.454075|display=inline}} |- class='wd_q99486096' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486096|ഗവ. എച്ച് എസ് മാമ്മലശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് മാമ്മലശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200404 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.913846|76.489039|display=inline}} |- class='wd_q99486205' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486205|ഗവ. എച്ച് എസ് മിനിക്കോയ്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് മിനിക്കോയ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|8.280118|73.054822|display=inline}} |- class='wd_q99509601' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509601|ഗവ. എച്ച്. എ. സി. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | ഗവ. എച്ച്. എ. സി. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101707 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.1093|76.359428|display=inline}} |- class='wd_q99485832' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485832|ഗവ. എച്ച്. എസ് എസ് ഫോർ ഗേൾസ്]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ് എസ് ഫോർ ഗേൾസ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101708 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| {{Coord|10.109194|76.359342|display=inline}} |- class='wd_q99485899' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485899|ഗവ. എച്ച്. എസ്. എസ്. വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കളമശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. എസ്. വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കളമശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104314 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.056565|76.319919|display=inline}} |- class='wd_q99485914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485914|ഗവ. എച്ച്. എസ്. കൊങ്കോർപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. കൊങ്കോർപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102104 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.105557|76.276209|display=inline}} |- class='wd_q99485877' |class='wd_label'| [[ഗവണ്മെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ചെങ്ങമനാട്|ഗവ. എച്ച്. എസ്. ചെങ്ങമാനാട്]] | ഗവ. എച്ച്. എസ്. ചെങ്ങമാനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201602 |class='wd_p571' data-sort-value="1942" | 1942 |class='wd_p625'| {{Coord|10.154333|76.336947|display=inline}} |- class='wd_q99485916' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485916|ഗവ. എച്ച്. എസ്. പഴന്തോട്ടം]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. പഴന്തോട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500303 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.014927|76.428838|display=inline}} |- class='wd_q99485865' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485865|ഗവ. എച്ച്. എസ്. പൂതൃക്ക]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. പൂതൃക്ക |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500515 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.951136|76.455566|display=inline}} |- class='wd_q99485915' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485915|ഗവ. എച്ച്. എസ്. വെസ്റ്റ് കടുങ്ങല്ലൂർ]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. വെസ്റ്റ് കടുങ്ങല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101505 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.106432|76.318227|display=inline}} |- class='wd_q99485890' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485890|ഗവ. എച്ച്. എസ്. സൗത്ത് വാഴകുളം]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. സൗത്ത് വാഴകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100902 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087941|76.416142|display=inline}} |- class='wd_q99486007' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486007|ഗവ. എച്ച്.എസ് പനയപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ് പനയപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801905 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|9.948881|76.257195|display=inline}} |- class='wd_q99486006' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486006|ഗവ. എച്ച്.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802001 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.909199|76.295933|display=inline}} |- class='wd_q99485941' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485941|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എളങ്കുന്നപ്പുഴ]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എളങ്കുന്നപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400111 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.03031|76.231062|display=inline}} |- class='wd_q99486008' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486008|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എളമക്കര]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എളമക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300701 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.020074|76.291299|display=inline}} |- class='wd_q99485828' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485828|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് എടത്തല]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് എടത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100804 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069323|76.390171|display=inline}} |- class='wd_q99485836' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485836|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് ഏലൂർ]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101302 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.076715|76.319575|display=inline}} |- class='wd_q99485913' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485913|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് ഏഴിക്കര]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് ഏഴിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000403 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.10407|76.231249|display=inline}} |- class='wd_q99485864' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485864|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് കടയിരിപ്പ്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് കടയിരിപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500305 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000944|76.458769|display=inline}} |- class='wd_q99485884' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485884|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000305 |class='wd_p571' data-sort-value="1874" | 1874 |class='wd_p625'| {{Coord|10.14769|76.225708|display=inline}} |- class='wd_q99485897' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485897|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. മഞ്ഞപ്ര]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. മഞ്ഞപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201201 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.210542|76.453625|display=inline}} |- class='wd_q99485872' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485872|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. മുപ്പത്തടം]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. മുപ്പത്തടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101509 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087812|76.318593|display=inline}} |- class='wd_q99485891' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485891|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. സൗത്ത് ഏഴിപ്പുറം]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. സൗത്ത് ഏഴിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100901 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|10.085818|76.424925|display=inline}} |- class='wd_q99485918' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485918|ഗവ. എച്ച്.എസ്. ചൊവ്വര]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. ചൊവ്വര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102501 |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| {{Coord|10.126608|76.388884|display=inline}} |- class='wd_q99485963' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485963|ഗവ. എച്ച്.എസ്. തിരുവാങ്കുളം]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. തിരുവാങ്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300701 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.936321|76.373801|display=inline}} |- class='wd_q99486255' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486255|ഗവ. എച്ച്.എസ്. പിണവൂർക്കുടി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. പിണവൂർക്കുടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700302 |class='wd_p571' data-sort-value="1978" | 1978 |class='wd_p625'| {{Coord|10.108885|76.777295|display=inline}} |- class='wd_q99485873' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485873|ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുതിയകാവ്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുതിയകാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000213 |class='wd_p571' data-sort-value="1901" | 1901 |class='wd_p625'| {{Coord|10.16613|76.204405|display=inline}} |- class='wd_q99485922' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485922|ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുത്തൻതോട്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുത്തൻതോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800809 |class='wd_p571' data-sort-value="1903" | 1903 |class='wd_p625'| {{Coord|9.860026|76.265585|display=inline}} |- class='wd_q99485959' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485959|ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുളിക്കമാലി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുളിക്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301102 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.897699|76.420091|display=inline}} |- class='wd_q99486018' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486018|ഗവ. എച്ച്.എസ്. പെരുമ്പാവൂർ]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100401 |class='wd_p571' data-sort-value="1908" | 1908 |class='wd_p625'| {{Coord|10.118041|76.481301|display=inline}} |- class='wd_q99485937' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485937|ഗവ. എച്ച്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800702 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.959462|76.251781|display=inline}} |- class='wd_q99485919' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485919|ഗവ. എച്ച്.എസ്. ബിനാനിപുരം]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. ബിനാനിപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101504 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.082659|76.31194|display=inline}} |- class='wd_q99486257' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486257|ഗവ. എച്ച്.എസ്. മാമലകണ്ടം]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. മാമലകണ്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700311 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.089848|76.821619|display=inline}} |- class='wd_q99485830' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485830|ഗവ. എച്ച്.എസ്. മുടിക്കൽ]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. മുടിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101110 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.115339|76.45398|display=inline}} |- class='wd_q99485958' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485958|ഗവ. എച്ച്.എസ്. മുളന്തുരുത്തി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. മുളന്തുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301104 |class='wd_p571' data-sort-value="1886" | 1886 |class='wd_p625'| {{Coord|9.900681|76.386958|display=inline}} |- class='wd_q99485938' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485938|ഗവ. എച്ച്.എസ്. വില്ലിംഗ്ടൺ ദ്വീപ്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. വില്ലിംഗ്ടൺ ദ്വീപ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800607 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|9.964315|76.268418|display=inline}} |- class='wd_q99485976' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485976|ഗവ. എച്ച്.എസ്. വെണ്ണല]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. വെണ്ണല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300717 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|9.996392|76.326047|display=inline}} |- class='wd_q99486004' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486004|ഗവ. എച്ച്.എസ്. സെൻട്രൽ കൽവത്തി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. സെൻട്രൽ കൽവത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802105 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.957739|76.246595|display=inline}} |- class='wd_q99486029' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486029|ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ് അകനാട്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ് അകനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500604 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.142257|76.509704|display=inline}} |- class='wd_q99485975' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485975|ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഇടപ്പള്ളി നോർത്ത്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഇടപ്പള്ളി നോർത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300601 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.04189|76.298023|display=inline}} |- class='wd_q99485996' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485996|ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കടമക്കുടി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കടമക്കുടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300302 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.065354|76.244991|display=inline}} |- class='wd_q99485961' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485961|ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ചോറ്റാനിക്കര]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ചോറ്റാനിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300702 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|9.932168|76.389423|display=inline}} |- class='wd_q99508050' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508050|ഗവ. എച്ച്.ഡബ്ലിയു.യു.പി.എസ്. തട്ടേക്കാട്]]'' | ഗവ. എച്ച്.ഡബ്ലിയു.യു.പി.എസ്. തട്ടേക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700307 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|10.137966|76.690319|display=inline}} |- class='wd_q99508049' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508049|ഗവ. എച്ച്.ഡബ്ലിയു.യു.പി.എസ്. നേര്യമംഗലം]]'' | ഗവ. എച്ച്.ഡബ്ലിയു.യു.പി.എസ്. നേര്യമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701703 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|10.037116|76.806132|display=inline}} |- class='wd_q99486201' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486201|ഗവ. എച്ച്എസ്എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | ഗവ. എച്ച്എസ്എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400703 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.04941|76.218745|display=inline}} |- class='wd_q99509659' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509659|ഗവ. എസ്. വി. എൽ. പി. എസ്. മൈക്കാട്]]'' | ഗവ. എസ്. വി. എൽ. പി. എസ്. മൈക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200602 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.169701|76.362314|display=inline}} |- class='wd_q99509767' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509767|ഗവ. എസ്.എൻ. വി. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിപ്പുറം]]'' | ഗവ. എസ്.എൻ. വി. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000802 |class='wd_p571' data-sort-value="1934" | 1934 |class='wd_p625'| {{Coord|10.17846|76.209426|display=inline}} |- class='wd_q99509752' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509752|ഗവ. എസ്.എൻ.എം. എൽ. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളിക്കാട്]]'' | ഗവ. എസ്.എൻ.എം. എൽ. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000804 |class='wd_p571' data-sort-value="1934" | 1934 |class='wd_p625'| {{Coord|10.182568|76.190724|display=inline}} |- class='wd_q99510030' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510030|ഗവ. എൽ പി എസ് കരിമറ്റം]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കരിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400201 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|9.978016|76.631701|display=inline}} |- class='wd_q99510034' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510034|ഗവ. എൽ പി എസ് കലമ്പൂർ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കലമ്പൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400202 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|9.99797|76.636624|display=inline}} |- class='wd_q99510052' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510052|ഗവ. എൽ പി എസ് കാക്കൂർ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കാക്കൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600104 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.887815|76.537604|display=inline}} |- class='wd_q99510063' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510063|ഗവ. എൽ പി എസ് കായനാട്]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കായനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900701 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.959463|76.536036|display=inline}} |- class='wd_q99510064' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510064|ഗവ. എൽ പി എസ് കുന്നക്കൽ വെസ്റ്റ്]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കുന്നക്കൽ വെസ്റ്റ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900105 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|9.991213|76.512274|display=inline}} |- class='wd_q99510524' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510524|ഗവ. എൽ പി എസ് കൂത്താട്ടുകുളം]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കൂത്താട്ടുകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600303 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510032' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510032|ഗവ. എൽ പി എസ് നീരമ്പുഴ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് നീരമ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400407 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.956115|76.650095|display=inline}} |- class='wd_q99510084' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510084|ഗവ. എൽ പി എസ് നെച്ചൂർ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് നെച്ചൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200103 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.93482|76.469376|display=inline}} |- class='wd_q99510077' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510077|ഗവ. എൽ പി എസ് മണീട്]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് മണീട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200106 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.904511|76.458314|display=inline}} |- class='wd_q99510054' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510054|ഗവ. എൽ പി എസ് മണ്ണത്തൂർ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് മണ്ണത്തൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600105 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.902982|76.568299|display=inline}} |- class='wd_q99510525' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510525|ഗവ. എൽ പി എസ് മുടവൂർ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് മുടവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900505 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510087' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510087|ഗവ. എൽ പി എസ് രാമമംഗലം]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് രാമമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200401 |class='wd_p571' data-sort-value="1895" | 1895 |class='wd_p625'| {{Coord|9.943378|76.482904|display=inline}} |- class='wd_q99509647' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509647|ഗവ. എൽ. പി. എസ് ഏലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ് ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101303 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|10.074027|76.292906|display=inline}} |- class='wd_q99509763' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509763|ഗവ. എൽ. പി. എസ് പെരുമ്പടന്ന]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ് പെരുമ്പടന്ന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000315 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.145253|76.215763|display=inline}} |- class='wd_q99509672' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509672|ഗവ. എൽ. പി. എസ് പൊയ്ക്കാട്ടുശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ് പൊയ്ക്കാട്ടുശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200604 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.167935|76.340084|display=inline}} |- class='wd_q99510049' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510049|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. അലപുരം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. അലപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600408 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|9.819104|76.551119|display=inline}} |- class='wd_q99510051' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510051|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഇടയാർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഇടയാർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600311 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.870293|76.54899|display=inline}} |- class='wd_q99510050' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510050|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഇലഞ്ഞി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഇലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600406 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.832847|76.544897|display=inline}} |- class='wd_q99509610' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509610|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഈസ്റ്റ് കടുങ്ങല്ലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഈസ്റ്റ് കടുങ്ങല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101502 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.115155|76.330135|display=inline}} |- class='wd_q99509649' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509649|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഉളിയന്നൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഉളിയന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101503 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|10.101919|76.344702|display=inline}} |- class='wd_q99510529' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510529|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഊരാമന ഈസ്റ്റ്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഊരാമന ഈസ്റ്റ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200501 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509621' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509621|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. എച്ച്. എം. ടി. കോളനി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. എച്ച്. എം. ടി. കോളനി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104301 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.051455|76.344048|display=inline}} |- class='wd_q99509748' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509748|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. എളന്തിക്കര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. എളന്തിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001001 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.172677|76.268888|display=inline}} |- class='wd_q99509750' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509750|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഏഴിക്കര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഏഴിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000404 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.111101|76.229145|display=inline}} |- class='wd_q99509720' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509720|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കക്കട്ടുപാറ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കക്കട്ടുപാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500510 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96493|76.459335|display=inline}} |- class='wd_q99509721' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509721|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കടയരിപ്പു]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കടയരിപ്പു |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500306 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.00621|76.459929|display=inline}} |- class='wd_q99510033' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510033|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കാവന]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കാവന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400604 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|9.932479|76.621014|display=inline}} |- class='wd_q99510532' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510532|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കീഴ്മുറി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കീഴ്മുറി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200402 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510053' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510053|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കുറുക്കുന്നപുരം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കുറുക്കുന്നപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600704 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.951399|76.55655|display=inline}} |- class='wd_q99509751' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509751|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കെടാമംഗലം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കെടാമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000402 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.135285|76.219524|display=inline}} |- class='wd_q99509614' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509614|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോട്ടപ്പുറം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോട്ടപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102116 |class='wd_p571' data-sort-value="1898" | 1898 |class='wd_p625'| {{Coord|10.128973|76.29819|display=inline}} |- class='wd_q99509713' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509713|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോതകുളങ്ങര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോതകുളങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200407 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.202275|76.383629|display=inline}} |- class='wd_q99509722' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509722|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോലഞ്ചേരി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോലഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500507 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|9.977698|76.473049|display=inline}} |- class='wd_q99509655' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509655|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ചുള്ളി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ചുള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201101 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.251922|76.476072|display=inline}} |- class='wd_q99509654' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509654|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ചെങ്ങമനാട്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ചെങ്ങമനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201601 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.154064|76.33657|display=inline}} |- class='wd_q99510078' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510078|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഞാമക്കുഴി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഞാമക്കുഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081201010 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.854883|76.524292|display=inline}} |- class='wd_q99509619' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509619|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തിരുവല്ലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തിരുവല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102103 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.11874|76.306702|display=inline}} |- class='wd_q99509673' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509673|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200605 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.158148|76.35664|display=inline}} |- class='wd_q99509620' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509620|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104303 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.045963|76.363665|display=inline}} |- class='wd_q99509754' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509754|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നന്തിയാട്ടുകുന്നം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നന്തിയാട്ടുകുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000401 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.130113|76.228623|display=inline}} |- class='wd_q99509615' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509615|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നീറിക്കോട്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നീറിക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102101 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117567|76.283624|display=inline}} |- class='wd_q99509668' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509668|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നീലീശ്വരം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നീലീശ്വരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201014 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.186396|76.475497|display=inline}} |- class='wd_q99509612' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509612|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് കടുങ്ങല്ലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് കടുങ്ങല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101701 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.122705|76.332766|display=inline}} |- class='wd_q99509761' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509761|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പട്ടണം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പട്ടണം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000905 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.156837|76.205691|display=inline}} |- class='wd_q99509618' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509618|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പനായികുളം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പനായികുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32801021020 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.103044|76.294205|display=inline}} |- class='wd_q99509755' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509755|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പറയകാട്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പറയകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000328 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.166574|76.222576|display=inline}} |- class='wd_q99509616' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509616|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പള്ളിലംകര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പള്ളിലംകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104302 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.050781|76.334543|display=inline}} |- class='wd_q99509727' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509727|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാങ്ങേട്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാങ്ങേട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500301 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.987881|76.442962|display=inline}} |- class='wd_q99509670' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509670|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാറക്കടാവ്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാറക്കടാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200709 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.184336|76.316347|display=inline}} |- class='wd_q99510097' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510097|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാഴൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാഴൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200201 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.875496|76.471435|display=inline}} |- class='wd_q99510085' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510085|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പിറവം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200212 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|9.87089|76.486838|display=inline}} |- class='wd_q99509766' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509766|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പുതിയകാവ്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പുതിയകാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000904 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.166655|76.204042|display=inline}} |- class='wd_q99510031' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510031|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മണിയന്ത്രം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മണിയന്ത്രം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400303 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|9.950128|76.675548|display=inline}} |- class='wd_q99509666' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509666|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200802 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.198812|76.454479|display=inline}} |- class='wd_q99509725' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509725|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മലായിടംതുരുത്ത്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മലായിടംതുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500105 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|10.072849|76.413423|display=inline}} |- class='wd_q99509662' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509662|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മള്ളുശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മള്ളുശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200706 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|10.193203|76.343016|display=inline}} |- class='wd_q99509663' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509663|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മാമ്പ്ര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മാമ്പ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200707 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.215935|76.354562|display=inline}} |- class='wd_q99510065' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510065|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മേക്കടമ്പ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മേക്കടമ്പ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900106 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|9.969559|76.534504|display=inline}} |- class='wd_q99510055' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510055|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടകര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600301 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.882035|76.574337|display=inline}} |- class='wd_q99509728' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509728|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടയമ്പാടി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടയമ്പാടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500503 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|9.970506|76.440079|display=inline}} |- class='wd_q99509744' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509744|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടവുകോട്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടവുകോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501010 |class='wd_p571' data-sort-value="1903" | 1903 |class='wd_p625'| {{Coord|9.986017|76.428455|display=inline}} |- class='wd_q99510067' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510067|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വാളകം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വാളകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900101 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.980674|76.521321|display=inline}} |- class='wd_q99509734' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509734|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വീറ്റൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വീറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500601 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.0177|76.529477|display=inline}} |- class='wd_q99509732' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509732|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വെമ്പിളി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വെമ്പിളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500402 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.003892|76.400155|display=inline}} |- class='wd_q99509648' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509648|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ശ്രീമൂലനഗരം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ശ്രീമൂലനഗരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102502 |class='wd_p571' data-sort-value="1895" | 1895 |class='wd_p625'| {{Coord|10.136133|76.405894|display=inline}} |- class='wd_q99509736' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509736|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. സൗത്ത് മഴുവന്നൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. സൗത്ത് മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500607 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.00542|76.486165|display=inline}} |- class='wd_q99509753' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509753|ഗവ. എൽ. പി. ജി. എസ് മൂത്തകുന്നം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. ജി. എസ് മൂത്തകുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000808 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.187832|76.202114|display=inline}} |- class='wd_q99509801' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509801|ഗവ. എൽ. പി. ജി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. ജി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000314 |class='wd_p571' data-sort-value="1891" | 1891 |class='wd_p625'| {{Coord|10.149033|76.227542|display=inline}} |- class='wd_q99509800' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509800|ഗവ. എൽ. പി. ബി. എസ്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. ബി. എസ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000903 |class='wd_p571' data-sort-value="1897" | 1897 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188945|76.203423|display=inline}} |- class='wd_q99509657' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509657|ഗവ. എൽ. പി.എസ്. എളവൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി.എസ്. എളവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200704 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.206873|76.337033|display=inline}} |- class='wd_q99509664' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509664|ഗവ. എൽ. പി.എസ്. മാണിക്കമംഗലം]]'' | ഗവ. എൽ. പി.എസ്. മാണിക്കമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201403 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.168723|76.43301|display=inline}} |- class='wd_q99509876' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509876|ഗവ. എൽ.ജി.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]]'' | ഗവ. എൽ.ജി.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300401 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.947595|76.347256|display=inline}} |- class='wd_q99510480' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510480|ഗവ. എൽ.പി സ്കൂൾ, ചെറായി]]'' | ഗവ. എൽ.പി സ്കൂൾ, ചെറായി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400401 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509937' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509937|ഗവ. എൽ.പി.എസ് അകനാട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് അകനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500104 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.162539|76.502659|display=inline}} |- class='wd_q99509989' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509989|ഗവ. എൽ.പി.എസ് എളങ്കവം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് എളങ്കവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701011 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.020516|76.616295|display=inline}} |- class='wd_q99509971' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509971|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കടവൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കടവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700501 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000004|76.740846|display=inline}} |- class='wd_q99509969' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509969|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കരിങ്ങഴ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കരിങ്ങഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700716 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.073098|76.628692|display=inline}} |- class='wd_q99509943' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509943|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കാഞ്ഞിരക്കാട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കാഞ്ഞിരക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100410 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.127096|76.477636|display=inline}} |- class='wd_q99509985' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509985|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കുട്ടമ്പുഴ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കുട്ടമ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700305 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.146617|76.727239|display=inline}} |- class='wd_q99509935' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509935|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കുറിച്ചിലക്കോട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കുറിച്ചിലക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101101 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.174633|76.504387|display=inline}} |- class='wd_q99509936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509936|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കൂവപ്പടി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കൂവപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100503 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.161848|76.486259|display=inline}} |- class='wd_q99509934' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509934|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോടനാട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101108 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.18389|76.51565|display=inline}} |- class='wd_q99509982' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509982|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോട്ടപ്പടി നോർത്ത്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോട്ടപ്പടി നോർത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701405 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.126396|76.583704|display=inline}} |- class='wd_q99509983' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509983|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോട്ടപ്പടി സൗത്ത്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോട്ടപ്പടി സൗത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701407 |class='wd_p571' data-sort-value="1836" | 1836 |class='wd_p625'| {{Coord|10.10752|76.585459|display=inline}} |- class='wd_q99509978' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509978|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോതമംഗലം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700703 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.066501|76.628438|display=inline}} |- class='wd_q99509988' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509988|ഗവ. എൽ.പി.എസ് പാലമറ്റം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് പാലമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701603 |class='wd_p571' data-sort-value="1986" | 1986 |class='wd_p625'| {{Coord|10.091205|76.668769|display=inline}} |- class='wd_q99509972' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509972|ഗവ. എൽ.പി.എസ് പുത്തുപ്പടി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് പുത്തുപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700712 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.017842|76.604075|display=inline}} |- class='wd_q99509974' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509974|ഗവ. എൽ.പി.എസ് പുന്നക്കാട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് പുന്നക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701602 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| {{Coord|10.107189|76.670087|display=inline}} |- class='wd_q99509981' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509981|ഗവ. എൽ.പി.എസ് മണിമരുത്തുംചാൽ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് മണിമരുത്തുംചാൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701704 |class='wd_p571' data-sort-value="1980" | 1980 |class='wd_p625'| {{Coord|10.061841|76.719439|display=inline}} |- class='wd_q99509984' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509984|ഗവ. എൽ.പി.എസ് മാരാമംഗലം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് മാരാമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700710 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.053659|76.655297|display=inline}} |- class='wd_q99509932' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509932|ഗവ. എൽ.പി.എസ് മേക്കാപ്പാല]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് മേക്കാപ്പാല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500105 |class='wd_p571' data-sort-value="1959" | 1959 |class='wd_p625'| {{Coord|10.129358|76.570986|display=inline}} |- class='wd_q99510483' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510483|ഗവ. എൽ.പി.എസ് വളയൻചിറങ്ങര]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് വളയൻചിറങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101505 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509990' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509990|ഗവ. എൽ.പി.എസ് വാരപ്പെട്ടി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് വാരപ്പെട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701001 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.033793|76.630795|display=inline}} |- class='wd_q99509948' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509948|ഗവ. എൽ.പി.എസ് വേങ്ങൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് വേങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500106 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.142245|76.536045|display=inline}} |- class='wd_q99509946' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509946|ഗവ. എൽ.പി.എസ് സൗത്ത് വാഴകുളം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് സൗത്ത് വാഴകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100204 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087095|76.415851|display=inline}} |- class='wd_q99509930' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509930|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400105 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.030347|76.222098|display=inline}} |- class='wd_q99509807' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509807|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഉദയത്തുംവാതുക്കൽ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഉദയത്തുംവാതുക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301306 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|9.905119|76.326776|display=inline}} |- class='wd_q99509608' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509608|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. എരുമത്തല]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. എരുമത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100830 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|10.089162|76.367085|display=inline}} |- class='wd_q99509770' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509770|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കരുമാലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കരുമാലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001202 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.139279|76.266426|display=inline}} |- class='wd_q99509872' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509872|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കാഞ്ഞിരമറ്റം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കാഞ്ഞിരമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300104 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.849915|76.405145|display=inline}} |- class='wd_q99509723' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509723|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കിഴക്കമ്പലം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കിഴക്കമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500108 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.034957|76.408689|display=inline}} |- class='wd_q99509658' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509658|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കുന്നുവയൽ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കുന്നുവയൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201802 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.15632|76.305152|display=inline}} |- class='wd_q99509803' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509803|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഗേൾസ്ക്ക് എറണാകുളം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഗേൾസ്ക്ക് എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303323 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|9.968047|76.288376|display=inline}} |- class='wd_q99509806' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509806|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300105 |class='wd_p571' data-sort-value="1900" | 1900 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068182|76.284422|display=inline}} |- class='wd_q99509805' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509805|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പാടിവട്ടം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പാടിവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300710 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|10.010376|76.31361|display=inline}} |- class='wd_q99509939' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509939|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പാണിയേലി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പാണിയേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500703 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| {{Coord|10.167648|76.571141|display=inline}} |- class='wd_q99509878' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509878|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301420 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975349|76.314769|display=inline}} |- class='wd_q99509873' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509873|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. മംഗായിൽ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. മംഗായിൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301207 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|9.936153|76.327467|display=inline}} |- class='wd_q99509808' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509808|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. വെണ്ണല]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. വെണ്ണല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300702 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|9.996144|76.325799|display=inline}} |- class='wd_q99509868' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509868|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. സെൻട്രൽ കാൽവത്തി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. സെൻട്രൽ കാൽവത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802106 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.966938|76.252561|display=inline}} |- class='wd_q99509802' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509802|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് ചിറ്റൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് ചിറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300106 |class='wd_p571' data-sort-value="1896" | 1896 |class='wd_p625'| {{Coord|10.030955|76.274675|display=inline}} |- class='wd_q99509938' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509938|ഗവ. എൽ.പി.എസ്.. ഒക്കൽ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്.. ഒക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100712 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.151978|76.450753|display=inline}} |- class='wd_q99509718' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509718|ഗവ. എൽ.പി.എസ്.അട്ടിനിക്കര]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്.അട്ടിനിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500717 |class='wd_p571' data-sort-value="1903" | 1903 |class='wd_p625'| {{Coord|9.930162|76.431654|display=inline}} |- class='wd_q99509769' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509769|ഗവ. എൽ.പി.എസ്.വാവക്കാട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്.വാവക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000807 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.176657|76.193968|display=inline}} |- class='wd_q99509756' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509756|ഗവ. എൽ.പി.ബി.എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.ബി.എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000308 |class='wd_p571' data-sort-value="1869" | 1869 |class='wd_p625'| {{Coord|10.152163|76.222829|display=inline}} |- class='wd_q99509650' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509650|ഗവ. എൽ.ബി.പി.എസ്. അകപറമ്പ്]]'' | ഗവ. എൽ.ബി.പി.എസ്. അകപറമ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200601 |class='wd_p571' data-sort-value="1893" | 1893 |class='wd_p625'| {{Coord|10.161837|76.382422|display=inline}} |- class='wd_q99509979' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509979|ഗവ. എൽപിഎസ് കോഴിപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് കോഴിപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701005 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.051437|76.63635|display=inline}} |- class='wd_q99509970' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509970|ഗവ. എൽപിഎസ് ചെറുവട്ടൂർ]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് ചെറുവട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701106 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.041764|76.585897|display=inline}} |- class='wd_q99509976' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509976|ഗവ. എൽപിജിഎസ് തൃക്കളത്തൂർ]]'' | ഗവ. എൽപിജിഎസ് തൃക്കളത്തൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901109 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.038665|76.538857|display=inline}} |- class='wd_q99509947' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509947|ഗവ. എൽപിജിഎസ് വെങ്ങോല]]'' | ഗവ. എൽപിജിഎസ് വെങ്ങോല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100304 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|10.076429|76.478043|display=inline}} |- class='wd_q99509945' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509945|ഗവ. എൽപിബിഎസ് വെങ്ങോല]]'' | ഗവ. എൽപിബിഎസ് വെങ്ങോല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101502 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.07469|76.46333|display=inline}} |- class='wd_q99509977' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509977|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് കുറ്റിയംചാൽ]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് കുറ്റിയംചാൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700304 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.161181|76.74433|display=inline}} |- class='wd_q99509942' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509942|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് പുല്ലുവഴി]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് പുല്ലുവഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500203 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087088|76.505487|display=inline}} |- class='wd_q99509944' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509944|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് പുഴുക്കാട്]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് പുഴുക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500602 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.12272|76.538742|display=inline}} |- class='wd_q99509987' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509987|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് പോത്താനിക്കാട്]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് പോത്താനിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700407 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|10.006083|76.680151|display=inline}} |- class='wd_q99509986' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509986|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് മാവുടി]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് മാവുടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701905 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.023485|76.657255|display=inline}} |- class='wd_q99509933' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509933|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് വാണിയപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് വാണിയപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500605 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.165229|76.535471|display=inline}} |- class='wd_q99509973' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509973|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് വെണ്ടുവഴി]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് വെണ്ടുവഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700711 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.020633|76.59212|display=inline}} |- class='wd_q99509975' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509975|ഗവ. എൽ‌പി‌ബി‌എസ് തൃക്കളത്തൂർ]]'' | ഗവ. എൽപിബിഎസ് തൃക്കളത്തൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901110 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.037079|76.543006|display=inline}} |- class='wd_q99509760' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509760|ഗവ. കെ. വി. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. കെ. വി. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000312 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.148288|76.24437|display=inline}} |- class='wd_q99509714' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509714|ഗവ. കെ.വൈ. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തുമ്മൽ]]'' | ഗവ. കെ.വൈ. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തുമ്മൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201604 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.126583|76.348932|display=inline}} |- class='wd_q99485886' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485886|ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000304 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.147214|76.223528|display=inline}} |- class='wd_q99485982' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485982|ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ]]'' | ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300409 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|9.947257|76.347762|display=inline}} |- class='wd_q99509941' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509941|ഗവ. ഗേൾസ് എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂർ]]'' | ഗവ. ഗേൾസ് എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100409 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.119319|76.473502|display=inline}} |- class='wd_q99486019' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486019|ഗവ. ഗേൾസ്ക്ക് എച്ച് എസ് പെരുമ്പാവൂർ]]'' | ഗവ. ഗേൾസ്ക്ക് എച്ച് എസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100412 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.061723|76.68413|display=inline}} |- class='wd_q99510068' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510068|ഗവ. ജെ ബി എസ് വാഴപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. ജെ ബി എസ് വാഴപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900216 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.996317|76.571477|display=inline}} |- class='wd_q99509712' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509712|ഗവ. ജെ. ബി. എസ് അങ്കമാലി]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200401 |class='wd_p571' data-sort-value="1888" | 1888 |class='wd_p625'| {{Coord|10.185529|76.397308|display=inline}} |- class='wd_q99509651' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509651|ഗവ. ജെ. ബി. എസ് കുന്നുകര]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ് കുന്നുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201801 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.155987|76.319722|display=inline}} |- class='wd_q99509656' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509656|ഗവ. ജെ. ബി. എസ് ദേശം]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ് ദേശം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201701 |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| {{Coord|10.129598|76.350154|display=inline}} |- class='wd_q99509724' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509724|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. കണിയാട്ടുനിരപ്പ്]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. കണിയാട്ടുനിരപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500716 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|9.933588|76.408919|display=inline}} |- class='wd_q99509726' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509726|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. കുട്ട]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. കുട്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501015 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|9.995701|76.418871|display=inline}} |- class='wd_q99509667' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509667|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. നടുവട്ടം]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. നടുവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201205 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.198754|76.45443|display=inline}} |- class='wd_q99509729' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509729|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. നീരമുഗൾ]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. നീരമുഗൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500701 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|9.937672|76.444513|display=inline}} |- class='wd_q99509719' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509719|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. ബ്രഹ്മപുരം]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. ബ്രഹ്മപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501017 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000943|76.37148|display=inline}} |- class='wd_q99509731' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509731|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. വെന്നിക്കുളം]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. വെന്നിക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500712 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.947806|76.395052|display=inline}} |- class='wd_q99509879' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509879|ഗവ. ജെ.ബി.എസ് കുണ്ടന്നൂർ]]'' | ഗവ. ജെ.ബി.എസ് കുണ്ടന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301206 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.941616|76.316048|display=inline}} |- class='wd_q99509870' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509870|ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. ആമ്പല്ലൂർ]]'' | ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. ആമ്പല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300106 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|9.857685|76.401347|display=inline}} |- class='wd_q99509871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509871|ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. ഉദയംപൂരൂർ]]'' | ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. ഉദയംപൂരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301502 |class='wd_p571' data-sort-value="1942" | 1942 |class='wd_p625'| {{Coord|9.897779|76.369056|display=inline}} |- class='wd_q99510465' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510465|ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. കണ്ടനാട്]]'' | ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. കണ്ടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301508 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509877' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509877|ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. പൂത്തോട്ട]]'' | ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. പൂത്തോട്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301509 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.852065|76.384315|display=inline}} |- class='wd_q99508213' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508213|ഗവ. ടി.ടി.ഐ. മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | ഗവ. ടി.ടി.ഐ. മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900213 |class='wd_p571' data-sort-value="1880" | 1880 |class='wd_p625'| {{Coord|9.981558|76.58109|display=inline}} |- class='wd_q99486102' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486102|ഗവ. ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ് ആയവന]]'' | ഗവ. ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ് ആയവന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400207 |class='wd_p571' data-sort-value="1985" | 1985 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984295|76.626823|display=inline}} |- class='wd_q99486101' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486101|ഗവ. ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ് ഇലഞ്ഞി]]'' | ഗവ. ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ് ഇലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600412 |class='wd_p571' data-sort-value="1984" | 1984 |class='wd_p625'| {{Coord|9.832079|76.542481|display=inline}} |- class='wd_q99509758' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509758|ഗവ. ടൗൺ മോഡൽ എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. ടൗൺ മോഡൽ എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000313 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.143683|76.226382|display=inline}} |- class='wd_q99508195' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508195|ഗവ. ടൗൺ യു പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | ഗവ. ടൗൺ യു പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900214 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989832|76.579152|display=inline}} |- class='wd_q99509901' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509901|ഗവ. പുതിയ .എൽ.പി.എസ്. ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ]]'' | ഗവ. പുതിയ .എൽ.പി.എസ്. ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400106 |class='wd_p571' data-sort-value="1967" | 1967 |class='wd_p625'| {{Coord|10.028494|76.23104|display=inline}} |- class='wd_q99510530' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510530|ഗവ. പുതിയ എൽ. പി. എസ്. പിറമാടം]]'' | ഗവ. പുതിയ എൽ. പി. എസ്. പിറമാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200308 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509837' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509837|ഗവ. ഫിഷറീസ് എൽ.പി.എസ്. പനമ്പുകാട്]]'' | ഗവ. ഫിഷറീസ് എൽ.പി.എസ്. പനമ്പുകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301410 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.008309|76.241325|display=inline}} |- class='wd_q99507963' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507963|ഗവ. ഫിഷറീസ് യു.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | ഗവ. ഫിഷറീസ് യു.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400705 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.047028|76.214846|display=inline}} |- class='wd_q99510458' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510458|ഗവ. ബി.ടി.എസ്. എൽ.പി.എസ്. ഇടപ്പള്ളി]]'' | ഗവ. ബി.ടി.എസ്. എൽ.പി.എസ്. ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300606 |class='wd_p571' data-sort-value="1898" | 1898 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485980' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485980|ഗവ. ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് തൃപ്പൂണിത്തറ]]'' | ഗവ. ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് തൃപ്പൂണിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300421 |class='wd_p571' data-sort-value="1885" | 1885 |class='wd_p625'| {{Coord|9.94299|76.349499|display=inline}} |- class='wd_q99509940' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509940|ഗവ. ബോയ്സ് എൽ‌പി‌എസ് പെരുമ്പാവൂർ]]'' | ഗവ. ബോയ്സ് എൽപിഎസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100402 |class='wd_p571' data-sort-value="1858" | 1858 |class='wd_p625'| {{Coord|10.118333|76.480376|display=inline}} |- class='wd_q99509768' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509768|ഗവ. മുഹമ്മദൻ എൽ.പി.എസ്. വടക്കേക്കര]]'' | ഗവ. മുഹമ്മദൻ എൽ.പി.എസ്. വടക്കേക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000902 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.164991|76.213877|display=inline}} |- class='wd_q99486049' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486049|ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് എസ് ചെറുവത്തൂർ]]'' | ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് എസ് ചെറുവത്തൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701105 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|10.057902|76.573527|display=inline}} |- class='wd_q99486084' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486084|ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് പാലക്കുഴ]]'' | ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് പാലക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600501 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.881747|76.605996|display=inline}} |- class='wd_q99486061' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486061|ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900211 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.979322|76.576332|display=inline}} |- class='wd_q99508180' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508180|ഗവ. യു പി എസ് ഉപ്പുകണ്ടം]]'' | ഗവ. യു പി എസ് ഉപ്പുകണ്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600505 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| {{Coord|9.888655|76.589045|display=inline}} |- class='wd_q99509531' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509531|ഗവ. യു പി എസ് ഏഴക്കരനാട്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് ഏഴക്കരനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200104 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|9.9246|76.470049|display=inline}} |- class='wd_q99508219' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508219|ഗവ. യു പി എസ് ഓണക്കൂർ നോർത്ത്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് ഓണക്കൂർ നോർത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200302 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.890837|76.500742|display=inline}} |- class='wd_q99508217' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508217|ഗവ. യു പി എസ് ഓണക്കൂർ സൗത്ത്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് ഓണക്കൂർ സൗത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200303 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.902763|76.517145|display=inline}} |- class='wd_q99508215' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508215|ഗവ. യു പി എസ് കക്കാട്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് കക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200211 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|9.881977|76.486617|display=inline}} |- class='wd_q99508210' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508210|ഗവ. യു പി എസ് കടതി]]'' | ഗവ. യു പി എസ് കടതി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900501 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.980416|76.552747|display=inline}} |- class='wd_q99508230' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508230|ഗവ. യു പി എസ് കലമ്പൂർ]]'' | ഗവ. യു പി എസ് കലമ്പൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200209 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|9.879507|76.480236|display=inline}} |- class='wd_q99508192' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508192|ഗവ. യു പി എസ് കുന്നക്കൽ]]'' | ഗവ. യു പി എസ് കുന്നക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900401 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|9.991847|76.536082|display=inline}} |- class='wd_q99508178' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508178|ഗവ. യു പി എസ് കൂത്താട്ടുകുളം]]'' | ഗവ. യു പി എസ് കൂത്താട്ടുകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600314 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.856332|76.592261|display=inline}} |- class='wd_q99508197' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508197|ഗവ. യു പി എസ് നോർത്ത് മാറാടി]]'' | ഗവ. യു പി എസ് നോർത്ത് മാറാടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900203 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.971728|76.570976|display=inline}} |- class='wd_q99508199' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508199|ഗവ. യു പി എസ് പാണ്ടപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. യു പി എസ് പാണ്ടപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901301 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|9.906424|76.605033|display=inline}} |- class='wd_q99508221' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508221|ഗവ. യു പി എസ് പിറമാടം]]'' | ഗവ. യു പി എസ് പിറമാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200309 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.933282|76.522174|display=inline}} |- class='wd_q99508201' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508201|ഗവ. യു പി എസ് പുളിന്തനം]]'' | ഗവ. യു പി എസ് പുളിന്തനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900302 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.006788|76.672713|display=inline}} |- class='wd_q99509532' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509532|ഗവ. യു പി എസ് മേമുറി]]'' | ഗവ. യു പി എസ് മേമുറി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200507 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.945452|76.508215|display=inline}} |- class='wd_q99508203' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508203|ഗവ. യു പി എസ് രാക്കാട്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് രാക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900103 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.968988|76.551786|display=inline}} |- class='wd_q99508223' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508223|ഗവ. യു പി എസ് വെളിയനാട്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് വെളിയനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200806 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|9.870163|76.452695|display=inline}} |- class='wd_q99508182' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508182|ഗവ. യു പി എസ് സൗത്ത് മാറാടി]]'' | ഗവ. യു പി എസ് സൗത്ത് മാറാടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600701 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|9.905427|76.570346|display=inline}} |- class='wd_q99507813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507813|ഗവ. യു. പി. എസ് ആഴകം]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ് ആഴകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201901 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|10.225916|76.408484|display=inline}} |- class='wd_q99507814' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507814|ഗവ. യു. പി. എസ്. ഇല്ലിത്തോട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. ഇല്ലിത്തോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200801 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| {{Coord|10.202195|76.52737|display=inline}} |- class='wd_q99507842' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507842|ഗവ. യു. പി. എസ്. ഊരക്കാട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. ഊരക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500103 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.056685|76.417544|display=inline}} |- class='wd_q99507832' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507832|ഗവ. യു. പി. എസ്. കടമറ്റം]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കടമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500302 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|9.977702|76.496063|display=inline}} |- class='wd_q99507816' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507816|ഗവ. യു. പി. എസ്. കപ്രശ്ശേരി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കപ്രശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201603 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|10.137111|76.362016|display=inline}} |- class='wd_q99507844' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507844|ഗവ. യു. പി. എസ്. കരുക്കപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കരുക്കപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500509 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.956348|76.492206|display=inline}} |- class='wd_q99507790' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507790|ഗവ. യു. പി. എസ്. കാക്കനാട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100402 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.009813|76.335955|display=inline}} |- class='wd_q99507815' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507815|ഗവ. യു. പി. എസ്. കാലടി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കാലടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201002 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.17584|76.445997|display=inline}} |- class='wd_q99509514' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509514|ഗവ. യു. പി. എസ്. കിഴക്കേപ്രം]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കിഴക്കേപ്രം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000303 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.13786|76.240874|display=inline}} |- class='wd_q99507793' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507793|ഗവ. യു. പി. എസ്. കീഴ്മാട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കീഴ്മാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100801 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.103062|76.389326|display=inline}} |- class='wd_q99507837' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507837|ഗവ. യു. പി. എസ്. കുന്നകുരുടി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കുന്നകുരുടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500902 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.027046|76.501934|display=inline}} |- class='wd_q99507834' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507834|ഗവ. യു. പി. എസ്. കുമ്മനോട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കുമ്മനോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500203 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.036833|76.450128|display=inline}} |- class='wd_q99507845' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507845|ഗവ. യു. പി. എസ്. കുറിഞ്ഞി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കുറിഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500505 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|9.955703|76.435401|display=inline}} |- class='wd_q99507817' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507817|ഗവ. യു. പി. എസ്. കുറുമശ്ശേരി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കുറുമശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200705 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.179275|76.330702|display=inline}} |- class='wd_q99507862' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507862|ഗവ. യു. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000708 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.102285|76.250351|display=inline}} |- class='wd_q99507788' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507788|ഗവ. യു. പി. എസ്. ചിറക്കകം]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. ചിറക്കകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100201 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99507843' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507843|ഗവ. യു. പി. എസ്. നോർത്ത് മഴുവന്നൂർ]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. നോർത്ത് മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500901 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.028356|76.492516|display=inline}} |- class='wd_q99507818' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507818|ഗവ. യു. പി. എസ്. പീച്ചാനിക്കാട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. പീച്ചാനിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200501 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.199866|76.368229|display=inline}} |- class='wd_q99507841' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507841|ഗവ. യു. പി. എസ്. പുട്ടുമാനൂർ]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. പുട്ടുമാനൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501013 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975164|76.405092|display=inline}} |- class='wd_q99507839' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507839|ഗവ. യു. പി. എസ്. പുത്തൻകുരിശ്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. പുത്തൻകുരിശ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501014 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.970006|76.425789|display=inline}} |- class='wd_q99507852' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507852|ഗവ. യു. പി. എസ്. വലമ്പൂർ]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. വലമ്പൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500602 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.025157|76.472324|display=inline}} |- class='wd_q99507864' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507864|ഗവ. യു. പി. എസ്. വള്ളുവള്ളി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. വള്ളുവള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000707 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.119684|76.255835|display=inline}} |- class='wd_q99507848' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507848|ഗവ. യു. പി. എസ്. വിലങ്ങ്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. വിലങ്ങ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500205 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.0412|76.418078|display=inline}} |- class='wd_q99507795' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507795|ഗവ. യു.പി.എസ്.കുറ്റിക്കാട്ടുകര]]'' | ഗവ. യു.പി.എസ്.കുറ്റിക്കാട്ടുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101501 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.067433|76.322828|display=inline}} |- class='wd_q99507861' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507861|ഗവ. യു.പി.എസ്.ചേന്ദമംഗലം]]'' | ഗവ. യു.പി.എസ്.ചേന്ദമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000103 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.178422|76.225614|display=inline}} |- class='wd_q99508023' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508023|ഗവ. യുപിഎസ് അശമന്നൂർ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് അശമന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500502 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.109437|76.552212|display=inline}} |- class='wd_q99508042' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508042|ഗവ. യുപിഎസ് ഇടമലയാർ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് ഇടമലയാർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700309 |class='wd_p571' data-sort-value="1972" | 1972 |class='wd_p625'| {{Coord|10.159617|76.646423|display=inline}} |- class='wd_q99508021' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508021|ഗവ. യുപിഎസ് ഐമുറി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് ഐമുറി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100501 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.131788|76.492015|display=inline}} |- class='wd_q99508022' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508022|ഗവ. യുപിഎസ് കണ്ടന്തറ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് കണ്ടന്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100309 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.096077|76.470242|display=inline}} |- class='wd_q99508024' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508024|ഗവ. യുപിഎസ് കീഴില്ലം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് കീഴില്ലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500206 |class='wd_p571' data-sort-value="1885" | 1885 |class='wd_p625'| {{Coord|10.06009|76.523612|display=inline}} |- class='wd_q99508026' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508026|ഗവ. യുപിഎസ് കൊമ്പനാട്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് കൊമ്പനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500702 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.16636|76.551751|display=inline}} |- class='wd_q99508044' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508044|ഗവ. യുപിഎസ് കോതമംഗലം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700715 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.065616|76.62105|display=inline}} |- class='wd_q99508039' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508039|ഗവ. യുപിഎസ് ചെങ്കര]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് ചെങ്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700202 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.118688|76.65935|display=inline}} |- class='wd_q99508041' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508041|ഗവ. യുപിഎസ് ചെറുവട്ടൂർ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് ചെറുവട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701104 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|10.041352|76.584819|display=inline}} |- class='wd_q99508052' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508052|ഗവ. യുപിഎസ് തലക്കോട്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് തലക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701701 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.049928|76.753443|display=inline}} |- class='wd_q99508027' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508027|ഗവ. യുപിഎസ് നോർത്ത് ഏഴിപ്രം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് നോർത്ത് ഏഴിപ്രം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100103 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| {{Coord|10.105029|76.434277|display=inline}} |- class='wd_q99508028' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508028|ഗവ. യുപിഎസ് നോർത്ത് വാഴക്കുളം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് നോർത്ത് വാഴക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100104 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.107711|76.416804|display=inline}} |- class='wd_q99508046' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508046|ഗവ. യുപിഎസ് പാനിപ്ര]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് പാനിപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701401 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.115576|76.602004|display=inline}} |- class='wd_q99508040' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508040|ഗവ. യുപിഎസ് പിണ്ടിമന]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് പിണ്ടിമന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700203 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|10.100303|76.64288|display=inline}} |- class='wd_q99508030' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508030|ഗവ. യുപിഎസ് പെരുമാണി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് പെരുമാണി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100301 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.061519|76.455506|display=inline}} |- class='wd_q99508047' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508047|ഗവ. യുപിഎസ് പൈപ്ര]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് പൈപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901112 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.044786|76.563871|display=inline}} |- class='wd_q99508053' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508053|ഗവ. യുപിഎസ് പൈമറ്റം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് പൈമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701909 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|10.038376|76.703355|display=inline}} |- class='wd_q99508029' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508029|ഗവ. യുപിഎസ് മുടക്കുഴ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് മുടക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500603 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.133385|76.52392|display=inline}} |- class='wd_q99508048' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508048|ഗവ. യുപിഎസ് മുളവൂർ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് മുളവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901111 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|10.02392|76.591495|display=inline}} |- class='wd_q99509525' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509525|ഗവ. യുപിഎസ് വൈക്കര]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് വൈക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500204 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.090771|76.533685|display=inline}} |- class='wd_q99507926' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507926|ഗവ. യുപിഎസ്. അമരാവതി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. അമരാവതി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800715 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|9.967227|76.252291|display=inline}} |- class='wd_q99507920' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507920|ഗവ. യുപിഎസ്. ഇടപ്പള്ളി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300605 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.017728|76.301778|display=inline}} |- class='wd_q99507961' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507961|ഗവ. യുപിഎസ്. ഇടവനക്കാട്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. ഇടവനക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400301 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.084252|76.209702|display=inline}} |- class='wd_q99507938' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507938|ഗവ. യുപിഎസ്. കാരിക്കോട്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. കാരിക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301108 |class='wd_p571' data-sort-value="1854" | 1854 |class='wd_p625'| {{Coord|9.897594|76.399784|display=inline}} |- class='wd_q99507937' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507937|ഗവ. യുപിഎസ്. കീച്ചേരി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. കീച്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081302101 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.837806|76.413238|display=inline}} |- class='wd_q99507923' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507923|ഗവ. യുപിഎസ്. കുമ്പളങ്ങി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. കുമ്പളങ്ങി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800201 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|9.873842|76.290073|display=inline}} |- class='wd_q99508043' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508043|ഗവ. യുപിഎസ്. കുറ്റിലഞ്ഞി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. കുറ്റിലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701102 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.074015|76.570377|display=inline}} |- class='wd_q99509520' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509520|ഗവ. യുപിഎസ്. ഗേൾസ്ക്ക് എറണാകുളം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. ഗേൾസ്ക്ക് എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303302 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99507924' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507924|ഗവ. യുപിഎസ്. താമരപറമ്പ്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. താമരപറമ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802108 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|9.959012|76.243036|display=inline}} |- class='wd_q99507935' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507935|ഗവ. യുപിഎസ്. തെക്കും ഭാഗം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. തെക്കും ഭാഗം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300428 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|9.938375|76.351789|display=inline}} |- class='wd_q99507925' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507925|ഗവ. യുപിഎസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802009 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.917642|76.277203|display=inline}} |- class='wd_q99507965' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507965|ഗവ. യുപിഎസ്. പുതുവൈപ്പ്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. പുതുവൈപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400501 |class='wd_p571' data-sort-value="1965" | 1965 |class='wd_p625'| {{Coord|10.002406|76.226313|display=inline}} |- class='wd_q99507966' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507966|ഗവ. യുപിഎസ്. വൈപ്പിൻ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. വൈപ്പിൻ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400509 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975779|76.2423|display=inline}} |- class='wd_q99486017' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486017|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് ഇരിങ്ങോൾ]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് ഇരിങ്ങോൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100404 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.109224|76.497981|display=inline}} |- class='wd_q99486081' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486081|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് ഈസ്റ്റ് മാറാടി]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് ഈസ്റ്റ് മാറാടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600703 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|9.946884|76.566053|display=inline}} |- class='wd_q99486052' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486052|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് കടവൂർ]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് കടവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700503 |class='wd_p571' data-sort-value="1959" | 1959 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000394|76.743139|display=inline}} |- class='wd_q99486082' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486082|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് തിരുമാറാടി]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് തിരുമാറാടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600101 |class='wd_p571' data-sort-value="1901" | 1901 |class='wd_p625'| {{Coord|9.890281|76.545809|display=inline}} |- class='wd_q99486042' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486042|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് നേര്യമംഗലം]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് നേര്യമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701702 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.049692|76.784917|display=inline}} |- class='wd_q99486051' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486051|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് പല്ലാരിമംഗലം]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് പല്ലാരിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701904 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|10.02806|76.657378|display=inline}} |- class='wd_q99486032' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486032|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് മത്തിരപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് മത്തിരപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700714 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.046311|76.61792|display=inline}} |- class='wd_q99485848' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485848|ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. അംമ്പലമുഗൾ]]'' | ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. അംമ്പലമുഗൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501018 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.976692|76.382388|display=inline}} |- class='wd_q99485889' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485889|ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. കൈതാരം]]'' | ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. കൈതാരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000706 |class='wd_p571' data-sort-value="1871" | 1871 |class='wd_p625'| {{Coord|10.116349|76.242445|display=inline}} |- class='wd_q99485908' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485908|ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100810 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.046727|76.363416|display=inline}} |- class='wd_q99486020' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486020|ഗവ. വി.എച്ച്.എസ്. ഓടക്കാലി]]'' | ഗവ. വി.എച്ച്.എസ്. ഓടക്കാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500503 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.095077|76.558579|display=inline}} |- class='wd_q99485957' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485957|ഗവ. വി.എച്ച്.എസ്. മാങ്കായിൽ]]'' | ഗവ. വി.എച്ച്.എസ്. മാങ്കായിൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301203 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|9.93675|76.327055|display=inline}} |- class='wd_q99485981' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485981|ഗവ. സംസ്കൃതം എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ]]'' | ഗവ. സംസ്കൃതം എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300407 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.952224|76.344709|display=inline}} |- class='wd_q99510470' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510470|ഗവ. സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. തിരുവങ്കുളം]]'' | ഗവ. സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. തിരുവങ്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301007 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486173' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486173|ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ തെങ്ങോട്]]'' | ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ തെങ്ങോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100303 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.023566|76.370166|display=inline}} |- class='wd_q60536151' |class='wd_label'| [[മൂക്കന്നൂർ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ|ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ മൂക്കന്നൂർ]] | ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ മൂക്കന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]''<br/>''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201902 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.213792|76.405058|display=inline}} |- class='wd_q13111793' |class='wd_label'| [[ഗവണ്മെന്റ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ, പുളിയനം]] | ഗവണ്മെന്റ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ, പുളിയനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]''<br/>''[[:d:Q159334|സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]''<br/>''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200711 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.203229|76.354747|display=inline}} |- class='wd_q99485971' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485971|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്എസ്എസ്, ഇടപ്പള്ളി, എറണാകുളം]]'' | ഗവൺമെന്റ് എച്ച്എസ്എസ്, ഇടപ്പള്ളി, എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300604 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|10.01402|76.300088|display=inline}} |- class='wd_q99510482' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510482|ഗവൺമെന്റ് എൽ‌പി‌എസ് ചെറായി സൗത്ത്]]'' | ഗവൺമെന്റ് എൽപിഎസ് ചെറായി സൗത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400414 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485949' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485949|ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ്, കൊച്ചി, എറണാകുളം]]'' | ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ്, കൊച്ചി, എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303324 |class='wd_p571' data-sort-value="1870" | 1870 |class='wd_p625'| {{Coord|9.967938|76.288575|display=inline}} |- class='wd_q99485983' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485983|ഗവൺമെന്റ് പാലസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ]]'' | ഗവൺമെന്റ് പാലസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300408 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|9.946272|76.342387|display=inline}} |- class='wd_q99486176' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486176|ഗവൺമെന്റ് ഹൈ സ്കൂൾ, നൊച്ചിമ]]'' | ഗവൺമെന്റ് ഹൈ സ്കൂൾ, നൊച്ചിമ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100805 |class='wd_p571' data-sort-value="2014" | 2014 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069828|76.366222|display=inline}} |- class='wd_q99486274' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486274|ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ് മണ്ണൂർ]]'' | ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ് മണ്ണൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900901 |class='wd_p571' data-sort-value="1992" | 1992 |class='wd_p625'| {{Coord|10.046456|76.531275|display=inline}} |- class='wd_q99507809' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507809|ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ് യു. പി. എസ്. മഞ്ഞുമ്മൽ]]'' | ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ് യു. പി. എസ്. മഞ്ഞുമ്മൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101311 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.060048|76.303473|display=inline}} |- class='wd_q99486154' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486154|ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ്‍സ് എച്ച്.എസ്. മഞ്ഞുമ്മേൽ]]'' | ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ്സ് എച്ച്.എസ്. മഞ്ഞുമ്മേൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101312 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.059305|76.303258|display=inline}} |- class='wd_q99509815' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509815|ഗിരിനഗർ എൽ.പി.എസ്. കടവന്ത്ര]]'' | ഗിരിനഗർ എൽ.പി.എസ്. കടവന്ത്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303301 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963977|76.299124|display=inline}} |- class='wd_q99509690' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509690|ഗുരുദേവൻ എൽ.പി.എസ്. കണ്ണിമംഗലം]]'' | ഗുരുദേവൻ എൽ.പി.എസ്. കണ്ണിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201102 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.219377|76.485732|display=inline}} |- class='wd_q99486227' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486227|ഗ്രിഗോറിയൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മരട്]]'' | ഗ്രിഗോറിയൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മരട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.926361|76.334024|display=inline}} |- class='wd_q99486259' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486259|ഗ്രീൻവാലി പബ്ലിക് സ്‌കൂൾ കോതമംഗലം]]'' | ഗ്രീൻവാലി പബ്ലിക് സ്കൂൾ കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.077628|76.595077|display=inline}} |- class='wd_q99486143' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486143|ഗ്ലോബൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ]]'' | ഗ്ലോബൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.928811|76.413706|display=inline}} |- class='wd_q99486187' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486187|ചവര ദർശൻ സി‌എം‌ഐ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, കൂനമ്മാവ്]]'' | ചവര ദർശൻ സിഎംഐ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, കൂനമ്മാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.103398|76.264477|display=inline}} |- class='wd_q99509963' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509963|ചെമ്പരത്തുക്കുന്നു ജമാ-അത് എൽപി സ്കൂൾ പോഞ്ഞാശ്ശേരി]]'' | ചെമ്പരത്തുക്കുന്നു ജമാ-അത് എൽപി സ്കൂൾ പോഞ്ഞാശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100305 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.100909|76.441809|display=inline}} |- class='wd_q99510048' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510048|ചെറിയ പുഷ്പം എൽ. പി. എസ്. താഴ്വാങ്കുന്ന്]]'' | ചെറിയ പുഷ്പം എൽ. പി. എസ്. താഴ്വാങ്കുന്ന് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400306 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96698|76.704355|display=inline}} |- class='wd_q99508031' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508031|ചർച്ച് യുപിഎസ് ചേരാനല്ലൂർ]]'' | ചർച്ച് യുപിഎസ് ചേരാനല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101109 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.169552|76.463189|display=inline}} |- class='wd_q99486027' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486027|ജമാ - അത് എച്ച് എസ് എസ് തണ്ടക്കാട്]]'' | ജമാ - അത് എച്ച് എസ് എസ് തണ്ടക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100307 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.097434|76.45305|display=inline}} |- class='wd_q99510438' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510438|ജമാ അത് എൽ. പി. എസ്. ചേലക്കുളം]]'' | ജമാ അത് എൽ. പി. എസ്. ചേലക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500204 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509705' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509705|ജമാ അത് എൽ. പി.എസ്. മേക്കലടി]]'' | ജമാ അത് എൽ. പി.എസ്. മേക്കലടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201006 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.173584|76.454478|display=inline}} |- class='wd_q99509511' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509511|ജമാ അത് യു. പി. എസ്. പട്ടിമറ്റം]]'' | ജമാ അത് യു. പി. എസ്. പട്ടിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500201 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| {{Coord|10.02532|76.448624|display=inline}} |- class='wd_q99486022' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486022|ജയകരലം എച്ച് എസ് പുല്ലുവഴി]]'' | ജയകരലം എച്ച് എസ് പുല്ലുവഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500210 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.088219|76.510162|display=inline}} |- class='wd_q6165915' |class='wd_label'| ''[[:d:Q6165915|ജവഹർ നവോദയ വിദ്യാലയ എറണാകുളം]]'' | ജവഹർ നവോദയ വിദ്യാലയ എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1987" | 1987 |class='wd_p625'| {{Coord|10.053333|76.776111|display=inline}} |- class='wd_q99486237' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486237|ജവഹർ നവോദയ വിദ്യാലയം, മിനിക്കോയി]]'' | ജവഹർ നവോദയ വിദ്യാലയം, മിനിക്കോയി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|8.280151|73.0554|display=inline}} |- class='wd_q99508188' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508188|ജവഹർ യു പി എസ് എടയാർ]]'' | ജവഹർ യു പി എസ് എടയാർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600312 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.869912|76.548522|display=inline}} |- class='wd_q99486083' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486083|ജി എച്ച് എസ് അത്തനിക്കൽ]]'' | ജി എച്ച് എസ് അത്തനിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600107 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.906596|76.556288|display=inline}} |- class='wd_q99486279' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486279|ജി എച്ച് എസ് അരൂർ]]'' | ജി എച്ച് എസ് അരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600504 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|9.904853|76.585512|display=inline}} |- class='wd_q99485945' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485945|ജി എച്ച് എസ് എസ് പനമ്പിളി നഗർ]]'' | ജി എച്ച് എസ് എസ് പനമ്പിളി നഗർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303408 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| {{Coord|9.961903|76.295204|display=inline}} |- class='wd_q99509745' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509745|ജി. എൽ. പി. എസ്. ചാലാക്ക]]'' | ജി. എൽ. പി. എസ്. ചാലാക്ക |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001301 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.155125|76.279307|display=inline}} |- class='wd_q99509747' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509747|ജി. എൽ. പി. എസ്. ചിറ്റത്തുകര]]'' | ജി. എൽ. പി. എസ്. ചിറ്റത്തുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000906 |class='wd_p571' data-sort-value="1933" | 1933 |class='wd_p625'| {{Coord|10.149792|76.209601|display=inline}} |- class='wd_q99509746' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509746|ജി. എൽ. പി. എസ്. ചേന്ദമംഗലം]]'' | ജി. എൽ. പി. എസ്. ചേന്ദമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000114 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.170493|76.234253|display=inline}} |- class='wd_q99509839' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509839|ജി.എച്ച്.എസ്.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | ജി.എച്ച്.എസ്.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800711 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|9.959171|76.252164|display=inline}} |- class='wd_q99509917' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509917|ജി.ഡി.എസ്.എം.എ.ഐ.എൽ.പി.എസ്. മഞ്ജനാട്]]'' | ജി.ഡി.എസ്.എം.എ.ഐ.എൽ.പി.എസ്. മഞ്ജനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400701 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.047728|76.228868|display=inline}} |- class='wd_q99508037' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508037|ജി.യു.പി.എസ്. അല്ലപ്ര]]'' | ജി.യു.പി.എസ്. അല്ലപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100303 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|10.096061|76.474017|display=inline}} |- class='wd_q99486256' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486256|ജിഎച്ച്എസ് നെല്ലികുഴി]]'' | ജിഎച്ച്എസ് നെല്ലികുഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701101 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.073497|76.590543|display=inline}} |- class='wd_q99486178' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486178|ജീവാസ് സി‌എം‌ഐ സെൻ‌ട്രൽ സ്കൂൾ, ആലുവ]]'' | ജീവാസ് സിഎംഐ സെൻട്രൽ സ്കൂൾ, ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.108912|76.358423|display=inline}} |- class='wd_q99510537' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510537|ജൂനിയർ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, രാമമംഗലം]]'' | ജൂനിയർ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, രാമമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200408 |class='wd_p571' data-sort-value="2005" | 2005 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509880' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509880|ജെ.ബി.എസ് .. കണയന്നൂർ]]'' | ജെ.ബി.എസ് .. കണയന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300601 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.929794|76.389947|display=inline}} |- class='wd_q99510028' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510028|ജോസഫിൻ എൽപിഎസ് വെട്ടമ്പാറ]]'' | ജോസഫിൻ എൽപിഎസ് വെട്ടമ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700206 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.104443|76.635106|display=inline}} |- class='wd_q99510454' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510454|ജോസാലയം. ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | ജോസാലയം. ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300108 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486215' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486215|ജോർജിയൻ അക്കാദമി ഇ.എം.എച്ച്.എസ് തിരുവങ്കുളം]]'' | ജോർജിയൻ അക്കാദമി ഇ.എം.എച്ച്.എസ് തിരുവങ്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301001 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.948569|76.367765|display=inline}} |- class='wd_q99510527' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510527|ടി എം എ ഇ എം പബ്ലിക് സ്കൂൾ പേഴക്കപ്പിള്ളി]]'' | ടി എം എ ഇ എം പബ്ലിക് സ്കൂൾ പേഴക്കപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901204 |class='wd_p571' data-sort-value="2001" | 2001 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486036' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486036|ടി വി ജോസഫ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് പിണ്ടിമാന]]'' | ടി വി ജോസഫ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് പിണ്ടിമാന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700205 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.10308|76.639042|display=inline}} |- class='wd_q99509639' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509639|ടി. എസ്. സി. എൽ. പി. എസ് തായിക്കാട്ടുകര]]'' | ടി. എസ്. സി. എൽ. പി. എസ് തായിക്കാട്ടുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101723 |class='wd_p571' data-sort-value="1984" | 1984 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087595|76.350759|display=inline}} |- class='wd_q99486063' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486063|ടി.ടി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കാവുംകര]]'' | ടി.ടി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കാവുംകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900503 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|9.995152|76.587795|display=inline}} |- class='wd_q99509845' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509845|ടി.ഡി ഗേൾസ്. എൽ.പി.എസ്. കൊച്ചി]]'' | ടി.ഡി ഗേൾസ്. എൽ.പി.എസ്. കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800710 |class='wd_p571' data-sort-value="1908" | 1908 |class='wd_p625'| {{Coord|9.957988|76.252251|display=inline}} |- class='wd_q99485930' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485930|ടി.ഡി.എച്ച്.എസ് മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | ടി.ഡി.എച്ച്.എസ് മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800704 |class='wd_p571' data-sort-value="1887" | 1887 |class='wd_p625'| {{Coord|9.958473|76.251535|display=inline}} |- class='wd_q99509846' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509846|ടി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. കൊച്ചി]]'' | ടി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800705 |class='wd_p571' data-sort-value="1887" | 1887 |class='wd_p625'| {{Coord|9.955728|76.251048|display=inline}} |- class='wd_q99486011' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486011|ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ് മുളന്തുരുത്തി]]'' | ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ് മുളന്തുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301109 |class='wd_p571' data-sort-value="1985" | 1985 |class='wd_p625'| {{Coord|10.1451|76.198353|display=inline}} |- class='wd_q99486261' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486261|ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ് വാരപ്പെട്ടി]]'' | ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ് വാരപ്പെട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701010 |class='wd_p571' data-sort-value="1985" | 1985 |class='wd_p625'| {{Coord|10.033708|76.632255|display=inline}} |- class='wd_q99486238' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486238|ടോക്ക് എച്ച് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, വൈറ്റില, കൊച്ചി]]'' | ടോക്ക് എച്ച് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, വൈറ്റില, കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.962227|76.313039|display=inline}} |- class='wd_q99508038' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508038|ഡയറ്റ് ലാബ് സ്കൂൾ കുറുപ്പംപടി]]'' | ഡയറ്റ് ലാബ് സ്കൂൾ കുറുപ്പംപടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500211 |class='wd_p571' data-sort-value="1854" | 1854 |class='wd_p625'| {{Coord|10.113211|76.517496|display=inline}} |- class='wd_q99486165' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486165|ഡി പോൾ ഇ. എം. എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി]]'' | ഡി പോൾ ഇ. എം. എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200409 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| {{Coord|10.178578|76.37579|display=inline}} |- class='wd_q99486055' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486055|ഡി ബി എച്ച് എസ് തൃക്കാരിയൂർ]]'' | ഡി ബി എച്ച് എസ് തൃക്കാരിയൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700106 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.088911|76.612524|display=inline}} |- class='wd_q99485838' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485838|ഡി. ഡി. സഭാ എച്ച്. എസ്. കരിമ്പടം]]'' | ഡി. ഡി. സഭാ എച്ച്. എസ്. കരിമ്പടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000106 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.161144|76.231439|display=inline}} |- class='wd_q99509796' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509796|ഡി. പി. എസ്. എൽ. പി പഴമ്പിള്ളിത്തുരുത്ത]]'' | ഡി. പി. എസ്. എൽ. പി പഴമ്പിള്ളിത്തുരുത്ത |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000115 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.177416|76.240608|display=inline}} |- class='wd_q99486204' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486204|ഡോ.കെ.കെ.മോഹമ്മദ് കോയ സർക്കാർ എച്ച് എസ് എസ് കൽപ്പേനി]]'' | ഡോ.കെ.കെ.മോഹമ്മദ് കോയ സർക്കാർ എച്ച് എസ് എസ് കൽപ്പേനി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.072914|73.645916|display=inline}} |- class='wd_q99509831' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509831|തതസാം എൽ.പി.എസ്. വടുതല]]'' | തതസാം എൽ.പി.എസ്. വടുതല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303416 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.013651|76.276418|display=inline}} |- class='wd_q99509643' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509643|ദാറുസലാം എൽ.പി.എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | ദാറുസലാം എൽ.പി.എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100401 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.035563|76.335439|display=inline}} |- class='wd_q99509627' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509627|ദാറുസലാം എൽ.പി.എസ്.ചാലക്കൽ]]'' | ദാറുസലാം എൽ.പി.എസ്.ചാലക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100811 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.119234|76.403105|display=inline}} |- class='wd_q99485999' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485999|ദാറുൽ ഉലൂം എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം]]'' | ദാറുൽ ഉലൂം എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303322 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984774|76.287499|display=inline}} |- class='wd_q99508016' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508016|ദേവി വിലാസം യു.പി.എസ്. നായരമ്പലം]]'' | ദേവി വിലാസം യു.പി.എസ്. നായരമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400201 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.056483|76.21483|display=inline}} |- class='wd_q99509812' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509812|ദേശബന്ധു സ്കൂൾ. ചെപ്പനം]]'' | ദേശബന്ധു സ്കൂൾ. ചെപ്പനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301310 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|9.896862|76.336985|display=inline}} |- class='wd_q99510442' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510442|നവദീപതി ഇ. എം സ്കൂൾ. കരുമാലൂർ]]'' | നവദീപതി ഇ. എം സ്കൂൾ. കരുമാലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001205 |class='wd_p571' data-sort-value="2001" | 2001 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509628' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509628|നസ്രത്തുൽ ഇസ്ലാം എൽ. പി. എസ്. ചിറ്റേത്തുകര]]'' | നസ്രത്തുൽ ഇസ്ലാം എൽ. പി. എസ്. ചിറ്റേത്തുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100304 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|9.999695|76.351894|display=inline}} |- class='wd_q99509505' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509505|നസ്രത്തുൽ ഇസ്ലാം യു.പി.എസ്. മാറമ്പള്ളി]]'' | നസ്രത്തുൽ ഇസ്ലാം യു.പി.എസ്. മാറമ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101109 |class='wd_p571' data-sort-value="1999" | 1999 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510426' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510426|നസ്രെത്ത് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | നസ്രെത്ത് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200404 |class='wd_p571' data-sort-value="1975" | 1975 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510432' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510432|നസ്രെത്ത് ഒ. എൽ. പി. എസ്. പാദുവപുരം]]'' | നസ്രെത്ത് ഒ. എൽ. പി. എസ്. പാദുവപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200109 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486233' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486233|നായിപുന്യ പബ്ലിക് സ്കൂൾ കൊച്ചി]]'' | നായിപുന്യ പബ്ലിക് സ്കൂൾ കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486250' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486250|നാഷണൽ സ്കൂൾ വെങ്ങോല]]'' | നാഷണൽ സ്കൂൾ വെങ്ങോല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101503 |class='wd_p571' data-sort-value="2005" | 2005 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069368|76.466199|display=inline}} |- class='wd_q99486150' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486150|നിർമ്മല ഈ. എം. എച്ച്. എസ്. നസറെത്ത് ആലുവ]]'' | നിർമ്മല ഈ. എം. എച്ച്. എസ്. നസറെത്ത് ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101705 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.097839|76.354083|display=inline}} |- class='wd_q99486266' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486266|നിർമ്മല എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | നിർമ്മല എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900208 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|9.979885|76.581415|display=inline}} |- class='wd_q99509964' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509964|നിർമ്മല എൽ.പി.എസ് മലമുറി]]'' | നിർമ്മല എൽ.പി.എസ് മലമുറി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500209 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.090937|76.490328|display=inline}} |- class='wd_q99510526' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510526|നിർമ്മല ജൂനിയർ എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | നിർമ്മല ജൂനിയർ എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900218 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509711' |class='wd_label'| [[നെഹ്റു മെമ്മോറിയൽ കോൺവെന്റ് എൽ.പി.എസ്. വട്ടേക്കാട്|നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ കോൺവെന്റ് എൽ. പി. എസ്. വട്ടേക്കട്]] | നെഹ്റു മെമ്മോറിയൽ കോൺവെന്റ് എൽ. പി. എസ്. വട്ടേക്കട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201906 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.23529|76.415845|display=inline}} |- class='wd_q99510088' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510088|പഞ്ചായത്ത് എൽ. പി. എസ്. ഇടക്കാട്ടുവയൽ]]'' | പഞ്ചായത്ത് എൽ. പി. എസ്. ഇടക്കാട്ടുവയൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200801 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|9.875461|76.471301|display=inline}} |- class='wd_q99508072' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508072|പഞ്ചായത്ത് യു പി എസ് മരുതൂർ]]'' | പഞ്ചായത്ത് യു പി എസ് മരുതൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400302 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.976047|76.658258|display=inline}} |- class='wd_q99508074' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508074|പഞ്ചായത്ത് യു പി എസ് വെള്ളാരങ്കല്ല്]]'' | പഞ്ചായത്ത് യു പി എസ് വെള്ളാരങ്കല്ല് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400301 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975894|76.684758|display=inline}} |- class='wd_q99508036' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508036|പട്ടോം യുപിഎസ് തുരുത്തി]]'' | പട്ടോം യുപിഎസ് തുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500601 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117149|76.524252|display=inline}} |- class='wd_q99485979' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485979|പനങ്ങാട് വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' | പനങ്ങാട് വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301307 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.89814|76.323245|display=inline}} |- class='wd_q99485974' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485974|പയസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ് ഇടപ്പള്ളി]]'' | പയസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ് ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300603 |class='wd_p571' data-sort-value="1969" | 1969 |class='wd_p625'| {{Coord|10.02045|76.30816|display=inline}} |- class='wd_q99509709' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509709|പരിശുദ്ധ ശിശു യേശു എൽ. പി. എസ്. തവാളപ്പാറ]]'' | പരിശുദ്ധ ശിശു യേശു എൽ. പി. എസ്. തവാളപ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.21883|76.439699|display=inline}} |- class='wd_q99510439' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510439|പള്ളിക്കര സെന്റ് മേരീസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ]]'' | പള്ളിക്കര സെന്റ് മേരീസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500411 |class='wd_p571' data-sort-value="1986" | 1986 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485837' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485837|പാലിയം ഗവ. എച്ച്. എസ്. ചേന്ദമംഗലം]]'' | പാലിയം ഗവ. എച്ച്. എസ്. ചേന്ദമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000104 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|10.172329|76.234649|display=inline}} |- class='wd_q99509765' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509765|പി. എസ്. എം. എൽ. പി. എസ്. പുത്തൻ‌വേലിക്കര]]'' | പി. എസ്. എം. എൽ. പി. എസ്. പുത്തൻവേലിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001007 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.185383|76.24653|display=inline}} |- class='wd_q99508055' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508055|പി.എം.എസ്.എ.പി.ടി.എം. യു.പി.എസ്. കൂവല്ലൂർ]]'' | പി.എം.എസ്.എ.പി.ടി.എം. യു.പി.എസ്. കൂവല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701901 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.033265|76.696977|display=inline}} |- class='wd_q99507944' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507944|പി.എം.യു.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ]]'' | പി.എം.യു.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301503 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.871606|76.37991|display=inline}} |- class='wd_q99509915' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509915|പി.ബി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. കുഴുപ്പിള്ളി]]'' | പി.ബി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. കുഴുപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400601 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.109201|76.202304|display=inline}} |- class='wd_q99507934' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507934|പി.വി.എം.എം.എ.ഐ.യു.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി]]'' | പി.വി.എം.എം.എ.ഐ.യു.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802002 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.90742|76.294582|display=inline}} |- class='wd_q99509922' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509922|പെരമ്പിളി ചർച്ച് .എൽ.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | പെരമ്പിളി ചർച്ച് .എൽ.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400704 |class='wd_p571' data-sort-value="1882" | 1882 |class='wd_p625'| {{Coord|10.036505|76.224432|display=inline}} |- class='wd_q99509961' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509961|പോത്തിയിൽ എൽ‌പി‌എസ് പള്ളിപ്പുറം]]'' | പോത്തിയിൽ എൽപിഎസ് പള്ളിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100101 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.116774|76.429428|display=inline}} |- class='wd_q99510495' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510495|പ്രതിഭ ഇംഗ്ലീഷ്‌ മീഡിയം ജൂനിയർ സ്‌കൂൾ, വടാട്ടുപാറ]]'' | പ്രതിഭ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ജൂനിയർ സ്കൂൾ, വടാട്ടുപാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700316 |class='wd_p571' data-sort-value="1996" | 1996 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510443' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510443|പ്രതിഭാ റോട്ടറി സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ]]'' | പ്രതിഭാ റോട്ടറി സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486242' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486242|ഫാ. അഗോസ്റ്റിനോ വിസിനിസ് സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ]]'' | ഫാ. അഗോസ്റ്റിനോ വിസിനിസ് സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801906 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| {{Coord|9.922391|76.253358|display=inline}} |- class='wd_q99486039' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486039|ഫാ. ജോസഫ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് എസ് പുതുപ്പടി]]'' | ഫാ. ജോസഫ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് എസ് പുതുപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700713 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.006334|76.60323|display=inline}} |- class='wd_q99508057' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508057|ഫാ.ജെ.ബി.എം.യു.പി.എസ്, മലയങ്കീഴ്]]'' | ഫാ.ജെ.ബി.എം.യു.പി.എസ്, മലയങ്കീഴ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700709 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069748|76.640027|display=inline}} |- class='wd_q99510026' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510026|ഫാത്തിമ എൽ.പി.എസ് കാരക്കുന്നം]]'' | ഫാത്തിമ എൽ.പി.എസ് കാരക്കുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700717 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.001621|76.602158|display=inline}} |- class='wd_q99509676' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509676|ഫാത്തിമ എൽ.പി.എസ്. ആനപ്പാറ]]'' | ഫാത്തിമ എൽ.പി.എസ്. ആനപ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200304 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.232817|76.43663|display=inline}} |- class='wd_q99485935' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485935|ഫാത്തിമ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | ഫാത്തിമ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802104 |class='wd_p571' data-sort-value="1943" | 1943 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96525|76.244354|display=inline}} |- class='wd_q99486270' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486270|ഫാത്തിമ മാത ഇ.എം. എച്ച്.എസ്.എസ് പിറവം]]'' | ഫാത്തിമ മാത ഇ.എം. എച്ച്.എസ്.എസ് പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200205 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.872609|76.493345|display=inline}} |- class='wd_q99508056' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508056|ഫാത്തിമ മാത്ത യുപിഎസ് മാലിപ്പാറ]]'' | ഫാത്തിമ മാത്ത യുപിഎസ് മാലിപ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700201 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.102491|76.637836|display=inline}} |- class='wd_q99486269' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486269|ബപ്പുജി എച്ച് എസ് എസ് കൂത്താട്ടുകുളം]]'' | ബപ്പുജി എച്ച് എസ് എസ് കൂത്താട്ടുകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600302 |class='wd_p571' data-sort-value="1975" | 1975 |class='wd_p625'| {{Coord|9.852371|76.594297|display=inline}} |- class='wd_q99507822' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507822|ബി. എസ്. യു. പി. എസ്. കാലടി]]'' | ബി. എസ്. യു. പി. എസ്. കാലടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201003 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.16697|76.443659|display=inline}} |- class='wd_q99509693' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509693|ബി.ജെ.ബി.എസ്. കാലടി]]'' | ബി.ജെ.ബി.എസ്. കാലടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201004 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.168004|76.443683|display=inline}} |- class='wd_q99510493' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510493|ബിപിഎം എൽപിഎസ് പെരുമാന്നൂർ]]'' | ബിപിഎം എൽപിഎസ് പെരുമാന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509530' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509530|ബെത്‌ലഹേം ഇന്റർനാഷണൽ]]'' | ബെത്ലഹേം ഇന്റർനാഷണൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="2000" | 2000 |class='wd_p625'| {{Coord|9.962834|76.648793|display=inline}} |- class='wd_q99485859' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485859|ബെത്‌ലഹേം ദയാര എച്ച്. എസ് ഞാറള്ളൂർ]]'' | ബെത്ലഹേം ദയാര എച്ച്. എസ് ഞാറള്ളൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500104 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.034252|76.430071|display=inline}} |- class='wd_q99485851' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485851|ബ്രഹ്മാനന്ദോദയം എച്ച്.എസ്. എസ് കാലടി]]'' | ബ്രഹ്മാനന്ദോദയം എച്ച്.എസ്. എസ് കാലടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201005 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.168719|76.443817|display=inline}} |- class='wd_q99486283' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486283|ബ്രൈറ്റ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, വാളകം]]'' | ബ്രൈറ്റ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, വാളകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.976162|76.524706|display=inline}} |- class='wd_q99486177' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486177|ഭവൻസ് ആദർശ വിദ്യാലയ]]'' | ഭവൻസ് ആദർശ വിദ്യാലയ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.998428|76.345834|display=inline}} |- class='wd_q99486234' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486234|ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ ഗിരിനഗർ]]'' | ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ ഗിരിനഗർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486229' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486229|ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ, എരൂർ]]'' | ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ, എരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.962952|76.330946|display=inline}} |- class='wd_q99486224' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486224|ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ, ഗിരിനഗർ]]'' | ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ, ഗിരിനഗർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.957894|76.300384|display=inline}} |- class='wd_q99485940' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485940|ഭാഗവതി വിലാസം എച്ച്.എസ്. നായരമ്പലം]]'' | ഭാഗവതി വിലാസം എച്ച്.എസ്. നായരമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400203 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.072775|76.212056|display=inline}} |- class='wd_q99510489' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510489|മന്നം വിദ്യാവൻ വളയൻചിറങ്ങര]]'' | മന്നം വിദ്യാവൻ വളയൻചിറങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100306 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509516' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509516|മരിയ തെരേസ സ്‌ക്രില്ല ഇ. എം സ്‌കൂൾ. എൻ. പറവൂർ]]'' | മരിയ തെരേസ സ്ക്രില്ല ഇ. എം സ്കൂൾ. എൻ. പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| {{Coord|10.147028|76.226838|display=inline}} |- class='wd_q99485906' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485906|മാർ അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച്. എസ്. തുറവൂർ]]'' | മാർ അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച്. എസ്. തുറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200301 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.206006|76.418577|display=inline}} |- class='wd_q99485874' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485874|മാർ അത്തനാസിയസ് എച്ച്. എസ് നെടുമ്പാശേരി]]'' | മാർ അത്തനാസിയസ് എച്ച്. എസ് നെടുമ്പാശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200603 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.159204|76.35922|display=inline}} |- class='wd_q99485847' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485847|മാർ അത്തനാസിയസ് എച്ച്.എസ്. കാക്കനാട്]]'' | മാർ അത്തനാസിയസ് എച്ച്.എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100501 |class='wd_p571' data-sort-value="1967" | 1967 |class='wd_p625'| {{Coord|10.017354|76.345438|display=inline}} |- class='wd_q99510433' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510433|മാർ അത്തനാസിയസ് എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിശ്ശേരി]]'' | മാർ അത്തനാസിയസ് എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200607 |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486155' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486155|മാർ അത്തനാസിയസ് മെമ്മോറിയൽ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. പുത്തൻകുരിശ്]]'' | മാർ അത്തനാസിയസ് മെമ്മോറിയൽ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. പുത്തൻകുരിശ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500720 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|9.967293|76.425513|display=inline}} |- class='wd_q99486013' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486013|മാർ ആഗൻ ഹൈസ്കൂൾ കോടനാട്]]'' | മാർ ആഗൻ ഹൈസ്കൂൾ കോടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101103 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.182744|76.517829|display=inline}} |- class='wd_q99486056' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486056|മാർ ഏലിയാസ് എച്ച് എസ് എസ് കോട്ടപ്പടി]]'' | മാർ ഏലിയാസ് എച്ച് എസ് എസ് കോട്ടപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701404 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|10.126313|76.583826|display=inline}} |- class='wd_q99485862' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485862|മാർ കൂറിലോസ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. എസ്. പട്ടിമറ്റം]]'' | മാർ കൂറിലോസ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. എസ്. പട്ടിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500202 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.023778|76.444766|display=inline}} |- class='wd_q99510490' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510490|മാർ കൗമ ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. വേങ്ങൂർ]]'' | മാർ കൗമ ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. വേങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500108 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510441' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510441|മാർ ഗ്രിഗോറിയസ് ഇ. എം. സ്കൂൾ. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | മാർ ഗ്രിഗോറിയസ് ഇ. എം. സ്കൂൾ. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1999" | 1999 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486175' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486175|മാർ ഗ്രെഗോറിയസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ സിബിഎസ്ഇ, നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | മാർ ഗ്രെഗോറിയസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ സിബിഎസ്ഇ, നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.149996|76.222499|display=inline}} |- class='wd_q99510075' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510075|മാർ തോമ എൽ പി എസ് വാളകം]]'' | മാർ തോമ എൽ പി എസ് വാളകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900104 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.977194|76.525076|display=inline}} |- class='wd_q99509735' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509735|മാർ തോമ എൽ. പി. എസ്. കടക്കനാട്]]'' | മാർ തോമ എൽ. പി. എസ്. കടക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500608 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989027|76.496954|display=inline}} |- class='wd_q99509998' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509998|മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് കീരമ്പാറ]]'' | മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് കീരമ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701609 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.101624|76.661084|display=inline}} |- class='wd_q99509952' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509952|മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് കീഴില്ലം]]'' | മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് കീഴില്ലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500208 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.053105|76.531337|display=inline}} |- class='wd_q99509953' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509953|മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് ക്രാരിയേലി]]'' | മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് ക്രാരിയേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500701 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.167084|76.552346|display=inline}} |- class='wd_q99509967' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509967|മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് വേങ്ങൂർ]]'' | മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് വേങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500107 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.138256|76.53859|display=inline}} |- class='wd_q99510485' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510485|മാർ തോമ എൽ‌പി‌എസ് ഇരിങ്ങോൾ]]'' | മാർ തോമ എൽപിഎസ് ഇരിങ്ങോൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500207 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510003' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510003|മാർ തോമ എൽ‌പി‌എസ് പാനിപ്ര]]'' | മാർ തോമ എൽപിഎസ് പാനിപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700102 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|10.1081|76.587351|display=inline}} |- class='wd_q99510025' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510025|മാർ തോമ എൽ‌പി‌എസ് പോത്താനിക്കാട്]]'' | മാർ തോമ എൽപിഎസ് പോത്താനിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700404 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.012123|76.688815|display=inline}} |- class='wd_q99509968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509968|മാർ തോമ എൽ‌പി‌എസ് വെങ്ങോല]]'' | മാർ തോമ എൽപിഎസ് വെങ്ങോല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101501 |class='wd_p571' data-sort-value="1959" | 1959 |class='wd_p625'| {{Coord|10.073292|76.447371|display=inline}} |- class='wd_q99486031' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486031|മാർ ബേസിൽ എച്ച് എസ് കോതമംഗലം]]'' | മാർ ബേസിൽ എച്ച് എസ് കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700706 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.063596|76.625848|display=inline}} |- class='wd_q99486098' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486098|മാർ സ്റ്റീഫൻ എച്ച് എസ് വാളകം]]'' | മാർ സ്റ്റീഫൻ എച്ച് എസ് വാളകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900102 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|9.978511|76.523642|display=inline}} |- class='wd_q99509997' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509997|മാർ സ്റ്റീഫൻസ് എൽപിഎസ് കീരമ്പാറ]]'' | മാർ സ്റ്റീഫൻസ് എൽപിഎസ് കീരമ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701608 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.100846|76.65937|display=inline}} |- class='wd_q99509524' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509524|മിത്രം സ്‌പെഷ്യൽ സ്‌കൂൾ]]'' | മിത്രം സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1997" | 1997 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509992' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509992|മിലാഡി ഷെരീഫ് മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് മുളവൂർ]]'' | മിലാഡി ഷെരീഫ് മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് മുളവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901113 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.999356|76.556836|display=inline}} |- class='wd_q99510014' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510014|മുസ്ലിം എൽ.പി.എസ് മൈലൂർ]]'' | മുസ്ലിം എൽ.പി.എസ് മൈലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701004 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.023746|76.646515|display=inline}} |- class='wd_q99509527' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509527|മെക്ക യുപിഎസ് പെരുമ്പാവൂർ]]'' | മെക്ക യുപിഎസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100411 |class='wd_p571' data-sort-value="1980" | 1980 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117298|76.468738|display=inline}} |- class='wd_q99486159' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486159|മേരി മാത ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | മേരി മാത ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100505 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.018149|76.321517|display=inline}} |- class='wd_q99509951' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509951|മേരി മാത എൽ.പി.എസ് കൈതിൽ]]'' | മേരി മാത എൽ.പി.എസ് കൈതിൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100505 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.132796|76.486683|display=inline}} |- class='wd_q99486184' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486184|മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ്എസ് കപ്രശ്ശേരി]]'' | മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ്എസ് കപ്രശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201607 |class='wd_p571' data-sort-value="1997" | 1997 |class='wd_p625'| {{Coord|10.142593|76.370388|display=inline}} |- class='wd_q99486012' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486012|മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ്എസ് കലൂർ]]'' | മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ്എസ് കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301518 |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| {{Coord|10.128682|76.197559|display=inline}} |- class='wd_q99486164' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486164|മോഡൽ റെസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂൾ ആലുവ]]'' | മോഡൽ റെസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂൾ ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100814 |class='wd_p571' data-sort-value="1998" | 1998 |class='wd_p625'| {{Coord|10.108673|76.387426|display=inline}} |- class='wd_q99508228' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508228|യു പി എസ് ഇടക്കട്ടുവയൽ]]'' | യു പി എസ് ഇടക്കട്ടുവയൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200808 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|9.867894|76.437558|display=inline}} |- class='wd_q99507855' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507855|യു. പി. എസ്. ബ്രഹ്മപുരം]]'' | യു. പി. എസ്. ബ്രഹ്മപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501016 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|10.001156|76.371493|display=inline}} |- class='wd_q99508033' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508033|യുപിഎസ് ഇടവൂ‍ർ]]'' | യുപിഎസ് ഇടവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100508 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.164879|76.465944|display=inline}} |- class='wd_q99507941' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507941|യുപിഎസ്. പെരുമ്പിളി]]'' | യുപിഎസ്. പെരുമ്പിളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301103 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.88574|76.387097|display=inline}} |- class='wd_q99509634' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509634|യൂണിയൻ എൽ. പി.എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | യൂണിയൻ എൽ. പി.എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102304 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.146041|76.423984|display=inline}} |- class='wd_q99509832' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509832|യൂണിയൻ എൽ.പി.എസ്. തൃക്കണാർവട്ടം]]'' | യൂണിയൻ എൽ.പി.എസ്. തൃക്കണാർവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303311 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|9.994813|76.287313|display=inline}} |- class='wd_q99508015' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508015|യൂണിയൻ യു.പി.എസ്. നെടുങ്ങാട്]]'' | യൂണിയൻ യു.പി.എസ്. നെടുങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400202 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.055568|76.226724|display=inline}} |- class='wd_q99486157' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486157|രാജഗിരി എച്ച്.എസ്. കളമശ്ശേരി]]'' | രാജഗിരി എച്ച്.എസ്. കളമശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104315 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.053812|76.317101|display=inline}} |- class='wd_q7285795' |class='wd_label'| ''[[:d:Q7285795|രാജർഷി മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. എസ്. വടവുകോട്]]'' | രാജർഷി മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. എസ്. വടവുകോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[വടവുകോട്|വടവുക്കോട്]]<br/>[[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501009 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938<br/>1937 |class='wd_p625'| {{Coord|9.985826|76.429204|display=inline}} |- class='wd_q99485924' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485924|രാമവർമ്മ യൂണിയൻ എച്ച്.എസ് പള്ളിപ്പോർട്ട്]]'' | രാമവർമ്മ യൂണിയൻ എച്ച്.എസ് പള്ളിപ്പോർട്ട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400403 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.128289|76.197142|display=inline}} |- class='wd_q99509908' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509908|രാമവർമ്മ യൂണിയൻ എൽ.പി.എസ്. ചെറായി]]'' | രാമവർമ്മ യൂണിയൻ എൽ.പി.എസ്. ചെറായി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400402 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.134986|76.192711|display=inline}} |- class='wd_q99510467' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510467|രാമൻ മാസ്റ്റർ മെമ്മോറിയൽ എൽപിഎസ് നെട്ടൂർ]]'' | രാമൻ മാസ്റ്റർ മെമ്മോറിയൽ എൽപിഎസ് നെട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301205 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509512' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509512|റാണിമാത കോൺവെന്റ് യു.പി.എസ്. താമരച്ചാൽ]]'' | റാണിമാത കോൺവെന്റ് യു.പി.എസ്. താമരച്ചാൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500101 |class='wd_p571' data-sort-value="1991" | 1991 |class='wd_p625'| {{Coord|10.046301|76.404504|display=inline}} |- class='wd_q99509529' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509529|റോയൽ സ്ക്കൂൾ ഫോർ ഹിയറിംഗ് ഇമ്പയേഡ്]]'' | റോയൽ സ്ക്കൂൾ ഫോർ ഹിയറിംഗ് ഇമ്പയേഡ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701109 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| {{Coord|10.077912|76.590867|display=inline}} |- class='wd_q99509925' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509925|ലിറ്റിൽ തെരേസ എൽ.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | ലിറ്റിൽ തെരേസ എൽ.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400505 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.001028|76.240194|display=inline}} |- class='wd_q99510428' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510428|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ഇ.എം. എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ഇ.എം. എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102305 |class='wd_p571' data-sort-value="1996" | 1996 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485964' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485964|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എച്ച്.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എച്ച്.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400707 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.043956|76.22106|display=inline}} |- class='wd_q99486162' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486162|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എച്ച്.എസ്. പനായിക്കുളം]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എച്ച്.എസ്. പനായിക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102106 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.043851|76.221003|display=inline}} |- class='wd_q99510071' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510071|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900605 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|9.980657|76.580741|display=inline}} |- class='wd_q99509638' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509638|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. ഓളനാട്]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. ഓളനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102107 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.091455|76.275287|display=inline}} |- class='wd_q99509710' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509710|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. തുറവൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. തുറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200307 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.220803|76.431311|display=inline}} |- class='wd_q99509798' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509798|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. തെക്കേതുരുത്ത്]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. തെക്കേതുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000111 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|10.184415|76.215971|display=inline}} |- class='wd_q99510429' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510429|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. പനായികുളം]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. പനായികുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="2003" | 2003 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510061' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510061|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. മീങ്കുന്നം]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. മീങ്കുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600702 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|9.928954|76.576643|display=inline}} |- class='wd_q99510060' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510060|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. വടകര]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. വടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600310 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|9.877566|76.574632|display=inline}} |- class='wd_q99509813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509813|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300103 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.054326|76.288581|display=inline}} |- class='wd_q99510011' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510011|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ‌പി‌എസ് ഊന്നുകൽ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽപിഎസ് ഊന്നുകൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701302 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.051007|76.744862|display=inline}} |- class='wd_q99507914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507914|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. കലൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301512 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.004607|76.289469|display=inline}} |- class='wd_q99507922' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507922|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300102 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.055109|76.288417|display=inline}} |- class='wd_q99508018' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508018|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. പള്ളിപ്പോ‍‍‍‍ർട്ട്]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. പള്ളിപ്പോർട്ട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400412 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.165569|76.183917|display=inline}} |- class='wd_q99507953' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507953|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301522 |class='wd_p571' data-sort-value="1934" | 1934 |class='wd_p625'| {{Coord|9.866495|76.381188|display=inline}} |- class='wd_q99509810' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509810|ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട് കാർമൽ ബോയ്സ് എൽ.പി.എസ്. ചാത്തിയത്ത്]]'' | ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട് കാർമൽ ബോയ്സ് എൽ.പി.എസ്. ചാത്തിയത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303312 |class='wd_p571' data-sort-value="1898" | 1898 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000153|76.277475|display=inline}} |- class='wd_q99509817' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509817|ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട്കാർമൽ സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട്കാർമൽ സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303321 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000989|76.277953|display=inline}} |- class='wd_q99486193' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486193|ലേഡി ഓഫ് ഹോപ്പ് എ.ഐ.എച്ച്. എസ്. വൈപ്പിൻ]]'' | ലേഡി ഓഫ് ഹോപ്പ് എ.ഐ.എച്ച്. എസ്. വൈപ്പിൻ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400510 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|9.974876|76.24132|display=inline}} |- class='wd_q99486192' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486192|ലോബെലിയ എച്ച്.എസ്., നായരമ്പലം]]'' | ലോബെലിയ എച്ച്.എസ്., നായരമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400207 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.060459|76.214636|display=inline}} |- class='wd_q99486010' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486010|ലോറെറ്റോ എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. സൗദി]]'' | ലോറെറ്റോ എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. സൗദി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801910 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.938491|76.249596|display=inline}} |- class='wd_q99485917' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485917|വി. സി. എച്ച്. എസ്. പുത്തൻ‌വേലിക്കര]]'' | വി. സി. എച്ച്. എസ്. പുത്തൻവേലിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001002 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.180612|76.244593|display=inline}} |- class='wd_q99485952' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485952|വി.എച്ച്.എസ്. ഇരിമ്പനം]]'' | വി.എച്ച്.എസ്. ഇരിമ്പനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301003 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|9.95634|76.358862|display=inline}} |- class='wd_q99509874' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509874|വി.ജെ.ബി.എസ്. ഉദയംപൂരൂർ]]'' | വി.ജെ.ബി.എസ്. ഉദയംപൂരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301521 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|9.905821|76.366578|display=inline}} |- class='wd_q99509869' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509869|വി.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ് .ഇല്ലിക്കൽ]]'' | വി.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ് .ഇല്ലിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800206 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.883105|76.28651|display=inline}} |- class='wd_q99509860' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509860|വി.വി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | വി.വി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800501 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.902377|76.273452|display=inline}} |- class='wd_q99509909' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509909|വിജ്ഞാന ധായിനി സഭ എൽ.പി.എസ്. ചെറുവൈപ്പ്]]'' | വിജ്ഞാന ധായിനി സഭ എൽ.പി.എസ്. ചെറുവൈപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400602 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.12208|76.201089|display=inline}} |- class='wd_q99509905' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509905|വിജ്ഞാന വർധിനി സഭ .എൽ.പി.എസ്. ചെറായി]]'' | വിജ്ഞാന വർധിനി സഭ .എൽ.പി.എസ്. ചെറായി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400413 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.13307|76.194997|display=inline}} |- class='wd_q99486169' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486169|വിജ്ഞാനപീദം ഇ. എം. എച്ച്. എസ് എടനാട്]]'' | വിജ്ഞാനപീദം ഇ. എം. എച്ച്. എസ് എടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102505 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.140976|76.402078|display=inline}} |- class='wd_q99508190' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508190|വിദ്യമന്ദിരം യു പി എസ് അലപുരം]]'' | വിദ്യമന്ദിരം യു പി എസ് അലപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600407 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|9.819972|76.553915|display=inline}} |- class='wd_q18359052' |class='wd_label'| ''[[:d:Q18359052|വിദ്യാധരാജ വിദ്യാവൻ ഇ.എം.എച്ച്.എസ് ആലുവ]]'' | വിദ്യാധരാജ വിദ്യാവൻ ഇ.എം.എച്ച്.എസ് ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101722 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.102414|76.353532|display=inline}} |- class='wd_q99486262' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486262|വിദ്യാവികസ് സ്കൂൾ, കരുക്കടം]]'' | വിദ്യാവികസ് സ്കൂൾ, കരുക്കടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.037445|76.607536|display=inline}} |- class='wd_q99510488' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510488|വിമല ഇ.എം.എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂർ]]'' | വിമല ഇ.എം.എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486280' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486280|വിമലഗിരി ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | വിമലഗിരി ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.995296|76.571299|display=inline}} |- class='wd_q99486090' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486090|വിമലമത എച്ച് എസ് കടലിക്കാട് മഞ്ഞള്ളൂർ]]'' | വിമലമത എച്ച് എസ് കടലിക്കാട് മഞ്ഞള്ളൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400401 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|9.925038|76.674067|display=inline}} |- class='wd_q99509504' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509504|വിമലഹൃദയ ഇ. എം. യു. പി. എസ് എടത്തല]]'' | വിമലഹൃദയ ഇ. എം. യു. പി. എസ് എടത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100806 |class='wd_p571' data-sort-value="1993" | 1993 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486277' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486277|വിവേകാനന്ദ വിദ്യാലയം മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | വിവേകാനന്ദ വിദ്യാലയം മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900202 |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| {{Coord|9.992037|76.569749|display=inline}} |- class='wd_q99509896' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509896|വിശുദ്ധ കുടുംബം .എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ]]'' | വിശുദ്ധ കുടുംബം .എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301504 |class='wd_p571' data-sort-value="1894" | 1894 |class='wd_p625'| {{Coord|9.863857|76.381591|display=inline}} |- class='wd_q99510004' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510004|ശങ്കർ മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് മാമലകണ്ടം]]'' | ശങ്കർ മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് മാമലകണ്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700310 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.115426|76.806209|display=inline}} |- class='wd_q99509644' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509644|ശിശു ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. തുണ്ടത്തുംകടവ്]]'' | ശിശു ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. തുണ്ടത്തുംകടവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100203 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069095|76.269997|display=inline}} |- class='wd_q99486089' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486089|ശിശു യേശു എച്ച് എസ് വാഴകുളം]]'' | ശിശു യേശു എച്ച് എസ് വാഴകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400406 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|9.940161|76.644278|display=inline}} |- class='wd_q99508020' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508020|ശിശു യേശു യു.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | ശിശു യേശു യു.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400506 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000905|76.24028|display=inline}} |- class='wd_q99486245' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486245|ശോഭന ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കോതമംഗലം]]'' | ശോഭന ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700701 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.058486|76.638814|display=inline}} |- class='wd_q99509923' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509923|ശ്രീ കുമാര വിലാസോം അരയ .എൽ.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | ശ്രീ കുമാര വിലാസോം അരയ .എൽ.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400702 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.044375|76.216664|display=inline}} |- class='wd_q99507928' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507928|ശ്രീ കൊച്ചി ഗുജറാത്തി വിദ്യാലയം യു.പി.എസ്. കൊച്ചി]]'' | ശ്രീ കൊച്ചി ഗുജറാത്തി വിദ്യാലയം യു.പി.എസ്. കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800712 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|9.960136|76.255501|display=inline}} |- class='wd_q99486191' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486191|ശ്രീ ഗുജറാത്തി വിദ്യാലയം എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | ശ്രീ ഗുജറാത്തി വിദ്യാലയം എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800709 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.960146|76.255386|display=inline}} |- class='wd_q99485885' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485885|ശ്രീ നാരായണ എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ശ്രീ നാരായണ എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000302 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.144434|76.234632|display=inline}} |- class='wd_q99486000' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486000|ശ്രീ നാരായണ എച്ച്.എസ്. തൃക്കണാർവട്ടം]]'' | ശ്രീ നാരായണ എച്ച്.എസ്. തൃക്കണാർവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303401 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|9.996584|76.281804|display=inline}} |- class='wd_q99509799' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509799|ശ്രീ നാരായണ എൽ.പി.എസ്. കുഞ്ഞിത്തൈ]]'' | ശ്രീ നാരായണ എൽ.പി.എസ്. കുഞ്ഞിത്തൈ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000923 |class='wd_p571' data-sort-value="1965" | 1965 |class='wd_p625'| {{Coord|10.167594|76.192355|display=inline}} |- class='wd_q99509740' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509740|ശ്രീ നാരായണ എൽ.പി.എസ്. മാമല]]'' | ശ്രീ നാരായണ എൽ.പി.എസ്. മാമല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500714 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.949147|76.377407|display=inline}} |- class='wd_q99486223' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486223|ശ്രീ നാരായണ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, പൂത്തോട്ട]]'' | ശ്രീ നാരായണ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, പൂത്തോട്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.852308|76.382584|display=inline}} |- class='wd_q99508075' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508075|ശ്രീ നാരായണ യു പി എസ് ആയവന]]'' | ശ്രീ നാരായണ യു പി എസ് ആയവന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400203 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989797|76.653437|display=inline}} |- class='wd_q99507812' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507812|ശ്രീ നാരായണ യു.പി.എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | ശ്രീ നാരായണ യു.പി.എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104310 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.043798|76.353521|display=inline}} |- class='wd_q99509695' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509695|ശ്രീ ഭദ്ര എൽ. പി. എസ്. കിടങ്ങൂർ]]'' | ശ്രീ ഭദ്ര എൽ. പി. എസ്. കിടങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200302 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.198831|76.394958|display=inline}} |- class='wd_q7585674' |class='wd_label'| [[ശ്രീ രാമവർമ്മ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]] | ശ്രീ രാമവർമ്മ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1845" | 1845 |class='wd_p625'| {{Coord|9.97|76.286|display=inline}} |- class='wd_q99507913' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507913|ശ്രീ രുദ്ര വിലാസം യു.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | ശ്രീ രുദ്ര വിലാസം യു.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303313 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963162|76.283351|display=inline}} |- class='wd_q99486219' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486219|ശ്രീ വെങ്കിടേശ്വര ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ]]'' | ശ്രീ വെങ്കിടേശ്വര ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300425 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|9.941279|76.341134|display=inline}} |- class='wd_q99486239' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486239|ശ്രീ ശ്രീ രവിശങ്കർ വിദ്യാ മന്ദിർ]]'' | ശ്രീ ശ്രീ രവിശങ്കർ വിദ്യാ മന്ദിർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.912201|76.326635|display=inline}} |- class='wd_q99507921' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507921|ശ്രീരാമ വർമ്മ (ഡി) യു.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | ശ്രീരാമ വർമ്മ (ഡി) യു.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303317 |class='wd_p571' data-sort-value="1845" | 1845 |class='wd_p625'| {{Coord|9.970358|76.285824|display=inline}} |- class='wd_q99509822' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509822|ശ്രീരാമവർമ്മ എസ്.എം.ജി.എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളം]]'' | ശ്രീരാമവർമ്മ എസ്.എം.ജി.എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301301 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.897971|76.309606|display=inline}} |- class='wd_q99509526' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509526|ഷറഫിയ ഇ.എം സ്കൂൾ മുടിക്കൽ]]'' | ഷറഫിയ ഇ.എം സ്കൂൾ മുടിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1994" | 1994 |class='wd_p625'| {{Coord|10.116085|76.450696|display=inline}} |- class='wd_q99507956' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507956|സംസ്‌കൃത യു.പി.എസ് തോട്ടാര]]'' | സംസ്കൃത യു.പി.എസ് തോട്ടാര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300101 |class='wd_p571' data-sort-value="1933" | 1933 |class='wd_p625'| {{Coord|9.839691|76.414512|display=inline}} |- class='wd_q99486174' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486174|സഞ്ജോ ഇ. എം ഹൈസ്കൂൾ വേങ്ങൂർ]]'' | സഞ്ജോ ഇ. എം ഹൈസ്കൂൾ വേങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200410 |class='wd_p571' data-sort-value="1989" | 1989 |class='wd_p625'| {{Coord|10.141339|76.549553|display=inline}} |- class='wd_q99485887' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485887|സമൂഹം. എച്ച്.എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | സമൂഹം. എച്ച്.എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000301 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.143349|76.223372|display=inline}} |- class='wd_q99509523' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509523|സരസ്വതി വിദ്യാമന്ദിർ യു.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | സരസ്വതി വിദ്യാമന്ദിർ യു.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800717 |class='wd_p571' data-sort-value="1985" | 1985 |class='wd_p625'| {{Coord|9.954364|76.251255|display=inline}} |- class='wd_q99509907' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509907|സഹോദരൻ മെമ്മോറിയൽ .എൽ.പി.എസ്. ചെറായി]]'' | സഹോദരൻ മെമ്മോറിയൽ .എൽ.പി.എസ്. ചെറായി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400410 |class='wd_p571' data-sort-value="1965" | 1965 |class='wd_p625'| {{Coord|10.151063|76.189091|display=inline}} |- class='wd_q99485927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485927|സഹോദരൻ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. ചെറായി]]'' | സഹോദരൻ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. ചെറായി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400404 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.132376|76.195743|display=inline}} |- class='wd_q99485943' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485943|സാന്താക്രൂസ് എച്ച്.എസ് ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | സാന്താക്രൂസ് എച്ച്.എസ് ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400108 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.006356|76.233319|display=inline}} |- class='wd_q99485931' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485931|സാന്താക്രൂസ് എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സാന്താക്രൂസ് എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802109 |class='wd_p571' data-sort-value="1888" | 1888 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96516|76.242032|display=inline}} |- class='wd_q99509778' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509778|സാന്റാക്രൂസ് എൽ.പി.എസ്. കൂട്ടുകാട്]]'' | സാന്റാക്രൂസ് എൽ.പി.എസ്. കൂട്ടുകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000109 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.172898|76.222098|display=inline}} |- class='wd_q99509844' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509844|സാന്റാക്രൂസ്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സാന്റാക്രൂസ്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802110 |class='wd_p571' data-sort-value="1888" | 1888 |class='wd_p625'| {{Coord|9.964856|76.242078|display=inline}} |- class='wd_q99510095' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510095|സി എം എസ് എൽ പി എസ് പിറവം]]'' | സി എം എസ് എൽ പി എസ് പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200213 |class='wd_p571' data-sort-value="1891" | 1891 |class='wd_p625'| {{Coord|9.855694|76.527054|display=inline}} |- class='wd_q99509897' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509897|സി.ഇ.ഇസഡ്.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]]'' | സി.ഇ.ഇസഡ്.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300420 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.985326|76.331564|display=inline}} |- class='wd_q99485970' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485970|സി.കെ.സി എച്ച്.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]]'' | സി.കെ.സി എച്ച്.എസ്. പൊന്നുരുന്നി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301419 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975154|76.314801|display=inline}} |- class='wd_q99509891' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509891|സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. മുളന്തുരുത്തി]]'' | സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. മുളന്തുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301105 |class='wd_p571' data-sort-value="1886" | 1886 |class='wd_p625'| {{Coord|9.899598|76.386752|display=inline}} |- class='wd_q99485978' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485978|സി.സി.പി.എൽ.എം.എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. പെരുമാനൂർ]]'' | സി.സി.പി.എൽ.എം.എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. പെരുമാനൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301519 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.952035|76.29393|display=inline}} |- class='wd_q99510013' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510013|സീതി സാഹിബ് മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് കോടമുണ്ട]]'' | സീതി സാഹിബ് മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് കോടമുണ്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701902 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.042598|76.66234|display=inline}} |- class='wd_q99509910' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509910|സെന്റ് അംബ്രോസസ് എൽ.പി.എസ്. ഇടവനക്കാട്]]'' | സെന്റ് അംബ്രോസസ് എൽ.പി.എസ്. ഇടവനക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400304 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.082592|76.209487|display=inline}} |- class='wd_q99485948' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485948|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303314 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989466|76.289943|display=inline}} |- class='wd_q99486038' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486038|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് കോതമംഗലം]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700707 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.066769|76.629075|display=inline}} |- class='wd_q99486059' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486059|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900207 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|9.979312|76.578898|display=inline}} |- class='wd_q99486273' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486273|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച് എസ് എസ് കല്ലൂർക്കാട്]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച് എസ് എസ് കല്ലൂർക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400308 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.966638|76.671841|display=inline}} |- class='wd_q99509629' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509629|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ. പി. എസ് എടനാട്]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ. പി. എസ് എടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102506 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.1407|76.401053|display=inline}} |- class='wd_q99509738' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509738|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ. പി. എസ്. പഴങ്ങനാട്]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ. പി. എസ്. പഴങ്ങനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500102 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.044401|76.394737|display=inline}} |- class='wd_q99509819' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509819|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301510 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989187|76.289991|display=inline}} |- class='wd_q99486003' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486003|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് ജി എച്ച് എസ് കുഴുപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് ജി എച്ച് എസ് കുഴുപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400605 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.114484|76.201074|display=inline}} |- class='wd_q99507830' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507830|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് യു. പി. എസ്. തുറവൂർ]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് യു. പി. എസ്. തുറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200305 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.204408|76.422263|display=inline}} |- class='wd_q99507948' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507948|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് യു.പി.എസ്. തൈക്കൂടം]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് യു.പി.എസ്. തൈക്കൂടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301413 |class='wd_p571' data-sort-value="1901" | 1901 |class='wd_p625'| {{Coord|9.958129|76.319559|display=inline}} |- class='wd_q99485904' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485904|സെന്റ് അലോഷ്യസ് എച്ച്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | സെന്റ് അലോഷ്യസ് എച്ച്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000307 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.150327|76.218477|display=inline}} |- class='wd_q99509784' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509784|സെന്റ് അലോഷ്യസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | സെന്റ് അലോഷ്യസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000310 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.148725|76.220256|display=inline}} |- class='wd_q99508035' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508035|സെന്റ് ആന്റണിയുടെ യുപിഎസ് നെടുങ്കപ്ര]]'' | സെന്റ് ആന്റണിയുടെ യുപിഎസ് നെടുങ്കപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500109 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.121271|76.561753|display=inline}} |- class='wd_q99508062' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508062|സെന്റ് ആന്റണിയുടെ യുപി‌എസ് ഞായപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് ആന്റണിയുടെ യുപിഎസ് ഞായപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700303 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.143139|76.712065|display=inline}} |- class='wd_q99509835' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509835|സെന്റ് ആന്റണീസ് .ഇ.പി.എസ്. വല്ലാർപാടം]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് .ഇ.പി.എസ്. വല്ലാർപാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301411 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.992791|76.246724|display=inline}} |- class='wd_q99509833' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509833|സെന്റ് ആന്റണീസ് .എൽ.പി.എസ്. വടുതല]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് .എൽ.പി.എസ്. വടുതല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303405 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|10.022705|76.274127|display=inline}} |- class='wd_q99486001' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486001|സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ്. കച്ചേരിപ്പടി]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ്. കച്ചേരിപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303315 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.986275|76.283766|display=inline}} |- class='wd_q99510041' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510041|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ പി എസ് ആനികാട്]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ പി എസ് ആനികാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400603 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|9.964687|76.615605|display=inline}} |- class='wd_q99510093' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510093|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ പി എസ് മുളക്കുളം]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ പി എസ് മുളക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200206 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|9.858007|76.507555|display=inline}} |- class='wd_q99509737' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509737|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. കിഴക്കമ്പലം]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. കിഴക്കമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500107 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.033101|76.405123|display=inline}} |- class='wd_q99509681' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509681|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. ചമ്പന്നൂർ]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. ചമ്പന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200406 |class='wd_p571' data-sort-value="1934" | 1934 |class='wd_p625'| {{Coord|10.183656|76.367535|display=inline}} |- class='wd_q99509706' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509706|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. നടുവട്ടം]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. നടുവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201015 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.198754|76.472831|display=inline}} |- class='wd_q99509715' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509715|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. മറ്റൂർ]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. മറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201405 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.170361|76.425286|display=inline}} |- class='wd_q99509867' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509867|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ.പി.എസ്. കണ്ണമാലി]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ.പി.എസ്. കണ്ണമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800216 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|9.871705|76.266314|display=inline}} |- class='wd_q99510027' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510027|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ‌പി‌എസ് ഇഞ്ചൂർ]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽപിഎസ് ഇഞ്ചൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701006 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.031038|76.639143|display=inline}} |- class='wd_q99507931' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507931|സെന്റ് ആന്റണീസ് യു .പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് യു .പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800503 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|9.90883|76.280111|display=inline}} |- class='wd_q99507820' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507820|സെന്റ് ആന്റണീസ് യു. പി. എസ്. എളവൂർ]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് യു. പി. എസ്. എളവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200703 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.206126|76.346272|display=inline}} |- class='wd_q99507918' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507918|സെന്റ് ആന്റണീസ് യു.പി.എസ്. പനങ്ങാട്]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് യു.പി.എസ്. പനങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301303 |class='wd_p571' data-sort-value="1908" | 1908 |class='wd_p625'| {{Coord|9.889457|76.32323|display=inline}} |- class='wd_q99510459' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510459|സെന്റ് ആന്റണീസ് സി.ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. കച്ചേരിപ്പടി]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് സി.ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. കച്ചേരിപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303325 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509856' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509856|സെന്റ് ആന്റണീസ്. എൽ.പി.എസ്. സൗദി]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ്. എൽ.പി.എസ്. സൗദി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801915 |class='wd_p571' data-sort-value="1850" | 1850 |class='wd_p625'| {{Coord|9.93637|76.24544|display=inline}} |- class='wd_q99510039' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510039|സെന്റ് ആൻഡ്രൂസ്‍സ് എൽ പി എസ് കദളിക്കാട്]]'' | സെന്റ് ആൻഡ്രൂസ്സ് എൽ പി എസ് കദളിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400412 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.9192|76.6663|display=inline}} |- class='wd_q99486163' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486163|സെന്റ് ആൻസ് ഇ. എം. എച്ച്. എസ് ഏലൂർ]]'' | സെന്റ് ആൻസ് ഇ. എം. എച്ച്. എസ് ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101306 |class='wd_p571' data-sort-value="1975" | 1975 |class='wd_p625'| {{Coord|10.064742|76.317348|display=inline}} |- class='wd_q99510456' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510456|സെന്റ് ആൻസ്. ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം]]'' | സെന്റ് ആൻസ്. ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301401 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485946' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485946|സെന്റ് ആൽബർട്ട് എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് ആൽബർട്ട് എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303308 |class='wd_p571' data-sort-value="1852" | 1852 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984286|76.278955|display=inline}} |- class='wd_q99509818' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509818|സെന്റ് ആൽബർട്ട്സ് എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് ആൽബർട്ട്സ് എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303309 |class='wd_p571' data-sort-value="1892" | 1892 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984661|76.278802|display=inline}} |- class='wd_q99509829' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509829|സെന്റ് ഇഗ്നേഷ്യസ് ലയോള. എൽ.പി.എസ്. പോണൽ]]'' | സെന്റ് ഇഗ്നേഷ്യസ് ലയോള. എൽ.പി.എസ്. പോണൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300607 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.028235|76.297734|display=inline}} |- class='wd_q99485953' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485953|സെന്റ് ഇഗ്നേഷ്യസ് വി.എച്ച്.എസ്. കാഞ്ഞിരമറ്റം]]'' | സെന്റ് ഇഗ്നേഷ്യസ് വി.എച്ച്.എസ്. കാഞ്ഞിരമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300103 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.856197|76.402144|display=inline}} |- class='wd_q99486183' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486183|സെന്റ് ക്ലെയർ സ്കൂൾ ഫോർ ബധിര മാണിക്ക്യമംഗലം]]'' | സെന്റ് ക്ലെയർ സ്കൂൾ ഫോർ ബധിര മാണിക്ക്യമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201406 |class='wd_p571' data-sort-value="1993" | 1993 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188318|76.447043|display=inline}} |- class='wd_q99507968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507968|സെന്റ് ഗ്രിഗറിയുടെ യു.പി.എസ്. കുഴുപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് ഗ്രിഗറിയുടെ യു.പി.എസ്. കുഴുപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400603 |class='wd_p571' data-sort-value="1894" | 1894 |class='wd_p625'| {{Coord|10.114781|76.200669|display=inline}} |- class='wd_q99508232' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508232|സെന്റ് ഗ്രിഗോറിയസ് യു പി എസ് കരൂർ]]'' | സെന്റ് ഗ്രിഗോറിയസ് യു പി എസ് കരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200105 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|9.886343|76.45886|display=inline}} |- class='wd_q99486214' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486214|സെന്റ് ജൂഡ്സ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് കാരണക്കോടം]]'' | സെന്റ് ജൂഡ്സ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് കാരണക്കോടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301422 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.982976|76.305105|display=inline}} |- class='wd_q99510473' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510473|സെന്റ് ജെയിംസ് .ഇ.എം. എൽ.പി.എസ്. പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് ജെയിംസ് .ഇ.എം. എൽ.പി.എസ്. പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301411 |class='wd_p571' data-sort-value="1997" | 1997 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509994' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509994|സെന്റ് ജെറോംസ് എൽ‌പി‌എസ് ഞാറക്കാട്]]'' | സെന്റ് ജെറോംസ് എൽപിഎസ് ഞാറക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700506 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.993904|76.759838|display=inline}} |- class='wd_q99509785' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509785|സെന്റ് ജെർമെയ്ൻ സിയോൺ എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | സെന്റ് ജെർമെയ്ൻ സിയോൺ എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000311 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.149599|76.233519|display=inline}} |- class='wd_q99486217' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486217|സെന്റ് ജോക്കിംസ് എച്ച്.എസ്. കലൂർ]]'' | സെന്റ് ജോക്കിംസ് എച്ച്.എസ്. കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303327 |class='wd_p571' data-sort-value="2003" | 2003 |class='wd_p625'| {{Coord|9.98704|76.294705|display=inline}} |- class='wd_q99507915' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507915|സെന്റ് ജോക്കിംസ് ജി.യു.പി.എസ്. കലൂർ]]'' | സെന്റ് ജോക്കിംസ് ജി.യു.പി.എസ്. കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301505 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|9.987107|76.295273|display=inline}} |- class='wd_q99509652' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509652|സെന്റ് ജോസഫ് ഗവ. എൽ. പി. എസ് അയിരൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗവ. എൽ. പി. എസ് അയിരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201501 |class='wd_p571' data-sort-value="1942" | 1942 |class='wd_p625'| {{Coord|10.168494|76.311554|display=inline}} |- class='wd_q99486079' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486079|സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് ആരക്കുഴ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് ആരക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901305 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.930722|76.601437|display=inline}} |- class='wd_q99485852' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485852|സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ് ചെങ്ങൽ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ് ചെങ്ങൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102307 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.16289|76.435553|display=inline}} |- class='wd_q99485857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485857|സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. കറുകുറ്റി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. കറുകുറ്റി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200102 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.228326|76.380316|display=inline}} |- class='wd_q99485905' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485905|സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. പൂവത്തുശ്ശേരി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. പൂവത്തുശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200710 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.205276|76.320683|display=inline}} |- class='wd_q99507932' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507932|സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് യു.പി.എസ്. മാനചേരി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് യു.പി.എസ്. മാനചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800811 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|9.912333|76.254015|display=inline}} |- class='wd_q99507807' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507807|സെന്റ് ജോസഫ് യു. പി. എസ്. ചുണങ്ങംവേലി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് യു. പി. എസ്. ചുണങ്ങംവേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100819 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|10.085128|76.380362|display=inline}} |- class='wd_q99510477' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510477|സെന്റ് ജോസഫ്സ് .ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് .ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300427 |class='wd_p571' data-sort-value="2003" | 2003 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509889' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509889|സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ് .. കോടംകുളങ്ങര]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ് .. കോടംകുളങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300410 |class='wd_p571' data-sort-value="1894" | 1894 |class='wd_p625'| {{Coord|9.954736|76.344528|display=inline}} |- class='wd_q99509913' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509913|സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ്. കാർത്തേടം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ്. കാർത്തേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400104 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.026167|76.232218|display=inline}} |- class='wd_q99509920' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509920|സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ്. മുനമ്പം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ്. മുനമ്പം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400609 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.181716|76.174894|display=inline}} |- class='wd_q99486152' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486152|സെന്റ് ജോസഫ്സ് ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104313 |class='wd_p571' data-sort-value="1963" | 1963 |class='wd_p625'| {{Coord|10.046884|76.32806|display=inline}} |- class='wd_q99486247' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486247|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് എസ് പൈങ്ങോട്ടൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് എസ് പൈങ്ങോട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700502 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.007164|76.708692|display=inline}} |- class='wd_q99486153' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486153|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് എസ്, കൂനമ്മവ്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് എസ്, കൂനമ്മവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000709 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.102043|76.26154|display=inline}} |- class='wd_q99486069' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486069|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് പിറവം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200203 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|9.87402|76.496751|display=inline}} |- class='wd_q99486034' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486034|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് വെലിയചൽ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് വെലിയചൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701601 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|10.095213|76.669977|display=inline}} |- class='wd_q99485895' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485895|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് ഫോർ ഗേൾസ് വരാപ്പുഴ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് ഫോർ ഗേൾസ് വരാപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100206 |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068165|76.278977|display=inline}} |- class='wd_q99485841' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485841|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200403 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.186613|76.382168|display=inline}} |- class='wd_q99485907' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485907|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ്. കിടങ്ങൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ്. കിടങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080202001 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.196732|76.408406|display=inline}} |- class='wd_q99485909' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485909|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ്. ചാത്തേടം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ്. ചാത്തേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000102 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.196423|76.218969|display=inline}} |- class='wd_q99485858' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485858|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. കിഴക്കമ്പലം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. കിഴക്കമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500106 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|10.035067|76.407542|display=inline}} |- class='wd_q99485997' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485997|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. ചാത്തിയത്ത്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. ചാത്തിയത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303404 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.99979|76.279623|display=inline}} |- class='wd_q99485966' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485966|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. ചുളിക്കൽ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. ചുളിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801916 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.944252|76.257009|display=inline}} |- class='wd_q99510069' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510069|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ പി എസ് ആരക്കുഴ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ പി എസ് ആരക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901304 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.930358|76.601791|display=inline}} |- class='wd_q99510096' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510096|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ പി എസ് പിറവം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ പി എസ് പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200215 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.874477|76.497339|display=inline}} |- class='wd_q99510430' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510430|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കരയാംപറമ്പു]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കരയാംപറമ്പു |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509687' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509687|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കറുകുറ്റി നോർത്ത്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കറുകുറ്റി നോർത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200105 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|10.244858|76.382087|display=inline}} |- class='wd_q99509631' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509631|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100406 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.025925|76.322062|display=inline}} |- class='wd_q99510434' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510434|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. നീലീശ്വരം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. നീലീശ്വരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200902 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509636' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509636|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. മന്നന്തുരുത്ത്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. മന്നന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100205 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.075117|76.279905|display=inline}} |- class='wd_q99510431' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510431|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509646' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509646|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. വരാപ്പുഴ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. വരാപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100207 |class='wd_p571' data-sort-value="1891" | 1891 |class='wd_p625'| {{Coord|10.078819|76.277408|display=inline}} |- class='wd_q99509689' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509689|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. കറുകുറ്റി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. കറുകുറ്റി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200106 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.228343|76.380728|display=inline}} |- class='wd_q99509641' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509641|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102504 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|10.126953|76.422623|display=inline}} |- class='wd_q99509827' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509827|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. പനമ്പുകാട്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. പനമ്പുകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301409 |class='wd_p571' data-sort-value="1899" | 1899 |class='wd_p625'| {{Coord|10.002963|76.244696|display=inline}} |- class='wd_q99509823' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509823|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. മൂലംപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. മൂലംപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300401 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.038442|76.267963|display=inline}} |- class='wd_q99509861' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509861|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. വടക്കൻ കുമ്പളങ്ങി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. വടക്കൻ കുമ്പളങ്ങി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800207 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.896506|76.284533|display=inline}} |- class='wd_q99509929' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509929|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. വഡാൽ നായരമ്പലം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. വഡാൽ നായരമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400206 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|10.063389|76.215828|display=inline}} |- class='wd_q99508059' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508059|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽപി, യുപിഎസ് നെല്ലിമറ്റം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽപി, യുപിഎസ് നെല്ലിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701304 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.057475|76.66578|display=inline}} |- class='wd_q99510012' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510012|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽപിഎസ് പൈങ്ങോട്ടൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽപിഎസ് പൈങ്ങോട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700507 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|10.007149|76.707455|display=inline}} |- class='wd_q99507866' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507866|സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു. പി. എസ്. കൂനമ്മവ്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു. പി. എസ്. കൂനമ്മവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000705 |class='wd_p571' data-sort-value="1867" | 1867 |class='wd_p625'| {{Coord|10.101018|76.262441|display=inline}} |- class='wd_q99509518' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509518|സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. കടവന്തറ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. കടവന്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301513 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.951037|76.303333|display=inline}} |- class='wd_q99507916' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507916|സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. കരിത്തല]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. കരിത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303319 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.974417|76.289566|display=inline}} |- class='wd_q99509522' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509522|സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301404 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485861' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485861|സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി. ജി. എച്ച്. എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി. ജി. എച്ച്. എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102302 |class='wd_p571' data-sort-value="1943" | 1943 |class='wd_p625'| {{Coord|10.143841|76.427097|display=inline}} |- class='wd_q99486202' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486202|സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300405 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.953525|76.345864|display=inline}} |- class='wd_q99507946' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507946|സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി‌ജി‌യു‌പി‌എസ് തൃപ്പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് സിജിയുപിഎസ് തൃപ്പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300406 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.953965|76.345586|display=inline}} |- class='wd_q99509866' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509866|സെന്റ് ജോസഫ്സ്. എൽ.പി.എസ്. ചെറിയകടാവ്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ്. എൽ.പി.എസ്. ചെറിയകടാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800510 |class='wd_p571' data-sort-value="1889" | 1889 |class='wd_p625'| {{Coord|9.87541|76.2651|display=inline}} |- class='wd_q99508205' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508205|സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് യു പി എസ് പെരിങ്ങഴ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു പി എസ് പെരിങ്ങഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900603 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|9.955566|76.604376|display=inline}} |- class='wd_q99485932' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485932|സെന്റ് ജോൺ ഡി ബ്രിട്ടോയുടെ എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് ജോൺ ഡി ബ്രിട്ടോയുടെ എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802114 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963306|76.240166|display=inline}} |- class='wd_q99486145' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486145|സെന്റ് ജോൺ ദി ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് സി. ഐ. ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. അലുവ]]'' | സെന്റ് ജോൺ ദി ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് സി. ഐ. ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. അലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.108296|76.360505|display=inline}} |- class='wd_q99509521' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509521|സെന്റ് ജോൺ ബോസ്കോയുടെ യു.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് ജോൺ ബോസ്കോയുടെ യു.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303320 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|9.98464|76.274594|display=inline}} |- class='wd_q99509918' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509918|സെന്റ് ജോൺസ് .എൽ.പി.എസ്. മനപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് .എൽ.പി.എസ്. മനപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400604 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|10.124922|76.202601|display=inline}} |- class='wd_q99486246' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486246|സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് എസ് കവാലങ്ങാട്]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് എസ് കവാലങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701310 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|10.062044|76.683979|display=inline}} |- class='wd_q99486093' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486093|സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് പുളിന്തനം]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് പുളിന്തനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900301 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.004202|76.663878|display=inline}} |- class='wd_q99510451' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510451|സെന്റ് ജോൺസ് എൽ.പി.എസ്. കോന്തുരുത്തി]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് എൽ.പി.എസ്. കോന്തുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510009' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510009|സെന്റ് ജോൺസ് എൽപിഎസ് നെല്ലിമറ്റം]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് എൽപിഎസ് നെല്ലിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701306 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| {{Coord|10.060837|76.685145|display=inline}} |- class='wd_q99485910' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485910|സെന്റ് ജോൺസ് ജെ. എസ്. എച്ച്. എസ്. കണിയാട്ടുനിരപ്പ്]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് ജെ. എസ്. എച്ച്. എസ്. കണിയാട്ടുനിരപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500715 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|9.933339|76.408597|display=inline}} |- class='wd_q99508172' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508172|സെന്റ് ജോൺസ് യു പി എസ് കലൂർ]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് യു പി എസ് കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400313 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|9.986325|76.707617|display=inline}} |- class='wd_q99486065' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486065|സെന്റ് ജോൺസ് സിറിയൻ എച്ച് എസ് എസ് വടകര]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് സിറിയൻ എച്ച് എസ് എസ് വടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600109 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|9.88186|76.571713|display=inline}} |- class='wd_q99504089' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99504089|സെന്റ് ജോൺസ് സിറിയൻ ഹയർസെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ, വടകര]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് സിറിയൻ ഹയർസെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ, വടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1963" | 1963 |class='wd_p625'| {{Coord|9.881334|76.571944|display=inline}} |- class='wd_q99486181' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486181|സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇ. എം. എൽ. പി. എസ്. ചുള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇ. എം. എൽ. പി. എസ്. ചുള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201104 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| {{Coord|10.254795|76.45688|display=inline}} |- class='wd_q99510460' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510460|സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇ.എം.എൽ.പി. സ്കൂൾ, ഇടപ്പള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇ.എം.എൽ.പി. സ്കൂൾ, ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509528' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509528|സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇഎംയുപിഎസ് കോട്ടപ്പടി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇഎംയുപിഎസ് കോട്ടപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701403 |class='wd_p571' data-sort-value="1984" | 1984 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117508|76.585967|display=inline}} |- class='wd_q99486033' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486033|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച് എസ് എസ് കോതമംഗലം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച് എസ് എസ് കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700708 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.150101|76.737445|display=inline}} |- class='wd_q99485920' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485920|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ് ആരക്കുന്നം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ് ആരക്കുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301107 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|9.887262|76.433119|display=inline}} |- class='wd_q99485972' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485972|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ് ഇടപ്പള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ് ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300609 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.022704|76.307248|display=inline}} |- class='wd_q99485911' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485911|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. പുത്തൻപള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. പുത്തൻപള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100209 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.083882|76.271677|display=inline}} |- class='wd_q99486218' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486218|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301421 |class='wd_p571' data-sort-value="2004" | 2004 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485883' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485883|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. വെന്നിക്കുളം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. വെന്നിക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500711 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.947118|76.396173|display=inline}} |- class='wd_q99510058' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510058|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ പി എസ് മുത്തോലപുരം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ പി എസ് മുത്തോലപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600402 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|9.845332|76.566738|display=inline}} |- class='wd_q99509814' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509814|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. ഇടപ്പള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300608 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.021113|76.306907|display=inline}} |- class='wd_q99509864' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509864|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് ചെല്ലാനം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് ചെല്ലാനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800803 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.798194|76.275973|display=inline}} |- class='wd_q99508176' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508176|സെന്റ് ജോർജ്ജ് ടി ടി വാഴക്കുളം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് ടി ടി വാഴക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400611 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.942201|76.637618|display=inline}} |- class='wd_q99509506' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509506|സെന്റ് ജോർജ്ജ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ പൂക്കാട്ടുപടി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ പൂക്കാട്ടുപടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100829 |class='wd_p571' data-sort-value="1998" | 1998 |class='wd_p625'| {{Coord|10.060565|76.394888|display=inline}} |- class='wd_q99508207' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508207|സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു പി എസ് തോട്ടകര]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു പി എസ് തോട്ടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901302 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|9.913188|76.620242|display=inline}} |- class='wd_q99507933' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507933|സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു.പി.എസ്. പഴങ്ങാട്]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു.പി.എസ്. പഴങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800204 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|9.861842|76.291824|display=inline}} |- class='wd_q99507940' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507940|സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു.പി.എസ്. പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു.പി.എസ്. പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301415 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|9.953315|76.329227|display=inline}} |- class='wd_q99508066' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508066|സെന്റ് ജോർജ്ജ് യുപിഎസ് പൂയംകുട്ടി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് യുപിഎസ് പൂയംകുട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700301 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.166322|76.776392|display=inline}} |- class='wd_q99509882' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509882|സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. ആരക്കുന്നം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. ആരക്കുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301106 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|9.887427|76.433922|display=inline}} |- class='wd_q99509904' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509904|സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. ചക്രക്കടവ്]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. ചക്രക്കടവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400408 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.14858|76.189971|display=inline}} |- class='wd_q99509863' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509863|സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. പഴങ്ങാട്]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. പഴങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800205 |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| {{Coord|9.862007|76.29213|display=inline}} |- class='wd_q99509995' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509995|സെന്റ് ജോർജ്ജ്സ് എൽ‌പി‌എസ് കടവൂർ]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ്സ് എൽപിഎസ് കടവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700504 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|9.995024|76.755508|display=inline}} |- class='wd_q99486216' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486216|സെന്റ് ഡൊമിനിക് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | സെന്റ് ഡൊമിനിക് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800507 |class='wd_p571' data-sort-value="1978" | 1978 |class='wd_p625'| {{Coord|9.917803|76.276576|display=inline}} |- class='wd_q99509836' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509836|സെന്റ് തെരേസ .സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് തെരേസ .സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303304 |class='wd_p571' data-sort-value="1887" | 1887 |class='wd_p625'| {{Coord|9.976163|76.278542|display=inline}} |- class='wd_q99509965' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509965|സെന്റ് തെരേസയുടെ എൽപിഎസ് വല്ലം]]'' | സെന്റ് തെരേസയുടെ എൽപിഎസ് വല്ലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100713 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.13294|76.462545|display=inline}} |- class='wd_q99485950' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485950|സെന്റ് തെരേസസാസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് തെരേസസാസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303305 |class='wd_p571' data-sort-value="1887" | 1887 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975943|76.278635|display=inline}} |- class='wd_q99509900' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509900|സെന്റ് തോമസ് .എൽ.പി.എസ്. വെട്ടിക്കൽ]]'' | സെന്റ് തോമസ് .എൽ.പി.എസ്. വെട്ടിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301116 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.914406|76.420102|display=inline}} |- class='wd_q99485880' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485880|സെന്റ് തോമസ് എച്ച്. എസ് ആയൂർ]]'' | സെന്റ് തോമസ് എച്ച്. എസ് ആയൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201502 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.177023|76.307094|display=inline}} |- class='wd_q99486014' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486014|സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്. കീഴില്ലം]]'' | സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്. കീഴില്ലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500201 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|10.052417|76.531396|display=inline}} |- class='wd_q99485854' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485854|സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്. മലയാറ്റൂർ]]'' | സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്. മലയാറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200805 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.186396|76.502512|display=inline}} |- class='wd_q99510045' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510045|സെന്റ് തോമസ് എൽ പി എസ് നടുക്കര]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ പി എസ് നടുക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400610 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|9.937825|76.605088|display=inline}} |- class='wd_q99510036' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510036|സെന്റ് തോമസ് എൽ പി എസ് മുടപ്പന്നൂർ]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ പി എസ് മുടപ്പന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400404 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.934605|76.658281|display=inline}} |- class='wd_q99509743' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509743|സെന്റ് തോമസ് എൽ. പി. എസ്. നെല്ലാട്]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ. പി. എസ്. നെല്ലാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500603 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.009883|76.524055|display=inline}} |- class='wd_q99510464' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510464|സെന്റ് തോമസ് എൽ..പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ..പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801917 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510486' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510486|സെന്റ് തോമസ് എൽ.പി.എസ് കീഴില്ലം]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ.പി.എസ് കീഴില്ലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500301 |class='wd_p571' data-sort-value="1978" | 1978 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510006' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510006|സെന്റ് തോമസ് എൽ.പി.എസ് നടുക്കനി]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ.പി.എസ് നടുക്കനി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701605 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.083254|76.675311|display=inline}} |- class='wd_q99485995' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485995|സെന്റ് തോമസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. പെരുമാനൂർ]]'' | സെന്റ് തോമസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. പെരുമാനൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301506 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.94708|76.293349|display=inline}} |- class='wd_q99486264' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486264|സെന്റ് തോമസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ ഇരിങ്ങോൾ]]'' | സെന്റ് തോമസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ ഇരിങ്ങോൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500201 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| {{Coord|10.118219|76.509421|display=inline}} |- class='wd_q99486286' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486286|സെന്റ് തോമസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | സെന്റ് തോമസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.993083|76.568324|display=inline}} |- class='wd_q99507865' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507865|സെന്റ് തോമസ് യു. പി. എസ് തുരുത്തൂർ]]'' | സെന്റ് തോമസ് യു. പി. എസ് തുരുത്തൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001005 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.198891|76.237162|display=inline}} |- class='wd_q99507821' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507821|സെന്റ് തോമസ് യു.പി.എസ്. കറുകുറ്റി]]'' | സെന്റ് തോമസ് യു.പി.എസ്. കറുകുറ്റി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200103 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.225421|76.370148|display=inline}} |- class='wd_q99508058' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508058|സെന്റ് തോമസ് യുപിഎസ് നടുക്കാണി]]'' | സെന്റ് തോമസ് യുപിഎസ് നടുക്കാണി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701604 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087732|76.677564|display=inline}} |- class='wd_q99509914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509914|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് .എൽ.പി.എസ്. കുരിശിങ്കൽ]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് .എൽ.പി.എസ്. കുരിശിങ്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400504 |class='wd_p571' data-sort-value="1899" | 1899 |class='wd_p625'| {{Coord|10.001188|76.238688|display=inline}} |- class='wd_q99486075' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486075|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എച്ച് എസ് എസ് എലഞ്ഞി]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എച്ച് എസ് എസ് എലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600404 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.832598|76.543893|display=inline}} |- class='wd_q99510056' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510056|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എൽ പി എസ് ഇലഞ്ഞി]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എൽ പി എസ് ഇലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600405 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.830164|76.553812|display=inline}} |- class='wd_q99509862' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509862|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളങ്ങി]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളങ്ങി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800208 |class='wd_p571' data-sort-value="1899" | 1899 |class='wd_p625'| {{Coord|9.881426|76.287736|display=inline}} |- class='wd_q99508184' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508184|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു പി എസ് കോഴിപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു പി എസ് കോഴിപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600503 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|9.859375|76.622059|display=inline}} |- class='wd_q99507860' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507860|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു. പി. എസ്. പാങ്ങോട്]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു. പി. എസ്. പാങ്ങോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500309 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.987869|76.441493|display=inline}} |- class='wd_q99507867' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507867|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു. പി. എസ്. വടക്കേക്കര]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു. പി. എസ്. വടക്കേക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000801 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.178441|76.20968|display=inline}} |- class='wd_q99485863' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485863|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് വി. എച്ച്. എസ്. എച്ച്. എസ്. കോലഞ്ചേരി]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് വി. എച്ച്. എസ്. എച്ച്. എസ്. കോലഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500511 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|9.978964|76.473367|display=inline}} |- class='wd_q99509916' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509916|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്. എൽ.പി.എസ്. മാലിപ്പുറം]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്. എൽ.പി.എസ്. മാലിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400101 |class='wd_p571' data-sort-value="1868" | 1868 |class='wd_p625'| {{Coord|10.018573|76.226108|display=inline}} |- class='wd_q99509834' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509834|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്. എൽ.പി.എസ്. വടുതല]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്. എൽ.പി.എസ്. വടുതല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303403 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.023064|76.2688|display=inline}} |- class='wd_q99486074' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486074|സെന്റ് പോൾസ് എച്ച് എസ് മുത്തോലപുരം]]'' | സെന്റ് പോൾസ് എച്ച് എസ് മുത്തോലപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600413 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.830294|76.553309|display=inline}} |- class='wd_q99486100' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486100|സെന്റ് പോൾസ് എച്ച് എസ് വെളിയനാട്]]'' | സെന്റ് പോൾസ് എച്ച് എസ് വെളിയനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200805 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|9.869479|76.456135|display=inline}} |- class='wd_q99510042' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510042|സെന്റ് പോൾസ് എൽ പി എസ് മടക്കത്താനം]]'' | സെന്റ് പോൾസ് എൽ പി എസ് മടക്കത്താനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400402 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|9.923957|76.68154|display=inline}} |- class='wd_q99510057' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510057|സെന്റ് പോൾസ് എൽ പി എസ് മുത്തോലപുരം]]'' | സെന്റ് പോൾസ് എൽ പി എസ് മുത്തോലപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600401 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.833443|76.544359|display=inline}} |- class='wd_q99509786' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509786|സെന്റ് പോൾസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | സെന്റ് പോൾസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000309 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.149635|76.219748|display=inline}} |- class='wd_q99509717' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509717|സെന്റ് പോൾസ് ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഐരാപുരം]]'' | സെന്റ് പോൾസ് ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഐരാപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500903 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.036976|76.503682|display=inline}} |- class='wd_q99510436' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510436|സെന്റ് പോൾസ് ജൂനിയർ സ്കൂൾ കോലഞ്ചേരി]]'' | സെന്റ് പോൾസ് ജൂനിയർ സ്കൂൾ കോലഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500502 |class='wd_p571' data-sort-value="1980" | 1980 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485881' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485881|സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എച്ച്. എസ്. തിരുവാണിയൂർ]]'' | സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എച്ച്. എസ്. തിരുവാണിയൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500713 |class='wd_p571' data-sort-value="1942" | 1942 |class='wd_p625'| {{Coord|9.934164|76.42658|display=inline}} |- class='wd_q99485867' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485867|സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എച്ച്.എസ്. എസ്. കൂനമ്മവ്]]'' | സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എച്ച്.എസ്. എസ്. കൂനമ്മവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000703 |class='wd_p571' data-sort-value="1891" | 1891 |class='wd_p625'| {{Coord|10.100055|76.26498|display=inline}} |- class='wd_q99509777' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509777|സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എൽ. പി. എസ്. കൂനമ്മവ്]]'' | സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എൽ. പി. എസ്. കൂനമ്മവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000702 |class='wd_p571' data-sort-value="1901" | 1901 |class='wd_p625'| {{Coord|10.101188|76.265777|display=inline}} |- class='wd_q99509894' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509894|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് .എൽ.പി.എസ്. പുതിയകാവ്]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് .എൽ.പി.എസ്. പുതിയകാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300426 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.925728|76.359571|display=inline}} |- class='wd_q99509510' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509510|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് അസീസി യു.പി.എസ്. അത്താണി]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് അസീസി യു.പി.എസ്. അത്താണി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200606 |class='wd_p571' data-sort-value="1997" | 1997 |class='wd_p625'| {{Coord|10.152914|76.35411|display=inline}} |- class='wd_q99510444' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510444|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എൽ.പി. സ്കൂൾ കുറ്റിപ്പുഴ]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എൽ.പി. സ്കൂൾ കുറ്റിപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201805 |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509809' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509809|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എ.ഐ.എൽ.പി.എസ്. ബോൾഗട്ടി]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എ.ഐ.എൽ.പി.എസ്. ബോൾഗട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301405 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.014544|76.259322|display=inline}} |- class='wd_q99485839' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485839|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എച്ച്.എസ്. ആലുവ]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എച്ച്.എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101714 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.112493|76.357804|display=inline}} |- class='wd_q99510440' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510440|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് കുത്തിയതോട്]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് കുത്തിയതോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509707' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509707|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എൽ.പി.എസ് പുളിയനം]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എൽ.പി.എസ് പുളിയനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200702 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.207509|76.355569|display=inline}} |- class='wd_q99509843' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509843|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ചർച്ച്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ചർച്ച്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802113 |class='wd_p571' data-sort-value="1817" | 1817 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963548|76.241495|display=inline}} |- class='wd_q99486166' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486166|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ഡി അസീസി എച്ച്.എസ്. അശോകപുരം]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ഡി അസീസി എച്ച്.എസ്. അശോകപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.089452|76.361112|display=inline}} |- class='wd_q99507939' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507939|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് യു.പി.എസ്. ആമ്പല്ലൂർ]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് യു.പി.എസ്. ആമ്പല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300105 |class='wd_p571' data-sort-value="1897" | 1897 |class='wd_p625'| {{Coord|9.872773|76.395533|display=inline}} |- class='wd_q99507919' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507919|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് യു.പി.എസ്. പിഴല]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് യു.പി.എസ്. പിഴല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300301 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.048326|76.262277|display=inline}} |- class='wd_q99509624' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509624|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യേ‍ർസ് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യേർസ് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101715 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|10.112261|76.357988|display=inline}} |- class='wd_q99509921' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509921|സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ് മുരിക്കുമ്പാടം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ് മുരിക്കുമ്പാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400507 |class='wd_p571' data-sort-value="1836" | 1836 |class='wd_p625'| {{Coord|9.987816|76.240047|display=inline}} |- class='wd_q99509926' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509926|സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400512 |class='wd_p571' data-sort-value="1866" | 1866 |class='wd_p625'| {{Coord|10.01105|76.232261|display=inline}} |- class='wd_q99509898' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509898|സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300402 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.944552|76.348105|display=inline}} |- class='wd_q99509534' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509534|സെന്റ് മേരീസ് ഇ എം സ്കൂൾ വെട്ടിത്തറ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് ഇ എം സ്കൂൾ വെട്ടിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200107 |class='wd_p571' data-sort-value="1992" | 1992 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485926' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485926|സെന്റ് മേരീസ് എ.ഐ.ജി.എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എ.ഐ.ജി.എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802112 |class='wd_p571' data-sort-value="1889" | 1889 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96568|76.242215|display=inline}} |- class='wd_q99486078' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486078|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് എസ് ആരക്കുഴ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് എസ് ആരക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901308 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.928726|76.605028|display=inline}} |- class='wd_q99486028' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486028|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് ക്രാരിയേലി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് ക്രാരിയേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500704 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.166901|76.552436|display=inline}} |- class='wd_q99486087' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486087|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് നാകപുഴ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് നാകപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400305 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.942858|76.696095|display=inline}} |- class='wd_q99486050' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486050|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് പോത്താനിക്കാട്]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് പോത്താനിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700408 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|10.007678|76.681125|display=inline}} |- class='wd_q99485834' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485834|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ് ആലുവ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ് ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101712 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.106297|76.357693|display=inline}} |- class='wd_q99485860' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485860|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. എസ്. മൊറാക്കല]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. എസ്. മൊറാക്കല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500404 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.019959|76.40153|display=inline}} |- class='wd_q99485962' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485962|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. കണ്ടനാട്]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. കണ്ടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301507 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.913293|76.376216|display=inline}} |- class='wd_q99485923' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485923|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. കണ്ണമാലി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. കണ്ണമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800810 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|9.875326|76.2625|display=inline}} |- class='wd_q99485921' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485921|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. ചെല്ലാനം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. ചെല്ലാനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800801 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|9.823244|76.27247|display=inline}} |- class='wd_q99485925' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485925|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. പള്ളിപ്പോർട്ട്]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. പള്ളിപ്പോർട്ട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400405 |class='wd_p571' data-sort-value="1898" | 1898 |class='wd_p625'| {{Coord|10.166948|76.180956|display=inline}} |- class='wd_q99485942' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485942|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. വല്ലാർപാടം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. വല്ലാർപാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301408 |class='wd_p571' data-sort-value="1899" | 1899 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989231|76.249562|display=inline}} |- class='wd_q99510089' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510089|സെന്റ് മേരീസ് എൽ പി എസ് ഏഴിപ്പുറം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ പി എസ് ഏഴിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200807 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|9.884734|76.458847|display=inline}} |- class='wd_q99509680' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509680|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ് അങ്കമാലി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200405 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.187405|76.382386|display=inline}} |- class='wd_q99509622' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509622|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ആലങ്ങാട്]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ആലങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102109 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.122593|76.300434|display=inline}} |- class='wd_q99509625' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509625|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101713 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.105899|76.35771|display=inline}} |- class='wd_q99509633' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509633|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102304 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|10.145615|76.427347|display=inline}} |- class='wd_q99509773' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509773|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ചേന്ദമംഗലം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ചേന്ദമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000108 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.177517|76.241991|display=inline}} |- class='wd_q99509645' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509645|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. തുത്തിയൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. തുത്തിയൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100503 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.995089|76.34276|display=inline}} |- class='wd_q99509708' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509708|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. തുറവൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. തുറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200306 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.195914|76.425291|display=inline}} |- class='wd_q99509700' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509700|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201203 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|10.21279|76.448179|display=inline}} |- class='wd_q99509699' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509699|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200804 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.185583|76.506058|display=inline}} |- class='wd_q99509637' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509637|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മുട്ടിനാക്കം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മുട്ടിനാക്കം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100208 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.083151|76.280597|display=inline}} |- class='wd_q99510010' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510010|സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ് നീണ്ടപാറ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ് നീണ്ടപാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701801 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.025498|76.824252|display=inline}} |- class='wd_q99509857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509857|സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802003 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|9.912952|76.292592|display=inline}} |- class='wd_q99509865' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509865|സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. ചെല്ലാനം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. ചെല്ലാനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800802 |class='wd_p571' data-sort-value="1903" | 1903 |class='wd_p625'| {{Coord|9.822871|76.27299|display=inline}} |- class='wd_q99509830' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509830|സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301403 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|9.994932|76.264441|display=inline}} |- class='wd_q99509950' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509950|സെന്റ് മേരീസ് എൽപിഎസ് ആലട്ടുചിറ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽപിഎസ് ആലട്ടുചിറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101104 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.181939|76.527526|display=inline}} |- class='wd_q99510015' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510015|സെന്റ് മേരീസ് എൽപിഎസ് പ്ലാമുടി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽപിഎസ് പ്ലാമുടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701406 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.134141|76.580671|display=inline}} |- class='wd_q99509993' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509993|സെന്റ് മേരീസ് എൽ‌പി‌എസ് ഇഞ്ചിത്തൊട്ടി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽപിഎസ് ഇഞ്ചിത്തൊട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700312 |class='wd_p571' data-sort-value="1963" | 1963 |class='wd_p625'| {{Coord|10.074557|76.753821|display=inline}} |- class='wd_q99508226' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508226|സെന്റ് മേരീസ് യു പി എസ് അഞ്ചെൽപെട്ടി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു പി എസ് അഞ്ചെൽപെട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200301 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.904735|76.517651|display=inline}} |- class='wd_q99507823' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507823|സെന്റ് മേരീസ് യു. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201202 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.212276|76.447946|display=inline}} |- class='wd_q99507825' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507825|സെന്റ് മേരീസ് യു. പി. എസ്. മൂഴിക്കുളം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു. പി. എസ്. മൂഴിക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200708 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.189532|76.326695|display=inline}} |- class='wd_q99507917' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507917|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ് കുമ്പളം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ് കുമ്പളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301302 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.90695|76.306069|display=inline}} |- class='wd_q99508014' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508014|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400706 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.048539|76.220205|display=inline}} |- class='wd_q99507910' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507910|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. തേവര]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. തേവര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301507 |class='wd_p571' data-sort-value="1881" | 1881 |class='wd_p625'| {{Coord|9.938673|76.297319|display=inline}} |- class='wd_q99507943' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507943|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. മൂത്തേടം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. മൂത്തേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301202 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|9.937475|76.323012|display=inline}} |- class='wd_q99507911' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507911|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. വെസ്റ്റ് ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. വെസ്റ്റ് ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300101 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068873|76.283139|display=inline}} |- class='wd_q99507912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507912|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. സൗത്ത് ചിറ്റൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. സൗത്ത് ചിറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300107 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.030432|76.275489|display=inline}} |- class='wd_q97302943' |class='wd_label'| [[സെന്റ് മേരീസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. എറണാകുളം]] | സെന്റ് മേരീസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303306 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.982347|76.277938|display=inline}} |- class='wd_q99509820' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509820|സെന്റ് മേരീസ് സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303307 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.982635|76.277834|display=inline}} |- class='wd_q99485960' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485960|സെന്റ് മേരീസ്. എച്ച്.എസ്. തലക്കോട്]]'' | സെന്റ് മേരീസ്. എച്ച്.എസ്. തലക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300901 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|9.92117|76.409055|display=inline}} |- class='wd_q99510462' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510462|സെന്റ് മേരീസ്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് മേരീസ്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802111 |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99508174' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508174|സെന്റ് മൈക്കിൾസ് യു പി എസ് രണ്ടാർ]]'' | സെന്റ് മൈക്കിൾസ് യു പി എസ് രണ്ടാർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400602 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|9.979405|76.601097|display=inline}} |- class='wd_q99509853' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509853|സെന്റ് മൈക്കിൾസ്. എൽ.പി.എസ്. മാനചേരി]]'' | സെന്റ് മൈക്കിൾസ്. എൽ.പി.എസ്. മാനചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800614 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.921208|76.250628|display=inline}} |- class='wd_q99486290' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486290|സെന്റ് മൈക്കൽ പബ്ലിക് സ്‌കൂൾ തിരുമയ്യൂർ]]'' | സെന്റ് മൈക്കൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ തിരുമയ്യൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510468' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510468|സെന്റ് മോണിക്ക. എൽ.പി.എസ്. തൈക്കൂടം]]'' | സെന്റ് മോണിക്ക. എൽ.പി.എസ്. തൈക്കൂടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509826' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509826|സെന്റ് റാഫേൽസ് എൽ.പി.എസ്. പാലാരിവട്ടം]]'' | സെന്റ് റാഫേൽസ് എൽ.പി.എസ്. പാലാരിവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300709 |class='wd_p571' data-sort-value="1894" | 1894 |class='wd_p625'| {{Coord|9.992624|76.308345|display=inline}} |- class='wd_q99509955' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509955|സെന്റ് റിറ്റ` എൽ‌പി‌എസ് മുടിക്കര]]'' | സെന്റ് റിറ്റ` എൽപിഎസ് മുടിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500202 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|10.110703|76.528602|display=inline}} |- class='wd_q99510043' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510043|സെന്റ് റിറ്റയുടെ എൽ പി എസ് തെക്കുമല]]'' | സെന്റ് റിറ്റയുടെ എൽ പി എസ് തെക്കുമല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400403 |class='wd_p571' data-sort-value="1959" | 1959 |class='wd_p625'| {{Coord|9.927947|76.653299|display=inline}} |- class='wd_q99486009' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486009|സെന്റ് റിറ്റാസ് എച്ച്.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]]'' | സെന്റ് റിറ്റാസ് എച്ച്.എസ്. പൊന്നുരുന്നി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301416 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|9.978068|76.314985|display=inline}} |- class='wd_q99509683' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509683|സെന്റ് റോക്കീസ് ​​എൽ. പി. എസ്. എളവൂർ]]'' | സെന്റ് റോക്കീസ് എൽ. പി. എസ്. എളവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200701 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.208262|76.336648|display=inline}} |- class='wd_q99509702' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509702|സെന്റ് റോക്കീസ് ​​എൽ. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര]]'' | സെന്റ് റോക്കീസ് എൽ. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201204 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.219953|76.451293|display=inline}} |- class='wd_q99509928' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509928|സെന്റ് റോക്കീസ് ​​എൽ.പി.എസ്. പള്ളിപ്പുറം]]'' | സെന്റ് റോക്കീസ് എൽ.പി.എസ്. പള്ളിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400407 |class='wd_p571' data-sort-value="1903" | 1903 |class='wd_p625'| {{Coord|10.159574|76.185668|display=inline}} |- class='wd_q99486091' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486091|സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ എച്ച് എസ് വാഴകുളം]]'' | സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ എച്ച് എസ് വാഴകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400411 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|9.945785|76.642429|display=inline}} |- class='wd_q99510035' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510035|സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ എൽ പി എസ് വാഴക്കുളം]]'' | സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ എൽ പി എസ് വാഴക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400410 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.945275|76.642277|display=inline}} |- class='wd_q99507870' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507870|സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ യു.പി.എസ്. കരുമാലൂർ]]'' | സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ യു.പി.എസ്. കരുമാലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001203 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.137569|76.268832|display=inline}} |- class='wd_q99485993' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485993|സെന്റ് ലൂയിസ് എച്ച്.എസ്. മുണ്ടംവേലി]]'' | സെന്റ് ലൂയിസ് എച്ച്.എസ്. മുണ്ടംവേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800612 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|9.922934|76.255829|display=inline}} |- class='wd_q99509780' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509780|സെന്റ് ലൂയിസ് എൽ. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളി]]'' | സെന്റ് ലൂയിസ് എൽ. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000704 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.104072|76.248836|display=inline}} |- class='wd_q99510463' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510463|സെന്റ് ലൂയിസ്. എൽ.പി.എസ്. മുണ്ടംവേലി]]'' | സെന്റ് ലൂയിസ്. എൽ.പി.എസ്. മുണ്ടംവേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800613 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99507929' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507929|സെന്റ് ലോറൻസ് യു.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് ലോറൻസ് യു.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802004 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.903483|76.295425|display=inline}} |- class='wd_q99509519' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509519|സെന്റ് വിംസെന്റ് ഡി പോൾ ഇ .എം.യു.പി.എസ്. പാലാരിവട്ടം]]'' | സെന്റ് വിംസെന്റ് ഡി പോൾ ഇ .എം.യു.പി.എസ്. പാലാരിവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300711 |class='wd_p571' data-sort-value="1993" | 1993 |class='wd_p625'| {{Coord|9.996363|76.3118|display=inline}} |- class='wd_q99509783' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509783|സെന്റ് വിൻസെന്റ് എൽ. പി. എസ്. പള്ളിക്കൽ]]'' | സെന്റ് വിൻസെന്റ് എൽ. പി. എസ്. പള്ളിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000405 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|10.082162|76.236751|display=inline}} |- class='wd_q99485855' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485855|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്. എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്. എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102308 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.145211|76.427314|display=inline}} |- class='wd_q99485850' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485850|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്.എസ്. എസ്. ഗോതുരുത്തി]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്.എസ്. എസ്. ഗോതുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000101 |class='wd_p571' data-sort-value="1878" | 1878 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188693|76.218264|display=inline}} |- class='wd_q99485965' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485965|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801903 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.934044|76.265437|display=inline}} |- class='wd_q99486094' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486094|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് ആനിക്കാട്]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് ആനിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400601 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.962841|76.617529|display=inline}} |- class='wd_q99486088' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486088|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് മേമടങ്ങ്]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് മേമടങ്ങ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901306 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.919772|76.636553|display=inline}} |- class='wd_q99510076' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510076|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എൽ പി എസ് അരിക്കുഴ]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എൽ പി എസ് അരിക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901303 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|9.920414|76.63453|display=inline}} |- class='wd_q99509775' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509775|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എൽ. പി. എസ്. ഗോത്തുരുത്ത്]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എൽ. പി. എസ്. ഗോത്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000107 |class='wd_p571' data-sort-value="1878" | 1878 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188268|76.21746|display=inline}} |- class='wd_q99508871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508871|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് യു.പി.എസ്. പോഞ്ഞിക്കര]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് യു.പി.എസ്. പോഞ്ഞിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301402 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.007014|76.261876|display=inline}} |- class='wd_q99509855' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509855|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ്. എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ്. എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801918 |class='wd_p571' data-sort-value="1895" | 1895 |class='wd_p625'| {{Coord|9.933805|76.265189|display=inline}} |- class='wd_q99486226' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486226|സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ കണ്ടക്കടവ്]]'' | സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ കണ്ടക്കടവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.856881|76.267268|display=inline}} |- class='wd_q99510448' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510448|സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് ബോയ്സ് എൽപിഎസ് കലൂർ]]'' | സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് ബോയ്സ് എൽപിഎസ് കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99508186' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508186|സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് യു പി എസ് കൂറ്]]'' | സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് യു പി എസ് കൂറ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600403 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|9.846307|76.542662|display=inline}} |- class='wd_q99486035' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486035|സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് എച്ച് എസ് എസ് കീരമ്പാറ]]'' | സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് എച്ച് എസ് എസ് കീരമ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701607 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|10.10098|76.649639|display=inline}} |- class='wd_q99510072' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510072|സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് എൽ പി എസ് പറമ്പെഞ്ചേരി]]'' | സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് എൽ പി എസ് പറമ്പെഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900304 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.003351|76.653807|display=inline}} |- class='wd_q99486037' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486037|സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് കീരമ്പാറ]]'' | സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് കീരമ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701606 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.099103|76.650781|display=inline}} |- class='wd_q99486285' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486285|സെന്റ്. ജോർജ്ജ് പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ ഇലഞ്ഞി]]'' | സെന്റ്. ജോർജ്ജ് പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ ഇലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.047961|76.53054|display=inline}} |- class='wd_q99486263' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486263|സെന്റ്സ്റ്റീഫൻ ബെസാനിയ പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ ചേലാട്]]'' | സെന്റ്സ്റ്റീഫൻ ബെസാനിയ പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ ചേലാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.095416|76.640584|display=inline}} |- class='wd_q99510427' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510427|സെറ്റിൽമെന്റ് ഇ.എം. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | സെറ്റിൽമെന്റ് ഇ.എം. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101806 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509605' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509605|സെറ്റിൽമെന്റ് ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | സെറ്റിൽമെന്റ് ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101727 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.127069|76.329779|display=inline}} |- class='wd_q31704140' |class='wd_label'| [[സെൻറ് മേരീസ് എൽ. പി.എസ്. മാറിക]] | സെൻറ് മേരീസ് എൽ. പി.എസ്. മാറിക |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600502 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.882586|76.631292|display=inline}} |- class='wd_q99509924' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509924|സേക്രഡ് ഫാമിലി എൽ.പി.എസ്. നെടുങ്ങാട്]]'' | സേക്രഡ് ഫാമിലി എൽ.പി.എസ്. നെടുങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400204 |class='wd_p571' data-sort-value="1908" | 1908 |class='wd_p625'| {{Coord|10.063742|76.224809|display=inline}} |- class='wd_q99485844' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485844|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് അനാഥാലയം എച്ച്. എസ്. മുക്കന്നൂർ]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് അനാഥാലയം എച്ച്. എസ്. മുക്കന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201903 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.223425|76.413552|display=inline}} |- class='wd_q99486092' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486092|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച് എസ് ആയവന]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച് എസ് ആയവന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400205 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.983866|76.637776|display=inline}} |- class='wd_q99485977' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485977|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച്.എസ്. തേവര]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച്.എസ്. തേവര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301509 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|9.938052|76.295778|display=inline}} |- class='wd_q99510038' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510038|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽ. പി. എസ്. ആയവന]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽ. പി. എസ്. ആയവന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400204 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.982293|76.642561|display=inline}} |- class='wd_q99510528' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510528|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽ. പി. എസ്. പെരുമ്പല്ലൂർ]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽ. പി. എസ്. പെരുമ്പല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901307 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510000' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510000|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽപിഎസ് രാമല്ലൂർ]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽപിഎസ് രാമല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700728 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069433|76.628679|display=inline}} |- class='wd_q99509774' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509774|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഓഫ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ് എളന്തിക്കര]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഓഫ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ് എളന്തിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001003 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.17265|76.260689|display=inline}} |- class='wd_q99507804' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507804|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഓഫ് ജീസസ് യു. പി. എസ് ഏലൂർ]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഓഫ് ജീസസ് യു. പി. എസ് ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101304 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|10.092883|76.287402|display=inline}} |- class='wd_q99486228' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486228|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് സിമി പബ്ലിക് സ്കൂൾ, തേവര]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് സിമി പബ്ലിക് സ്കൂൾ, തേവര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.938069|76.298806|display=inline}} |- class='wd_q99486026' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486026|സേലം ഹൈസ്കൂൾ വെസ്റ്റ് വെങ്ങോല]]'' | സേലം ഹൈസ്കൂൾ വെസ്റ്റ് വെങ്ങോല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101504 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.073524|76.448203|display=inline}} |- class='wd_q99509509' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509509|സ്ക്കൂൾ ഫോർ ദ ബ്ലൈന്റ് കീഴ്മാട്, ആലുവ]]'' | സ്ക്കൂൾ ഫോർ ദ ബ്ലൈന്റ് കീഴ്മാട്, ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100803 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.111116|76.389246|display=inline}} |- class='wd_q99509533' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509533|സ്പ്രിംഗ്ഡേൽസ് ഇ.എം.എസ്. പാമ്പാക്കുട]]'' | സ്പ്രിംഗ്ഡേൽസ് ഇ.എം.എസ്. പാമ്പാക്കുട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1980" | 1980 |class='wd_p625'| {{Coord|9.922941|76.525775|display=inline}} |- class='wd_q99485912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485912|സ്റ്റാർ ജീസസ് എച്ച്. എസ്. കറുകുറ്റി]]'' | സ്റ്റാർ ജീസസ് എച്ച്. എസ്. കറുകുറ്റി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200107 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.226237|76.376024|display=inline}} |- class='wd_q99509842' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509842|സർക്കാർ .. എൽ.പി.എസ്. വില്ലിംഗ്ഡൺ ദ്വീപ്]]'' | സർക്കാർ .. എൽ.പി.എസ്. വില്ലിംഗ്ഡൺ ദ്വീപ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800608 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|9.964609|76.26887|display=inline}} |- class='wd_q99486172' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486172|സർക്കാർ ഹൈസ്കൂൾ, തത്തപ്പിള്ളി]]'' | സർക്കാർ ഹൈസ്കൂൾ, തത്തപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000701 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.127843|76.262933|display=inline}} |- class='wd_q99486005' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486005|ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. ഇടവനക്കാട്]]'' | ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. ഇടവനക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400302 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.090502|76.208281|display=inline}} |- class='wd_q99486251' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486251|ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. കണ്ടന്തറ അലപ്ര]]'' | ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. കണ്ടന്തറ അലപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100313 |class='wd_p571' data-sort-value="1989" | 1989 |class='wd_p625'| {{Coord|10.105311|76.467846|display=inline}} |- class='wd_q99485998' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485998|ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം]]'' | ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301406 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|10.002554|76.262742|display=inline}} |- class='wd_q99509507' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509507|ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം യു. പി. എസ്. പുറയാർ]]'' | ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം യു. പി. എസ്. പുറയാർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104101 |class='wd_p571' data-sort-value="2007" | 2007 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486156' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486156|ഹിൽ വാലി എച്ച്.എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | ഹിൽ വാലി എച്ച്.എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100319 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.035063|76.322666|display=inline}} |- class='wd_q99485896' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485896|ഹോളി ഇൻഫന്റ് ബോയ്സ് എച്ച്. എസ്. വരാപ്പുഴ]]'' | ഹോളി ഇൻഫന്റ് ബോയ്സ് എച്ച്. എസ്. വരാപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100202 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068914|76.279686|display=inline}} |- class='wd_q99486281' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486281|ഹോളി കിംഗ്സ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ പിറവം]]'' | ഹോളി കിംഗ്സ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.876633|76.488761|display=inline}} |- class='wd_q99509776' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509776|ഹോളി ക്രോസ് എൽ. പി. എസ്. കറ്റൽവത്തുരുത്ത്]]'' | ഹോളി ക്രോസ് എൽ. പി. എസ്. കറ്റൽവത്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000113 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188264|76.204559|display=inline}} |- class='wd_q99486186' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486186|ഹോളി ക്രോസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, കങ്ങരപ്പടി]]'' | ഹോളി ക്രോസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, കങ്ങരപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1980" | 1980 |class='wd_p625'| {{Coord|10.043696|76.349817|display=inline}} |- class='wd_q99485840' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485840|ഹോളി ഗോസ്റ്റ് സി. ജി. എച്ച്. എസ്. തോട്ടക്കട്ടുകര]]'' | ഹോളി ഗോസ്റ്റ് സി. ജി. എച്ച്. എസ്. തോട്ടക്കട്ടുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101710 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.123441|76.344181|display=inline}} |- class='wd_q99507909' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507909|ഹോളി ഫാമിലി ഇ.പി.എസ്. ചാത്തിയത്ത് വടുതല]]'' | ഹോളി ഫാമിലി ഇ.പി.എസ്. ചാത്തിയത്ത് വടുതല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303402 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.008546|76.278193|display=inline}} |- class='wd_q99509678' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509678|ഹോളി ഫാമിലി എൽ. പി. ജി. എസ് അങ്കമാലി]]'' | ഹോളി ഫാമിലി എൽ. പി. ജി. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200404 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188088|76.388564|display=inline}} |- class='wd_q99485843' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485843|ഹോളി ഫാമിലി ഗേൾസ് എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി]]'' | ഹോളി ഫാമിലി ഗേൾസ് എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200402 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188575|76.388344|display=inline}} |- class='wd_q99507827' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507827|ഹോളി ഫാമിലി യു. പി. എസ്. താബോർ]]'' | ഹോളി ഫാമിലി യു. പി. എസ്. താബോർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201904 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.247104|76.425304|display=inline}} |- class='wd_q99485845' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485845|ഹോളി ഫാമിലി ഹൈസ്കൂൾ താബോർ]]'' | ഹോളി ഫാമിലി ഹൈസ്കൂൾ താബോർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201905 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.247214|76.424751|display=inline}} |} ---- &sum; 1075 items. {{Wikidata list end}} serpcln4hkuzn9r3c8sayuzj2ebd0se 0 532337 4681022 4616285 2026-10-28T15:18:03Z ~2026-57545-44 224700 /* */ editing 4681022 wikitext text/x-wiki [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിൽ]] ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ശാക്തേയ ഭഗവതിയാണ് '''മാളികപ്പുറത്തമ്മ'''. [[ശംഖ്]], [[ശ്രീചക്രം|ചക്രം]], അഭയം, വരദമുദ്ര എന്നിവ ധരിച്ച ചതുർ ബാഹുവായ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ആണ് മാളികപ്പുറം ക്ഷേത്രത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ശബരിമലയിൽ, പ്രധാന മൂർത്തിയായ [[ധർമ്മശാസ്താവ്|ശ്രീ അയ്യപ്പന്]] തുല്യമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു പ്രതിഷ്ഠയാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടേത്. [[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പനുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട [[ഐതിഹ്യം|ഐതിഹ്യങ്ങളിൽ]], മഹിഷിയെ നിഗ്രഹിച്ച് ശാപമോക്ഷം നൽകിയപ്പോൾ അവതരിച്ച ദേവി അയ്യപ്പനോട് വിവാഹാഭ്യർഥന നടത്തിയെന്നും എന്നാൽ അത് സാധിക്കില്ല എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ മാളികപുറത്തെ ഭഗവതിയിൽ ലയിച്ചു മോക്ഷം നേടിയെന്നും, അതല്ല പാണ്ഡ്യ രാജാവിന്റെ കുലദൈവവും ആദിപരാശക്തിയുമായ മധുര മീനാക്ഷിയാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മയെന്നും രണ്ടഭിപ്രായമുണ്ട്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതീഹ്യങ്ങൾ വിശദമായി താഴെ കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭിത്തിയിൽ [[അഷ്ടലക്ഷ്മി|അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരുടെ]] രൂപം കാണാം. മാളികപ്പുറത്തമ്മ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തി,]] [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]] തുടങ്ങിയ പല ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. ലളിത സഹസ്രനാമം ഇവിടെ ചൊല്ലി കേൾക്കാറുണ്ട്. മകരവിളക്ക് ഉത്സവത്തിന് ശേഷമുള്ള അവസാന ചടങ്ങായ ഗുരുസി പൂജ മാളികപ്പുറത്തെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലാണ് നടക്കുന്നത്. പരാശക്തി അല്ലെങ്കിൽ ഭഗവതി സങ്കല്പത്തിലാണ് ഇവിടെ പൂജകൾ നടക്കാറുള്ളത്. ഇത് ശാക്തേയ ആരാധനയുടെ ഭാഗം കൂടിയാണ്. ശബരിമല അയ്യപ്പ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രധാന [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലിൽ]] ദർശനം നടത്തിയ ശേഷമാണ് മാളികപുറത്തമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സന്ദർശിക്കുന്നത്. ഇരുനില മാളികയുള്ള ക്ഷേത്രം ആയത് കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്.<ref name="Janam">{{Cite web|url=https://janamtv.com/80204086/|title=മാളികപ്പുറത്തമ്മ അയ്യപ്പന്റെ കാമുകിയല്ല|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201163709/https://janamtv.com/80204086/|url-status=bot: unknown}}</ref> മാലയിട്ട് വ്രതമെടുത്ത് ശബരിമലയിൽ പതിനെട്ടാംപടി കയറി തൊഴാനെത്തുത്ത എല്ലാ പുരുഷൻമാരെയും അയ്യപ്പൻ എന്നും എല്ലാ സ്ത്രീകളെയും മാളികപ്പുറത്തമ്മ എന്നുമാണ് തീർഥാടന കാലം കഴിയുന്നതുവരെ വിളിക്കുന്നത്. ചരിത്രപരമായി മാളികപ്പുറത്തമ്മ എന്നത് പുരാതന യുദ്ധ ദൈവമായ ‘കൊറ്റവൈ’ എന്ന ഭഗവതി ആയിരുന്നു എന്നും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. പുരാതന കാലത്തെ മാതൃ ദൈവാരാധന, ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, ഐശ്വര്യം, യുദ്ധ വിജയം, ശാക്തേയ പൂജ തുടങ്ങിയവ ഈ ഭഗവതി സങ്കല്പവുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. ശൈവ വൈഷ്ണവ ബൗദ്ധ മതങ്ങളും അബ്രഹാമിക മതങ്ങളും ഉടലെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ മാതൃദൈവാരാധന ലോകത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/all-about-sabarimala-pilgrimage-002236.html|title=ശരണം വിളികളുമായി വീണ്ടുമൊരു മണ്ഡലകാലം {{!}} All about Sabarimala Pilgrimage - Malayalam Nativeplanet|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201165826/https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/all-about-sabarimala-pilgrimage-002236.html|url-status=bot: unknown}}</ref> == പദോൽപ്പത്തി == മാളികയുടെ ആകൃതിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ആലയത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാലാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മ എന്നറിയപ്പെടുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. നേരത്തെ ഇവിടെ ഭഗവതിയുടെ ഒരു പീഠം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ശാക്തേയ ആചാര പ്രകാരമുള്ള പൂജ ഇവിടെ കാണപ്പെട്ടിരുന്നു. വിപുലമായ ഭഗവതി പ്രതിഷ്ഠയോട് കൂടിയ മാളികയുള്ള ക്ഷേത്രം പിന്നീട് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതാണ്. <ref name="Janam"/> == ശ്രീകോവിൽ== [[അയ്യപ്പൻ|ധർമ്മശാസ്താവിന്റെ]] [[ശ്രീകോവിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിന് വടക്കുഭാഗത്ത് ഏകദേശം ഇരുന്നൂറു മീറ്റർ മാറിയാണ് മാളികപുറത്തമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ശ്രീകോവിലിലെ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് നാല് കൈകൾ (ചതുർ ബാഹു) കാണാം. ഓരോ കയ്യിലും [[ശംഖ്]], [[ശ്രീചക്രം|ചക്രം]], അഭയം, മുദ്ര എന്നിവ ഉണ്ട്. ഇത് പൊതുവെ കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന മറ്റു ചില ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പ്രതിഷ്ഠയുമായി സാമ്യം ഉള്ളതാണ്. കൂടാതെ [[പിച്ചള]] പൊതിഞ്ഞ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലിന്റെ]] ഭിത്തിയിൽ [[അഷ്ടലക്ഷ്മി|അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരുടെ]] രൂപം കൊത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ അഷ്ട ഐശ്വര്യങ്ങൾ നൽകുന്ന അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരുടെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെ ഉള്ളതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മാളികപുറത്തെ ഭഗവതിയെ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]] തുടങ്ങിയ പല ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Jamabhoomi 1" /> ആദ്യകാലത്ത് മാളികപ്പുറത്തമ്മയ്ക്ക് പീഠപ്രതിഷ്ഠ മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ശബരിമല ക്ഷേത്രം അഗ്നിക്കിരയായ ശേഷം നടത്തിയ പുനപ്രതിഷ്ഠയിൽ ബ്രഹ്മശ്രീ കണ്ഠരര് മഹേശ്വരര് തന്ത്രികളാണ് ഇന്ന് കാണുന്ന രീതിയിലുള്ള വിപുലമായ ഭഗവതി പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്.<ref name="devaswam" /><ref name= "Jamabhoomi 1" /><ref name="devaswam"/> <ref name="devaswam"/> അതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മേൾക്കൂരയും സോപാനവും സ്വർണ്ണം പൊതിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മണ്ഡല- മകരവിളക്ക് ഉത്സവത്തിന് ശേഷം അവസാന ചടങ്ങായ ഗുരുസി പൂജ നടക്കുന്നത് മാളികപ്പുറത്താണ്. നാളികേരം ഉരുട്ടൽ, ഭഗവതി സേവ, ലളിത സഹസ്രനാമജപം തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളായി ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. പുരാതന കാലത്തെ മാതൃ ദൈവാരാധന, ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, ഐശ്വര്യം, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ഭഗവതി സങ്കല്പവുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. ശൈവ വൈഷ്ണവ ബൗദ്ധ മതങ്ങളും അബ്രഹാമിക മതങ്ങളും ഉടലെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ലോകത്തിൽ മാതൃദൈവാരാധന വ്യാപകമായിരുന്നു.<ref name="devaswam"/> == ഐതീഹ്യം == === മഹിഷീ നിഗ്രഹം === മഹിഷിയെ നിഗ്രഹിച്ച് ശാപമോക്ഷം നൽകിയപ്പോൾ മഹിഷി സുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീയായി മാറുകയും അയ്യപ്പനോട് തന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അഭ്യർഥന നടത്തുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് ഐതീഹ്യം.<ref name= "Jamabhoomi 1">{{Cite web|url=https://www.janmabhumi.in/read/malikappurathamma-as-the-eternal-romance43921/|title=Janmabhumi{{!}} നിത്യാനുരാഗിയായി മാളികപ്പുറത്തമ്മ|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201155614/https://www.janmabhumi.in/read/malikappurathamma-as-the-eternal-romance43921/|url-status=bot: unknown}}</ref>നിത്യബ്രഹ്മചാരിയായ അയ്യപ്പൻ, തന്നെക്കാണാൻ കന്നി അയ്യപ്പൻമാർ ആരും വരാതിരിക്കുന്ന കാലത്ത് ആ സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിച്ചു കൊള്ളാമെന്ന് വാക്ക് നൽകിയതായാണ് വിശ്വാസം. <ref name="india today">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/sabarimala-legend-women-lord-ayyappa-1351674-2018-09-28|title=Legend of Sabarimala: Love story that kept women from Lord Ayyappa|access-date=2021-02-01|last=DelhiSeptember 28|first=Prabhash K. Dutta New|last2=September 28|first2=2018UPDATED:|language=en|last3=Ist|first3=2018 13:13}}</ref> ആ ദേവി മാളികപ്പുറത്തെ ഭഗവതിയിൽ ലയിച്ചു മോക്ഷം നേടി എന്നാണ് ഐതീഹ്യം.<ref name= "Jamabhoomi 1" /><ref name="devaswam"/> === മധുര മീനാക്ഷി (ഭഗവതി/ ആദിപരാശക്തി) === [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യ]] പാരമ്പര്യമുള്ള [[പന്തളം രാജവംശം|പന്തളത്തെ]] രാജാവ് തന്റെ കുലദൈവമായി ആരാധിക്കുന്ന [[മധുര മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം|മധുര മീനാക്ഷി]] ഭഗവതിയാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മയെന്നാണ് മറ്റൊരു വിശ്വാസം.<ref name="Janam"/><ref name="devaswam"/> ഇപ്രകാരം [[പരാശക്തി]] അഥവാ [[ദുർഗ്ഗാ]] സങ്കൽപ്പവും മാളികപ്പുറം ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ട്. ശംഖ്, ചക്രം, അഭയ, വരദ മുദ്രകൾ ധരിച്ച ചതുർ ബാഹുവായ പ്രതിഷ്ഠ പരാശക്തിയായ ഭഗവതിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭിത്തിയിൽ കൊത്തി വച്ചിരിക്കുന്ന അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരെയും ഇവിടെ കാണാം. അതിനാൽ മഹാലക്ഷ്മി സങ്കല്പവും ഇവിടെ കാണാം. പരാശക്തി അഥവാ ഭഗവതി സങ്കല്പത്തിലാണ് ഇവിടെ ആരാധന അല്ലെങ്കിൽ പൂജ നടക്കുന്നത്. === ചീരപ്പൻചിറ തറവാടുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശ്വാസങ്ങൾ === അയ്യപ്പൻ കളരി പഠിക്കാൻ വന്ന [[മുഹമ്മ|മുഹമ്മയിലെ]] [[ചീരപ്പൻചിറ തറവാട്|ചീരപ്പൻചിറ തറവാട്ടിലെ]] കളരിഗുരുവിന്റെ മകളായ ചെറൂട്ടിയാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മ എന്നതാണ് മറ്റൊരു ഐതീഹ്യം.<ref name="Mathrubhumi">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/spirituality/feature/cheerappan-chira-moolasthanam-1.3435052|title=ചീരപ്പൻ ചിറ മൂലസ്ഥാനം: മാളികപ്പുറത്തമ്മ പിറന്ന നാട് : സ്വാമി അയ്യപ്പന്റെ കളരി ഗൃഹം {{!}} Cheerappan Chira Moolasthanam{{!}} Cheerappan Chira Kalari|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201172852/https://www.mathrubhumi.com/spirituality/feature/cheerappan-chira-moolasthanam-1.3435052|url-status=bot: unknown}}</ref> ചെറൂട്ടിക്ക് അയ്യപ്പനോട് തോന്നിയ പ്രണയം അയ്യപ്പനോട് തുറന്ന് പറഞ്ഞുവെന്നും, എന്നാൽ താൻ നൈഷ്ഠിക ബ്രഹ്മചാരിയായാണെന്ന് മറുപടി നൽകിയെന്നും, പിന്നീട് അയ്യപ്പനെ കാണാൻ പോയ ചെറൂട്ടിയെ വാവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെ അടുത്ത് എത്തിച്ചുവെന്നുമാണ് ഐതീഹ്യം.<ref name="Mathrubhumi" /> ചെറൂട്ടിക്ക് പകരം ലീല,<ref name="devaswam">{{Cite web|url=https://sabarimala.tdb.org.in/node/126|title=Malikappurathamma {{!}} Sabarimala Sree Ayyappa Temple|access-date=2021-02-02|date=2021-02-02|archive-date=2021-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202034829/https://sabarimala.tdb.org.in/node/126|url-status=bot: unknown}}</ref> ലളിത,<ref name="HindustanTimes">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/analysis/the-notion-that-sabarimala-temple-is-anti-women-is-false/story-3nIJkuQLNdGG2RFTEO0p2J.html|title=The notion that Sabarimala temple is anti-women is false {{!}} Hindustan Times|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201174150/https://www.hindustantimes.com/analysis/the-notion-that-sabarimala-temple-is-anti-women-is-false/story-3nIJkuQLNdGG2RFTEO0p2J.html|url-status=bot: unknown}}</ref> പൂങ്കുടി<ref name="onmanorama">{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/kerala/top-news/2018/10/30/pandalam-royals-and-ayyappa-myths.html|title=Pandalam royals and Ayyappa myths {{!}} Sabarimala {{!}} Legends|access-date=2021-02-02|date=2021-02-02|archive-date=2021-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202040410/https://www.onmanorama.com/kerala/top-news/2018/10/30/pandalam-royals-and-ayyappa-myths.html|url-status=bot: unknown}}</ref> എന്നീ പേരുകളും മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടേതായി പറയുന്നുണ്ട്. അയ്യപ്പൻ ശബരിമലയിൽ സമാധിയായപ്പോൾ അതിന് സമീപം ലളിത അവിടെ തപസ്സ് ചെയ്തുവെന്നും ഐതിഹ്യം. ഇവിടെ ഇരുനില മാളികയുള്ള ഭഗവതി ക്ഷേത്രം പിൽക്കാലത്ത് നിർമിച്ചു എന്ന്‌ വിശ്വാസം.<ref name="Deshabhimani">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/special/news-weekendspecial-11-03-2019/786839|title=കീഴാള അയ്യപ്പന്റെ ചരിത്രം {{!}} Weekend {{!}} Special {{!}} Deshabhimani {{!}} Monday Mar 11, 2019|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201175520/https://www.deshabhimani.com/special/news-weekendspecial-11-03-2019/786839|url-status=bot: unknown}}</ref> == ശരംകുത്തിയിലേക്കുള്ള എഴുന്നള്ളത്ത് == കന്നി അയ്യപ്പൻമാർ ആരും വരാതിരിക്കുന്ന കാലത്ത് മാളികപ്പുറത്തമ്മയെ വിവാഹം കഴിച്ചു കൊള്ളാമെന്ന് അയ്യപ്പൻ വാക്ക് നൽകി എന്ന ഐതീഹ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ശബരിമലയിൽ [[മകരവിളക്ക്]] ഉത്സവം സമാപിച്ചശേഷം രാത്രിയിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്ന്‌ ഒരു ഭാഷ്യം പ്രചരിക്കുന്നുണ്ട്. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് തെറ്റാണ്. മാളികപ്പുറം ഭഗവതിക്ക് എങ്ങോട്ടും‌ എഴുന്നള്ളിപ്പ് ഇല്ല എന്നതാണ് സത്യം. മാളികപ്പുറം ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള അയ്യപ്പൻറെ മണിമണ്ഡപത്തിൽ നിന്നുള്ള വിളക്ക് എഴുന്നള്ളത്തു ആയത് കൊണ്ട് ഇത് ആദ്യം മാളികപ്പുറം എഴുന്നെള്ളത് എന്നും പിന്നീട് മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ എഴുന്നള്ളത്തു എന്ന് തെറ്റി ധരിക്കപ്പെട്ടു. മണിമണ്ഡപം എന്ന പീഠത്തിൽ സമാധിയിൽ കുടികൊള്ളുന്ന അയ്യപ്പസ്വാമിയാണ് ഇപ്രകാരം എഴുന്നെള്ളുന്നത്. പതിനെട്ടാം പടിക്കു മുകളിൽ കുടികൊള്ളുന്ന ശ്രീധർമ്മശാസ്താവിനെ കാണുവാൻ അയ്യപ്പസ്വാമി നടത്തുന്ന ഈ എഴുന്നെള്ളത്ത് വിളക്കെഴുന്നെള്ളത്ത് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പാരമ്പര്യമായി റാന്നി കുന്നക്കാട്ട് കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങൾ മകരം ഒന്നിന് അയ്യപ്പസ്വാമിയെ ജീവസമാധിയിൽ നിന്ന് ഉണർത്തി യശേഷം മണിമണ്ഡപത്തിൽ കളമെമെഴുതുകയും തുടർന്ന് മണിമണ്ഡപത്തിൽ നിന്നും വിളക്ക് എഴുന്ന ള്ളത്തുനടത്തി പതിനെട്ടാം പടിയിൽ നായാട്ടു വിളിക്കുശേഷം തിരിച്ചു മണിമണ്ഡപത്തിലേക്കു അയ്യപ്പസ്വാമിയെ എഴുന്നെള്ളിച്ച് പൂജക്ക് ശേഷം കളംമായ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മകരം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചു വരെ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ അഞ്ച് ഭാവങ്ങളാണ് കളത്തിൽ വരയ്ക്കുന്നത്. ബാലകൻ, പുലിവാഹനൻ, അമ്പും വില്ലും ധരിച്ച വില്ലാളി വീരൻ, സർവ്വാഭരണഭൂഷിതൻ, ശാസ്താവിൽ വിലയിച്ച ചിന്മുദ്രയണിഞ്ഞ സമാധിസ്ഥൻ എന്നിവയാണത്. മകരം 1 മുതൽ 4 വരെ അയ്യപ്പൻ ജീവസമാധിയായ മണിമണ്ഡപത്തിൽ നിന്നും പതിനെട്ടാം പടിയിലേക്കും മകരം 5 നു ശരം കുത്തിയിലേക്കും അയ്യപ്പൻറെ മകരവിളക്ക് വിളക്ക് എഴുന്നള്ളത്തു ആണ് നടക്കുന്നത്. യഥാർഥത്തിൽ ഈ വിളക്കെഴുന്നെള്ളിപ്പാണ് മകരവിളക്ക് എന്ന് പൗരാണിക കാലം മുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത് . പന്തളം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ശിരസ്സിൽ ഏറ്റി എഴുന്നെള്ളി എത്തിക്കുന്ന തിരുവാഭരണപ്പെട്ടിയിൽ വീരയോദ്ധാഭാവത്തിലുള്ള സ്വാമി അയ്യപ്പൻറെ കൊമ്പൻ മീശയുള്ള തിരുമുഖം ആലേഖനം ചെയ്ത തിടമ്പും അധികാര ചിഹ്നങ്ങളായ തലപ്പാറ മല, ഉടുമ്പാറമല എന്നിവയുടെ കൊടി അകമ്പടിയോടും കൂടിയാണ് ആണ് വിളക്ക് എഴുന്നള്ളത്ത് നടക്കുന്നത്. മകരം 5 ണ് അയ്യപ്പസ്വാമി ശരം കുത്തിയിലേക്കു എഴുന്നള്ളി തിരിച്ചു എഴുന്നള്ളുന്നു. മുമ്പ് ശബരിമല ഉത്സവ കാലം മകരം ഒന്നു മുതൽ ആയിരുന്നു. അതിനെത്തുന്ന ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് സൗകര്യത്തിനായി സന്നിധാനത്തു നിന്ന് മലദൈവങ്ങൾ, ഭഗവാന്റെ ഗണങ്ങൾ എന്നിവർ സന്നിധാനത്തു നിന്ന് ശരംകുത്തിയിലേക്ക് ഒഴിഞ്ഞു നിൽക്കും. ഇവരെ തിരികെ ക്ഷണിച്ചു കൊണ്ട് വന്നാണ് ഗുരുതി നടത്തുന്നത്. ഉപചാരപൂർവ്വമുള്ള ഭൂതഗണങ്ങളുടെ വരവായതിനാൽ വാദ്യമേളങ്ങൾ, തീവെട്ടി ഇവ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇതിന് ശേഷം മണിമണ്ഡപത്തിനു മുൻപിൽ ചൈതന്യ ശുദ്ധിക്കായി ഗുരുതിയും നടത്തുന്നു.<ref name="MediaOne" /> <ref name="MediaOne" /> <ref name="MediaOne">{{Cite web|url=https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/05/29/23280-Malikapurathamma-ezhunnallathu-begins|title=മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ എഴുന്നള്ളത്ത് ആരംഭിച്ചു|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201173404/https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/05/29/23280-Malikapurathamma-ezhunnallathu-begins|url-status=bot: unknown}}</ref> == പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == * [[നാളികേരം]] ഉരുട്ടൽ<ref name="Manorama">{{Cite web|url=https://specials.manoramaonline.com/News/2018/sabarimala-temple/index.html|title=ശബരിമല തീർത്ഥാടനം 2019 {{!}} Manorama Online|access-date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201164713/https://specials.manoramaonline.com/News/2018/sabarimala-temple/index.html|url-status=bot: unknown}}</ref> * ഭഗവതിസേവ<ref name="Janam"/> * ലളിത സഹസ്രനാമജപം, ലളിത സഹസ്രനാമാർച്ചന, പുഷ്പാഞ്ജലി, [[പായസം]], പട്ട് ചാർത്തുക, ത്രിമധുരം, പട്ടും താലിയും നടയ്ക്ക് വയ്ക്കുക എന്നിവയാണ് മറ്റ് വഴിപാടുകൾ. ഭഗവതി സ്തോത്ര ജപങ്ങൾ പോലെ മറ്റു പല വഴിപാടുകളും ഇവിടെ കാണാം.<ref>{{Cite web|url=https://neramonline.com/%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D-%E0%B4%AA%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%A4/|title=മാളികപ്പുറത്ത് പട്ടും താലിയും ചാർത്തിയാൽ വിവാഹം; നാളികേരം ഉരുട്ടിയാൽ ശത്രുദോഷം തീരും – NeramOnline|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201171008/https://neramonline.com/%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D-%E0%B4%AA%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%A4/|url-status=bot: unknown}}</ref> == ശബരിമല കോടതി വിധി == ശബരിമലയിൽ ഋതുമതികളായ സ്ത്രീകൾക്ക് കൂടി പ്രവേശനം അനുവദിച്ചു കൊണ്ടുള്ള [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീം കോടതി]] വിധിക്ക് ശേഷം ഉണ്ടായ ചർച്ചകളിൽ മാളികപ്പുറത്തമ്മയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളും വ്യാപകമായി പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ചിലർ മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ കഥ പറഞ്ഞ് യുവതീ പ്രവേശനത്തെ അനുകൂലിച്ചപ്പോൾ,<ref>{{Cite web|url=https://www.samakalikamalayalam.com/keralam/2018/oct/13/%E0%B4%85%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%A8%E0%B5%88%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A0%E0%B4%BF%E0%B4%95-%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%81-%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B3%E0%B4%AF%E0%B4%82-%E0%B4%8E%E0%B4%82-%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B5%8D-%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%8B-35904.html|title=അയ്യപ്പൻ നൈഷ്ഠികബ്രഹ്മചാരിയല്ല, മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ കണ്ണീരായിരുന്നു പ്രളയം|access-date=|last=|first=|date=|website=www.samakalikamalayalam.com|publisher=|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201183248/https://www.samakalikamalayalam.com/keralam/2018/oct/13/%E0%B4%85%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%A8%E0%B5%88%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A0%E0%B4%BF%E0%B4%95-%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%81-%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B3%E0%B4%AF%E0%B4%82-%E0%B4%8E%E0%B4%82-%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B5%8D-%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%8B-35904.html|url-status=bot: unknown}}</ref> മറ്റു പലരും ഇതേ കഥ പറഞ്ഞ് യുവതീ പ്രവേശനത്തെ എതിർക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="newindianexpress">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/magazine/voices/2018/aug/05/lifting-sabarimala-ban-is-common-sense-1852336.html|title=Lifting Sabarimala Ban is Common Sense- The New Indian Express|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201184309/https://www.newindianexpress.com/magazine/voices/2018/aug/05/lifting-sabarimala-ban-is-common-sense-1852336.html|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name="deccanchronicle">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/290918/in-honour-of-his-waiting-love.html|title=In honour of his waiting love|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201185611/https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/290918/in-honour-of-his-waiting-love.html|url-status=bot: unknown}}</ref> == അവലംബം == {{reflist}} {{ശബരിമല}} [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുമതം]] [[വർഗ്ഗം:ശബരിമലയിലെ ആചാരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]] jri2oj9mr61ammkkztnmenxumtvy9od 4681024 4681022 2026-10-28T15:20:21Z ~2026-57545-44 224700 /* ശ്രീകോവിൽ */ 4681024 wikitext text/x-wiki [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിൽ]] ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ശാക്തേയ ഭഗവതിയാണ് '''മാളികപ്പുറത്തമ്മ'''. [[ശംഖ്]], [[ശ്രീചക്രം|ചക്രം]], അഭയം, വരദമുദ്ര എന്നിവ ധരിച്ച ചതുർ ബാഹുവായ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ആണ് മാളികപ്പുറം ക്ഷേത്രത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ശബരിമലയിൽ, പ്രധാന മൂർത്തിയായ [[ധർമ്മശാസ്താവ്|ശ്രീ അയ്യപ്പന്]] തുല്യമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു പ്രതിഷ്ഠയാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടേത്. [[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പനുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട [[ഐതിഹ്യം|ഐതിഹ്യങ്ങളിൽ]], മഹിഷിയെ നിഗ്രഹിച്ച് ശാപമോക്ഷം നൽകിയപ്പോൾ അവതരിച്ച ദേവി അയ്യപ്പനോട് വിവാഹാഭ്യർഥന നടത്തിയെന്നും എന്നാൽ അത് സാധിക്കില്ല എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ മാളികപുറത്തെ ഭഗവതിയിൽ ലയിച്ചു മോക്ഷം നേടിയെന്നും, അതല്ല പാണ്ഡ്യ രാജാവിന്റെ കുലദൈവവും ആദിപരാശക്തിയുമായ മധുര മീനാക്ഷിയാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മയെന്നും രണ്ടഭിപ്രായമുണ്ട്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതീഹ്യങ്ങൾ വിശദമായി താഴെ കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭിത്തിയിൽ [[അഷ്ടലക്ഷ്മി|അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരുടെ]] രൂപം കാണാം. മാളികപ്പുറത്തമ്മ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തി,]] [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]] തുടങ്ങിയ പല ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. ലളിത സഹസ്രനാമം ഇവിടെ ചൊല്ലി കേൾക്കാറുണ്ട്. മകരവിളക്ക് ഉത്സവത്തിന് ശേഷമുള്ള അവസാന ചടങ്ങായ ഗുരുസി പൂജ മാളികപ്പുറത്തെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലാണ് നടക്കുന്നത്. പരാശക്തി അല്ലെങ്കിൽ ഭഗവതി സങ്കല്പത്തിലാണ് ഇവിടെ പൂജകൾ നടക്കാറുള്ളത്. ഇത് ശാക്തേയ ആരാധനയുടെ ഭാഗം കൂടിയാണ്. ശബരിമല അയ്യപ്പ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രധാന [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലിൽ]] ദർശനം നടത്തിയ ശേഷമാണ് മാളികപുറത്തമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സന്ദർശിക്കുന്നത്. ഇരുനില മാളികയുള്ള ക്ഷേത്രം ആയത് കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്.<ref name="Janam">{{Cite web|url=https://janamtv.com/80204086/|title=മാളികപ്പുറത്തമ്മ അയ്യപ്പന്റെ കാമുകിയല്ല|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201163709/https://janamtv.com/80204086/|url-status=bot: unknown}}</ref> മാലയിട്ട് വ്രതമെടുത്ത് ശബരിമലയിൽ പതിനെട്ടാംപടി കയറി തൊഴാനെത്തുത്ത എല്ലാ പുരുഷൻമാരെയും അയ്യപ്പൻ എന്നും എല്ലാ സ്ത്രീകളെയും മാളികപ്പുറത്തമ്മ എന്നുമാണ് തീർഥാടന കാലം കഴിയുന്നതുവരെ വിളിക്കുന്നത്. ചരിത്രപരമായി മാളികപ്പുറത്തമ്മ എന്നത് പുരാതന യുദ്ധ ദൈവമായ ‘കൊറ്റവൈ’ എന്ന ഭഗവതി ആയിരുന്നു എന്നും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. പുരാതന കാലത്തെ മാതൃ ദൈവാരാധന, ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, ഐശ്വര്യം, യുദ്ധ വിജയം, ശാക്തേയ പൂജ തുടങ്ങിയവ ഈ ഭഗവതി സങ്കല്പവുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. ശൈവ വൈഷ്ണവ ബൗദ്ധ മതങ്ങളും അബ്രഹാമിക മതങ്ങളും ഉടലെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ മാതൃദൈവാരാധന ലോകത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/all-about-sabarimala-pilgrimage-002236.html|title=ശരണം വിളികളുമായി വീണ്ടുമൊരു മണ്ഡലകാലം {{!}} All about Sabarimala Pilgrimage - Malayalam Nativeplanet|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201165826/https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/all-about-sabarimala-pilgrimage-002236.html|url-status=bot: unknown}}</ref> == പദോൽപ്പത്തി == മാളികയുടെ ആകൃതിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ആലയത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാലാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മ എന്നറിയപ്പെടുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. നേരത്തെ ഇവിടെ ഭഗവതിയുടെ ഒരു പീഠം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ശാക്തേയ ആചാര പ്രകാരമുള്ള പൂജ ഇവിടെ കാണപ്പെട്ടിരുന്നു. വിപുലമായ ഭഗവതി പ്രതിഷ്ഠയോട് കൂടിയ മാളികയുള്ള ക്ഷേത്രം പിന്നീട് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതാണ്. <ref name="Janam"/> == ശ്രീകോവിൽ== [[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പന്റെ]] [[ശ്രീകോവിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിന് വടക്കുഭാഗത്ത് ഏകദേശം ഇരുന്നൂറു മീറ്റർ മാറിയാണ് മാളികപുറത്തമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ശ്രീകോവിലിലെ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് നാല് കൈകൾ (ചതുർ ബാഹു) കാണാം. ഓരോ കയ്യിലും [[ശംഖ്]], [[ശ്രീചക്രം|ചക്രം]], അഭയം, മുദ്ര എന്നിവ ഉണ്ട്. ഇത് പൊതുവെ കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന മറ്റു ചില ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പ്രതിഷ്ഠയുമായി സാമ്യം ഉള്ളതാണ്. കൂടാതെ [[പിച്ചള]] പൊതിഞ്ഞ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലിന്റെ]] ഭിത്തിയിൽ [[അഷ്ടലക്ഷ്മി|അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരുടെ]] രൂപം കൊത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ അഷ്ട ഐശ്വര്യങ്ങൾ നൽകുന്ന അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരുടെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെ ഉള്ളതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മാളികപുറത്തെ ഭഗവതിയെ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]] തുടങ്ങിയ പല ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Jamabhoomi 1" /> ആദ്യകാലത്ത് മാളികപ്പുറത്തമ്മയ്ക്ക് പീഠപ്രതിഷ്ഠ മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ശബരിമല ക്ഷേത്രം അഗ്നിക്കിരയായ ശേഷം നടത്തിയ പുനപ്രതിഷ്ഠയിൽ ബ്രഹ്മശ്രീ കണ്ഠരര് മഹേശ്വരര് തന്ത്രികളാണ് ഇന്ന് കാണുന്ന രീതിയിലുള്ള വിപുലമായ ഭഗവതി പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്.<ref name="devaswam" /><ref name= "Jamabhoomi 1" /><ref name="devaswam"/> <ref name="devaswam"/> അതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മേൾക്കൂരയും സോപാനവും സ്വർണ്ണം പൊതിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മണ്ഡല- മകരവിളക്ക് ഉത്സവത്തിന് ശേഷം അവസാന ചടങ്ങായ ഗുരുസി പൂജ നടക്കുന്നത് മാളികപ്പുറത്താണ്. നാളികേരം ഉരുട്ടൽ, ഭഗവതി സേവ, ലളിത സഹസ്രനാമജപം തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളായി ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. പുരാതന കാലത്തെ മാതൃ ദൈവാരാധന, ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, ഐശ്വര്യം, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ഭഗവതി സങ്കല്പവുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. ശൈവ വൈഷ്ണവ ബൗദ്ധ മതങ്ങളും അബ്രഹാമിക മതങ്ങളും ഉടലെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ലോകത്തിൽ മാതൃദൈവാരാധന വ്യാപകമായിരുന്നു.<ref name="devaswam"/> == ഐതീഹ്യം == === മഹിഷീ നിഗ്രഹം === മഹിഷിയെ നിഗ്രഹിച്ച് ശാപമോക്ഷം നൽകിയപ്പോൾ മഹിഷി സുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീയായി മാറുകയും അയ്യപ്പനോട് തന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അഭ്യർഥന നടത്തുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് ഐതീഹ്യം.<ref name= "Jamabhoomi 1">{{Cite web|url=https://www.janmabhumi.in/read/malikappurathamma-as-the-eternal-romance43921/|title=Janmabhumi{{!}} നിത്യാനുരാഗിയായി മാളികപ്പുറത്തമ്മ|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201155614/https://www.janmabhumi.in/read/malikappurathamma-as-the-eternal-romance43921/|url-status=bot: unknown}}</ref>നിത്യബ്രഹ്മചാരിയായ അയ്യപ്പൻ, തന്നെക്കാണാൻ കന്നി അയ്യപ്പൻമാർ ആരും വരാതിരിക്കുന്ന കാലത്ത് ആ സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിച്ചു കൊള്ളാമെന്ന് വാക്ക് നൽകിയതായാണ് വിശ്വാസം. <ref name="india today">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/sabarimala-legend-women-lord-ayyappa-1351674-2018-09-28|title=Legend of Sabarimala: Love story that kept women from Lord Ayyappa|access-date=2021-02-01|last=DelhiSeptember 28|first=Prabhash K. Dutta New|last2=September 28|first2=2018UPDATED:|language=en|last3=Ist|first3=2018 13:13}}</ref> ആ ദേവി മാളികപ്പുറത്തെ ഭഗവതിയിൽ ലയിച്ചു മോക്ഷം നേടി എന്നാണ് ഐതീഹ്യം.<ref name= "Jamabhoomi 1" /><ref name="devaswam"/> === മധുര മീനാക്ഷി (ഭഗവതി/ ആദിപരാശക്തി) === [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യ]] പാരമ്പര്യമുള്ള [[പന്തളം രാജവംശം|പന്തളത്തെ]] രാജാവ് തന്റെ കുലദൈവമായി ആരാധിക്കുന്ന [[മധുര മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം|മധുര മീനാക്ഷി]] ഭഗവതിയാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മയെന്നാണ് മറ്റൊരു വിശ്വാസം.<ref name="Janam"/><ref name="devaswam"/> ഇപ്രകാരം [[പരാശക്തി]] അഥവാ [[ദുർഗ്ഗാ]] സങ്കൽപ്പവും മാളികപ്പുറം ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ട്. ശംഖ്, ചക്രം, അഭയ, വരദ മുദ്രകൾ ധരിച്ച ചതുർ ബാഹുവായ പ്രതിഷ്ഠ പരാശക്തിയായ ഭഗവതിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭിത്തിയിൽ കൊത്തി വച്ചിരിക്കുന്ന അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരെയും ഇവിടെ കാണാം. അതിനാൽ മഹാലക്ഷ്മി സങ്കല്പവും ഇവിടെ കാണാം. പരാശക്തി അഥവാ ഭഗവതി സങ്കല്പത്തിലാണ് ഇവിടെ ആരാധന അല്ലെങ്കിൽ പൂജ നടക്കുന്നത്. === ചീരപ്പൻചിറ തറവാടുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശ്വാസങ്ങൾ === അയ്യപ്പൻ കളരി പഠിക്കാൻ വന്ന [[മുഹമ്മ|മുഹമ്മയിലെ]] [[ചീരപ്പൻചിറ തറവാട്|ചീരപ്പൻചിറ തറവാട്ടിലെ]] കളരിഗുരുവിന്റെ മകളായ ചെറൂട്ടിയാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മ എന്നതാണ് മറ്റൊരു ഐതീഹ്യം.<ref name="Mathrubhumi">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/spirituality/feature/cheerappan-chira-moolasthanam-1.3435052|title=ചീരപ്പൻ ചിറ മൂലസ്ഥാനം: മാളികപ്പുറത്തമ്മ പിറന്ന നാട് : സ്വാമി അയ്യപ്പന്റെ കളരി ഗൃഹം {{!}} Cheerappan Chira Moolasthanam{{!}} Cheerappan Chira Kalari|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201172852/https://www.mathrubhumi.com/spirituality/feature/cheerappan-chira-moolasthanam-1.3435052|url-status=bot: unknown}}</ref> ചെറൂട്ടിക്ക് അയ്യപ്പനോട് തോന്നിയ പ്രണയം അയ്യപ്പനോട് തുറന്ന് പറഞ്ഞുവെന്നും, എന്നാൽ താൻ നൈഷ്ഠിക ബ്രഹ്മചാരിയായാണെന്ന് മറുപടി നൽകിയെന്നും, പിന്നീട് അയ്യപ്പനെ കാണാൻ പോയ ചെറൂട്ടിയെ വാവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെ അടുത്ത് എത്തിച്ചുവെന്നുമാണ് ഐതീഹ്യം.<ref name="Mathrubhumi" /> ചെറൂട്ടിക്ക് പകരം ലീല,<ref name="devaswam">{{Cite web|url=https://sabarimala.tdb.org.in/node/126|title=Malikappurathamma {{!}} Sabarimala Sree Ayyappa Temple|access-date=2021-02-02|date=2021-02-02|archive-date=2021-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202034829/https://sabarimala.tdb.org.in/node/126|url-status=bot: unknown}}</ref> ലളിത,<ref name="HindustanTimes">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/analysis/the-notion-that-sabarimala-temple-is-anti-women-is-false/story-3nIJkuQLNdGG2RFTEO0p2J.html|title=The notion that Sabarimala temple is anti-women is false {{!}} Hindustan Times|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201174150/https://www.hindustantimes.com/analysis/the-notion-that-sabarimala-temple-is-anti-women-is-false/story-3nIJkuQLNdGG2RFTEO0p2J.html|url-status=bot: unknown}}</ref> പൂങ്കുടി<ref name="onmanorama">{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/kerala/top-news/2018/10/30/pandalam-royals-and-ayyappa-myths.html|title=Pandalam royals and Ayyappa myths {{!}} Sabarimala {{!}} Legends|access-date=2021-02-02|date=2021-02-02|archive-date=2021-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202040410/https://www.onmanorama.com/kerala/top-news/2018/10/30/pandalam-royals-and-ayyappa-myths.html|url-status=bot: unknown}}</ref> എന്നീ പേരുകളും മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടേതായി പറയുന്നുണ്ട്. അയ്യപ്പൻ ശബരിമലയിൽ സമാധിയായപ്പോൾ അതിന് സമീപം ലളിത അവിടെ തപസ്സ് ചെയ്തുവെന്നും ഐതിഹ്യം. ഇവിടെ ഇരുനില മാളികയുള്ള ഭഗവതി ക്ഷേത്രം പിൽക്കാലത്ത് നിർമിച്ചു എന്ന്‌ വിശ്വാസം.<ref name="Deshabhimani">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/special/news-weekendspecial-11-03-2019/786839|title=കീഴാള അയ്യപ്പന്റെ ചരിത്രം {{!}} Weekend {{!}} Special {{!}} Deshabhimani {{!}} Monday Mar 11, 2019|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201175520/https://www.deshabhimani.com/special/news-weekendspecial-11-03-2019/786839|url-status=bot: unknown}}</ref> == ശരംകുത്തിയിലേക്കുള്ള എഴുന്നള്ളത്ത് == കന്നി അയ്യപ്പൻമാർ ആരും വരാതിരിക്കുന്ന കാലത്ത് മാളികപ്പുറത്തമ്മയെ വിവാഹം കഴിച്ചു കൊള്ളാമെന്ന് അയ്യപ്പൻ വാക്ക് നൽകി എന്ന ഐതീഹ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ശബരിമലയിൽ [[മകരവിളക്ക്]] ഉത്സവം സമാപിച്ചശേഷം രാത്രിയിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്ന്‌ ഒരു ഭാഷ്യം പ്രചരിക്കുന്നുണ്ട്. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് തെറ്റാണ്. മാളികപ്പുറം ഭഗവതിക്ക് എങ്ങോട്ടും‌ എഴുന്നള്ളിപ്പ് ഇല്ല എന്നതാണ് സത്യം. മാളികപ്പുറം ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള അയ്യപ്പൻറെ മണിമണ്ഡപത്തിൽ നിന്നുള്ള വിളക്ക് എഴുന്നള്ളത്തു ആയത് കൊണ്ട് ഇത് ആദ്യം മാളികപ്പുറം എഴുന്നെള്ളത് എന്നും പിന്നീട് മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ എഴുന്നള്ളത്തു എന്ന് തെറ്റി ധരിക്കപ്പെട്ടു. മണിമണ്ഡപം എന്ന പീഠത്തിൽ സമാധിയിൽ കുടികൊള്ളുന്ന അയ്യപ്പസ്വാമിയാണ് ഇപ്രകാരം എഴുന്നെള്ളുന്നത്. പതിനെട്ടാം പടിക്കു മുകളിൽ കുടികൊള്ളുന്ന ശ്രീധർമ്മശാസ്താവിനെ കാണുവാൻ അയ്യപ്പസ്വാമി നടത്തുന്ന ഈ എഴുന്നെള്ളത്ത് വിളക്കെഴുന്നെള്ളത്ത് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പാരമ്പര്യമായി റാന്നി കുന്നക്കാട്ട് കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങൾ മകരം ഒന്നിന് അയ്യപ്പസ്വാമിയെ ജീവസമാധിയിൽ നിന്ന് ഉണർത്തി യശേഷം മണിമണ്ഡപത്തിൽ കളമെമെഴുതുകയും തുടർന്ന് മണിമണ്ഡപത്തിൽ നിന്നും വിളക്ക് എഴുന്ന ള്ളത്തുനടത്തി പതിനെട്ടാം പടിയിൽ നായാട്ടു വിളിക്കുശേഷം തിരിച്ചു മണിമണ്ഡപത്തിലേക്കു അയ്യപ്പസ്വാമിയെ എഴുന്നെള്ളിച്ച് പൂജക്ക് ശേഷം കളംമായ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മകരം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചു വരെ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ അഞ്ച് ഭാവങ്ങളാണ് കളത്തിൽ വരയ്ക്കുന്നത്. ബാലകൻ, പുലിവാഹനൻ, അമ്പും വില്ലും ധരിച്ച വില്ലാളി വീരൻ, സർവ്വാഭരണഭൂഷിതൻ, ശാസ്താവിൽ വിലയിച്ച ചിന്മുദ്രയണിഞ്ഞ സമാധിസ്ഥൻ എന്നിവയാണത്. മകരം 1 മുതൽ 4 വരെ അയ്യപ്പൻ ജീവസമാധിയായ മണിമണ്ഡപത്തിൽ നിന്നും പതിനെട്ടാം പടിയിലേക്കും മകരം 5 നു ശരം കുത്തിയിലേക്കും അയ്യപ്പൻറെ മകരവിളക്ക് വിളക്ക് എഴുന്നള്ളത്തു ആണ് നടക്കുന്നത്. യഥാർഥത്തിൽ ഈ വിളക്കെഴുന്നെള്ളിപ്പാണ് മകരവിളക്ക് എന്ന് പൗരാണിക കാലം മുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത് . പന്തളം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ശിരസ്സിൽ ഏറ്റി എഴുന്നെള്ളി എത്തിക്കുന്ന തിരുവാഭരണപ്പെട്ടിയിൽ വീരയോദ്ധാഭാവത്തിലുള്ള സ്വാമി അയ്യപ്പൻറെ കൊമ്പൻ മീശയുള്ള തിരുമുഖം ആലേഖനം ചെയ്ത തിടമ്പും അധികാര ചിഹ്നങ്ങളായ തലപ്പാറ മല, ഉടുമ്പാറമല എന്നിവയുടെ കൊടി അകമ്പടിയോടും കൂടിയാണ് ആണ് വിളക്ക് എഴുന്നള്ളത്ത് നടക്കുന്നത്. മകരം 5 ണ് അയ്യപ്പസ്വാമി ശരം കുത്തിയിലേക്കു എഴുന്നള്ളി തിരിച്ചു എഴുന്നള്ളുന്നു. മുമ്പ് ശബരിമല ഉത്സവ കാലം മകരം ഒന്നു മുതൽ ആയിരുന്നു. അതിനെത്തുന്ന ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് സൗകര്യത്തിനായി സന്നിധാനത്തു നിന്ന് മലദൈവങ്ങൾ, ഭഗവാന്റെ ഗണങ്ങൾ എന്നിവർ സന്നിധാനത്തു നിന്ന് ശരംകുത്തിയിലേക്ക് ഒഴിഞ്ഞു നിൽക്കും. ഇവരെ തിരികെ ക്ഷണിച്ചു കൊണ്ട് വന്നാണ് ഗുരുതി നടത്തുന്നത്. ഉപചാരപൂർവ്വമുള്ള ഭൂതഗണങ്ങളുടെ വരവായതിനാൽ വാദ്യമേളങ്ങൾ, തീവെട്ടി ഇവ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇതിന് ശേഷം മണിമണ്ഡപത്തിനു മുൻപിൽ ചൈതന്യ ശുദ്ധിക്കായി ഗുരുതിയും നടത്തുന്നു.<ref name="MediaOne" /> <ref name="MediaOne" /> <ref name="MediaOne">{{Cite web|url=https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/05/29/23280-Malikapurathamma-ezhunnallathu-begins|title=മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ എഴുന്നള്ളത്ത് ആരംഭിച്ചു|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201173404/https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/05/29/23280-Malikapurathamma-ezhunnallathu-begins|url-status=bot: unknown}}</ref> == പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == * [[നാളികേരം]] ഉരുട്ടൽ<ref name="Manorama">{{Cite web|url=https://specials.manoramaonline.com/News/2018/sabarimala-temple/index.html|title=ശബരിമല തീർത്ഥാടനം 2019 {{!}} Manorama Online|access-date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201164713/https://specials.manoramaonline.com/News/2018/sabarimala-temple/index.html|url-status=bot: unknown}}</ref> * ഭഗവതിസേവ<ref name="Janam"/> * ലളിത സഹസ്രനാമജപം, ലളിത സഹസ്രനാമാർച്ചന, പുഷ്പാഞ്ജലി, [[പായസം]], പട്ട് ചാർത്തുക, ത്രിമധുരം, പട്ടും താലിയും നടയ്ക്ക് വയ്ക്കുക എന്നിവയാണ് മറ്റ് വഴിപാടുകൾ. ഭഗവതി സ്തോത്ര ജപങ്ങൾ പോലെ മറ്റു പല വഴിപാടുകളും ഇവിടെ കാണാം.<ref>{{Cite web|url=https://neramonline.com/%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D-%E0%B4%AA%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%A4/|title=മാളികപ്പുറത്ത് പട്ടും താലിയും ചാർത്തിയാൽ വിവാഹം; നാളികേരം ഉരുട്ടിയാൽ ശത്രുദോഷം തീരും – NeramOnline|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201171008/https://neramonline.com/%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D-%E0%B4%AA%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%A4/|url-status=bot: unknown}}</ref> == ശബരിമല കോടതി വിധി == ശബരിമലയിൽ ഋതുമതികളായ സ്ത്രീകൾക്ക് കൂടി പ്രവേശനം അനുവദിച്ചു കൊണ്ടുള്ള [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീം കോടതി]] വിധിക്ക് ശേഷം ഉണ്ടായ ചർച്ചകളിൽ മാളികപ്പുറത്തമ്മയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളും വ്യാപകമായി പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ചിലർ മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ കഥ പറഞ്ഞ് യുവതീ പ്രവേശനത്തെ അനുകൂലിച്ചപ്പോൾ,<ref>{{Cite web|url=https://www.samakalikamalayalam.com/keralam/2018/oct/13/%E0%B4%85%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%A8%E0%B5%88%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A0%E0%B4%BF%E0%B4%95-%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%81-%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B3%E0%B4%AF%E0%B4%82-%E0%B4%8E%E0%B4%82-%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B5%8D-%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%8B-35904.html|title=അയ്യപ്പൻ നൈഷ്ഠികബ്രഹ്മചാരിയല്ല, മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ കണ്ണീരായിരുന്നു പ്രളയം|access-date=|last=|first=|date=|website=www.samakalikamalayalam.com|publisher=|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201183248/https://www.samakalikamalayalam.com/keralam/2018/oct/13/%E0%B4%85%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%A8%E0%B5%88%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A0%E0%B4%BF%E0%B4%95-%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%81-%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B3%E0%B4%AF%E0%B4%82-%E0%B4%8E%E0%B4%82-%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B5%8D-%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%8B-35904.html|url-status=bot: unknown}}</ref> മറ്റു പലരും ഇതേ കഥ പറഞ്ഞ് യുവതീ പ്രവേശനത്തെ എതിർക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="newindianexpress">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/magazine/voices/2018/aug/05/lifting-sabarimala-ban-is-common-sense-1852336.html|title=Lifting Sabarimala Ban is Common Sense- The New Indian Express|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201184309/https://www.newindianexpress.com/magazine/voices/2018/aug/05/lifting-sabarimala-ban-is-common-sense-1852336.html|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name="deccanchronicle">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/290918/in-honour-of-his-waiting-love.html|title=In honour of his waiting love|access-date=2021-02-01|date=2021-02-01|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201185611/https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/290918/in-honour-of-his-waiting-love.html|url-status=bot: unknown}}</ref> == അവലംബം == {{reflist}} {{ശബരിമല}} [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുമതം]] [[വർഗ്ഗം:ശബരിമലയിലെ ആചാരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]] 5w1uhs2976dt0vv2ho6v65mecqm9sce 4 537664 4681101 4680116 2026-10-29T02:39:41Z ListeriaBot 105900 Wikidata list updated [V2] 4681101 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="width: 99%; color: ##FFE5B4; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.40)}} {{border-radius|2px}}"> {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#ffffff; border-style:solid; border-width:4px; border-color:#F99273" | width="55%" style="vertical-align:top;padding: 0; margin:0;" | <div style="clear:both; width:100%"> {{Vaccination header}} Welcome to the event page of the vaccination edit-a-thon! The Vaccination edit-a-thon is a month long event to create content related to vaccination on Wikipedia. The event spans from 8 to 31 May, 2021. The World Health Organization has named vaccine hesitancy, or anti-vaccination, as one of the top ten threats to global health in 2019. At the same time, the spread of health-related misinformation has fuelled concerns about the potential dangers or inefficacy of vaccines. Wikipedia is an important resource for up-to-date, accurate vaccine information, and it is currently one of the most frequently visited sites for healthcare information worldwide. Malayalam Wikimedians are now conducting a month-long edit-a-thon to expand Malayalam Wikipedia’s vaccine-related content. The partners in this initiative are [https://newsq.net/2020/09/30/newsq-know-science-addressing-vaccine-hesitancy/ NewsQ’s KNoW Science initiative], WHO’s [https://www.vaccinesafetynet.org/ Vaccine Safety Net], [https://wikimediadc.org/wiki/Home Wikimedia DC], [https://infoclinic.in/ Infoclinic] and [https://cis-india.org/ Centre for Internet and Society]. The event will be open to anyone interested in promoting accurate vaccine information online. Training will be provided in Malayalam and English- so no experience is necessary to join the event! ==Inaugural event== <span style="font-size:120%;">When</span> :'''8 May 2021''' 18:00 to 21:00 IST <span style="font-size:150%;">Register</span> :'''''<span style="font-size:120%;">[https://www.eventbrite.com/e/malayalam-vaccine-safety-wikipedia-edit-a-thon-tickets-150765306089 Register via Eventbrite]</span>''''' <span style="font-size:120%;">Agenda</span> : * Welcome * KNoW Science Overview : Andrea Bras (2 min) * Wikimedia DC Introduction (2 min) * CIS-A2K Introduction: Tito Dutta (2 min) * Infoclinic Introduction: Dr. Arun M.A (2 min) * Inauguration event ** The event will be inaugurated by Dr. Ajay Balachandran, Professor, Amrita Institute of Medical Sciences, Kerala by making the first edit. (4 min) * Introduction to event page and editing training ** Introduction in English : [https://wikimediadc.org/wiki/Ariel_Cetrone Ariel Cetrone], Wikimedia DC ** Introduction in Malayalam : Ranjith Siji, Administrator, Malayalam Wikipedia * Editing time {{-}} </div> </div> * * ==Participants== If you are participating in the edit-a-thon in English, please add your name below:Ashtamoorthy T S * --[[User:Netha Hussain|<font color="navy">നത</font>]] [[User talk:Netha Hussain|<font color="purple">(സംവാദം)</font>]] 18:32, 4 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) * [[ഉപയോക്താവ്:Econterms|Econterms]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Econterms|സംവാദം]]) 16:17, 7 മേയ് 2021 (UTC) * == Wikimedia policies, quick tips and related resources== {{columns-list|colwidth=20em| '''Policies''' * [https://wikimediadc.org/wiki/Safe_space_policy Wikimedia DC's Safe Space Policy] * [[w:en:Wikipedia:Five pillars]] * [[w:en:Wikipedia:Core content policies]] * [[w:en:Wikipedia:General notability guideline]] * [[w:en:Wikipedia:Notability (organizations and companies)]] * [[w:en:Wikipedia:Verifiability]] * [[w:en:Wikipedia:Conflict of interest]] * [[w:en:Wikipedia:Identifying reliable sources]] * [[w:en:Wikipedia:No original research]] [[w:en:Wikipedia:No original research/Examples|(Examples of Original Research)]] * [[w:en:Wikipedia:Citing sources]] * [[w:en:Wikipedia:Identifying and using primary sources]] * [[w:en:Wikipedia: Quality control]] * [[w:en:Wikipedia: Patrols]] * [[w:en:Wikipedia:Admin]] '''Your first article''' * [[w:en:Help:Getting started]] * [[w:en:Wikipedia:Your first article]] * [[w:en:Help:Referencing for beginners]] '''Tips''' * [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Using_VisualEditor Creating Redirects with Visual Editor] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Editing_the_source_directly Creating Redirector with Source Editor] * [[w:en:Help:Category| Using categories]] * [[w:en:Help:Cheatsheet|Cheatsheet for Wiki markup]] * [https://dashboard.wikiedu.org/training/students Wiki Ed Foundation's online training modules] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikicommons] * [[w:en:Wikipedia:Manual of Style]] '''Wikimedia and other related projects''' * [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page Wikidata] * [https://wikiedu.org Wiki Education Foundation] * [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/SureWeCan3|Covid-oriented ediathon on Sept 6]] '''Tools, Resources''' * [https://tools.wmflabs.org/pageviews Track Wikipedia Page Views] * [https://stats.wikimedia.org Wikimedia Statistics] * [https://archive.org/ Internet Archive Wayback Machine] '''Medicine, health, and Wikimedia''' * [[m:Wiki Project Med]] * [[w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine]] }} ==Task list== If you are interested in a task list curated specifically for beginner, intermediate and advanced editors, please go to the Vaccine Safety portal's [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety/Task_list|task list]] here. If you are interested in writing India-specific articles in English, some suggestions are as follows: ===Articles for cleanup and expansion=== * [[w:en:Pulse Polio]] * [[w:en:Universal Immunisation Programme]] * [[w:en:Accredited Social Health Activist]] * [[w:en:Green card scheme in Odisha]] * [[w:en:Deen Dayal Antyoday Upchar Yojna]] * [[w:en:District Programme Manager]] * [[w:en:National TB Elimination Program (India)]] * [[w:en:Tobacco cessation clinics in India]] * [[w:en:District AIDS Prevention and Control Unit]] * [[w:en:Swasth Jeevan Sewa Guarantee Yojana]] ===Articles for creation=== '''Select a blue link below to start your article''' ====Public health programs in India==== {{colbegin}} * [[w:en:National Leprosy Eradication Program]] * [[w:en:National Vector Borne Disease Control Program]] * [[w:en:Revised National Tuberculosis Control Program]] * [[w:en:National AIDS Control Program]] * [[w:en:Universal Immunization Program]] * [[w:en:Yaws Control Program]] * [[w:en:Integrated Disease Surveillance Program]] * [[w:en:National Guinea Worm Eradication Program]] * [[w:en:National Cancer Control Program]] * [[w:en:National Mental Health Program]] * [[w:en:National Diabetes Control Program]] * [[w:en:National Program for Control and Treatment of Occupational Diseases]] * [[w:en:National Program for Control of Blindness]] * [[w:en:National Program for Control of Diabetes, Cardiovascular diseases and Stroke]] * [[w:en:National Program for Prevention and Control of Deafness]] * [[w:en:Integrated Child Development Services Scheme]] * [[w:en:Midday Meal Scheme]] * [[w:en:Special Nutrition Program]] * [[w:en:National Nutritional Anemia Prophylaxis Program]] * [[w:en:National Iodine Deficiency Disorders Control Program]] * [[w:en:20 Points Program]] * [[w:en:National Water Supply and Sanitation Program]] * [[w:en:National Rural Health Mission]] * [[w:en:Reproductive and Child Health Program]] * [[w:en:National Health Policy 2002]] * [[w:en:National Population Policy 2000]] * [[w:en:National Blood Policy]] * [[w:en:National AIDS Control and Prevention Policy]] * [[w:en:National Policy for Empowerment of Women 2001]] * [[w:en:National Charter for Children]] * [[w:en:National Youth Policy]] * [[w:en:National Nutrition Policy]] * [[w:en:Balwadi Nutrition Programme]] * [[w:en:Family planning in India]] * [[w:en:Health campaigns in Kerala]] ([https://kerala.gov.in/health-campaigns Link]) {{colend}} ====Institutes in India==== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q494230. ?item wdt:P17 wd:Q668. } |section= |columns=label:Article |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article |- | [[കിംഗ് എഡ്വേർഡ് മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ആന്റ് സേത്ത് ഗോർഡന്ദാസ് സുന്ദർദാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഡോ. വി.എം. ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അകോല|സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് (അകോല)]] |- | [[ജിപ്മെർ]] |- | [[ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് & ഹോസ്പിറ്റൽ]] |- | [[ആംഡ് ഫോഴ്സസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഡോ. സമ്പൂർണാനന്ദ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഡോ. സോമർവെൽ മെമ്മോറിയൽ സിഎസ്ഐ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഹൽദ്വാനി]] |- | [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജു് & ഹോസ്പിറ്റൽ, നാഗ്പൂർ]] |- | [[ഗ്രാന്റ് ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഐപിജിഎംഇആർ ആൻഡ് എസ്എസ്കെഎം ഹോസ്പിറ്റൽ]] |- | [[പട്‌ന മെഡിക്കൽ കോളജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] |- | ''[[:d:Q7165491|People's College of Medical Sciences and Research]]'' |- | [[പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച് ചണ്ഡീഗഡ്|പോസ്റ്റ്ഗ്രാജുവേറ്റ്ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച്]] |- | [[പണ്ഡിറ്റ് ഭഗവത് ദയാൽ ശർമ്മ പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] |- | [[ആർ.സി.എസ്.എം. ഗവൺമെന്റ് കോളജ് ആന്റ് സി.പി.ആർ ഹോസ്പിറ്റൽ, കോലാപ്പൂർ]] |- | [[രാജേന്ദ്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] |- | [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീകാകുളം|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീകാകുളം]] |- | ''[[:d:Q7387852|S. S. Institute of Medical Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q7392844|SRM Institute of Science and Technology]]'' |- | ''[[:d:Q7395054|SUT Academy of Medical Sciences]]'' |- | [[ഷേർ-ഇ-കശ്മീർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] |- | [[ശ്രീ വസന്തറാവു നായിക് ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- | [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഭഗൽപൂർ]] |- | [[കെ.എസ്. ഹെഗ്ഡെ മെഡിക്കൽ അക്കാദമി]] |- | ''[[:d:Q6374846|Kasturba Medical College, Mangalore]]'' |- | [[കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്|കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, മണിപ്പാൽ]] |- | [[കെമ്പഗൗഡ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] |- | [[ലാല ലജ്പത് റായ് മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[മഹർഷി മാർക്കണ്ഡേശ്വർ സർവകലാശാല, മുല്ലാന]] |- | [[മാൾഡ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] |- | [[എൻആർഐ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] |- | ''[[:d:Q4671517|അക്കാദമി ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]'' |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹൈജീൻ ആൻഡ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്]] |- | [[അമൃത ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] |- | [[കൊൽക്കത്ത സ്കൂൾ ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെഡിസിൻ]] |- | ''[[:d:Q5146788|കോളേജ് ഓഫ് നഴ്സിങ്, തിരുവനന്തപുരം]]'' |- | [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി]] |- | ''[[:d:Q104869353|ജെ.ബി. റോയ് സ്റ്റേറ്റ് ആയുർവേദ മെഡിക്കൽ കോളേജ് & ഹോസ്പിറ്റൽ]]'' |- | [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബസ്തി]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, രാജ്കോട്ട്]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, വിജയ്പൂർ]] |- | ''[[:d:Q109561766|Santiniketan Medical College]]'' |- | ''[[:d:Q115152073|Soban Singh Jeena Government Institute of Medical Science and Research, Almora]]'' |- | ''[[:d:Q115631919|Himalayan Institute of Medical Sciences, Dehradun]]'' |- | [[ഡോ. ബാബാ സാഹിബ് അംബേദ്കർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] |- | ''[[:d:Q115801984|Government Medical College, Alibag]]'' |- | ''[[:d:Q115802202|Government Medical College, Sindhudurg]]'' |- | ''[[:d:Q118383178|Nalbari Medical College and Hospital]]'' |- | ''[[:d:Q118899885|Nagaon Medical College and Hospital]]'' |- | ''[[:d:Q119285956|Amrita Schools of Medicine]]'' |- | ''[[:d:Q127393424|All India Institute of Medical Sciences, Darbhanga]]'' |- | ''[[:d:Q136384237|United Institute of Medical Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q136452426|KMC Medical College & Hospital]]'' |- | ''[[:d:Q136721736|IQ City Institute of Nursing Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q141305735|Darush Shifa]]'' |- | ''[[:d:Q141718420|JJM Medical College]]'' |- | ''[[:d:Q7917918|Vedanta University]]'' |- | [[വൈദേഹി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]] |- | ''[[:d:Q14957044|Saveetha Institute of Medical And Technical Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q14957046|Smt. NHL Municipal Medical College, Ahmedabad]]'' |- | [[ഇഎസ്ഐസി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കൊൽക്കത്ത]] |- | [[കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ & സാഗോർ ദത്ത ഹോസ്പിറ്റൽ]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ന്യൂഡൽഹി]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഭോപ്പാൽ]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്, ജോധ്പൂർ]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഋഷികേശ്]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്, ഭുവനേശ്വർ]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് പട്‌ന]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, റായ്പൂർ]] |- | [[ബാബ രാഘവ് ദാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഭഗത് ഫൂൽ സിങ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീനഗർ]] |- | [[മമത മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[മഹാരാജാ അഗ്രസെൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അഗ്രോഹ]] |- | [[ഗവണ്മെന്റ് ടി ഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ആലപ്പുഴ|ഗവണ്മെന്റ് ടി ഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[സോറാം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കൊല്ലം]] |- | [[കൽപന ചൗള ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | ''[[:d:Q18358246|Shri Guru Ram Rai Institute of Medical & Health Sciences]]'' |- | [[രുക്ഷ്മണിബെൻ ദീപ്ചന്ദ് ഗാർഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | ''[[:d:Q22080288|All India Institute of Medical Sciences Delhi Extension, Jhajjar]]'' |- | [[ഉത്തർപ്രദേശ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] |- | [[എം.എസ് രാമയ്യ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | ''[[:d:Q28173184|Dr. D. Y. Patil Medical College, Hospital & Research Centre]]'' |- | [[ഡോ. പഞ്ചബ്രാവു ദേശ്മുഖ് മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | ''[[:d:Q28173195|Swami Ramanand Teerth Rural Medical College]]'' |- | ''[[:d:Q30260701|Smt. Kashibai Navale Medical College and General hospital]]'' |- | ''[[:d:Q30261219|മഹാത്മാഗാന്ധി മിഷൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]'' |- | ''[[:d:Q30280709|Sinhgad Dental College and Hospital]]'' |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, കല്ല്യാണി]] |- | ''[[:d:Q39046585|The Calcutta Homoeopathic Medical College & Hospital]]'' |- | [[ശ്രീ വെങ്കടേശ്വര മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | [[മാണ്ഡ്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] |- | [[സിസിഎം മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ദുർഗ്]] |- | [[ഡോ. ബി.സി. റോയ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് & റിസർച്ച്|ഡോ ബിസി റോയ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് & റിസർച്ച്]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, മംഗളഗിരി]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, നാഗ്പൂർ]] |- | ''[[:d:Q61800918|അഹല്യാ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61800921|അൽ ഷിഫ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61800944|അമൃത സ്കൂൾ ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801020|കെമിസ്റ്റ്സ് കോള‍ജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആന്റ് റിസർച്ച്]]'' |- | ''[[:d:Q61801158|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]'' |- | ''[[:d:Q61801160|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]'' |- | ''[[:d:Q61801161|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, ഗവൺമെന്റ് ടി.ഡി.മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]'' |- | ''[[:d:Q61801162|കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി - കണ്ണൂർ മെഡിക്കൽ കോളജ്]]'' |- | ''[[:d:Q61801166|ക്രസന്റ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, കണ്ണൂർ]]'' |- | ''[[:d:Q61801183|ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, മഹാത്മാ ഗാന്ധി യൂനിവേഴ്സിറ്റി, ചെറുവണ്ണൂ‍ ക്യാമ്പസ്]]'' |- | ''[[:d:Q61801185|ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]'' |- | ''[[:d:Q61801195|ദേവകി അമ്മ മെമ്മോറിയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801197|ഡി.എം വിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801200|ഡോ. ജോസഫ് മാർ തോമ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]'' |- | ''[[:d:Q61801204|എലിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801330|ഗവൺമെന്റ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]'' |- | ''[[:d:Q61801355|ഗ്രേസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801411|ജാമിയ സലഫിയ ഫാർമസി കോളേജ്]]'' |- | ''[[:d:Q61801414|ജെഡിടി ഇസ്ലാം കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801427|കെ.ടി.എൻ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801428|കെ.വി.എം. കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801430|കരുണ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801455|കെഎംസിടി കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]'' |- | ''[[:d:Q61801537|മാലിക് ദീനാർ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801609|മാർ ഡയോസ്‌കോറസ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801731|മൂകാമ്പിക കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]'' |- | ''[[:d:Q61801734|മൗലാന കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801743|മൌണ്ട് സിയോൺ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് & റിസർച്ച്]]'' |- | ''[[:d:Q61801772|നാഷണൽ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801781|നസ്രെത്ത് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801791|നെഹ്രു കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801809|നിർമ്മല കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി, മൂവാറ്റുപുഴ]]'' |- | ''[[:d:Q61801846|പ്രൈം കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801870|പുഷ്പഗിരി കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801894|രാജീവ് ഗാന്ധി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61801935|സാൻജോ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സ്റ്റഡീസ്]]'' |- | ''[[:d:Q61802076|സെന്റ.ജെയിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫ്ർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസ്]]'' |- | ''[[:d:Q61802087|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]'' |- | ''[[:d:Q61802096|സെന്റ് ജോൺസ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് & റിസർച്ച്]]'' |- | ''[[:d:Q61802125|ദി ഡേൽ വ്യൂ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി & റിസർച്ച് സെന്റർ]]'' |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഗോരഖ്പൂർ]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, റായ്ബറേലി]] |- | ''[[:d:Q65284623|All India Institute of Medical Sciences, Madurai]]'' |- | ''[[:d:Q77977463|ഈസ്റ്റ് പോയിന്റ് കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]'' |- | ''[[:d:Q84013922|Aditya College of Nursing]]'' |- | ''[[:d:Q84014322|Sapthagiri College of Nursing]]'' |- | ''[[:d:Q84014484|Vivekananda College of Pharmacy]]'' |- | ''[[:d:Q84014490|Vydehi Institute of Medical Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q84014820|SS Institute of Nursing Sciences]]'' |- | [[മധുബനി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] |- | [[ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | ''[[:d:Q91774495|Aditya College of Nursing, Kakinada]]'' |- | ''[[:d:Q91774872|Guntur Medical College, Guntur]]'' |- | ''[[:d:Q91775902|Andhra Medical College, Visakhapatnam]]'' |- | [[ബി.കെ.എൽ. വലവൽക്കർ റൂറൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |- | ''[[:d:Q96376588|Dr. D Y Patil Medical College, Kolhapur]]'' |- | ''[[:d:Q96376589|Dr. D Y Patil Medical College, Navi Mumbai]]'' |- | [[ഡോ. വസന്തറാവു പവാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]] |- | ''[[:d:Q96378970|GMERS Medical College and Hospital, Sola]]'' |- | [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്ത്നാഗ്|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്ത്നാഗ്]] |- | [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഗോണ്ടിയ]] |- | [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഷാഹ്ദോൾ]] |- | ''[[:d:Q96384042|Jagannath Gupta Institute of Medical Sciences and Hospital]]'' |- | ''[[:d:Q96384259|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ കോളേജ്, വാർദ്ധ]]'' |- | [[നമോ മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|ശ്രീ വിനോബ ഭാവെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] |- | ''[[:d:Q96398475|Parul Institute of Medical Science and Research]]'' |- | ''[[:d:Q97256936|Maharajah Institute of Medical Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q99298695|Aligarh Muslim University Faculty of Medicine]]'' |- | ''[[:d:Q99298698|Aligarh Muslim University Faculty of Unani Medicine]]'' |- | ''[[:d:Q99298699|Annamalai University Faculty of Medicine]]'' |- | ''[[:d:Q99298700|Annamalai University Rajah Muthaiah Medical College]]'' |- | ''[[:d:Q99298701|KLE University's Shri B M Kankanawadi Ayurveda Mahavidyalaya]]'' |- | ''[[:d:Q99298703|Siksha O Anusandhan University Institute of Medical Sciences and SUM Hospital]]'' |- | ''[[:d:Q99298704|Saveetha University Saveetha Medical College and Hospital]]'' |- | ''[[:d:Q99298706|Baba Farid University of Health Sciences Guru Gobind Singh Medical College and Hospital]]'' |- | ''[[:d:Q99298707|Galgotias University School of Medical and Allied Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q99298708|Sharda University School of Medical Sciences and Research]]'' |- | ''[[:d:Q99298710|SRM University College of Medicine and Health Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q99298711|Aliah University Faculty of Medical Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q99298713|Mahatma Gandhi University School of Medical Education]]'' |- | ''[[:d:Q99298714|Desh Bhagat University School of Ayurveda]]'' |- | ''[[:d:Q99298715|University of Delhi Faculty of Ayurvedic and Unami Medicine]]'' |- | ''[[:d:Q99298716|University of Delhi Faculty of Homeopathic Medicine]]'' |- | ''[[:d:Q99298718|University of Delhi Faculty of Medical Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q99298720|Punjabi University Faculty of Medicine]]'' |- | ''[[:d:Q99298721|Vinayaka Missions University Faculty of Homoeopathy]]'' |- | ''[[:d:Q99298723|Vinayaka Missions University Faculty of Medicine]]'' |- | ''[[:d:Q99298724|Assam University Susruta School of Medical and Paramedical Sciences]]'' |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബിലാസ്പൂർ]] |- | [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഗുവാഹത്തി]] |- | ''[[:d:Q100993109|SRM University - Ramapuram Campus]]'' |- | ''[[:d:Q101003387|പഞ്ചാബ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഫാക്കൽട്ടി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസെസ്]]'' |- | ''[[:d:Q101003456|HIHT University]]'' |- | ''[[:d:Q101003565|Amity University Haryana Medical Program]]'' |- | ''[[:d:Q101003572|Shree Guru Gobind Singh Tricentenary University Faculty of Medicine and Health Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q101003679|University of Jammu Faculty of Medicine]]'' |- | ''[[:d:Q101003709|Rama University Faculty of Medical Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q101003925|Central University of Haryana School of Medical Sciences]]'' |- | ''[[:d:Q101003976|ഭാരതി വിദ്യാപീഠ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡെൻ്റൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]'' |} {{Wikidata list end}} You are welcome to write about topics that are not included in this list. For more vaccine related articles needing creation, please visit the [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety/Task_list|task list]] on the [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety|Vaccine Safety Project]]. {{-}} </div> dxhn7bqhdtw9wydyx6rn2q2qkx1d3ah 0 541575 4681134 4675322 2026-10-29T06:44:58Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681134 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical intervention|Name=വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ|image=kidtransplant.svg|ICD10={{ICD10PCS|OTY|0/T/Y}}|ICD9={{ICD9proc|55.6}}|MeshID=D016030|OPS301={{OPS301|5-555}}|Synonyms=Renal transplantation|MedlinePlus=003005}} വൃക്കരോഗചികിത്സയുടെ അവസാനഘട്ടത്തിലായി (ESRD), പ്രവർത്തനരഹിതമായ വൃക്കകൾക്കു പകരമായി മറ്റൊരു ദാതാവിന്റെ വൃക്ക വെക്കുന്നതിനെ '''വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ''' (Kidney transplant or renal transplant) എന്ന് പറയുന്നു. മരണപ്പെട്ട വ്യക്തിയിൽ നിന്നോ അല്ലെങ്കിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ദാതാവിൽ നിന്നോ ശേഖരിയ്ക്കപ്പെടുന്ന വൃക്കകളാണ് ഇത്തരത്തിൽ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്നത്. ദാതാക്കൾ യഥാക്രമം ഡിസീസഡ് ഡോണർ (മരണപ്പെട്ട ദാതാവ്, deceased-donor, മുൻപ് കഡാവെറിക് ഡോണർ എന്നാണറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്), ലിവിങ് ഡോണർ (ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ദാതാവ്, living-donor) എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിൽ ജനിതക ബന്ധം ഉണ്ടോ, ഇല്ലേ എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ദാതാക്കളെ വീണ്ടും ലിവിങ്-റിലേറ്റഡ്, ലിവിങ്-അൺറിലേറ്റഡ് എന്ന് തിരിക്കുന്നു. മറ്റു വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങളില്ലെങ്കിൽ, പ്രവർത്തനരഹിതമായ വൃക്കകൾ നീക്കം ചെയ്യാതെ തന്നെയാണ് അടിവയറ്റിൽ കോമൺ ഇലിയാക് ആർട്ടറി, കോമൺ ഇലിയാക് വെയിൻ എന്നിവയെ ബന്ധപ്പെടുത്തി പുതിയ വൃക്ക സ്ഥാപിക്കുന്നത്. അതിലേക്ക് മൂത്രസഞ്ചിയിൽ നിന്ന് പുതുതായി കുഴൽ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[ഇ.എസ്.ആർ.ഡി]] രോഗിയെ സമഗ്രമായ ഒരു വൈദ്യപരിശോധനക്ക് ശേഷം വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് തക്ക ആരോഗ്യമുണ്ടോ എന്ന് വിലയിരുത്തുന്നു. തദടിസ്ഥാനത്തിൽ രോഗിയുടെ അവസ്ഥ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് യോജിച്ചതാണെങ്കിൽ അനുയോജ്യമായ വൃക്ക ലഭ്യമാവുന്ന രീതിയിൽ വെയിറ്റിങ് ലിസ്റ്റിൽ രോഗിയുടെ പേര് ചേർക്കുന്നു. മരണപ്പെട്ട ദാതാക്കളുടെ വൃക്ക ലഭ്യമാക്കുന്നതിനായാണ് ഇത്തരം വെയിറ്റിങ് ലിസ്റ്റുകൾ നിലനിൽക്കുന്നത്.<ref name="National Kidney Foundation">{{Cite web|url=https://www.kidney.org/atoz/content/kidney-transplant|title=20 Common Kidney Transplant Questions and Answers|access-date=23 March 2021|last=<!--Not stated-->|date=26 January 2017|publisher=National Kidney Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20210321124806/https://www.kidney.org/atoz/content/kidney-transplant|archive-date=21 March 2021}}</ref> പല രാജ്യങ്ങളിലും ഇത്തരത്തിൽ മാസങ്ങളോ വർഷങ്ങളോ കാത്തിരിക്കേണ്ടി വരാറുണ്ട്<ref>{{Cite web|url=https://www.kidney.org/atoz/content/transplant-waitlist|title=The Kidney Transplant Waitlist – What You Need to Know|access-date=26 March 2021|last=<!--Not stated-->|date=10 February 2017|publisher=National Kidney Foundation}}</ref>. [[ഡയാലിസിസ്|ഡയാലിസിസിന്]] വിധേയരാവുന്ന [[ഇ.എസ്.ആർ.ഡി]] രോഗികളെ അപേക്ഷിച്ച് വൃക്ക മാറ്റിവെച്ച വ്യക്തികൾ കൂടുതൽ കാലം മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതനിലവാരത്തിൽ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref name="National Kidney Foundation"/>. എന്നാലും, ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തുടരേണ്ട മരുന്നുകൾ കൊണ്ട് രോഗപ്രതിരോധശേഷി കുറച്ച് നിറുത്തേണ്ടി വരുന്നത് കൊണ്ട് അണുബാധ, കാൻസർ തുടങ്ങിയ രോഗസാധ്യതകൾ ഇവരിൽ കൂടുതലാണ്<ref name="Management of Kidney Transplant Recipients">{{Cite journal|title=Management of Kidney Transplant Recipients by General Nephrologists: Core Curriculum 2019|journal=American Journal of Kidney Diseases|volume=73|issue=6|pages=866–879|date=June 2019|pmid=30981567|doi=10.1053/j.ajkd.2019.01.031}}</ref>. കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ട വൃക്ക ശരീരത്താൽ നിരസിക്കപ്പെടാതിരിക്കാനാണ് ഇത്തരം മരുന്നുകൾ നൽകപ്പെടുന്നത്. ഇമ്മ്യൂണോസപ്രസന്റുകൾ എന്നാണ് ഇത്തരം മരുന്നുകൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. ചേർക്കപ്പെട്ട വൃക്ക ശരീരബാഹ്യ വസ്തു എന്ന് കണ്ട് ശരീരത്താൽ നിരസിക്കപ്പെട്ടേക്കാം. സെല്ലുലാർ റിജക്ഷൻ, ആന്റിബോഡി-മീഡിയേറ്റഡ് റിജക്ഷൻ എന്നീ തരങ്ങളിൽ നിരസിക്കപ്പെടൽ സംഭവിക്കുന്നു. ശസ്ത്രക്രിയക്ക് എത്രകാലം ശേഷമാണ് വൃക്ക നിരസിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആന്റിബോഡി-മീഡിയേറ്റഡ് റിജക്ഷൻ വീണ്ടും അക്യൂട്ട്, ഹൈപ്പർക്യൂട്ട്, ക്രോണിക് എന്നിങ്ങനെ തിരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. മാറ്റിവെക്കൽ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് ശേഷം ഓരോ മൂന്ന് മാസത്തിലും വൃക്കയുടെ പ്രവർത്തനം [[ക്രിയാറ്റിനിൻ]] അടക്കമുള്ള ലാബ് പരിശോധനകളിലൂടെ വിലയിരുത്തപ്പെടേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്. ഇതിൽ എന്തെങ്കിലും സംശയങ്ങൾ തോന്നിയാൽ വൃക്ക ബയോപ്സി പരിശോധനക്ക് വിധേയമാക്കേണ്ടതായി വരും. 2018-ൽ മാത്രം ലോകത്ത് 95,479 വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലുകൾ നടന്നതായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഇതിൽ 36 ശതമാനവും ലിവിങ് ഡോണർ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ ആയിരുന്നു<ref>{{Cite web|url=http://www.transplant-observatory.org/wp-content/uploads/2020/10/glorep2018-2.pdf|title=International Report on Organ Donation And Transplantation Activities: Executive Summary 2018|access-date=24 March 2021|last=<!--Not stated-->|date=October 2020|website=Global Observatory on Donation and Transplantation|publisher=ONT/WHO|archive-url=https://web.archive.org/web/20210321045858/http://www.transplant-observatory.org/wp-content/uploads/2020/10/glorep2018-2.pdf|archive-date=21 March 2021}}</ref>. 1954-ൽ [[ജോസഫ് മറേ|ജോസഫ് മുറെയാണ്]] വൃക്കമാറ്റിവെക്കൽ ശസ്ത്രക്രിയ വിജയകരമായി നടത്തിയത്. ഇതിന്റെ പേരിൽ 1990-ലെ [[വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിക്കപ്പെട്ടു<ref>{{Cite journal|title=Historical Perspectives in Kidney Transplantation: An Updated Review|journal=Progress in Transplantation|volume=25|issue=1|pages=64–69|date=March 2015|pmid=25758803|doi=10.7182/pit2015789}}</ref>. == ചരിത്രം == വൃക്കയുൾപ്പെടെയുള്ള അവയവങ്ങൾ മാറ്റിവെക്കുന്നതിന്റെ സാധ്യത എന്ന ആശയം 1907-ൽ ചിക്കാഗോ സർവകലാശാലയിൽ അവതരിപ്പിച്ച ''ടെൻഡൻസീസ് ഇൻ പത്തോളജി'' എന്ന പ്രബന്ധത്തിലൂടെ സൈമൺ ഫ്ലെക്സ്നർ മുന്നോട്ടുവെക്കുകയുണ്ടായി. ധമനികൾ, ആമാശയം, വൃക്ക, ഹൃദയം എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള അവയവങ്ങളാണ് അതിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടത്<ref>[https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1908/01/02/104713376.pdf MAY TRANSPLANT THE HUMAN HEART] ([[Portable Document Format|.PDF]]), ''[[The New York Times]]'', 2 January 1908</ref>. യുക്രൈനിലെ കെർസണിലെ ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദനായിരുന്ന യൂറി വൊറോണിയാണ് ആദ്യമായി വൃക്ക മാറ്റിവെക്കാൻ ശ്രമിച്ചത്. 1933-ൽ ഡിസീസഡ് ഡോണറിൽ (ദാതാവിന്റെ മരണശേഷം ശേഖരിക്കപ്പെട്ടത്) നിന്ന് ശേഖരിച്ച വൃക്ക രോഗിയുടെ തുടയിലാണ് വൊറോണി സ്ഥാപിച്ചത്. രക്തഗ്രൂപ്പുമായി പൊരുത്തപ്പെടാത്തതിനാൽ രണ്ട് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ വൃക്ക ശരീരം തിരസ്കരിക്കുകയും രോഗി മരണപ്പെടുകയും ചെയ്തു<ref>{{Cite journal|title=Surgeon Yurii Voronoy (1895–1961) – a pioneer in the history of clinical transplantation: in Memoriam at the 75th Anniversary of the First Human Kidney Transplantation|doi=10.1111/j.1432-2277.2009.00986.x|volume=22|issue=12|journal=Transplant International|pages=1132–1139|pmid=19874569|date=Dec 2009}}</ref>. ഇല്ലിനോയ്സിലെ റിച്ചാർഡ് ലോലർ<ref>[https://www.stressmarq.com/first-successful-kidney-transplant/ Stressmarq.com]; [http://indiatoday.intoday.in/education/story/66th-anniversary-of-the-worlds-first-kidney-transplant/1/445128.html Indiatoday.intoday.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171229051546/http://indiatoday.intoday.in/education/story/66th-anniversary-of-the-worlds-first-kidney-transplant/1/445128.html |date=2017-12-29 }}; [https://www.healthcentral.com/article/first_kidney_transplant_june_17_1950 Healthcentral.com] (retrieved 12 February 2018)</ref> എന്ന വൈദ്യശാസ്ത്രജ്ഞൻ പോളിസിസ്റ്റിക് വൃക്കരോഗിയായ റൂത്ത് ടക്കർ (44 വയസ്സ്) എന്ന വനിതക്ക് വെച്ചുപിടിപ്പിച്ച വൃക്ക പത്ത് മാസം വരെ തിരസ്കരിക്കപ്പെടാതെ നിലനിന്നു. രോഗപ്രതിരോധശേഷി കുറക്കുന്നതിനുള്ള മരുന്നുകൾ അന്ന് നിലവിലില്ലായിരുന്നു. ഈ പത്ത് മാസത്തിനുള്ളിൽ അവരുടെ വൃക്കകൾ ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്തതിനാൽ പിന്നീട് അഞ്ചുകൊല്ലം കൂടി അവർക്ക് ആയുസ്സ് കിട്ടി<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/organtransplanta0000pete|title=Organ transplantation|last=David Petechuk|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2006|isbn=978-0-313-33542-6|page=[https://archive.org/details/organtransplanta0000pete/page/11 11]|url-access=registration}}</ref>. 1952-ൽ ജീൻ ഹാംബർഗർ ലിവിങ് ഡോണറിൽ നിന്നുള്ള വൃക്കയെടുത്തുകൊണ്ട് രോഗിയിൽ സ്ഥാപിച്ചുവെങ്കിലും മൂന്ന് ആഴ്ചക്കുള്ളിൽ തന്നെ അത് പരാജയപ്പെടുകയായിരുന്നു<ref>{{Cite journal|last=Legendre|first=Ch|last2=Kreis, H.|title=A Tribute to Jean Hamburger's Contribution to Organ Transplantation|journal=American Journal of Transplantation|date=November 2010|volume=10|issue=11|pages=2392–2395|doi=10.1111/j.1600-6143.2010.03295.x|pmid=20977631}}</ref>. പാരീസിലെ നെക്കർ ആശുപത്രിയിലായിരുന്നു ശസ്ത്രക്രിയ നടന്നത്. 1954 ഡിസംബറിൽ ബോസ്റ്റണിൽ നടന്ന ശസ്ത്രക്രിയയാണ് വിജയകരമായ വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഡിസംബർ 23-ന് ബിഗ്രാം ആശുപത്രിയിൽ നടന്ന ശസ്ത്രക്രിയ [[ജോസഫ് മറേ|ജോസഫ് മുറെ]], [[ജെ. ഹാർട്ട്വെൽ ഹാരിസൺ]], ജോൺ പി. മെറിൽ എന്നിവർ ചേർന്നാണ് നടത്തിയത്. സമാന ഇരട്ടകളായ (Identical twins) രോഗിയും ദാതാവുമായിരുന്നു എന്നതിനാൽ തിരസ്ക്കരിക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത വിരളമായിരുന്നു. റൊണാൾഡ് ഹെറിക്ക് ആയിരുന്നു ദാതാവ്. [[റിച്ചാർഡ് ഹെറിക്]] എന്ന രോഗിയിലേക്കാണ് വൃക്ക സ്ഥാപിച്ചത്. എന്നാൽ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട വൃക്കയിലെ മറ്റുചില സങ്കീർണ്ണതകൾ കാരണം എട്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം റിച്ചാർഡ് മരണപ്പെടുകയായിരുന്നു<ref>{{cite news | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4233669 | title=Transplant Pioneers Recall Medical Milestone | publisher=[[NPR]] | date=20 December 2004 | access-date=20 December 2010}}</ref>. എന്നാൽ ഈ സങ്കീർണ്ണതകൾക്ക് ശസ്ത്രക്രിയയുമായോ മറ്റോ ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ ശസ്ത്രക്രിയക്കും തുടർന്നുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾക്കുമായി 1990-ലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര നൊബേൽ പുരസ്ക്കാരം ജോസഫ് മുറേക്ക് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.{{cn}} 1955-ൽ ലണ്ടനിലെ ചാൾസ് റോബ്, ജിം ഡെംപ്സ്റ്റർ എന്നീ വൈദ്യശാസ്ത്രജ്ഞർ ചേർന്ന് ഡിസീസഡ് ഡോണറിൽ നിന്നുള്ള വൃക്ക രോഗിയുടെ ശരീരത്തിൽ പിടിപ്പിച്ചു. യു.കെയിലെ ആദ്യത്തെ വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലായിരുന്ന ഇത് പക്ഷെ, വിജയകരമായിരുന്നില്ല.&nbsp;1959-ൽ വീണ്ടും മാറ്റിവെക്കൽ ശ്രമം നടന്നെങ്കിലും കുറഞ്ഞകാലം മാത്രമേ നീണ്ടുനിന്നുള്ളൂ. 1960-ൽ മൈക്കൽ വുഡ്റൂഫ് നടത്തിയ ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ സമാന ഇരട്ടകൾക്കിടയിൽ മാറ്റിവെച്ചതാണ് യു.കെയിലെ ആദ്യ വിജയകരമായ മാറ്റിവെക്കൽ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dJ5E_oZH6RoC&pg=PA39|title=Living Related Transplantation|last=Hakim|first=Nadey|publisher=World Scientific|year=2010|isbn=978-1-84816-497-0|page=39}}</ref>. 1994 നവംബറിൽ [[ഒമാൻ|ഒമാനിലെ]] സുൽത്താൻ ഖാബൂസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലിൽ 33 ആഴ്ച പ്രായമുള്ള നവജാതശിശുവിന്റെ മരണത്തോടെ ഇരു വൃക്കകളും 17 മാസം പ്രായമുള്ള ഒരു സ്വീകർത്താവിലേക്ക് മാറ്റിവെച്ചത് ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞവരിൽ നടത്തപ്പെട്ട വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal|first=Abdallah S.|last=Daar|first2=Nabil Mohsin|last2=Al Lawati|title=The World's Youngest Cadaveric Kidney Transplant: Medical, Surgical and Ethical Issues|journal=Transplant Direct|date=December 1, 2016|volume=2|issue=12 (Article number: e117)|pages=e117|doi=10.1097/TXD.0000000000000631|pmc=5142357|pmid=27990482|oclc=8892768132|issn=2373-8731}}</ref>. പ്രസ്തുത രോഗി ശസ്ത്രക്രിയക്ക് ശേഷം 22 വർഷം ജീവിച്ചു. പെട്ടെന്നുള്ള അവയവ തിരസ്ക്കരണത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനായി മരുന്നുകൾ 1964 മുതൽ സാർവ്വത്രികമായതോടെ ഡിസീസഡ് ഡോണേഴ്സിന്റെ വൃക്കകൾ മാറ്റിവെക്കൽ വിജയം കണ്ടുതുടങ്ങി. കോശ-കലകൾ താരതമ്യം ചെയ്യൽ മുതൽ വൃക്ക ശേഖരിക്കാനും രോഗിയിലേക്ക് ഘടിപ്പിക്കാനുമുള്ള എളുപ്പം എന്നിവ കാരണം ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്നുള്ള വൃക്ക മാറ്റം എളുപ്പമേറിയതായി കരുതപ്പെട്ടു. 1940 മുതൽ ഡയാലിസിസ് ലഭ്യമായത് കൊണ്ട് അഥവാ തിരസ്ക്കരണം നടന്നാലും ജീവൻ നിലനിർത്താനും കഴിഞ്ഞുവന്നു. {{cn}} ജനിതകമായ പൊരുത്തമില്ലെങ്കിൽ സ്വീകർത്താവിന്റെ പ്രതിരോധ സംവിധാനം പുതിയ വൃക്കയെ സ്വന്തമല്ലാത്ത വസ്തു എന്ന് കണ്ട് പുറന്തള്ളാൻ ശ്രമിക്കും. ഈ പുറന്തള്ളൻ ഒരുപക്ഷേ ഉടനടിയോ കാലക്രമേണയോ സംഭവിക്കാം. ഇത് തടയാനായി പ്രതിരോധശക്തിയെ മരുന്നിലൂടെ കുറച്ചുനിർത്തേണ്ടത് അനിവാര്യമായി വരും. ഇത്തരം മരുന്നുകളുടെ ഉപയോഗം മൂലം സ്വാഭാവിക പാർശ്വഫലങ്ങൾ കൂടാതെ തന്നെ അണുബാധ, അർബുദം (ത്വക്ക്, ലിംഫോമ) എന്നിവക്കുള്ള സാധ്യതയും കൂടിയിരിക്കുന്നു.{{cn}} ശരീരത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രതിരോധ ശേഷിയെ അടിച്ചമർത്തുന്ന മരുന്നുകളാണ് ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കോർട്ടിക്കോസ്റ്റിറോയ്ഡ് ആയ പ്രെഡ്നിസോളോൺ ആണ് ഇത്തരത്തിലുള്ള മിക്ക മരുന്നുകളുടെയും അടിസ്ഥാനം. ഉയർന്ന മാത്രകളിൽ ദീർഘകാലമുള്ള മരുന്നുപയോഗത്താൽ നിരവധി പാർശ്വഫലങ്ങൾ രോഗിയിൽ വരാറുണ്ട്. ഗ്ലൂക്കോസ് നിലയിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ, പ്രമേഹം, അമിതഭാരം, തിമിരം, [[ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്]], പേശികളുടെ ബലഹീനത, ഹൈപ്പർ കൊളസ്ട്രോളീമിയ തുടങ്ങിയവ ഉദാഹരണം. {{cn}} വൃക്ക തിരസ്കരിക്കപ്പെടുന്നത് തടയാനായി പ്രെഡ്നിസോളോൺ മാത്രം മതിയാവുകയില്ല. അതിനാൽ മറ്റു നോൺ-സ്റ്റിറോയ്ഡ് പ്രതിരോധ നിയന്ത്രണ ഉപാധികൾ ആവശ്യമായി വരുന്നു. ഇതിന്റെ സഹായത്താൽ പ്രെഡ്നിസോളോൺ ഉപയോഗത്തിന്റെ മാത്ര കുറച്ചു നിർത്താൻ സാധിക്കും. അസാത്തിയോപ്രിൻ, മൈകോഫെനോലേറ്റ്, സിക്ലോസ്പോരിൻ, ടാക്രോലിമസ് എന്നിവ ഇത്തരം മരുന്നുകൾക്ക് ഉദാഹരണമാണ്.{{cn}} == സൂചനകൾ == എൻഡ് സ്റ്റേജ് റീനൽ ഡിസീസ് (ESRD) രോഗികളെ സംബന്ധിച്ചേടത്തോളം വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ എന്നത് മാത്രമാണ് പ്രായോഗിക പരിഹാരം. രോഗി ഈ അവസ്ഥയിലെത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ രോഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന കാരണം പരിഗണിക്കാതെ തന്നെ വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ പ്രക്രിയക്കായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ഗ്ലോമെറുലാർ ഫിൽട്ടറേഷൻ നിരക്ക് 15ml/minute/1.73m² എന്നതിൽ താഴ്ന്നാൽ ESRD എന്ന നിലയിൽ എത്തി എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ക്രോണിക് ഗ്ലോമെറുലോനെഫ്രൈറ്റിസ്, [[സിസ്റ്റമിക് ലൂപ്പസ് എരിത്തമറ്റോസിസ്|ല്യൂപ്പസ്]] എന്നീ ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ കണ്ടീഷനുകൾ, അണുബാധ, പ്രമേഹം എന്നീ രോഗങ്ങളാൽ വൃക്ക രോഗം വന്ന് ESRD എന്ന അവസ്ഥയിലെത്തുന്നു. പോളിസിസ്റ്റിക് വൃക്ക രോഗം, ശരീരവ്യവസ്ഥയിലെ ജന്മനയുള്ള തകരാറുകൾ തുടങ്ങി ജനിതകമായ കാരണങ്ങളാലും ESRD നിലയിലെത്തുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഭൂരിഭാഗം രോഗികളിലും രോഗകാരണം അജ്ഞാതമായി തുടരുന്നു. വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലിന് വിധേയമാവുന്ന 25 ശതമാനം രോഗികളിലും പ്രമേഹമായിരുന്നു മൂലകാരണമെന്ന് അമേരിക്കയിലെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ബഹുഭൂരിഭാഗം ശസ്ത്രക്രിയകളും നടക്കുന്നത് രോഗികൾ നിരന്തരമായ ഡയാലിസിസിന് വിധേയരായ ശേഷമാണ്. എന്നാൽ വൃക്കരോഗം സ്ഥിരീകരിച്ച ചിലർക്കെങ്കിലും ലിവിങ് ഡോണർ (ഡിസീസഡ് ഡോണർ ലഭ്യമാണെങ്കിലോ) ഉണ്ടെങ്കിൽ പെട്ടെന്ന് തന്നെ (സ്ഥിരം ഡയാലിസിസ് വേണ്ടി വരുന്നതിന് മുൻപായി) മുൻകരുതൽ മാറ്റിവെക്കൽ (pre-emptive transplant) നടത്താവുന്നതാണ്. == മാറ്റിവെക്കലിനെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്ന കാര്യങ്ങൾ == വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തേണ്ട രോഗികളിൽ ഹൃദ്രോഗം, ശ്വാസകോശ സംബന്ധിയായ പ്രശ്നങ്ങൾ, കരൾ രോഗം, ചിലയിനം അർബുദങ്ങൾ എന്നിവ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു. പുകയില ഉപയോഗം, അമിതവണ്ണം എന്നിവയും ശസ്ത്രക്രിയയുടെ സങ്കീർണ്ണത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ വിവിധ മാനദണ്ഡങ്ങളാണ് ശസ്ത്രക്രിയക്ക് അർഹത നേടാനായി വെച്ചിട്ടുള്ളത്. പ്രായപരിധി, വൃക്കരോഗമല്ലാത്ത മറ്റു രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തനായിരിക്കണം, അർബുദങ്ങൾ, മരുന്നുകളുമായി പൊരുത്തം, മാനസികരോഗം, ലഹരി ഉപയോഗം എന്നിവ പലയിടങ്ങളിലും പരിശോധിച്ചാണ് അർഹത തീരുമാനിക്കുന്നത്. ഒരു കാലത്ത് എയിഡ്സ് രോഗം വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലിന് തടസ്സമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അല്ലെങ്കിലേ പ്രതിരോധശേഷി കുറഞ്ഞ എയിഡ്സ് രോഗികൾ വീണ്ടും പ്രതിരോധം കുറക്കാനുള്ള മരുന്നുകൾ കഴിക്കുമ്പോളുള്ള സങ്കീർണ്ണതകളാണ് ഇതിന് കാരണം. എന്നാൽ പുതിയ ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് എച്ച്.ഐ.വി രോഗാണുക്കൾ മരുന്നുകളുമായി സഹവർത്തിക്കാനുള്ള സാധ്യതയെയാണ്. == വൃക്കകളുടെ ഉറവിടങ്ങൾ == വൃക്ക നിരസിക്കപ്പെടുന്നത് തടയാനായുള്ള മരുന്നുകൾ ഫലപ്രദമായതോടെ ദാതാക്കൾക്കും സ്വീകർത്താക്കൾക്കുമിടയിലുള്ള പൊരുത്തം അനിവാര്യമല്ലാതായി. ഇന്ന് ലോകത്ത് മാറ്റിവെക്കപ്പെടുന്ന വൃക്കകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഡിസീസഡ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. എന്നാലും വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ ലിവിങ് ഡോണ്ണേഴ്സ് കൂടിവരികയാണ്. വിവിധ രാജ്യങ്ങളുടെ നയങ്ങൾക്കനുസൃതമായി ലിവിങ്-ഡിസീസഡ് ഡോണേഴ്സ് തമ്മിലുള്ള അനുപാതം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് അമേരിക്കയിൽ 2006-ൽ നടന്നതിൽ 47 ശതമാനവും ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്നായിരുന്നെങ്കിൽ<ref>Organ Procurement and Transplantation Network, 2007</ref>, സ്പെയിനിൽ അത് 3 ശതമാനം മാത്രമായിരുന്നു. കാരണം സ്പെയിന്റെ ദേശീയനയമനുസരിച്ച് എല്ലാ പൗരന്മാരും അവരുടെ മരണത്തോടെ അവയവ ദാനത്തിന് സന്നദ്ധമാണ്<ref>Organización Nacional de Transplantes (ONT), 2007</ref>, മറിച്ചാണെങ്കിൽ ജീവിതകാലത്ത് തന്നെ അവയവ ദാനത്തിന് സന്നദ്ധമല്ല എന്ന് രേഖാമൂലം അറിയിക്കേണ്ടതാണ്<ref>{{Cite web|url=https://www.thelocal.es/20170915/how-spain-became-world-leader-at-organ-transplants|title=How Spain became the world leader in organ transplants|date=15 September 2017|website=The Local}}</ref>. === ലിവിങ് ഡോണേഴ്സ് === യുഎസ്, യുകെ, ഇസ്രായേൽ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ മൂന്നിലൊന്ന് വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലും ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്നാണെന്ന് കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>[https://web.archive.org/web/20121106121822/http://www.highbeam.com/doc/1P1-5994618.html HighBeam] Judy Siegel, "Live liver and lung donations approved. New regulations will give hope to dozens." 'Jerusalem Post', 9 May 1995 "(subscription required)</ref><ref>"National Data Reports". The Organ Procurement and Transplant Network (OPTN). dynamic. Retrieved 22 October 2013. (the link is to a query interface; Choose Category = Transplant, Organ = Kidney, and select the 'Transplant by donor type' report link)</ref> ലിവിങ് ഡോണറിനെ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് അനുയോജ്യനാണോ എന്ന് അറിയാനായി വൈദ്യശാസ്ത്രതലത്തിലും മന:ശാസ്ത്രതലത്തിലും പരിശോധനകൾ നടത്തുന്നു. വൈദ്യശാസ്ത്ര പരിശോധനയിലൂടെ ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താനുള്ള സാധ്യതകളും ദാതാവിനോ സ്വീകർത്താവിനോ ഉണ്ടാവാനിടയുള്ള അപകടസാധ്യതകളും പഠിക്കുന്നതോടൊപ്പം, രോഗങ്ങളില്ല എന്ന് ഉറപ്പ് വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. മന:ശാസ്ത്ര പരിശോധനയിലൂടെ ദാതാവിന്റെ സമ്മതം സ്വമേധയായാണെന്നും അതിന്റെ പേരിൽ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ (അത് നിയമവിധേയമല്ലാത്ത രാജ്യങ്ങളിൽ) ഇല്ല എന്നും ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു.{{cn}} [[പ്രമാണം:Kidney_for_transplant_from_live_donor.jpg|ലഘുചിത്രം| ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്ന് ശേഖരിക്കപ്പെട്ട വൃക്ക]] 1950-കളിൽ സമാന ഇരട്ടകൾക്കിടയിലായിരുന്നു ആദ്യത്തെ ലിവിങ് ഡോണർ വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ. 1960-1970 കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്ന ലിവിങ് ഡോണർ മാറ്റിവെക്കലുകൾ ജനിതകബന്ധമുള്ളവർ തമ്മിലായിരുന്നു. അതിന് ശേഷം 1980-1990 കളിലായി വൈകാരിക ബന്ധങ്ങൾക്കിടയിലേക്ക് (ജീവിതപങ്കാളികൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ) ഇത് വികസിച്ചതായി കാണുന്നു. നിലവിൽ അത് വീണ്ടും വികസിച്ച് പരിചയക്കാർ, അപരിചിതർ എന്നിവർ വരെ എത്തിനിൽക്കുന്നു. 2009-ൽ ക്രിസ് സ്ട്രോത്ത് എന്ന സംഗീതജ്ഞന് വൃക്ക ലഭിക്കുന്നത് ട്വിറ്റർ വഴിയാണ് എന്നത് ഇതിന്റെ വികാസത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങൾ വഴി രൂപപ്പെട്ട ആദ്യ വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലായി ഈ സംഭവം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു<ref name="Minnesota Medicine">{{Cite web|url=http://www.minnesotamedicine.com/Past-Issues/Past-Issues-2010/August-2010/Pulse-More-than-Friends-and-Followers-Aug-2010|title=More than Friends and Followers: Facebook, Twitter, and other forms of social media are connecting organ recipients with donors.|access-date=17 October 2014|last=Kiser|first=Kim|date=August 2010|publisher=Minnesota Medicine}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="rickilake">{{Cite episode|title=To Share or Not to Share on Social Media|url=https://www.youtube.com/watch?v=LPUc8xmukPA}}</ref>. പലപ്പോഴും വൃക്ക ദാനം ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിച്ച വ്യക്തിയുടെ വൃക്ക ബന്ധപ്പെട്ട രോഗിക്ക് യോജിക്കണമെന്നില്ല. അങ്ങനെ നിരവധി സംഭവങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചതോടെ എക്സ്ചേഞ്ച് ശൃംഖല എന്ന ആശയം ഉയർന്നുവന്നു. അതായത് അങ്ങനെയുള്ള ദാതാക്കളുടെയും രോഗികളുടെയും ഒരു കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് യോജിക്കുന്ന വൃക്കകൾ അനുയോജ്യരായ രോഗികൾക്ക് കൈമാറുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ രീതി. അമേരിക്കയിലെ നാഷണൽ കിഡ്നി രെജിസ്ട്രി 2012-ൽ രൂപീകരിച്ച ഇത്തരം കൂട്ടത്തിൽ 60 ദാതാക്കൾ ചേർന്നു. 2014-ൽ ഇത് 70 ആയി ഉയർന്നു. ഇത്തരം നൂതനരീതികൾ വഴി വൃക്ക ദാനം പരോപകാരം എന്ന രീതിയിലേക്ക് വളരാനിടയാക്കി. ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് സർവകലാശാലയിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു ആശയത്തിൽ നിന്ന് ടോളിഡോ സർവകലാശാലയിലെ മൈക്കേൽ റേസ് ഓപ്പൺ എൻഡ് ചെയിൻ എന്ന സംവിധാനം രൂപപ്പെടുത്തി<ref>{{Cite journal|last=Rees M. A.|last2=Kopke J. E.|last3=Pelletier R. P.|last4=Segev D. L.|last5=Rutter M. E.|last6=Fabrega A. J.|year=2009|title=A nonsimultaneous, extended, altruistic-donor chain|url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:29408291|journal=The New England Journal of Medicine|volume=360|issue=11|pages=1096–1101|doi=10.1056/NEJMoa0803645|display-authors=etal|pmid=19279341}}</ref>.<ref>{{Cite journal|last=Montgomery R. A.|last2=Gentry S. E.|last3=Marks W. H.|last4=Warren D. S.|last5=Hiller J.|last6=Houp J.|year=2006|title=Domino paired kidney donation: a strategy to make best use of live non-directed donation|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_july-29-august-4-2006_368_9533/page/419|journal=Lancet|volume=368|issue=9533|pages=419–421|doi=10.1016/S0140-6736(06)69115-0|display-authors=etal|pmid=16876670}}</ref> 2008 ജൂലൈ 30 ന്, ഒരു സന്നദ്ധ ദാതാവിന്റെ വൃക്ക കോർണലിൽ നിന്ന് യു‌സി‌എൽ‌എയിലേക്ക് വാണിജ്യ എയർലൈൻ വഴി കയറ്റി അയച്ചു, അങ്ങനെ ഒരു ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ആരംഭിച്ചു. <ref>{{Cite journal|last=Butt F. K.|last2=Gritsch H. A.|last3=Schulam P.|last4=Danovitch G. M.|last5=Wilkinson A.|last6=Del Pizzo J.|year=2009|title=Asynchronous, Out-of-Sequence, Transcontinental Chain Kidney Transplantation: A Novel Concept|journal=American Journal of Transplantation|volume=9|issue=9|pages=2180–2185|doi=10.1111/j.1600-6143.2009.02730.x|display-authors=etal|pmid=19563335}}</ref>. മാറ്റിവെക്കൽ കേന്ദ്രങ്ങൾ തമ്മിലെ സഹകരണം, ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിന്റെ വൃക്കകൾ കൊണ്ടുപോകാനുള്ള സൗകര്യം, കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പൊരുത്തപരിശോധന എന്നിവയെല്ലാം ഇത്തരം ശൃംഖലകളുടെ വികാസത്തിന് നിമിത്തമായി. വൃക്ക ദാതാക്കളിൽ നടത്തപ്പെട്ട പരിശോധനകളിൽ അവരുടെ അതിജീവനവും ESRD രോഗസാധ്യതയും സാധാരണ സമൂഹത്തിലുള്ളതിന് സമാനമാണെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal|journal=N Engl J Med|last4=Rogers|first8=AJ|last8=Matas|first7=CR|last7=Gross|first6=H|last6=Guo|first5=RF|last5=Bailey|first4=T|first3=L|year=2009|last3=Tan|first2=R|last2=Foley|pmid=19179315|last=Ibrahim, H. N.|title=Long-Term Consequences of Kidney Donation|doi=10.1056/NEJMoa0804883|pages=459–46|issue=5|volume=360|pmc=3559132}}</ref> എന്നാലും, അടുത്തകാലത്ത് നടത്തപ്പെട്ട ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രകാരം ക്രോണിക് വൃക്കരോഗസാധ്യത ദാതാക്കളിൽ പല മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്. എങ്കിലും സമ്പൂർണ്ണ അപകടസാധ്യത വളരെ കുറവാണ്<ref>{{Cite journal|title=Risk of end-stage renal disease following live kidney donation|journal=JAMA|volume=311|issue=6|pages=579–86|date=12 February 2014|pmid=24519297|pmc=4411956|doi=10.1001/jama.2013.285141|url=}}</ref>. ''ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് ജേണൽ ഓഫ് മെഡിസിൻ'' എന്ന പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ 2017-ൽ വന്ന പഠനപ്രകാരം, ഒരു വൃക്ക മാത്രമുള്ളവർ ഭക്ഷണത്തിലെ പ്രോട്ടീൻ ശരീരഭാരത്തിന്റെ ഓരോ കിലോക്കും ഓരോ ഗ്രാം എന്ന നിലക്ക് പരിമിതപ്പെടുത്തേണ്ടതായിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite journal|title=Nutritional management of chronic kidney disease|journal=N. Engl. J. Med.|volume=377|issue=18|pages=1765–1776|date=2 November 2017|pmid=29091561|doi=10.1056/NEJMra1700312}}</ref>. ഒരേ ആരോഗ്യസ്ഥിതിയിലുള്ള ഒരു സ്ത്രീയേക്കാൾ വൃക്ക ദാനം ചെയ്ത സ്ത്രീക്ക് ഗർഭാവസ്ഥയിലെ രക്താതിമർദ്ധവും പ്രീക്ലാമ്പ്സിയയും കൂടുതലാണെന്ന് പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref name="GargNevis2014">{{Cite journal|last=Garg|first8=Peter P.|issue=2|volume=372|pmid=25397608|doi=10.1056/NEJMoa1408932|issn=0028-4793|pages=124–133|year=2014|journal=New England Journal of Medicine|title=Gestational Hypertension and Preeclampsia in Living Kidney Donors|first9=Leroy|last9=Storsley|last8=Reese|first=Amit X.|first7=Ainslie M.|last7=Hildebrand|first6=Ngan N.|last6=Lam|first5=John J.|last5=Koval|first4=Jessica M.|last4=Sontrop|first3=Eric|last3=McArthur|first2=Immaculate F.|last2=Nevis|pmc=4362716}}</ref>. പരമ്പരാഗതമായ ശസ്ത്രക്രിയകളിലൂടെ വൃക്ക ശേഖരിക്കുമ്പോൾ ദാതാവിന്റെ മുറിവ് {{Convert|4|-|7|in|cm}} വരെ ആകാറുണ്ടെങ്കിലും, നിലവിൽ ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്നും ലാപ്രോസ്കോപിക് ശസ്ത്രക്രിയകളിലൂടെയാണ് ഭൂരിഭാഗം വൃക്കകളും ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇതുവഴി മുറിവ് ചെറുതാക്കാനും വേദന ലഘൂകരിക്കാനും സാധിക്കുന്നു. ദാതാവിന് വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ പൂർവ്വസ്ഥിതി പ്രാപിക്കാൻ ഇതുവഴി സാധിക്കുന്നു. ഒരു ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദനെ സംബന്ധിച്ചേടത്തോളം 150 ശസ്ത്രക്രിയകളോടെ വേഗതയോടെയും കൃത്യതയോടെയും ചെയ്യാനായി സാധിച്ചുതുടങ്ങും. ഡിസീസഡ് ഡോണറേക്കാൾ ലിവിങ് ഡോണറിന്റെ വൃക്കകൾക്ക് ദീർഘകാല വിജയനിരക്ക് കൂടുതലാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.nhs.uk/conditions/Kidney-transplant/Pages/Introduction.aspx|title=Kidney Transplant|access-date=19 November 2011|date=29 March 2010|publisher=[[National Health Service]]|archive-date=2017-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20171003212540/http://www.nhs.uk/Conditions/Kidney-transplant/Pages/Introduction.aspx|url-status=dead}}</ref> ലാപ്രോസ്കോപ്പിക് ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ഉപയോഗം വർദ്ധിച്ചതിനുശേഷം, ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിന്റെ എണ്ണത്തിൽ വർദ്ധനവുണ്ടായി. വേദനയും മുറിവുകളും കുറയുകയും, പൂർവ്വസ്ഥിതി പ്രാപിക്കാനുള്ള എളുപ്പവും കാരണമാണ് ഈ വർദ്ധനവിന് കാരണം. 2009 ജനുവരിയിൽ സെന്റ് ബർണബാസ് മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ രണ്ട് ഇഞ്ച് മുറിവിലൂടെ ആദ്യത്തെ സമ്പൂർണ്ണ റോബോട്ടിക് വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ നടത്തി. തുടർന്നുള്ള ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ, അതേ സംഘം റോബോട്ടിക് സഹായത്തോടെ എട്ട് ശസ്ത്രക്രിയകൾ കൂടി നടത്തി.<ref>[http://wcbstv.com/health/da.vinci.robot.2.1055154.html New Robot Technology Eases Kidney Transplants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090804104220/http://wcbstv.com/health/da.vinci.robot.2.1055154.html|date=4 August 2009}}, ''CBS News'', 22 June 2009 – accessed 8 July 2009</ref> 2004-ൽ ഉയർന്ന മാത്രയിലുള്ള ഐ.വി.ഐ.ജി പ്രയോഗത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെ, ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തം അനിവാര്യമല്ലാതായി മാറി<ref>{{Cite web|url=http://www.csmc.edu/12391.html|title=Kidney and Pancreas Transplant Center – ABO Incompatibility|access-date=12 October 2009|publisher=Cedars-Sinai Medical Center}}</ref><ref name="pmid15579530">{{Cite journal|title=Evaluation of intravenous immunoglobulin as an agent to lower allosensitization and improve transplantation in highly sensitized adult patients with end-stage renal disease: report of the NIH IG02 trial|journal=J Am Soc Nephrol|volume=15|issue=12|pages=3256–62|date=December 2004|pmid=15579530|doi=10.1097/01.ASN.0000145878.92906.9F}}</ref>. രക്തഗ്രൂപ്പ്, കോശങ്ങൾ എന്നീ പൊരുത്തങ്ങൾ പോലും ഇല്ലെങ്കിലും വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ സാധ്യമായി തുടങ്ങി. വൃക്ക തിരസ്ക്കരിക്കപ്പെടുന്നത് ഗണ്യമായി കുറയാൻ ഇത് കാരണമായി.{{cn}} ഗർഭപാത്രം നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട സ്ത്രീയിൽ നിന്നും 2009-ൽ യോനി വഴി വൃക്ക ശേഖരിക്കുകയുണ്ടായി. ഇത്തരം ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ ആന്തരികമായ ഒരൊറ്റ മുറിവിലൂടെ ശസ്ത്രക്രിയ പൂർണ്ണമാകുന്നു. പെട്ടെന്നുള്ള പൂർവ്വസ്ഥിതി പ്രാപിക്കൽ ഇതുവഴി സാധിക്കുന്നു. നാച്ചുറൽ ഓറിഫൈസ് ട്രാൻസ്‌ലൂമിനൽ എൻഡോസ്കോപിക് സർജറി എന്നാണ് ഇത്തരം ശസ്ത്രക്രിയക്ക് പേര്.{{cn}} നാഭിയിലെ ഒരൊറ്റ കീറിലൂടെ നടത്തപ്പെടുന്ന സിംഗിൾ പോർട്ട് ലാപ്രോസ്കോപി എന്നത് ഈ മേഖലയിലെ വലിയൊരു മുന്നേറ്റമാണ്.{{cn}} ==== അവയവവ്യാപാരം ==== ലോകത്ത് പലയിടങ്ങളിലും ദാരിദ്ര്യം മൂലവും മറ്റുമായി തങ്ങളുടെ അവയവങ്ങൾ വിൽക്കാൻ വ്യക്തികൾ തയ്യാറാകുന്നുണ്ട്. ഇടനിലക്കാരുടെയും മറ്റും തട്ടിപ്പിനിരയായും പലപ്പോഴും ദാതാവ് അറിയാതെ പോലും അവയവങ്ങൾ കവർന്നെടുത്ത സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലാണ് ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ കൂടുതൽ സംഭവിക്കുന്നത്. ഇത്തരം വൃക്കകൾ സ്വീകരിക്കാനായി ടൂറിസ്റ്റുകളായി പലയിടത്ത് നിന്നും എത്തി ശസ്ത്രക്രിയക്ക് വിധേയരാവുന്നു. ട്രാൻസ്പ്ലാന്റ് ടൂറിസ്റ്റ് എന്ന സംജ്ഞ ഇങ്ങനെ രൂപപ്പെട്ടതാണ്. ഇത്തരം വിപണനങ്ങളെ ലോകം പൊതുവെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/3041363.stm|title=Call to legalise live organ trade|date=19 May 2003}}</ref>. ഓർഗൻസ് വാച്ച് തുടങ്ങിയ മനുഷ്യാവകാശ സംഘങ്ങൾ ഇതിനെ നിശിതമായി വിമർശിക്കുന്നുണ്ട്. അണുബാധ നിയന്ത്രണം, ശസ്ത്രക്രിയ നിലവാരം എന്നിവ ഉറപ്പുവരുത്താൻ ഇത്തരം ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ സാധ്യമല്ലാത്തതിനാൽ രോഗികൾക്ക് പലവിധ സങ്കീർണ്ണതകളും നേരിടേണ്ടി വരുന്നു<ref name="wsj">[https://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052748703481004574646233272990474?mg=reno64-wsj&url=http%3A%2F%2Fonline.wsj.com%2Farticle%2FSB10001424052748703481004574646233272990474.html#mod=todays_us_weekend_journal The Meat Market], The Wall Street Journal, 8 January 2010.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-504083_162-5190413-504083.html|title=Black Market Kidneys, $160,000 a Pop|access-date=12 June 2011|last=Martinez|first=Edecio|date=27 July 2009|website=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104053745/http://www.cbsnews.com/8301-504083_162-5190413-504083.html|archive-date=4 November 2012}}</ref>. ഹെപറ്റൈറ്റിസ്, എച്ച്.ഐ.വി എന്നീ രോഗസാധ്യതകളും നിലനിൽക്കുന്നു. ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ അവയവദാനത്തിന് സാമ്പത്തിക നഷ്ടപരിഹാരം എന്നത് നിയമവിധേയമാക്കണമെന്ന ആവശ്യം വിവിധ കോണുകളിൽ നിന്ന് വരുന്നുണ്ട്. ഏതാനും രാജ്യങ്ങൾ ഇതിനകം തന്നെ ഇത് നിയമപരമാക്കിയിട്ടുമുണ്ട്<ref>{{Cite web|url=http://www.aakp.org/aakp-library/Compensated-Donations/|title=A New Outlook on Compensated Kidney Donations|access-date=14 June 2011|last=Schall|first=John A.|date=May 2008|website=RENALIFE|publisher=American Association of Kidney Patients|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927221324/http://www.aakp.org/aakp-library/Compensated-Donations/|archive-date=27 September 2011}}</ref>. "ഇൻട്രൊഡ്യൂസിങ് ഇൻസെന്റീവ്സ് ഇൻ ദ മാർക്കറ്റ് ഫോർ ലൈവ് ആൻഡ് കഡാവെറിക് ഓർഗൻ ഡൊണേഷൻസ്" എന്ന പേരിൽ അവതരിപ്പിച്ച ലേഖനത്തിൽ സ്വതന്ത്രകമ്പോളത്തിന് മേഖലയിൽ വഹിക്കാനുള്ള പങ്ക് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. അവയവക്ഷാമത്തിന് ഇത് ഒരു പരിഹാരമാണെന്ന് പറയുന്ന അവർ, ഒരു കിഡ്നിയുടെ വില 15,000 ഡോളർ എന്നും കരളിന്റേത് 32,000 ഡോളർ എന്നും കണക്കാക്കുന്നുമുണ്ട്.{{cn}} വിപണിയിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങളല്ല, മറിച്ച് അവയവകച്ചവടം എന്ന പരിപാടി തന്നെയാണ് ധാർമ്മികമായി എതിർക്കപ്പെടേണ്ടത് എന്ന് ജോർജ്ജ്ടൗൺ സർവകലാശാലയിലെ ജേസൺ ബ്രെണൻ, പീറ്റർ ജാവേഴ്സ്കി എന്നിവർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു<ref>{{Cite web|url=http://www.cato-unbound.org/2015/11/02/jason-brennan-peter-jaworski/you-may-do-it-free-you-may-do-it-money|title=If You May Do It for Free, You May Do It for Money|last=Comments|last2=Tweet|date=2 November 2015|website=Cato Unbound|last3=Like|last4=Submit|last5=Plus}}</ref>. അവയവദാതാക്കളുടെ സാമ്പത്തിക നഷ്ടപരിഹാരം [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലും]] [[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിലും]] നിയമവിധേയമാക്കി. ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും വൃക്കരോഗ സംഘടനകൾ പിന്തുണ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="aus">[http://www.theaustralian.com.au/news/latest-news/living-donors-to-receive-financial-support/story-fn3dxiwe-1226614172117 Live donors to get financial support] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, RASHIDA YOSUFZAI, AAP, 7 April 2013</ref><ref name="bmj">{{Cite journal|year=2008|title=Singapore legalises compensation payments to kidney donors|url=http://www.bmj.com/content/337/bmj.a2456|journal=BMJ|volume=337|page=a2456|doi=10.1136/bmj.a2456|pmid=18996933|last=Bland|first=B}}</ref> === ഡിസീസഡ് ഡോണർ (ദാതാവിന്റെ മരണശേഷം നടക്കുന്ന ദാനം) === [[പ്രമാണം:Kidney_donor_cards,_England,_1971-1981_Wellcome_L0060508.jpg|ലഘുചിത്രം| ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്നുള്ള വൃക്ക ദാതാക്കളുടെ കാർഡുകൾ, 1971–1981. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു അപകടത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ വൃക്ക ദാനം ചെയ്യാൻ അവർ തയ്യാറാണെന്നതിന്റെ തെളിവായി കാർഡുകൾ ദാതാക്കളാണ് കൊണ്ടുപോകേണ്ടത്.]] നിലവിൽ നടക്കുന്ന ഭൂരിഭാഗം വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലുകളും നടക്കുന്നത് മരണശേഷം ദാതാവിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചുകൊണ്ടാണ്. ഡിസീസഡ് ഡോണർ എന്നത് രണ്ട് വിഭാഗമായി തിരിക്കാൻ കഴിയും. മസ്തിഷ്കമരണത്താൽ (ബി.ഡി) ഉള്ള ദാതാക്കൾ, കാർഡിയാക് മരണത്താൽ (ഡി.സി.ഡി) ഉള്ള ദാതാക്കൾ.{{cn}} മസ്തിഷ്കമരണം സംഭവിക്കുന്നതോടെ മരണം സ്ഥിരീകരിക്കാമെങ്കിലും ഹൃദയമിടിപ്പ് തുടരുന്നതിനാൽ രക്തചംക്രമണം നിലക്കുന്നില്ല. ശസ്ത്രക്രിയാസമയത്തും അവയവങ്ങളിലൂടെ രക്തം ഓടുന്നതിനാൽ ഈ സാഹചര്യം അവയവ ശേഖരണത്തെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. ശേഖരിക്കപ്പെട്ട അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്തം നീക്കം ചെയ്ത് പകരം തണുപ്പേകുന്ന ലായനികൾ പ്രവഹിപ്പിക്കുന്നു. മാറ്റിവെക്കുന്ന അവയവത്തെ ആസ്പദിച്ചാണ് ഏത് ലായനിയാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ഏതൊക്കെ ലായനികളുടെ മിശ്രിതമാണ് നൽകേണ്ടത് എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത്.{{cn}} കാർഡിയാക് ഡെത്ത് സംഭവിച്ചാൽ ജീവൻ നിലനിർത്താൻ വേണ്ടിയുള്ള പിന്തുണ (മെക്കാനിക്കൽ വെന്റിലേഷൻ) പിൻവലിക്കുന്നതോടെ മരണം രേഖപ്പെടുത്തുകയും ദാതാവിനെ ശസ്ത്രക്രിയക്കായി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതോടെ രക്തചംക്രമണം നിലക്കുന്നതിനാൽ രക്തം കട്ടപിടിക്കാതിരിക്കാനും ശീതീകരണം ഒഴിവാക്കാനുമായി ശേഖരിക്കേണ്ട അവയവങ്ങളിലൂടെ അനുയോജ്യമായ ലായനികൾ പ്രവഹിപ്പിക്കുന്നു. കാർഡിയാക് ഡെത്തിനെ തുടർന്ന് നടക്കുന്ന ശസ്ത്രക്രിയകൾക്ക് കൂടുതൽ കർശനമായ ധാർമ്മിക-നിയമ മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതായിട്ടുണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം അവയവശേഖരണസംഘം ഒരുകാരണവശാലും മരണം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിന് മുൻപ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങരുത് എന്നതാണ്.{{cn}} [[File:Vaughan_Gething_AM_addresses_the_Kidney_Research_UK_Annual_Fellows_day.webm|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|വെൽഷ് സർക്കാർ ആരോഗ്യമന്ത്രി വോൺ ഗെത്തിംഗ് വൃക്ക ഗവേഷണ യുകെ വാർഷിക ഫെലോ ദിനത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു; 2017]] മരണശേഷമുള്ള അവയവ ദാനത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനായി വിവിധ രാജ്യങ്ങൾ പലവിധ നിയമനിർമ്മാണങ്ങളും നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ചില രാജ്യങ്ങളിലെങ്കിലും എല്ലാ പൗരന്മാരും സ്വതേ ദാതാക്കളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അതോടെ എല്ലാ പൗരന്മാരും മരണശേഷം അവയവദാനത്തിന് സമ്മതമാണെന്നാണ് നിയമം. ആർക്കെങ്കിലും ആ പട്ടികയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാകണമെങ്കിൽ അതിനായി പ്രത്യേകം അപേക്ഷ നൽകേണ്ടതുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.organdonation.nhs.uk/uk-laws/organ-donation-law-in-wales/|title=Organ donation law in Wales|access-date=31 January 2021|website=NHS Wales}}</ref> == വൃക്കകൾ തമ്മിലെ പൊരുത്തം == രക്തഗ്രൂപ്പ്, ക്രോസ് മാച്ച് എന്നീ പൊരുത്തങ്ങൾ ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത് ഉചിതമാണ്. ഒരു ലിവിങ് ഡോണറുടെ വൃക്ക ഉദ്ദേശിക്കുന്ന വ്യക്തിക്ക് യോജിക്കുന്നതല്ലെങ്കിൽ അനുയോജ്യമായ മറ്റൊരു സ്വീകർത്താവിന് കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും പകരം അനുയോജ്യമായ വൃക്ക തിരികെ ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശൃംഖലകൾ ഇന്ന് വിപുലമാണ്.{{cn}} ഇൻട്രാവൈനസ് ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ (ഐ.വി.ഐ.ജി) ഉപയോഗത്തോടെ ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തം അനിവാര്യമല്ലാതായി. ഈ പ്രക്രിയയുടെ വിവിധ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ വഴി രക്തഗ്രൂപ്പ്, വൃക്കാകോശ പൊരുത്തങ്ങൾ നിർബന്ധമല്ലാതായി. 1980-കളിൽ ഈ ദിശയിലുള്ള പരീക്ഷണങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും, 1990-കളിൽ ജപ്പാനിൽ ഇതിന്റെ ഫലപ്രാപ്തിയെക്കുറിച്ച പഠനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു<ref>{{Cite web|url=http://www.centerspan.org/pubs/transplantation/1998/0127/tr029800224o.pdf|title=Archived copy|access-date=4 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080529192038/http://www.centerspan.org/pubs/transplantation/1998/0127/tr029800224o.pdf|archive-date=29 May 2008}}</ref>. നിലവിൽ ലോകമെമ്പാടും പൊരുത്തപ്പെടാത്ത അവയവങ്ങൾ ഐ.വി.ഐ.ജി സാങ്കേതികവിദ്യയാൽ മാറ്റിവെക്കൽ നടത്തപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite web|url=http://discoverysedge.mayo.edu/abo_posxmatch/index.cfm|title=Overcoming Antibody Barriers to Kidney Transplant|access-date=20 July 2009|publisher=discoverysedge.mayo.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20090828225326/http://discoverysedge.mayo.edu/abo_posxmatch/index.cfm|archive-date=28 August 2009}}</ref>. സ്വീകർത്താവിന്റെ ശരീരത്തിലെ എച്ച്.എൽ.എ ആന്റിബോഡികളുമായുള്ള താരതമ്യം കണ്ടെത്താനായി ദാതാവിന്റെ എച്ച്.എൽ.എ ആന്റിബോഡികളുമായി പാനൽ റിയാക്റ്റീവ് ആന്റിബോഡി ടെസ്റ്റ് നടത്തുന്നു. വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലിന്റെ ഫലത്തെ കുറിച്ച ഒരു മുൻകൂർ വിലയിരുത്തലാണ് ഈ പരിശോധന. നിലവിൽ ലിവിങ്-റിലേറ്റഡ് ഡോണറുടെയും ലിവിങ്-നോൺ റിലേറ്റഡ് ഡോണറിന്റെയും മാറ്റിവെക്കലുകൾ സർവ്വസാധാരണമാണ്.{{cn}} == നടപടിക്രമം == [[പ്രമാണം:Kidney_Transplant.png|ലഘുചിത്രം| വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ]] ശസ്ത്രക്രിയയുടെ സങ്കീർണ്ണതയും അനന്തരമായുണ്ടാകുന്ന പൂർവ്വസ്ഥിതി പ്രാപിക്കാനുള്ള കാലവിളംബവും ഒഴിവാക്കാനായി നിലവിലുള്ള രണ്ട് വൃക്കകളും നീക്കം ചെയ്യാതെയാണ് പുതിയ വൃക്ക സ്ഥാപിക്കുന്നത്. അടിവയറ്റിൽ ഇലിയാക് ഫോസയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന വൃക്കയിലേക്ക് പുതുതായി രക്തവിതരണ സംവിധാനം, മൂത്രനാളി എന്നിവ ഒരുക്കുന്നു.{{cn}} *അബ്ഡോമിനൽ അയർട്ടയിൽ നിന്ന് ശാഖയായി വൃക്കയിലേക്ക് വന്നിരുന്ന വൃക്കാധമനി, സ്വീകർത്താവിന്റെ എക്സ്റ്റീരിയർ ഇലിയാക് ആർട്ടറിയിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. *ഇൻഫീരിയർ വെന കാവയിലേക്ക് രക്തമൊഴുക്കിയിരുന്ന വൃക്കാസിര, സ്വീകർത്താവിന്റെ എക്സ്റ്റീരിയർ ഇലിയാക് വെയിനിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. *ദാതാവിന്റെ മൂത്രനാളി ഉപയോഗിച്ച് വൃക്കയിൽ നിന്ന് ബ്ലാഡറിലേക്കുള്ള സ്വീകർത്താവിന്റെ മൂത്രനാളിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് യൂറിറ്ററൽ സ്റ്റെന്റ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നെങ്കിലും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വികാസത്തോടെ അത് ആവശ്യമില്ലാതായി<ref name="GołębiewskaCiancio2021">{{Cite journal|last=Gołębiewska|title=Results of a previously unreported extravesical ureteroneocystostomy technique without ureteral stenting in 500 consecutive kidney transplant recipients|pmid=33428659|doi=10.1371/journal.pone.0244248|issn=1932-6203|pages=e0244248|year=2021|issue=1|volume=16|journal=PLOS ONE|first6=Jeffrey J.|first=Justyna|last6=Gaynor|first5=Paolo|last5=Vincenzi|first4=Javier|last4=Gonzalez|first3=Ahmed|last3=Farag|first2=Gaetano|last2=Ciancio|pmc=7799771}}</ref>. അടിവയറ്റിൽ ഇടുപ്പെല്ലിന്റെ ഏത് ഭാഗത്താണ് പുതിയ വൃക്ക സ്ഥാപിക്കേണ്ടത് എന്നതിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വിവിധ അഭിപ്രായങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഇടത് ഭാഗത്ത് നിന്ന് ശേഖരിക്കപ്പെട്ട വൃക്ക രോഗിയിൽ വലത് ഭാഗത്ത് സ്ഥാപിക്കണമെന്നാണ് ക്യാമ്പ്ബെല്ലിന്റെ ''യൂറോളജി'' (2002) പറയുന്നത്. സ്മിത്തിന്റെ ''യൂറോളജി'' (2004) പ്രകാരം ഏത് ഭാഗത്തും സ്ഥാപിക്കാമെങ്കിലും വലത് ഭാഗത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നുണ്ട്. ഗ്ലെനിന്റെ ''യൂറോളജിക്കൽ സർജറി'' (2004) കാമ്പ്ബെല്ലിന് സമാനമായി ഏതവസരത്തിലും എതിർവശങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കാൻ ശിപാർശ ചെയ്യുന്നു.{{cn}} == വൃക്ക-പാൻക്രിയാസ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് == [[പ്രമാണം:Schema_der_Pankreas-Nierentransplantation_mit_portalvenöser_Anastomose_des_Pankreastransplantats.tif|ലഘുചിത്രം| വൃക്ക-പാൻക്രിയാസ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്]] പ്രമേഹം മൂലമായി ഉണ്ടാകുന്ന വൃക്കരോഗിയെ സംബന്ധിച്ചേടത്തോളം പാൻക്രിയാസ് കൂടി രോഗബാധിതമായിരിക്കാൻ സാധ്യത ഉണ്ട്. ഇത്തരം രോഗികളിൽ പലപ്പോഴും വൃക്കയോടൊപ്പം പാൻക്രിയാസ് കൂടി മാറ്റിവെക്കപ്പെടാറുണ്ട്. അനുയോജ്യമായ ഡിസീസഡ് ഡോണർ ലഭ്യമാണെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇത്തരം ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താൻ കഴിയാറുള്ളൂ. 1966-ൽ മിനസോട്ട സർവകലാശാലയിലെ റിച്ചാർഡ് ലില്ലെഹി, വില്ല്യം കെല്ലി എന്നീ വൈദ്യശാസ്ത്രജ്ഞർ ചേർന്നാണ് ഇത്തരം ശസ്ത്രക്രിയ ആദ്യം നടത്തിയത്<ref name="Annals of Surgery">{{Cite journal|last=David E. R. Sutherland|pmc=1421277|pages=463–501|journal=Ann. Surg.|date=April 2001|issue=4|volume=233|pmid=11303130|title=Lessons Learned From More Than 1,000 Pancreas Transplants at a Single Institution|url=https://archive.org/details/sim_annals-of-surgery_2001-04_233_4/page/463|last2=Rainer W. G. Gruessner|last9=Frederick C. Goetz|last8=William R. Kennedy|last7=S. Michael Mauer|last6=Raja Kandaswamy|last5=Abhinav Humar|last4=Arthur J. Matas|last3=David L. Dunn|doi=10.1097/00000658-200104000-00003}}</ref>. വളരെ അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ ലിവിങ് ഡോണറിൽ നിന്ന് ഭാഗികമായി ശേഖരിച്ച പാൻക്രിയാസ്, വൃക്കയോടൊപ്പം മാറ്റിവെച്ചിട്ടുള്ളൂ. പ്രമേഹവും വൃക്കാതകരാറും ഒന്നിച്ചുള്ള രോഗികളിൽ എത്രയും പെട്ടെന്ന് പാൻക്രിയാസും വൃക്കയും മാറ്റിവെക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്. ലിവിങ് ഡോണറുകളുൽ നിന്ന് പാൻക്രിയാസിന്റെ ഒരു ഭാഗവും ഒരു വൃക്കയും ശേഖരിക്കുന്നതാണ് തുടർച്ചയായ ഡയാലിസിസിനേക്കാൾ രോഗിക്ക് ഉത്തമം. ഇത് ലഭ്യമായില്ലെങ്കിൽ ആദ്യം ലഭ്യമാകുന്നത് ആദ്യശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെയും പിന്നീട് കിട്ടുന്നത് രണ്ടാമതായും കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.{{cn}} [[ഐലറ്റ്സ് ഓഫ് ലാംഗർഹാൻസ്|പാൻക്രിയാസിൽ നിന്ന് ഐലറ്റ് സെല്ലുകൾ]] മാറ്റിവെക്കുന്നത് ഇപ്പോഴും പരീക്ഷണ ഘട്ടത്തിലാണെങ്കിലും, പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നതാണ്. ഡിസീസഡ് ഡോണറിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച പാൻക്രിയാസിലെ [[ഇൻസുലിൻ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഐലറ്റ് സെല്ലുകൾ വേർതിരിച്ചെടുക്കുകയും, ആ കോശങ്ങൾ ഒരു കത്തീറ്റർ വഴി കുത്തിവെച്ച് കരളിൽ ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് പരീക്ഷണഘട്ടത്തിലുള്ള രീതി. രോഗികളിലെ ഇൻസുലിൻ നില അനുസരിച്ച് കുത്തിവെപ്പുകളുടെ എണ്ണം വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കും.{{cn}} == ശസ്ത്രക്രിയക്ക് ശേഷം == ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നീളുന്ന ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ ദാതാവിന്റെ വൃക്ക സ്വീകർത്തവിന്റെ അടിവയറ്റിൽ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം ധമനിയിലും സിരയിലുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മൂത്രസഞ്ചിയിലേക്ക് കൂടി ബന്ധം ചേർക്കുന്നതോടെ വൃക്ക മൂത്ര ഉല്പാദനം ആരംഭിക്കുന്നു<ref>{{Cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003005.htm|title=Kidney transplant: MedlinePlus Medical Encyclopedia|access-date=19 December 2010|date=22 June 2009|publisher=[[National Institutes of Health]]}}</ref>. സ്ഥാപിക്കുന്നതോടെ തന്നെ വൃക്ക അതിന്റെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുമെങ്കിലും സാധാരണനിലയിലെത്താനായി പിന്നെയും ദിവസങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. മൂന്ന് മുതൽ അഞ്ച് ദിവസം കൊണ്ട് ലിവിങ് ഡോണറുടെ വൃക്ക സാധാരണനിലയിൽ എത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ ഡിസീസഡ് ഡോണറുടെ വൃക്ക സാധാരണനിലയിലെത്താനായി 7 മുതൽ 15 ദിവസം വരെ എടുക്കാറുണ്ട്. 4 മുതൽ 10 ദിവസം വരെയാണ് സാധാരണ നിലയിൽ ആശുപത്രിവാസം ആവശ്യമായി വരുന്നത്. ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ മൂത്ര ഉത്പാദിപ്പിക്കാനായി ഡൈയൂററ്റിക്സ് മരുന്നുകൾ നൽകാറുണ്ട്.{{cn}} ദാതാവിന്റെ വൃക്ക നിരസിക്കുന്നതൊഴിവാക്കാനായി തുടർന്നുള്ള ജീവിതകാലത്ത് രോഗി ഇമ്മ്യൂണോസപ്രസന്റ് മരുന്നുകൾ കഴിക്കേണ്ടിവരുന്നു. ടാക്രോലിമസ്, മൈകോഫെനോലൈറ്റ്, പ്രെഡ്നിസോളോൺ എന്നിവയാണ് സാധാരണ നൽകുന്നത്. ചില രോഗികൾക്ക് സിക്ലോസ്പോറിൻ, സിറോളിമസ് അഥവാ അസാത്തിയോപ്രിൻ എന്നിവയാണ് നൽകുന്നത്. കോർട്ടിക്കോസ്റ്റീറോയ്ഡുകൾ ഒഴിവാക്കുന്നത് വഴി വൃക്ക നേരത്തേ നിരസിക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Haller|date=22 August 2016|issn=1469-493X|doi=10.1002/14651858.CD005632.pub3|pages=CD005632|issue=8|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|title=Steroid avoidance or withdrawal for kidney transplant recipients|first5=Angela C.|first=Maria C.|last5=Webster|first4=Julio|last4=Pascual|first3=Evi V.|last3=Nagler|first2=Ana|last2=Royuela|pmid=27546100}}</ref> സിക്ലോസ്പോറിൻ എന്ന ഇമ്മ്യൂണോസപ്രസന്റ് 1980-കളിൽ കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടു. സമാനമായ മറ്റൊരു മരുന്നാണ് ടാക്രോളിമസ്. ഇവ രണ്ടും പക്ഷേ വൃക്കകളിൽ ടോക്സിസിറ്റിക്ക് (നെഫ്രോടോക്സിസിറ്റി) കാരണമാകുന്നു. അതിനാൽ രക്തത്തിൽ രണ്ടിന്റെയും അളവ് സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സ്വീകർത്താവിന് വൃക്കകളുടെ പ്രവർത്തനം കുറയുകയോ പ്രോട്ടീനൂറിയ ഉണ്ടെന്ന് തോന്നുകയോ ചെയ്താൽ, വൃക്ക നിരസിക്കൽ മൂലമാണോ <ref>{{Cite journal|last=Nankivell|first=B|title=Diagnosis and prevention of chronic kidney allograft loss|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_october-15-21-2011_378_9800/page/1428|journal=Lancet|date=2011|volume=378|issue=9800|pages=1428–37|pmid=22000139|doi=10.1016/s0140-6736(11)60699-5}}</ref> <ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last=Naesens|title=Proteinuria as a Noninvasive Marker for Renal Allograft Histology and Failure: An Observational Cohort Study|journal=J Am Soc Nephrol|date=2015|pmid=26152270|doi=10.1681/ASN.2015010062|volume=27|issue=1|pmc=4696583|pages=281–92}}</ref> അതോ മരുന്നുകളുടെ ടോക്സിസിറ്റി കാരണമുള്ള പ്രശ്നമാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കാനായി വൃക്കയുടെ ബയോപ്സി പരിശോധന ആവശ്യമായി വരാം. ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ശേഷം ആദ്യത്തെ 60 ദിവസങ്ങളിൽ 10 മുതൽ 25 ശതമാനം ആളുകളിൽ അക്യൂട്ട് റിജക്ഷൻ ഉണ്ടാകുന്നു. റിജക്ഷൻ എന്നാൽ വൃക്ക പൂർണ്ണമായി നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്നർത്ഥമില്ല. മരുന്നുകളുടെ ക്രമീകരണവും അധികചികിത്സയും ഇതോടെ ആവശ്യമായി വരും<ref> {{Cite web|url=http://www.webmd.com/a-to-z-guides/kidney-transplant-20666|title=Kidney transplant|access-date=20 July 2009|publisher=www.webmd.com}}</ref>. === ഇമേജിംഗ് === ശാസ്ത്രകിയക്ക് ശേഷം വൃക്കയുടെ അൾട്രാസൗണ്ട് ഇമേജിങ് കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. റിജക്ഷൻ സംഭവിച്ചുതുടങ്ങുന്നുണ്ടെങ്കിൽ വൃക്കകളിൽ സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളെ വിലയിരുത്താൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. വൃക്കയെ മാത്രമല്ല അനുബന്ധമായ രക്താക്കുഴലുകളെയും മൂത്രനാളിയേയും ഇങ്ങനെ തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിച്ചുവരാറുണ്ട്. റെസിസ്റ്റീവ് ഇൻഡെക്സ് പരിശോധിക്കാനും അൾട്രാസൗണ്ട് ഉപയോഗിക്കുന്നു<ref>{{Cite journal|last=Krumme|first=B|last2=Hollenbeck|first2=M|title=Doppler sonography in renal artery stenosis—does the Resistive Index predict the success of intervention?|journal=Nephrology, Dialysis, Transplantation|date=March 2007|volume=22|issue=3|pages=692–6|pmid=17192278|doi=10.1093/ndt/gfl686}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Postoperative Ultrasound in Kidney Transplant Recipients: Association Between Intrarenal Resistance Index and Cardiovascular Events|journal=Transplant Direct|volume=6|issue=8|pages=e581|year=2020|doi=10.1097/TXD.0000000000001034|pmid=33134505|pmc=7581034|url=}}</ref>. വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലിന് ശേഷം യൂറോളജി, വാസ്കുലർ പ്രതികരണങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി റേഡിയോ ഐസോടോപ്പ് റെനോഗ്രഫി ഉപയോഗിക്കുന്നു<ref>{{Cite journal|title=Renal scintigraphy for post-transplant monitoring after kidney transplantation|journal=Transplantation Reviews|volume=32|issue=2|pages=102–109|year=2018|doi=10.1016/j.trre.2017.12.002|pmid=29395726|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0955470X17300836}}</ref>. മാറ്റിവെക്കപ്പെട്ട വൃക്കയുടെ പ്രവർത്തനത്തെ വിലയിരുത്തുന്നതിനായി മുൻപ് നടന്ന റെനോഗ്രഫി റിപ്പോർട്ടുകളുമായി പുതിയ റിപ്പോർട്ട് താരതമ്യം ചെയ്യാറുണ്ട്<ref>{{Cite journal|title=Can transplant renal scintigraphy predict the duration of delayed graft function? A dual center retrospective study|journal=PLOS ONE|volume=13|issue=3|pages=e0193791|year=2018|doi=10.1371/journal.pone.0193791|pmid=29561854|pmc=5862448|bibcode=2018PLoSO..1393791B|url=https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0193791}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Limited clinical value of two consecutive post-transplant renal scintigraphy procedures|journal=European Radiology|volume=30|issue=1|pages=452–460|year=2020|doi=10.1007/s00330-019-06334-1|pmid=31338652|pmc=6890596|url=}}</ref>. === ഭക്ഷണക്രമീകരണം === ഗ്രേപ്പ്ഫ്രൂട്ട്, മാതളനാരങ്ങ, ഗ്രീൻ ടീ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ വൃക്ക സ്വീകർത്താക്കൾ കഴിക്കുന്ന മരുന്നുകളുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ ഇവ കഴിക്കുന്നതിനെ പൊതുവെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.piedmontwebdev.org/transplant/?p=47|title=Transplant Medication Questions|access-date=5 June 2011|date=13 May 2011|publisher=Piedmont Hospital|archive-url=https://web.archive.org/web/20110917040023/http://www.piedmontwebdev.org/transplant/?p=47|archive-date=17 September 2011}}</ref> ഭക്ഷണത്തിലെ പ്രോട്ടീൻ നിയന്ത്രണവും ആവശ്യമായി വരാറുണ്ട്. == സങ്കീർണതകൾ == [[പ്രമാണം:Acute_cellular_rejection,_renal_graft_biopsy.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ട്യൂബുലാർ എപിത്തീലിയത്തിനകത്ത് ലിംഫോസൈറ്റുകളുടെ സാന്നിധ്യം, വൃക്കസംബന്ധമായ ഗ്രാഫ്റ്റിന്റെ നിശിത സെല്ലുലാർ നിരസിക്കൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ബയോപ്സി സാമ്പിൾ.]] ശസ്ത്രക്രിയയുടെ സമയത്ത് രോഗിയുടെ പ്രായം, ആരോഗ്യസ്ഥിതി എന്നിവ ശസ്ത്രക്രിയാനന്തര സങ്കീർണതകളെ കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്നു. ശസ്ത്രക്രിയാകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പ്രാഗദ്ഭ്യം ഇത്തരം സങ്കീർണ്ണതകളെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ പൂർത്തിയായ ശേഷം താഴെപ്പറയുന്ന സങ്കീർണ്ണതകൾ വരാവുന്നതാണ്: * രക്തസ്രാവം, അണുബാധ, വാസ്കുലർ ത്രോംബോസിസ്, മൂത്രാശയ സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ.<ref name="Kim 2018">{{Cite journal|last=Kim|first=Nancy|last2=Juarez|first2=Roxanna|last3=Levy|first3=Angela D.|date=October 2018|title=Imaging non-vascular complications of renal transplantation|journal=Abdominal Radiology|language=en|volume=43|issue=10|pages=2555–2563|doi=10.1007/s00261-018-1566-4|pmid=29550956|issn=2366-004X}}</ref> * ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് നിരസിക്കൽ (ഹൈപ്പർ‌ക്യൂട്ട്, അക്യൂട്ട് അല്ലെങ്കിൽ ക്രോണിക്). * നിരസിക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ പ്രതിരോധനിയന്ത്രണ മരുന്നുകൾ മൂലമുള്ള [[അണുബാധ|അണുബാധകളും]] സെപ്സിസും. * പോസ്റ്റ്-ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ലിംഫോപ്രൊലിഫറേറ്റീവ് ഡിസോർഡർ (പ്രതിരോധ ശേഷി കുറയുന്നത് മൂലമുള്ള [[ലിംഫോമ|ലിംഫോമയുടെ]] ഒരു രൂപം). ഇത് ഏകദേശം 2% രോഗികളിൽ സംഭവിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് കഴിഞ്ഞ ആദ്യ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു * ചർമ്മ മുഴകൾ <ref>{{Cite journal|title=Malignant and Noninvasive Skin Tumours in Renal Transplant Recipients|journal=Dermatology Research and Practice|volume=409058|date=2014|doi=10.1155/2014/409058|pmid=25302063}}</ref> * അസ്ഥി പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന [[കാൽ‌സ്യം|കാൽസ്യം]], ഫോസ്ഫേറ്റ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇലക്ട്രോലൈറ്റുകളിലെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ * പ്രോട്ടീനൂറിയ <ref name="ReferenceA"/> * [[രക്താതിമർദ്ദം]] * വൃക്ക തകരാറിനുള്ള യഥാർത്ഥ കാരണം ആവർത്തിക്കുന്നു * ഗ്യാസ്ട്രോഇന്റസ്റ്റൈനൽ വീക്കം, ആമാശയത്തിലെയും അന്നനാളത്തിലെയും വൻകുടൽ, സിക്ലോസ്പോരിനുമൊത്തുള്ള ഹിർസുറ്റിസം (പുരുഷ പാറ്റേൺ വിതരണത്തിൽ അമിതമായ മുടി വളർച്ച), ടാക്രോലിമസിനൊപ്പം [[മുടി കൊഴിച്ചിൽ]], [[പൊണ്ണത്തടി|അമിതവണ്ണം]], [[മുഖക്കുരു]], [[പ്രമേഹം|ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസ് തരം 2,]] ഹൈപ്പർ കൊളസ്ട്രോളീമിയ, [[ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള മരുന്നുകളുടെ മറ്റ് പാർശ്വഫലങ്ങൾ.{{cn}} ഡിസീസഡ് ഡോണറിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട വൃക്കക്ക് പത്ത് വർഷവും, ലിവിങ് ഡോണറിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട വൃക്കയ്ക്ക് പതിനഞ്ച് വർഷവുമാണ് ശരാശരി ആയുസ്സ്. മാറ്റിവെക്കപ്പെട്ട വൃക്കയുടെ പ്രവർത്തനം പരാജയപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അടുത്ത വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഇടക്കാല ഡയാലിസിസ് എന്നിവയിലേതെങ്കിലുമൊന്നിലേക്ക് രോഗി നയിക്കപ്പെടാം. പ്രായാധിക്യമുള്ള ചില രോഗികളെങ്കിലും ഇവ രണ്ടിലേക്കും നീങ്ങാതെ ജീവൻരക്ഷാ ഉപാധികളിലേക്ക് മാത്രമായി മടങ്ങുന്നു.{{cn}} വൃക്ക നിരസിക്കപ്പെടുന്നതൊഴിവാക്കാനായി ശരീരത്തിന്റെ പ്രതിരോധശേഷി കുറച്ചുനിർത്തേണ്ടതുള്ളതിനാൽ അണുബാധകൾക്കുള്ള സാധ്യത വളരെയധികമാണ്. ശ്ലേഷ്മസ്തരങ്ങൾ, മൂത്രനാളി, ശ്വാസകോശം എന്നിവയിലാണ് അണുബാധകൾ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്<ref name="erogul2008">[http://emedicine.medscape.com/article/778255-overview#aw2aab6b7 Renal Transplants > Renal Transplantation Complications] from eMedicine. Author: Mert Erogul, MD; Chief Editor: Erik D Schraga, MD. Updated: 5 December 2008</ref>. ബാക്ടീരിയ (46%), വൈറൽ (41%), ഫംഗസ് (13%), പ്രോട്ടോസോവൻ (1%) എന്നിവയാണ് ഏറ്റവും സാധാരണമായ അണുബാധകൾ. വൈറൽ രോഗങ്ങളിൽ, ഏറ്റവും സാധാരണമായ ഏജന്റുകൾ ഹ്യൂമൻ സൈറ്റോമെഗലോവൈറസ് (31.5%), ഹെർപ്പസ് സിംപ്ലക്സ് (23.4%), ഹെർപ്പസ് സോസ്റ്റർ (23.4%) എന്നിവയാണ്. മാറ്റിവയ്ക്കൽ അപകടസാധ്യത ഘടകമായി BK വൈറസ് ഇപ്പോൾ കൂടുതലായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. <ref name="pmid30958614">{{Cite journal|title=BK virus: Current understanding of pathogenicity and clinical disease in transplantation|journal=Reviews in Medical Virology|volume=29|issue=4|pages=e2044|date=July 2019|pmid=30958614|doi=10.1002/rmv.2044|url=http://eprints.whiterose.ac.uk/146942/1/BK%20review%20-%20final.pdf}}</ref> വൃക്കസംബന്ധമായ മാറ്റിവയ്ക്കൽ ഉള്ള മൂന്നിലൊന്ന് ആളുകളിൽ അണുബാധയാണ് മരണകാരണം, കൂടാതെ രോഗികളിൽ 50% മരണവും [[ന്യുമോണിയ|ന്യുമോണിയകളാണ്.]]{{cn}} == രോഗനിർണയം == വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ ഒരു ആയുസ്സ് നീട്ടുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. <ref>{{Cite journal|title=Survival of recipients of cadaveric kidney transplants compared with those receiving dialysis treatment in Australia and New Zealand, 1991–2001|journal=Nephrol. Dial. Transplant.|volume=17|issue=12|pages=2212–9|year=2002|pmid=12454235|doi=10.1093/ndt/17.12.2212}}</ref> സാധാരണ രോഗി ഡയാലിസിസ് ചെയ്തതിനേക്കാൾ 10 മുതൽ 15 വർഷം വരെ വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ മൂലം ജീവിക്കാം. <ref>{{Cite journal|year=1999|title=Comparison of Mortality in All Patients on Dialysis, Patients on Dialysis Awaiting Transplantation, and Recipients of a First Cadaveric Transplant|url=https://semanticscholar.org/paper/6a4232cddcc61b02299b6981fafe16fc9efc0d24|journal=NEJM|volume=341|issue=23|pages=1725–1730|doi=10.1056/nejm199912023412303|pmid=10580071}}</ref> ആയുർദൈർഘ്യം വർദ്ധിക്കുന്നത് പ്രായം കുറഞ്ഞ രോഗികൾക്ക് കൂടുതലാണ്, എന്നാൽ 75 വയസ്സുള്ള സ്വീകർത്താക്കൾ പോലും (ഡാറ്റയുള്ള ഏറ്റവും പഴയ ഗ്രൂപ്പ്) ശരാശരി നാല് വർഷം കൂടി ജീവിതം നേടുന്നു. പരമ്പരാഗത ഡയാലിസിസിൽ തുടരുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഊർജ്ജം, നിയന്ത്രണങ്ങൾ കുറഞ്ഞ ഭക്ഷണക്രമം, കുറഞ്ഞ സങ്കീർണതകൾ എന്നിവ സാധാരണയായി വൃക്കമാറ്റിവച്ചവരിൽ കണ്ടുവരുന്നു. ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു രോഗി ഡയാലിസിസ് കൂടുതൽ കാലം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ മാറ്റിവച്ച വൃക്ക കുറഞ്ഞകാലമേ നിലക്കുകയുള്ളൂവെന്ന് ചില പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമല്ല, പക്ഷേ ഒരു ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് പ്രോഗ്രാമിലേക്ക് വേഗത്തിൽ റഫറൽ ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഇത് അടിവരയിടുന്നു. വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ പ്രീ-എംപ്റ്റീവ് ആയിരിക്കണം, അതായത്, രോഗി ഡയാലിസിസ് ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് നടക്കുക. ശസ്ത്രക്രിയക്ക് ശേഷം കാലക്രമേണ വൃക്ക തകരാറിലാകാനുള്ള കാരണം അടുത്ത കാലത്തായി വ്യക്തമാണ്. യഥാർത്ഥ വൃക്കരോഗം ആവർത്തിക്കുന്നതിനു പുറമേ, നിരസിക്കൽ (പ്രധാനമായും ആന്റിബോഡി-മെഡിയേറ്റഡ് റിജക്ഷൻ), പ്രോഗ്രസീവ് സ്കാർറിംഗ് (മൾട്ടിഫാക്റ്റോറിയൽ) എന്നിവ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Naesens|first=M|title=The Histology of Kidney Transplant Failure: A Long-Term Follow-Up Study|journal=Transplantation|date=2014|volume=98|issue=4|pages=427–435|doi=10.1097/TP.0000000000000183|pmid=25243513}}</ref> വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ പരാജയപ്പെടുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ കർശനമായ മരുന്ന് പാലിക്കൽ വഴി നിരസിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കേണ്ടത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. ന്യൂസിലന്റിലെ റഗ്ബി കളിക്കാരൻ ജോനാ ലോമു, ജർമ്മൻ-ക്രൊയേഷ്യൻ സോക്കർ കളിക്കാരൻ ഇവാൻ ക്ലാസ്നിക്, ബാസ്കറ്റ് ബോൾ കളിക്കാരായ സീൻ ഏലിയട്ട്, അലൻസോ മോണിങ് തുടങ്ങിയവരെല്ലാം വൃക്കമാറ്റിവെക്കലിന് ശേഷവും കളികളിൽ സജീവമായി നിന്നവരാണ്.  ലിവിങ് ഡോണറുകളെ നടത്തുന്ന പഠനങ്ങളിൽ സാധാരണ വ്യക്തികളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഏകദേശം തുല്യമായ മരണനിരക്കാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇതുപക്ഷേ ഡോണർമാരെ തെരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ പാലിക്കപ്പെടുന്ന കർശനമായ നിബന്ധനകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. കാരണം ആരോഗ്യപരമായി മികച്ചുനിൽക്കുന്നവരെ മാത്രമാണ് ലിവിങ് ഡോണറായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ എന്നതാണ്<ref name="MorganIbrahim2019">{{Cite journal|last=Morgan|first=Benjamin R.|last2=Ibrahim|first2=Hassan N.|title=Long-term outcomes of kidney donors|journal=Arab Journal of Urology|volume=9|issue=2|year=2019|pages=79–84|issn=2090-598X|doi=10.1016/j.aju.2011.06.006|pmid=26579273|pmc=4150560}}</ref>. == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! രാജ്യം ! വർഷം ! ഡിസീസഡ്<br>ഡോണർ ! ലിവിങ്<br>ഡോണർ ! ആകെ<br>സർജറികൾ |- ! [[കാനഡ]] <ref>{{Cite web|url=http://www.hc-sc.gc.ca/english/organandtissue/facts_faqs/index.html|title=Facts and FAQs|access-date=6 January 2007|date=16 July 2002|website=Canada's National Organ and Tissue Information Site|publisher=Health Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404205622/http://www.hc-sc.gc.ca/english/organandtissue/facts_faqs/index.html|archive-date=4 April 2005}}</ref> | 2000 | 724 | 388 | {{Number table sorting|1112}} |- ! [[ഫ്രാൻസ്]] <ref name="Europe2003">{{Cite web|url=http://www.uktransplant.org.uk/ukt/images/gifs/stats/european_activity_comparison_2003.gif|title=European Activity Comparison 2003|access-date=6 January 2007|date=March 2004|publisher=UK Transplant|format=gif|archive-url=https://web.archive.org/web/20070312044129/http://www.uktransplant.org.uk/ukt/images/gifs/stats/european_activity_comparison_2003.gif|archive-date=12 March 2007}}</ref> | 2003 | {{Number table sorting|1991}} | 136 | {{Number table sorting|2127}} |- ! [[ഇറ്റലി]] | 2003 | {{Number table sorting|1489}} | 135 | {{Number table sorting|1624}} |- ! [[ജപ്പാൻ]] <ref>{{Cite web|url=http://www.asas.or.jp/jst/pdf/factbook/factbook2011.pdf|title=Kidney Transplantation Factbook 2011}}</ref> | 2010 | {{Number table sorting|208}} | 1276 | {{Number table sorting|1484}} |- ! [[സ്പെയിൻ]] | 2003 | {{Number table sorting|1991}} | 60 | {{Number table sorting|2051}} |- ! [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]] | 2003 | {{Number table sorting|1297}} | 439 | {{Number table sorting|1736}} |- ! [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്]] <ref>{{Cite web|url=https://iranhealthagency.com/blog/kidney-transplant-success-rate-by-age/|title=National Data Reports|access-date=7 May 2009|publisher=The Organ Procurement and Transplant Network (OPTN)|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417003228/http://optn.transplant.hrsa.gov/latestData/step2.asp|archive-date=17 April 2009}} (''the link is to a query interface; Choose Category = Transplant, Organ = Kidney, and select the 'Transplant by donor type' report link'')</ref> | 2008 | {{Number table sorting|10551}} | {{Number table sorting|5966}} | {{Number table sorting|16517}} |} വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ നിരക്ക് വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ദേശവ്യത്യാസം എന്നതുപോലെത്തന്നെ വംശീയവും ലിംഗപരവുമായ വ്യതിരിക്തതകളും മാറ്റിവെക്കൽ നിരക്കിനെ ബാധിക്കുന്നു. രോഗിയുടെയോ ബന്ധുക്കളുടെയോ വരുമാനവും ഇതിനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. സാമൂഹികവും ജനസംഖ്യാപരവുമായ പ്രതിബന്ധങ്ങൾ പലപ്പോഴും പരിഗണനാപട്ടികയിൽ പേര് വരുന്നതിനെ പോലും ബാധിക്കുന്നതായി ദീർഘകാലം ഡയാലിസിസ് നടത്തുന്ന രോഗികളിൽ നടത്തപ്പെട്ട സർവ്വേകളിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്<ref>{{Cite journal|last=Alexander|first=G. C.|last2=Sehgal|first2=A. R.|year=1998|title=Barriers to Cadaveric Renal Transplantation Among Blacks, Women, and the Poor|url=https://archive.org/details/sim_jama_1998-10-07_280_13/page/1148|journal=Journal of the American Medical Association|volume=280|pages=1148–1152|doi=10.1001/jama.280.13.1148|pmid=9777814|issue=13}}</ref>. വിവിധങ്ങളായ സമൂഹങ്ങൾ ഇക്കാര്യത്തിൽ കാണിക്കുന്ന താല്പര്യവ്യത്യാസം മാറ്റിവെക്കലിന് മുന്നോടിയായുള്ള പ്രക്രിയകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നുവെന്ന് സാരം. പട്ടികയിൽ വരുന്ന ആളുകൾക്കനുസരിച്ചാണ് പലപ്പോഴും ഇതുസംബന്ധിച്ച നയങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടിരുന്നത് എന്നത് ഇതോടുകൂടി ചേർത്തുവായിക്കേണ്ടതാണ്.{{cn}} == ശ്രദ്ധേയമായ സ്വീകർത്താക്കൾ == * സ്റ്റീവൻ ചൊജൊചരു (ജനനം 1970), കനേഡിയൻ ഫാഷൻ നിരൂപകൻ, ട്രാൻസ്പ്ലാന്റ്<small> 2005 ൽ</small> * ആൻഡി കോൾ (ജനനം 1971), ഇംഗ്ലീഷ് ഫുട്ബോൾ, <small>2017 ഏപ്രിലിൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * നതാലി കോൾ (1950–2015), അമേരിക്കൻ ഗായിക, <small>2009 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 6 വർഷം)</small> * ഗാരി കോൾമാൻ (1968–2010), അമേരിക്കൻ നടൻ, <small>ആദ്യത്തെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് <5 വർഷം, 14 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ രണ്ടാമത്തെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (ഏകദേശം 1981)</small> <ref>{{Cite web|url=http://www.cnn.com/2010/HEALTH/05/28/coleman.kidney.troubles/index.html|title=Coleman battled lifelong health woes: transplants, kidney problems - CNN.com|access-date=27 June 2019|website=www.cnn.com|language=en}}</ref> * ലൂസി ഡേവിസ് (ജനനം 1973), ഇംഗ്ലീഷ് നടി, <small>1997 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * കെന്നി ഈസ്ലി (ജനനം 1959), അമേരിക്കൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ, <small>1990 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * ആരോൺ ഐസൻ‌ബെർഗ് (1969-2019), അമേരിക്കൻ നടൻ, <small>1986 ലും 2015 ലും ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം 23 ഉം 4 ഉം വർഷം)</small> * ഡേവിഡ് അയേഴ്സ് (ജനനം 1977), കനേഡിയൻ ഹോക്കി കളിക്കാരൻ, <small>2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * അമേരിക്കൻ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ കളിക്കാരനായ സീൻ എലിയട്ട് (ജനനം 1968), <small>1999 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * [[സെലീന ഗോമസ്]] (ജനനം 1992), അമേരിക്കൻ ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, നടി, <small>2017 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * ജെന്നിഫർ ഹർമാൻ (ജനനം 1964), അമേരിക്കൻ പോക്കർ പ്ലെയർ, <small>ലെ ത്രംസ്പ്ലംത്സ് ???? 2004 ലും</small> * കെൻ ഹോവാർഡ് (ജനനം: 1932), ഇംഗ്ലീഷ് ആർട്ടിസ്റ്റ്, <small>2000 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * [[സാറാ ഹൈലാൻഡ്]] (ജനനം 1990), അമേരിക്കൻ നടി, <small>2012 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * ഇവാൻ ക്ലാസ്നിക് (ജനനം 1980), ക്രൊയേഷ്യൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ, <small>2007 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * ജിമ്മി ലിറ്റിൽ (1937–2012), ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സംഗീതജ്ഞനും നടനുമായ <small>2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 8 വർഷം)</small> * ജോനാ ലോമു (1975–2015), ന്യൂസിലാന്റ് റഗ്ബി കളിക്കാരൻ, <small>2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 11 വർഷം)</small> * ജോർജ്ജ് ലോപ്പസ് (ജനനം 1961), അമേരിക്കൻ ഹാസ്യനടനും നടനുമായ <small>2005 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * ട്രേസി മോർഗൻ (ജനനം 1968), അമേരിക്കൻ ഹാസ്യനടനും നടനുമായ <small>2010 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * അലോൺസോ വിലാപം (ജനനം 1970), അമേരിക്കൻ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ കളിക്കാരൻ, <small>2003 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * [[കെറി പാക്കർ]] (1937–2005), ഓസ്‌ട്രേലിയൻ വ്യവസായി, <small>2000 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 5 വർഷം)</small> * ചാൾസ് പെർകിൻസ് (1936–2000), ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഫുട്‌ബോളറും ആക്ടിവിസ്റ്റും, <small>1972 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 28 വർഷം)</small> * ബില്ലി പ്രെസ്റ്റൺ (1946-2006), അമേരിക്കൻ സംഗീതജ്ഞൻ, <small>2002 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 4 വർഷം)</small> * നീൽ സൈമൺ (1927–2018), അമേരിക്കൻ നാടകകൃത്ത്, <small>2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 14 വർഷം)</small> * റോൺ സ്പ്രിംഗ്സ് (1956–2011), അമേരിക്കൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ, <small>2007 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 4 വർഷം)</small>  * ടോമോമി "ജംബോ" സുറുത (1951-2000), ജാപ്പനീസ് പ്രൊഫഷണൽ ഗുസ്തി, <small>2000 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 1 മാസം)</small> == ഇതും കാണുക == * [[Artificial kidney|കൃത്രിമ വൃക്ക]] * [[Gurgaon kidney scandal|ഗുർഗാവോൺ വൃക്ക വിവാദം]] * [[Jesus Christians|ജീസസ് കൃസ്ത്യൻസ്]] – ഒരു ഓസ്‌ട്രേലിയൻ മതസംഘം, അവരിൽ പലരും അപരിചിതർക്ക് വൃക്ക ദാനം ചെയ്തു * [[Liver transplantation|കരൾ മാറ്റശസ്ത്രക്രിയ]] == ഗ്രന്ഥസൂചിക== * {{cite journal |author1=Brook, Nicholas R. |author2 = Nicholson, Michael L. |title=Kidney transplantation from non heart-beating donors |journal=Surgeon |year=2003 |pages=311–322 |volume=1 |issue=6 |pmid=15570790 |doi=10.1016/S1479-666X(03)80065-3}} * {{cite journal |author1= Danovitch, Gabriel M. |author2= Delmonico, Francis L.| title= The prohibition of kidney sales and organ markets should remain |journal= Current Opinion in Organ Transplantation |volume=13|issue=4|pages=386–394|year=2008| doi= 10.1097/MOT.0b013e3283097476|pmid=18685334}} * {{cite journal |doi= 10.1097/01.ASN.0000093255.56474.B4 |author1= El-Agroudy, Amgad E.|author2= El-Husseini, Amr A. |author3= El-Sayed, Moharam |author4= Ghoneim, Mohamed A.| title= Preventing Bone Loss in Renal Transplant Recipients with Vitamin D |journal= Journal of the American Society of Nephrology |volume=14|issue=11|pages=2975–2979|year=2003| url= http://jasn.asnjournals.org/cgi/content/full/14/11/2975 |pmid= 14569109|doi-access= free}} * {{cite journal|doi=10.1111/j.1464-410X.2007.07054.x|author1=El-Agroudy, Amgad E. |author2= Sabry, Alaa A. |author3= Wafa, Ehab W. |author4= Neamatalla, Ahmed H. |author5=Ismail, Amani M. |author6= Mohsen, Tarek |author7= Khalil, Abd Allah |author8= Shokeir, Ahmed A. |author9=Ghoneim, Mohamed A. |title= Long-term follow-up of living kidney donors: a longitudinal study|journal= BJU International |volume=100|issue=6|pages=1351–1355|year=2007| issn= 1464-4096|url= http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/118508127/PDFSTART|pmid=17941927 |s2cid=32904086 }}{{dead link|date=July 2020|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} * {{cite news|first=Kerry|last=Grens|title=Living kidney donations favor some patient groups: study|work=[[Reuters]]|date=9 April 2012|url=https://www.reuters.com/article/2012/04/10/health-kidney-donations-idUSL3E8FA0A720120410|access-date=2021-05-18|archive-date=2015-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20151010204145/http://www.reuters.com/article/2012/04/10/health-kidney-donations-idUSL3E8FA0A720120410|url-status=dead}} * {{cite journal |vauthors=Gore John L, etal | year = 2012 | title = The Socioeconomic Status of Donors and Recipients of Living Unrelated Renal Transplants in the United States |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-urology_2012-05_187_5/page/1760 | journal = The Journal of Urology | volume = 187 | issue = 5| pages = 1760–1765 | doi=10.1016/j.juro.2011.12.112 | pmid=22425125}} === അവലംബം=== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{commons category-inline}} * {{Curlie|Health/Conditions_and_Diseases/Genitourinary_Disorders/Kidney/End_Stage_Disease/Transplantation/}} *[https://californiakidneyspecialists.com/renal-transplant/ Kidney transplantation] {{Medical resources}} {{Organ transplantation}} {{Urologic surgical and other procedures}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കൽ]] cdugm0vhb7qmk4bb4pq2xkgscafrogr 0 581447 4681111 3827077 2026-10-29T04:20:38Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681111 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}}{{Infobox royalty | name = Vijaya | image = Consecration Of King Sinhala-Prince Vijaya (Detail From The Ajanta Mural Of Cave No 17).jpg | alt = Cave painting of Vijaya | caption = Coronation of Prince Vijaya; detail from the [[Ajanta Caves]] mural of Cave 17<ref name="Simhala Avadana, Cave 17">{{Cite web |url=http://ajantacaves.com/html/jataka%20stories.asp |title=Simhala Avadana, Cave 17 |access-date=24 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111342/http://ajantacaves.com/html/jataka%20stories.asp |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead }}</ref> | reign = {{circa|543|505 BCE}} | predecessor = | successor = [[Upatissa (regent)|Upatissa]] | issue = {{ubl|Jivahata|Disala}} | spouse 2 = The daughter of an unknown Pandu king | spouse 1 = [[Kuveni]], | dynasty = [[House of Vijaya]] | father = [[Sinhabahu]] | mother = Sinhasivali | birth_date = | birth_place = [[Sinhapura]] | death_date = 505 BC | death_place = [[Tambapanni]] | religion = }} മഹാവംശ വൃത്താന്തം അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ സിംഹള രാജാവായിരുന്നു '''വിജയ രാജകുമാരൻ''' (c. 543–505 BCE). [[ഇന്ത്യ]]ൻ, [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കൻ]] സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള [[ഐതിഹ്യം|ഐതിഹ്യങ്ങളും]] രേഖകളും പറയുന്നത് പ്രകാരം സിംഹപുരയിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തപ്പെട്ടതിന് ശേഷമാണ് അദ്ദേഹവും നൂറുകണക്കിന് അനുയായികളും ശ്രീലങ്കയിലേക്ക് എത്തിയത്. ശ്രീലങ്കയിൽ, വിജയയും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം എത്തിയ കുടിയേറ്റക്കാരും "തമ്മേന" (ദ്വീപിന്റെ മധ്യഭാഗത്തോ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗമോ ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന തംബപാണി) എന്ന സ്ഥലത്തിനടുത്തുള്ള ഒരു [[യക്ഷൻ|യക്ഷനെ]] പരാജയപ്പെടുത്തുകയും, ഒടുവിൽ ദ്വീപിലെ മുൻ നിവാസികളെ അവരുടെ നഗരമായ സിരിസവത്തുവിൽ നിന്ന് മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഒരു യക്ഷനേതാവിന്റെ മകളായ കുവേനിയുമായുള്ള വിജയയുടെ വിവാഹം തംബപണ്ണിയുടെ രാജ്യം ഭരിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവിനെ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കാം. എങ്കിലും, സ്നേഹത്തിനുവേണ്ടി കുവേണി തന്റെ ജനതയെ ത്യജിച്ചത് അധികനാൾ നീണ്ടുനിന്നില്ല; ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു രാജകുമാരിക്ക് വേണ്ടിയാണ് വിജയ് അവളെ ഒറ്റിക്കൊടുത്തത്. വിജയയിൽ കുവേണിക്ക് രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നു. == ശ്രീലങ്കയിൽ എത്തി == [[Image:Coming Of Sinhala (Mural At Ajanta In Cave No 17).jpg|thumb|upright=1.35|alt=Elaborate cave painting|അജന്ത ഗുഹ 17 ൽ നിന്നുള്ള ചുമർചിത്രത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം "സിംഹളയുടെ വരവ്" ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ആനകളുടെയും സവാരിക്കാരുടെയും രണ്ട് സംഘങ്ങളിലും വിജയ രാജകുമാരനെ കാണാം.<ref name="Simhala Avadana, Cave 17"/>]] [[File:Tambapanni seascape.jpg|thumb|alt=A view of the sea to the horizon from land|upright=1.35|വിജയ രാജകുമാരൻ എത്തിയ തംബപാണി]] വിജയയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റീജന്റ് ആക്കി. പക്ഷേ അദ്ദേഹവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികളും അക്രമാസക്തമായ പ്രവൃത്തികൾക്ക് കുപ്രസിദ്ധരായിരുന്നു. ആവർത്തിച്ചുള്ള പരാതികൾ അദ്ദേഹത്തിൻ അക്രമങ്ങളെ തടയുന്നതിനു പര്യാപ്തമാകാത്തതിനേത്തുടർന്ന്, പൗരപ്രമുഖന്മാർ വിജയയെ വധിക്കണമെന്ന് രാജാവിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് സിംഹബാഹു രാജാവ് വിജയയെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ 700 അനുയായികളെയും രാജ്യത്ത് നിന്ന് പുറത്താക്കി. പുരുഷന്മാരുടെ തല പകുതി മുണ്ഡനം ചെയ്തു, അവരെ കടലിലേക്ക് പോകുന്ന ഒരു കപ്പലിൽ കയറ്റി. 700 പേരുടെ ഭാര്യമാരെയും മക്കളെയും വെവ്വേറെ കപ്പലുകളിൽ അയച്ചു. വിജയയും അനുയായികളും സുപ്പാറക എന്ന സ്ഥലത്ത് കപ്പലിറങ്ങി; സ്ത്രീകൾ മഹിളാദിപക എന്ന സ്ഥലത്തും കുട്ടികൾ നാഗദീപ എന്ന സ്ഥലത്തുമാണ് ഇറങ്ങിയത്. ഗൗതമ ബുദ്ധൻ ഉത്തരേന്ത്യയിൽ മരിച്ച ദിവസം വിജയയുടെ കപ്പൽ പിന്നീട് തംബപണ്ണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്തെ ലങ്കയിൽ എത്തി.<ref name="JMS_1997"/><ref name="Mahavamsa_coming"/> ഇന്ത്യയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് നിന്നാണ് വിജയ പുറപ്പെട്ടതെന്ന് കരുതുന്നവർ (സിംഹപുര ഗുജറാത്തിലായിരുന്നു) ഇന്നത്തെ [[Nala Sopara|സോപാരയെ]] സുപ്പരകയുടെ സ്ഥാനമായി തിരിച്ചറിയുന്നു.<ref>{{cite book |author=L. E. Blaze |title=History of Ceylon |url=https://books.google.com/books?id=RFxCJ9__KBMC&pg=PA2 |year=1938 |publisher=Asian Educational Services |isbn=978-81-206-1841-1 |pages=2 }}</ref> സിംഹപുര വംഗ-കലിംഗ മേഖലയിലാണെന്ന് കരുതുന്നവർ അതിനെ ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്തുള്ള സ്ഥലങ്ങളുമായും തിരിച്ചറിയുന്നു; [[S. Krishnaswami Aiyangar|എസ്. കൃഷ്ണസ്വാമി അയ്യങ്കാർ]] അനുമാനിക്കുന്നത് സുപ്പറക [[സുമാത്ര]] ആയിരിക്കാം എന്നാണ്.<ref>{{cite book |author=S. Krishnaswami Aiyangar |title=Some Contributions of South India to Indian Culture |url=https://books.google.com/books?id=vRcql-QBhRwC&pg=PA75 |date=1 January 1995 |publisher=Asian Educational Services |isbn=978-81-206-0999-0 |page=75 }}</ref> മഹാവംശമനുസരിച്ച്, [[ഗൗതമബുദ്ധൻ|ഗൗതമ ബുദ്ധൻ]] [[നിർ‌വാണം|നിർവാണം]] പ്രാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, ലങ്കയിൽ ബുദ്ധമതം തഴച്ചുവളരാൻ വേണ്ടി ദേവന്മാരുടെ രാജാവിനോട് (ഇന്ദ്രൻ എന്ന് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു) ആവശ്യപ്പെട്ടു. വിജയനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഒരു സന്യാസിയുടെ വേഷത്തിൽ ലങ്കയിലെത്തിയ താമര നിറമുള്ള ദേവന് (ഉപുൽവൻ) ഇന്ദ്രൻ ലങ്കയുടെ രക്ഷാകർതൃത്വം നൽകി.[<ref>{{cite book |author=Alf Hiltebeitel |author-link=Alf Hiltebeitel |title=The ritual of battle: Krishna in the Mahābhārata |publisher=State University of New York Press |year=1990 |page=182 |isbn=0-7914-0249-5 |url=https://books.google.com/books?id=vwWGX08JAx8C&pg=PA182 }}</ref><ref name="Mahavamsa_consecrating">{{cite web |url=http://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/07-consecrating-vijaya/ |title=The Consecrating of Vijaya |work=The Mahavamsa |date=8 October 2011 |access-date=16 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620071000/https://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/07-consecrating-vijaya/ |archive-date=2023-06-20 |url-status=dead }}</ref> വിൽഹെം ഗീഗർ താമര നിറമുള്ള ദേവനെ വിഷ്ണുവായി കണ്ടെത്തുന്നു. ഉപ്പള [[ആമ്പൽ|നീല താമര]]യാണ്. [[Senarath Paranavithana|സെനരത്ത് പരണവിതാനം]] അദ്ദേഹത്തെ വരുണനായി തിരിച്ചറിയുന്നു.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=P-8KAAAAYAAJ |title=The Enigma of the Man and Horse at Isurumuniya Temple, Sri Lanka |author=A. D. T. E. Perera |publisher=Sri Lanka Cultural Research |year=1977 |page=39 }}</ref> വിജയ തന്റെ അനുയായികളുടെ കൈകളിൽ ഒരു സംരക്ഷണ (പരിത്ത) നൂൽ കെട്ടി. പിന്നീട് ഒരു യഖിനി നായയുടെ രൂപത്തിൽ അവരുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. നായ വാസസ്ഥലം സൂചിപ്പിച്ചതായി അനുയായികളിൽ ഒരാൾ കരുതി അവളെ അനുഗമിച്ചു. കുറച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, നൂൽ നൂൽക്കുന്ന കുവേണി (അഥവാ കൂവന്ന) എന്ന യഖിനിയെ അയാൾ കണ്ടു. കുവേണി അവനെ വിഴുങ്ങാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ വിജയയുടെ മാന്ത്രിക നൂൽ അവനെ സംരക്ഷിച്ചു. അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയാതെ, കുവേണി അനുയായിയെ ഒരു കുഴിയിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; 700 അനുയായികളോടും അവൾ ഇതേ കാര്യം ചെയ്തു. വിജയ തന്റെ ആളുകളെ തേടി കുവേണിയുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി; അവൻ അവളെ കീഴടക്കി, അവരെ മോചിപ്പിക്കാൻ അവളെ നിർബന്ധിച്ചു. കുവേണി വിജയയോട് വിശ്വസ്തത പുലർത്തുന്നുവെന്ന് സത്യം ചെയ്തുകൊണ്ട് തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. വിജയയ്ക്കും അനുയായികൾക്കും വേണ്ടി അവൾ വിഴുങ്ങിയ വ്യാപാരികളുടെ കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണവും സാധനങ്ങളും കൊണ്ടുവന്നു. വിജയ അവളെ തന്റെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.<ref name="JMS_1997"/><ref name="Mahavamsa_consecrating"/> ==അവലംബം== {{Reflist}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *{{cite journal|title=Genetic Affinities of Sri Lankan Populations|url=https://archive.org/details/sim_human-biology_1995-12_67_6/page/843|last=Kshatriya|first=G. K.|journal=Human Biology |year=1995|volume=67 |issue=6 |pages=843–866 |pmid=8543296 }} ==External links== * [http://lakdiva.org/codrington/chap01.html Codrington's Short History of Ceylon: The Beginnings] * Mahavamsa chapters: ''[http://lakdiva.org/mahavamsa/chap006.html The coming of Vijaya]'' and ''[http://lakdiva.org/mahavamsa/chap007.html The Consecrating of Vijaya]''. {{s-start}} {{S-hou|[[House of Vijaya]]||?|?|505 BC}} {{s-reg|}} {{s-bef|before = [[Kuveni]]<br /><small>Queen of Heladipa</small>}} {{s-ttl|title = [[Kingdom of Tambapanni|King of Tambapanni]]|years=543 BCE – 505 BCE}} {{s-aft|after = [[Upatissa of Upatissa Nuwara|Upatissa]]<br /><small>'''Regent of the [[Kingdom of Upatissa Nuwara]]'''</small>}} {{s-end}} {{History of Sri Lanka bar}} {{House of Vijaya}} {{Monarchs of the Sinhala Kingdom}} nzx4eg93jw1duht5s83d755wf3ib607 0 589138 4681165 4676592 2026-10-29T09:01:06Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681165 wikitext text/x-wiki {{pu|Vardhman Mahavir Medical College}} {{Infobox university | name = വർധമാൻ മഹാവീർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് | image_name = Vardhman Mahavir Medical College logo.svg | image_size = 150px | caption = | motto = In the Service of Humanity | established = 2002 | type = [[Ministry of Health and Family Welfare|Ministry of Health & Family Welfare]] | chairman = | principal = ഡോ. ഗീതിക ഖന്ന | founder = | affiliations = [[Guru Gobind Singh Indraprastha University]] | chancellor = | vice_chancellor = | faculty = 295+ | students = | undergrad = | postgrad = MD MS DM MCh DNB ഉൾപ്പെടെ 320 | doctoral = | city = [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | state = [[[ഡൽഹി]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | campus = [[urban area|Urban]] | website = [http://www.vmmc-sjh.nic.in/ vmmc-sjh.nic.in] | logo = | logo_size = }} [[Category:Articles using infobox university]] [[Category:Pages using infobox university with the image name parameter]] [[Category:Pages using infobox university with the affiliations parameter]] [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂഡൽഹിയിലെ]] ഒരു വൈദ്യശാസ്ത്ര കലാലയമാണ് '''വർധമാൻ മഹാവീർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്''' ('''വിഎംഎംസി'''). ക്ലിനിക്കൽ അധ്യാപനത്തിനായി ഈ കോളേജ് പ്രശസ്തമായ [[സഫ്ദർജംഗ് ഹോസ്പിറ്റൽ|സഫ്ദർജംഗ് ഹോസ്പിറ്റലുമായി]] ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://vmmc-sjh.nic.in/hospitalProfile.jsp|title=About Medical College & Safdarjung Hospital|access-date=2 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080325062047/http://vmmc-sjh.nic.in/hospitalProfile.jsp|archive-date=25 March 2008}}</ref> ഗുരു ഗോവിന്ദ് സിംഗ് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥ സർവകലാശാലയുടെ കീഴിലാണ് കോളേജ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. വർധമാൻ മഹാവീർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് 2001 നവംബറിൽ സഫ്ദർജംഗ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ (രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ആരംഭിച്ച, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആശുപത്രികളിലൊന്ന്<ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/bestcolleges/2012/ranks.jsp?ST=Medicine&LMT=11&Y=2011|title=Vardhman Mahavir Medical College & Safdarjung Hospital Best Medicine Colleges 2012 India Today Survey|access-date=6 July 2014|website=intoday.in|publisher=IndiaToday}}</ref>) സ്ഥാപിതമായി. == ചരിത്രം == സി.പി. ഠാക്കൂർ, സ്ഥാപക പ്രിൻസിപ്പൽ ഡോ. ജഗദീഷ് പ്രസാദ്, എൽ.കെ. അദ്വാനി എന്നിവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി|അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയി]] 2001 ഡിസംബർ 17-ന് കോളേജ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് പ്രൊഫ. ജയശ്രീ ഭട്ടാചാര്യയും പ്രൊഫ. എൻ.എൻ. മാത്തൂരും കോളേജിന്റെ പ്രിൻസിപ്പൽമാരായി പ്രവർത്തിച്ചു. സ്ഥാപിതമായി ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽത്തന്നെ, പ്രവേശനം നേടാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഏറെ താൽപര്യപ്പെടുന്ന സ്ഥാപനമായി കോളേജ് മാറി. 2002 ഫെബ്രുവരിയിലാണ് എംബിബിഎസ് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ആദ്യ ബാച്ച് കോളേജിൽ ചേർന്നത്. അതിനുശേഷം പതിനഞ്ചിലധികം ബാച്ചുകൾ പ്രവേശനം നേടി. കോളേജിന് [[മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ ഒഫ് ഇന്ത്യ|മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] അംഗീകാരമുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://www.vmmc-sjh.nic.in/forms/contentpage_college.aspx?lid=1330|title=About VMMC {{!}} VMMC|access-date=2020-01-20|website=www.vmmc-sjh.nic.in|archive-date=2020-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203114236/http://www.vmmc-sjh.nic.in/forms/contentpage_college.aspx?lid=1330|url-status=dead}}</ref> വേൾഡ് ഡയറക്ടറി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സ്കൂൾസിലും അവിസെന്ന ഡയറക്ടറി ഓഫ് മെഡിസിനിലും ഈ കോളേജ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. == അഫിലിയേഷൻ == ഡൽഹിയിലെ ഗുരു ഗോവിന്ദ് സിംഗ് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥ സർവകലാശാലയുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ് ഈ കോളേജ്. [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|ഡൽഹി സർവകലാശാലയുമായി]] അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തിരുന്ന ബിരുദാനന്തര കോഴ്‌സുകൾ 2008 മുതൽ ജി.ജി.എസ്.ഐ.പി.യുവുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://ipu.ac.in/affiliates/institutes/urlsaffinstmain.htm|title=Affiliated colleges GGS Indraprastha University|access-date=6 July 2014|website=ipu.ac.in}}</ref> == റാങ്കിങ്ങുകൾ == {{Infobox India university ranking|IT_M_2020=8}} [[Category:Pages using outdated Infobox India university ranking|IT_M_2020Vardhman Mahavir Medical College]] ''[[ഇന്ത്യാ ടുഡെ|ഇന്ത്യാ ടുഡേയുടെ]]'' 2020-ലെ റാങ്കിങ്ങിൽ ഇന്ത്യയിലെ മെഡിക്കൽ കോളേജുകളിൽ ഈ കോളേജിന് എട്ടാം സ്ഥാനമാണ്. == അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ == [[സഫ്ദർജംഗ് ഹോസ്പിറ്റൽ|സഫ്ദർജംഗ് ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ]] ഭാഗങ്ങളിൽനിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്ത അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളോടെയാണ് കോളേജ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. മെഡിക്കൽ പുസ്തകങ്ങളുടെയും ജേർണലുകളുടെയും മികച്ച ശേഖരവും ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യവുമുള്ള ഒരു പ്രത്യേക ലൈബ്രറി കെട്ടിടം കോളേജിലുണ്ട്. പ്രീ-ക്ലിനിക്കൽ, പാരാ-ക്ലിനിക്കൽ, ക്ലിനിക്കൽ എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിൽ കോളേജിന് അധ്യാപകരുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://stupidsid.com/index.php/medicine-college-reviews?id=950|title=Vardhman Mahavir Medical College (VMMC), Safdarjung Hospital|access-date=6 July 2014|website=stupidsid.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == കോളേജ് കലോത്സവം == ന്യൂഡൽഹിയിലെ വർധമാൻ മഹാവീർ മെഡിക്കൽ കോളേജിന്റെയും സഫ്ദർജംഗ് ഹോസ്പിറ്റലിന്റെയും ഔദ്യോഗിക വാർഷിക സാഹിത്യ, സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക, കായികമേളയാണ് നിർവാണ.<ref>{{Cite web|url=http://www.knowafest.com/2013/03/nurvana-13-vardhaman-mahavir-medical-college-cultural-fest.html|title=Nirvana 13, Vardhman Mahavir Medical College & Safdarjung Hospital|access-date=6 July 2014|website=knowafest.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018205816/http://www.knowafest.com/2013/03/nurvana-13-vardhaman-mahavir-medical-college-cultural-fest.html|archive-date=2016-10-18|url-status=dead}}</ref> 2004-ലാണ് ഇത് ആദ്യമായി ആരംഭിച്ചത്. ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യൻ ബാൻഡ്, തോഷി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖർ, രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥികളും നോൺ-മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥികളും ഡൽഹി സർവകലാശാല, ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല തുടങ്ങിയവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കോളേജുകളിൽനിന്നുള്ള ക്ഷണിതാക്കളും അടങ്ങുന്ന സദസ്സിനു മുന്നിൽ പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. == അവലംബം == {{Reflist}}{{Coord|28.568974|77.203071|type:edu_region:IN-DL|display=title}}{{Guru Gobind Singh Indraprastha University}}{{Authority Control}} g059vdm5kqbemymmbgxylhsmrnvcrug 0 607015 4681085 4644834 2026-10-29T00:05:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681085 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = <!-- Loan Chabanol --> | image = Loan Chabanol.jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = Loan Chabanol in 2015 | other_names = | birth_name = <!-- Loan Stephanie Chabanol --> | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1982|12|30}} | birth_place = [[Paris]], France | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | nationality = <!-- [[French American]] --> | occupation = Actress, artist, model | years_active = 2013–present | known_for = ''[[Fading Gigolo]]''<br>''[[The Transporter Refueled]]''<br>''[[Tales of the Walking Dead]]'' | notable_works = }} [[Category:Articles with hCards]] ഫ്രഞ്ച്-അമേരിക്കൻ അഭിനേത്രിയും കലാകാരിയും മോഡലുമാണ് '''ലോൺ ചബനോൾ''' (ജനനം 30 ഡിസംബർ 1982 <ref name="dob">{{Cite web|url=https://twitter.com/LoanChabanol/status/549902703510683648|title=It's my Birthday|access-date=7 August 2019|last=Chabanol|first=Loan|date=30 December 2014|website=Twitter}}</ref> <ref name="parismatch">{{Cite web|url=http://www.parismatch.com/Culture/Cinema/Loan-Chabanol-un-conte-de-fees-moderne-558776|title=Loan Chabanol, un conte de fées moderne|access-date=9 May 2015|last=Verdot-Belaval|first=Anthony|date=9 April 2014|website=Paris Match|language=French|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303172149/http://www.parismatch.com/Culture/Cinema/Loan-Chabanol-un-conte-de-fees-moderne-558776|archive-date=3 March 2016}}</ref> ). <ref>{{Cite web|url=http://www.loanchabanol.com/bio/|title=Bio|access-date=15 November 2015|website=Loan Chabanol|archive-url=https://web.archive.org/web/20230830173005/http://www.loanchabanol.com/bio/|archive-date=2023-08-30|url-status=dead}}</ref> ജോൺ ടർതുറോയുടെ കോമഡി സിനിമയായ ''ഫെയ്ഡിംഗ് ഗിഗോളോ'', റൊമാന്റിക് ഡ്രാമ സിനിമയായ തേർഡ് പേഴ്‌സൺ, ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ സിനിമയായ ''ദി ട്രാൻസ്‌പോർട്ടർ റീഫ്യൂവൽഡ്'', ഹൊറർ ഡ്രാമ ആന്തോളജി ടിവി സീരീയൽ ''ടെയിൽസ് ഓഫ് ദ വാക്കിംഗ് ഡെഡ്'' എന്നിവയിലെ അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് ലോൺ കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. == ജീവിതവും കരിയറും == ലോൺ ചബനോൾ 1982 ഡിസംബർ 30 ന് [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലെ]] [[പാരിസ്|പാരീസിലാണ്]] <ref name="parismatch"/> ജനിച്ചത്. <ref name="dob"/> <ref name="parismatch" /> അവൾ വിയറ്റ്നാമീസ്, ജർമ്മൻ, ഇറ്റാലിയൻ വംശജയാണ്. <ref>{{Cite web|url=http://www.luckyshops.com/article/loan-chabanol|title=Our Favorite New French It Girl Talks Working With James Franco And Why Chanel Is Like 'A Second Skin'|access-date=9 May 2015|last=Fernandez|first=Chantal|date=23 August 2014|website=Lucky Shops|archive-date=2015-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519101626/http://www.luckyshops.com/article/loan-chabanol|url-status=dead}}</ref> അവളുടെ ആദ്യകാലങ്ങൾ കലാകാരൻ ബെർണാഡ് ബിസ്റ്റസിനോടൊപ്പം ആർട്ട് ക്ലാസുകളിൽ പഠിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.ladepeche.fr/article/2014/04/09/1859390-albi-le-fabuleux-destin-de-loan-chabanol.html|title=Albi. La mannequin Loan Chabanol a tourné avec Woody Allen|access-date=9 May 2015|last=Vidal|first=Vincent|date=9 April 2014|website=ladepeche.fr|language=French}}</ref> അവൾ ''എല്ലെ'', ''മേരി ക്ലെയർ'' തുടങ്ങിയ മാസികകളുടെ കവർഗേളായിട്ടുണ്ട്. <ref name="interviewmagazine" /> 2010-ൽ, ലീ സ്ട്രാസ്ബർഗ് തിയേറ്റർ ആന്റ് ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ അഭിനയം പഠിക്കാൻ ലോൺ ന്യൂയോർക്കിലേക്ക് പോയി. <ref name="interviewmagazine">{{Cite web|url=http://www.interviewmagazine.com/film/loan-chabanol|title=Loan Chabanol|access-date=9 May 2015|last=Rachel|first=T. Cole|date=27 May 2014|website=Interview Magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20180521232554/http://www.interviewmagazine.com/film/loan-chabanol|archive-date=21 May 2018}}</ref> == അഭിനയം == ജോൺ ടർതുറോയുടെ കോമഡി ചലച്ചിത്രമായ ''ഫെയ്ഡിംഗ് ഗിഗോളോയാണ്'' ലോൺ ആദ്യമായി അഭിനയിച്ച സിനിമ. 2014-ൽ, [[മില കൂനിസ്|മില കുനിസിനൊപ്പം]] ''തേർഡ് പേഴ്‌സണിൽ'' ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.fushionmag.com/film/loan-chabanol-interview-third-person-film/|title=Loan Chabanol is the model girlfriend in Third Person|access-date=9 May 2015|last=Khan|first=Abbey|date=20 June 2014|website=Fushion Magazine}}</ref> 2015-ൽ, ''ദി ട്രാൻസ്‌പോർട്ടർ റീഫ്യൂവൽഡ് എന്ന'' ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രമായ "ഫെമ്മെ ഫാറ്റേൽ" ആയി അവർ അഭിനയിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.slashfilm.com/the-transporter-refueled-trailer/|title='The Transporter Refueled' Trailer: Ed Skrein Is the New Jason Statham|access-date=9 May 2015|last=Han|first=Angie|date=19 March 2015|website=/Film}}</ref> 2022-ൽ, ''ടെയിൽസ് ഓഫ് ദി വാക്കിംഗ് ഡെഡ് എന്ന'' ആന്തോളജി സീരീസിന്റെ ആദ്യ ഭാഗത്തിലെ നായികയായി ചബനോൾ ''ദി വോക്കിംഗ് ഡെഡ്'' പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. <ref name="Deadline.com">{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/02/tales-of-the-walking-dead-olivia-munn-danny-ramirez-among-cast-twd-spinoff-anthology-series-loan-chabanol-embeth-davidtz-jessie-t-usher-gage-munroe-1234956547/|title='Tales Of The Walking Dead': Olivia Munn, Danny Ramirez Among Six Cast In 'TWD' Spinoff Anthology Series|access-date=8 April 2022|last=Petski|first=Denise|date=18 February 2022|website=Deadline.com}}</ref> == കലാസൃഷ്ടി == 2015-ൽ, ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിൽ <ref name="wmagazine.com">{{Cite web|url=http://www.wmagazine.com/culture/art-and-design/2015/09/loan-chabanol-actress-artist/photos/|title=Loan Chabanol's Blue Period|access-date=15 November 2015|last=Lawrence|first=Vanessa|date=24 September 2015|website=Wmagazine.com|archive-date=2015-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001023717/http://www.wmagazine.com/culture/art-and-design/2015/09/loan-chabanol-actress-artist/photos/|url-status=dead}}</ref> മോണിക്ക വാട്ട്കിൻസ് ക്യൂറേറ്റ് ചെയ്ത "ബോൺ ഇൻ ബ്ലൂ" എന്ന സോളോ ആർട്ട് എക്സിബിഷൻ ലോൺ ചബനോൾ നടത്തി. <ref name="wmagazine.com" /> സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ നിന്ന് ജീവൻ പ്രാപിക്കുന്ന ഫീനിക്‌സിന്റെ ജനനത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഒരു ഹ്രസ്വ ആനിമേറ്റഡ് ചിത്രം ഈ ഷോയിൽ പ്രദ‍ർശിപ്പിച്ചു. "നാംസിസ്" എന്ന ബോഡി ഓഫ് വർക്ക് 2018 ലെ ലോസ് എഞ്ജൽസ് എക്സിബിഷനിൽ അവതരിപ്പിച്ചു, <ref name="flaunt.com">{{Cite web|url=https://flaunt.com/content/art/loan-chabanols-namsis-exhibit-interview|title=Loan Chabanol's NAMSIS &#124; a Chat with the Artist About Her New Los Angeles Exhibit|access-date=8 April 2022|website=Flaunt Magazine|archive-date=2022-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814132538/https://flaunt.com/content/art/loan-chabanols-namsis-exhibit-interview|url-status=dead}}</ref> അതിനെതുടർന്ന് മറ്റ് നിരവധി കലാകാരന്മാർക്കൊപ്പം "വിറൈസ്" <ref>{{Cite web|url=https://werise.la/2018/artist/loan-chabanol/|title=Loan Chabanol &#124; We Rise 2018|access-date=8 April 2022|website=Werise.la|archive-date=2022-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220808051139/https://werise.la/2018/artist/loan-chabanol/|url-status=dead}}</ref> എന്ന ഗ്രൂപ്പ് ഷോ അവതരിപ്പിച്ചു. 2019-ൽ, തന്റെ ആദ്യത്തെ കുട്ടികളുടെ പുസ്തകമായ ''ബ്ലൂബൂ'' പുറത്തിറക്കി, <ref name="bookshop.com">{{Cite web|url=https://www.booksoup.com/product/blueboo-loan-chabanol|title=BlueBoo by Loan Chabanol &#124; Book Soup|access-date=8 April 2022|website=Booksoup.com}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == 2020 ഫെബ്രുവരിയിൽ ചബനോളിന് അമേരിക്കൻ പൗരത്വം ലഭിച്ചു. <ref name="US-citizen">{{Cite web|url=https://twitter.com/LoanChabanol/status/1232699790170849281|title=IT'S OFFICIAL!! I am a US Citizen|access-date=8 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226180154/https://twitter.com/LoanChabanol/status/1232699790170849281|archive-date=26 February 2020}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == === സിനിമകൾ === * ''ഫേഡിംഗ് ഗിഗോളോ'' (2013) * തേഡ് പേഴ്സൺ (2014) * ''ട്രാൻസ്പോർട്ടർ റീഫ്യവൽഡ്'' (2015) === ടെലിവിഷൻ പരമ്പര === * ''ടെയിൽസ് ഓഫ് ദി വാക്കിംഗ് ഡെഡ്'' (2022) === ഷോർട്ട് ഫിലിമുകൾ === * ''സൈക്കോ നസിരേമ'' (2013), ബസ്റ്റർ കീറ്റൺ == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|loanchabanol.com}} * {{IMDb name|5307742}} * {{Allocine name|id=626570}} {{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ടെലിവിഷൻ നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് ചലച്ചിത്രനടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് സ്ത്രീ മോഡലുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഫ്രഞ്ച് കുടിയേറ്റക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] jezrotwdowhtkjp3ie4l8ndrbivciq9 3 615617 4680976 4145861 2026-10-28T12:26:04Z FIROZBABUFIROSBABUP 180757 /* New Curriculum and pedagogy for education career development and research, */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4680976 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: FIROZBABUFIROSBABUP | FIROZBABUFIROSBABUP | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:32, 17 മാർച്ച് 2024 (UTC) == Physical Training an increased Man's Mind Power and Body Health == In the Daily life you can do an exercises for psyche power and body health , Different kinds of physical training (PT) these are an increasing of body organics. Walking is a good exercise also bicycle rising yoga karate natural exercise like these , All exercises decreased depression an illness of human. [[ഉപയോക്താവ്:FIROZBABUFIROSBABUP|FIROZBABUFIROSBABUP]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FIROZBABUFIROSBABUP|സംവാദം]]) 13:33, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) == New Curriculum and pedagogy for education career development and research, == New Curriculum and pedagogy for education career development and research, for students, Different types of character are among the students as a result of want to study for the students habitual actions or activities, Childrens Psychology and adolescent Psychology theories and learning these are beside the pedagogy of Teaching for the Teachers, Author FIROZ BABU Academic name FIROS BABU P Empanelment Academic Counselor and Registered Assistant Professor, Primary Teacher at GMLPS Kodasseri, [[ഉപയോക്താവ്:FIROZBABUFIROSBABUP|FIROZBABUFIROSBABUP]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FIROZBABUFIROSBABUP|സംവാദം]]) 12:26, 28 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 8by5hp4ohwzpp0lnhj5raxwtezaefkj 0 622442 4680974 4680768 2026-10-28T12:02:48Z Varghesepunnamada 141207 4680974 wikitext text/x-wiki [[File:JaiShot-Veppu(A) Grade.jpg|thumb|250px|ജയ്ഷോട്ട് വെപ്പ് വള്ളം പുന്നമട കായലിൽ ]] [[File:ASHA PULIKKIKALAM.jpg|thumb|350px|ആശ പുളിക്കീക്കളം വെപ്പ് വള്ളം ]] [[ചുണ്ടൻ വളളം|ചുണ്ടൻവള്ളങ്ങൾ]] യുദ്ധത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കാലത്ത്, ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്ന വെപ്പുകാർ സഞ്ചരിക്കാനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വള്ളമാണിത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ വള്ളത്തെ വെപ്പുവള്ളം എന്ന പേര് കിട്ടിയത്. പരുന്ത് വാലൻ എന്ന് കൂടി ഈ വള്ളത്തിന് പേരുണ്ട്. ഇതിന്റെ പിന്നറ്റം ഏകദേശം ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിന്റെ പോലെയാണ്. ആലങ്കാരപ്പണികളും കുറവായിരിക്കും. നാല്പതോളം ആളുകൾക്ക് കയറാവുന്ന ഈ വള്ളത്തിന്റെ നീളം 15 മീറ്റർ മുതൽ 20 മീറ്റർ വരെയാണ്. തുഴക്കാർ കുറവാണെങ്കിലും ചുണ്ടൻ വള്ളത്തോളം വേഗത ഈ വള്ളങ്ങൾക്കുണ്ട്. ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്ടിൽ]] പ്രമുഖമായി കാണപ്പെടുന്ന വള്ളങ്ങളാണ് വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾ. ഇതിന്റെ അമരം ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിന്റെ തന്നെ ആകൃതിയിലാണ് എന്നാൽ മുൻവശം നീണ്ട് പരന്ന ആകൃതിയിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു. 50 മുതൽ 60 വരെ തുഴച്ചിൽക്കാരും അമരം പിടിക്കുവാൻ നാലുപേരും നിലയാളുകൾ മൂന്നു പേരും ഉണ്ട്. ജ്യോതി , പട്ടേരിപുരക്കൽ, ഷോട്ട്, വേണുഗോപാൽ, വരിക്കളം എന്നിവയാണ് കുട്ടനാട്ടിലെ പ്രമുഖ വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾ എ ഗ്രേഡ് വെപ്പുവള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡ് വെപ്പുവള്ളത്തിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണുണ്ടാകുക. ഇതുകൂടാതെ അമരക്കാരും നിലയാളുകളും ഉണ്ട് . [[File:Punnamada Nehru Trophy Boat Race.webm|thumb|250px|പുന്നമടക്കായലിലൂടെ കുതിക്കുന്ന വെപ്പ് വള്ളം]] == ചരിത്രം == പണ്ട് കാലത്ത് യുദ്ധം ചെയ്യുവാൻ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിലെ പടയാളികൾ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത് ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളിലായിരുന്നു. ഇവർക്ക് അകമ്പടി സേവിക്കുന്ന ഭക്ഷണം വെയ്പ്പ് വള്ളങ്ങളായിരുന്നു ഇവ. തന്മൂലമാണ് വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾ എന്ന പേര് കിട്ടിയത്. == വെപ്പ് എ ഗ്രേഡ് വള്ളങ്ങൾ <ref name="NehruTrophy2016VeppuAGrade">{{cite web |title=Veppu A Grade H-1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/7.Veppu%20A%20grade%20H-1.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920103611/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/7.Veppu%20A%20grade%20H-1.pdf |archive-date=20 September 2026 |access-date=20 September 2026 }}</ref><ref name="NehruTrophy2016VeppuAH2">{{cite web |title=Veppu - A - H-2 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/8.Veppu%20-%20A%20-%20H-%202.pdf |website=Nehru Trophy Boat Race |publisher=Government of Kerala |date=2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920104709/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/8.Veppu%20-%20A%20-%20H-%202.pdf |archive-date=20 September 2026 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Nehru Trophy Boat Race 2016 Rowers At The Finish Line (29025296954).jpg|thumb|250px|പുന്നമടക്കായലിലൂടെ കുതിക്കുന്ന വെപ്പ് എ ഗ്രേഡ് വള്ളം പുന്നത്ര വെങ്ങാഴി]] #നവജ്യോതി #അമ്പലക്കടവൻ #ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര #പഴശ്ശിരാജ (പഴയ പേര് :ഉദയംപറമ്പിൽ ) #മണലി # കടവിൽ സെന്റ് ജോർജ് # ആശ പുളിക്കീക്കളം # നെപ്പോളിയൻ # പുന്നത്ര വെങ്ങാഴി # ജയ്ഷോട്ട് # പട്ടേരിപുരയ്‌ക്കൽ # കോട്ടപ്പറമ്പൻ # ചെത്തിക്കാടൻ == വെപ്പ് ബി ഗ്രേഡ് വള്ളങ്ങൾ <ref name="NehruTrophy2016VeppuBGrade">{{cite web |title=Veppu BGrade H-1 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/24.VEP%20B%20Grade.pdf |website=NTBR |publisher=Internet Archive |date=2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920114009/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/24.VEP%20B%20Grade.pdf |archive-date=20 September 2026 |access-date=20 September 2026 }}</ref>== [[File:Punnathara Purackal Veppu(B-Grade) Vallam.jpg|thumb|250px|വെപ്പ് ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം പുന്നത്ര പുരയ്ക്കൽ]] #പി.ജി കരിപ്പുഴ #ചിറമേൽ തോട്ടുകടവൻ #മാളിയേക്കൻ (പഴയ പേര്:മാട്ടി->മുളമൂടൻ->കുന്നുതറ->കരുവേലിത്തറ->ഏബ്രഹാം മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ) #പുന്നത്ര പുരയ്ക്കൽ(പഴയ പേര് :ജയ്‌ഹിന്ദ്‌ ) #ചാമ്പ്യൻ # പനയകഴിപ്പ് ==അവലംബം == {{reflist}} {{ഫലകം:Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] glhya619phapfagiz9b018cnlx7vh5y 0 653198 4681161 4504349 2026-10-29T08:50:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681161 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vyoma Nandi | image = Vyoma Nandi.jpg | birth_date = | birth_place = [[Jamnagar]], Gujarat, India | occupation = Actor | years_active = 2016–present }} ഒരു ഇന്ത്യൻ കനേഡിയൻ അഭിനേത്രിയും മോഡലുമാണ് '''വ്യോമ നന്ദി'''. പ്രധാനമായും അവർ [[ഗുജറാത്തി]] ചലച്ചിത്രങ്ങളിലാണ് അഭിനയിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |date=19 January 2020 |title=Khushi Shah to Vyoma Nandi: Top FIVE regional actresses who entertained with Dhollywood films |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/khushi-shah-to-vyoma-nandi-top-five-regional-actresses-who-entertained-with-dhollywood-films/photostory/73381559.cms |access-date=17 August 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref> 2016 ൽ മറാല തെലുപന പ്രിയ എന്ന [[തെലുങ്ക്]] ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചത്. 2017 ൽ മൽഹാർ തക്കറിനൊപ്പം ക്രൈം ത്രില്ലർ കാഷ് ഓൺ ഡെലിവറി എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലൂടെ ഗുജറാത്തി ചലച്ചിത്രരംഗത്തേക്ക് അവർ പ്രവേശിച്ചു. ഗുജ്ജുഭായ്-മോസ്റ്റ് വാണ്ടഡ് (2018), ഓക്സിജൻ (2018) , ലവ് നി ലവ് സ്റ്റോറീസ് (2020) എന്നിവയുൾപ്പെടെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ഗുജറാത്തി ചിത്രങ്ങളിൽ അവർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |title='Love Ni Love Storys' song 'Manzil' teaser: Pratik Gandhi and Vyoma Nandi's will entertain you with their romance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/love-ni-love-storys-song-manzil-teaser-pratik-gandhi-and-vyoma-nandis-will-entertain-you-with-their-romance/articleshow/73520829.cms |access-date=16 July 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref> കാഷ് ഓൺ ഡെലിവറി എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് അവർ ഗുജറാത്തി ഐക്കണിക് ഫിലിം അവാർഡുകളിൽ മികച്ച അരങ്ങേറ്റത്തിനുള്ള അവാർഡ് നേടി. ==ആദ്യകാല ജീവിതം== ഗുജറാത്തിലെ ജാംനഗറിൽ പ്രമേഷ് നന്ദിയുടെയും ചാന്ദ്‌നി നന്ദിയുടെയും മകളായാണ് വ്യോമ ജനിച്ചത്. ബാല്യകാലം അവർ അഹമ്മദാബാദിലാണ് ചെലവഴിച്ചത്. പിന്നീട് അവരുടെ കുടുംബം കാനഡയിലെ ടൊറന്റോയിലേക്ക് താമസം മാറി. ചിങ്‌വാക്കൗസി സെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ നിന്ന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അവർ യോർക്ക് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് സൈക്കോളജിയിൽ ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്. ==കരിയർ== കാനഡയിലേക്ക് പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഇന്ത്യയിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ബ്രാൻഡുകളുടെ വിവിധ പരസ്യങ്ങളിലും പ്രിന്റുകളിലും ബാല മോഡലായി നന്ദി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. 2014 ൽ തന്റെ അഭിനയ മോഹങ്ങൾ പിന്തുടരാൻ വ്യോമ ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങി<ref>{{Cite web |title=I always wanted to be an actress: Vyoma Nandi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/i-always-wanted-to-be-an-actress-vyoma-nandi/articleshow/74097114.cms |access-date=16 July 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref> പീന്നീട് മുബൈയിലെ റോഷൻ തനേജ സ്കൂൾ ഓഫ് ആക്ടിംഗിൽ നിന്ന് ഡിപ്ലോമ പൂർത്തിയാക്കി. 2016 ൽ പ്രിൻസ് സെസിലിനൊപ്പം അഭിനയിച്ച മറാല തെലുപന പ്രിയ എന്ന [[തെലുങ്ക്]] ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് വ്യോമ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ക്രൈം ത്രില്ലർ ചിത്രമായ കാഷ് ഓൺ ഡെലിവറിയിൽ അഭിനയിച്ചതിന് അവർ 2017 ൽ ഗുജറാത്തി ഐക്കണിക് ഫിലിം അവാർഡിൽ മികച്ച പുതുമുഖ നടിക്കുള്ള അവാർഡ് നേടി. പിന്നീട് ഗുജ്ജുഭായ്-മോസ്റ്റ് വാണ്ടഡ് (2018) എന്ന കോമഡി ചിത്രത്തിലും അവർ അഭിനയിച്ചു. ഗുജ്ജുഭായ് ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ രണ്ടാമത്തെ ചിത്രവും ഗുജ്ജുഭായ് ദി ഗ്രേറ്റിന്റെ (2015) തുടർച്ചയുമായിരുന്നു ഇത്. ഈ ചിത്രം നിരുപകരിൽ നിന്നും നല്ല അവലോകനങ്ങൾ നേടി വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. അൻഷുൽ ത്രിവേദിക്കൊപ്പം അഭിനയിച്ച ഓക്സിജൻ (2018) ആയിരുന്നു അവരുടെ അടുത്ത പ്രോജക്റ്റ്.<ref>{{Cite web |title=I cherished my experience of working in Oxygen: Vyoma Nandi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/i-cherished-my-experience-of-working-in-oxygen-vyoma-nandi/articleshow/64178309.cms |access-date=17 August 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ഈ ചിത്രവും നിരൂപകരുടെയും പ്രേക്ഷകരുടെയും പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. 2020 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രമായ ലവ് നി ലവ് സ്റ്റോറീസിൽ<ref>{{Cite web |title=I could relate to my character in Luv Ni Love Storys: Vyoma Nandi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/i-could-relate-to-my-character-in-luv-ni-love-storys-vyoma-nandi/articleshow/73808988.cms |access-date=30 October 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Photos: Vyoma Nandi gears up for 'Love Ni Love Storys' promotion |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/photos-deeksha-joshi-vyoma-nandi-and-shraddha-dangar-gear-up-for-love-ni-love-storys-promotion/articleshow/73514494.cms |archive-url= |archive-date= |access-date=30 October 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref> അവർ ഒരു പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു. 2018-ൽ കളേഴ്‌സ് ഗുജറാത്തിയിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഗുജറാത്തി ഡാൻസ് റിയാലിറ്റി ഷോയായ നാച്ച് മാരി സത്തേയുടെ<ref>{{Cite web |title=Actress Vyoma Nandi speaks about her hectic work schedule of 2018 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/gujarati/actress-vyoma-nandi-speaks-about-her-hectic-work-schedule-of-2018/videoshow/65083763.cms |access-date=30 October 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ആദ്യ സീസണിൽ നന്തി ആ ഷോയുടെ ജഡ്ജിയായിരുന്നു. അഹമ്മദാബാദ് ടൈംസിൽ നിന്ന് 2019-ലെ ടിവിയിൽ ഗുജറാത്തിലെ ഏറ്റവും അഭിലഷണീയയായ സ്ത്രീ എന്ന പദവിയും അവർ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |title=Gujarat's Most Desirable Woman on TV 2019: Vyoma Nandi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/gujarats-most-desirable-woman-on-tv-2019-vyoma-nandi/articleshow/73687047.cms |access-date=16 July 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref> അഹമ്മദാബാദ് ടൈംസിന്റെ 2020 ലെ ഏറ്റവും അഭിലഷണീയയായ സ്ത്രീ എന്ന പദവി അവർക്ക് ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=Vyoma Nandi is Ahmedabad Times Most Desirable Woman 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/vyoma-nandi-is-ahmedabad-times-most-desirable-woman-2020/articleshow/83193397.cms |access-date=21 June 2021 |website=The Times of India |language=en}}</ref> കൂടാതെ ടൈംസിന്റെ ഏറ്റവും അഭിലഷണീയമായ സ്ത്രീകൾ എന്ന 2020 ലെ പട്ടികയിൽ മികച്ച 50 പേരുടെ പട്ടികയിൽ വ്യോമ ഇടം നേടി.<ref>{{Cite web |title=Vyoma Nandi grabs the top spot on Ahmedabad Times Most Desirable Women 2020 list |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/gujarati/vyoma-nandi-grabs-the-top-spot-on-ahmedabad-times-most-desirable-women-2020-list/videoshow/83430712.cms |access-date=21 June 2021 |website=The Times of India |language=en}}</ref> == അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable" |+ !വർഷം. !തലക്കെട്ട് !റോൾ !ഭാഷ !കുറിപ്പുകൾ |- |2016 |''മറാല തെലുപ്പന പ്രിയ'' |വൈഷ്ണവി |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] | |- |2017 |''ക്യാഷ് ഓൺ ഡെലിവറി'' |അദിതി | rowspan="4" |[[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തി]] | |- | rowspan="2" |2018 |<nowiki><i id="mweg">ഗുജ്ജുഭായ്-മോസ്റ്റ് വാണ്ടഡ്</i></nowiki> |പ്രിയ രാജ്ഗുരു |<ref>{{Citation|title=GujjuBhai: Most Wanted Movie Review {4/5}: Critic Review of GujjuBhai: Most Wanted by Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-reviews/gujjubhai-most-wanted/movie-review/63046816.cms|access-date=30 October 2020}}</ref> |- |''ഓക്സിജൻ'' |നടാഷ മേത്ത |<ref>{{Citation|title=Oxygen Gujarati Movie Review {3/5}: Oxygen makes good use of human emotions to strike a chord|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-reviews/oxygen/movie-review/64122569.cms|access-date=30 October 2020}}</ref> |- |2020 |''ലവ് നി ലവ് സ്റ്റോറീസ്'' |സോനം ഗുപ്ത |<ref>{{Citation|title=Luv Ni Love Storys Movie Review: Luv Ni Love Storys|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-reviews/luv-ni-love-storys/movie-review/74011078.cms|access-date=30 October 2020}}</ref> |- |2022 |''ഭൂൽ ഭുലയ്യ 2'' |രജ്ജോ |[[ഹിന്ദി]] | |- | rowspan="2" |2023 |''ഗുലാം ചോർ'' |സലോനി സിസോദിയ | rowspan="4" |[[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തി]] | |- |ഹറി ഓം ഹറി |വിനീത് | |- | rowspan="2" |2025 |''താരോ തായോ'' |ആൻട്ര | |- |''ജയ് മാതാ ജി-ലെറ്റ്സ് റോക്ക്'' | | |} == ടെലിവിഷനും വെബ് സീരീസും == {| class="wikitable" |+ !വർഷം. !പേര് !റോൾ !നെറ്റ്വർക്ക് !കുറിപ്പുകൾ !റഫ. |- |2018 |''നാച്ച് മാരി സാഠേ'' |സ്വയം | [[Viacom18|കളേഴ്സ് ഗുജറാത്തി]] |ജഡ്ജി |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/gujarati/revanta-vyoma-to-make-their-telly-debut/articleshow/64489524.cms|title=Revanta Sarabhai & Vyoma Nandi to make their telly debut|access-date=30 October 2020|website=The Times of India|language=en}}</ref> |- |2021 |''അൺനോൺ ടു നോൺ'' |ദിശാ |ഷെമാരൂമി | |<ref>{{Cite web|url=https://navjeevanexpress.com/gujarati-web-series-unknown-to-known-all-set-to-release-on-shemaroome-premium-ott-platform-on-thursday/|title=Gujarati web series 'Unknown to Known' all set to release on ShemarooMe, premium OTT platform, on Thursday - Navjeevan Express|access-date=21 June 2021|date=8 June 2021|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20251023000857/https://navjeevanexpress.com/gujarati-web-series-unknown-to-known-all-set-to-release-on-shemaroome-premium-ott-platform-on-thursday/|archive-date=2025-10-23|url-status=dead}}</ref> |} == പുരസ്കാരങ്ങൾ == {| class="wikitable" |+ !വർഷം. !പുരസ്കാരം !വിഭാഗം !നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട ജോലി !കുറിപ്പുകൾ !റഫ. |- |2017 |''ഗുജറാത്തി ഐക്കണിക് ഫിലിം അവാർഡുകൾ'' |മികച്ച അരങ്ങേറ്റം |ക്യാഷ് ഓൺ ഡെലിവറി|{{Won}} | |- |2021 |''ഫിലിം എക്സലൻസ് അവാർഡുകൾ ഗുജറാത്തി'' |മികച്ച നടി |ലവ് നി ലവ് സ്റ്റോറീസ്|{{Won}} |} ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== * {{IMDb name|id=8922687}} * {{Instagram|vyomanandi}} [[വർഗ്ഗം:ഗുജറാത്തിൽ നിന്നുമുള്ള അഭിനേതാക്കൾ]] guhe1xiusnefvgpoi8iq7bx5ciqaw2c 0 660031 4681094 4572294 2026-10-29T02:07:41Z CommonsDelinker 756 "Abd_al-Aziz_al-Rantisi_(cropped).png" നീക്കം ചെയ്യുന്നു, [[c:User:Abzeronow|Abzeronow]] എന്ന കാര്യനിർവ്വാഹകൻ അത് കോമൺസിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കാരണം: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files found with "Shatila - street view"|]]. 4681094 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=2025 ഒക്ടോബർ}} {{Short description|Palestinian political leader (1947–2004)}} {{pp-extended|small=yes}} {{Use dmy dates|date=July 2020}} {{Infobox officeholder | name = അബ്ദുൽ അസീസ് അൽ രൻതീസി | native_name = {{Nobold|{{lang|ar|عبد العزيز الرنتيسي}}}} | image = | caption = Portrait of Al-Rantisi at the [[Shatila refugee camp]]. | office = [[Chairman of the Hamas Shura Council]] | term_start = 22 March 2004 | term_end = 17 April 2004 | deputy = | predecessor = [[Ahmed Yassin]] | successor = | office1 = [[List of leaders of Hamas|Deputy Chairman of the Hamas Shura Council]] | term_start1 = 10 December 1987 | term_end1 = 22 March 2004 | predecessor1 = ''Position created'' | successor1 = | birthname = Abdel Aziz al-Rantisi | birth_date = {{Birth date|1947|10|23|df=y}} | birth_place = [[Yibna]], [[Ramle Subdistrict, Mandatory Palestine|Ramle]], [[Mandatory Palestine]] | death_date = {{Death date and age|2004|04|17|1947|10|23|df=y}} | death_place = [[Gaza City]], [[Gaza Strip]], [[Palestinian territories]] | death_cause = [[Assassination of Abdel Aziz al-Rantisi|Assassination]] by airstrike | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> | alma_mater = [[Alexandria University]] | spouse = [[Jamila Abdallah Taha al-Shanti]] }} ഒരു പലസ്തീൻ രാഷ്ട്രീയ നേതാവും ഹമാസിന്റെ സഹസ്ഥാപകനുമായിരുന്നു '''അബ്ദുൽ അസീസ് അൽ രൻതീസി'''. 1987 ൽ ഷെയ്ഖ് അഹമ്മദ് യാസിനൊപ്പം ഹമാസ് സ്ഥാപിച്ചു. 2004 മാർച്ച് 22 ന് ഹമാസ് സ്ഥാപകൻ [[അഹമദ് യാസീൻ|അഹമ്മദ് യാസിൻ]] കൊല്ലപ്പെട്ടതു മുതൽ 2004 ഏപ്രിലിൽ സ്വയം കൊല്ലപ്പെടുന്നത് വരെ ഹമാസ് ശൂറ കൗൺസിലിന്റെ ചെയർമാനായും 1987 ഡിസംബർ മുതൽ 2004 മാർച്ച് വരെ ഹമാസ് ശൂറ കൗൺസിലിന്റെ ആദ്യ ഡെപ്യൂട്ടി ചെയർമാനായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1947-ൽ മാൻഡേറ്റെറി ഫലസ്തീനിലെ യിബ്‌നയിലാണ് റൻതീസി ജനിച്ചത് . 1948-ലെ അറബ്-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധത്തിനിടെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തെ സിയോണിസ്റ്റ് മിലിഷകൾ ഗാസ ചീന്തിലേക്ക് നാടുകടത്തി. 1956-ൽ, തന്റെ ഒമ്പതാം വയസ്സിൽ ഖാൻ യൂനിസിൽ ഇസ്രേയിലെ സൈനികർ തന്റെ അമ്മാവനെ കണ്മുന്നിൽ കൊലചെയ്തത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ വലിയ വഴിത്തിരിവിന് കാരണമായതായി റൻതീസി പ്രസ്താവിക്കുകയുണ്ടായി. ഇജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയ സർവകലാശാലയിൽ ബാലരോഗവൈദ്യശാസ്ത്രവും ജനിതകശാസ്ത്രവും പഠിച്ച റൻതീസി, ക്ലാസിലെ ആദ്യ ബിരുദധാരിയായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം മുസ്ലിം ബ്രദർഹുഡിന്റെ അംഗമായിരുന്നു. 1976-ൽ, അദ്ദേഹം ഗാസയിലേക്കു തിരിച്ചുവരികയും ഗാസയിലെ ഇസ്ലാമിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ പാരാസൈറ്റോളജി, ജനിതകശാസ്ത്രം എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ അധ്യാപകനായി ജോലിനോക്കുകയും ചെയ്തു. 1988-ലെ ഇസ്രായേൽ അധിനിവേശത്തിനെതിരെ നടന്ന [[ഒന്നാം ഇൻതിഫാദ]] കാലത്ത്, അദ്ദേഹം ഒരു ജനപ്രിയ സംഘാടകനും നേതാവുമായി ഉയർന്നുവന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങൾ ഹമാസ് രൂപീകരണത്തിന് സഹായകമായി. 2004 മാർച്ചിൽ ഹമാസിന്റെ ആത്മീയ നേതാവ് ഷെയ്ഖ് അഹമ്മദ് യാസിനെ ഇസ്രായേൽ കൊലപ്പെടുത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് രൻതീസി ഗാസാ പ്രദേശത്തെ ഹമാസിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നേതാവും വക്താവുമായിത്തീർന്നു.<ref>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/israel/Story/0,,1194569,00.html|work=The Guardian|location=London|title=Israeli missile attack kills new Hamas chief|first=Conal|last=Urquhart|date=18 April 2004|access-date=26 June 2024}}</ref> രൻതീസി ഇസ്രായേലുമായുള്ള വിട്ടുവീഴ്ചയ്‌ക്ക് എതിരായിരുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:പലസ്തീനിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] tpqvzaywrs8w28yjeh2t5ljqu9p6rby 2 662238 4681059 4680002 2026-10-28T18:41:13Z TheGreatEditor024 211141 4681059 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ![[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|Main Page]] ![[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]] ![[:en:User:TheGreatEditor024/sandbox/Barnstars|അവാർഡുകൾ]] !'''[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ|ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ]]''' ![[xtools:ec/ml.wikipedia.org/TheGreatEditor024|Xtools]] ![[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/TheGreatEditor024|ഇമെയിൽ]] |} {| class="wikitable" |+ |നമസ്കാരം, ഞാൻ TheGreatEditor024ആണ്. ഞാൻ [[ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും [[സിംപിൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും ഒരു എഡിറ്ററാണ്. [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിൽ ഞാൻ 108 ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ [[കോട്ടയം]], [[പാലാ]] സ്വദേശിയാണ്. |} {| class="wikitable" |[[പ്രമാണം:Flag of Ukraine.svg|ലഘുചിത്രം|ഉക്രെയ്‌നിന്റെ പതാക]]അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിലാണ് ഞാൻ പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ]], [[ഉക്രൈൻ|ഉക്രെയ്ൻ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ. ചിലപ്പോൾ, തടാകങ്ങൾ, കായികതാരങ്ങൾ മുതലായവയെക്കുറിച്ചും ഞാൻ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാറുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ മിക്ക എഡിറ്റർമാരും കേരളത്തെയും ഇന്ത്യയെയും കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ ഞാൻ ഇന്ത്യൻ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. |- |[[പ്രമാണം:Flag of North Korea.svg|ലഘുചിത്രം|ഉത്തര കൊറിയയുടെ പതാക]]ഇപ്പോൾ, [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര കൊറിയയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ വളരെ കുറവായതിനാൽ, ആ രാജ്യത്തെക്കുറിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ് ഞാൻ പൂർണ്ണമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. |- |സൈനിക, സിവിലിയൻ വിമാനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും ഞാൻ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു '''ഞാൻ യാത്ര ചെയ്തിട്ടുള്ള വിമാനങ്ങൾ''' * [[ബോയിങ് 737]] * [[എയർബസ് A321]] * [[എയർബസ് A320നിയോ കുടുംബം|എയർബസ് A320neo]] |- |ഇപ്പോൾ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ {{NUMBEROFARTICLES}} ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. * [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%BE&limit=1500 പുതിയ താളുകൾ] |- | === Goal === * [[:en:User:TheGreatEditor024/sandbox/Malayalam_Wikipedia|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ, 100,000 തികയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 1000 ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും.]]{{Infobox political party/seats|108|1000|hex={{party color|Communist Party of India}}}} * മലയാളം വിക്കിപീഡിയ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ തികയ്ക്കുന്നതിനുമുമ്പ് [[:en:User:TheGreatEditor024/sandbox/Malayalam_Wikipedia#Adopted_Articles|100 ലേഖനങ്ങൾ ദത്തെടുത്തു അവയുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഞാൻ പദ്ധതിയിടുന്നു.]]{{Infobox political party/seats|3|100|hex={{party color|Communist Party of India}}}} |} {| class="wikitable" ! ! !Wikipedia !•-•-• Article count •-•-• !Roar |- |1 |{{Flag icon|India}} |[[:en:Malayalam_Wikipedia|Malayalam Wikipedia]] !108 ! rowspan="6" |[[പ്രമാണം:002 The lion king Snyggve in the Serengeti National Park Photo by Giles Laurent.jpg|ചട്ടരഹിതം|248x248ബിന്ദു]] |- |2 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:English_Wikipedia|English Wikipedia]] !41 |- |3 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:Simple_English_Wikipedia|Simple English Wikipedia]] !26 |- |4 |{{Flag icon|UNO}} |[[:en:Wikidata|Wikidata]] !3 |- |5 |{{Flag icon|Russia}} |[[:en:Russian_Wikipedia|Russian Wikipedia]] !1 |- |6 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:Wikivoyage|English Wikivoyage]] !1 |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |ഭാവി ലേഖനങ്ങൾ |- |[[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ]] * [[പുഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[യോങ്‌വാങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[കോൺസോൾ സ്റ്റേഷൻ]] * [[സാംഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] |വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ചുവന്ന ലിങ്കുകൾ * <small>[[ഉത്തര കൊറിയയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടിക]] [[:en:List_of_airports_in_North_Korea|[en]]]</small> |} [[en:User:TheGreatEditor024]] [[simple:User:TheGreatEditor024]] [[ru:User:TheGreatEditor024]] ==താരകം== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Exceptional newcomer.jpg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''നവാഗത താരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ‍താങ്കളുടെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾക്ക് നന്ദി. ഈ താരകം കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ താങ്കൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമാകട്ടെ എന്ന് ആശംസിച്ചുകൊള്ളുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 15:37, 21 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 56iiqx59336t4qag6fr5wr08ox59k40 4681061 4681059 2026-10-28T18:45:11Z TheGreatEditor024 211141 4681061 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ![[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|Main Page]] ![[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]] ![[:en:User:TheGreatEditor024/sandbox/Barnstars|അവാർഡുകൾ]] !'''[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ|ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ]]''' ![[xtools:ec/ml.wikipedia.org/TheGreatEditor024|Xtools]] ![[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/TheGreatEditor024|ഇമെയിൽ]] |} {| class="wikitable" |+ |നമസ്കാരം, ഞാൻ TheGreatEditor024ആണ്. ഞാൻ [[ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും [[സിംപിൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും ഒരു എഡിറ്ററാണ്. [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിൽ ഞാൻ 112 ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ [[കോട്ടയം]], [[പാലാ]] സ്വദേശിയാണ്. |} {| class="wikitable" |[[പ്രമാണം:Flag of Ukraine.svg|ലഘുചിത്രം|ഉക്രെയ്‌നിന്റെ പതാക]]അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിലാണ് ഞാൻ പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ]], [[ഉക്രൈൻ|ഉക്രെയ്ൻ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ. ചിലപ്പോൾ, തടാകങ്ങൾ, കായികതാരങ്ങൾ മുതലായവയെക്കുറിച്ചും ഞാൻ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാറുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ മിക്ക എഡിറ്റർമാരും കേരളത്തെയും ഇന്ത്യയെയും കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ ഞാൻ ഇന്ത്യൻ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. |- |[[പ്രമാണം:Flag of North Korea.svg|ലഘുചിത്രം|ഉത്തര കൊറിയയുടെ പതാക]]ഇപ്പോൾ, [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര കൊറിയയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ വളരെ കുറവായതിനാൽ, ആ രാജ്യത്തെക്കുറിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ് ഞാൻ പൂർണ്ണമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. |- |സൈനിക, സിവിലിയൻ വിമാനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും ഞാൻ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു '''ഞാൻ യാത്ര ചെയ്തിട്ടുള്ള വിമാനങ്ങൾ''' * [[ബോയിങ് 737]] * [[എയർബസ് A321]] * [[എയർബസ് A320നിയോ കുടുംബം|എയർബസ് A320neo]] |- |ഇപ്പോൾ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ {{NUMBEROFARTICLES}} ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. * [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%BE&limit=1500 പുതിയ താളുകൾ] |- | === Goal === * [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ#Malayalam Wikipedia|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ, 100,000 തികയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 1000 ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും.]]{{Infobox political party/seats|112|1000|hex={{party color|Communist Party of India}}}} * മലയാളം വിക്കിപീഡിയ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ തികയ്ക്കുന്നതിനുമുമ്പ് [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ#Adopted Articles|100 ലേഖനങ്ങൾ ദത്തെടുത്തു അവയുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഞാൻ പദ്ധതിയിടുന്നു.]]{{Infobox political party/seats|4|100|hex={{party color|Communist Party of India}}}} |} {| class="wikitable" ! ! !Wikipedia !•-•-• Article count •-•-• !Roar |- |1 |{{Flag icon|India}} |[[:en:Malayalam_Wikipedia|Malayalam Wikipedia]] !108 ! rowspan="6" |[[പ്രമാണം:002 The lion king Snyggve in the Serengeti National Park Photo by Giles Laurent.jpg|ചട്ടരഹിതം|248x248ബിന്ദു]] |- |2 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:English_Wikipedia|English Wikipedia]] !41 |- |3 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:Simple_English_Wikipedia|Simple English Wikipedia]] !26 |- |4 |{{Flag icon|UNO}} |[[:en:Wikidata|Wikidata]] !3 |- |5 |{{Flag icon|Russia}} |[[:en:Russian_Wikipedia|Russian Wikipedia]] !1 |- |6 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:Wikivoyage|English Wikivoyage]] !1 |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |ഭാവി ലേഖനങ്ങൾ |- |[[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ]] * [[പുഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[യോങ്‌വാങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[കോൺസോൾ സ്റ്റേഷൻ]] * [[സാംഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] |വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ചുവന്ന ലിങ്കുകൾ * <small>[[ഉത്തര കൊറിയയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടിക]] [[:en:List_of_airports_in_North_Korea|[en]]]</small> |} [[en:User:TheGreatEditor024]] [[simple:User:TheGreatEditor024]] [[ru:User:TheGreatEditor024]] ==താരകം== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Exceptional newcomer.jpg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''നവാഗത താരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ‍താങ്കളുടെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾക്ക് നന്ദി. ഈ താരകം കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ താങ്കൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമാകട്ടെ എന്ന് ആശംസിച്ചുകൊള്ളുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 15:37, 21 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 8xhosuzmyptavnzkeo00qary5rxskun 4681077 4681061 2026-10-28T19:22:40Z TheGreatEditor024 211141 4681077 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ![[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|Main Page]] ![[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]] ![[:en:User:TheGreatEditor024/sandbox/Barnstars|അവാർഡുകൾ]] !'''[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ|ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ]]''' ![[xtools:ec/ml.wikipedia.org/TheGreatEditor024|Xtools]] ![[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/TheGreatEditor024|ഇമെയിൽ]] |} {| class="wikitable" |[[പ്രമാണം:Lion (Panthera leo) male 6y.jpg|ലഘുചിത്രം]]നമസ്കാരം, ഞാൻ TheGreatEditor024ആണ്. ഞാൻ [[ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും [[സിംപിൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും ഒരു എഡിറ്ററാണ്. [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിൽ ഞാൻ 112 ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ [[കോട്ടയം]], [[പാലാ]] സ്വദേശിയാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിലാണ് ഞാൻ പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ]], [[ഉക്രൈൻ|ഉക്രെയ്ൻ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ. ചിലപ്പോൾ, തടാകങ്ങൾ, കായികതാരങ്ങൾ മുതലായവയെക്കുറിച്ചും ഞാൻ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാറുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ മിക്ക എഡിറ്റർമാരും കേരളത്തെയും ഇന്ത്യയെയും കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ ഞാൻ ഇന്ത്യൻ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. |- |[[പ്രമാണം:Flag of North Korea.svg|ലഘുചിത്രം|ഉത്തര കൊറിയയുടെ പതാക]]ഇപ്പോൾ, [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര കൊറിയയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ വളരെ കുറവായതിനാൽ, ആ രാജ്യത്തെക്കുറിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ് ഞാൻ പൂർണ്ണമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. |- |സൈനിക, സിവിലിയൻ വിമാനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും ഞാൻ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു '''ഞാൻ യാത്ര ചെയ്തിട്ടുള്ള വിമാനങ്ങൾ''' * [[ബോയിങ് 737]] * [[എയർബസ് A321]] * [[എയർബസ് A320നിയോ കുടുംബം|എയർബസ് A320neo]] |- |ഇപ്പോൾ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ {{NUMBEROFARTICLES}} ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. * [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%BE&limit=1500 പുതിയ താളുകൾ] |- | === Goal === * [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ#Malayalam Wikipedia|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ, 100,000 തികയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 1000 ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും.]]{{Infobox political party/seats|112|1000|hex={{party color|Communist Party of India}}}} * മലയാളം വിക്കിപീഡിയ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ തികയ്ക്കുന്നതിനുമുമ്പ് [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ#Adopted Articles|100 ലേഖനങ്ങൾ ദത്തെടുത്തു അവയുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഞാൻ പദ്ധതിയിടുന്നു.]]{{Infobox political party/seats|4|100|hex={{party color|Communist Party of India}}}} |} {| class="wikitable" ! ! !Wikipedia !•-•-• Article count •-•-• !Roar |- |1 |{{Flag icon|India}} |[[:en:Malayalam_Wikipedia|Malayalam Wikipedia]] !108 ! rowspan="6" |[[പ്രമാണം:002 The lion king Snyggve in the Serengeti National Park Photo by Giles Laurent.jpg|ചട്ടരഹിതം|248x248ബിന്ദു]] |- |2 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:English_Wikipedia|English Wikipedia]] !41 |- |3 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:Simple_English_Wikipedia|Simple English Wikipedia]] !26 |- |4 |{{Flag icon|UNO}} |[[:en:Wikidata|Wikidata]] !3 |- |5 |{{Flag icon|Russia}} |[[:en:Russian_Wikipedia|Russian Wikipedia]] !1 |- |6 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:Wikivoyage|English Wikivoyage]] !1 |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |ഭാവി ലേഖനങ്ങൾ |- |[[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ]] * [[പുഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[യോങ്‌വാങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[കോൺസോൾ സ്റ്റേഷൻ]] * [[സാംഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] |വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ചുവന്ന ലിങ്കുകൾ * <small>[[ഉത്തര കൊറിയയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടിക]] [[:en:List_of_airports_in_North_Korea|[en]]]</small> |} [[en:User:TheGreatEditor024]] [[simple:User:TheGreatEditor024]] [[ru:User:TheGreatEditor024]] ==താരകം== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Exceptional newcomer.jpg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''നവാഗത താരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ‍താങ്കളുടെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾക്ക് നന്ദി. ഈ താരകം കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ താങ്കൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമാകട്ടെ എന്ന് ആശംസിച്ചുകൊള്ളുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 15:37, 21 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 61fkb0u4l266uuft5q9vnil044ktdq4 4681081 4681077 2026-10-28T19:29:13Z TheGreatEditor024 211141 4681081 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ![[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|Main Page]] ![[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]] ![[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/താരകം|അവാർഡുകൾ]] !'''[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ|ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ]]''' ![[xtools:ec/ml.wikipedia.org/TheGreatEditor024|Xtools]] ![[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/TheGreatEditor024|ഇമെയിൽ]] |} {| class="wikitable" |[[പ്രമാണം:Lion (Panthera leo) male 6y.jpg|ലഘുചിത്രം]]നമസ്കാരം, ഞാൻ TheGreatEditor024ആണ്. ഞാൻ [[ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും [[സിംപിൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിലും ഒരു എഡിറ്ററാണ്. [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]]<nowiki/>യിൽ ഞാൻ 112 ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ [[കോട്ടയം]], [[പാലാ]] സ്വദേശിയാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിലാണ് ഞാൻ പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ]], [[ഉക്രൈൻ|ഉക്രെയ്ൻ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ. ചിലപ്പോൾ, തടാകങ്ങൾ, കായികതാരങ്ങൾ മുതലായവയെക്കുറിച്ചും ഞാൻ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാറുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ മിക്ക എഡിറ്റർമാരും കേരളത്തെയും ഇന്ത്യയെയും കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ ഞാൻ ഇന്ത്യൻ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. |- |[[പ്രമാണം:Flag of North Korea.svg|ലഘുചിത്രം|ഉത്തര കൊറിയയുടെ പതാക]]ഇപ്പോൾ, [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര കൊറിയയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ വളരെ കുറവായതിനാൽ, ആ രാജ്യത്തെക്കുറിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ് ഞാൻ പൂർണ്ണമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. |- |സൈനിക, സിവിലിയൻ വിമാനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും ഞാൻ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു '''ഞാൻ യാത്ര ചെയ്തിട്ടുള്ള വിമാനങ്ങൾ''' * [[ബോയിങ് 737]] * [[എയർബസ് A321]] * [[എയർബസ് A320നിയോ കുടുംബം|എയർബസ് A320neo]] |- |ഇപ്പോൾ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ {{NUMBEROFARTICLES}} ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. * [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AF_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%BE&limit=1500 പുതിയ താളുകൾ] |- | === Goal === * [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ#Malayalam Wikipedia|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ, 100,000 തികയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 1000 ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും.]]{{Infobox political party/seats|112|1000|hex={{party color|Communist Party of India}}}} * മലയാളം വിക്കിപീഡിയ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ തികയ്ക്കുന്നതിനുമുമ്പ് [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ#Adopted Articles|100 ലേഖനങ്ങൾ ദത്തെടുത്തു അവയുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഞാൻ പദ്ധതിയിടുന്നു.]]{{Infobox political party/seats|4|100|hex={{party color|Communist Party of India}}}} |} {| class="wikitable" ! ! !Wikipedia !•-•-• Article count •-•-• !Roar |- |1 |{{Flag icon|India}} |[[:en:Malayalam_Wikipedia|Malayalam Wikipedia]] !108 ! rowspan="6" |[[പ്രമാണം:002 The lion king Snyggve in the Serengeti National Park Photo by Giles Laurent.jpg|ചട്ടരഹിതം|248x248ബിന്ദു]] |- |2 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:English_Wikipedia|English Wikipedia]] !41 |- |3 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:Simple_English_Wikipedia|Simple English Wikipedia]] !26 |- |4 |{{Flag icon|UNO}} |[[:en:Wikidata|Wikidata]] !3 |- |5 |{{Flag icon|Russia}} |[[:en:Russian_Wikipedia|Russian Wikipedia]] !1 |- |6 |{{Flag icon|UK}} |[[:en:Wikivoyage|English Wikivoyage]] !1 |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |ഭാവി ലേഖനങ്ങൾ |- |[[പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ]] * [[പുഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[യോങ്‌വാങ് സ്റ്റേഷൻ]] * [[കോൺസോൾ സ്റ്റേഷൻ]] * [[സാംഹുങ് സ്റ്റേഷൻ]] |വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ചുവന്ന ലിങ്കുകൾ * <small>[[ഉത്തര കൊറിയയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടിക]] [[:en:List_of_airports_in_North_Korea|[en]]]</small> |} [[en:User:TheGreatEditor024]] [[simple:User:TheGreatEditor024]] [[ru:User:TheGreatEditor024]] ==താരകം== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Exceptional newcomer.jpg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''നവാഗത താരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ‍താങ്കളുടെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾക്ക് നന്ദി. ഈ താരകം കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ താങ്കൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമാകട്ടെ എന്ന് ആശംസിച്ചുകൊള്ളുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 15:37, 21 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) i35s6ykh22fv2is6s1v3abxxoc748fp 0 664737 4680981 4603828 2026-10-28T12:44:22Z Manojk 9257 [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4680981 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = European Roller (Coracias garrulus) (16475688389).jpg | image_caption = European roller in [[Kruger National Park]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2019 |title=''Coracias garrulus'' |article-number=e.T22682860A154424974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T22682860A154424974.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | genus = Coracias | species = garrulus | authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = *''C. g. garrulus'' *''C. g. semenowi'' | range_map = Coracias garrulus distr new03.png | range_map_caption = Distribution of the European roller {{leftlegend|#FFD300|summer ''C. g. garrulus''|outline=black}}{{leftlegend|#FF8C00|summer ''C. g. semenowi''|outline=black}}{{leftlegend|#1F75FE|winter|outline=black}} }} യൂറോപ്യൻ റോളർ (കൊറേഷ്യസ് ഗാരുലസ്) യൂറോപ്പിലെ റോളർ കുടുംബത്തിലെ ഏക അംഗമാണ്. ഇതിൻ്റെ പരിധി മഗ്രിബ്, പശ്ചിമേഷ്യ, മധ്യേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വ്യാപിക്കുന്നു. തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിൽ, പ്രാഥമികമായി വരണ്ട മരങ്ങളുള്ള സാവന്നയിലും കുറ്റിച്ചെടിയുള്ള സമതലങ്ങളിലും ഇത് ശൈത്യകാലമാണ്. വൈവിധ്യമാർന്ന ആവാസ വ്യവസ്ഥകളിൽ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു, പക്ഷേ മരങ്ങളില്ലാത്ത സമതലങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇത് സാധാരണയായി മരങ്ങളുടെ കുഴികളിലാണ് കൂടുണ്ടാക്കുന്നത്. യൂറോപ്യൻ റോളറിനെ 1758-ൽ സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാൾ ലിന്നേയസ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സിസ്റ്റമ നാച്ചുറേയുടെ പത്താം പതിപ്പിൽ അതിൻ്റെ നിലവിലെ ദ്വിപദ നാമത്തിൽ വിവരിച്ചു. കൊറേഷ്യസ് ഗാറുലസ്.[1] തരം പ്രദേശം സ്വീഡൻ ആണ്.[2] ഒരു തരം കോർവിഡിനെ പരാമർശിക്കുന്ന ഗ്രീക്ക് കൊറാക്കിയസിൽ നിന്നാണ് ഈ പൊതുനാമം ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്, ഒരുപക്ഷേ ചുവന്ന ബിൽഡ് ചോഫ്. ഗരുലസ് എന്ന പ്രത്യേക നാമം ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്, പക്ഷിയുടെ വിളികളെ പരാമർശിച്ച് 'ചട്ടറിംഗ്' എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.[3][4] ഇതര ഇംഗ്ലീഷ് പേരുകളിൽ നീല റോളർ, കോമൺ റോളർ, യുറേഷ്യൻ റോളർ അല്ലെങ്കിൽ ലളിതമായി റോളർ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.[5] 2018 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു മോളിക്യുലർ ഫൈലോജെനെറ്റിക് പഠനത്തിൽ യൂറോപ്യൻ റോളറിന് അബിസിനിയൻ റോളറുമായി (കോറാസിയസ് അബിസിനികസ്) ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref>{{Cite journal |last=Johansson |first=U. S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22 |bibcode=2018MolPE.126...17J |doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030 |pmid=29631051 |s2cid=5011292}}</ref> [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം സ്ഥിതി ഒട്ടും ആശങ്കാജനകമല്ലാത്ത ജീവികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ]] qyhvaeegy2aho8x3g3ej9s440i62hou 4680983 4680981 2026-10-28T12:46:05Z Manojk 9257 {{ആധികാരികത}} ഉള്ളടക്കം കുറേ എ.ഐ ആണ്. കേരള പശ്ചാത്തലത്തിൽ മെച്ചപ്പെടുത്തണം 4680983 wikitext text/x-wiki {{ആധികാരികത}} {{Speciesbox | image = European Roller (Coracias garrulus) (16475688389).jpg | image_caption = European roller in [[Kruger National Park]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2019 |title=''Coracias garrulus'' |article-number=e.T22682860A154424974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T22682860A154424974.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | genus = Coracias | species = garrulus | authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = *''C. g. garrulus'' *''C. g. semenowi'' | range_map = Coracias garrulus distr new03.png | range_map_caption = Distribution of the European roller {{leftlegend|#FFD300|summer ''C. g. garrulus''|outline=black}}{{leftlegend|#FF8C00|summer ''C. g. semenowi''|outline=black}}{{leftlegend|#1F75FE|winter|outline=black}} }} യൂറോപ്യൻ റോളർ (കൊറേഷ്യസ് ഗാരുലസ്) യൂറോപ്പിലെ റോളർ കുടുംബത്തിലെ ഏക അംഗമാണ്. ഇതിൻ്റെ പരിധി മഗ്രിബ്, പശ്ചിമേഷ്യ, മധ്യേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വ്യാപിക്കുന്നു. തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിൽ, പ്രാഥമികമായി വരണ്ട മരങ്ങളുള്ള സാവന്നയിലും കുറ്റിച്ചെടിയുള്ള സമതലങ്ങളിലും ഇത് ശൈത്യകാലമാണ്. വൈവിധ്യമാർന്ന ആവാസ വ്യവസ്ഥകളിൽ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു, പക്ഷേ മരങ്ങളില്ലാത്ത സമതലങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇത് സാധാരണയായി മരങ്ങളുടെ കുഴികളിലാണ് കൂടുണ്ടാക്കുന്നത്. യൂറോപ്യൻ റോളറിനെ 1758-ൽ സ്വീഡിഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാൾ ലിന്നേയസ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സിസ്റ്റമ നാച്ചുറേയുടെ പത്താം പതിപ്പിൽ അതിൻ്റെ നിലവിലെ ദ്വിപദ നാമത്തിൽ വിവരിച്ചു. കൊറേഷ്യസ് ഗാറുലസ്.[1] തരം പ്രദേശം സ്വീഡൻ ആണ്.[2] ഒരു തരം കോർവിഡിനെ പരാമർശിക്കുന്ന ഗ്രീക്ക് കൊറാക്കിയസിൽ നിന്നാണ് ഈ പൊതുനാമം ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്, ഒരുപക്ഷേ ചുവന്ന ബിൽഡ് ചോഫ്. ഗരുലസ് എന്ന പ്രത്യേക നാമം ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്, പക്ഷിയുടെ വിളികളെ പരാമർശിച്ച് 'ചട്ടറിംഗ്' എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.[3][4] ഇതര ഇംഗ്ലീഷ് പേരുകളിൽ നീല റോളർ, കോമൺ റോളർ, യുറേഷ്യൻ റോളർ അല്ലെങ്കിൽ ലളിതമായി റോളർ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.[5] 2018 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു മോളിക്യുലർ ഫൈലോജെനെറ്റിക് പഠനത്തിൽ യൂറോപ്യൻ റോളറിന് അബിസിനിയൻ റോളറുമായി (കോറാസിയസ് അബിസിനികസ്) ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref>{{Cite journal |last=Johansson |first=U. S. |last2=Irestedt |first2=M. |last3=Qu |first3=Y. |last4=Ericson |first4=P. G. P. |date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22 |bibcode=2018MolPE.126...17J |doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030 |pmid=29631051 |s2cid=5011292}}</ref> [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം സ്ഥിതി ഒട്ടും ആശങ്കാജനകമല്ലാത്ത ജീവികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ]] dpgruqigwtmcddj8m0unh7bw7oz1yr3 2 670089 4681152 4680882 2026-10-29T08:11:34Z Shajinss 208313 /* '''𓄂𝕾𝖍𝖆𝖏𝖎𝖓 ࿕ 𝖐𝖆𝖓𝖓𝖆𝖓𓆃''' */ 4681152 wikitext text/x-wiki = '''<u>𓄂𝕾𝖍𝖆𝖏𝖎𝖓 ࿕ 𝖐𝖆𝖓𝖓𝖆𝖓𓆃</u>''' = '''<small><u>✠✙𖢖 𝕲𝖔𝖙𝖙 𝕸𝖎𝖙 𝖀𝖓𝖘 𖢖✙✠</u></small>''' തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ആറ്റിങ്ങൽ സ്വദേശി. 2024 ജനുവരി ഒന്നിന് [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങലിൽ]] നാച്ചുറൽ സയൻസ് അധ്യാപകനായി സർക്കാർ സേവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ് നഗരൂർ നെടുംപറമ്പ് സ്കൂളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു. {{Infobox user | image= Shajin s s.jpg |name= '''<big>''SHAJIN S S''</big>''' |location= Attingal, TVM |nationality=India|occupation= HST Natural Science |education= B Ed Natural Science |School= 42069, GHSS Nagaroor Nedumparambu |email= shajinkannan94@gmail.com |mobile= 8078427831 }} 👉🏻[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:ListFiles/Shajinss&ilshowall=1 ചിത്രശാല] 👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തയ്യാറാക്കിയ താളുകൾ *[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ]] *[[ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ബോയ്സ് ആറ്റിങ്ങൽ]] *[[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]] *[[എസ്.എം.വി. ഗവണ്മെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. തിരുവനന്തപുരം]] *[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്]] *[[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]] *[[ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മണക്കാട്]] *[[പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മൂക്കുതല]] *[[ജി. കാർത്തികേയൻ സ്മാരക ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട്]] *[[ഡി.ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. താനൂർ]] 👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തിരുത്തിയ താളുകൾ *[[ഗവൺമെൻറ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഞെക്കാട്]] *[[ഗവണ്മെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് കോട്ടൺഹിൽ]] 👉🏻[[ഉപയോക്താവ്:Shajinss/എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] g6a71vomd35u1mi13nmjvo6f4pd2cn4 2 672083 4680986 4680926 2026-10-28T13:19:32Z Shajinss 208313 4680986 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ കേരളാധീശ്വരപുരം എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ''' {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/42044 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി റെയിൽവെ ട്രാക്കിന് കിഴക്ക് വശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നതെങ്കിലും താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ, മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, ഗോഖലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ 'മലബാർ കലാപ'ത്തെ തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി.കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000യ-രൂപ ബാക്കി വന്നു.വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌ )എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRTയുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3 , 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട് . കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം ,ലൈബ്രറി , സയൻസ് ലാബ് , ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി * ഫിറോസ് ബാബു * സരിത റഹ്മാൻ == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] 2dlzouwky776pquwr3u57i7f9mmlpyb 4680990 4680986 2026-10-28T13:48:55Z Shajinss 208313 /* ചരിത്രം */ 4680990 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ കേരളാധീശ്വരപുരം എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ''' {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/42044 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്നത് കേരളാധീശ്വരപുരം, കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ, മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ മലബാർ കലാപത്തെ തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRTയുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3 , 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി * ഫിറോസ് ബാബു * സരിത റഹ്മാൻ == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] evp196rjcomj2sz0hfw9dyq36sfi2r3 4680991 4680990 2026-10-28T13:50:41Z Shajinss 208313 /* ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ */ 4680991 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ കേരളാധീശ്വരപുരം എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ''' {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/42044 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്നത് കേരളാധീശ്വരപുരം, കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ, മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ മലബാർ കലാപത്തെ തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRTയുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി * ഫിറോസ് ബാബു * സരിത റഹ്മാൻ == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] j983o6rp4hcd9efluv0ac694o0uueg2 4680992 4680991 2026-10-28T13:51:48Z Shajinss 208313 4680992 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ കേരളാധീശ്വരപുരം എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ''' {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/19026 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്നത് കേരളാധീശ്വരപുരം, കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ, മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ മലബാർ കലാപത്തെ തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRTയുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി * ഫിറോസ് ബാബു * സരിത റഹ്മാൻ == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] qh4xpi6l4nogpwsojp7to1w5nwfrh5b 0 672185 4681056 4676136 2026-10-28T18:30:01Z Shajinss 208313 /* ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ */ 4681056 wikitext text/x-wiki കേരളത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നൂറ്റാണ്ടു പഴമയുള്ള ഗവൺമെന്റ് വിദ്യാലയമാണ് '''ശ്രീമൂല വിലാസം ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്‍കൂൾ'''. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക-വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലകളിൽ മാതൃകാപരമായ ഒട്ടനവധി മുന്നേറ്റങ്ങൾക്കും ചരിത്ര മുഹൂർത്തങ്ങൾക്കും സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനമാണ്. പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിനുകീഴിൽ 43083 എന്ന സ്കൂൾ കോഡുള്ള ഈ വിദ്യാലയം തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിൽ ആണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. സ്കൂൾ അങ്കണത്തിൽത്തന്നെ ഒരു ബാലഗണപതി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. {{Infobox school | name = ശ്രി മൂല വിലാസം ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്‍കൂൾ തിരുവനന്തപുരം | image = File:43083 smvgmhsstvm campus4.jpg | image_size = 350px | caption = എസ്.എം.വി. ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്‍കൂൾ | location = തിരുവനന്തപുരം | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|8.48935 |76.94786 }} | pushpin_map = India Kerala#India | other_name = എസ്.എം.വി. സ്‍കൂൾ | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1834<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43083=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-26}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = തിരുവനന്തപുരം | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = https://schoolwiki.in/sw/8q3b | udisce_code = 32141000606 | Kerala_school_code = 43083 }} == ചരിത്രം == ഒട്ടനവധി ചരിത്ര മുഹൂർത്തങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുള്ള എസ് എം വിയുടെ ചരിത്രം നമ്മുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഒരു ചരിത്ര രേഖകൂടിയാണ്. 1834-ൽ രാജാക്കന്മാരിൽ വച്ച് കലാകാരനും, കലാകാരന്മാരിൽ വച്ച് മഹാരാജാവും എന്ന വിശേഷണമുള്ള [[സ്വാതിതിരുനാൾ രാമവർമ്മ|സ്വാതി തിരുനാൾ]] ആണ് തിരുവനന്തപുരത്ത് ആദ്യമായി ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്. പിൽക്കാലത്ത് ഇവിടെ മഹാരാജാവ് കോളേജും (യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ്) [[തിരുവിതാംകൂർ]] യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആസ്ഥാനവും ഉയർന്നു വന്നതോടുകൂടി യു.പി. വിഭാഗം ഇപ്പോഴത്തെ സംസ്കൃത കോളേജിന്റെ ഭാഗത്തും എച്ച്.എസ്. വിഭാഗം യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിന്റെ ഭാഗത്തുമായാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. സ്കൂളിന്റെ ആരംഭകാലത്ത് ഫീസ് നൽകിയാണ് കുട്ടികൾ പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് ഫീസ് സൗജന്യമേർപ്പെടുത്തി. ആദ്യകാലത്ത്, കുബേരന്മാരുടേയും പ്രമുഖരുടേയും മക്കൾക്കാണ് ഈ സ്കൂളിൽ പഠിക്കാൻ ഭാഗ്യം സിദ്ധിച്ചത്. അദ്ധ്യാപകരിൽ ഏറിയ പങ്കും തമിഴ് ബ്രാഹ്മണരായിരുന്നു. ഇംഗ്ലീഷീന് എൻ.കെ. വെങ്കിടേശ്വരൻ, എം.സി. തോമസ്, വൈദ്യനാഥയ്യർ , കണക്കിന് പി.എ സുന്ദരയ്യർ, മലയാളത്തിന് ശാസ്തമംഗലം രാമകൃഷ്ണപിള്ള, ശാസ്ത്രത്തിന് ഇ.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ, ആർ. ശങ്കരനാരായണയ്യർ, എ. സുബ്രമണ്യയ്യർ എന്നിവർ ആദ്യകാല അദ്ധ്യാപകരായിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിന്റെ വിപുലീകരണത്തോടുകൂടി സ്കൂളിൽ സ്ഥലപരിമിതി അനുഭവപ്പെടുകയും അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീമൂലം തിരുന്നാൾ]] 1919-ൽ വഞ്ചിയൂർ ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരു വലിയ പാടശേഖരം നികത്തി കേരളീയ വാസ്തു ശില്പകലാ രീതിയിൽ ഒരു ബഹുനിലമന്ദിരം നിർമ്മിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഷഠ്യബ്ദപൂർത്തി സ്മാരകമായി ഈ സ്കൂൾ മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചു. അന്നു മുതൽ ശ്രീ മൂല വിലാസം ഹൈസ്കൂൾ (എസ്.എം.വി. സ്കൂൾ) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ദിവാനായിരുന്ന സർ. സി. രാജഗോപാലാചാരിയാണ് ഈ സ്കൂൾ നിർമ്മാണ പദ്ധതി ആസൂത്രണം ചെയ്ത് നിർവ്വഹിച്ചത്. മന്ദിരത്തിന്റെ വലുപ്പം, വാസ്തുശില്പ അസാധാരണത്വം, വിദ്യാലയ വളപ്പിന്റെ വിസ്തൃതി, രാജകീയപ്രൗഢിയോടുകൂടിയ പ്രവർത്തന ശൈലി, അദ്ധ്യാപകരുടെ പാണ്ഡിത്യം എന്നിവ പരിഗണിച്ചാൽ അക്കാലത്ത് ഭാരതത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാലയങ്ങളുടെ മുൻ നിരയിലായിരുന്നു ഈ വിദ്യാലയം. ഓരോ ക്ലാസിനും പ്രത്യേകം മുറികൾ, മറ്റൊരു സ്കൂളിനും കാണാൻ കഴിയാത്ത തരത്തിലുള്ള ഇരുമ്പ് ഫ്രെയിമിൽ തേക്കു തടികൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഇരിപ്പിടങ്ങൾ, പുൽതകിടിയാൽ നിറഞ്ഞ കളിസ്ഥലങ്ങൾ. ഒട്ടേറെ പ്രമുഖരായ അദ്ധ്യാപകർ, 1600-ലധികം കുട്ടികൾ, തിരുവിതാംകൂറിലെ ആദ്യത്തെ ഇ.എസ്.എസ്.സി പരീക്ഷ നടത്തിയ വിദ്യാലയം എന്നിവയാൽ ഏറ്റവും വലിയ വിദ്യാലയമെന്ന ഖ്യാതി നേടി ഈ സ്കൂൾ. അക്കാലത്ത് ഈ സ്കൂൾ സന്ദർശിച്ച '''വെല്ലിംഗ്ടൺ പ്രഭു''' സ്കൂൾ ഇൻസ്പെഷൻ ഡയറിയിൽ കുറിച്ചത് '''“A mangnificent Institution in every sense”''' എന്നാണ്. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്രസമരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉയർന്നുവന്ന ദേശീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ആവേശം പകർന്നുകൊണ്ട് നടത്തിയ പ്രക്ഷോഭ സമരങ്ങളിൽ ഈ സ്കൂളിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ സജീവ പങ്കാളിത്തം വഹിച്ചിരുന്നതായി ചരിത്ര പരാമർശമുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ നിരന്തര സമരമുറകളാൽ പൊറുതിമുട്ടിയ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾ സ്കൂൾ മേലാധികാരികളോട് കർശനമായ താക്കീത് നൽകുകയും സ്കൂളിനെ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അന്നത്തെ ഐ.ജി. ആയിരുന്ന കരീം സാഹിബിനോടൊപ്പം വന്ന സ്റ്റേറ്റ് ഫോഴ്സിന്റെ മേധാവി അദ്ധ്യാപകരുടെ അടിയന്തര യോഗം വിളിച്ചുകൂട്ടി പറഞ്ഞത് “I have any buyonets and bullets for you! So I advice you to see that yours boys do not misbehave in public” എന്നാണ്. ഇതേ തുടർന്ന് സ്കൂളിനെ വഞ്ചിയൂർ നിന്നും മാറ്റി സ്ഥാപിക്കാൻ വേണ്ടി ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. അവസാനത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ|ചിത്തിരതിരുനാൾ]] മഹാരഹാജാവ് 1983-ൽ ഓവർ ബ്രിഡ്ജിനു സമീപം ഇപ്പോൾ സ്കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്തേക്കു മാറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും തൽസ്ഥാനത്തുണ്ടായിരുന്ന പോലീസ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് തൈക്കാട്ടേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു. പ്രശസ്തരും പ്രഗൽഭരും മഹാപണ്ഡിതന്മാരുമായ ഒട്ടേറെ ആചാര്യന്മാർ ഈ സ്കൂളിൽ സാരഥികളായിട്ടുണ്ട്. ആദ്യത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകൻ മഹാപണ്ഡിതനായ എ. നാരായണയ്യർ ആയിരുന്നു. പിന്നീട് ഹെഡ്മാസ്റ്ററായ യു. രാമകൃഷ്ണ കുക്കിലിയ സ്കൂളിന്റെ ബഹുമുഖ പുരോഗതിയ്ക്കു വേണ്ടി പരിശ്രമിച്ചു. ഈ കാലം സുവർണ്ണ കാലഘട്ടമാണെന്ന് ചരിത്രരേഖകളിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇക്കാലത്ത് [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി|മഹാത്മാഗാന്ധി]] ഈ സ്കൂൾ സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. 'കേരളേശൻ' എന്ന ചരിത്രനോവലിന്റെ കർത്താവായ നമ്പീശൻ ഈ സ്കൂളിന്റെ സാരഥിയായിരുന്നു. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠരായ മഹാകവി പന്തളത്ത് കേരളവർമ്മ തമ്പുരാൻ, എം.ആർ. ബാലകൃഷ്ണവാര്യർ, സ്വദേശാഭിമാനിയുടെ ആദ്യത്തെ പത്രാധിപരയായ സി.പി. ഗോവിന്ദപിള്ള, ജി.വൈദ്യനാഥയ്യർ‌ തുടങ്ങിയവർ ഈ ശ്രേണിയിൽ പെടുന്നവരാണ്. എസ്.എം.വി സ്കൂളിലെ ആദ്യ വിദ്യാർത്ഥികളാരാണെന്നു കൃത്യമായി പ്രതിപാദിക്കുവാൻ നിർവ്വാഹമില്ലെങ്കിലും 1919-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ വഞ്ചിയൂരിലേക്കു സ്കൂൾ മാറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഘോഷയാത്രയിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുള്ള കുട്ടികളിൽ ഒരാൾ ശസ്ത്രക്രിയയിൽ അതിപ്രസിദ്ധനായ ഡോ. ആർ. കേശവൻ നായർ (എഫ്.ആർ.സി.എസ്.) ആണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉറ്റ ചങ്ങാതിയായ എൻ. ശങ്കര പിള്ളയും, പ്രമുഖ സാഹിത്യകാരനായ ശേഖരപിള്ളയും ആദ്യകാല വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. എസ്.എം.വി സ്കൂൾ ഇപ്പോൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്കു മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചതിനുശേഷം സ്കൂളിനെ നയിച്ച സാരഥികളിൽ പ്രഥമ പങ്കുവഹിച്ചയാളാണ് എൻ. വിശ്വംഭരൻ. സ്കൂൾ കോമ്പൗണ്ടിലെ കുന്നു നിരപ്പാക്കി കളിസ്ഥലം ഉണ്ടാക്കുകയും '''മാ‍ഞ്ഞാലിക്കുളം''' മണ്ണിട്ടു നിരപ്പാക്കി സ്കൂളിന്റെ സ്വന്തം കളിസ്ഥലമാക്കി മാറ്റുവാൻ അദ്ദേഹം തുടക്കം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു. മഹാകവി [[എം.പി. അപ്പൻ]] 1943-1958 വർഷം അദ്ധ്യാപകനായും 1960-1962 വരെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനായും സേവനം അനുഷ്ഠിച്ചു. മഹാകവി എം.പി. അപ്പനെപോലെ മഹാരഥന്മാർ ഭരണ സാരഥ്യം വഹിച്ചിട്ടുള്ള ഈ വിദ്യാലയത്തിനു് സുവർണ്ണ കാലഘട്ടം പോലെ തന്നെ ക്ഷയകാലവും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥി സമരങ്ങളും മറ്റനവധി അനിഷ്ഠ സംഭവങ്ങളും ഭരണരംഗത്തെ കെടുകാര്യസ്ഥതയും കൊണ്ട് നാശോന്മുഖമായി കൊണ്ടിരുന്ന ഈ സർക്കാർ‌ വിദ്യാലയത്തെ സമുദ്ധരിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേകം നിയോഗിക്കപ്പെട്ട വ്യക്തിയാണ് വേലായുധൻ‌ തമ്പി (1971-1981). മാലിന്യ കേന്ദ്രമായി അന്യാധീനപ്പെട്ടു കിടന്നിരുന്ന മാ‍‍ഞ്ഞാലിക്കുളം നികത്തി സ്കൂളിന്റെ തനതായ കളിസ്ഥലമായി എക്കാലവും നിലനിൽക്കത്തക്ക രീതിയിൽ ചുറ്റുമതിൽ കെട്ടി സംരക്ഷിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും മഹനീയമായ സേവനത്തെ പ്രകീർത്തിച്ചു കൊണ്ട് കേരള സർക്കാർ പ്രസ്തുത സ്റ്റേഡിയത്തിനു് “'''വേലായുധൻ തമ്പി സ്റ്റേഡിയം'''”എന്ന നാമധേയം നൽകുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇപ്രകാരമുള്ള സേവനങ്ങളെ മുൻനിർത്തി അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി അച്യുതമേനോൻ കേരള കൗമുദിയിൽ എഴുതിയ ലേഖനം ചരിത്ര പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. നാളിതുവരെ മറ്റൊരു പ്രധാനാദ്ധ്യാപകനും ലഭിക്കാത്ത ബഹുമതികളും പാരിതോഷികങ്ങളും, സംസ്ഥാന ദേശീയ അവാർഡുകളും കൂടാതെ 1977-ൽ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സ്കൂളിനുള്ള ആദ്യത്തെ ചാക്കീരി അഹമ്മദുക്കുട്ടി ട്രോഫി ലഭിച്ചതും ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്. തൊണ്ണൂറുകളുടെ ആരംഭദിശയിൽ എസ്.എം.വി യുടെ ഖ്യാതിയിലേക്കു ആനയിച്ച മഹദ് വ്യക്തിയായ സാരഥിയാണ് എം.സി. മാധവൻ (1990-1991). അക്കാദമിക്ക് പണ്ഡിതനായ അദ്ദേഹം 500ലധികം കുട്ടികളെ എസ്.എ്സ.എൽ.സി പരീക്ഷയ്ക്ക് ഇരുത്തി 94% വിജയം വരിച്ചു. കൂടിവെള്ള സംവിധാനം, പുതിയ ക്ലാസ്സ് മുറി നിർമ്മാണം, കഥാപ്രസംഗ ഈവനിംഗ് കോഴ്സ് എന്നിവ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ആരംഭിച്ചത്. ടി.ആർ.രാമചന്ദ്രൻ (1991-1994) ന്റെ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ശിക്ഷക് സദൻ പൂർത്തിയാക്കി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. 1997-ൽ എസ് എം വി ഹൈസ്കൂൾ ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളായി മാറി. തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭ ജനകീയാസൂത്രണ പദ്ധതിയിയുടെ ഭാഗമായി അനുവദിച്ച സ്വാതന്ത്ര്യ സുവർണ്ണ ജൂബിലി സ്മാരക മന്ദിരത്തിന്റെ ശിലാസ്ഥാപനം നടന്നത് ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്. 2023ൽ മിക്സഡ് സ്കൂൾ ആക്കി മാറ്റി<ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/kerala-news/thiruvananthapuram-smv-boys-school-changed-to-mixed-school-asd-rvxsif|title=എസ്എംവി സ്കൂളിൽ ചരിത്രം വഴി മാറുന്നു! ഇനി ബോയ്സ് സ്കൂളല്ല, തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി|access-date=2026-10-28|last=Fb|last2=Tw|language=ml|last3=Linkdin|last4=Whatsapp|last5=Us|first5=GNFollow}}</ref>. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == നഗര മധ്യത്തിലായി 7 ഏക്കർ 5 സെന്റ് സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്കൂൾ വിപുലമായ നിരവധി കെട്ടിടങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. ഓഡിറ്റോറിയം, ഹൈടെക്ക് ക്ലാസ്സ് മുറികൾ, വിശാലമായ മുറ്റവും കളിസ്ഥലവും,സയൻസ് പാർക്ക്, ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റ്, വർക്ക് ലാബ്, ഹോർട്ടികൾച്ചർ തെറാപ്പി ഗാർഡൻ, ശലഭോദ്യാനം എന്നിവ ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * [[:en:N._R._Madhava_Menon|ഡോ. എൻ. ആർ. മാധവ മേനോൻ]] * [[:en:R._Kesavan_Nair|ഡോ. ആർ. കേശവൻ നായർ]] * [[:en:M._K._K._Nair|എം. കെ. കെ. നായർ]] * [[:en:P._K._Iyengar|ഡോ. പി. കെ. അയ്യർ]] * [[മധു]] * [[ജി ശങ്കർ]] == ചിത്രശാല == <gallery mode="packed"> പ്രമാണം:43083 smvgmhsstvm campus4.jpg|പൈതൃക കെട്ടിടം പ്രമാണം:43083 smvgmhsstvm campus3.jpg|കളിസ്ഥലം പ്രമാണം:43083 smvghhtvm balaganapathi temple.jpg|ബാലഗണപതി ക്ഷേത്രം പ്രമാണം:43083 smvgmhsstvm campus1.jpg|ഓഡിറ്റോറിയം </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *സ്കൂൾ വിക്കി[https://schoolwiki.in/sw/8q3b] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *വിക്കി[https://en.wikipedia.org/wiki/SMV_High_School,_Thiruvananthapuram] *യൂട്യൂബ്[https://www.youtube.com/watch?v=_dhiDzqXBDc] *യൂട്യൂബ്[https://www.youtube.com/5EPDmtKVkzY?si=kr9OTV0CzXg8xktO] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] s2hy63w1enc1tmix2uppo2mv4u215os 4681057 4681056 2026-10-28T18:33:12Z Shajinss 208313 /* ചരിത്രം */ 4681057 wikitext text/x-wiki കേരളത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നൂറ്റാണ്ടു പഴമയുള്ള ഗവൺമെന്റ് വിദ്യാലയമാണ് '''ശ്രീമൂല വിലാസം ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്‍കൂൾ'''. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക-വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലകളിൽ മാതൃകാപരമായ ഒട്ടനവധി മുന്നേറ്റങ്ങൾക്കും ചരിത്ര മുഹൂർത്തങ്ങൾക്കും സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനമാണ്. പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിനുകീഴിൽ 43083 എന്ന സ്കൂൾ കോഡുള്ള ഈ വിദ്യാലയം തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിൽ ആണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. സ്കൂൾ അങ്കണത്തിൽത്തന്നെ ഒരു ബാലഗണപതി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. {{Infobox school | name = ശ്രി മൂല വിലാസം ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്‍കൂൾ തിരുവനന്തപുരം | image = File:43083 smvgmhsstvm campus4.jpg | image_size = 350px | caption = എസ്.എം.വി. ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്‍കൂൾ | location = തിരുവനന്തപുരം | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|8.48935 |76.94786 }} | pushpin_map = India Kerala#India | other_name = എസ്.എം.വി. സ്‍കൂൾ | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1834<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43083=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-26}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = തിരുവനന്തപുരം | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = https://schoolwiki.in/sw/8q3b | udisce_code = 32141000606 | Kerala_school_code = 43083 }} == ചരിത്രം == ഒട്ടനവധി ചരിത്ര മുഹൂർത്തങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുള്ള എസ് എം വിയുടെ ചരിത്രം നമ്മുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഒരു ചരിത്ര രേഖകൂടിയാണ്. 1834-ൽ രാജാക്കന്മാരിൽ വച്ച് കലാകാരനും, കലാകാരന്മാരിൽ വച്ച് മഹാരാജാവും എന്ന വിശേഷണമുള്ള [[സ്വാതിതിരുനാൾ രാമവർമ്മ|സ്വാതി തിരുനാൾ]] ആണ് തിരുവനന്തപുരത്ത് ആദ്യമായി ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/kerala/latest/2023/06/19/smv-school-tuned-to-mixed-school.html|title=ആൺകുട്ടികളുടെ കുത്തകയായിരുന്ന ‘എസ്.എം.വി’ ഇനി മിക്സഡ്; പുതുചരിത്രം|access-date=2026-10-28|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=2023-06-19|language=ml}}</ref>. പിൽക്കാലത്ത് ഇവിടെ മഹാരാജാവ് കോളേജും (യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ്) [[തിരുവിതാംകൂർ]] യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആസ്ഥാനവും ഉയർന്നു വന്നതോടുകൂടി യു.പി. വിഭാഗം ഇപ്പോഴത്തെ സംസ്കൃത കോളേജിന്റെ ഭാഗത്തും എച്ച്.എസ്. വിഭാഗം യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിന്റെ ഭാഗത്തുമായാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. സ്കൂളിന്റെ ആരംഭകാലത്ത് ഫീസ് നൽകിയാണ് കുട്ടികൾ പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് ഫീസ് സൗജന്യമേർപ്പെടുത്തി. ആദ്യകാലത്ത്, കുബേരന്മാരുടേയും പ്രമുഖരുടേയും മക്കൾക്കാണ് ഈ സ്കൂളിൽ പഠിക്കാൻ ഭാഗ്യം സിദ്ധിച്ചത്. അദ്ധ്യാപകരിൽ ഏറിയ പങ്കും തമിഴ് ബ്രാഹ്മണരായിരുന്നു. ഇംഗ്ലീഷീന് എൻ.കെ. വെങ്കിടേശ്വരൻ, എം.സി. തോമസ്, വൈദ്യനാഥയ്യർ , കണക്കിന് പി.എ സുന്ദരയ്യർ, മലയാളത്തിന് ശാസ്തമംഗലം രാമകൃഷ്ണപിള്ള, ശാസ്ത്രത്തിന് ഇ.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ, ആർ. ശങ്കരനാരായണയ്യർ, എ. സുബ്രമണ്യയ്യർ എന്നിവർ ആദ്യകാല അദ്ധ്യാപകരായിരുന്നു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിന്റെ വിപുലീകരണത്തോടുകൂടി സ്കൂളിൽ സ്ഥലപരിമിതി അനുഭവപ്പെടുകയും അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീമൂലം തിരുന്നാൾ]] 1919-ൽ വഞ്ചിയൂർ ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരു വലിയ പാടശേഖരം നികത്തി കേരളീയ വാസ്തു ശില്പകലാ രീതിയിൽ ഒരു ബഹുനിലമന്ദിരം നിർമ്മിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഷഠ്യബ്ദപൂർത്തി സ്മാരകമായി ഈ സ്കൂൾ മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചു. അന്നു മുതൽ ശ്രീ മൂല വിലാസം ഹൈസ്കൂൾ (എസ്.എം.വി. സ്കൂൾ) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ദിവാനായിരുന്ന സർ. സി. രാജഗോപാലാചാരിയാണ് ഈ സ്കൂൾ നിർമ്മാണ പദ്ധതി ആസൂത്രണം ചെയ്ത് നിർവ്വഹിച്ചത്. മന്ദിരത്തിന്റെ വലുപ്പം, വാസ്തുശില്പ അസാധാരണത്വം, വിദ്യാലയ വളപ്പിന്റെ വിസ്തൃതി, രാജകീയപ്രൗഢിയോടുകൂടിയ പ്രവർത്തന ശൈലി, അദ്ധ്യാപകരുടെ പാണ്ഡിത്യം എന്നിവ പരിഗണിച്ചാൽ അക്കാലത്ത് ഭാരതത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാലയങ്ങളുടെ മുൻ നിരയിലായിരുന്നു ഈ വിദ്യാലയം. ഓരോ ക്ലാസിനും പ്രത്യേകം മുറികൾ, മറ്റൊരു സ്കൂളിനും കാണാൻ കഴിയാത്ത തരത്തിലുള്ള ഇരുമ്പ് ഫ്രെയിമിൽ തേക്കു തടികൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഇരിപ്പിടങ്ങൾ, പുൽതകിടിയാൽ നിറഞ്ഞ കളിസ്ഥലങ്ങൾ. ഒട്ടേറെ പ്രമുഖരായ അദ്ധ്യാപകർ, 1600-ലധികം കുട്ടികൾ, തിരുവിതാംകൂറിലെ ആദ്യത്തെ ഇ.എസ്.എസ്.സി പരീക്ഷ നടത്തിയ വിദ്യാലയം എന്നിവയാൽ ഏറ്റവും വലിയ വിദ്യാലയമെന്ന ഖ്യാതി നേടി ഈ സ്കൂൾ. അക്കാലത്ത് ഈ സ്കൂൾ സന്ദർശിച്ച '''വെല്ലിംഗ്ടൺ പ്രഭു''' സ്കൂൾ ഇൻസ്പെഷൻ ഡയറിയിൽ കുറിച്ചത് '''“A mangnificent Institution in every sense”''' എന്നാണ്. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്രസമരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉയർന്നുവന്ന ദേശീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ആവേശം പകർന്നുകൊണ്ട് നടത്തിയ പ്രക്ഷോഭ സമരങ്ങളിൽ ഈ സ്കൂളിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ സജീവ പങ്കാളിത്തം വഹിച്ചിരുന്നതായി ചരിത്ര പരാമർശമുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ നിരന്തര സമരമുറകളാൽ പൊറുതിമുട്ടിയ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾ സ്കൂൾ മേലാധികാരികളോട് കർശനമായ താക്കീത് നൽകുകയും സ്കൂളിനെ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അന്നത്തെ ഐ.ജി. ആയിരുന്ന കരീം സാഹിബിനോടൊപ്പം വന്ന സ്റ്റേറ്റ് ഫോഴ്സിന്റെ മേധാവി അദ്ധ്യാപകരുടെ അടിയന്തര യോഗം വിളിച്ചുകൂട്ടി പറഞ്ഞത് “I have any buyonets and bullets for you! So I advice you to see that yours boys do not misbehave in public” എന്നാണ്. ഇതേ തുടർന്ന് സ്കൂളിനെ വഞ്ചിയൂർ നിന്നും മാറ്റി സ്ഥാപിക്കാൻ വേണ്ടി ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. അവസാനത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ|ചിത്തിരതിരുനാൾ]] മഹാരഹാജാവ് 1983-ൽ ഓവർ ബ്രിഡ്ജിനു സമീപം ഇപ്പോൾ സ്കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്തേക്കു മാറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും തൽസ്ഥാനത്തുണ്ടായിരുന്ന പോലീസ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് തൈക്കാട്ടേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു. പ്രശസ്തരും പ്രഗൽഭരും മഹാപണ്ഡിതന്മാരുമായ ഒട്ടേറെ ആചാര്യന്മാർ ഈ സ്കൂളിൽ സാരഥികളായിട്ടുണ്ട്. ആദ്യത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകൻ മഹാപണ്ഡിതനായ എ. നാരായണയ്യർ ആയിരുന്നു. പിന്നീട് ഹെഡ്മാസ്റ്ററായ യു. രാമകൃഷ്ണ കുക്കിലിയ സ്കൂളിന്റെ ബഹുമുഖ പുരോഗതിയ്ക്കു വേണ്ടി പരിശ്രമിച്ചു. ഈ കാലം സുവർണ്ണ കാലഘട്ടമാണെന്ന് ചരിത്രരേഖകളിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇക്കാലത്ത് [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി|മഹാത്മാഗാന്ധി]] ഈ സ്കൂൾ സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. 'കേരളേശൻ' എന്ന ചരിത്രനോവലിന്റെ കർത്താവായ നമ്പീശൻ ഈ സ്കൂളിന്റെ സാരഥിയായിരുന്നു. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠരായ മഹാകവി പന്തളത്ത് കേരളവർമ്മ തമ്പുരാൻ, എം.ആർ. ബാലകൃഷ്ണവാര്യർ, സ്വദേശാഭിമാനിയുടെ ആദ്യത്തെ പത്രാധിപരയായ സി.പി. ഗോവിന്ദപിള്ള, ജി.വൈദ്യനാഥയ്യർ‌ തുടങ്ങിയവർ ഈ ശ്രേണിയിൽ പെടുന്നവരാണ്. എസ്.എം.വി സ്കൂളിലെ ആദ്യ വിദ്യാർത്ഥികളാരാണെന്നു കൃത്യമായി പ്രതിപാദിക്കുവാൻ നിർവ്വാഹമില്ലെങ്കിലും 1919-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ വഞ്ചിയൂരിലേക്കു സ്കൂൾ മാറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഘോഷയാത്രയിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുള്ള കുട്ടികളിൽ ഒരാൾ ശസ്ത്രക്രിയയിൽ അതിപ്രസിദ്ധനായ ഡോ. ആർ. കേശവൻ നായർ (എഫ്.ആർ.സി.എസ്.) ആണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉറ്റ ചങ്ങാതിയായ എൻ. ശങ്കര പിള്ളയും, പ്രമുഖ സാഹിത്യകാരനായ ശേഖരപിള്ളയും ആദ്യകാല വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. എസ്.എം.വി സ്കൂൾ ഇപ്പോൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്കു മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചതിനുശേഷം സ്കൂളിനെ നയിച്ച സാരഥികളിൽ പ്രഥമ പങ്കുവഹിച്ചയാളാണ് എൻ. വിശ്വംഭരൻ. സ്കൂൾ കോമ്പൗണ്ടിലെ കുന്നു നിരപ്പാക്കി കളിസ്ഥലം ഉണ്ടാക്കുകയും '''മാ‍ഞ്ഞാലിക്കുളം''' മണ്ണിട്ടു നിരപ്പാക്കി സ്കൂളിന്റെ സ്വന്തം കളിസ്ഥലമാക്കി മാറ്റുവാൻ അദ്ദേഹം തുടക്കം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു. മഹാകവി [[എം.പി. അപ്പൻ]] 1943-1958 വർഷം അദ്ധ്യാപകനായും 1960-1962 വരെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനായും സേവനം അനുഷ്ഠിച്ചു. മഹാകവി എം.പി. അപ്പനെപോലെ മഹാരഥന്മാർ ഭരണ സാരഥ്യം വഹിച്ചിട്ടുള്ള ഈ വിദ്യാലയത്തിനു് സുവർണ്ണ കാലഘട്ടം പോലെ തന്നെ ക്ഷയകാലവും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥി സമരങ്ങളും മറ്റനവധി അനിഷ്ഠ സംഭവങ്ങളും ഭരണരംഗത്തെ കെടുകാര്യസ്ഥതയും കൊണ്ട് നാശോന്മുഖമായി കൊണ്ടിരുന്ന ഈ സർക്കാർ‌ വിദ്യാലയത്തെ സമുദ്ധരിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേകം നിയോഗിക്കപ്പെട്ട വ്യക്തിയാണ് വേലായുധൻ‌ തമ്പി (1971-1981). മാലിന്യ കേന്ദ്രമായി അന്യാധീനപ്പെട്ടു കിടന്നിരുന്ന മാ‍‍ഞ്ഞാലിക്കുളം നികത്തി സ്കൂളിന്റെ തനതായ കളിസ്ഥലമായി എക്കാലവും നിലനിൽക്കത്തക്ക രീതിയിൽ ചുറ്റുമതിൽ കെട്ടി സംരക്ഷിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും മഹനീയമായ സേവനത്തെ പ്രകീർത്തിച്ചു കൊണ്ട് കേരള സർക്കാർ പ്രസ്തുത സ്റ്റേഡിയത്തിനു് “'''വേലായുധൻ തമ്പി സ്റ്റേഡിയം'''”എന്ന നാമധേയം നൽകുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇപ്രകാരമുള്ള സേവനങ്ങളെ മുൻനിർത്തി അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി അച്യുതമേനോൻ കേരള കൗമുദിയിൽ എഴുതിയ ലേഖനം ചരിത്ര പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. നാളിതുവരെ മറ്റൊരു പ്രധാനാദ്ധ്യാപകനും ലഭിക്കാത്ത ബഹുമതികളും പാരിതോഷികങ്ങളും, സംസ്ഥാന ദേശീയ അവാർഡുകളും കൂടാതെ 1977-ൽ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സ്കൂളിനുള്ള ആദ്യത്തെ ചാക്കീരി അഹമ്മദുക്കുട്ടി ട്രോഫി ലഭിച്ചതും ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്. തൊണ്ണൂറുകളുടെ ആരംഭദിശയിൽ എസ്.എം.വി യുടെ ഖ്യാതിയിലേക്കു ആനയിച്ച മഹദ് വ്യക്തിയായ സാരഥിയാണ് എം.സി. മാധവൻ (1990-1991). അക്കാദമിക്ക് പണ്ഡിതനായ അദ്ദേഹം 500ലധികം കുട്ടികളെ എസ്.എ്സ.എൽ.സി പരീക്ഷയ്ക്ക് ഇരുത്തി 94% വിജയം വരിച്ചു. കൂടിവെള്ള സംവിധാനം, പുതിയ ക്ലാസ്സ് മുറി നിർമ്മാണം, കഥാപ്രസംഗ ഈവനിംഗ് കോഴ്സ് എന്നിവ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ആരംഭിച്ചത്. ടി.ആർ.രാമചന്ദ്രൻ (1991-1994) ന്റെ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ശിക്ഷക് സദൻ പൂർത്തിയാക്കി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. 1997-ൽ എസ് എം വി ഹൈസ്കൂൾ ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളായി മാറി. തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭ ജനകീയാസൂത്രണ പദ്ധതിയിയുടെ ഭാഗമായി അനുവദിച്ച സ്വാതന്ത്ര്യ സുവർണ്ണ ജൂബിലി സ്മാരക മന്ദിരത്തിന്റെ ശിലാസ്ഥാപനം നടന്നത് ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്. 2023ൽ മിക്സഡ് സ്കൂൾ ആക്കി മാറ്റി<ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/kerala-news/thiruvananthapuram-smv-boys-school-changed-to-mixed-school-asd-rvxsif|title=എസ്എംവി സ്കൂളിൽ ചരിത്രം വഴി മാറുന്നു! ഇനി ബോയ്സ് സ്കൂളല്ല, തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി|access-date=2026-10-28|last=Fb|last2=Tw|language=ml|last3=Linkdin|last4=Whatsapp|last5=Us|first5=GNFollow}}</ref>. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == നഗര മധ്യത്തിലായി 7 ഏക്കർ 5 സെന്റ് സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്കൂൾ വിപുലമായ നിരവധി കെട്ടിടങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. ഓഡിറ്റോറിയം, ഹൈടെക്ക് ക്ലാസ്സ് മുറികൾ, വിശാലമായ മുറ്റവും കളിസ്ഥലവും,സയൻസ് പാർക്ക്, ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റ്, വർക്ക് ലാബ്, ഹോർട്ടികൾച്ചർ തെറാപ്പി ഗാർഡൻ, ശലഭോദ്യാനം എന്നിവ ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * [[:en:N._R._Madhava_Menon|ഡോ. എൻ. ആർ. മാധവ മേനോൻ]] * [[:en:R._Kesavan_Nair|ഡോ. ആർ. കേശവൻ നായർ]] * [[:en:M._K._K._Nair|എം. കെ. കെ. നായർ]] * [[:en:P._K._Iyengar|ഡോ. പി. കെ. അയ്യർ]] * [[മധു]] * [[ജി ശങ്കർ]] == ചിത്രശാല == <gallery mode="packed"> പ്രമാണം:43083 smvgmhsstvm campus4.jpg|പൈതൃക കെട്ടിടം പ്രമാണം:43083 smvgmhsstvm campus3.jpg|കളിസ്ഥലം പ്രമാണം:43083 smvghhtvm balaganapathi temple.jpg|ബാലഗണപതി ക്ഷേത്രം പ്രമാണം:43083 smvgmhsstvm campus1.jpg|ഓഡിറ്റോറിയം </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *സ്കൂൾ വിക്കി[https://schoolwiki.in/sw/8q3b] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *വിക്കി[https://en.wikipedia.org/wiki/SMV_High_School,_Thiruvananthapuram] *യൂട്യൂബ്[https://www.youtube.com/watch?v=_dhiDzqXBDc] *യൂട്യൂബ്[https://www.youtube.com/5EPDmtKVkzY?si=kr9OTV0CzXg8xktO] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] kxpe1b5pcrnoolfkbcjyv9whckvdf62 0 672305 4681052 4676424 2026-10-28T18:12:49Z Shajinss 208313 /* ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ */ 4681052 wikitext text/x-wiki {{merge from|ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നെടുമങ്ങാട്|discuss=Talk:ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്#Proposed merge with ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നെടുമങ്ങാട്|date=2026 ഒക്ടോബർ}} കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ നെടുമങ്ങാടിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മുത്തശ്ശി പള്ളിക്കൂടമാണ് '''ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ നെടുമങ്ങാട്'''. നെടുമങ്ങാട് താലൂക്കിന്റെ വികസന മുന്നേറ്റത്തിൽ കനക പ്രഭ ചൊരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന അതിപുരാതന ഒരു സരസ്വതി ക്ഷേത്രമാണ്, താലൂക്ക് ആസ്ഥാനത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളുടെ ഘട്ടം ഘട്ടമായുള്ള വളർച്ചയുടെ പ്രതീകമാണ് ഈ സ്കൂൾ. {{Infobox school | name = ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ നെടുമങ്ങാട് | image = 42042 TVM GGHSS NDD 01.jpg | image_size = 350px | caption = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട് | pushpin_map = Kerala | location = നെടുമങ്ങാട് | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|8.60617 |77.00002}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1867<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|42042=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = തിരുവനന്തപുരം | educational_authority = സർക്കാർ | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = https://schoolwiki.in/42042 | udisce_code = 32140600619 | Kerala_school_code = 42042 }} == ചരിത്രം == രാജഭരണകാലത്ത് ആരംഭിച്ച ഈ പള്ളിക്കൂടത്തിന് നെടുമങ്ങാടിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ മികവുറ്റ സ്ഥാനമാണുള്ളത്. പ്രശസ്തരായ ധാരാളം പ്രതിഭകളെ സൃഷ്ടിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിന് മഹത്തായ ഒരു പാരമ്പര്യം ഉണ്ട്. 1867ൽ വെർണാകുലർ എഡ്യൂക്കേഷൻ ഡയറക്ടറായി ശങ്കർ സുബ്ബരായർ നിയമിതനായതോടെയാണ് താലൂക്കാസ്ഥാനത്ത് ഒരു സ്കൂളിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. ആൺ കുട്ടികൾ എ.ഇ.ഒ ഓഫീസ് കെട്ടിടത്തിലും പെൺകുട്ടികൾ കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി സ്റ്റൻറ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കെട്ടിടത്തിലുമാണ് പഠിച്ചിരുന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കാലക്രമത്തിൽ ഇത് ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂളായി മാറി. അക്കാലത്ത് മിഡിൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ജയിക്കുന്നവർ തിരുവനന്തപുരത്ത് പോയാണ് ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയിരുന്നത്. തുടർന്ന് ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി. ഹൈസ്കൂൾ മുസാവരി ബംഗ്ലാവിലേക്ക് (ഇപ്പോൾ സ്കൂൾ ലൈബ്രറി) മാറ്റി. പിന്നീട് 1967ൽ ആൺകുട്ടികളെ മഞ്ചയിലേക്ക് മാറ്റി. 1997 - ൽ ഇതൊരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. മിക്സഡ് സ്കൂളായിട്ടാണ് ആദ്യകാലത്ത് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും ആൺകുട്ടികൾക്ക് പെൺകുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേകം ക്ലാസുകളായിട്ടാണ് നടത്തിയിരുന്നത്. ആൺ കുട്ടികൾ ഇപ്പോഴത്തെ ബി.യു.പി.എസ് കെട്ടിടത്തിലാണ് ആദ്യം പഠിച്ചിരുന്നത്. 1961 ൽ പെൺ പള്ളിക്കൂടം ആൺ പള്ളിക്കൂടം എന്നു രണ്ടായി തിരിച്ചെങ്കിലും അനുയോജ്യമായ സ്ഥലം ലഭിക്കാത്തതിനാലാണ് ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീമൂലം തിരുന്നാളിന്റെ]] ഓർമ്മയ്ക്കായി ഒരു ടൗൺ ഹാൾ ഈ സ്കൂളിന്റെ കോമ്പൗണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ചു. ശ്രീമൂലം തിരുനാളിന്റെ ഒരു എണ്ണ ഛായാ ചിത്രവും ഇവിടെ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. നെടുമങ്ങാട് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിദ്യാർത്ഥിനികൾ പഠിക്കുന്നമികവിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു സ്കൂളാണിത്. ഇന്ന് നെടുമങ്ങാട് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിദ്യർത്ഥിനികൾ പഠിക്കുന്ന മികവിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു സ്കൂളാണിത്. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 6.5 ഏക്കറിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ, ഹൈടെക് ക്ലാസ് മുറികൾ, കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ്, സയൻസ് ലാബ്, ഓപ്പൺ ഓഡിറ്റോറിയം. സർക്കാരിന്റെ 100 ദിന കർമ്മ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് എസ്.എസ്.കെ സംയുക്തമായി നടപ്പാക്കിയ കേരള സ്കൂൾ വെതർ സ്റ്റേഷൻ. KITE സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് എച്ച്എസ്എസ് ലാബിലേക്ക് 20 കമ്പ്യൂട്ടറുകളും മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ നിന്നും 28 കമ്പ്യൂട്ടറുകളും ലഭിച്ചു. ഹൈടെക് സമുച്ചയത്തിന് ഭാഗമായി കിഫ്‌ബി ഫണ്ട്‌ ഉപയോഗിച്ച് 12 പുതിയ ക്ലാസ്സ് റൂം, ശുചീകരണ മുറികൾ<ref>{{Cite web|url=https://keralanews.gov.in/7721/High-tech-building-inauguration-nedumangad-school.html|title=നെടുമങ്ങാട് ഗവ: ജി.എച്ച്.എസ്.എസിന് പുത്തൻ ഹൈടെക്ക് മന്ദിരം|access-date=2026-10-28|last=keralanews|language=en}}</ref>. ഷീ ടോയ്ലറ്റ്, ബാഡ്മിൻ്റൺ കോർട്ട്, പതിനാലായിരത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങൾ അടങ്ങിയ ലൈബ്രറി, ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റ് ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== ശാന്തി മായാദേവി (അഭിനേത്രി) == ചിത്രശാല == <gallery mode="packed"> പ്രമാണം:42042 Govt Girls HSS Nedumangad.jpg പ്രമാണം:42042 Govt. Girls HSS Nedumangad.jpg പ്രമാണം:42042 TVM GGHSS NDD 01.jpg പ്രമാണം:42042 TVM GGHSS NDD 02.jpg </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == * സ്‌കൂൾ വിക്കി[https://schoolwiki.in/42042] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.instagram.com/gghssnedumangad_official?stkn=Mzk0NGl5YjY5MDdo Instagram] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] 3pcohv3xh8bl1dk7umpa150synaplyc 4681053 4681052 2026-10-28T18:13:55Z Shajinss 208313 4681053 wikitext text/x-wiki {{merge from|ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നെടുമങ്ങാട്|discuss=Talk:ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്#Proposed merge with ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. നെടുമങ്ങാട്|date=2026 ഒക്ടോബർ}} കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ നെടുമങ്ങാടിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മുത്തശ്ശി പള്ളിക്കൂടമാണ് '''ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ നെടുമങ്ങാട്'''. നെടുമങ്ങാട് താലൂക്കിന്റെ വികസന മുന്നേറ്റത്തിൽ കനക പ്രഭ ചൊരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന അതിപുരാതന ഒരു സരസ്വതി ക്ഷേത്രമാണ്, താലൂക്ക് ആസ്ഥാനത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളുടെ ഘട്ടം ഘട്ടമായുള്ള വളർച്ചയുടെ പ്രതീകമാണ് ഈ സ്കൂൾ<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/42042|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-28}}</ref>. {{Infobox school | name = ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ നെടുമങ്ങാട് | image = 42042 TVM GGHSS NDD 01.jpg | image_size = 350px | caption = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട് | pushpin_map = Kerala | location = നെടുമങ്ങാട് | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|8.60617 |77.00002}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1867<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|42042=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = തിരുവനന്തപുരം | educational_authority = സർക്കാർ | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = https://schoolwiki.in/42042 | udisce_code = 32140600619 | Kerala_school_code = 42042 }} == ചരിത്രം == രാജഭരണകാലത്ത് ആരംഭിച്ച ഈ പള്ളിക്കൂടത്തിന് നെടുമങ്ങാടിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ മികവുറ്റ സ്ഥാനമാണുള്ളത്. പ്രശസ്തരായ ധാരാളം പ്രതിഭകളെ സൃഷ്ടിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിന് മഹത്തായ ഒരു പാരമ്പര്യം ഉണ്ട്. 1867ൽ വെർണാകുലർ എഡ്യൂക്കേഷൻ ഡയറക്ടറായി ശങ്കർ സുബ്ബരായർ നിയമിതനായതോടെയാണ് താലൂക്കാസ്ഥാനത്ത് ഒരു സ്കൂളിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. ആൺ കുട്ടികൾ എ.ഇ.ഒ ഓഫീസ് കെട്ടിടത്തിലും പെൺകുട്ടികൾ കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി സ്റ്റൻറ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കെട്ടിടത്തിലുമാണ് പഠിച്ചിരുന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കാലക്രമത്തിൽ ഇത് ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂളായി മാറി. അക്കാലത്ത് മിഡിൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ജയിക്കുന്നവർ തിരുവനന്തപുരത്ത് പോയാണ് ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയിരുന്നത്. തുടർന്ന് ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി. ഹൈസ്കൂൾ മുസാവരി ബംഗ്ലാവിലേക്ക് (ഇപ്പോൾ സ്കൂൾ ലൈബ്രറി) മാറ്റി. പിന്നീട് 1967ൽ ആൺകുട്ടികളെ മഞ്ചയിലേക്ക് മാറ്റി. 1997 - ൽ ഇതൊരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. മിക്സഡ് സ്കൂളായിട്ടാണ് ആദ്യകാലത്ത് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും ആൺകുട്ടികൾക്ക് പെൺകുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേകം ക്ലാസുകളായിട്ടാണ് നടത്തിയിരുന്നത്. ആൺ കുട്ടികൾ ഇപ്പോഴത്തെ ബി.യു.പി.എസ് കെട്ടിടത്തിലാണ് ആദ്യം പഠിച്ചിരുന്നത്. 1961 ൽ പെൺ പള്ളിക്കൂടം ആൺ പള്ളിക്കൂടം എന്നു രണ്ടായി തിരിച്ചെങ്കിലും അനുയോജ്യമായ സ്ഥലം ലഭിക്കാത്തതിനാലാണ് ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീമൂലം തിരുന്നാളിന്റെ]] ഓർമ്മയ്ക്കായി ഒരു ടൗൺ ഹാൾ ഈ സ്കൂളിന്റെ കോമ്പൗണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ചു. ശ്രീമൂലം തിരുനാളിന്റെ ഒരു എണ്ണ ഛായാ ചിത്രവും ഇവിടെ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. നെടുമങ്ങാട് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിദ്യാർത്ഥിനികൾ പഠിക്കുന്നമികവിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു സ്കൂളാണിത്. ഇന്ന് നെടുമങ്ങാട് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിദ്യർത്ഥിനികൾ പഠിക്കുന്ന മികവിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു സ്കൂളാണിത്. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 6.5 ഏക്കറിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ, ഹൈടെക് ക്ലാസ് മുറികൾ, കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ്, സയൻസ് ലാബ്, ഓപ്പൺ ഓഡിറ്റോറിയം. സർക്കാരിന്റെ 100 ദിന കർമ്മ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് എസ്.എസ്.കെ സംയുക്തമായി നടപ്പാക്കിയ കേരള സ്കൂൾ വെതർ സ്റ്റേഷൻ. KITE സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് എച്ച്എസ്എസ് ലാബിലേക്ക് 20 കമ്പ്യൂട്ടറുകളും മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ നിന്നും 28 കമ്പ്യൂട്ടറുകളും ലഭിച്ചു. ഹൈടെക് സമുച്ചയത്തിന് ഭാഗമായി കിഫ്‌ബി ഫണ്ട്‌ ഉപയോഗിച്ച് 12 പുതിയ ക്ലാസ്സ് റൂം, ശുചീകരണ മുറികൾ<ref>{{Cite web|url=https://keralanews.gov.in/7721/High-tech-building-inauguration-nedumangad-school.html|title=നെടുമങ്ങാട് ഗവ: ജി.എച്ച്.എസ്.എസിന് പുത്തൻ ഹൈടെക്ക് മന്ദിരം|access-date=2026-10-28|last=keralanews|language=en}}</ref>. ഷീ ടോയ്ലറ്റ്, ബാഡ്മിൻ്റൺ കോർട്ട്, പതിനാലായിരത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങൾ അടങ്ങിയ ലൈബ്രറി, ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റ് ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== ശാന്തി മായാദേവി (അഭിനേത്രി) == ചിത്രശാല == <gallery mode="packed"> പ്രമാണം:42042 Govt Girls HSS Nedumangad.jpg പ്രമാണം:42042 Govt. Girls HSS Nedumangad.jpg പ്രമാണം:42042 TVM GGHSS NDD 01.jpg പ്രമാണം:42042 TVM GGHSS NDD 02.jpg </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == * സ്‌കൂൾ വിക്കി[https://schoolwiki.in/42042] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.instagram.com/gghssnedumangad_official?stkn=Mzk0NGl5YjY5MDdo Instagram] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] k3fs50t2i3sljgnr6pgcglcry6354au 2 672401 4681060 4680000 2026-10-28T18:43:56Z TheGreatEditor024 211141 /* Adopted Articles */ 4681060 wikitext text/x-wiki === Malayalam Wikipedia === ==== Articles 1-10 ==== {| class="wikitable" |+ !— ! |'''Articles Created''' |'''Date''' |- |1 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[മാരിയുപോൾ തിയേറ്റർ വ്യോമാക്രമണം]] |05 April 2026 |- |2 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[യാരോസ്ലാവ് ഹ്രിറ്റ്സാക്]] |09 April 2026 |- |3 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[സ്റ്റാരി പാലം]] |18 April 2026 |- |4 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[ബനോഷ്]] |25 April 2026 |- |5 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[മെഡിവ്‌നിക്]] |26 April 2026 |- |6 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[ഒർനെക്]] |26 April 2026 |- |7 |{{Flag icon|North Korea}} |[[വോൺസാൻ ട്രാം]] |25 July 2026 |- |8 |{{Flag icon|Georgia}} |[[ജോർജി ജിൻചാറാഡ്‌സെ]] |06 August 2026 |- |9 |{{Flag icon|Canada}} |[[വീക്സ് തടാകം]] |06 August 2026 |- |10 |{{Flag icon|Palestine}} |[[മുനീർ അബുകേശേക്]] |06 August 2026 |} ==== Articles 11-20 ==== {| class="wikitable" |+ !— ! |'''Articles Created''' |'''Date''' |- |11 |{{Flag icon|North Korea}} |[[പുൾഗുൻ‌ബിയോൾ സ്റ്റേഷൻ]] |07 August 2026 |- |12 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹ്യോക്സിൻ സ്റ്റേഷൻ]] |07 August 2026 |- |13 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ജോനു സ്റ്റേഷൻ]] |08 August 2026 |- |14 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ക്വാങ്മിയോങ് സ്റ്റേഷൻ]] |08 August 2026 |- |15 |{{Flag icon|Nauru}} |[[ട്രൂഡി ദുബുരിയ]] |14 August 2026 |- |16 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ]] |14 August 2026 |- |17 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കൊങ്കുക്ക് സ്റ്റേഷൻ]] |14 August 2026 |- |18 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ക്വാങ്ബോക്ക് സ്റ്റേഷൻ]] |14 August 2026 |- |19 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സുങ്നി സ്റ്റേഷൻ]] |14 August 2026 |- |20 |{{Flag icon|North Korea}} |[[പോങ്‌വ കെമിക്കൽ ഫാക്ടറി]] |14 August 2026 |} ==== Articles 21-30 ==== {| class="wikitable" |21 |{{Flag icon|North Korea}} |[[പ്യോംങ്യാംഗ് ച്യൂയിംഗ് ഗം ഫാക്ടറി]] |14 August 2026 |- |22 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹ്വാങ്‌ഗുംബോൾ സ്റ്റേഷൻ]] |16 August 2026 |- |23 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കെയ്‌സൺ സ്റ്റേഷൻ]] |16 August 2026 |- |24 |{{Flag icon|KSA}} |[[യൂസിഫ് ബു അരിഷ്]] |16 August 2026 |- |25 |{{Flag icon|China}} |[[ബു താവോ]] |17 August 2026 |- |26 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ജോൺസുങ് സ്റ്റേഷൻ]] |17 August 2026 |- |27 |{{Flag icon|China}} |[[ബു ടിങ്കായ്]] |18 August 2026 |- |28 |{{Flag icon|North Korea}} |[[മൊറാബോങ് സ്റ്റേഷൻ]] |18 August 2026 |- |29 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹയേസാൻ എയർഫീൽഡ്]] |21 August 2026 |- |30 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സിനുയിജു വിമാനത്താവളം]] |21 August 2026 |} ==== Articles 31-40 ==== {| class="wikitable" |+ |31 |{{Flag icon|India}} |[[സ്റ്റാൻസിൻ ലുണ്ടുപ്]] |21 August 2026 |- |32 |{{Flag icon|North Korea}} |[[റാക്‌വോൺ സ്റ്റേഷൻ]] |21 August 2026 |- |33 |{{Flag icon|South Korea}} |[[പീറ്റർ ഹാൻ കോങ്-റിയൽ]] |21 August 2026 |- |34 |{{Flag icon|Norway}} |[[തിരിൽ ബ്യൂ]] |21 August 2026 |- |35 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സോഹുങ് സൗത്ത് വിമാനത്താവളം]] |25 August 2026 |- |36 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ക്വായിൽ വിമാനത്താവളം]] |25 August 2026 |- |37 |{{Flag icon|North Korea}} |[[റിവോൺ വിമാനത്താവളം]] |25 August 2026 |- |38 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഉത്തര കൊറിയയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടിക]] |25 August 2026 |- |39 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ചാങ്ജിൻ അപ് എയർപോർട്ട്]] |26 August 2026 |- |40 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സോണ്ടോക്ക് വിമാനത്താവളം]] |27 August 2026 |} ==== Articles 41-50 ==== {| class="wikitable" |41 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ക്വാക്സാൻ എയർപോർട്ട്]] |27 August 2026 |- |42 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ടോക്‌സാൻ വിമാനത്താവളം]] |27 August 2026 |- |43 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഇഹ്യോൺ വിമാനത്താവളം]] |28 August 2026 |- |44 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കുംഗാങ് വിമാനത്താവളം]] |28 August 2026 |- |45 |{{Flag icon|Turkey}} |[[സുലൈമാൻ ദിൽബിർലിഗി]] |28 August 2026 |- |46 |{{Flag icon|North Korea}} |[[പോങ്ഹ്വാ സ്റ്റേഷൻ]] |29 August 2026 |- |47 |{{Flag icon|Canada}} |[[കാസിനിംനിക്വാനപികാക് തടാകം]] |29 August 2026 |- |48 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹ്വാങ്ജു വിമാനത്താവളം]] |29 August 2026 |- |49 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹ്വാങ്സുവോൺ എയർപോർട്ട്]] |29 August 2026 |- |50 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കുക്തോങ് വിമാനത്താവളം]] |29 August 2026 |} ==== Articles 51-60 ==== {| class="wikitable" |51 |{{Flag icon|Palestine}} |[[പലസ്തീന്റെ പ്രധാന നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങളുടെ പട്ടിക]] |29 August 2026 |- |52 |{{Flag icon|Morocco}} |[[പലസ്തീൻ എംബസി, റാബത്ത്]] |31 August 2026 |- |53 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹ്യോൺ നി എയർപോർട്ട്]] |31 August 2026 |- |54 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കെച്ചോൺ എയർപോർട്ട്]] |31 August 2026 |- |55 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കാങ് ദാ റി എയർപോർട്ട്]] |31 August 2026 |- |56 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കോക്സാൻ എയർപോർട്ട്]] |01 September 2026 |- |57 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഒഞ്ചോൺ എയർപോർട്ട്]] |01 September 2026 |- |58 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ടൈറ്റാൻ വിമാനത്താവളം]] |01 September 2026 |- |59 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[ഹാലുസ്കി]] |02 September 2026 |- |60 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കാങ്‌ഡോംഗ് വിമാനത്താവളം]] |05 September 2026 |} ==== Articles 61-70 ==== {| class="wikitable" |61 |{{Flag icon|USA}} |[[എൽഫ് ദ്വീപ്]] |05 September 2026 |- |62 |{{Flag icon|USA}} |[[ഹോളബേർഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ പാർക്ക്]] |05 September 2026 |- |63 |{{Flag icon|Palestine}} |[[മാൾട്ടൗട്ട്]] |07 September 2026 |- |64 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[ചൈക്ക (ബോട്ട്)]] |09 September 2026 |- |65 |{{Flag icon|Singapore}} |[[സിംഗപ്പൂരിലെ വിമാനക്കമ്പനികളുടെ പട്ടിക]] |11 September 2026 |- |66 |{{Flag icon|Algeria}} |[[ജിൽ ജദീദ്]] |12 September 2026 |- |67 |{{Flag icon|Georgia}} |[[റുസ്ലാൻ അബാഷിഡ്സെ]] |12 September 2026 |- |68 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കും-നി എയർപോർട്ട്]] |12 September 2026 |- |69 |{{Flag icon|North Korea}} |[[എയർ കോറിയോ സർവീസ് നടത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടിക|എയർ കോറിയോ സർവീസ് സ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടിക]] |17 September 2026 |- |70 |{{Flag icon|Georgia}} |[[ലെവാൻ മ്ഗലോബ്ലിഷ്വിലി]] |17 September 2026 |} ==== Articles 71-80 ==== {| class="wikitable" |71 |{{Flag icon|Russia}} |[[സാമിദ് ചാലേവ്]] |18 September 2026 |- |72 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ടെയ്‌ചോൺ വിമാനത്താവളം]] |18 September 2026 |- |73 |{{Flag icon|India}} |[[കെമ്പെ ഗൗഡ ഒന്നാമന്റെ പേരിലുള്ള വസ്തുക്കളുടെ പട്ടിക|കെമ്പെ ഗൗഡ പേരിലുള്ള വസ്തുക്കളുടെ പട്ടിക]] |18 September 2026 |- |74 |{{Flag icon|North Korea}} |[[മേങ്‌സാൻ വിമാനത്താവളം]] |20 September 2026 |- |75 |{{Flag icon|Georgia}} |[[ജെമാൽ ഗമഖാരിയ]] |21 September 2026 |- |76 |{{Flag icon|North Korea}} |[[പുക്ചാങ് വിമാനത്താവളം]] |29 September 2026 |- |77 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സോൻചോൺ വിമാനത്താവളം]] |29 September 2026 |- |78 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സുൻഗം നി വിമാനത്താവളം]] |29 September 2026 |- |79 |{{Flag icon|UAE}} |[[ഫ്ലൈദുബായ് ഫ്ലൈറ്റ് 1073]] |01 October 2026 |- |80 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ചിക്-ടോങ് വിമാനത്താവളം]] |02 October 2026 |} ==== Articles 81-90 ==== {| class="wikitable" |81 |{{Flag icon|Tunisia}} |[[ഹാനിബാളിന്റെ കപുവാൻ പ്രതിമ]] |03 October 2026 |- |82 |{{Flag icon|Croatia}} |[[എൽമെക്ക് ഇ.എം. 992]] |05 October 2026 |- |83 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹോയാങ് സൗത്ത് ഈസ്റ്റ് വിമാനത്താവളം]] |05 October 2026 |- |84 |{{Flag icon|Venezuela}} |[[വായുനൈകി (പത്രം)]] |05 October 2026 |- |85 |{{Flag icon|Palestine}} |[[ഹലാ അൽ-ഖാദി]] |06 October 2026 |- |86 |{{Flag icon|Iran}} |[[ഓറഞ്ച് ഡെയ്‌സ് (ഇറാനിയൻ പടം)]] |08 October 2026 |- |87 |{{Flag icon|Algeria}} |[[സൂഫിയാനെ ജിലാലി]] |08 October 2026 |- |88 |{{Flag icon|Chile}} |[[കാബോ ഡി ഹോർണോസ്, ചിലി]] |09 October 2026 |- |89 |{{Flag icon|Sweden}} |[[എംബസി ഓഫ് നോർത്ത് കൊറിയ, സ്റ്റോക്ക്ഹോം]] |09 October 2026 |- |90 |{{Flag icon|Georgia}} |[[ഗണ്ടഗാന]] |09 October 2026 |} ==== Articles 91-100 ==== {| class="wikitable" |91 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[പോഷ്‌ടോവ്, സൈറ്റോമിർ ഒബ്ലാസ്റ്റ്]] |09 October 2026 |- |92 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കിം ഉൻഗു]] |11 October 2026 |- |93 |{{Flag icon|Russia}}{{Flag icon|North Korea}} |[[തുമെൻ അതിർത്തി പാലം]] |12 October 2026 |- |94 |{{Flag icon|China}}{{Flag icon|North Korea}} |[[ജിയാൻ യാലു നദി അതിർത്തി റെയിൽവേ പാലം]] |12 October 2026 |- |95 |{{Flag icon|China}} |[[ഷിയാജിഫാങ് പാലമുഖം]] |12 October 2026 |- |96 |{{Flag icon|China}}{{Flag icon|North Korea}} |[[ലിൻജിയാങ് യാലു നദി പാലം]] |12 October 2026 |- |97 |{{Flag icon|Pakistan}} |[[പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ (F263)]] |12 October 2026 |- |98 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സാമുവൽ ജാങ് ജെയ്-ഓൺ]] |12 October 2026 |- |99 |{{Flag icon|India}} |[[ഭാരത് ഫ്യൂച്ചർ സിറ്റി]] |12 October 2026 |- |100 |{{Flag icon|Pakistan}} |[[പി.എൻ.എസ്. ഷാ ജഹാൻ (F264)]] |12 October 2026 |} ==== Articles 101-110 ==== {| class="wikitable" |101 |{{Flag icon|China}}{{Flag icon|North Korea}} |[[ചാങ്‌ബായ്–ഹെയ്‌സാൻ അന്താരാഷ്ട്ര പാലം]] |13 October 2026 |- |102 |{{Flag icon|India}} |[[സിന്ധുദുർഗ് വിമാനത്താവളം]] |13 October 2026 |- |103 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കിം ഇൽ-ചോൾ]] |14 October 2026 |- |104 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ചാസു]] |14 October 2026 |- |105 |{{Flag icon|Russia}}{{Flag icon|North Korea}} |[[തുമെൻ നദി പാലം]] |16 October 2026 |- |106 |{{Flag icon|India}} |[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം) അംഗങ്ങളുടെ പട്ടിക|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി അംഗങ്ങളുടെ പട്ടിക]] |16 October 2026 |- |`07 |{{Flag icon|USA}} |[[ഓപ്പറേഷൻ കോംബാറ്റ് ഫോക്സ്]] |17 October 2026 |- |108 |{{Flag icon|India}} |[[കുപ്പം വിമാനത്താവളം]] |17 October 2026 |- |109 |{{Flag icon|North Korea}}{{Flag icon|ROK}} |[[ജൂലൈ 4-ലെ ദക്ഷിണ–ഉത്തര സംയുക്ത പ്രസ്താവന]] |17 October 2026 |- |110 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കിം ഇൽ സങ്]] |18 October 2026 |} === Category === {| class="wikitable" !— ! |'''Category Created''' |'''Date''' |- |1 |{{Flag icon|North Korea}} |[[:വർഗ്ഗം:ഉത്തരകൊറിയൻ വിമാനത്താവളങ്ങൾ]] |23 August 2026 |- |2 |{{Flag icon|North Korea}} |[[:വർഗ്ഗം:പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ സ്റ്റേഷനുകൾ]] |26 August 2026 |- |3 |{{Flag icon|India}} |[[:വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങൾ]] |25 September 2026 |- |4 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[:വർഗ്ഗം:ഉക്രെയ്നിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] |04 October 2026 |- |5 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[:വർഗ്ഗം:സൈറ്റോമിർ ഒബ്ലാസ്റ്റിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] |04 October 2026 |- |6 |{{Flag icon|India}} |[[:വർഗ്ഗം:ആന്ധ്രാപ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള സംഗീതജ്ഞർ]] |08 October 2026 |} === Adopted Articles === {| class="wikitable" |1 |{{Flag icon|India}} |[[ഫ്ലൈ 91]] |24 September 2026 |- |2 |{{Flag icon|Nauru}} |[[നൗറു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] |25 September 2026 |- |3 |{{Flag icon|Nauru}} |[[നൗറു എയർലൈൻസ്]] |26 September 2026 |- |4 |{{Flag icon|Soviet Union}} |[[മിൽ മി-26]] |19 October 2026 |} 4wtottlmyfmkcqs06t9uuokba4w0p4n 4681062 4681060 2026-10-28T18:46:36Z TheGreatEditor024 211141 /* Category */ 4681062 wikitext text/x-wiki === Malayalam Wikipedia === ==== Articles 1-10 ==== {| class="wikitable" |+ !— ! |'''Articles Created''' |'''Date''' |- |1 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[മാരിയുപോൾ തിയേറ്റർ വ്യോമാക്രമണം]] |05 April 2026 |- |2 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[യാരോസ്ലാവ് ഹ്രിറ്റ്സാക്]] |09 April 2026 |- |3 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[സ്റ്റാരി പാലം]] |18 April 2026 |- |4 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[ബനോഷ്]] |25 April 2026 |- |5 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[മെഡിവ്‌നിക്]] |26 April 2026 |- |6 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[ഒർനെക്]] |26 April 2026 |- |7 |{{Flag icon|North Korea}} |[[വോൺസാൻ ട്രാം]] |25 July 2026 |- |8 |{{Flag icon|Georgia}} |[[ജോർജി ജിൻചാറാഡ്‌സെ]] |06 August 2026 |- |9 |{{Flag icon|Canada}} |[[വീക്സ് തടാകം]] |06 August 2026 |- |10 |{{Flag icon|Palestine}} |[[മുനീർ അബുകേശേക്]] |06 August 2026 |} ==== Articles 11-20 ==== {| class="wikitable" |+ !— ! |'''Articles Created''' |'''Date''' |- |11 |{{Flag icon|North Korea}} |[[പുൾഗുൻ‌ബിയോൾ സ്റ്റേഷൻ]] |07 August 2026 |- |12 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹ്യോക്സിൻ സ്റ്റേഷൻ]] |07 August 2026 |- |13 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ജോനു സ്റ്റേഷൻ]] |08 August 2026 |- |14 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ക്വാങ്മിയോങ് സ്റ്റേഷൻ]] |08 August 2026 |- |15 |{{Flag icon|Nauru}} |[[ട്രൂഡി ദുബുരിയ]] |14 August 2026 |- |16 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ]] |14 August 2026 |- |17 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കൊങ്കുക്ക് സ്റ്റേഷൻ]] |14 August 2026 |- |18 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ക്വാങ്ബോക്ക് സ്റ്റേഷൻ]] |14 August 2026 |- |19 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സുങ്നി സ്റ്റേഷൻ]] |14 August 2026 |- |20 |{{Flag icon|North Korea}} |[[പോങ്‌വ കെമിക്കൽ ഫാക്ടറി]] |14 August 2026 |} ==== Articles 21-30 ==== {| class="wikitable" |21 |{{Flag icon|North Korea}} |[[പ്യോംങ്യാംഗ് ച്യൂയിംഗ് ഗം ഫാക്ടറി]] |14 August 2026 |- |22 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹ്വാങ്‌ഗുംബോൾ സ്റ്റേഷൻ]] |16 August 2026 |- |23 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കെയ്‌സൺ സ്റ്റേഷൻ]] |16 August 2026 |- |24 |{{Flag icon|KSA}} |[[യൂസിഫ് ബു അരിഷ്]] |16 August 2026 |- |25 |{{Flag icon|China}} |[[ബു താവോ]] |17 August 2026 |- |26 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ജോൺസുങ് സ്റ്റേഷൻ]] |17 August 2026 |- |27 |{{Flag icon|China}} |[[ബു ടിങ്കായ്]] |18 August 2026 |- |28 |{{Flag icon|North Korea}} |[[മൊറാബോങ് സ്റ്റേഷൻ]] |18 August 2026 |- |29 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹയേസാൻ എയർഫീൽഡ്]] |21 August 2026 |- |30 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സിനുയിജു വിമാനത്താവളം]] |21 August 2026 |} ==== Articles 31-40 ==== {| class="wikitable" |+ |31 |{{Flag icon|India}} |[[സ്റ്റാൻസിൻ ലുണ്ടുപ്]] |21 August 2026 |- |32 |{{Flag icon|North Korea}} |[[റാക്‌വോൺ സ്റ്റേഷൻ]] |21 August 2026 |- |33 |{{Flag icon|South Korea}} |[[പീറ്റർ ഹാൻ കോങ്-റിയൽ]] |21 August 2026 |- |34 |{{Flag icon|Norway}} |[[തിരിൽ ബ്യൂ]] |21 August 2026 |- |35 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സോഹുങ് സൗത്ത് വിമാനത്താവളം]] |25 August 2026 |- |36 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ക്വായിൽ വിമാനത്താവളം]] |25 August 2026 |- |37 |{{Flag icon|North Korea}} |[[റിവോൺ വിമാനത്താവളം]] |25 August 2026 |- |38 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഉത്തര കൊറിയയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടിക]] |25 August 2026 |- |39 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ചാങ്ജിൻ അപ് എയർപോർട്ട്]] |26 August 2026 |- |40 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സോണ്ടോക്ക് വിമാനത്താവളം]] |27 August 2026 |} ==== Articles 41-50 ==== {| class="wikitable" |41 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ക്വാക്സാൻ എയർപോർട്ട്]] |27 August 2026 |- |42 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ടോക്‌സാൻ വിമാനത്താവളം]] |27 August 2026 |- |43 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഇഹ്യോൺ വിമാനത്താവളം]] |28 August 2026 |- |44 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കുംഗാങ് വിമാനത്താവളം]] |28 August 2026 |- |45 |{{Flag icon|Turkey}} |[[സുലൈമാൻ ദിൽബിർലിഗി]] |28 August 2026 |- |46 |{{Flag icon|North Korea}} |[[പോങ്ഹ്വാ സ്റ്റേഷൻ]] |29 August 2026 |- |47 |{{Flag icon|Canada}} |[[കാസിനിംനിക്വാനപികാക് തടാകം]] |29 August 2026 |- |48 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹ്വാങ്ജു വിമാനത്താവളം]] |29 August 2026 |- |49 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹ്വാങ്സുവോൺ എയർപോർട്ട്]] |29 August 2026 |- |50 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കുക്തോങ് വിമാനത്താവളം]] |29 August 2026 |} ==== Articles 51-60 ==== {| class="wikitable" |51 |{{Flag icon|Palestine}} |[[പലസ്തീന്റെ പ്രധാന നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങളുടെ പട്ടിക]] |29 August 2026 |- |52 |{{Flag icon|Morocco}} |[[പലസ്തീൻ എംബസി, റാബത്ത്]] |31 August 2026 |- |53 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹ്യോൺ നി എയർപോർട്ട്]] |31 August 2026 |- |54 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കെച്ചോൺ എയർപോർട്ട്]] |31 August 2026 |- |55 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കാങ് ദാ റി എയർപോർട്ട്]] |31 August 2026 |- |56 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കോക്സാൻ എയർപോർട്ട്]] |01 September 2026 |- |57 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഒഞ്ചോൺ എയർപോർട്ട്]] |01 September 2026 |- |58 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ടൈറ്റാൻ വിമാനത്താവളം]] |01 September 2026 |- |59 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[ഹാലുസ്കി]] |02 September 2026 |- |60 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കാങ്‌ഡോംഗ് വിമാനത്താവളം]] |05 September 2026 |} ==== Articles 61-70 ==== {| class="wikitable" |61 |{{Flag icon|USA}} |[[എൽഫ് ദ്വീപ്]] |05 September 2026 |- |62 |{{Flag icon|USA}} |[[ഹോളബേർഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ പാർക്ക്]] |05 September 2026 |- |63 |{{Flag icon|Palestine}} |[[മാൾട്ടൗട്ട്]] |07 September 2026 |- |64 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[ചൈക്ക (ബോട്ട്)]] |09 September 2026 |- |65 |{{Flag icon|Singapore}} |[[സിംഗപ്പൂരിലെ വിമാനക്കമ്പനികളുടെ പട്ടിക]] |11 September 2026 |- |66 |{{Flag icon|Algeria}} |[[ജിൽ ജദീദ്]] |12 September 2026 |- |67 |{{Flag icon|Georgia}} |[[റുസ്ലാൻ അബാഷിഡ്സെ]] |12 September 2026 |- |68 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കും-നി എയർപോർട്ട്]] |12 September 2026 |- |69 |{{Flag icon|North Korea}} |[[എയർ കോറിയോ സർവീസ് നടത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടിക|എയർ കോറിയോ സർവീസ് സ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടിക]] |17 September 2026 |- |70 |{{Flag icon|Georgia}} |[[ലെവാൻ മ്ഗലോബ്ലിഷ്വിലി]] |17 September 2026 |} ==== Articles 71-80 ==== {| class="wikitable" |71 |{{Flag icon|Russia}} |[[സാമിദ് ചാലേവ്]] |18 September 2026 |- |72 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ടെയ്‌ചോൺ വിമാനത്താവളം]] |18 September 2026 |- |73 |{{Flag icon|India}} |[[കെമ്പെ ഗൗഡ ഒന്നാമന്റെ പേരിലുള്ള വസ്തുക്കളുടെ പട്ടിക|കെമ്പെ ഗൗഡ പേരിലുള്ള വസ്തുക്കളുടെ പട്ടിക]] |18 September 2026 |- |74 |{{Flag icon|North Korea}} |[[മേങ്‌സാൻ വിമാനത്താവളം]] |20 September 2026 |- |75 |{{Flag icon|Georgia}} |[[ജെമാൽ ഗമഖാരിയ]] |21 September 2026 |- |76 |{{Flag icon|North Korea}} |[[പുക്ചാങ് വിമാനത്താവളം]] |29 September 2026 |- |77 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സോൻചോൺ വിമാനത്താവളം]] |29 September 2026 |- |78 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സുൻഗം നി വിമാനത്താവളം]] |29 September 2026 |- |79 |{{Flag icon|UAE}} |[[ഫ്ലൈദുബായ് ഫ്ലൈറ്റ് 1073]] |01 October 2026 |- |80 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ചിക്-ടോങ് വിമാനത്താവളം]] |02 October 2026 |} ==== Articles 81-90 ==== {| class="wikitable" |81 |{{Flag icon|Tunisia}} |[[ഹാനിബാളിന്റെ കപുവാൻ പ്രതിമ]] |03 October 2026 |- |82 |{{Flag icon|Croatia}} |[[എൽമെക്ക് ഇ.എം. 992]] |05 October 2026 |- |83 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ഹോയാങ് സൗത്ത് ഈസ്റ്റ് വിമാനത്താവളം]] |05 October 2026 |- |84 |{{Flag icon|Venezuela}} |[[വായുനൈകി (പത്രം)]] |05 October 2026 |- |85 |{{Flag icon|Palestine}} |[[ഹലാ അൽ-ഖാദി]] |06 October 2026 |- |86 |{{Flag icon|Iran}} |[[ഓറഞ്ച് ഡെയ്‌സ് (ഇറാനിയൻ പടം)]] |08 October 2026 |- |87 |{{Flag icon|Algeria}} |[[സൂഫിയാനെ ജിലാലി]] |08 October 2026 |- |88 |{{Flag icon|Chile}} |[[കാബോ ഡി ഹോർണോസ്, ചിലി]] |09 October 2026 |- |89 |{{Flag icon|Sweden}} |[[എംബസി ഓഫ് നോർത്ത് കൊറിയ, സ്റ്റോക്ക്ഹോം]] |09 October 2026 |- |90 |{{Flag icon|Georgia}} |[[ഗണ്ടഗാന]] |09 October 2026 |} ==== Articles 91-100 ==== {| class="wikitable" |91 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[പോഷ്‌ടോവ്, സൈറ്റോമിർ ഒബ്ലാസ്റ്റ്]] |09 October 2026 |- |92 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കിം ഉൻഗു]] |11 October 2026 |- |93 |{{Flag icon|Russia}}{{Flag icon|North Korea}} |[[തുമെൻ അതിർത്തി പാലം]] |12 October 2026 |- |94 |{{Flag icon|China}}{{Flag icon|North Korea}} |[[ജിയാൻ യാലു നദി അതിർത്തി റെയിൽവേ പാലം]] |12 October 2026 |- |95 |{{Flag icon|China}} |[[ഷിയാജിഫാങ് പാലമുഖം]] |12 October 2026 |- |96 |{{Flag icon|China}}{{Flag icon|North Korea}} |[[ലിൻജിയാങ് യാലു നദി പാലം]] |12 October 2026 |- |97 |{{Flag icon|Pakistan}} |[[പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ (F263)]] |12 October 2026 |- |98 |{{Flag icon|North Korea}} |[[സാമുവൽ ജാങ് ജെയ്-ഓൺ]] |12 October 2026 |- |99 |{{Flag icon|India}} |[[ഭാരത് ഫ്യൂച്ചർ സിറ്റി]] |12 October 2026 |- |100 |{{Flag icon|Pakistan}} |[[പി.എൻ.എസ്. ഷാ ജഹാൻ (F264)]] |12 October 2026 |} ==== Articles 101-110 ==== {| class="wikitable" |101 |{{Flag icon|China}}{{Flag icon|North Korea}} |[[ചാങ്‌ബായ്–ഹെയ്‌സാൻ അന്താരാഷ്ട്ര പാലം]] |13 October 2026 |- |102 |{{Flag icon|India}} |[[സിന്ധുദുർഗ് വിമാനത്താവളം]] |13 October 2026 |- |103 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കിം ഇൽ-ചോൾ]] |14 October 2026 |- |104 |{{Flag icon|North Korea}} |[[ചാസു]] |14 October 2026 |- |105 |{{Flag icon|Russia}}{{Flag icon|North Korea}} |[[തുമെൻ നദി പാലം]] |16 October 2026 |- |106 |{{Flag icon|India}} |[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (കേരളം) അംഗങ്ങളുടെ പട്ടിക|ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി അംഗങ്ങളുടെ പട്ടിക]] |16 October 2026 |- |`07 |{{Flag icon|USA}} |[[ഓപ്പറേഷൻ കോംബാറ്റ് ഫോക്സ്]] |17 October 2026 |- |108 |{{Flag icon|India}} |[[കുപ്പം വിമാനത്താവളം]] |17 October 2026 |- |109 |{{Flag icon|North Korea}}{{Flag icon|ROK}} |[[ജൂലൈ 4-ലെ ദക്ഷിണ–ഉത്തര സംയുക്ത പ്രസ്താവന]] |17 October 2026 |- |110 |{{Flag icon|North Korea}} |[[കിം ഇൽ സങ്]] |18 October 2026 |} ==== Articles 111-120 ==== {| class="wikitable" |- |111 |{{Flag icon|Soviet Union}} |[[മിൽ മി-32]] |25 October 2026 |- |112 |{{Flag icon|Russia}} |[[മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റ്]] |25 October 2026 |- | | | | |} === Category === {| class="wikitable" !— ! |'''Category Created''' |'''Date''' |- |1 |{{Flag icon|North Korea}} |[[:വർഗ്ഗം:ഉത്തരകൊറിയൻ വിമാനത്താവളങ്ങൾ]] |23 August 2026 |- |2 |{{Flag icon|North Korea}} |[[:വർഗ്ഗം:പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ സ്റ്റേഷനുകൾ]] |26 August 2026 |- |3 |{{Flag icon|India}} |[[:വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങൾ]] |25 September 2026 |- |4 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[:വർഗ്ഗം:ഉക്രെയ്നിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] |04 October 2026 |- |5 |{{Flag icon|Ukraine}} |[[:വർഗ്ഗം:സൈറ്റോമിർ ഒബ്ലാസ്റ്റിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] |04 October 2026 |- |6 |{{Flag icon|India}} |[[:വർഗ്ഗം:ആന്ധ്രാപ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള സംഗീതജ്ഞർ]] |08 October 2026 |} === Adopted Articles === {| class="wikitable" |1 |{{Flag icon|India}} |[[ഫ്ലൈ 91]] |24 September 2026 |- |2 |{{Flag icon|Nauru}} |[[നൗറു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] |25 September 2026 |- |3 |{{Flag icon|Nauru}} |[[നൗറു എയർലൈൻസ്]] |26 September 2026 |- |4 |{{Flag icon|Soviet Union}} |[[മിൽ മി-26]] |19 October 2026 |} 574nvm9h0281taos4kl2gajntiqa1mg 0 672452 4681050 4675757 2026-10-28T18:02:45Z Shajinss 208313 4681050 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.എം.എം.ജി.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. പാലക്കാട് | image = 21054 GMMGHSS PKD.jpg | image_size = 350px | caption = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട് | pushpin_map = Kerala | location = പാലക്കാട് | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.7794982 |76.6553826 }} | other_name = ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട് | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01 - 07 - 1918<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|21054=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = പാലക്കാട് | educational_authority = പാലക്കാട് | grades = 5 -12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = | udisce_code = 32060900746 | Kerala_school_code = 21054 }} കേരളത്തിലെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലുള്ള ഒരു വിദ്യാലയമാണ് '''ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്'''. പെൺകുട്ടികൾക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കുന്ന ജില്ലയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണിത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/21054|title=Sametham}}</ref> പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പെൺകുട്ടികൾ പഠിക്കുന്ന സർക്കാർ വിദ്യാലയമെന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ സ്ഥാപനത്തിനുണ്ട്<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/moyans-goes-from-strength-to-strength/article19096330.ece|title=The Hindu}}</ref>.<ref>{{Cite web|url=https://keralanews.gov.in/19070/Sasthramela-championship.html|title=സംസ്ഥാന സ്‌കൂൾ ശാസ്ത്രമേളയിൽ കിരീടം: വിജയോത്സവം നടത്തി|access-date=2026-10-28|last=keralanews|language=en}}</ref> == ചരിത്രം == 1918ലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. മോയൻസ് ഗവ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാലക്കാട് എന്നായിരുന്നു ആദ്യ കാലത്തെ പേര്. വടക്കന്തറയിൽ ഒരു പ്രൈമറി വിദ്യാലയമായിട്ടായിരുന്നു പ്രവർത്തനം. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള മദ്രാസ് റസിഡൻസി നടത്തി വന്നിരുന്ന വിദ്യാലയം സെക്കണ്ടറി തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങളോടെ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് മാറുകയായിരുന്നു. ഇതിനാവശ്യമായ സ്ഥലവും ഫണ്ടും കണ്ടെത്തുന്നതിനായി മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും അനന്തരാവകാശികളില്ലാതിരുന്ന തലശ്ശേരി സ്വദേശിയായ '''മോയൻ കുഞ്ഞിരാമൻ''' എന്ന വ്യക്തി തന്റെ കാലശേഷം സ്വത്തുവകകൾ നിർധനരായ പെൺകുട്ടികളുടെ പഠനത്തിന് വിനിയോഗിക്കണമെന്ന് എഴുതി വെച്ചിരുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവ സർക്കാർ ഏറ്റെടുക്കുകയും ഈ തുക പാലക്കാട് ആരംഭിക്കുന്ന സ്കൂളിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നീക്കി വെക്കുകയുമാണുണ്ടായത്.1918ൽ കെട്ടിട നിർമ്മാണമാരംഭിച്ചപ്പോൾ താൽക്കാലിക കെട്ടിടത്തിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കെട്ടിടനിർമ്മാണം പൂർത്തിയായപ്പോൾ പണം ദാനം നൽകി സഹായിച്ച വ്യക്തിയോടുള്ള സ്മരണക്കായി '''മോയൻസ്''' എന്ന പേർ ന്ല‍കുകയാണുണ്ടായത്. ചിന്നമ്മ മന്നാടിശേരിയെന്ന പ്രഥമാധ്യാപികയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച വിദ്യാലയം കാലക്രമേണ പുരോഗതിയിലേക്ക് കുതിക്കുകയും സെക്കണ്ടറി വിദ്യാലയം 1997 ൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറിയായി അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == പാലക്കാട് നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് 1.6 എക്ക‌റിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു, വിദ്യാലയത്തിൽ എട്ട് പ്രധാന കെട്ടിടങ്ങളിലായി 54 പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ക്ലാസ് മുറികൾ നിലവിലുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥിനികളുടെ എണ്ണത്തിനും പഠനാവശ്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ ക്ലാസ് മുറികൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആവശ്യകതകൾ പരിഗണിച്ച് വിദ്യാലയത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ പഠനസൗകര്യങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ക്ലാസ് മുറികൾ പൂർണമായും ഡിജിറ്റലൈസ് ചെയ്തിട്ടുള്ളവയാണ്. കൂടാതെ ഒരു മൾട്ടിമീഡിയ സ്മാർട്ട് റൂമും മൂന്ന് കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ശാസ്ത്രപഠനത്തിനുള്ള ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി വിദ്യാലയത്തിൽ നാല് ലാബുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആയിരത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങൾ ഉള്ള ലൈബ്രറി, വിദ്യാർത്ഥിനികളുടെ ആരോഗ്യവും ശുചിത്വവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങളും വിദ്യാലയത്തിൽ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിശാലമായ മുറ്റവും ഒരു പ്രധാന സ്റ്റേജും സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. == പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ == * [[ഒ.വി. ഉഷ]] (കവയിത്രി) == ചിത്രശാല == <gallery mode="packed"> File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 01.jpg File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 02.jpg File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 03.jpg File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 04.jpg File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 06.jpg File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 07.jpg File:21054 G. M. M. G. H. S. S Palakkad 08.jpg </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:21054|സ്കൂൾ വിക്കി]] *[https://gmmghss.blogspot.com/ Blog] *[https://www.instagram.com/govt_moyans?stkn=MXZrcWZxa3pna2VnNQ== Instagram] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] hvwh7y45m828ya0cb5c6oa5ve4uwc1g 0 672461 4681172 4673930 2026-10-29T09:49:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 4681172 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ശാസ്താ എ.എൽ.പി.എസ്. പുതുപ്പള്ളി | image = | image_size = | caption = ശാസ്താ എ.എൽ.പി.എസ്. പുതുപ്പള്ളി | location = [[പുതുപ്പള്ളി]] | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1925|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32051000223 | Kerala_school_code = 19751 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[പുറത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുറത്തൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[പുതുപ്പള്ളി]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''ശാസ്താ എ.എൽ.പി.എസ്. പുതുപ്പള്ളി'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19751|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-06}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 6, 2026}}</ref> [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1925 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 25 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 31 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്. ==ചരിത്രം== 1925-ൽ പുതുപ്പള്ളി ശാസ്താ എ. എൽ. പി. സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായി. പുതുപ്പള്ളിയിലെ പ്രമുഖ നായർ തറവാടായ കോഴിപ്പുറത്തുകാരാണ് വിദ്യാലയത്തിന്റെ സ്ഥാപകർ. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 910 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 8 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 49 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19751|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-06}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/19751 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" sc7ndpbpbqi9nnwan02ls3c72vrtcv9 0 673016 4681157 4677168 2026-10-29T08:46:27Z Gpkp 137978 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:2004-avt-2.jpg]] → [[File:Pazhur, Kozhikode, Kerala, India (2004).jpg]] C2 4681157 wikitext text/x-wiki {{Short description|കേരളത്തിലെ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമം}} {{Use dmy dates|date=October 2026}} {{Infobox settlement | name = പാഴൂർ | native_name = പാഴൂർ | pushpin_map = India Kerala | coordinates = {{coord|11.282299|75.974827|region:IN-KL_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type1 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = ജില്ല | subdivision_name2 = [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]] | government_type = [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | governing_body = [[ചാത്തമംഗലം]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | utc_offset = +05:30 | postal_code_type = [[തപാൽ സൂചിക നമ്പർ|പിൻകോഡ്]] | postal_code = 673661 | area_code_type = ടെലിഫോൺ കോഡ് | area_code = [[ഇന്ത്യയിലെ ടെലിഫോൺ നമ്പറുകൾ|0495]] | registration_plate = KL-11, KL-57 }} '''പാഴൂർ''' ഇന്ത്യയിലെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[ചാത്തമംഗലം]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ പരിധിയിലുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ്.<ref name="pincode">{{cite web |title=Pazhur Pin Code - 673661 |url=https://pincode.city/india/kerala/kozhikode/kozhikode/pazhur/673661 |website=Pincode City |access-date=15 October 2023}}</ref> ഈ ഗ്രാമം മുൻകാലങ്ങളിൽ '''കടണ്ടം''' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. [[ഇരുവഞ്ഞിപ്പുഴ]]യുടെ സമീപത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പാഴൂർ [[മാവൂർ|മാവൂരിൽനിന്ന്]] ഏകദേശം {{convert|4|km|mi|abbr=on}} ദൂരത്തും [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോടുനിന്ന്]] ഏകദേശം {{convert|25|km|mi|abbr=on}} ദൂരത്തുമാണ്. == ചരിത്രം == ഈ പ്രദേശം മുൻകാലങ്ങളിൽ കടണ്ടം ({{langx|ml|കടണ്ടം}}) എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കാലക്രമേണ ഈ പേര് പാഴൂർ എന്നായി മാറി. പ്രദേശത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ സ്വത്വം നിലനിർത്തുന്നതിനായി ചില പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മകൾ ഇന്നും പഴയ പേര് ഉപയോഗിക്കുന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലാണ് പാഴൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. എരുവഞ്ഞിപ്പുഴയുടെ സമീപത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ഗ്രാമം പ്രാദേശിക റോഡുകൾ വഴി സമീപ പട്ടണങ്ങളുമായും ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങളുമായും ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. മുന്നൂർ, ചിറ്റാരിപ്പിലാക്കൽ, എരഞ്ഞിപ്പറമ്പ്, കാവുങ്ങൽ, ചക്കാലക്കുന്ന് എന്നിവ പാഴൂരിലെ പ്രാദേശിക പ്രദേശങ്ങളാണ്. [[കൂളിമാട്]], പുൽപ്പറമ്പ്, [[കൊടിയത്തൂർ]] എന്നിവ സമീപപ്രദേശങ്ങളാണ്. <mapframe latitude="11.282299" longitude="75.974827" zoom="13" width="300" height="220" align="right" text="പാഴൂരിന്റെ സ്ഥാനം"> { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [75.974827, 11.282299] }, "properties": { "title": "പാഴൂർ", "marker-symbol": "marker" } } </mapframe> == പ്രാദേശിക പ്രദേശങ്ങൾ == പാഴൂരിൽ ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങൾ, ആരാധനാലയങ്ങൾ, വാണിജ്യസ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയുള്ള നിരവധി പ്രദേശങ്ങളുണ്ട്. * '''മുന്നൂർ''' – മഹല്ല് ജുമാ മസ്ജിദും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മുസ്‌ലിം ഖബർസ്ഥാനും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം. * '''കാവുങ്ങൽ''' – മരപ്പണി, മരസംസ്‌കരണം, മരമില്ലുകൾ, ഫർണിച്ചർ നിർമാണം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രദേശം. * '''ചക്കാലക്കുന്ന്''' – ഗോതമ്പ്, അരി, മറ്റ് ധാന്യങ്ങൾ എന്നിവ പൊടിക്കുന്നതും സംസ്‌കരിക്കുന്നതുമായ മില്ലുകളും വാണിജ്യസ്ഥാപനങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രദേശം. * '''ചിറ്റാരിപ്പിലാക്കൽ''' – സിവിൽ സപ്ലൈസ് റേഷൻ കട സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം. * '''എരഞ്ഞിപ്പറമ്പ്''' – ഭഗവതി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന എരഞ്ഞിപ്പറമ്പ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം. == ഭരണസംവിധാനം == പാഴൂർ [[ചാത്തമംഗലം]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ഭരണപരിധിയിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ 10, 11 വാർഡുകൾ പാഴൂരിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു. ഇത് [[കുന്ദമംഗലം_നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്നമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിന്റെയും]] [[കോഴിക്കോട് ലോക്സഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് ലോക്സഭാമണ്ഡലത്തിന്റെയും]] ഭാഗമാണ്. ഗ്രാമത്തിന്റെ പിൻകോഡ് 673661 ആണ്.<ref name="pincode"/> പാഴൂരിലെ പോലീസ് സംബന്ധമായ കാര്യങ്ങൾ മാവൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു. പ്രദേശത്തിന്റെ പ്രാദേശിക അധികാരപരിധി അനുസരിച്ച് ജുഡീഷ്യൽ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതി, കുന്നമംഗലം, ചില നിയമപരമായ കാര്യങ്ങൾ പരിഗണിക്കുന്നു. == ഗതാഗതം == പാഴൂർ റോഡുമാർഗം [[കോഴിക്കോട്]], [[മാവൂർ]], [[മുക്കം]], [[എടവണ്ണപ്പാറ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. സമീപത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ കോഴിക്കോട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കരിപ്പൂരിലുള്ള [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. വയനാട് മേഖലയിൽനിന്ന് കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കും, യാത്ര ആരംഭിക്കുന്ന സ്ഥലവും റോഡിലെ സാഹചര്യങ്ങളും അനുസരിച്ച് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലേക്കുള്ള]] ചില തീർഥാടകരുടെ യാത്രയ്ക്കും പാഴൂർ വഴിയുള്ള റോഡുകൾ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. == പാഴൂർ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് == '''പാഴൂർ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്''' ഗ്രാമത്തിലെയും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെയും തപാൽ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക തപാൽ സ്ഥാപനമാണ്. ഈ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് 673661 എന്ന പിൻകോഡുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web |title=Circle wise details of Functional Post Offices |url=https://www.indiapost.gov.in/VAS/DOP_PDFFiles/FunctionalPOs.pdf |website=India Post |access-date=18 October 2026}}</ref> == പാഴൂർ പൊതുജന വായനശാലയും ലൈബ്രറിയും == '''പാഴൂർ പൊതുജന വായനശാല & ലൈബ്രറി''' ({{langx|ml|പാഴൂർ പൊതുജന വായനശാല & ലൈബ്രറി}}) പാഴൂരിലെ ഒരു പൊതുവായനശാലയും ഗ്രന്ഥശാലയുമാണ്. ഇവിടെ പുസ്തകങ്ങളും മലയാളം പത്രങ്ങളും വായിക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. വായന, പഠനം, സമകാലിക സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് എന്നിവയ്ക്കായി പ്രദേശവാസികൾക്ക് ഈ സ്ഥാപനം പ്രയോജനപ്പെടുന്നു. വായനശാലയിൽ പ്രമുഖ മലയാളം പത്രങ്ങൾ വായിക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ഗ്രന്ഥശാലയിലെ പുസ്തകശേഖരം വിനോദവായനയ്ക്കും സ്വയംപഠനത്തിനും അവസരമൊരുക്കുന്നു. == പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം == [[File:Pazhur-stadium.jpg|thumb|പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം]] '''പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം''' ({{langx|ml|പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം}}) പാഴൂരിലെ ഒരു പ്രാദേശിക കായിക-വിനോദ സൗകര്യമാണ്. പ്രധാനമായും [[ഫുട്ബോൾ|ഫുട്ബോൾ]] കളികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇവിടെ ക്രിക്കറ്റ്, ബാഡ്മിന്റൺ തുടങ്ങിയ മറ്റ് കായികപ്രവർത്തനങ്ങളും നടക്കുന്നു. സ്കൂൾ കായികമേളകൾക്കും വിവിധ സാംസ്കാരിക-കലാപരിപാടികൾക്കും സ്റ്റേഡിയം വേദിയാകാറുണ്ട്. കായികക്ഷമത വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മിനി ജിംനേഷ്യവും സ്റ്റേഡിയം സമുച്ചയത്തിലുണ്ട്. == വിദ്യാഭ്യാസം == * '''പാഴൂർ എ.യു.പി. സ്കൂൾ''' – പ്രദേശത്തെ വിദ്യാർഥികൾക്ക് പ്രാഥമികവും അപ്പർ പ്രൈമറി തലത്തിലുമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയം. * '''ദാറുൽ ഖുർആൻ ഇസ്‌ലാമിക് അക്കാദമി, പാഴൂർ''' – മതവിദ്യാഭ്യാസവും ഇസ്‌ലാമിക പഠനവും നൽകുന്ന ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനം. == കലയും കായികവും == പാഴൂരിൽ പ്രാദേശിക കലാ-കായിക ക്ലബ്ബുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇവയിൽ എവർഷൈൻ ആർട്സ് & സ്പോർട്സ് ക്ലബ്, പിങ്ക്, സ്പന്ദനം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ ക്ലബ്ബുകൾ സാമൂഹികവും വിനോദപരവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു. == സന്നദ്ധ സംഘടനകളും സേവനങ്ങളും == പാഴൂരിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധ സംഘടനകളും സാമൂഹിക സേവനസംരംഭങ്ങളും താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്: * ഹെൽപ് & ഹോപ്പ് * കെയർ & ലവ് * സഹചാരി * സഹായ് * പാഴൂർ ആംബുലൻസ് സർവീസ് == പ്രാദേശിക വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങൾ == പാഴൂരിലെ പ്രാദേശിക വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ: * '''നാരങ്ങാലി റെസ്റ്റോറന്റ്''' – പ്രാദേശിക ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്ന ഭക്ഷണശാല. * '''ബ്ലൂക്കോ ട്രേഡിങ്''' – ഇലക്ട്രിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ, പ്ലംബിങ് സാമഗ്രികൾ, ബാത്ത്റൂം ഫിറ്റിങ്ങുകൾ എന്നിവയുടെ ചില്ലറ-മൊത്ത വ്യാപാര സ്ഥാപനം. * '''പാഴൂർ ടിംബേഴ്സ് & ഫർണിച്ചേഴ്സ്''' – പാഴൂരിലെ കാവുങ്ങൽ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന മരവ്യാപാര-ഫർണിച്ചർ സ്ഥാപനം. == 2021-ലെ നിപാ വൈറസ് ബാധ == 2021 സെപ്റ്റംബറിൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട നിപാ വൈറസ് ബാധയുമായി പാഴൂർ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. പാഴൂരിൽ നിന്നുള്ള 12 വയസ്സുകാരനായ ഒരു കുട്ടി 2021 സെപ്റ്റംബർ 5-ന് രോഗബാധയെത്തുടർന്ന് മരിച്ചു. പൂനെയിലെ [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജി|നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജിയിൽ]] നടത്തിയ പരിശോധനയിൽ രോഗബാധ സ്ഥിരീകരിച്ചു.<ref>{{cite news |title=12-year-old who recovered from Covid dies of Nipah in Kozhikode |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/Sep/05/12-year-old-who-recovered-from-covid-dies-of-nipah-in-kozhikode-2354574.html |work=The New Indian Express |date=5 September 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=A case of Nipah Virus detected in Kozhikode district of Kerala |url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1752188&lang=2&reg=48 |website=Press Information Bureau, Government of India |date=5 September 2021}}</ref> രോഗബാധ സ്ഥിരീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് സംസ്ഥാന അധികൃതരെ സഹായിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ [[നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ|നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോളിൽനിന്നുള്ള]] ഒരു സംഘത്തെ അയച്ചു. രോഗവ്യാപനം തടയുന്നതിനായി സമ്പർക്കപ്പട്ടിക തയ്യാറാക്കൽ, ക്വാറന്റീൻ നടപടികൾ, നിരീക്ഷണം എന്നിവ നടപ്പാക്കി. ഈ സംഭവത്തിൽ സ്ഥിരീകരിച്ച ഒരേയൊരു രോഗബാധിതൻ മരിച്ചതോടെ രോഗവ്യാപനം ഒരു സ്ഥിരീകരിച്ച കേസിൽ പരിമിതപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news |title='This time, nobody had to tell us what to do': What is behind quick control of Nipah in Kerala |url=https://indianexpress.com/article/india/kerala/what-is-behind-quick-control-of-nipah-in-kerala-7510809/ |work=The Indian Express |date=15 September 2021}}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery mode="packed" heights="180"> Pazhur-2026.jpg|2026-ലെ പാഴൂർ Pazhur-2024.jpg|2024-ലെ പാഴൂർ Pazhur-09-2024.jpg|2024 സെപ്റ്റംബറിലെ പാഴൂർ Pazhur, Kozhikode, Kerala, India (2004).jpg|2004-ലെ പാഴൂർ 2004-avt.jpg|2004-ലെ പാഴൂർ മാർക്കറ്റ് 2009-avt.jpg|2009-ലെ മുന്നൂർ P2010-avt.jpg|2010-ലെ പാഴൂർ </gallery> == ഇതും കാണുക == * [[മാവൂർ]] * [[ചാത്തമംഗലം]] * [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]] * [[ഇരുവഞ്ഞിപ്പുഴ]] * ചിറ്റാരിപ്പിലാക്കൽ == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/11.2823/75.9748 OpenStreetMap-ൽ പാഴൂരിന്റെ സ്ഥാനം] {{കോഴിക്കോട് ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 9g8o6cjb5fpgq14ifpcj2pu5lm1dkdy 4681159 4681157 2026-10-29T08:49:36Z Gpkp 137978 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:2004-avt.jpg]] → [[File:Pazhur, Kozhikode, Kerala, India (2004) 01.jpg]] C2 4681159 wikitext text/x-wiki {{Short description|കേരളത്തിലെ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമം}} {{Use dmy dates|date=October 2026}} {{Infobox settlement | name = പാഴൂർ | native_name = പാഴൂർ | pushpin_map = India Kerala | coordinates = {{coord|11.282299|75.974827|region:IN-KL_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type1 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = ജില്ല | subdivision_name2 = [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]] | government_type = [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | governing_body = [[ചാത്തമംഗലം]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | utc_offset = +05:30 | postal_code_type = [[തപാൽ സൂചിക നമ്പർ|പിൻകോഡ്]] | postal_code = 673661 | area_code_type = ടെലിഫോൺ കോഡ് | area_code = [[ഇന്ത്യയിലെ ടെലിഫോൺ നമ്പറുകൾ|0495]] | registration_plate = KL-11, KL-57 }} '''പാഴൂർ''' ഇന്ത്യയിലെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[ചാത്തമംഗലം]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ പരിധിയിലുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ്.<ref name="pincode">{{cite web |title=Pazhur Pin Code - 673661 |url=https://pincode.city/india/kerala/kozhikode/kozhikode/pazhur/673661 |website=Pincode City |access-date=15 October 2023}}</ref> ഈ ഗ്രാമം മുൻകാലങ്ങളിൽ '''കടണ്ടം''' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. [[ഇരുവഞ്ഞിപ്പുഴ]]യുടെ സമീപത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പാഴൂർ [[മാവൂർ|മാവൂരിൽനിന്ന്]] ഏകദേശം {{convert|4|km|mi|abbr=on}} ദൂരത്തും [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോടുനിന്ന്]] ഏകദേശം {{convert|25|km|mi|abbr=on}} ദൂരത്തുമാണ്. == ചരിത്രം == ഈ പ്രദേശം മുൻകാലങ്ങളിൽ കടണ്ടം ({{langx|ml|കടണ്ടം}}) എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കാലക്രമേണ ഈ പേര് പാഴൂർ എന്നായി മാറി. പ്രദേശത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ സ്വത്വം നിലനിർത്തുന്നതിനായി ചില പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മകൾ ഇന്നും പഴയ പേര് ഉപയോഗിക്കുന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലാണ് പാഴൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. എരുവഞ്ഞിപ്പുഴയുടെ സമീപത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ഗ്രാമം പ്രാദേശിക റോഡുകൾ വഴി സമീപ പട്ടണങ്ങളുമായും ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങളുമായും ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. മുന്നൂർ, ചിറ്റാരിപ്പിലാക്കൽ, എരഞ്ഞിപ്പറമ്പ്, കാവുങ്ങൽ, ചക്കാലക്കുന്ന് എന്നിവ പാഴൂരിലെ പ്രാദേശിക പ്രദേശങ്ങളാണ്. [[കൂളിമാട്]], പുൽപ്പറമ്പ്, [[കൊടിയത്തൂർ]] എന്നിവ സമീപപ്രദേശങ്ങളാണ്. <mapframe latitude="11.282299" longitude="75.974827" zoom="13" width="300" height="220" align="right" text="പാഴൂരിന്റെ സ്ഥാനം"> { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [75.974827, 11.282299] }, "properties": { "title": "പാഴൂർ", "marker-symbol": "marker" } } </mapframe> == പ്രാദേശിക പ്രദേശങ്ങൾ == പാഴൂരിൽ ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങൾ, ആരാധനാലയങ്ങൾ, വാണിജ്യസ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയുള്ള നിരവധി പ്രദേശങ്ങളുണ്ട്. * '''മുന്നൂർ''' – മഹല്ല് ജുമാ മസ്ജിദും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മുസ്‌ലിം ഖബർസ്ഥാനും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം. * '''കാവുങ്ങൽ''' – മരപ്പണി, മരസംസ്‌കരണം, മരമില്ലുകൾ, ഫർണിച്ചർ നിർമാണം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രദേശം. * '''ചക്കാലക്കുന്ന്''' – ഗോതമ്പ്, അരി, മറ്റ് ധാന്യങ്ങൾ എന്നിവ പൊടിക്കുന്നതും സംസ്‌കരിക്കുന്നതുമായ മില്ലുകളും വാണിജ്യസ്ഥാപനങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രദേശം. * '''ചിറ്റാരിപ്പിലാക്കൽ''' – സിവിൽ സപ്ലൈസ് റേഷൻ കട സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം. * '''എരഞ്ഞിപ്പറമ്പ്''' – ഭഗവതി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന എരഞ്ഞിപ്പറമ്പ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം. == ഭരണസംവിധാനം == പാഴൂർ [[ചാത്തമംഗലം]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ഭരണപരിധിയിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ 10, 11 വാർഡുകൾ പാഴൂരിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു. ഇത് [[കുന്ദമംഗലം_നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്നമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിന്റെയും]] [[കോഴിക്കോട് ലോക്സഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് ലോക്സഭാമണ്ഡലത്തിന്റെയും]] ഭാഗമാണ്. ഗ്രാമത്തിന്റെ പിൻകോഡ് 673661 ആണ്.<ref name="pincode"/> പാഴൂരിലെ പോലീസ് സംബന്ധമായ കാര്യങ്ങൾ മാവൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു. പ്രദേശത്തിന്റെ പ്രാദേശിക അധികാരപരിധി അനുസരിച്ച് ജുഡീഷ്യൽ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതി, കുന്നമംഗലം, ചില നിയമപരമായ കാര്യങ്ങൾ പരിഗണിക്കുന്നു. == ഗതാഗതം == പാഴൂർ റോഡുമാർഗം [[കോഴിക്കോട്]], [[മാവൂർ]], [[മുക്കം]], [[എടവണ്ണപ്പാറ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. സമീപത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ കോഴിക്കോട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കരിപ്പൂരിലുള്ള [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. വയനാട് മേഖലയിൽനിന്ന് കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കും, യാത്ര ആരംഭിക്കുന്ന സ്ഥലവും റോഡിലെ സാഹചര്യങ്ങളും അനുസരിച്ച് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലേക്കുള്ള]] ചില തീർഥാടകരുടെ യാത്രയ്ക്കും പാഴൂർ വഴിയുള്ള റോഡുകൾ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. == പാഴൂർ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് == '''പാഴൂർ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്''' ഗ്രാമത്തിലെയും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെയും തപാൽ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക തപാൽ സ്ഥാപനമാണ്. ഈ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് 673661 എന്ന പിൻകോഡുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web |title=Circle wise details of Functional Post Offices |url=https://www.indiapost.gov.in/VAS/DOP_PDFFiles/FunctionalPOs.pdf |website=India Post |access-date=18 October 2026}}</ref> == പാഴൂർ പൊതുജന വായനശാലയും ലൈബ്രറിയും == '''പാഴൂർ പൊതുജന വായനശാല & ലൈബ്രറി''' ({{langx|ml|പാഴൂർ പൊതുജന വായനശാല & ലൈബ്രറി}}) പാഴൂരിലെ ഒരു പൊതുവായനശാലയും ഗ്രന്ഥശാലയുമാണ്. ഇവിടെ പുസ്തകങ്ങളും മലയാളം പത്രങ്ങളും വായിക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. വായന, പഠനം, സമകാലിക സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് എന്നിവയ്ക്കായി പ്രദേശവാസികൾക്ക് ഈ സ്ഥാപനം പ്രയോജനപ്പെടുന്നു. വായനശാലയിൽ പ്രമുഖ മലയാളം പത്രങ്ങൾ വായിക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ഗ്രന്ഥശാലയിലെ പുസ്തകശേഖരം വിനോദവായനയ്ക്കും സ്വയംപഠനത്തിനും അവസരമൊരുക്കുന്നു. == പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം == [[File:Pazhur-stadium.jpg|thumb|പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം]] '''പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം''' ({{langx|ml|പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം}}) പാഴൂരിലെ ഒരു പ്രാദേശിക കായിക-വിനോദ സൗകര്യമാണ്. പ്രധാനമായും [[ഫുട്ബോൾ|ഫുട്ബോൾ]] കളികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇവിടെ ക്രിക്കറ്റ്, ബാഡ്മിന്റൺ തുടങ്ങിയ മറ്റ് കായികപ്രവർത്തനങ്ങളും നടക്കുന്നു. സ്കൂൾ കായികമേളകൾക്കും വിവിധ സാംസ്കാരിക-കലാപരിപാടികൾക്കും സ്റ്റേഡിയം വേദിയാകാറുണ്ട്. കായികക്ഷമത വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മിനി ജിംനേഷ്യവും സ്റ്റേഡിയം സമുച്ചയത്തിലുണ്ട്. == വിദ്യാഭ്യാസം == * '''പാഴൂർ എ.യു.പി. സ്കൂൾ''' – പ്രദേശത്തെ വിദ്യാർഥികൾക്ക് പ്രാഥമികവും അപ്പർ പ്രൈമറി തലത്തിലുമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയം. * '''ദാറുൽ ഖുർആൻ ഇസ്‌ലാമിക് അക്കാദമി, പാഴൂർ''' – മതവിദ്യാഭ്യാസവും ഇസ്‌ലാമിക പഠനവും നൽകുന്ന ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനം. == കലയും കായികവും == പാഴൂരിൽ പ്രാദേശിക കലാ-കായിക ക്ലബ്ബുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇവയിൽ എവർഷൈൻ ആർട്സ് & സ്പോർട്സ് ക്ലബ്, പിങ്ക്, സ്പന്ദനം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ ക്ലബ്ബുകൾ സാമൂഹികവും വിനോദപരവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു. == സന്നദ്ധ സംഘടനകളും സേവനങ്ങളും == പാഴൂരിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധ സംഘടനകളും സാമൂഹിക സേവനസംരംഭങ്ങളും താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്: * ഹെൽപ് & ഹോപ്പ് * കെയർ & ലവ് * സഹചാരി * സഹായ് * പാഴൂർ ആംബുലൻസ് സർവീസ് == പ്രാദേശിക വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങൾ == പാഴൂരിലെ പ്രാദേശിക വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ: * '''നാരങ്ങാലി റെസ്റ്റോറന്റ്''' – പ്രാദേശിക ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്ന ഭക്ഷണശാല. * '''ബ്ലൂക്കോ ട്രേഡിങ്''' – ഇലക്ട്രിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ, പ്ലംബിങ് സാമഗ്രികൾ, ബാത്ത്റൂം ഫിറ്റിങ്ങുകൾ എന്നിവയുടെ ചില്ലറ-മൊത്ത വ്യാപാര സ്ഥാപനം. * '''പാഴൂർ ടിംബേഴ്സ് & ഫർണിച്ചേഴ്സ്''' – പാഴൂരിലെ കാവുങ്ങൽ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന മരവ്യാപാര-ഫർണിച്ചർ സ്ഥാപനം. == 2021-ലെ നിപാ വൈറസ് ബാധ == 2021 സെപ്റ്റംബറിൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട നിപാ വൈറസ് ബാധയുമായി പാഴൂർ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. പാഴൂരിൽ നിന്നുള്ള 12 വയസ്സുകാരനായ ഒരു കുട്ടി 2021 സെപ്റ്റംബർ 5-ന് രോഗബാധയെത്തുടർന്ന് മരിച്ചു. പൂനെയിലെ [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജി|നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജിയിൽ]] നടത്തിയ പരിശോധനയിൽ രോഗബാധ സ്ഥിരീകരിച്ചു.<ref>{{cite news |title=12-year-old who recovered from Covid dies of Nipah in Kozhikode |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/Sep/05/12-year-old-who-recovered-from-covid-dies-of-nipah-in-kozhikode-2354574.html |work=The New Indian Express |date=5 September 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=A case of Nipah Virus detected in Kozhikode district of Kerala |url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1752188&lang=2&reg=48 |website=Press Information Bureau, Government of India |date=5 September 2021}}</ref> രോഗബാധ സ്ഥിരീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് സംസ്ഥാന അധികൃതരെ സഹായിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ [[നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ|നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോളിൽനിന്നുള്ള]] ഒരു സംഘത്തെ അയച്ചു. രോഗവ്യാപനം തടയുന്നതിനായി സമ്പർക്കപ്പട്ടിക തയ്യാറാക്കൽ, ക്വാറന്റീൻ നടപടികൾ, നിരീക്ഷണം എന്നിവ നടപ്പാക്കി. ഈ സംഭവത്തിൽ സ്ഥിരീകരിച്ച ഒരേയൊരു രോഗബാധിതൻ മരിച്ചതോടെ രോഗവ്യാപനം ഒരു സ്ഥിരീകരിച്ച കേസിൽ പരിമിതപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news |title='This time, nobody had to tell us what to do': What is behind quick control of Nipah in Kerala |url=https://indianexpress.com/article/india/kerala/what-is-behind-quick-control-of-nipah-in-kerala-7510809/ |work=The Indian Express |date=15 September 2021}}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery mode="packed" heights="180"> Pazhur-2026.jpg|2026-ലെ പാഴൂർ Pazhur-2024.jpg|2024-ലെ പാഴൂർ Pazhur-09-2024.jpg|2024 സെപ്റ്റംബറിലെ പാഴൂർ Pazhur, Kozhikode, Kerala, India (2004).jpg|2004-ലെ പാഴൂർ Pazhur, Kozhikode, Kerala, India (2004) 01.jpg|2004-ലെ പാഴൂർ മാർക്കറ്റ് 2009-avt.jpg|2009-ലെ മുന്നൂർ P2010-avt.jpg|2010-ലെ പാഴൂർ </gallery> == ഇതും കാണുക == * [[മാവൂർ]] * [[ചാത്തമംഗലം]] * [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]] * [[ഇരുവഞ്ഞിപ്പുഴ]] * ചിറ്റാരിപ്പിലാക്കൽ == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/11.2823/75.9748 OpenStreetMap-ൽ പാഴൂരിന്റെ സ്ഥാനം] {{കോഴിക്കോട് ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 5ts75szipy90swykbiq0deb72z94z1q 4681162 4681159 2026-10-29T08:51:45Z Gpkp 137978 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:2009-avt.jpg]] → [[File:Pazhur, Kozhikode, Kerala, India (2007) 01.jpg]] C2 4681162 wikitext text/x-wiki {{Short description|കേരളത്തിലെ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമം}} {{Use dmy dates|date=October 2026}} {{Infobox settlement | name = പാഴൂർ | native_name = പാഴൂർ | pushpin_map = India Kerala | coordinates = {{coord|11.282299|75.974827|region:IN-KL_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type1 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = ജില്ല | subdivision_name2 = [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]] | government_type = [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | governing_body = [[ചാത്തമംഗലം]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | utc_offset = +05:30 | postal_code_type = [[തപാൽ സൂചിക നമ്പർ|പിൻകോഡ്]] | postal_code = 673661 | area_code_type = ടെലിഫോൺ കോഡ് | area_code = [[ഇന്ത്യയിലെ ടെലിഫോൺ നമ്പറുകൾ|0495]] | registration_plate = KL-11, KL-57 }} '''പാഴൂർ''' ഇന്ത്യയിലെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[ചാത്തമംഗലം]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ പരിധിയിലുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ്.<ref name="pincode">{{cite web |title=Pazhur Pin Code - 673661 |url=https://pincode.city/india/kerala/kozhikode/kozhikode/pazhur/673661 |website=Pincode City |access-date=15 October 2023}}</ref> ഈ ഗ്രാമം മുൻകാലങ്ങളിൽ '''കടണ്ടം''' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. [[ഇരുവഞ്ഞിപ്പുഴ]]യുടെ സമീപത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പാഴൂർ [[മാവൂർ|മാവൂരിൽനിന്ന്]] ഏകദേശം {{convert|4|km|mi|abbr=on}} ദൂരത്തും [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോടുനിന്ന്]] ഏകദേശം {{convert|25|km|mi|abbr=on}} ദൂരത്തുമാണ്. == ചരിത്രം == ഈ പ്രദേശം മുൻകാലങ്ങളിൽ കടണ്ടം ({{langx|ml|കടണ്ടം}}) എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കാലക്രമേണ ഈ പേര് പാഴൂർ എന്നായി മാറി. പ്രദേശത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ സ്വത്വം നിലനിർത്തുന്നതിനായി ചില പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മകൾ ഇന്നും പഴയ പേര് ഉപയോഗിക്കുന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലാണ് പാഴൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. എരുവഞ്ഞിപ്പുഴയുടെ സമീപത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ഗ്രാമം പ്രാദേശിക റോഡുകൾ വഴി സമീപ പട്ടണങ്ങളുമായും ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങളുമായും ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. മുന്നൂർ, ചിറ്റാരിപ്പിലാക്കൽ, എരഞ്ഞിപ്പറമ്പ്, കാവുങ്ങൽ, ചക്കാലക്കുന്ന് എന്നിവ പാഴൂരിലെ പ്രാദേശിക പ്രദേശങ്ങളാണ്. [[കൂളിമാട്]], പുൽപ്പറമ്പ്, [[കൊടിയത്തൂർ]] എന്നിവ സമീപപ്രദേശങ്ങളാണ്. <mapframe latitude="11.282299" longitude="75.974827" zoom="13" width="300" height="220" align="right" text="പാഴൂരിന്റെ സ്ഥാനം"> { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [75.974827, 11.282299] }, "properties": { "title": "പാഴൂർ", "marker-symbol": "marker" } } </mapframe> == പ്രാദേശിക പ്രദേശങ്ങൾ == പാഴൂരിൽ ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങൾ, ആരാധനാലയങ്ങൾ, വാണിജ്യസ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയുള്ള നിരവധി പ്രദേശങ്ങളുണ്ട്. * '''മുന്നൂർ''' – മഹല്ല് ജുമാ മസ്ജിദും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മുസ്‌ലിം ഖബർസ്ഥാനും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം. * '''കാവുങ്ങൽ''' – മരപ്പണി, മരസംസ്‌കരണം, മരമില്ലുകൾ, ഫർണിച്ചർ നിർമാണം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രദേശം. * '''ചക്കാലക്കുന്ന്''' – ഗോതമ്പ്, അരി, മറ്റ് ധാന്യങ്ങൾ എന്നിവ പൊടിക്കുന്നതും സംസ്‌കരിക്കുന്നതുമായ മില്ലുകളും വാണിജ്യസ്ഥാപനങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രദേശം. * '''ചിറ്റാരിപ്പിലാക്കൽ''' – സിവിൽ സപ്ലൈസ് റേഷൻ കട സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം. * '''എരഞ്ഞിപ്പറമ്പ്''' – ഭഗവതി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന എരഞ്ഞിപ്പറമ്പ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം. == ഭരണസംവിധാനം == പാഴൂർ [[ചാത്തമംഗലം]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ഭരണപരിധിയിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ 10, 11 വാർഡുകൾ പാഴൂരിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു. ഇത് [[കുന്ദമംഗലം_നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്നമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിന്റെയും]] [[കോഴിക്കോട് ലോക്സഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് ലോക്സഭാമണ്ഡലത്തിന്റെയും]] ഭാഗമാണ്. ഗ്രാമത്തിന്റെ പിൻകോഡ് 673661 ആണ്.<ref name="pincode"/> പാഴൂരിലെ പോലീസ് സംബന്ധമായ കാര്യങ്ങൾ മാവൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു. പ്രദേശത്തിന്റെ പ്രാദേശിക അധികാരപരിധി അനുസരിച്ച് ജുഡീഷ്യൽ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതി, കുന്നമംഗലം, ചില നിയമപരമായ കാര്യങ്ങൾ പരിഗണിക്കുന്നു. == ഗതാഗതം == പാഴൂർ റോഡുമാർഗം [[കോഴിക്കോട്]], [[മാവൂർ]], [[മുക്കം]], [[എടവണ്ണപ്പാറ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. സമീപത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ കോഴിക്കോട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കരിപ്പൂരിലുള്ള [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. വയനാട് മേഖലയിൽനിന്ന് കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കും, യാത്ര ആരംഭിക്കുന്ന സ്ഥലവും റോഡിലെ സാഹചര്യങ്ങളും അനുസരിച്ച് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലേക്കുള്ള]] ചില തീർഥാടകരുടെ യാത്രയ്ക്കും പാഴൂർ വഴിയുള്ള റോഡുകൾ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. == പാഴൂർ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് == '''പാഴൂർ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്''' ഗ്രാമത്തിലെയും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെയും തപാൽ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക തപാൽ സ്ഥാപനമാണ്. ഈ പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് 673661 എന്ന പിൻകോഡുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web |title=Circle wise details of Functional Post Offices |url=https://www.indiapost.gov.in/VAS/DOP_PDFFiles/FunctionalPOs.pdf |website=India Post |access-date=18 October 2026}}</ref> == പാഴൂർ പൊതുജന വായനശാലയും ലൈബ്രറിയും == '''പാഴൂർ പൊതുജന വായനശാല & ലൈബ്രറി''' ({{langx|ml|പാഴൂർ പൊതുജന വായനശാല & ലൈബ്രറി}}) പാഴൂരിലെ ഒരു പൊതുവായനശാലയും ഗ്രന്ഥശാലയുമാണ്. ഇവിടെ പുസ്തകങ്ങളും മലയാളം പത്രങ്ങളും വായിക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. വായന, പഠനം, സമകാലിക സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് എന്നിവയ്ക്കായി പ്രദേശവാസികൾക്ക് ഈ സ്ഥാപനം പ്രയോജനപ്പെടുന്നു. വായനശാലയിൽ പ്രമുഖ മലയാളം പത്രങ്ങൾ വായിക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ഗ്രന്ഥശാലയിലെ പുസ്തകശേഖരം വിനോദവായനയ്ക്കും സ്വയംപഠനത്തിനും അവസരമൊരുക്കുന്നു. == പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം == [[File:Pazhur-stadium.jpg|thumb|പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം]] '''പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം''' ({{langx|ml|പാഴൂർ മിനി സ്റ്റേഡിയം}}) പാഴൂരിലെ ഒരു പ്രാദേശിക കായിക-വിനോദ സൗകര്യമാണ്. പ്രധാനമായും [[ഫുട്ബോൾ|ഫുട്ബോൾ]] കളികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇവിടെ ക്രിക്കറ്റ്, ബാഡ്മിന്റൺ തുടങ്ങിയ മറ്റ് കായികപ്രവർത്തനങ്ങളും നടക്കുന്നു. സ്കൂൾ കായികമേളകൾക്കും വിവിധ സാംസ്കാരിക-കലാപരിപാടികൾക്കും സ്റ്റേഡിയം വേദിയാകാറുണ്ട്. കായികക്ഷമത വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മിനി ജിംനേഷ്യവും സ്റ്റേഡിയം സമുച്ചയത്തിലുണ്ട്. == വിദ്യാഭ്യാസം == * '''പാഴൂർ എ.യു.പി. സ്കൂൾ''' – പ്രദേശത്തെ വിദ്യാർഥികൾക്ക് പ്രാഥമികവും അപ്പർ പ്രൈമറി തലത്തിലുമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയം. * '''ദാറുൽ ഖുർആൻ ഇസ്‌ലാമിക് അക്കാദമി, പാഴൂർ''' – മതവിദ്യാഭ്യാസവും ഇസ്‌ലാമിക പഠനവും നൽകുന്ന ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനം. == കലയും കായികവും == പാഴൂരിൽ പ്രാദേശിക കലാ-കായിക ക്ലബ്ബുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇവയിൽ എവർഷൈൻ ആർട്സ് & സ്പോർട്സ് ക്ലബ്, പിങ്ക്, സ്പന്ദനം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ ക്ലബ്ബുകൾ സാമൂഹികവും വിനോദപരവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു. == സന്നദ്ധ സംഘടനകളും സേവനങ്ങളും == പാഴൂരിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധ സംഘടനകളും സാമൂഹിക സേവനസംരംഭങ്ങളും താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്: * ഹെൽപ് & ഹോപ്പ് * കെയർ & ലവ് * സഹചാരി * സഹായ് * പാഴൂർ ആംബുലൻസ് സർവീസ് == പ്രാദേശിക വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങൾ == പാഴൂരിലെ പ്രാദേശിക വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ: * '''നാരങ്ങാലി റെസ്റ്റോറന്റ്''' – പ്രാദേശിക ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്ന ഭക്ഷണശാല. * '''ബ്ലൂക്കോ ട്രേഡിങ്''' – ഇലക്ട്രിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ, പ്ലംബിങ് സാമഗ്രികൾ, ബാത്ത്റൂം ഫിറ്റിങ്ങുകൾ എന്നിവയുടെ ചില്ലറ-മൊത്ത വ്യാപാര സ്ഥാപനം. * '''പാഴൂർ ടിംബേഴ്സ് & ഫർണിച്ചേഴ്സ്''' – പാഴൂരിലെ കാവുങ്ങൽ പ്രദേശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന മരവ്യാപാര-ഫർണിച്ചർ സ്ഥാപനം. == 2021-ലെ നിപാ വൈറസ് ബാധ == 2021 സെപ്റ്റംബറിൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട നിപാ വൈറസ് ബാധയുമായി പാഴൂർ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. പാഴൂരിൽ നിന്നുള്ള 12 വയസ്സുകാരനായ ഒരു കുട്ടി 2021 സെപ്റ്റംബർ 5-ന് രോഗബാധയെത്തുടർന്ന് മരിച്ചു. പൂനെയിലെ [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജി|നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജിയിൽ]] നടത്തിയ പരിശോധനയിൽ രോഗബാധ സ്ഥിരീകരിച്ചു.<ref>{{cite news |title=12-year-old who recovered from Covid dies of Nipah in Kozhikode |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/Sep/05/12-year-old-who-recovered-from-covid-dies-of-nipah-in-kozhikode-2354574.html |work=The New Indian Express |date=5 September 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=A case of Nipah Virus detected in Kozhikode district of Kerala |url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1752188&lang=2&reg=48 |website=Press Information Bureau, Government of India |date=5 September 2021}}</ref> രോഗബാധ സ്ഥിരീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് സംസ്ഥാന അധികൃതരെ സഹായിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ [[നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ|നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോളിൽനിന്നുള്ള]] ഒരു സംഘത്തെ അയച്ചു. രോഗവ്യാപനം തടയുന്നതിനായി സമ്പർക്കപ്പട്ടിക തയ്യാറാക്കൽ, ക്വാറന്റീൻ നടപടികൾ, നിരീക്ഷണം എന്നിവ നടപ്പാക്കി. ഈ സംഭവത്തിൽ സ്ഥിരീകരിച്ച ഒരേയൊരു രോഗബാധിതൻ മരിച്ചതോടെ രോഗവ്യാപനം ഒരു സ്ഥിരീകരിച്ച കേസിൽ പരിമിതപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news |title='This time, nobody had to tell us what to do': What is behind quick control of Nipah in Kerala |url=https://indianexpress.com/article/india/kerala/what-is-behind-quick-control-of-nipah-in-kerala-7510809/ |work=The Indian Express |date=15 September 2021}}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery mode="packed" heights="180"> Pazhur-2026.jpg|2026-ലെ പാഴൂർ Pazhur-2024.jpg|2024-ലെ പാഴൂർ Pazhur-09-2024.jpg|2024 സെപ്റ്റംബറിലെ പാഴൂർ Pazhur, Kozhikode, Kerala, India (2004).jpg|2004-ലെ പാഴൂർ Pazhur, Kozhikode, Kerala, India (2004) 01.jpg|2004-ലെ പാഴൂർ മാർക്കറ്റ് Pazhur, Kozhikode, Kerala, India (2007) 01.jpg|2009-ലെ മുന്നൂർ P2010-avt.jpg|2010-ലെ പാഴൂർ </gallery> == ഇതും കാണുക == * [[മാവൂർ]] * [[ചാത്തമംഗലം]] * [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]] * [[ഇരുവഞ്ഞിപ്പുഴ]] * ചിറ്റാരിപ്പിലാക്കൽ == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/11.2823/75.9748 OpenStreetMap-ൽ പാഴൂരിന്റെ സ്ഥാനം] {{കോഴിക്കോട് ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] g8qm2coiteep40nebaie5s5h6a5prv3 10 673358 4681064 4680399 2026-10-28T18:55:07Z TheGreatEditor024 211141 4681064 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = മിൽ വിമാനം |title = [[മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റ്|മിൽ]] എയർക്രാഫ്റ്റുകൾ |state = collapsed |listclass = hlist |group1 = മിൽ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ |list1 = * [[മിൽ മി-1|മി-1]] * [[മിൽ മി-2|മി-2]] * [[മിൽ മി-3|മി-3]] * [[മിൽ മി-4|മി-4]] * [[മിൽ വി-5|വി-5]] * [[മിൽ മി-6|മി-6]] * [[മിൽ വി-7|വി-7]] * [[മിൽ മി-8|മി-8]] * [[മിൽ മി-9|മി-9]] * [[മിൽ മി-10|മി-10]] * [[മിൽ വി-12|വി-12]] * [[മിൽ മി-14|മി-14]] * [[മിൽ വി-16|വി-16]] * [[മിൽ മി-17|മി-17]] * [[മിൽ മി-18|മി-18]] * [[മിൽ മി-19|മി-19]] * [[മിൽ മി-20|മി-20]] * മി-22 [[മിൽ മി-22 (1965)|(I)]] [[മിൽ മി-22 (1975)|(II)]] * [[മിൽ മി-24|മി-24]] * [[മിൽ മി-25|മി-25]] * [[മിൽ മി-26|മി-26]] * [[മിൽ മി-27|മി-27]] * [[മിൽ മി-28|മി-28]] * [[മിൽ മി-30|മി-30]] * [[മിൽ മി-32|മി-32]] * [[മിൽ മി-34|മി-34]] * [[മിൽ മി-35|മി-35]] * [[മിൽ മി-36|മി-36]] * [[മിൽ മി-38|മി-38]] * [[മിൽ മി-40|മി-40]] * [[മിൽ മി-42|മി-42]] * [[മിൽ മി-44|മി-44]] * [[മിൽ മി-46|മി-46]] * [[മിൽ മി-52|മി-52]] * [[മിൽ മി-54|മി-54]] * [[മിൽ മി-58|മി-58]] * [[മിൽ മി-60 MAI|മി-60 MAI]] * [[മിൽ മി-24 വകഭേദങ്ങളുടെ പട്ടിക|മി-PSV]] |group2 = പദ്ധതികൾ |list2 = * [[Mil Mi-X1|Mi-X1]] |group3 = നാറ്റോ കോഡ് നാമങ്ങൾ |list3 = * [[മിൽ മി-26|ഹാലോ]] * [[മിൽ മി-1|Hare]] * [[മിൽ മി-10|Harke]] * [[മിൽ മി-28|ഹാവോക്]] * [[മിൽ മി-14|Haze]] * [[മിൽ മി-34|Hermit]] * [[മിൽ മി-24|Hind]] * [[മിൽ മി-8|ഹിപ്പ്]] * [[മിൽ മി-17|ഹിപ്പ് (2)]] * [[മിൽ വി-12|ഹോമർ]] * [[മിൽ മി-6|Hook]] * [[മിൽ മി-2|ഹോപ്പ്ലൈറ്റ്]] * [[മിൽ മി-4|Hound]] }}<noinclude>[[Category:Manufacturer-based aircraft navigational boxes]]</noinclude> gumpxxfll9rthogmk4q2o1xj8lmm697 0 673408 4681005 4679212 2026-10-28T14:45:35Z Vishalsathyan19952099 57735 4681005 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|}} {{Infobox Mandir |name = കിടങ്ങാംപറമ്പ് ഭുവനേശ്വരിക്ഷേത്രം |image = File:Kidangamparabu_Temple.jpg |image size = 250px |alt = |caption = ക്ഷേത്രഗോപുരം |pushpin_map = Kerala |map= Ambalappuzha.jpg |latd = 9 | latm = 30 | lats = 14 | latNS = N |longd= 76 | longm= 20| longs = 32 | longEW = E |map_caption = ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം |mapsize = 70 |other_names = |devanagari = |sanskrit_transliteration = |tamil = |marathi = |bengali = |script_name = [[മലയാളം]] |script = |country = [[ഇന്ത്യ]] |state/province = [[കേരളം]] |district = [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] |locale = [[കിടങ്ങാംപറമ്പ്]] |primary_deity = [[ഭുവനേശ്വരി]] ([[മഹാഗൗരി]]) <br /> [[ഭദ്രകാളി]] |important_festivals= മണ്ഡലോത്സവം <br /> [[നവരാത്രി]] <br /> [[തൃക്കാർത്തിക]] |architectural_styles= കേരള-ദ്രാവിഡ പരമ്പരാഗതശൈലിയിൽ |number_of_temples= |number_of_monuments= |inscriptions= |date_built= എ.ഡി. 1750 |creator = |temple_board =നാട്ടുകാരുടെ ട്രസ്റ്റ് |Website = }} [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] ടൂറിസം തലസ്ഥാനമായ [[ആലപ്പുഴ]] നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കിടങ്ങാംപറമ്പ് ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''കിടങ്ങാംപറമ്പ് ഭുവനേശ്വരിക്ഷേത്രം'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.dtpcalappuzha.com/destination/kidangamparambu-sree-bhuvaneswari-temple|title=Kidangamparambu Sree Bhuvaneswari Temple {{!}} DTPC|access-date=2026-10-22|language=en}}</ref> മാതൃദേവതയും, [[ദശമഹാവിദ്യകൾ|ദശമഹാവിദ്യകളിൽ]] നാലാമത്തേതുമായ [[ഭുവനേശ്വരി]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയും]] ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]]. [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ശിവൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[കൊടുംകാളി]], [[യോഗീശ്വരൻ]] (ഭാണ്ഡസന്ന്യാസി) എന്നിവരും കുടികൊള്ളുന്നു. [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃകയിൽ നിർമ്മിച്ച ഗോപുരവും ശില്പങ്ങളും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വലിയ പ്രത്യേകതയാണ്. എന്നാൽ, ഇവിടെ ബാക്കിയെല്ലാം കേരളീയരീതി തന്നെ പിന്തുടരുന്നു. രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രം എന്ന നിലയിലും ശ്രദ്ധേയമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ഭുവനേശ്വരിയ്ക്കും ഭദ്രകാളിയ്ക്കുമാണ് ഇവിടെ കൊടിമരങ്ങളുള്ളത്. [[മണ്ഡലകാലം|മണ്ഡലകാലത്തിന്റെ]] അവസാനത്തെ എട്ടുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]] എന്നിവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. നാട്ടുകാരുടെ വകയായ ഒരു ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g608471-d11707121-Reviews-Kidangamparambu_Sree_Bhuvaneswari_Temple-Alappuzha_Alappuzha_District_Kerala.html|title=KIDANGAMPARAMBU SREE BHUVANESWARI TEMPLE - All You SHOULD Know Before Going 2026 (with Photos) - Tripadvisor|access-date=2026-10-22|language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://malayalam.news18.com/news/alappuzha/temple-modeled-sri-padmanabhaswamy-temple-alappuzha-peaceful-atmosphere-kitangamparam-local18-648802.html|title=ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്ര മാതൃകയിലുള്ള കിടങ്ങാംപറമ്പ് ക്ഷേത്രം|access-date=2026-10-22|language=ml}}</ref> == ഐതിഹ്യം == == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] ec84cys9mh389lnd7dqpny18jdtcgmp 2 673524 4681078 4680001 2026-10-28T19:28:15Z TheGreatEditor024 211141 [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/ഞാൻ അഴുതിയ ലേഖനങ്ങൾ]] താളിലോട്ടുള്ള തിരിച്ചുവിടൽ ഒഴിവാക്കി 4681078 wikitext text/x-wiki This page includes all barnstars I have received from both English and Malayalam Wikipedia. ഇംഗ്ലീഷ്, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്ന് എനിക്ക് ലഭിച്ച എല്ലാ ബാർൺസ്റ്റാറുകളും ഈ പേജിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == Korean Barnstar == {{award2|image=Korea barnstar.png|topic=The Korean Barnstar|text=I appreciate your work on [[WP:Wikiproject Korea|WikiProject Korea]], Wonsan Tram, List of Tayo the Little bus characters, and List of Pororo the Little Penguin Characters. [[User:Versions111|<span style="color:#0388fc">Versions</span><span style="color:#ff6b6b">111</span>]] <span style="color:gray;">([[User talk:Versions111|<span style="color:gray">talk</span>]] • [[Special:Contributions/Versions111|<span style="color:gray">contribs</span>]])</span> 15:27, 15 December 2025 (UTC) </div></div>}} == The Helping Hand Barnstar == {{award2|image=Helping New Users Barnstar Hires.png|topic=The Helping Hand Barnstar|text=Thank you for helping me with references, notability and whatnot! [[User:GotBM|GotBM]] ([[User talk:GotBM|talk]]) 02:43, 22 April 2026 (UTC)}} == A barnstar for you!!! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" | rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" |[[File:The_Green_Barnstar.png|100x100px]] | style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''A barnstar for you!''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |Thank you for being part of the fight against [[Wikipedia:VAN|vandalism]] on English Wikipedia, and being one of the [[Special:PermanentLink/1361004770#Most pending changes accepts (last 30 days)|top five most active]] pending changes reviewers in the last 30 days. Your hard work is very much appreciated, please keep it up. – <span style="background-color: #FFCFBF; font-variant: small-caps">[[User:Destinyokhiria|Destinyokhiria]] _{('''[[User talk:Destinyokhiria|talk]]''' / '''[[Special:Contributions/Destinyokhiria|cont]]''')}</span> 01:25, 25 June 2026 (UTC) |} == Barnstar for You! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[File:BoNM_-_North_Korea_Hires.png|103x103px]] | rowspan="2" | | style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" |'''The North Korea Barnstar of National Merit''' |- | style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |Great and very strong contributions to developing articles related to North Korea. Your dedication to expanding coverage on the hermit nation is highly appreciated. Looking forward to more contributions from you. Regards [[User:4-RAZOR 01|4-RΔ𝚉🌑R-01𝕏]] ([[User talk:4-RAZOR 01|talk]]) 18:50, 12 October 2026 (UTC) |} == September 2026 NPP backlog drive – Points award == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" | rowspan="2" style="vertical-align:top;" |[[File:Working_Wikimedian's_Barnstar.png|160x160px]] | rowspan="2" | | style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" |'''The Working Wikipedian's Barnstar''' |- | style="vertical-align: top; border-top: 1px solid gray;" |This award is given in recognition of TheGreatEditor024 for accumulating at least 10 points in the September 2026 NPP backlog drive. Your contributions helped review 14549 articles and 3163 redirects during the drive. Thank you so much for taking part and helping reduce the backlog! [[User:Max|Max]] ([[User talk:Max|talk]]) 16:27, 13 October 2026 (UTC) |} == നവാഗത താരകം == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" | rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" |[[File:Exceptional newcomer(1).jpg|160x160px]] | style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''നവാഗത താരകം''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |‍താങ്കളുടെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾക്ക് നന്ദി. ഈ താരകം കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ താങ്കൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമാകട്ടെ എന്ന് ആശംസിച്ചുകൊള്ളുന്നു. [[:ml:ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[:ml:ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 15:37, 21 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) |} 4n9g7tmqdnok4s0i13ye9vdynrsb2r2 4681079 4681078 2026-10-28T19:28:52Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/താരകം]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4681078 wikitext text/x-wiki This page includes all barnstars I have received from both English and Malayalam Wikipedia. ഇംഗ്ലീഷ്, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്ന് എനിക്ക് ലഭിച്ച എല്ലാ ബാർൺസ്റ്റാറുകളും ഈ പേജിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == Korean Barnstar == {{award2|image=Korea barnstar.png|topic=The Korean Barnstar|text=I appreciate your work on [[WP:Wikiproject Korea|WikiProject Korea]], Wonsan Tram, List of Tayo the Little bus characters, and List of Pororo the Little Penguin Characters. [[User:Versions111|<span style="color:#0388fc">Versions</span><span style="color:#ff6b6b">111</span>]] <span style="color:gray;">([[User talk:Versions111|<span style="color:gray">talk</span>]] • [[Special:Contributions/Versions111|<span style="color:gray">contribs</span>]])</span> 15:27, 15 December 2025 (UTC) </div></div>}} == The Helping Hand Barnstar == {{award2|image=Helping New Users Barnstar Hires.png|topic=The Helping Hand Barnstar|text=Thank you for helping me with references, notability and whatnot! [[User:GotBM|GotBM]] ([[User talk:GotBM|talk]]) 02:43, 22 April 2026 (UTC)}} == A barnstar for you!!! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" | rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" |[[File:The_Green_Barnstar.png|100x100px]] | style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''A barnstar for you!''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |Thank you for being part of the fight against [[Wikipedia:VAN|vandalism]] on English Wikipedia, and being one of the [[Special:PermanentLink/1361004770#Most pending changes accepts (last 30 days)|top five most active]] pending changes reviewers in the last 30 days. Your hard work is very much appreciated, please keep it up. – <span style="background-color: #FFCFBF; font-variant: small-caps">[[User:Destinyokhiria|Destinyokhiria]] _{('''[[User talk:Destinyokhiria|talk]]''' / '''[[Special:Contributions/Destinyokhiria|cont]]''')}</span> 01:25, 25 June 2026 (UTC) |} == Barnstar for You! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[File:BoNM_-_North_Korea_Hires.png|103x103px]] | rowspan="2" | | style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" |'''The North Korea Barnstar of National Merit''' |- | style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |Great and very strong contributions to developing articles related to North Korea. Your dedication to expanding coverage on the hermit nation is highly appreciated. Looking forward to more contributions from you. Regards [[User:4-RAZOR 01|4-RΔ𝚉🌑R-01𝕏]] ([[User talk:4-RAZOR 01|talk]]) 18:50, 12 October 2026 (UTC) |} == September 2026 NPP backlog drive – Points award == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" | rowspan="2" style="vertical-align:top;" |[[File:Working_Wikimedian's_Barnstar.png|160x160px]] | rowspan="2" | | style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" |'''The Working Wikipedian's Barnstar''' |- | style="vertical-align: top; border-top: 1px solid gray;" |This award is given in recognition of TheGreatEditor024 for accumulating at least 10 points in the September 2026 NPP backlog drive. Your contributions helped review 14549 articles and 3163 redirects during the drive. Thank you so much for taking part and helping reduce the backlog! [[User:Max|Max]] ([[User talk:Max|talk]]) 16:27, 13 October 2026 (UTC) |} == നവാഗത താരകം == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" | rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" |[[File:Exceptional newcomer(1).jpg|160x160px]] | style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''നവാഗത താരകം''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |‍താങ്കളുടെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾക്ക് നന്ദി. ഈ താരകം കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ താങ്കൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമാകട്ടെ എന്ന് ആശംസിച്ചുകൊള്ളുന്നു. [[:ml:ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[:ml:ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 15:37, 21 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) |} 4n9g7tmqdnok4s0i13ye9vdynrsb2r2 0 673547 4681067 4680376 2026-10-28T19:06:15Z TheGreatEditor024 211141 4681067 wikitext text/x-wiki {{Short description|A proposed Soviet helicopter}}{{Infobox aircraft|name=മിൽ മി-32|image=МИ-32.jpg|image_caption=മിൽ മി-32|aircraft_type=മൂന്ന് റോട്ടറുകളുള്ള കാർഗോ ഹെലികോപ്റ്റർ|national_origin=[[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]|designer=[[മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റ്]]}} '''മിൽ മി-32 (റഷ്യൻ: Ми-32)''' [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലെ]] [[മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റ്]] 1982-ൽ സൃഷ്ടിച്ച മൂന്ന് റോട്ടറുകളുള്ള അതിഭാരമേറിയ ചരക്കുഗതാഗത ഹെലികോപ്റ്ററിന്റെ ഒരു രൂപകൽപ്പനാ പഠനമായിരുന്നു.<ref name="Website-1">{{Cite web|url=http://www.aviastar.org/helicopters_rus/mi-32.php|title=Вертолет Mil Mi-32 - история разработки, фотографии, чертежи, технические данные|access-date=2026-10-17|website=www.aviastar.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.globalsecurity.org/military/world/russia/mi-32.htm|title=Mi-32 Helicopter|access-date=2026-10-17|website=www.globalsecurity.org}}</ref> 55 മെട്രിക് ടൺ വരെ ഭാരമുള്ളതും സാധാരണ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾക്ക് വഹിക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര വലിപ്പമുള്ളതുമായ സൈനിക, സിവിലിയൻ ചരക്കുകൾ കൊണ്ടുപോകുന്നതിനാണ് ഇത് വിഭാവനം ചെയ്തത്. [[സൈബീരിയ]] പോലുള്ള വിശാലവും ഗതാഗത-അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ പരിമിതവുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കാനാണ് ഈ ഹെലികോപ്റ്റർ ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്നത്.<ref name="Website-1" /> == രൂപകൽപ്പന == മിൽ മി-32-ന് 146 ടൺ ടേക്ക്‌ഓഫ് ഭാരവും മണിക്കൂറിൽ 230 കിലോമീറ്റർ പരമാവധി വേഗതയും 1,200 കിലോമീറ്റർ പരമാവധി ദൂരപരിധിയും ഉണ്ടായിരിക്കുമെന്നാണ് വിഭാവനം ചെയ്തിരുന്നത്.<ref name="Website-1" /> എന്നാൽ, [[സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പിരിച്ചുവിടൽ]] മൂലം ഈ ഹെലികോപ്റ്റർ ഒരിക്കലും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടില്ല.<ref name="Website-1" /> == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://www.aviastar.org/helicopters_eng/mi-32.php മിൽ മി-32 ന്റെ മോഡൽ ഫോട്ടോയും ത്രീ-വ്യൂ ഡ്രോയിംഗും] == അവലംബങ്ങൾ == <references />{{Mil aircraft}} lsjd2bp6grbsc2q5w660zi5l7jtqul7 0 673548 4681068 4680461 2026-10-28T19:06:41Z TheGreatEditor024 211141 4681068 wikitext text/x-wiki {{Short description|Russian designer and producer of helicopters}}{{Infobox company | name = മിൽ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ | logo = Логотип Московского вертолётного завода имени М. Л. Миля.svg | logo_size = 140px | type = ജോയിന്റ്-സ്റ്റോക്ക് കമ്പനി | industry = ബഹിരാകാശം | fate = | predecessor = <!-- or: | predecessors = --> | successor = <!-- or: | successors = --> | founded = {{Start date and age|1947}} | founder = മിഖായേൽ മിൽ | defunct = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | hq_location_city = ടോമിലിനോ | hq_location_country = [[റഷ്യ]] | key_people = | products = | parent = [[റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്സ്]] | website = {{URL|rhc.ru/en}} }} '''മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റ് (റഷ്യൻ: Московский вертолётный завод им. М. Л. Миля)''' [[റഷ്യ|റഷ്യയിലെ]] [[ഹെലികോപ്റ്റർ|ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ]] രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സ്ഥാപനമാണ്. റഷ്യയിലെ മോസ്കോ ഒബ്ലാസ്റ്റിലെ ടോമിലിനോ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ സ്ഥാപനം റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്‌സിന്റെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=35577248|title=MIL Moscow Helicopter Plant, Joint-Stock Company|access-date=20 October 2017|website=Bloomberg}}</ref> മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റിൽ ഒരു രൂപകൽപ്പനാ ബ്യൂറോയും പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഉൽപ്പാദനശാലയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ലോകത്തിലെ പ്രമുഖ ഹെലികോപ്റ്റർ വികസന സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നായ മിൽ രൂപകൽപ്പനാ ബ്യൂറോയ്ക്ക് ഭാരമേറിയ ചരക്കുഗതാഗത ഹെലികോപ്റ്ററുകളുടെ വികസനത്തിൽ പ്രത്യേക വൈദഗ്ധ്യമുണ്ട്. വിവിധ ചരക്കുവഹിക്കൽ ശേഷികളുള്ള സിവിലിയൻ, സൈനിക ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ ഈ സ്ഥാപനം വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ വൻതോതിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഹെലികോപ്റ്ററായ [[മിൽ എംഐ-26|മി-26]] ഉൾപ്പെടുന്നു..<ref name="rdbd1145">{{cite web|url=https://fas.org/nuke/guide/russia/industry/docs/rus95/index.html|title=Russian Defense Business Directory|access-date=21 July 2017|date=May 1995|website=Federation of American Scientists|publisher=US Department of Commerce Bureau of Export Administration}} {{PD-notice}}</ref> മുൻ [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഹെലികോപ്റ്ററുകളിൽ 95 ശതമാനവും മിൽ രൂപകൽപ്പനകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളവയായിരുന്നു. മിൽ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഹെലികോപ്റ്ററുകളുടെ വൻതോതിലുള്ള ഉൽപ്പാദനം നടത്തുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളിൽ റോസ്തോവ്-ഓൺ-ഡോണിലെ റോസ്ത്‌വെർത്തോൾ, [[കസാൻ ഹെലികോപ്റ്റർസ്|കസാൻ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്രൊഡക്ഷൻ അസോസിയേഷൻ]], ഉലാൻ-ഉഡെ ഏവിയേഷൻ പ്ലാന്റ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="rdbd1145" /> യൂറോകോപ്റ്ററുമായി ചേർന്നുള്ള യൂറോമിൽ (Euromil) സംയുക്ത സംരംഭത്തിൽ മിൽ പങ്കാളിയാണ്. == ചരിത്രം == മിഖായിൽ മിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1947-ൽ മിൽ സ്ഥാപിതമായി. മോസ്കോ ഒബ്ലാസ്റ്റിലെ സുക്കോവ്സ്കിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സെൻട്രൽ എയറോഹൈഡ്രോഡൈനാമിക് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഹെലികോപ്റ്റർ പരീക്ഷണശാലയായാണ് ഇത് ആരംഭിച്ചത്.<ref name="rbth15">{{cite news|last1=Vershinin|first1=Alexander|title=The Moscow helicopter factory that put the 'Mil' in military aviation|url=https://www.rbth.com/defence/2015/08/31/the_moscow_helicopter_factory_that_put_the_mil_in_military_aviation_48873.html|access-date=20 October 2017|publisher=Russia Beyond the Headlines|date=31 August 2015}}</ref> [[മിൽ മി-1]] വൻതോതിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ സോവിയറ്റ് ഹെലികോപ്റ്ററായി മാറി.<ref name="rbth15" /> 1960-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത മി-8 ഹെലികോപ്റ്റർ സൈനിക, സിവിലിയൻ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിജയകരമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിന്റെ 12,000-ത്തിലധികം യൂണിറ്റുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="rbth15" /> 2006-ൽ മിൽ, കമോവ്, റോസ്ത്‌വെർത്തോൾ എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങൾ ലയിച്ച് റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്‌സ് എന്ന കമ്പനി രൂപീകരിച്ചു.<ref>Aviation Week 2005/12/05</ref> പുതിയ കമ്പനി ഒരേ തരത്തിലുള്ള ഉൽപ്പന്ന നിരകളിലെ ആവർത്തനം ഒഴിവാക്കിയെങ്കിലും, മിൽ എന്ന ബ്രാൻഡ് നാമം നിലനിർത്തി. {{commons category|Mil Moscow Helicopter Plant}} == അവലംബങ്ങൾ == <references />{{Russian Helicopters}} {{Mil aircraft}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഹെലിക്കോപ്പ്റ്ററുകൾ]] hx879zgfwteun64nuvm842g5kzwv2r9 10 673566 4681069 4680469 2026-10-28T19:07:42Z TheGreatEditor024 211141 4681069 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Russian Helicopters | title = [[Russian Helicopters]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | above = | image = | group1 = Designers | list1 = * [[മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റ്]] * [[Kamov Design Bureau]] * [[VR-Technologies]] | group2 = Manufacturers | list2 = * [[കസാൻ ഹെലികോപ്റ്റർസ്]] * [[Kumertau Aviation Production Enterprise]] * [[Progress Arsenyev Aviation Company]] * [[Rostvertol]] * [[Ulan-Ude Aviation Plant]] | group3 = Other | list3 = * [[HeliVert]] * [[Reductor-PM]] * [[Stupino Engineering Production Enterprise]] | below = '''Parent company:''' [[Oboronprom]] ([[Rostec]]) }}<noinclude> {{Doc|content= == See also == * [[:Category:Russian Helicopters]] [[Category:Russia economy navigational boxes|Helicopters]] }}</noinclude> jax3ghmc4hkb03mcxcmtr3tnmyfkgen 4681071 4681069 2026-10-28T19:10:39Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഫലകം:Russian Helicopters]] എന്ന താൾ [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4681069 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Russian Helicopters | title = [[Russian Helicopters]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | above = | image = | group1 = Designers | list1 = * [[മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റ്]] * [[Kamov Design Bureau]] * [[VR-Technologies]] | group2 = Manufacturers | list2 = * [[കസാൻ ഹെലികോപ്റ്റർസ്]] * [[Kumertau Aviation Production Enterprise]] * [[Progress Arsenyev Aviation Company]] * [[Rostvertol]] * [[Ulan-Ude Aviation Plant]] | group3 = Other | list3 = * [[HeliVert]] * [[Reductor-PM]] * [[Stupino Engineering Production Enterprise]] | below = '''Parent company:''' [[Oboronprom]] ([[Rostec]]) }}<noinclude> {{Doc|content= == See also == * [[:Category:Russian Helicopters]] [[Category:Russia economy navigational boxes|Helicopters]] }}</noinclude> jax3ghmc4hkb03mcxcmtr3tnmyfkgen 4681073 4681071 2026-10-28T19:11:22Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ]] എന്ന താൾ [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്സ്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4681069 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Russian Helicopters | title = [[Russian Helicopters]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | above = | image = | group1 = Designers | list1 = * [[മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റ്]] * [[Kamov Design Bureau]] * [[VR-Technologies]] | group2 = Manufacturers | list2 = * [[കസാൻ ഹെലികോപ്റ്റർസ്]] * [[Kumertau Aviation Production Enterprise]] * [[Progress Arsenyev Aviation Company]] * [[Rostvertol]] * [[Ulan-Ude Aviation Plant]] | group3 = Other | list3 = * [[HeliVert]] * [[Reductor-PM]] * [[Stupino Engineering Production Enterprise]] | below = '''Parent company:''' [[Oboronprom]] ([[Rostec]]) }}<noinclude> {{Doc|content= == See also == * [[:Category:Russian Helicopters]] [[Category:Russia economy navigational boxes|Helicopters]] }}</noinclude> jax3ghmc4hkb03mcxcmtr3tnmyfkgen 4681075 4681073 2026-10-28T19:11:39Z TheGreatEditor024 211141 4681075 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്സ് | title = [[റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്സ്]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | above = | image = | group1 = Designers | list1 = * [[മിൽ മോസ്കോ ഹെലികോപ്റ്റർ പ്ലാന്റ്]] * [[Kamov Design Bureau]] * [[VR-Technologies]] | group2 = Manufacturers | list2 = * [[കസാൻ ഹെലികോപ്റ്റർസ്]] * [[Kumertau Aviation Production Enterprise]] * [[Progress Arsenyev Aviation Company]] * [[Rostvertol]] * [[Ulan-Ude Aviation Plant]] | group3 = Other | list3 = * [[HeliVert]] * [[Reductor-PM]] * [[Stupino Engineering Production Enterprise]] | below = '''Parent company:''' [[Oboronprom]] ([[Rostec]]) }}<noinclude> {{Doc|content= == See also == * [[:Category:Russian Helicopters]] [[Category:Russia economy navigational boxes|Helicopters]] }}</noinclude> 0ufirmmorjhvprh3hfzz1zuu8u1lps6 0 673592 4681049 4680763 2026-10-28T17:58:57Z Shajinss 208313 /* ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ */ 4681049 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസജില്ലയിലെ എടപ്പാൾ ഉപജില്ലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് പി.സി.എൻ.ജി.എച്ച്.എസ് മൂക്കുതല എന്ന '''പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് ഗവ.ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മൂക്കുതല'''. ചരിത്രകാരനും സഞ്ചാരിയും വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകനുമായ ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ് 1947ൽ ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിച്ചത്. 1957ൽ കേവലം ഒരുരൂപ പ്രതിഫലം വാങ്ങി അദ്ദേഹം ഈ സ്കൂൾ സർക്കാരിന് വിട്ടുകൊടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://janayugomonline.com/p-chitran-namboothiripad-memoir/|title=പി ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്: കമ്മ്യൂണിസത്തിലലിഞ്ഞ വൈദികപാരമ്പര്യം|access-date=2026-10-27|date=2023-06-28|language=en}}</ref> {{Infobox school | name = പി.സി.എൻ.ജി.എച്ച്.എസ് മൂക്കുതല | image = പ്രമാണം:19043 MLP pcnghss.jpg | image_size = 350px | caption = പി.സി.എൻ.ജി.എച്ച്.എസ് മൂക്കുതല | location = മൂക്കുതല | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.734004 |76.015080 |display=inline,title}} | other_name = പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് ഗവ.ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മൂക്കുതല | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 06/06/1946<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19043=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂർ | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = https://schoolwiki.in/P.C.N.G.H.S.S_MOOKKUTHALA | udisce_code = 32050700412 | Kerala_school_code = 19043 }} == ചരിത്രം == [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] എഴുതിയ ‘[[ഐതിഹ്യമാല]]’യിലെ പരാമർശമനുസരിച്ച്, ‘[[മൂക്കുതല|മുക്കുതല]]’ എന്ന പേര് ‘മുക്തിസ്ഥലം’ അല്ലെങ്കിൽ മുക്കവലയിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. മലപ്പുറം ജില്ലയുടെ തെക്കേ അതിർത്തിയിൽ നന്നംമുക്ക് പഞ്ചായത്തിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പണ്ട് ഈ ഗ്രാമം വിദ്യാഭ്യാസപരമായി വളരെ പിന്നോക്കമായിരുന്നു. ഉപരിപഠനത്തിനായി മദ്രാസിലായിരുന്നു പോയിരുന്നത്. [[പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തന്റെ ഗ്രാമത്തിന്റെ ദുർബലമായ വിദ്യാഭ്യാസ പശ്ചാത്തലം കണ്ടെത്തി, തന്റെ ആളുകൾക്കായി ഒരു പുതിയ സ്കൂൾ ആരംഭിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. 5 ഏക്കർ ഭൂമിയുള്ള ഒരു സ്കൂൾ അദ്ദേഹം പണിതു, അതിന് ''''മൂക്കുതല സ്കൂൾ''' ' എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു. 07-06-1946-ൽ അദ്ദേഹം സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചു. സ്കൂളിന്റെ ഉദ്ഘാടനം ശ്രീ എ വി കുട്ടി കൃഷ്ണമേനോൻ നിർവഹിച്ചു. കെ.സി.കുഞ്ഞേട്ടൻ ആയിരുന്നു സ്കൂളിന്റെ പ്രഥമ ഹെഡ്മാസ്റ്റർ. 166 വിദ്യാർത്ഥികളും 14 അധ്യാപക-അനധ്യാപക ജീവനക്കാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് 1957-ൽ സ്കൂൾ ഇ.എം.എസ്. ഗവൺമെൻ്റിന് കൈമാറാൻ തീരുമാനിച്ചു. 01-10-1957-ന് ‘1’ രൂപയ്ക്ക് സ്കൂൾ തന്റെ മാസ്റ്ററും അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുമായ ഡോ. [[ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി|ജോസഫ് മുണ്ടേശ്ശേരിക്ക്]] സമർപ്പിച്ചു. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം തന്റെ സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ മഹാൻ പിന്നീട് വിദ്യാഭ്യാസ ജോയിന്റ് ഡയറക്ടറായി.ആലംകോട്, നന്നംമുക്ക് പഞ്ചായത്തുകളുടെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളുടെയും വിദ്യാഭ്യാസ നിലവാരം ഉയർത്തുന്നതിൽ ഈ ചരിത്രസംഭവം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. 2000-ലാണ് ഹയർസെക്കൻഡറി ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ മികച്ച വിദ്യാലയങ്ങളിലൊന്നാണിത്. വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്‌കാരിക സാമൂഹിക മേഖലകളിൽ നമ്മുടെ സ്‌കൂൾ നിരവധി മഹാന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്നത് നമ്മുടെ അഭിമാനമാണ്. ഇപ്പോൾ സ്‌കൂളിൽ 1800 കുട്ടികളുണ്ട്. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 4. 6 ഏക്കർ സ്ഥലത്ത് സ്‌കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഹൈടെക് ക്ലാസ് മുറികൾ വിവിധ വിഷയങ്ങളുടെ പഠനത്തിനായി സജ്ജീകരിച്ച ലബോറട്ടറികൾ, UP, ഹൈസ്കൂൾ, ഹയർ സെക്കന്ററി കുട്ടികൾക്ക് പ്രത്യേകം IT ലാബുകൾ. ലൈബ്രറി, ഓഡിറ്റോറിയം കായിക പരിശീലനത്തിനും മത്സരങ്ങൾക്കുമായി ഇൻഡോർ കോർട്ട്, ജിംനേഷ്യം, 200 മീറ്റർ സിന്തറ്റിക് ട്രാക്ക്, ഫുട്ബോൾ ഗ്രൗണ്ട്<ref>{{Cite web|url=https://keralanews.gov.in/23746/Mukuthala-GHSS-stadium-Construction-works-in-final-stage.html|title=മൂക്കുതല ജി.എച്ച്.എസ്.എസിൽ സ്റ്റേഡിയം നിർമാണം അവസാനഘട്ടത്തിൽ|access-date=2026-10-28|last=keralanews|language=en}}</ref>. സാങ്കേതികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ പഠന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി സ്ട്രീം ഹബ്. കാന്റീൻ, അടുക്കള, പച്ചക്കറിത്തോട്ടം, സ്കൂൾ ബസ്. ആർട്ട് ക്ലാസ് മുറി, CWSN ക്ലാസ് മുറി ടോയ്‌ലറ്റ്, വിദ്യാർത്ഥിനികൾക്കായി പ്രത്യേക വിശ്രമമുറി. ആൺകുട്ടികൾക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേകം ടോയ്‌ലറ്റ് ബ്ലോക്കുകൾ. ജൈവമാലിന്യ സംസ്കരണത്തിനായി 200 കിലോഗ്രാം ശേഷിയുള്ള ബയോഗ്യാസ് പ്ലാൻ്റ്, ജൈവമാലിന്യങ്ങൾ സംസ്കരിക്കുന്നതിനായി കമ്പോസ്റ്റ്പിറ്റ്. ജലസംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി മഴവെള്ള സംഭരണ സംവിധാനം. വൈദ്യുതി ഉൽപാദനത്തിനായി 10 kW ശേഷിയുള്ള സൗരോർജ പ്ലാന്റ്. == പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ == * [[ആലങ്കോട് ലീലാകൃഷ്ണൻ]] (പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരൻ) * പ്രദീപ് തലാപ്പിൽ (ചെന്നൈ IIT നാനോ ടെക്നോളജി വിഭാഗം തലവനും പ്രശസ്ത ശാസ്ത്രജ്ഞനും) == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:P.C.N.G.H.S.S_MOOKKUTHALA|സ്‌കൂൾ വിക്കി]] *[https://www.instagram.com/pcnghss?cplk=ZHp0ajh5MjNjMmpi Instagram] *[https://www.facebook.com/pcnghss.mookkuthala.9 Facebook] *[https://ghssmookkuthala.blogspot.com/p/blog-page.html?m=1 Blog] == അവലംബം == 0psc1yfqoxex3vlo5fe3ypq8zznmu3l 0 673605 4681055 4680839 2026-10-28T18:17:43Z TheGreatEditor024 211141 /* വികസനം */ 4681055 wikitext text/x-wiki '''എൽഎംഇ-1100''' [[ISRO|ഇസ്‌റോ]] വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു റോക്കറ്റ് എൻജിനാണിത്. [[ലിക്വിഡ് പ്രൊപൽഷൻ സിസ്റ്റംസ് സെന്റർ|ലിക്വിഡ് പ്രൊപ്പൽഷൻ സിസ്റ്റംസ് സെന്റർ]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇത് [[ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷൻ|ഐഎസ്ആർഒ]] ഭാവി വിക്ഷേപണ വാഹനങ്ങളായ എൻജിഎൽവി പോലുള്ളവയിൽ ഉപയോഗിക്കും.<ref>{{Cite web|url=https://www.lpsc.gov.in/advpropulsionsystems.html|title=Advanced Propulsion Systems|access-date=2026-10-27|website=www.lpsc.gov.in}}</ref> ഈ എൻജിന് 1100 കിലോന്യൂട്ടൺ കരുത്തുണ്ടായിരിക്കും. == വികസനം == ഈ എൻജിന്റെ ഒരു പരീക്ഷണ മാതൃക 2019-ൽ ആണ് ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത്. സി.ഇ -20 എൻജിനിൽ നിന്നാണ് ഇത് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്. ഈ മോഡലിനെ എൽ.എം.-20-ടിഡി എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. <ref name="Website-1">{{Cite web|url=https://www.isro.gov.in/LOX_Methane_engine.html|title=Development of LOX-Methane engine in ISRO|access-date=2026-10-27|website=www.isro.gov.in}}</ref> ലോക്സ്-മീഥെയ്ൻ എഞ്ചിനായി ഐഎസ്ആർഒ ഒരു സ്പാർക്ക് ടോർച്ച് ഇഗ്നിറ്റർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്, അതിന് ഉയർന്ന ഇഗ്നിഷൻ വിശ്വാസ്യതയും ശുദ്ധമായ ജ്വലന ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും.<ref>{{Cite web|url=https://www.isro.gov.in/ISROsuccessfullycarriedoutSparkTorchIgniter.html|title=Multiple restarts of Launch Vehicle Stages - ISRO successfully carried out ignition trial using Spark Torch Igniter|access-date=2025-03-08|website=www.isro.gov.in}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.isro.gov.in/Testing_of_sub_scale_thrust_chamber_for_LOX_Methane_Engine.html|title=ISRO conducts testing of sub-scale thrust chamber for LOX-Methane Engine|access-date=2026-02-01|website=www.isro.gov.in}}</ref> എൽഎംഇ-1100 ഗ്യാസ് ജനറേറ്റർ സൈക്കിൾ എഞ്ചിന്റെ ആദ്യ പൂർണ്ണ ഇഗ്നിഷൻ പരീക്ഷണം 2026 ഒക്ടോബർ 9 ന് നടന്നു. 2027 ജൂണോടെ എഞ്ചിൻ പൂർണ്ണമായും സംയോജിപ്പിക്കാനാണ് ഐഎസ്ആർഒ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. <ref name="Website-1" /> == ഇതും കാണുക == * [[എസ്ഇ-2000]] * [[വികാസ് (റോക്കറ്റ് എഞ്ചിൻ)|വികാസ്]] * [[സ്പേസ്എക്സ് റാപ്റ്റർ|സ്പേസ് എക്സ് റാപ്റ്റർ]] * [[ആർക്കിമിഡീസ് (റോക്കറ്റ് എഞ്ചിൻ)|റോക്കറ്റ് ലാബ് ആർക്കിമിഡീസ്]] == അവലംബങ്ങൾ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Indian space programme}}{{Rocket engines}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ]] a7eakmi4he2b3dakdug6wilckypsr21 0 673614 4680985 4680963 2026-10-28T13:05:33Z Martinkottayam 84843 4680985 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = പാസ്റ്റാസ നദി | native_name = {{native name|es|റിയോ പാസ്റ്റാസ}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = RioPastaza.JPG | image_size = 270 | image_caption = പസ്താസ നദി പാസ്താസ പ്രവിശ്യയിലെ മെറ പട്ടണത്തിലെത്തുമ്പോഴുള്ള കാഴ്ച്ച. | map = Amazonriverbasin basemap.png | map_size = 270 | map_caption = ആമസോൺ തടം (ഏറ്റവും പടിഞ്ഞാറായി പാസ്റ്റാസ നദി) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 270 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[ഇക്വഡോർ]]|[[പെറു]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{cvt|786.41|km|mi|abbr=on}}<ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022">{{cite book|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1877/libro.pdf|title=Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022|year=2022}}</ref> {{cvt|710|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = മറാനോൺ നദിയുടെ സംഗമം (നദീമുഖത്തിന് സമീപം) | discharge1_min = | discharge1_avg = (Period: 1965–2013){{cvt|2,438.23|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón">{{cite web|url=https://repositorio.ana.gob.pe/handle/20.500.12543/39|title=Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón|year=2015}}</ref> {{cvt|2,769|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)">{{cite web|url=https://hdl.handle.net/20.500.12543/1063|title=Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)|year=1980}}</ref> | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[കോട്ടോപാക്സി പ്രവിശ്യ]] | source1_location = | source1_coordinates = {{coord|0|40|0|S|78|27|0|W|display=inline}} | source1_elevation = {{cvt|3,762|m|abbr=on}}<ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022">{{cite book|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1877/libro.pdf|title=Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022|year=2022}}</ref> {{cvt|4,570|m|abbr=on}}<ref name=fao/> | mouth = [[മറാനോൺ നദി]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|4|54|29|S|76|24|32|W|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|125|m|abbr=on}}<ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022">{{cite book|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1877/libro.pdf|title=Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022|year=2022}}</ref> {{cvt|120|m|abbr=on}} | progression = [[Marañón River|മറാനോൺ നദി]] → [[Amazon River|ആമസോൺ]] → [[അറ്റ്ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രം]] | river_system = [[Amazon River|ആമസോൺ]] | basin_size = {{cvt|39,504|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)">{{cite web|url=https://hdl.handle.net/20.500.12543/1063|title=Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)|year=1980}}</ref> {{cvt|41,793|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón">{{cite web|url=https://repositorio.ana.gob.pe/handle/20.500.12543/39|title=Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón|year=2015}}</ref> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Complejo de humedales del Abanico del río Pastaza | designation1_date = 5 June 2002 | designation1_number = 1174<ref>{{Cite web|title=Complejo de humedales del Abanico del río Pastaza|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1174|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലൂടെയും]] [[പെറു|പെറുവിലൂടെയും]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''പാസ്റ്റാസ നദി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ''Río Pastaza''; പണ്ട് 'സുമതാര' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇതിന് 'പറ്റാറ്റെ' എന്നും പേരുണ്ട്). [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ആമസോൺ തടത്തിലുള്ള [[മരാനോൺ നദി|മരാനോൺ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണിത്. ഇക്വഡോറിലെ കോട്ടോപാക്സി പ്രവിശ്യയിൽ, കോട്ടോപാക്സി അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ചരിവുകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഇത് ഉത്ഭവസ്ഥാനത്ത് 'പറ്റാറ്റെ നദി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. == പോഷകനദികൾ == പാസ്റ്റാസ നദിക്ക്, ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയുടെ അണക്കെട്ടിന് മുകളിലും താഴെയുമായി നിരവധി പോഷകനദികളുണ്ട്. ഇവ നദിയിലെ ജലപ്രവാഹം വേഗത്തിലാക്കുന്നതിനും വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാകുന്നതിനും ഇടയാക്കുന്നു. പാസ്റ്റാസ നദിയുടെ ഹൈവേയുടെ വശത്ത്, ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ ഓരോ 3 മുതൽ 4 വരെ കിലോമീറ്ററിലും ഒരു പോഷകനദിയെങ്കിലും കാണാവുന്നതാണ്; എന്നാൽ മറുകരയിൽ പോഷകനദികളുടെ എണ്ണം കുറവാണ്. == സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ == പാസ്റ്റാസ നദിയിൽ വലിയ തോതിലുള്ള [[മത്സ്യബന്ധനം|മത്സ്യബന്ധന]] കേന്ദ്രങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തതിനാൽ ഇത് പ്രദേശത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്നില്ല. പ്രധാനമായും വഞ്ചികളിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തിനാണ് ഈ നദി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് പെട്ടെന്നും അപ്രതീക്ഷിതമായും ഉയരുകയും താഴുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ, ആഴം കുറഞ്ഞ ഈ നദിയിൽ ധാരാളം മണൽത്തിട്ടകളും വെള്ളത്തിലാണ്ടു കിടക്കുന്ന മരത്തടികളും കാണപ്പെടുന്നു. കാലാനുസൃതമായി ഇവിടെ വെള്ളപ്പൊക്കവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. == പാലങ്ങൾ == [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിൽ]], ഈ നദിക്ക് കുറുകെ വളരെ കുറച്ച് പാലങ്ങൾ മാത്രമേയുള്ളൂ. ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവ തുങ്കുരാഹ്വ പ്രവിശ്യയിൽ ബാനോസിന് തൊട്ടുമുമ്പായി, നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തിന് കൃത്യം മുകളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന വലിയ പാലവും, അഗോയാൻ അണക്കെട്ടിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള രണ്ടാമത്തെ പാലവുമാണ്. ഇതിനുശേഷം വരുന്ന പാലങ്ങൾ മിക്കവാറും തൂക്കുപാലത്തിന്റെ മാതൃകയിലുള്ളവയും കാൽനടയാത്രക്കാർക്കോ ചെറിയ വാഹനങ്ങൾക്കോ മാത്രം ​​കടന്നുപോകാൻ മാത്രം പറ്റിയതുമാണ്. എങ്കിലും, വരണ്ട കാലാവസ്ഥയിൽ മെറ പട്ടണത്തിന് താഴെയുള്ള വെള്ളപ്പൊക്ക സമതലങ്ങളിലൂടെ, ഒരു 4x4 ട്രക്ക് ഉപയോഗിച്ച് പാസ്റ്റാസ നദി മുറിച്ചുകടക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. == അവലംബം == fxyjuhfmwxkwgiyqf1jsduiuw2ubo7y 4680998 4680985 2026-10-28T14:34:51Z Martinkottayam 84843 4680998 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = പാസ്റ്റാസ നദി | native_name = {{native name|es|റിയോ പാസ്റ്റാസ}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = RioPastaza.JPG | image_size = 270 | image_caption = പസ്താസ നദി പാസ്താസ പ്രവിശ്യയിലെ മെറ പട്ടണത്തിലെത്തുമ്പോഴുള്ള കാഴ്ച്ച. | map = Amazonriverbasin basemap.png | map_size = 270 | map_caption = ആമസോൺ തടം (ഏറ്റവും പടിഞ്ഞാറായി പാസ്റ്റാസ നദി) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 270 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[ഇക്വഡോർ]]|[[പെറു]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{cvt|786.41|km|mi|abbr=on}}<ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022">{{cite book|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1877/libro.pdf|title=Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022|year=2022}}</ref> {{cvt|710|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = മറാനോൺ നദിയുടെ സംഗമം (നദീമുഖത്തിന് സമീപം) | discharge1_min = | discharge1_avg = (Period: 1965–2013){{cvt|2,438.23|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón">{{cite web|url=https://repositorio.ana.gob.pe/handle/20.500.12543/39|title=Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón|year=2015}}</ref> {{cvt|2,769|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)">{{cite web|url=https://hdl.handle.net/20.500.12543/1063|title=Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)|year=1980}}</ref> | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[കോട്ടോപാക്സി പ്രവിശ്യ]] | source1_location = | source1_coordinates = {{coord|0|40|0|S|78|27|0|W|display=inline}} | source1_elevation = {{cvt|3,762|m|abbr=on}}<ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022">{{cite book|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1877/libro.pdf|title=Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022|year=2022}}</ref> {{cvt|4,570|m|abbr=on}}<ref name=fao/> | mouth = [[മറാനോൺ നദി]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|4|54|29|S|76|24|32|W|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|125|m|abbr=on}}<ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022">{{cite book|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1877/libro.pdf|title=Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022|year=2022}}</ref> {{cvt|120|m|abbr=on}} | progression = [[Marañón River|മറാനോൺ നദി]] → [[Amazon River|ആമസോൺ]] → [[അറ്റ്ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രം]] | river_system = [[Amazon River|ആമസോൺ]] | basin_size = {{cvt|39,504|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)">{{cite web|url=https://hdl.handle.net/20.500.12543/1063|title=Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)|year=1980}}</ref> {{cvt|41,793|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón">{{cite web|url=https://repositorio.ana.gob.pe/handle/20.500.12543/39|title=Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón|year=2015}}</ref> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Complejo de humedales del Abanico del río Pastaza | designation1_date = 5 June 2002 | designation1_number = 1174<ref>{{Cite web|title=Complejo de humedales del Abanico del río Pastaza|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1174|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലൂടെയും]] [[പെറു|പെറുവിലൂടെയും]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''പാസ്റ്റാസ നദി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ''Río Pastaza''; പണ്ട് 'സുമതാര' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇതിന് 'പറ്റാറ്റെ' എന്നും പേരുണ്ട്). [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ആമസോൺ തടത്തിലുള്ള [[മരാനോൺ നദി|മരാനോൺ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണിത്. ഇക്വഡോറിലെ കോട്ടോപാക്സി പ്രവിശ്യയിൽ, കോട്ടോപാക്സി അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ചരിവുകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഇത് ഉത്ഭവസ്ഥാനത്ത് 'പറ്റാറ്റെ നദി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. == പോഷകനദികൾ == പാസ്റ്റാസ നദിക്ക്, ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയുടെ അണക്കെട്ടിന് മുകളിലും താഴെയുമായി നിരവധി പോഷകനദികളുണ്ട്. ഇവ നദിയിലെ ജലപ്രവാഹം വേഗത്തിലാക്കുന്നതിനും വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാകുന്നതിനും ഇടയാക്കുന്നു. പാസ്റ്റാസ നദിയുടെ ഹൈവേയുടെ വശത്ത്, ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ ഓരോ 3 മുതൽ 4 വരെ കിലോമീറ്ററിലും ഒരു പോഷകനദിയെങ്കിലും കാണാവുന്നതാണ്; എന്നാൽ മറുകരയിൽ പോഷകനദികളുടെ എണ്ണം കുറവാണ്. ചാംബോ, [[ബോബോനാസ നദി|ബോബോനാസ]], ഹുസാഗ എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദികൾ. മറ്റ് പോഷക നദികളായ അമ്പാറ്റോ, പിൻഡോ, പുയോ എന്നിവയും പ്രധാനമാണ്. == സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ == പാസ്റ്റാസ നദിയിൽ വലിയ തോതിലുള്ള [[മത്സ്യബന്ധനം|മത്സ്യബന്ധന]] കേന്ദ്രങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തതിനാൽ ഇത് പ്രദേശത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്നില്ല. പ്രധാനമായും വഞ്ചികളിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തിനാണ് ഈ നദി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് പെട്ടെന്നും അപ്രതീക്ഷിതമായും ഉയരുകയും താഴുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ, ആഴം കുറഞ്ഞ ഈ നദിയിൽ ധാരാളം മണൽത്തിട്ടകളും വെള്ളത്തിലാണ്ടു കിടക്കുന്ന മരത്തടികളും കാണപ്പെടുന്നു. കാലാനുസൃതമായി ഇവിടെ വെള്ളപ്പൊക്കവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. == പാലങ്ങൾ == [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിൽ]], ഈ നദിക്ക് കുറുകെ വളരെ കുറച്ച് പാലങ്ങൾ മാത്രമേയുള്ളൂ. ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവ തുങ്കുരാഹ്വ പ്രവിശ്യയിൽ ബാനോസിന് തൊട്ടുമുമ്പായി, നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തിന് കൃത്യം മുകളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന വലിയ പാലവും, അഗോയാൻ അണക്കെട്ടിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള രണ്ടാമത്തെ പാലവുമാണ്. ഇതിനുശേഷം വരുന്ന പാലങ്ങൾ മിക്കവാറും തൂക്കുപാലത്തിന്റെ മാതൃകയിലുള്ളവയും കാൽനടയാത്രക്കാർക്കോ ചെറിയ വാഹനങ്ങൾക്കോ മാത്രം ​​കടന്നുപോകാൻ മാത്രം പറ്റിയതുമാണ്. എങ്കിലും, വരണ്ട കാലാവസ്ഥയിൽ മെറ പട്ടണത്തിന് താഴെയുള്ള വെള്ളപ്പൊക്ക സമതലങ്ങളിലൂടെ, ഒരു 4x4 ട്രക്ക് ഉപയോഗിച്ച് പാസ്റ്റാസ നദി മുറിച്ചുകടക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. == അവലംബം == i2h096oq59h01er35jzjuvynn0bl5t8 4681000 4680998 2026-10-28T14:36:34Z Martinkottayam 84843 4681000 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = പാസ്റ്റാസ നദി | native_name = {{native name|es|റിയോ പാസ്റ്റാസ}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = RioPastaza.JPG | image_size = 270 | image_caption = പസ്താസ നദി പാസ്താസ പ്രവിശ്യയിലെ മെറ പട്ടണത്തിലെത്തുമ്പോഴുള്ള കാഴ്ച്ച. | map = Amazonriverbasin basemap.png | map_size = 270 | map_caption = ആമസോൺ തടം (ഏറ്റവും പടിഞ്ഞാറായി പാസ്റ്റാസ നദി) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 270 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[ഇക്വഡോർ]]|[[പെറു]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{cvt|786.41|km|mi|abbr=on}}<ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022">{{cite book|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1877/libro.pdf|title=Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022|year=2022}}</ref> {{cvt|710|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = മറാനോൺ നദിയുടെ സംഗമം (നദീമുഖത്തിന് സമീപം) | discharge1_min = | discharge1_avg = (Period: 1965–2013){{cvt|2,438.23|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón">{{cite web|url=https://repositorio.ana.gob.pe/handle/20.500.12543/39|title=Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón|year=2015}}</ref> {{cvt|2,769|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)">{{cite web|url=https://hdl.handle.net/20.500.12543/1063|title=Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)|year=1980}}</ref> | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[കോട്ടോപാക്സി പ്രവിശ്യ]] | source1_location = | source1_coordinates = {{coord|0|40|0|S|78|27|0|W|display=inline}} | source1_elevation = {{cvt|3,762|m|abbr=on}}<ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022">{{cite book|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1877/libro.pdf|title=Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022|year=2022}}</ref> {{cvt|4,570|m|abbr=on}}<ref name=fao/> | mouth = [[മറാനോൺ നദി]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|4|54|29|S|76|24|32|W|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|125|m|abbr=on}}<ref name="Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022">{{cite book|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1877/libro.pdf|title=Perú: Anuario de Estadistícas Ambientales 2022|year=2022}}</ref> {{cvt|120|m|abbr=on}} | progression = [[Marañón River|മറാനോൺ നദി]] → [[Amazon River|ആമസോൺ]] → [[അറ്റ്ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രം]] | river_system = [[Amazon River|ആമസോൺ]] | basin_size = {{cvt|39,504|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)">{{cite web|url=https://hdl.handle.net/20.500.12543/1063|title=Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN)|year=1980}}</ref> {{cvt|41,793|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón">{{cite web|url=https://repositorio.ana.gob.pe/handle/20.500.12543/39|title=Evaluación de recursos hídricos en la cuenca Marañón|year=2015}}</ref> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Complejo de humedales del Abanico del río Pastaza | designation1_date = 5 June 2002 | designation1_number = 1174<ref>{{Cite web|title=Complejo de humedales del Abanico del río Pastaza|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1174|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലൂടെയും]] [[പെറു|പെറുവിലൂടെയും]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''പാസ്റ്റാസ നദി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ''Río Pastaza''; പണ്ട് 'സുമതാര' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇതിന് 'പറ്റാറ്റെ' എന്നും പേരുണ്ട്). [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ആമസോൺ തടത്തിലുള്ള [[മരാനോൺ നദി|മരാനോൺ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണിത്. ഇക്വഡോറിലെ കോട്ടോപാക്സി പ്രവിശ്യയിൽ, കോട്ടോപാക്സി അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ചരിവുകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഇത് ഉത്ഭവസ്ഥാനത്ത് 'പറ്റാറ്റെ നദി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. == പോഷകനദികൾ == പാസ്റ്റാസ നദിക്ക്, ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയുടെ അണക്കെട്ടിന് മുകളിലും താഴെയുമായി നിരവധി പോഷകനദികളുണ്ട്. ഇവ നദിയിലെ ജലപ്രവാഹം വേഗത്തിലാക്കുന്നതിനും വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാകുന്നതിനും ഇടയാക്കുന്നു. പാസ്റ്റാസ നദിയുടെ ഹൈവേയുടെ വശത്ത്, ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ ഓരോ 3 മുതൽ 4 വരെ കിലോമീറ്ററിലും ഒരു പോഷകനദിയെങ്കിലും കാണാവുന്നതാണ്; എന്നാൽ മറുകരയിൽ പോഷകനദികളുടെ എണ്ണം കുറവാണ്. ചാംബോ, [[ബോബോനാസ നദി|ബോബോനാസ]], ഹുസാഗ എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദികൾ.<ref name="COPESCAL-T-1">Ziesler, R. and G.D. Ardizzone, G.D. (1979) [http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm "Amazon System"] ''Las Aguas Continentales de America Latina / The Inland Waters of Latin America'' (COPESCAL Technical Paper No. 1) Fisheries and Aquaculture Department, Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), Rome, {{ISBN|92-5-000780-9}}, in English and Spanish</ref> മറ്റ് പോഷക നദികളായ അമ്പാറ്റോ, പിൻഡോ, പുയോ എന്നിവയും പ്രധാനമാണ്. == സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ == പാസ്റ്റാസ നദിയിൽ വലിയ തോതിലുള്ള [[മത്സ്യബന്ധനം|മത്സ്യബന്ധന]] കേന്ദ്രങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തതിനാൽ ഇത് പ്രദേശത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്നില്ല. പ്രധാനമായും വഞ്ചികളിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തിനാണ് ഈ നദി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് പെട്ടെന്നും അപ്രതീക്ഷിതമായും ഉയരുകയും താഴുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ, ആഴം കുറഞ്ഞ ഈ നദിയിൽ ധാരാളം മണൽത്തിട്ടകളും വെള്ളത്തിലാണ്ടു കിടക്കുന്ന മരത്തടികളും കാണപ്പെടുന്നു. കാലാനുസൃതമായി ഇവിടെ വെള്ളപ്പൊക്കവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. == പാലങ്ങൾ == [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിൽ]], ഈ നദിക്ക് കുറുകെ വളരെ കുറച്ച് പാലങ്ങൾ മാത്രമേയുള്ളൂ. ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവ തുങ്കുരാഹ്വ പ്രവിശ്യയിൽ ബാനോസിന് തൊട്ടുമുമ്പായി, നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തിന് കൃത്യം മുകളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന വലിയ പാലവും, അഗോയാൻ അണക്കെട്ടിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള രണ്ടാമത്തെ പാലവുമാണ്. ഇതിനുശേഷം വരുന്ന പാലങ്ങൾ മിക്കവാറും തൂക്കുപാലത്തിന്റെ മാതൃകയിലുള്ളവയും കാൽനടയാത്രക്കാർക്കോ ചെറിയ വാഹനങ്ങൾക്കോ മാത്രം ​​കടന്നുപോകാൻ മാത്രം പറ്റിയതുമാണ്. എങ്കിലും, വരണ്ട കാലാവസ്ഥയിൽ മെറ പട്ടണത്തിന് താഴെയുള്ള വെള്ളപ്പൊക്ക സമതലങ്ങളിലൂടെ, ഒരു 4x4 ട്രക്ക് ഉപയോഗിച്ച് പാസ്റ്റാസ നദി മുറിച്ചുകടക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. == അവലംബം == 2b83g2gh0bbup8iww44m6rkg5nxu4va 0 673618 4681054 4680970 2026-10-28T18:15:17Z TheGreatEditor024 211141 4681054 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | director = [[സന്തോഷ് റാം]] | producer = ഡോ. ഗണേഷ് സനപ്, ഡോ. ദിപാലി ഗർജേ സനപ് | screenplay = [[സന്തോഷ് റാം]] | story = [[സന്തോഷ് റാം]] | released = 2020 മാർച്ച് 5 | runtime = 24 മിനിറ്റ് | country = ഇന്ത്യ | language = മറാത്തി }} '''''പ്രശ്ന''''' ([[മറാത്തി]]: प्रश्न, അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ചോദ്യം") 2020-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[മറാത്തി]] ഹ്രസ്വചിത്രമാണ്. സന്തോഷ് റാം രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Cite web|url=https://elcinema.com/en/work/2067898/|title=Movie - Short - Prashna - 2020|access-date=18 septembre 2026|website=elcinema.com}}</ref>. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഗ്രാമീണ മേഖലയുടെ ആവർത്തിച്ചുള്ള പ്രതിനിധാനവുമായി ഇന്ത്യൻ മാധ്യമങ്ങൾ ബന്ധപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ഈ ചിത്രം <ref name="Showcasing Maharashtra's rural milieu like no other filmmaker">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/showcasing-maharashtras-rural-milieu-like-no-other-filmmaker/article37672830.ece|title=Showcasing Maharashtra's rural milieu like no other filmmaker|access-date=18 septembre 2026|website=The Hindu}}</ref>. നിരവധി ദേശീയ, അന്തർദേശീയ ഉത്സവങ്ങളിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഇത് 2021-ൽ ഫ്ലോറൻസിൽ നടന്ന [[യൂനിസെഫ്|യുണിസെഫ്]] ഇന്നസെന്റി ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ ശ്രദ്ധേയമായി മത്സരിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.unicef.org/press-releases/unicef-innocenti-film-festival-tells-stories-childhood-around-world|title=UNICEF Innocenti Film Festival tells stories of childhood from around the world|access-date=18 septembre 2026|date=14 octobre 2021|website=unicef.org}}</ref>. == സംഗ്രഹം == ഗംഗയും ഭർത്താവ് രാജ്കുമാറും സീസണൽ കരിമ്പ് വെട്ടുകാരായി കരാർ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു. ഈ ജീവിതശൈലി കാരണം പത്ത് വയസ്സുള്ള ഏക മകനുമായി സ്വന്തം ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് വളരെ അകലെ ഒരിടത്തുനിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് നിരന്തരം താമസം മാറേണ്ടി വരുന്നു. തിരക്കേറിയ സീസണിൽ മാതാപിതാക്കളെ പിന്തുടരാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നതിനാൽ, കുട്ടിക്ക് എല്ലാ വർഷവും നിരവധി മാസത്തേക്ക് സ്കൂൾ പഠനം തടസ്സപ്പെടുത്തേണ്ടി വരുന്നു. ഒരു അധ്യാപകന്റെ ശാസനയെ അഭിമുഖീകരിച്ച ഗംഗ, കാര്യങ്ങൾ സ്വയം ഏറ്റെടുത്ത്, കുടുംബത്തെ ഭാരപ്പെടുത്തുന്ന സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾക്കിടയിലും, തന്റെ മകനും തനിക്കും വിദ്യാഭ്യാസം നേടാനുള്ള ഒരു വഴി കണ്ടെത്താൻ തീരുമാനിക്കുന്നു..<ref>{{Cite web|url=https://www.unicef.org/nepal/press-releases/uiff-scarecrow-win|title=Honors Given to Top Films in Competition at the UNICEF Innocenti Film Festival|access-date=18 septembre 2026|date=25 octobre 2021|website=unicef.org}}</ref> == കാസ്റ്റിംഗ് == അഞ്ജലി ചന്ദ്രകാന്ത് ജാദവ്: ഗംഗ ഗണേഷ് ചന്ദ്രകാന്ത് ജാദവ്: ഗംഗയുടെ മകൻ രാജ്കുമാർ മുണ്ടെ: അച്ഛൻ[1] <ref name="amp">{{Cite web|url=https://asianmoviepulse.com/2021/09/short-film-review-prashna-question-2020-by-santosh-ram/|title=Short Film Review: Prashna (Question, 2020) by Santosh Ram|access-date=18 septembre 2026|last=Panos Kotzathanasis|date=septembre 2021|website=Asian Movie Pulse}}</ref> == ഉത്പാദനം == 2020 മാർച്ചിലാണ് ഈ ചിത്രം ആദ്യമായി ഇന്ത്യയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചത്<ref>{{Harvsp|elcinema|texte=elcinema.com}}</ref>.ഏഷ്യൻ സിനിമയിലെ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റും ഏഷ്യൻ മൂവി പൾസ് എന്ന വെബ്‌സൈറ്റിന്റെ സ്ഥാപകനുമായ നിരൂപകനായ പനാജിയോട്ടിസ് (പനോസ്) കോട്സതനാസിസിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സീസണൽ കാർഷിക ജോലികളെ അപൂർവ്വമായി പരിഗണിക്കുന്ന ഒരു കോണിൽ നിന്നാണ് സന്തോഷ് റാം അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നത്, അതായത് യാത്രകളിൽ മാതാപിതാക്കളോടൊപ്പം പോകുന്ന കുട്ടികളുടെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ അതിന്റെ അനന്തരഫലങ്ങൾ.<ref name="amp" /> == ഫെസ്റ്റിവൽ റിലീസുകളും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും == സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയുള്ള ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾക്കായുള്ള വിഭാഗത്തിൽ 2020 ലെ [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം|ഫിലിംഫെയർ]] ഷോർട്ട് ഫിലിം അവാർഡുകൾക്കായി പ്രശ്ന ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/short-films-2020/finalists/prashna-question/3612|title=Prashna (Question) – Social Awareness Short Film|access-date=18 septembre 2026|website=Filmfare}}</ref> . തുടർന്ന് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തുമുള്ള ഡസൻ കണക്കിന് ചലച്ചിത്രമേളകളിൽ ഈ ചിത്രം പ്രചരിച്ചു; തിരഞ്ഞെടുക്കലുകളുടെയും അവാർഡുകളുടെയും കൃത്യമായ എണ്ണം ഉറവിടത്തെ ആശ്രയിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ സാധാരണയായി ഇരുപതിനും നാൽപ്പതിനും ഇടയിലാണ് <ref>{{Cite web|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q118120745|title=Prashna|access-date=2026-09-18|website=www.wikidata.org|language=en}}</ref>. == വ്യത്യാസങ്ങൾ == {| class="wikitable" !വർഷം ! ഉത്സവം ! വില ! ഫലമായി |- | 2020 | 3 വിന്റേജ് ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ | മികച്ച ഹ്രസ്വചിത്രവും മികച്ച ഛായാഗ്രഹണവും | വിജയിച്ചു <ref>{{Cite web|url=https://www.maharashtrajanbhumi.in/2020/10/Vintage-International-Film-Festival-starts-today.html|title=विंटेज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवास आजपासून सुरु, जाणून घ्या 'विंटेज'च्या कलाकृती|access-date=18 septembre 2026|date=octobre 2020|website=Maharashtra Janbhumi|language=mr}}</ref> |- | 2021 | യുണിസെഫ് ഇന്നസെൻ്റി ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ, ഫ്ലോറൻസ് (ഇറ്റലി) | ഐറിസ് സമ്മാനം, പ്രത്യേക പരാമർശം (എഴുത്ത്) | വിജയിച്ചു <ref name="Showcasing Maharashtra's rural milieu like no other filmmaker" /> |- | 2021 | ബംഗാൾ, കേരള അന്താരാഷ്ട്ര ഷോർട്ട് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലുകൾ | മികച്ച ഷോർട്ട് ഫിലിം | വിജയിച്ചു <ref>{{Cite web|url=https://www.lokmat.com/latur/santosh-rams-question-best-short-film-bengal-kerala-a693|title=Santosh Ram's Question best short film Bengal Kerala|access-date=18 septembre 2026|website=Lokmat}}</ref> |- | 2021 | 6 ബംഗാൾ ഇന്റർനാഷണൽ ഷോർട്ട് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ | മികച്ച ഷോർട്ട് ഫിലിം | വിജയിച്ചു <ref>{{Cite web|url=https://btvnewsmaharashtra.blogspot.com/2021/06/blog-post_14.html|title=बंगाल आणि केरळ मध्ये संतोष राम यांचा "प्रश्न" ठरला सर्वोत्कृष्ट लघुपट|access-date=18 septembre 2026|date=juin 2021|website=BTV News Maharashtra|language=mr}}</ref> |- | 2022 | 9 അന്താരാഷ്ട്ര ഉത്സവം " സീറോ പ്ലസ് "ത്യുമെൻ (റഷ്യ) | ഡിപ്ലോമ, അന്താരാഷ്ട്ര ഷോർട്ട് ഫിലിം മത്സരം വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിലെ വിദ്യാഭ്യാസ വികസനത്തിനായി » | വിജയിച്ചു <ref>{{Cite web|url=https://vk.com/@zeroplusfest-pobediteli-ix-mezhdunarodnogo-festivalya-nol-plus|title=Winners of the IX International Festival "Zero Plus"|access-date=18 septembre 2026|date=2022|website=VK / Zero Plus Film Festival|language=ru}}</ref> |} == വിമർശനാത്മക സ്വീകാര്യത == ഏഷ്യൻ മൂവി പൾസിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച തന്റെ അവലോകനത്തിൽ, പനോസ് കോട്സത്തനാസിസ്, കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ചെലുത്തുന്ന മൂർത്തമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചുകൊണ്ട്, സീസണൽ കാർഷിക തൊഴിലാളികളുടെ നിർബന്ധിത ചലനം എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശ്നത്തെ ഈ ചിത്രം എങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നുവെന്ന് എടുത്തുകാണിക്കുന്നു, കൂടാതെ രണ്ട് പ്രധാന അഭിനേതാക്കളുടെ പ്രകടനങ്ങളുടെയും സിനിമയുടെ ദൃശ്യ സമീപനത്തിന്റെയും കൃത്യതയെ പ്രശംസിക്കുന്നു. == കുറിപ്പുകളും റഫറൻസുകളും == {{Reflist}} == ഇതും കാണുക == * [[സന്തോഷ് റാം]] * [[സിനിമ|മറാത്തി സിനിമ]] === ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ === {{IMDb title|id=tt12226336}} [[വർഗ്ഗം:മറാഠി ചലച്ചിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:മറാത്തി ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഹ്രസ്വചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 88kcw90dmpmav2ndjutmcinzzbgi2hl 3 673619 4680973 2026-10-28T11:59:11Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4680973 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Shijo Varghese23 | Shijo Varghese23 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:59, 28 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) i3x0jneputfppymvofrefc0v87nac3b 3 673620 4680989 2026-10-28T13:39:59Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4680989 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Darsuttan | Darsuttan | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:39, 28 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 87i1hb3ejgh1167w5nsv7hnp7rfc4kt 0 673621 4680993 2026-10-28T14:28:09Z Shajinss 208313 'കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ കേരളാധീശ്വരപുരം എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ്...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4680993 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ കേരളാധീശ്വരപുരം എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/19026 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്നത് കേരളാധീശ്വരപുരം, കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ, മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ മലബാർ കലാപത്തെ തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRTയുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി * ഫിറോസ് ബാബു * സരിത റഹ്മാൻ == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] c400iv6u2vsdiy2x8k0w9zkhqc9euwn 4680999 4680993 2026-10-28T14:36:19Z Shajinss 208313 4680999 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ [[കേരളാധീശ്വരപുരം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ''' {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/19026 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[കേരളാധീശ്വരപുരം]], കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് [[ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ]], മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, [[ഗോപാല കൃഷ്ണ ഗോഖലേ|ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച [[സെർവന്റ്‌സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി|സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ]] (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ [[മലബാർ കലാപം|മലബാർ കലാപത്തെ]] തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRT യുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * [[കെ. കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി|കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി]] * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി * ഫിറോസ് ബാബു * സരിത റഹ്മാൻ == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] 2h3hxim0xzbtay0ndxic8pg2loods5t 4681040 4680999 2026-10-28T17:22:39Z Shajinss 208313 /* ചിത്രശാല */ 4681040 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ [[കേരളാധീശ്വരപുരം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ''' {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/19026 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[കേരളാധീശ്വരപുരം]], കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് [[ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ]], മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, [[ഗോപാല കൃഷ്ണ ഗോഖലേ|ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച [[സെർവന്റ്‌സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി|സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ]] (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ [[മലബാർ കലാപം|മലബാർ കലാപത്തെ]] തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRT യുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * [[കെ. കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി|കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി]] * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി * ഫിറോസ് ബാബു * സരിത റഹ്മാൻ == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] 568ptahht2wmvirjvl6f0gv0ihvlvti 4681042 4681040 2026-10-28T17:32:58Z Shajinss 208313 /* ചിത്രശാല */ 4681042 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ [[കേരളാധീശ്വരപുരം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ''' {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/19026 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[കേരളാധീശ്വരപുരം]], കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് [[ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ]], മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, [[ഗോപാല കൃഷ്ണ ഗോഖലേ|ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച [[സെർവന്റ്‌സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി|സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ]] (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ [[മലബാർ കലാപം|മലബാർ കലാപത്തെ]] തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRT യുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * [[കെ. കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി|കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി]] * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി * ഫിറോസ് ബാബു * സരിത റഹ്മാൻ == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg പ്രമാണം:19026 MLP school entrance.jpg </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] 1w22rt0knmee57zcwctl7jzts4xsa0d 4681044 4681042 2026-10-28T17:37:01Z Shajinss 208313 /* ചിത്രശാല */ 4681044 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ [[കേരളാധീശ്വരപുരം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ''' {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/19026 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[കേരളാധീശ്വരപുരം]], കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് [[ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ]], മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, [[ഗോപാല കൃഷ്ണ ഗോഖലേ|ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച [[സെർവന്റ്‌സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി|സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ]] (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ [[മലബാർ കലാപം|മലബാർ കലാപത്തെ]] തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRT യുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * [[കെ. കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി|കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി]] * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി * ഫിറോസ് ബാബു * സരിത റഹ്മാൻ == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg പ്രമാണം:19026 MLP school entrance.jpg പ്രമാണം:19026 MLP Aryabhatta block.jpg </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] kh2wprnw0k9mv04uzx008esu4uu6d9m 4681045 4681044 2026-10-28T17:37:24Z Shajinss 208313 /* ചിത്രശാല */ 4681045 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ [[കേരളാധീശ്വരപുരം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ''' {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/19026 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[കേരളാധീശ്വരപുരം]], കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് [[ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ]], മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, [[ഗോപാല കൃഷ്ണ ഗോഖലേ|ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച [[സെർവന്റ്‌സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി|സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ]] (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ [[മലബാർ കലാപം|മലബാർ കലാപത്തെ]] തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRT യുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * [[കെ. കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി|കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി]] * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി * ഫിറോസ് ബാബു * സരിത റഹ്മാൻ == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg പ്രമാണം:19026 MLP school entrance.jpg|പ്രവേശന കവാടം പ്രമാണം:19026 MLP Aryabhatta block.jpg </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] dtd551ao6mr5euzsbdpsfednv8avhr0 4681046 4681045 2026-10-28T17:40:20Z Shajinss 208313 /* പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ */ 4681046 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ [[കേരളാധീശ്വരപുരം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ''' {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/19026 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[കേരളാധീശ്വരപുരം]], കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് [[ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ]], മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, [[ഗോപാല കൃഷ്ണ ഗോഖലേ|ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച [[സെർവന്റ്‌സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി|സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ]] (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ [[മലബാർ കലാപം|മലബാർ കലാപത്തെ]] തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRT യുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി (സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനി) * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * [[കെ. കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി|കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി]] * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി (കായികതാരം) * ഫിറോസ് ബാബു (മാപ്പിളപ്പാട്ട് ഗായകൻ) * സരിത റഹ്മാൻ (ഗായിക) == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg പ്രമാണം:19026 MLP school entrance.jpg|പ്രവേശന കവാടം പ്രമാണം:19026 MLP Aryabhatta block.jpg </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] moq4f58rjd75wkfqao3ti0wpzhofbbw 4681048 4681046 2026-10-28T17:55:08Z Shajinss 208313 4681048 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ [[കേരളാധീശ്വരപുരം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ'''<ref>{{Cite web|url=https://keralanews.gov.in/22137/Devadhar-higher-secondary-school.html|title=ദേവധാർ ഗവ. ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂൾ കെട്ടിടത്തിന് ശിലാസ്ഥാപനം നടത്തി|access-date=2026-10-28|last=keralanews|language=en}}</ref> {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/19026 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[കേരളാധീശ്വരപുരം]], കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് [[ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ]], മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, [[ഗോപാല കൃഷ്ണ ഗോഖലേ|ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച [[സെർവന്റ്‌സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി|സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ]] (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ [[മലബാർ കലാപം|മലബാർ കലാപത്തെ]] തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRT യുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി.1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി.ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്.ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/news/localnews-malappuram-17151255-|title=താനൂർ ദേവധാർ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ മികവിന്റെ കേന്ദ്രം -മന്ത്രി വി. അബ്ദുറഹ്‌മാൻ|access-date=2026-10-28|last=sysadmin|date=2026-02-09|language=ml}}</ref> ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി (സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനി) * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * [[കെ. കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി|കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി]] * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി (കായികതാരം) * ഫിറോസ് ബാബു (മാപ്പിളപ്പാട്ട് ഗായകൻ) * സരിത റഹ്മാൻ (ഗായിക) == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg പ്രമാണം:19026 MLP school entrance.jpg|പ്രവേശന കവാടം പ്രമാണം:19026 MLP Aryabhatta block.jpg </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] *[https://youtube/Jsh3JjzfLvU?si=d0MlAdoyEe1ECGly യൂട്യൂബ്] *[https://www.facebook.com/profile.php?id=100057081235738 Facebook] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] g7uyzm2q5tr0veiyzhhr4utdeu3vxgp 4681151 4681048 2026-10-29T08:10:19Z Shajinss 208313 /* ചരിത്രം */ 4681151 wikitext text/x-wiki കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ [[കേരളാധീശ്വരപുരം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ'''<ref>{{Cite web|url=https://keralanews.gov.in/22137/Devadhar-higher-secondary-school.html|title=ദേവധാർ ഗവ. ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂൾ കെട്ടിടത്തിന് ശിലാസ്ഥാപനം നടത്തി|access-date=2026-10-28|last=keralanews|language=en}}</ref> {{Infobox school | name = ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ | image = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg | image_size = 350px | caption = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location = താനൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1926<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂരങ്ങാടി | grades = 5-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം | website = https://schoolwiki.in/19026 | udisce_code = 32051100215 | Kerala_school_code = 19026 }} == ചരിത്രം == മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[കേരളാധീശ്വരപുരം]], കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്. ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്. ദേവധാർ എന്നത് [[ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ]], മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, [[ഗോപാല കൃഷ്ണ ഗോഖലേ|ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച [[സെർവന്റ്‌സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി|സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ]] (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ [[മലബാർ കലാപം|മലബാർ കലാപത്തെ]] തുടർന്ന് കലുഷിതമായ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത് സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ് ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRT യുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി. 1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി. ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/news/localnews-malappuram-17151255-|title=താനൂർ ദേവധാർ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ മികവിന്റെ കേന്ദ്രം -മന്ത്രി വി. അബ്ദുറഹ്‌മാൻ|access-date=2026-10-28|last=sysadmin|date=2026-02-09|language=ml}}</ref> ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== * ടി അസ്സനാരുകുട്ടി (സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനി) * കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ * [[കെ. കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി|കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി]] * മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി (കായികതാരം) * ഫിറോസ് ബാബു (മാപ്പിളപ്പാട്ട് ഗായകൻ) * സരിത റഹ്മാൻ (ഗായിക) == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg പ്രമാണം:19026 MLP school entrance.jpg|പ്രവേശന കവാടം പ്രമാണം:19026 MLP Aryabhatta block.jpg </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]] *[https://youtube/Jsh3JjzfLvU?si=d0MlAdoyEe1ECGly യൂട്യൂബ്] *[https://www.facebook.com/profile.php?id=100057081235738 Facebook] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] dnks3z8l5xf6t5inxnv5gcjugt7t8j6 0 673622 4680994 2026-10-28T14:30:37Z Martinkottayam 84843 '{{Infobox river | name = ബോബോനാസ നദി | image = | image_size = | image_caption = | source1_location = | mouth_location = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Ecuador]] | length = | source1_elevation = | mouth_elevation = | discharge1_avg = | basin_size = }} ഇക്വഡോറിലെ ഒരു നദിയ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4680994 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബോബോനാസ നദി | image = | image_size = | image_caption = | source1_location = | mouth_location = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Ecuador]] | length = | source1_elevation = | mouth_elevation = | discharge1_avg = | basin_size = }} ഇക്വഡോറിലെ ഒരു നദിയാണ് '''ബോബോനാസ നദി'''. ഇത് പാസ്റ്റാസ നദിയുമായി ലയിച്ച് ഒടുവിൽ ([[മരാനോൺ നദി|മരാനോൺ]] നദിയിലൂടെ) പെറുവിലെ ഇക്വിറ്റോസ് നഗരത്തിൽ വെച്ച് ആമസോൺ നദിയിൽ ചേരുന്നു. ഈ നദി പ്രധാനമായും ആമസോൺ ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്ന. ഇവിടങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇപ്പോഴും ജനവാസം വളരെ കുറവാണ്. ബോബോനാസ നദിക്കരയിലുള്ള ശ്രദ്ധേയമായ ചുരുക്കം ചില ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് സരയാകു. == ഇതും കാണുക == [[ഇക്വഡോറിലെ നദികളുടെ പട്ടിക]] == അവലംബം == * Rand McNally, The New International Atlas, 1993. * [http://earth-info.nga.mil/gns/html/index.html GEOnet Names Server] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824170731/http://earth-info.nga.mil/gns/html/index.html|date=2011-08-24}} * [https://web.archive.org/web/20110716153138/http://www.sam.usace.army.mil/en/wra/Ecuador/Ecuador%20WRA%20English.pdf Water Resources Assessment of Ecuador] 1e459q3kv3ohnh6drgxj2tdmvp9v63i 4680995 4680994 2026-10-28T14:31:46Z Martinkottayam 84843 4680995 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബോബോനാസ നദി | image = | image_size = | image_caption = | source1_location = | mouth_location = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Ecuador]] | length = | source1_elevation = | mouth_elevation = | discharge1_avg = | basin_size = }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] ഒരു നദിയാണ് '''ബോബോനാസ നദി.''' ഇത് പാസ്റ്റാസ നദിയുമായി ലയിച്ച് ഒടുവിൽ ([[മരാനോൺ നദി|മരാനോൺ]] നദിയിലൂടെ) പെറുവിലെ ഇക്വിറ്റോസ് നഗരത്തിൽ വെച്ച് ആമസോൺ നദിയിൽ ചേരുന്നു. ഈ നദി പ്രധാനമായും ആമസോൺ ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്ന. ഇവിടങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇപ്പോഴും ജനവാസം വളരെ കുറവാണ്. ബോബോനാസ നദിക്കരയിലുള്ള ശ്രദ്ധേയമായ ചുരുക്കം ചില ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് സരയാകു. == ഇതും കാണുക == [[ഇക്വഡോറിലെ നദികളുടെ പട്ടിക]] == അവലംബം == * Rand McNally, The New International Atlas, 1993. * [http://earth-info.nga.mil/gns/html/index.html GEOnet Names Server] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824170731/http://earth-info.nga.mil/gns/html/index.html|date=2011-08-24}} * [https://web.archive.org/web/20110716153138/http://www.sam.usace.army.mil/en/wra/Ecuador/Ecuador%20WRA%20English.pdf Water Resources Assessment of Ecuador] 4n5gapdhhp7xg5r2fz6jvwmi3u1wbon 4680996 4680995 2026-10-28T14:32:22Z Martinkottayam 84843 4680996 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബോബോനാസ നദി | image = | image_size = | image_caption = | source1_location = | mouth_location = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Ecuador]] | length = | source1_elevation = | mouth_elevation = | discharge1_avg = | basin_size = }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] ഒരു നദിയാണ് '''ബോബോനാസ നദി.''' ഇത് [[പാസ്റ്റാസ നദി|പാസ്റ്റാസ നദിയുമായി]] ലയിച്ച് ഒടുവിൽ ([[മരാനോൺ നദി|മരാനോൺ]] നദിയിലൂടെ) പെറുവിലെ ഇക്വിറ്റോസ് നഗരത്തിൽ വെച്ച് ആമസോൺ നദിയിൽ ചേരുന്നു. ഈ നദി പ്രധാനമായും ആമസോൺ ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്ന. ഇവിടങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇപ്പോഴും ജനവാസം വളരെ കുറവാണ്. ബോബോനാസ നദിക്കരയിലുള്ള ശ്രദ്ധേയമായ ചുരുക്കം ചില ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് സരയാകു. == ഇതും കാണുക == [[ഇക്വഡോറിലെ നദികളുടെ പട്ടിക]] == അവലംബം == * Rand McNally, The New International Atlas, 1993. * [http://earth-info.nga.mil/gns/html/index.html GEOnet Names Server] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824170731/http://earth-info.nga.mil/gns/html/index.html|date=2011-08-24}} * [https://web.archive.org/web/20110716153138/http://www.sam.usace.army.mil/en/wra/Ecuador/Ecuador%20WRA%20English.pdf Water Resources Assessment of Ecuador] pbrbnvg9ys5930lysmk92iordyu93t7 1 673623 4681002 2026-10-28T14:38:24Z Shajinss 208313 '{{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681002 wikitext text/x-wiki {{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|created=yes}} 6rgy6n0nylruxvh4lf699e8b3ckt3u6 0 673624 4681004 2026-10-28T14:40:43Z Martinkottayam 84843 '{{Infobox river | name = കാർച്ചി നദി | image = File:Nevado Chiles 465.JPG | image_size = | image_caption = The Carchi River rises on the slopes of [[Chiles (volcano)|Chiles Volcano]]. | source1_location = | mouth_location = | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[Ecuador]]|[[Colombia]]}} | length = | source1_elevation = {...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681004 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = കാർച്ചി നദി | image = File:Nevado Chiles 465.JPG | image_size = | image_caption = The Carchi River rises on the slopes of [[Chiles (volcano)|Chiles Volcano]]. | source1_location = | mouth_location = | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[Ecuador]]|[[Colombia]]}} | length = | source1_elevation = {{cvt|4698|m|feet}} | mouth_elevation = | discharge1_avg = | basin_size = }} ഇക്വഡോറിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''കാർച്ചി നദി'''. ഇക്വഡോറിനും കൊളംബിയയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള അതിർത്തിയിൽ, 4,698 മീറ്റർ (15,413 അടി) ഉയരമുള്ള ചിലെസ് അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ ചരിവുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. == അവലംബം == elfwf5rmk972o7srvnxm1hwrlwr2w7s 4681010 4681004 2026-10-28T15:01:21Z Martinkottayam 84843 4681010 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = കാർച്ചി നദി | image = File:Nevado Chiles 465.JPG | image_size = | image_caption = ചിലെസ് അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ ചരിവുകളിൽ നിന്നാണ് കാർച്ചി നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. | source1_location = | mouth_location = | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[ഇക്വഡോർ]]|[[കൊളംബിയ]]}} | length = | source1_elevation = {{cvt|4698|m|feet}} | mouth_elevation = | discharge1_avg = | basin_size = }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലൂടെ]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''കാർച്ചി നദി'''. ഇക്വഡോറിനും [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയ്ക്കും]] ഇടയിലുള്ള അതിർത്തിയിൽ, 4,698 മീറ്റർ (15,413 അടി) ഉയരമുള്ള ചിലെസ് അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ ചരിവുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. ഈ നദി എൽ ഏഞ്ചൽ എന്ന ഉയർന്ന [[പീഠഭൂമി|പീഠഭൂമിയിലൂടെ]] കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്നു.<ref>"Rio Carchi", http://www.enciclopediadelecuador.com/geografia-del-ecuador/rio-carchi/, accessed 18 Jun 2017</ref> ഏകദേശം 45 കിലോമീറ്റർ (28 മൈൽ) നീളമുള്ള കാർച്ചി നദി, കൊളംബിയയും ഇക്വഡോറും തമ്മിലുള്ള ഏകദേശം 20 കിലോമീറ്റർ (12 മൈൽ) ദൂരത്തിലെ അതിർത്തിയാണ്.ഇത് ഇക്വഡോറിലെ തുൽക്കാൻ, കൊളംബിയയിലെ ഇപ്പിയാലെസ് നഗരങ്ങൾക്കിടയിലൂടെയും, കൊളംബിയയെയും ഇക്വഡോറിനെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന കരമാർഗ്ഗമായ റുമിചാക്ക പാലത്തിനു കീഴെ കൂടിയും കടന്നുപോകുന്നു.<ref>Google Earth</ref> കൊളംബിയയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ കാർച്ചി നദി 'ഗ്വായ്താര' നദി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇത് പാറ്റിയ നദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണ്. [[ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസ്|ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസിന്]] മുൻപുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, കാർച്ചി നദിയുടെ തീരത്താണ് പാസ്റ്റോ ജനത ജീവിച്ചിരുന്നത്. [[ഇൻക സാമ്രാജ്യം|ഇൻക സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ഏറ്റവും വടക്കേയറ്റത്ത് അധിവസിച്ചിരുന്ന പാസ്റ്റോ ജനതയെ, ഇൻകകൾക്ക് ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായി കീഴടക്കാൻ സാധിച്ചിരുന്നില്ല.<ref>Meisch, Lynn. A. (2012), ''Costume and History in Highland Ecuador,'' Austin: University of Texas Press, p. 74</ref> ഇൻകകളും ആദ്യകാല സ്പാനിഷ് കുടിയേറ്റക്കാരും കാർച്ചി നദിയെ 'അംഗാസ്മായോ നദി' എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. റുമിചാക്കയിലുള്ള പ്രകൃതിദത്തമായ ഒരു കൽപ്പാലം ഇൻക സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വടക്കേയറ്റത്തുള്ള അതിർത്തി കേന്ദ്രമായിരുന്നു.<ref>Almeida Reyes, Dr. Eduardo (2015), "El Camino del Inca en las Sierra Norte del Ecuador y su Valoracion Turistica", Revista de Invetigacion Cientifica, No, 7, pp. 75-87</ref> == അവലംബം == qzm7kw19dl1e4fcuvkwtyp8vlkb19x8 0 673625 4681007 2026-10-28T14:55:11Z ~2026-57507-02 224695 '{{Infobox Writer | name = ലോറ മഞ്ചിനെല്ലി | image = | caption = | birth_date = [[ഡിസംബർ 18]], [[1933]] | birth_place = {{flagicon|ITA}} ഉഡൈനി,[[ഫ്രിയൂളി-വെനേസിയ ജിയൂളിയ]] [[ഇറ്റലി]] | death_date = {{death date and age|2016|7|7|1933|12|18}} <ref name="Corr2016">{{cite web | website = Corri...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681007 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = ലോറ മഞ്ചിനെല്ലി | image = | caption = | birth_date = [[ഡിസംബർ 18]], [[1933]] | birth_place = {{flagicon|ITA}} ഉഡൈനി,[[ഫ്രിയൂളി-വെനേസിയ ജിയൂളിയ]] [[ഇറ്റലി]] | death_date = {{death date and age|2016|7|7|1933|12|18}} <ref name="Corr2016">{{cite web | website = Corriere Della Sera Online | url = http://www.corriere.it/cultura/16_luglio_07/morta-laura-mancinelli-scrittrice-germanista-2e3d213e-4436-11e6-a4dc-8aa8f57c2afd.shtml | language = italian | date = 7 July 2016 | accessdate = 7 July 2016 | title = Morta Laura Mancinelli, germanista e scrittrice | trans-title = Laura Mancinelli, germanist and writer, is dead }}</ref> | death_place = {{flagicon|ITA}} [[ടൂറിൻ, പീഡ്മോൺട്മെ]] [[ഇറ്റലി]] | occupation = എഴുത്തുകാരൻ, [[നോവലിസ്റ്റ്]], ജർമ്മൻ പണ്ഡിതൻ, വിവർത്തകൻ, മധ്യകാല പണ്ഡിതൻ | movement = | genre = [[ചരിത്രാഖ്യായിക]], [[അപസർപ്പക സാഹിത്യം]] | magnum_opus = | influences = | influenced = | spouse = | relations = | footnotes = }}'''ലോറ മഞ്ചിനെല്ലി''' ([[ഡിസംബർ 18]], [[1933]] – [[ജൂലൈ 7]], [[2016]]) ഒരു ഇറ്റാലിയൻ എഴുത്തുകാരിയും, ജർമ്മൻ പണ്ഡിതയും, മധ്യകാല പണ്ഡിതയും, സർവ്വകലാശാല പ്രൊഫസറുമായിരുന്നു. <ref name="ref1">{{cite web | website = www.treccani.it | title = Mancinelli, Laura in the Italian Encyclopaedia of Science, Letters, and Arts | url = http://www.treccani.it/enciclopedia/laura-mancinelli// }}</ref> മാൻസിനെല്ലി അക്കാദമിക് ഗ്രന്ഥങ്ങളും, കുട്ടികളുടെ പുസ്തകങ്ങളും, ഉപന്യാസങ്ങളും (നിരവധി മധ്യകാല ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ളവ), നോവലുകളും എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. == അവലംബം == <references/> == കുറിപ്പുകൾ == * [http://www.lauramancinelli.it/ Official Laura Mancinelli site] * {{OL author|OL88422A}} {{DEFAULTSORT:അ}} [[വർഗ്ഗം:ഇറ്റാലിയൻ എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:1933-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2016-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 7-ന് മരിച്ചവർ]] sry30n0224ct7u0nf08b7n59lsxrly0 0 673626 4681008 2026-10-28T14:55:30Z Adv.tksujith 4604 "[[:en:Special:Redirect/revision/1353532581|Kancheepuram City Municipal Corporation]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4681008 wikitext text/x-wiki {{Infobox Legislature|name=കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=|house_type=|foundation={{start date and age|df=yes|2021|10|21}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എം. മുത്തുലക്ഷ്മി|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=ആർ. കുമാരഗുരുനാഥൻ|leader3_type=[[കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണർ]]|leader3=ജി. കണ്ണൻ|website=https://www.tnurbantree.tn.gov.in/kancheepuram/|motto=|last_election1=}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാഞ്ചീപുരം നഗരത്തെ ഭരിക്കുന്ന ഭരണസമിതിയാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ. ചെന്നൈ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയയിലുള്ള നാല് മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നാണിത്. ഗ്രേറ്റർ ചെന്നൈ കോർപ്പറേഷൻ, താംബരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ, ആവടി സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയാണ് മറ്റ് മൂന്നെണ്ണം. 2021 ഒക്ടോബർ 21-നാണ് ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. 36.14 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ കോർപ്പറേഷനിൽ 232,816 ജനസംഖ്യയുണ്ട്. നഗരത്തിലെ 51 വാർഡുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന 51 കൗൺസിലർമാരുടെ അധ്യക്ഷനായ മേയറാണ് ഇതിന്റെ തലവൻ. ഭരണനിർവ്വഹണം നടത്തുന്നത് മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണറാണ്. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കാഞ്ചീപുരം, മനോഹരമായ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യയ്ക്കും പട്ടുസാരികൾക്കും പേരു കേട്ട ഒരു ക്ഷേത്രനഗരമാണ്. വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ 108 ദിവ്യദേശങ്ങളിൽ 14 എണ്ണം കാഞ്ചീപുരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പ്രാചീന കാലത്ത് ഈ നഗരം മതപഠനത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു, കൂടാതെ "പഠനകേന്ദ്രം" എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഘടികാസ്ഥാനം' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു == ചരിത്രവും ഭരണവും == തമിഴ്‌നാട്ടിലെ 21 മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നായ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകൃതമായത് 2021-ലാണ്. അനവധി പ്രാചീന വൈഷ്ണവ, ശൈവ ക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പ്രധാന ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളാൽ പ്രശസ്തമായ ഈ സ്ഥലത്തേക്ക് നിരന്തരം ഭക്തരുടെയും സന്ദർശകരുടെയും ഒഴുക്കുണ്ടാകാറുണ്ട്. വിവിധ നഗരഭരണ പ്രവൃത്തികൾ സുഗമമാക്കുന്നതിനായി കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിൽ ഒരു കമ്മീഷണർ, മേയർ, കൗൺസിൽ, സ്റ്റാൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റി, വാർഡ് കമ്മിറ്റി എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ജി. കണ്ണനാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ. കോനേരികുപ്പം, തിരുപ്പരുത്തികുൻഡ്രം, കറുപ്പടിതട്ടടൈ, കീഴ്കതിർപ്പൂർ, സിരുകാവേരിപ്പാക്കം (സിറുകാവേരിപ്പാക്കം), തിമ്മസമുദ്രം, കീഴാമ്പി, പുതേരി, കളിയാനൂർ, വൈപ്പാവൂർ, ഏനാത്തൂർ എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. == മുനിസിപ്പൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് == 2022-ലെ നഗരസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 51 വാർഡുകളിൽ 32 എണ്ണത്തിൽ ഡി.എം.കെ (DMK) നേതൃത്വം നൽകുന്ന സെക്യുലർ പ്രോഗ്രസീവ് അലയൻസ് വിജയിച്ചു. ഒൻപതാം വാർഡിലെ ഡി.എം.കെ കൗൺസിലറായ എം. മഹാലക്ഷ്മി നഗരത്തിലെ ആദ്യ മേയറായി. ആർ. കുമാരഗുരുനാഥനാണ് കാഞ്ചീപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ആദ്യ ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ.<ref>{{Cite news|ദി ഹിന്ദു=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/kancheepuram-mayor-promises-to-work-on-water-scarcity-problem/article65227851.ece}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} 3q9x1cto2amsd9sod394xm2fdcxqt5o 4681012 4681008 2026-10-28T15:06:57Z Adv.tksujith 4604 അവലംബം 4681012 wikitext text/x-wiki {{Infobox Legislature|name=കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=|house_type=|foundation={{start date and age|df=yes|2021|10|21}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എം. മുത്തുലക്ഷ്മി|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=ആർ. കുമാരഗുരുനാഥൻ|leader3_type=[[കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണർ]]|leader3=ജി. കണ്ണൻ|website=https://www.tnurbantree.tn.gov.in/kancheepuram/|motto=|last_election1=}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാഞ്ചീപുരം നഗരത്തെ ഭരിക്കുന്ന ഭരണസമിതിയാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ. ചെന്നൈ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയയിലുള്ള നാല് മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നാണിത്. ഗ്രേറ്റർ ചെന്നൈ കോർപ്പറേഷൻ, താംബരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ, ആവടി സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയാണ് മറ്റ് മൂന്നെണ്ണം. 2021 ഒക്ടോബർ 21-നാണ് ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. 36.14 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ കോർപ്പറേഷനിൽ 232,816 ജനസംഖ്യയുണ്ട്. നഗരത്തിലെ 51 വാർഡുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന 51 കൗൺസിലർമാരുടെ അധ്യക്ഷനായ മേയറാണ് ഇതിന്റെ തലവൻ. ഭരണനിർവ്വഹണം നടത്തുന്നത് മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണറാണ്. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കാഞ്ചീപുരം, മനോഹരമായ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യയ്ക്കും പട്ടുസാരികൾക്കും പേരു കേട്ട ഒരു ക്ഷേത്രനഗരമാണ്. വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ 108 ദിവ്യദേശങ്ങളിൽ 14 എണ്ണം കാഞ്ചീപുരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പ്രാചീന കാലത്ത് ഈ നഗരം മതപഠനത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു, കൂടാതെ "പഠനകേന്ദ്രം" എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഘടികാസ്ഥാനം' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു == ചരിത്രവും ഭരണവും == തമിഴ്‌നാട്ടിലെ 21 മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നായ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകൃതമായത് 2021-ലാണ്. അനവധി പ്രാചീന വൈഷ്ണവ, ശൈവ ക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പ്രധാന ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളാൽ പ്രശസ്തമായ ഈ സ്ഥലത്തേക്ക് നിരന്തരം ഭക്തരുടെയും സന്ദർശകരുടെയും ഒഴുക്കുണ്ടാകാറുണ്ട്. വിവിധ നഗരഭരണ പ്രവൃത്തികൾ സുഗമമാക്കുന്നതിനായി കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിൽ ഒരു കമ്മീഷണർ, മേയർ, കൗൺസിൽ, സ്റ്റാൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റി, വാർഡ് കമ്മിറ്റി എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ജി. കണ്ണനാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ. കോനേരികുപ്പം, തിരുപ്പരുത്തികുൻഡ്രം, കറുപ്പടിതട്ടടൈ, കീഴ്കതിർപ്പൂർ, സിരുകാവേരിപ്പാക്കം (സിറുകാവേരിപ്പാക്കം), തിമ്മസമുദ്രം, കീഴാമ്പി, പുതേരി, കളിയാനൂർ, വൈപ്പാവൂർ, ഏനാത്തൂർ എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. == മുനിസിപ്പൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് == 2022-ലെ നഗരസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 51 വാർഡുകളിൽ 32 എണ്ണത്തിൽ ഡി.എം.കെ (DMK) നേതൃത്വം നൽകുന്ന സെക്യുലർ പ്രോഗ്രസീവ് അലയൻസ് വിജയിച്ചു. ഒൻപതാം വാർഡിലെ ഡി.എം.കെ കൗൺസിലറായ എം. മഹാലക്ഷ്മി നഗരത്തിലെ ആദ്യ മേയറായി. ആർ. കുമാരഗുരുനാഥനാണ് കാഞ്ചീപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ആദ്യ ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ.<ref>{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/kancheepuram-mayor-promises-to-work-on-water-scarcity-problem/article65227851.ece|title=ദി ഹിന്ദു |access-date= |archive-date= |archive-url= |url-status= }}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} l6m0a1b4hsxddjbp2s2720w9a7jxsd2 4681013 4681012 2026-10-28T15:07:53Z Adv.tksujith 4604 [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ നഗരസഭകൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4681013 wikitext text/x-wiki {{Infobox Legislature|name=കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=|house_type=|foundation={{start date and age|df=yes|2021|10|21}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എം. മുത്തുലക്ഷ്മി|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=ആർ. കുമാരഗുരുനാഥൻ|leader3_type=[[കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണർ]]|leader3=ജി. കണ്ണൻ|website=https://www.tnurbantree.tn.gov.in/kancheepuram/|motto=|last_election1=}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാഞ്ചീപുരം നഗരത്തെ ഭരിക്കുന്ന ഭരണസമിതിയാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ. ചെന്നൈ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയയിലുള്ള നാല് മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നാണിത്. ഗ്രേറ്റർ ചെന്നൈ കോർപ്പറേഷൻ, താംബരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ, ആവടി സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയാണ് മറ്റ് മൂന്നെണ്ണം. 2021 ഒക്ടോബർ 21-നാണ് ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. 36.14 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ കോർപ്പറേഷനിൽ 232,816 ജനസംഖ്യയുണ്ട്. നഗരത്തിലെ 51 വാർഡുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന 51 കൗൺസിലർമാരുടെ അധ്യക്ഷനായ മേയറാണ് ഇതിന്റെ തലവൻ. ഭരണനിർവ്വഹണം നടത്തുന്നത് മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണറാണ്. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കാഞ്ചീപുരം, മനോഹരമായ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യയ്ക്കും പട്ടുസാരികൾക്കും പേരു കേട്ട ഒരു ക്ഷേത്രനഗരമാണ്. വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ 108 ദിവ്യദേശങ്ങളിൽ 14 എണ്ണം കാഞ്ചീപുരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പ്രാചീന കാലത്ത് ഈ നഗരം മതപഠനത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു, കൂടാതെ "പഠനകേന്ദ്രം" എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഘടികാസ്ഥാനം' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു == ചരിത്രവും ഭരണവും == തമിഴ്‌നാട്ടിലെ 21 മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നായ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകൃതമായത് 2021-ലാണ്. അനവധി പ്രാചീന വൈഷ്ണവ, ശൈവ ക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പ്രധാന ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളാൽ പ്രശസ്തമായ ഈ സ്ഥലത്തേക്ക് നിരന്തരം ഭക്തരുടെയും സന്ദർശകരുടെയും ഒഴുക്കുണ്ടാകാറുണ്ട്. വിവിധ നഗരഭരണ പ്രവൃത്തികൾ സുഗമമാക്കുന്നതിനായി കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിൽ ഒരു കമ്മീഷണർ, മേയർ, കൗൺസിൽ, സ്റ്റാൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റി, വാർഡ് കമ്മിറ്റി എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ജി. കണ്ണനാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ. കോനേരികുപ്പം, തിരുപ്പരുത്തികുൻഡ്രം, കറുപ്പടിതട്ടടൈ, കീഴ്കതിർപ്പൂർ, സിരുകാവേരിപ്പാക്കം (സിറുകാവേരിപ്പാക്കം), തിമ്മസമുദ്രം, കീഴാമ്പി, പുതേരി, കളിയാനൂർ, വൈപ്പാവൂർ, ഏനാത്തൂർ എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. == മുനിസിപ്പൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് == 2022-ലെ നഗരസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 51 വാർഡുകളിൽ 32 എണ്ണത്തിൽ ഡി.എം.കെ (DMK) നേതൃത്വം നൽകുന്ന സെക്യുലർ പ്രോഗ്രസീവ് അലയൻസ് വിജയിച്ചു. ഒൻപതാം വാർഡിലെ ഡി.എം.കെ കൗൺസിലറായ എം. മഹാലക്ഷ്മി നഗരത്തിലെ ആദ്യ മേയറായി. ആർ. കുമാരഗുരുനാഥനാണ് കാഞ്ചീപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ആദ്യ ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ.<ref>{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/kancheepuram-mayor-promises-to-work-on-water-scarcity-problem/article65227851.ece|title=ദി ഹിന്ദു |access-date= |archive-date= |archive-url= |url-status= }}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ നഗരസഭകൾ]] 51ep3qm7eeoaat77n8vqay9e9to6nr7 4681014 4681013 2026-10-28T15:08:16Z Adv.tksujith 4604 [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4681014 wikitext text/x-wiki {{Infobox Legislature|name=കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=|house_type=|foundation={{start date and age|df=yes|2021|10|21}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എം. മുത്തുലക്ഷ്മി|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=ആർ. കുമാരഗുരുനാഥൻ|leader3_type=[[കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണർ]]|leader3=ജി. കണ്ണൻ|website=https://www.tnurbantree.tn.gov.in/kancheepuram/|motto=|last_election1=}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാഞ്ചീപുരം നഗരത്തെ ഭരിക്കുന്ന ഭരണസമിതിയാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ. ചെന്നൈ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയയിലുള്ള നാല് മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നാണിത്. ഗ്രേറ്റർ ചെന്നൈ കോർപ്പറേഷൻ, താംബരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ, ആവടി സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയാണ് മറ്റ് മൂന്നെണ്ണം. 2021 ഒക്ടോബർ 21-നാണ് ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. 36.14 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ കോർപ്പറേഷനിൽ 232,816 ജനസംഖ്യയുണ്ട്. നഗരത്തിലെ 51 വാർഡുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന 51 കൗൺസിലർമാരുടെ അധ്യക്ഷനായ മേയറാണ് ഇതിന്റെ തലവൻ. ഭരണനിർവ്വഹണം നടത്തുന്നത് മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണറാണ്. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കാഞ്ചീപുരം, മനോഹരമായ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യയ്ക്കും പട്ടുസാരികൾക്കും പേരു കേട്ട ഒരു ക്ഷേത്രനഗരമാണ്. വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ 108 ദിവ്യദേശങ്ങളിൽ 14 എണ്ണം കാഞ്ചീപുരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പ്രാചീന കാലത്ത് ഈ നഗരം മതപഠനത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു, കൂടാതെ "പഠനകേന്ദ്രം" എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഘടികാസ്ഥാനം' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു == ചരിത്രവും ഭരണവും == തമിഴ്‌നാട്ടിലെ 21 മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നായ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകൃതമായത് 2021-ലാണ്. അനവധി പ്രാചീന വൈഷ്ണവ, ശൈവ ക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പ്രധാന ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളാൽ പ്രശസ്തമായ ഈ സ്ഥലത്തേക്ക് നിരന്തരം ഭക്തരുടെയും സന്ദർശകരുടെയും ഒഴുക്കുണ്ടാകാറുണ്ട്. വിവിധ നഗരഭരണ പ്രവൃത്തികൾ സുഗമമാക്കുന്നതിനായി കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിൽ ഒരു കമ്മീഷണർ, മേയർ, കൗൺസിൽ, സ്റ്റാൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റി, വാർഡ് കമ്മിറ്റി എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ജി. കണ്ണനാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ. കോനേരികുപ്പം, തിരുപ്പരുത്തികുൻഡ്രം, കറുപ്പടിതട്ടടൈ, കീഴ്കതിർപ്പൂർ, സിരുകാവേരിപ്പാക്കം (സിറുകാവേരിപ്പാക്കം), തിമ്മസമുദ്രം, കീഴാമ്പി, പുതേരി, കളിയാനൂർ, വൈപ്പാവൂർ, ഏനാത്തൂർ എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. == മുനിസിപ്പൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് == 2022-ലെ നഗരസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 51 വാർഡുകളിൽ 32 എണ്ണത്തിൽ ഡി.എം.കെ (DMK) നേതൃത്വം നൽകുന്ന സെക്യുലർ പ്രോഗ്രസീവ് അലയൻസ് വിജയിച്ചു. ഒൻപതാം വാർഡിലെ ഡി.എം.കെ കൗൺസിലറായ എം. മഹാലക്ഷ്മി നഗരത്തിലെ ആദ്യ മേയറായി. ആർ. കുമാരഗുരുനാഥനാണ് കാഞ്ചീപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ആദ്യ ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ.<ref>{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/kancheepuram-mayor-promises-to-work-on-water-scarcity-problem/article65227851.ece|title=ദി ഹിന്ദു |access-date= |archive-date= |archive-url= |url-status= }}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ നഗരസഭകൾ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] gtaafn56zdi3k85qrpz7cfme219v3zh 4681015 4681014 2026-10-28T15:08:34Z Adv.tksujith 4604 [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4681015 wikitext text/x-wiki {{Infobox Legislature|name=കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=|house_type=|foundation={{start date and age|df=yes|2021|10|21}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എം. മുത്തുലക്ഷ്മി|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=ആർ. കുമാരഗുരുനാഥൻ|leader3_type=[[കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണർ]]|leader3=ജി. കണ്ണൻ|website=https://www.tnurbantree.tn.gov.in/kancheepuram/|motto=|last_election1=}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാഞ്ചീപുരം നഗരത്തെ ഭരിക്കുന്ന ഭരണസമിതിയാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ. ചെന്നൈ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയയിലുള്ള നാല് മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നാണിത്. ഗ്രേറ്റർ ചെന്നൈ കോർപ്പറേഷൻ, താംബരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ, ആവടി സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയാണ് മറ്റ് മൂന്നെണ്ണം. 2021 ഒക്ടോബർ 21-നാണ് ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. 36.14 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ കോർപ്പറേഷനിൽ 232,816 ജനസംഖ്യയുണ്ട്. നഗരത്തിലെ 51 വാർഡുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന 51 കൗൺസിലർമാരുടെ അധ്യക്ഷനായ മേയറാണ് ഇതിന്റെ തലവൻ. ഭരണനിർവ്വഹണം നടത്തുന്നത് മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണറാണ്. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കാഞ്ചീപുരം, മനോഹരമായ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യയ്ക്കും പട്ടുസാരികൾക്കും പേരു കേട്ട ഒരു ക്ഷേത്രനഗരമാണ്. വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ 108 ദിവ്യദേശങ്ങളിൽ 14 എണ്ണം കാഞ്ചീപുരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പ്രാചീന കാലത്ത് ഈ നഗരം മതപഠനത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു, കൂടാതെ "പഠനകേന്ദ്രം" എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഘടികാസ്ഥാനം' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു == ചരിത്രവും ഭരണവും == തമിഴ്‌നാട്ടിലെ 21 മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നായ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകൃതമായത് 2021-ലാണ്. അനവധി പ്രാചീന വൈഷ്ണവ, ശൈവ ക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പ്രധാന ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളാൽ പ്രശസ്തമായ ഈ സ്ഥലത്തേക്ക് നിരന്തരം ഭക്തരുടെയും സന്ദർശകരുടെയും ഒഴുക്കുണ്ടാകാറുണ്ട്. വിവിധ നഗരഭരണ പ്രവൃത്തികൾ സുഗമമാക്കുന്നതിനായി കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിൽ ഒരു കമ്മീഷണർ, മേയർ, കൗൺസിൽ, സ്റ്റാൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റി, വാർഡ് കമ്മിറ്റി എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ജി. കണ്ണനാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ. കോനേരികുപ്പം, തിരുപ്പരുത്തികുൻഡ്രം, കറുപ്പടിതട്ടടൈ, കീഴ്കതിർപ്പൂർ, സിരുകാവേരിപ്പാക്കം (സിറുകാവേരിപ്പാക്കം), തിമ്മസമുദ്രം, കീഴാമ്പി, പുതേരി, കളിയാനൂർ, വൈപ്പാവൂർ, ഏനാത്തൂർ എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. == മുനിസിപ്പൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് == 2022-ലെ നഗരസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 51 വാർഡുകളിൽ 32 എണ്ണത്തിൽ ഡി.എം.കെ (DMK) നേതൃത്വം നൽകുന്ന സെക്യുലർ പ്രോഗ്രസീവ് അലയൻസ് വിജയിച്ചു. ഒൻപതാം വാർഡിലെ ഡി.എം.കെ കൗൺസിലറായ എം. മഹാലക്ഷ്മി നഗരത്തിലെ ആദ്യ മേയറായി. ആർ. കുമാരഗുരുനാഥനാണ് കാഞ്ചീപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ആദ്യ ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ.<ref>{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/kancheepuram-mayor-promises-to-work-on-water-scarcity-problem/article65227851.ece|title=ദി ഹിന്ദു |access-date= |archive-date= |archive-url= |url-status= }}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ നഗരസഭകൾ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] e4eykrqa5pgfl7onxkt3acglnexz1cf 4681027 4681015 2026-10-28T15:29:05Z Adv.tksujith 4604 translation 4681027 wikitext text/x-wiki {{Infobox Legislature|name=കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=|house_type=|foundation={{start date and age|df=yes|2021|10|21}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എം. മുത്തുലക്ഷ്മി|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=ആർ. കുമാരഗുരുനാഥൻ|leader3_type=[[കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണർ]]|leader3=ജി. കണ്ണൻ|website=https://www.tnurbantree.tn.gov.in/kancheepuram/|motto=|last_election1=}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാഞ്ചീപുരം നഗരത്തെ ഭരിക്കുന്ന ഭരണസമിതിയാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ. ചെന്നൈ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയയിലുള്ള നാല് മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നാണിത്. ഗ്രേറ്റർ ചെന്നൈ കോർപ്പറേഷൻ, താംബരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ, ആവടി സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയാണ് മറ്റ് മൂന്നെണ്ണം. 2021 ഒക്ടോബർ 21-നാണ് ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. 36.14 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ കോർപ്പറേഷനിൽ 232,816 ജനസംഖ്യയുണ്ട്. നഗരത്തിലെ 51 വാർഡുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന 51 കൗൺസിലർമാരുടെ അധ്യക്ഷനായ മേയറാണ് ഇതിന്റെ തലവൻ. ഭരണനിർവ്വഹണം നടത്തുന്നത് മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണറാണ്. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 75 കിലോമീറ്റർ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കാഞ്ചീപുരം, മനോഹരമായ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യയ്ക്കും പട്ടുസാരികൾക്കും പേരു കേട്ട ഒരു ക്ഷേത്രനഗരമാണ്. വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ 108 ദിവ്യദേശങ്ങളിൽ 14 എണ്ണം കാഞ്ചീപുരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പ്രാചീന കാലത്ത് ഈ നഗരം മതപഠനത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു, കൂടാതെ "പഠനകേന്ദ്രം" എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഘടികാസ്ഥാനം' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു == ചരിത്രവും ഭരണവും == തമിഴ്‌നാട്ടിലെ 21 മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നായ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ രൂപീകൃതമായത് 2021-ലാണ്. അനവധി പ്രാചീന വൈഷ്ണവ, ശൈവ ക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പ്രധാന ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളാൽ പ്രശസ്തമായ ഈ സ്ഥലത്തേക്ക് നിരന്തരം ഭക്തരുടെയും സന്ദർശകരുടെയും ഒഴുക്കുണ്ടാകാറുണ്ട്. വിവിധ നഗരഭരണ പ്രവൃത്തികൾ സുഗമമാക്കുന്നതിനായി കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിൽ ഒരു കമ്മീഷണർ, മേയർ, കൗൺസിൽ, സ്റ്റാൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റി, വാർഡ് കമ്മിറ്റി എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ജി. കണ്ണനാണ് കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ. കോനേരികുപ്പം, തിരുപ്പരുത്തികുൻഡ്രം, കറുപ്പടിതട്ടടൈ, കീഴ്കതിർപ്പൂർ, സിരുകാവേരിപ്പാക്കം (സിറുകാവേരിപ്പാക്കം), തിമ്മസമുദ്രം, കീഴാമ്പി, പുതേരി, കളിയാനൂർ, വൈപ്പാവൂർ, ഏനാത്തൂർ എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനോട് കൂട്ടിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. == മുനിസിപ്പൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് == 2022-ലെ നഗരസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, കാഞ്ചീപുരം സിറ്റി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 51 വാർഡുകളിൽ 32 എണ്ണത്തിൽ ഡി.എം.കെ (DMK) നേതൃത്വം നൽകുന്ന സെക്യുലർ പ്രോഗ്രസീവ് അലയൻസ് വിജയിച്ചു. ഒൻപതാം വാർഡിലെ ഡി.എം.കെ കൗൺസിലറായ എം. മഹാലക്ഷ്മി നഗരത്തിലെ ആദ്യ മേയറായി. ആർ. കുമാരഗുരുനാഥനാണ് കാഞ്ചീപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ആദ്യ ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ.<ref>{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/kancheepuram-mayor-promises-to-work-on-water-scarcity-problem/article65227851.ece|title=ദി ഹിന്ദു |access-date= |archive-date= |archive-url= |url-status= }}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ പട്ടിക]] == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} {{Translated page|en|Kancheepuram City Municipal Corporation}} [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ നഗരസഭകൾ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] 7qr6z1ja2wsyc1p53629gd1rdb77xvo 0 673627 4681009 2026-10-28T14:57:29Z Ayshamarjana 131632 '{{Infobox school | name = ഗണപത് എ.യു.പി.എസ്. രാമനാട്ടുകര | image = | image_size = | caption = ഗണപത് എ.യു.പി.എസ്. രാമനാട്ടുകര | location = [[രാമനാട്ടുകര]] | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | oth...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681009 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ഗണപത് എ.യു.പി.എസ്. രാമനാട്ടുകര | image = | image_size = | caption = ഗണപത് എ.യു.പി.എസ്. രാമനാട്ടുകര | location = [[രാമനാട്ടുകര]] | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1932|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = കോഴിക്കോട് | educational_authority = ഫറോക്ക് ഉപജില്ല | grades = 5 മുതൽ 7 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32040400408 | Kerala_school_code = 17556 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[കോഴിക്കോട് താലൂക്ക്|കോഴിക്കോട് താലൂക്കിൽ]] [[രാമനാട്ടുകര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|രാമനാട്ടുകര പഞ്ചായത്തിൽ]] [[രാമനാട്ടുകര]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''ഗണപത് എ.യു.പി.എസ്. രാമനാട്ടുകര'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17556|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}</ref> [[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] കോഴിക്കോട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1932 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 13 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 10 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്. ==ചരിത്രം== 1932-ൽ രാമനാട്ടുകരയിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച ഗണപത് എയ്ഡഡ് യു.പി. സ്കൂൾ പ്രദേശത്തെ പ്രമുഖ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനമാണ്. നിരവധി തലമുറകൾക്ക് അറിവ് പകർന്നു നൽകിയ ചരിത്രം ഈ സ്കൂളിനുണ്ട്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 13 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 36.30 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17556|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/17556 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫറോക്ക് വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" i9186o2dp2zqcbw57ugxnsyxg5q9a7y 3 673628 4681011 2026-10-28T15:06:41Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4681011 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Xxxcxxxxcccccc | Xxxcxxxxcccccc | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 15:06, 28 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) nm29kdvcrjupehgpf9cxrgkdeq4dowy 0 673629 4681018 2026-10-28T15:12:37Z Martinkottayam 84843 '{{Infobox river | name = കുരാറേ നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Curaray, 2007.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681018 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = കുരാറേ നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Curaray, 2007.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[Ecuador]]|[[Peru]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 800 | length_ref = <ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Curaray, [[Maynas Province|Maynas]], [[Loreto Region]], [[Peru]] (near mouth) | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|2,044.372|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name=rno>{{cite web | url=https://www.riversnetwork.org/rbo/index.php/river-blogs/south-america/itemlist/category/1068-napo | title=Napo-Nanay | website=Rivers Network | year=2020 | access-date=2022-02-21 | archive-date=2022-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221092012/https://www.riversnetwork.org/rbo/index.php/river-blogs/south-america/itemlist/category/1068-napo | url-status=dead}}</ref> {{convert|2,155|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name=ONERN>{{cite web | url=https://hdl.handle.net/20.500.12543/1063 | author=República del Perú | title=Inventario y evaluación nacional de aguas superficiales | publisher=Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN) – Autoridad Nacional del Agua – Ministerio de Desarrollo Agrario y Riego – Gobierno del Estado Peruano | year=1980 | hdl=20.500.12543/1063}}</ref> | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Andes]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = [[Napo River]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|2|21|39|S|74|5|29|W|type:_river}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 26,775 | basin_size_ref = <ref name=ONERN/> {{convert|26,704.7|km2|mi2|abbr=on}}<ref name=rno/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} കിഴക്കൻ ഇക്വഡോറിലൂടെയും പെറുവിലൂടെയും ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''കുരാറേ നദി''' (ഇതിനെ എവെൻഗുനോ നദി എന്നും റിയോ കുരാറേ എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്). ആമസോൺ നദീതടത്തിന്റെ ഭാഗമായ നാപോ നദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണിത്. == അവലംബം == nj8qib6qlheetbrn23bqiz43a8ytzp2 4681023 4681018 2026-10-28T15:20:01Z Martinkottayam 84843 4681023 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = കുരാറേ നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Curaray, 2007.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[Ecuador]]|[[Peru]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 800 | length_ref = <ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Curaray, [[Maynas Province|Maynas]], [[Loreto Region]], [[Peru]] (near mouth) | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|2,044.372|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name=rno>{{cite web | url=https://www.riversnetwork.org/rbo/index.php/river-blogs/south-america/itemlist/category/1068-napo | title=Napo-Nanay | website=Rivers Network | year=2020 | access-date=2022-02-21 | archive-date=2022-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221092012/https://www.riversnetwork.org/rbo/index.php/river-blogs/south-america/itemlist/category/1068-napo | url-status=dead}}</ref> {{convert|2,155|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name=ONERN>{{cite web | url=https://hdl.handle.net/20.500.12543/1063 | author=República del Perú | title=Inventario y evaluación nacional de aguas superficiales | publisher=Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN) – Autoridad Nacional del Agua – Ministerio de Desarrollo Agrario y Riego – Gobierno del Estado Peruano | year=1980 | hdl=20.500.12543/1063}}</ref> | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Andes]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = [[Napo River]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|2|21|39|S|74|5|29|W|type:_river}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 26,775 | basin_size_ref = <ref name=ONERN/> {{convert|26,704.7|km2|mi2|abbr=on}}<ref name=rno/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} കിഴക്കൻ ഇക്വഡോറിലൂടെയും പെറുവിലൂടെയും ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''കുരാറേ നദി''' (ഇതിനെ എവെൻഗുനോ നദി എന്നും റിയോ കുരാറേ എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്). ആമസോൺ നദീതടത്തിന്റെ ഭാഗമായ നാപോ നദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണിത്. നദിക്കരയിലുള്ള പ്രദേശം കിച്ച്വ, ഹുവോറാനി തുടങ്ങിയ നിരവധി തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ്. ഈ നദി മുതലകളുടേയും പിരാനകളുടേയും ആവാസകേന്ദ്രമാണ്. == "പാം ബീച്ച്" == 1956-ൽ, കുരാറേ നദിയോരത്തെ ഒരു മണൽത്തിട്ടയിൽ വെച്ച്, ഹുവോറാനി ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ അഞ്ച് ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരെ കൊലപ്പെടുത്തിയ ഒരു സംഭവമുണ്ടായി. ഹുവോറാനി ജനതയ്ക്കിടയിൽ സുവിശേഷം എത്തിക്കാനുള്ള 'ഓപ്പറേഷൻ ഔക്ക' എന്ന ദൗത്യത്തിനിടെയായിരുന്നു ഈ സംഭവം നടന്നത്. തുടർന്ന്, മിഷനറിമാരുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ നദിയിലേക്ക് വലിച്ചെറിയപ്പെട്ടു. പിന്നീട് രക്ഷാപ്രവർത്തകർ ഈ മൃതദേഹങ്ങളിൽ നാലെണ്ണം കണ്ടെത്തി നദീതീരത്തുള്ള ഒരു കൂട്ടക്കുഴിമാടത്തിൽ സംസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. അഞ്ചാമത്തെ വ്യക്തിയായ എഡ് മക്കല്ലിയുടെ മൃതദേഹം നദിയുടെ താഴെ ഭാഗത്തായി കണ്ടെത്തിയെന്ന് ഒരു കൂട്ടം തദ്ദേശവാസികൾ അവകാശപ്പെടുകയും, മക്കല്ലിയുടെ കൈയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വാച്ച് അവർ ഹാജരാക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൃതദേഹം കണ്ടെത്താനോ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാനോ അധികൃതർക്ക് സാധിച്ചിട്ടില്ല. == അവലംബം == 9z0ob4lsh9b6igihhrefucu7y3f5fb0 4681026 4681023 2026-10-28T15:23:52Z Martinkottayam 84843 4681026 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = കുരാറേ നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Curaray, 2007.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[ഇക്വഡോർ]]|[[പെറു]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 800 | length_ref = <ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = കുരാറെ, [[aynas Province|മെയ്‌നാസ്]], [[പെറു]]വിലെ [[ലൊറെറ്റോ മേഖല]], (നദീമുഖത്തിനടുത്ത്) | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|2,044.372|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name=rno>{{cite web | url=https://www.riversnetwork.org/rbo/index.php/river-blogs/south-america/itemlist/category/1068-napo | title=Napo-Nanay | website=Rivers Network | year=2020 | access-date=2022-02-21 | archive-date=2022-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221092012/https://www.riversnetwork.org/rbo/index.php/river-blogs/south-america/itemlist/category/1068-napo | url-status=dead}}</ref> {{convert|2,155|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name=ONERN>{{cite web | url=https://hdl.handle.net/20.500.12543/1063 | author=República del Perú | title=Inventario y evaluación nacional de aguas superficiales | publisher=Oficina Nacional de Evaluación de Recursos Naturales (ONERN) – Autoridad Nacional del Agua – Ministerio de Desarrollo Agrario y Riego – Gobierno del Estado Peruano | year=1980 | hdl=20.500.12543/1063}}</ref> | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[ആന്തിസ്]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = [[നാപോ ​​നദി]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|2|21|39|S|74|5|29|W|type:_river}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 26,775 | basin_size_ref = <ref name=ONERN/> {{convert|26,704.7|km2|mi2|abbr=on}}<ref name=rno/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} കിഴക്കൻ ഇക്വഡോറിലൂടെയും പെറുവിലൂടെയും ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''കുരാറേ നദി''' (ഇതിനെ എവെൻഗുനോ നദി എന്നും റിയോ കുരാറേ എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്). ആമസോൺ നദീതടത്തിന്റെ ഭാഗമായ നാപോ നദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണിത്. നദിക്കരയിലുള്ള പ്രദേശം കിച്ച്വ, ഹുവോറാനി തുടങ്ങിയ നിരവധി തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ്. ഈ നദി മുതലകളുടേയും പിരാനകളുടേയും ആവാസകേന്ദ്രമാണ്. == "പാം ബീച്ച്" == 1956-ൽ, കുരാറേ നദിയോരത്തെ ഒരു മണൽത്തിട്ടയിൽ വെച്ച്, ഹുവോറാനി ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ അഞ്ച് ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരെ കൊലപ്പെടുത്തിയ ഒരു സംഭവമുണ്ടായി. ഹുവോറാനി ജനതയ്ക്കിടയിൽ സുവിശേഷം എത്തിക്കാനുള്ള 'ഓപ്പറേഷൻ ഔക്ക' എന്ന ദൗത്യത്തിനിടെയായിരുന്നു ഈ സംഭവം നടന്നത്. തുടർന്ന്, മിഷനറിമാരുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ നദിയിലേക്ക് വലിച്ചെറിയപ്പെട്ടു. പിന്നീട് രക്ഷാപ്രവർത്തകർ ഈ മൃതദേഹങ്ങളിൽ നാലെണ്ണം കണ്ടെത്തി നദീതീരത്തുള്ള ഒരു കൂട്ടക്കുഴിമാടത്തിൽ സംസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. അഞ്ചാമത്തെ വ്യക്തിയായ എഡ് മക്കല്ലിയുടെ മൃതദേഹം നദിയുടെ താഴെ ഭാഗത്തായി കണ്ടെത്തിയെന്ന് ഒരു കൂട്ടം തദ്ദേശവാസികൾ അവകാശപ്പെടുകയും, മക്കല്ലിയുടെ കൈയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വാച്ച് അവർ ഹാജരാക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൃതദേഹം കണ്ടെത്താനോ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാനോ അധികൃതർക്ക് സാധിച്ചിട്ടില്ല. == അവലംബം == phs7zuo19c7kcts2zrp14c0t9sdwipt 3 673630 4681021 2026-10-28T15:17:04Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4681021 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: SafaRasheed. C | SafaRasheed. C | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 15:17, 28 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 91r4xznssfawemh5xphbct1fl3kmdvx 0 673631 4681030 2026-10-28T16:02:08Z Martinkottayam 84843 '{{Infobox river | name = ഗ്വായാസ് നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = റിയോ ഗ്വായാസ് | etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = GuyaquilWaterfront1920.jpg | image_size = | image_caption = The Guayas River in [[Guayaquil]], 1920 | image_alt...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681030 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ഗ്വായാസ് നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = റിയോ ഗ്വായാസ് | etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = GuyaquilWaterfront1920.jpg | image_size = | image_caption = The Guayas River in [[Guayaquil]], 1920 | image_alt = <!---------------------- MAPS --> |mapframe=yes | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Ecuador | pushpin_map_size = | pushpin_caption = Location of mouth | pushpin_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[ഇക്വഡോർ]] | subdivision_type2 = Province | subdivision_name2 = [[ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = *{{cvt|437|km|abbr=on}} Guayas - [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]]- Rio Vinces - [[Quevedo, Ecuador|Rio Quevedo]] - Rio Bajaña *{{cvt|387|km|abbr=on}} Guayas - [[Daule River|Rio Daule]] * {{cvt|305|km|abbr=on}} Guayas - [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]] * {{cvt|61|km|abbr=on}} Guayas River from the confluence of [[Daule River|Rio Daule]] and [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]] | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|2,000|m³/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates = <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[Gulf of Guayaquil]], [[Pacific Ocean]] | mouth_coordinates = {{coord|-2.651358|-79.909052|format=dms|display=inline,title|type:river_region:EC}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|34,500|km²|abbr=on}} | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} പടിഞ്ഞാറൻ [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] ഒരു പ്രധാന നദിയാണ് '''ഗ്വായാസ് നദി''' (റിയോ '''ഗ്വായാസ്'''). ഇക്വഡോറിലെ ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യയ്ക്ക് ഈ നദിയുടെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. റിയോ ക്വെവെഡോ, റിയോ ബഹാന എന്നീ പോഷകനദികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ നദിയുടെ ആകെ നീളം 437 കിലോമീറ്റർ (241 മൈൽ) ആണ്. ഗ്വായാസ് നദിയുടെ നീർത്തട പ്രദേശത്തിന് 34,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13,320 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ട്. സെക്കൻഡിൽ ശരാശരി 71,000 ഘന അടി (2,000 ഘന മീറ്റർ) വെള്ളമാണ് ഈ നദിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നത്. ഇക്വഡോറിലെ ദേശീയ നദിയായ ഇത് കൂടാതെ ഇക്വഡോറിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിലും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://geonames.nga.mil/namesgaz/|title=Rio Guayas|access-date=July 24, 2021|website=GeoNames}}</ref> == അവലംബം == ecnvdiv5r1461tsepinae4s82ezexit 4681032 4681030 2026-10-28T16:05:42Z Martinkottayam 84843 4681032 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ഗ്വായാസ് നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = റിയോ ഗ്വായാസ് | etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = GuyaquilWaterfront1920.jpg | image_size = | image_caption = ഗ്വായാക്വിൽ പട്ടണത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഗ്വായാസ് നദി (1920) | image_alt = <!---------------------- MAPS --> |mapframe=yes | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Ecuador | pushpin_map_size = | pushpin_caption = Location of mouth | pushpin_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[ഇക്വഡോർ]] | subdivision_type2 = Province | subdivision_name2 = [[ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = *{{cvt|437|km|abbr=on}} Guayas - [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]]- Rio Vinces - [[Quevedo, Ecuador|Rio Quevedo]] - Rio Bajaña *{{cvt|387|km|abbr=on}} Guayas - [[Daule River|Rio Daule]] * {{cvt|305|km|abbr=on}} Guayas - [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]] * {{cvt|61|km|abbr=on}} Guayas River from the confluence of [[Daule River|Rio Daule]] and [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]] | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|2,000|m³/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates = <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[ഗ്വായാക്വിൽ ഉൾക്കടൽ]], [[പസഫിക് മഹാസമുദ്രം]] | mouth_coordinates = {{coord|-2.651358|-79.909052|format=dms|display=inline,title|type:river_region:EC}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|34,500|km²|abbr=on}} | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} പടിഞ്ഞാറൻ [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] ഒരു പ്രധാന നദിയാണ് '''ഗ്വായാസ് നദി''' (റിയോ '''ഗ്വായാസ്'''). ഇക്വഡോറിലെ ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യയ്ക്ക് ഈ നദിയുടെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. റിയോ ക്വെവെഡോ, റിയോ ബഹാന എന്നീ പോഷകനദികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ നദിയുടെ ആകെ നീളം 437 കിലോമീറ്റർ (241 മൈൽ) ആണ്. ഗ്വായാസ് നദിയുടെ നീർത്തട പ്രദേശത്തിന് 34,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13,320 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ട്. സെക്കൻഡിൽ ശരാശരി 71,000 ഘന അടി (2,000 ഘന മീറ്റർ) വെള്ളമാണ് ഈ നദിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നത്. ഇക്വഡോറിലെ ദേശീയ നദിയായ ഇത് കൂടാതെ ഇക്വഡോറിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിലും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://geonames.nga.mil/namesgaz/|title=Rio Guayas|access-date=July 24, 2021|website=GeoNames}}</ref> == അവലംബം == a2zen0bvfsd0oa2lo8l7d4il6vhebmy 4681034 4681032 2026-10-28T16:31:01Z Martinkottayam 84843 4681034 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ഗ്വായാസ് നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = റിയോ ഗ്വായാസ് | etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = GuyaquilWaterfront1920.jpg | image_size = | image_caption = ഗ്വായാക്വിൽ പട്ടണത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഗ്വായാസ് നദി (1920) | image_alt = <!---------------------- MAPS --> |mapframe=yes | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Ecuador | pushpin_map_size = | pushpin_caption = Location of mouth | pushpin_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[ഇക്വഡോർ]] | subdivision_type2 = Province | subdivision_name2 = [[ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = *{{cvt|437|km|abbr=on}} Guayas - [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]]- Rio Vinces - [[Quevedo, Ecuador|Rio Quevedo]] - Rio Bajaña *{{cvt|387|km|abbr=on}} Guayas - [[Daule River|Rio Daule]] * {{cvt|305|km|abbr=on}} Guayas - [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]] * {{cvt|61|km|abbr=on}} Guayas River from the confluence of [[Daule River|Rio Daule]] and [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]] | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|2,000|m³/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates = <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[ഗ്വായാക്വിൽ ഉൾക്കടൽ]], [[പസഫിക് മഹാസമുദ്രം]] | mouth_coordinates = {{coord|-2.651358|-79.909052|format=dms|display=inline,title|type:river_region:EC}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|34,500|km²|abbr=on}} | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} പടിഞ്ഞാറൻ [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] ഒരു പ്രധാന നദിയാണ് '''ഗ്വായാസ് നദി''' (റിയോ '''ഗ്വായാസ്'''). ഇക്വഡോറിലെ ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യയ്ക്ക് ഈ നദിയുടെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. റിയോ ക്വെവെഡോ, റിയോ ബഹാന എന്നീ പോഷകനദികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ നദിയുടെ ആകെ നീളം 437 കിലോമീറ്റർ (241 മൈൽ) ആണ്. ഗ്വായാസ് നദിയുടെ നീർത്തട പ്രദേശത്തിന് 34,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13,320 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ട്. സെക്കൻഡിൽ ശരാശരി 71,000 ഘന അടി (2,000 ഘന മീറ്റർ) വെള്ളമാണ് ഈ നദിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നത്. ഇക്വഡോറിലെ ദേശീയ നദിയായ ഇത് കൂടാതെ ഇക്വഡോറിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിലും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://geonames.nga.mil/namesgaz/|title=Rio Guayas|access-date=July 24, 2021|website=GeoNames}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == === ഗതി === ഗ്വായാസ് നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്ന് ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകളും ഇക്വഡോറിലെ ഏറ്റവും ഉയരമേറിയ അഗ്നിപർവ്വതമായ ചിംബോരാസോയുമാണ്. പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് ഒഴുകിയിറങ്ങുന്ന ഈ നദിയുടെ ചിത്രം ഇക്വഡോറിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിൽ (coat of arms) കാണാവുന്നതാണ്. ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യയിൽ, ഗ്വായാക്വിൽ, ഡുറാൻ എന്നീ നഗരങ്ങൾക്കിടയിൽ, പടിഞ്ഞാറുനിന്നുള്ള ഡൗലെ നദിയും കിഴക്കുനിന്നുള്ള [[ബാബാഹോയോ നദി|ബാബാഹോയോ നദിയും]] സംഗമിക്കുന്നിടത്തുനിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന നദിയുടെ താഴത്തെ ഭാഗമാണ് ഗ്വായാസ് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തുടർന്ന് ഗ്വായാസ് നദി സാന്റേ ദ്വീപിനു ചുറ്റിലൂടെ ഒഴുകി, വീണ്ടും ഒരൊറ്റ ഒഴുക്കായി മാറുന്നു. നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനം മുതൽ 60 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഡെൽറ്റാ പ്രദേശം വരെ, ഇത് ഗ്വായാക്വിൽ കാന്റൺ, ഡുറാൻ കാന്റൺ എന്നിവയുടെ അതിർത്തിയായും ഡെൽറ്റാ പ്രദേശത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പായി ഇത് ഗ്വായാക്വിൽ കാന്റണിന്റെയും നരാഞ്ചൽ കാന്റണിന്റെയും അതിർത്തിയായും മാറുന്നു. === അഴിമുഖം === ഗ്വായാസ് നദി വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു അഴിമുഖം രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ചതുപ്പുനിലങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും വേലിയേറ്റ-വേലിയിറക്കങ്ങൾക്ക് വിധേയമാകുന്നതുമായ 'എസ്റ്റെറോ സലാഡോ' എന്ന കായൽ പ്രദേശമാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത. ഗ്വായാസ് നദിക്കും എസ്റ്റെറോ സലാഡോയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള പ്രദേശം ദ്വീപുകളുടെ ഒരു സങ്കീർണ്ണ ശൃംഖലയായി കാണപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ചില ദ്വീപുകൾ ചേരികളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. കോബിന ചതുപ്പ്, എസ്റ്റെറോ സലാഡോയെ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. നദിയുടെ പ്രധാന ഒഴുക്ക് വേലിയേറ്റ-വേലിയിറക്കങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു; മാത്രമല്ല ഇത് ചെറിയ ദ്വീപുകളുടെ ഒരു കൂട്ടത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് മോൺഡ്രാഗോൺ ആണ്. തുടർന്ന് ആ നദി പസഫിക് സമുദ്രത്തിന്റെ ഒരു ഉൾഭാഗമായ ഗ്വായാക്വിൽ ഉൾക്കടലിൽ ചേരുന്നു. എൽ ഓറോ പ്രവിശ്യയിലെ പുനാ ദ്വീപിലും ജാംബെലി കടലിടുക്കിലും ഇതിന്റെ സ്വാധീനം പ്രകടമാണ്. == അവലംബം == 8g7her9c53eq44fb4zyha3hviedwphn 4681036 4681034 2026-10-28T16:44:40Z Martinkottayam 84843 4681036 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ഗ്വായാസ് നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = റിയോ ഗ്വായാസ് | etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = GuyaquilWaterfront1920.jpg | image_size = | image_caption = ഗ്വായാക്വിൽ പട്ടണത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഗ്വായാസ് നദി (1920) | image_alt = <!---------------------- MAPS --> |mapframe=yes | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Ecuador | pushpin_map_size = | pushpin_caption = Location of mouth | pushpin_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[ഇക്വഡോർ]] | subdivision_type2 = Province | subdivision_name2 = [[ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = *{{cvt|437|km|abbr=on}} Guayas - [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]]- Rio Vinces - [[Quevedo, Ecuador|Rio Quevedo]] - Rio Bajaña *{{cvt|387|km|abbr=on}} Guayas - [[Daule River|Rio Daule]] * {{cvt|305|km|abbr=on}} Guayas - [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]] * {{cvt|61|km|abbr=on}} Guayas River from the confluence of [[Daule River|Rio Daule]] and [[Babahoyo River|Rio Babahoyo]] | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|2,000|m³/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates = <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[ഗ്വായാക്വിൽ ഉൾക്കടൽ]], [[പസഫിക് മഹാസമുദ്രം]] | mouth_coordinates = {{coord|-2.651358|-79.909052|format=dms|display=inline,title|type:river_region:EC}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|34,500|km²|abbr=on}} | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Guayaquil_-_Cerros_Santa_Ana_y_del_Carmen_vistos_desde_la_Aerovía_001.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guayaquil_-_Cerros_Santa_Ana_y_del_Carmen_vistos_desde_la_Aerov%C3%ADa_001.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു|ഗ്വായാക്വിലി പട്ടണത്തിലെ ഗ്വായാസ് നദി]] [[File:Malecon_of_Guayaquil.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Malecon_of_Guayaquil.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു|ഗ്വായാസ് നദിയിലെ മലേക്കോൺ]] പടിഞ്ഞാറൻ [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] ഒരു പ്രധാന നദിയാണ് '''ഗ്വായാസ് നദി''' (റിയോ '''ഗ്വായാസ്'''). ഇക്വഡോറിലെ ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യയ്ക്ക് ഈ നദിയുടെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. റിയോ ക്വെവെഡോ, റിയോ ബഹാന എന്നീ പോഷകനദികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ നദിയുടെ ആകെ നീളം 437 കിലോമീറ്റർ (241 മൈൽ) ആണ്. ഗ്വായാസ് നദിയുടെ നീർത്തട പ്രദേശത്തിന് 34,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13,320 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ട്. സെക്കൻഡിൽ ശരാശരി 71,000 ഘന അടി (2,000 ഘന മീറ്റർ) വെള്ളമാണ് ഈ നദിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നത്. ഇക്വഡോറിലെ ദേശീയ നദിയായ ഇത് കൂടാതെ ഇക്വഡോറിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിലും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://geonames.nga.mil/namesgaz/|title=Rio Guayas|access-date=July 24, 2021|website=GeoNames}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == === ഗതി === ഗ്വായാസ് നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്ന് ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകളും ഇക്വഡോറിലെ ഏറ്റവും ഉയരമേറിയ അഗ്നിപർവ്വതമായ ചിംബോരാസോയുമാണ്. പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് ഒഴുകിയിറങ്ങുന്ന ഈ നദിയുടെ ചിത്രം ഇക്വഡോറിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിൽ (coat of arms) കാണാവുന്നതാണ്. ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യയിൽ, ഗ്വായാക്വിൽ, ഡുറാൻ എന്നീ നഗരങ്ങൾക്കിടയിൽ, പടിഞ്ഞാറുനിന്നുള്ള ഡൗലെ നദിയും കിഴക്കുനിന്നുള്ള [[ബാബാഹോയോ നദി|ബാബാഹോയോ നദിയും]] സംഗമിക്കുന്നിടത്തുനിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന നദിയുടെ താഴത്തെ ഭാഗമാണ് ഗ്വായാസ് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തുടർന്ന് ഗ്വായാസ് നദി സാന്റേ ദ്വീപിനു ചുറ്റിലൂടെ ഒഴുകി, വീണ്ടും ഒരൊറ്റ ഒഴുക്കായി മാറുന്നു. നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനം മുതൽ 60 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഡെൽറ്റാ പ്രദേശം വരെ, ഇത് ഗ്വായാക്വിൽ കാന്റൺ, ഡുറാൻ കാന്റൺ എന്നിവയുടെ അതിർത്തിയായും ഡെൽറ്റാ പ്രദേശത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പായി ഇത് ഗ്വായാക്വിൽ കാന്റണിന്റെയും നരാഞ്ചൽ കാന്റണിന്റെയും അതിർത്തിയായും മാറുന്നു. === അഴിമുഖം === ഗ്വായാസ് നദി വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു അഴിമുഖം രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ചതുപ്പുനിലങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും വേലിയേറ്റ-വേലിയിറക്കങ്ങൾക്ക് വിധേയമാകുന്നതുമായ 'എസ്റ്റെറോ സലാഡോ' എന്ന കായൽ പ്രദേശമാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത. ഗ്വായാസ് നദിക്കും എസ്റ്റെറോ സലാഡോയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള പ്രദേശം ദ്വീപുകളുടെ ഒരു സങ്കീർണ്ണ ശൃംഖലയായി കാണപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ചില ദ്വീപുകൾ ചേരികളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. കോബിന ചതുപ്പ്, എസ്റ്റെറോ സലാഡോയെ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. നദിയുടെ പ്രധാന ഒഴുക്ക് വേലിയേറ്റ-വേലിയിറക്കങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു; മാത്രമല്ല ഇത് ചെറിയ ദ്വീപുകളുടെ ഒരു കൂട്ടത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് മോൺഡ്രാഗോൺ ആണ്. തുടർന്ന് ആ നദി പസഫിക് സമുദ്രത്തിന്റെ ഒരു ഉൾഭാഗമായ ഗ്വായാക്വിൽ ഉൾക്കടലിൽ ചേരുന്നു. എൽ ഓറോ പ്രവിശ്യയിലെ പുനാ ദ്വീപിലും ജാംബെലി കടലിടുക്കിലും ഇതിന്റെ സ്വാധീനം പ്രകടമാണ്. === നീർത്തടം === ആൻഡീസ് പർവ്വതനിരകൾക്ക് പടിഞ്ഞാറായി, പസഫിക് മഹാസമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദികളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും വലിയ നീർത്തട പ്രദേശം ഗ്വായാസ് നദിയുടേതാണ്. ലോസ് റിയോസ്, ഗ്വായാസ്, ബൊളിവാർ, മനാബി, കാനാർ, പിച്ചിഞ്ച, അസുവായ്, ചിംബോറാസോ, കോട്ടോപാക്സി എന്നിങ്ങനെ ഒമ്പത് പ്രവിശ്യകളിലായി നീർത്തടത്തിന് 34,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. എസ്റ്റെറോ സലാഡോയുമായി ചേർന്ന്, ഈ നദി ഓരോ വർഷവും 36 ബില്യൺ ക്യൂബിക് മീറ്റർ ജലം ഗ്വായാക്വിൽ ഉൾക്കടലിലേക്ക് ഒഴുക്കുന്നു. == നദിക്കരയിലുള്ള പട്ടണങ്ങൾ == '''ഡൗൾ നദിക്കരയിലുള്ള''' '''പട്ടണങ്ങൾ''' * പിച്ചിഞ്ച * ബൽസാർ * കോളിംസ് * പലസ്തീന * സാന്താ ലൂസിയ * ഡൗൾ * നോബോൾ * ഗ്വായാക്വിൽ '''ബാബഹോയോ നദിക്കരയിലുള്ള''' പട്ടണങ്ങൾ * ബാബാഹോയോ * സാംബോറോണ്ടൻ * ദുരാൻ '''ഗ്വായാസ് നദിക്കരയിലുള്ള''' '''പട്ടണങ്ങൾ''' * ഗ്വായാകിൽ * ദുരാൻ == ഇതും കാണുക == [[ഇക്വഡോറിന്റെ ദേശീയ ചിഹ്നങ്ങൾ]] == അവലംബം == j8itydy1h7pi9lxt436hhtsyxdq3xu4 4681037 4681036 2026-10-28T16:57:27Z Martinkottayam 84843 4681037 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ഗ്വായാസ് നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = റിയോ ഗ്വായാസ് | etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = GuyaquilWaterfront1920.jpg | image_size = | image_caption = ഗ്വായാക്വിൽ പട്ടണത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഗ്വായാസ് നദി (1920) | image_alt = <!---------------------- MAPS --> |mapframe=yes | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Ecuador | pushpin_map_size = | pushpin_caption = Location of mouth | pushpin_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[ഇക്വഡോർ]] | subdivision_type2 = Province | subdivision_name2 = [[ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = *{{cvt|437|km|abbr=on}} ഗ്വായാസ് - [[Babahoyo River|റിയോ ബാബാഹോയോ]]- റിയോ വിൻസെസ് - [[Quevedo, Ecuador|റിയോ ക്വെവെഡോ]] - റിയോ ബഹാന *{{cvt|387|km|abbr=on}} ഗ്വായാസ് - [[Daule River|റിയോ ഡൗലെ]] * {{cvt|305|km|abbr=on}} ഗ്വായാസ് - [[Babahoyo River|റിയോ ബാബാഹോയോ]] * {{cvt|61|km|abbr=on}} [[Daule River|റിയോ ഡൗലെ]], [[Babahoyo River|റിയോ ബാബഹോയോ]] എന്നിവയുടെ സംഗമസ്ഥാനത്ത് നിന്നുള്ള ഗ്വായാസ് നദി | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|2,000|m³/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates = <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[ഗ്വായാക്വിൽ ഉൾക്കടൽ]], [[പസഫിക് മഹാസമുദ്രം]] | mouth_coordinates = {{coord|-2.651358|-79.909052|format=dms|display=inline,title|type:river_region:EC}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|34,500|km²|abbr=on}} | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Guayaquil_-_Cerros_Santa_Ana_y_del_Carmen_vistos_desde_la_Aerovía_001.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guayaquil_-_Cerros_Santa_Ana_y_del_Carmen_vistos_desde_la_Aerov%C3%ADa_001.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു|ഗ്വായാക്വിലി പട്ടണത്തിലെ ഗ്വായാസ് നദി]] [[File:Malecon_of_Guayaquil.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Malecon_of_Guayaquil.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു|ഗ്വായാസ് നദിയിലെ മലേക്കോൺ]] പടിഞ്ഞാറൻ [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] ഒരു പ്രധാന നദിയാണ് '''ഗ്വായാസ് നദി''' (റിയോ '''ഗ്വായാസ്'''). ഇക്വഡോറിലെ ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യയ്ക്ക് ഈ നദിയുടെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. റിയോ ക്വെവെഡോ, റിയോ ബഹാന എന്നീ പോഷകനദികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ നദിയുടെ ആകെ നീളം 437 കിലോമീറ്റർ (241 മൈൽ) ആണ്. ഗ്വായാസ് നദിയുടെ നീർത്തട പ്രദേശത്തിന് 34,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13,320 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ട്. സെക്കൻഡിൽ ശരാശരി 71,000 ഘന അടി (2,000 ഘന മീറ്റർ) വെള്ളമാണ് ഈ നദിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നത്. ഇക്വഡോറിലെ ദേശീയ നദിയായ ഇത് കൂടാതെ ഇക്വഡോറിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിലും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://geonames.nga.mil/namesgaz/|title=Rio Guayas|access-date=July 24, 2021|website=GeoNames}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == === ഗതി === ഗ്വായാസ് നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്ന് [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകളും]] ഇക്വഡോറിലെ ഏറ്റവും ഉയരമേറിയ അഗ്നിപർവ്വതമായ ചിംബോരാസോയുമാണ്. പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് ഒഴുകിയിറങ്ങുന്ന ഈ നദിയുടെ ചിത്രം ഇക്വഡോറിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നത്തിൽ (coat of arms) കാണാവുന്നതാണ്. ഗ്വായാസ് പ്രവിശ്യയിൽ, ഗ്വായാക്വിൽ, ഡുറാൻ എന്നീ നഗരങ്ങൾക്കിടയിൽ, പടിഞ്ഞാറുനിന്നുള്ള ഡൗലെ നദിയും കിഴക്കുനിന്നുള്ള [[ബാബാഹോയോ നദി|ബാബാഹോയോ നദിയും]] സംഗമിക്കുന്നിടത്തുനിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന നദിയുടെ താഴത്തെ ഭാഗമാണ് ഗ്വായാസ് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തുടർന്ന് ഗ്വായാസ് നദി സാന്റേ ദ്വീപിനു ചുറ്റിലൂടെ ഒഴുകി, വീണ്ടും ഒരൊറ്റ ഒഴുക്കായി മാറുന്നു. നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനം മുതൽ 60 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഡെൽറ്റാ പ്രദേശം വരെ, ഇത് ഗ്വായാക്വിൽ കാന്റൺ, ഡുറാൻ കാന്റൺ എന്നിവയുടെ അതിർത്തിയായും ഡെൽറ്റാ പ്രദേശത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പായി ഇത് ഗ്വായാക്വിൽ കാന്റണിന്റെയും നരാഞ്ചൽ കാന്റണിന്റെയും അതിർത്തിയായും മാറുന്നു. === അഴിമുഖം === ഗ്വായാസ് നദി വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു [[അഴിമുഖം]] രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ചതുപ്പുനിലങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും വേലിയേറ്റ-വേലിയിറക്കങ്ങൾക്ക് വിധേയമാകുന്നതുമായ 'എസ്റ്റെറോ സലാഡോ' എന്ന കായൽ പ്രദേശമാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത. ഗ്വായാസ് നദിക്കും എസ്റ്റെറോ സലാഡോയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള പ്രദേശം ദ്വീപുകളുടെ ഒരു സങ്കീർണ്ണ ശൃംഖലയായി കാണപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ചില ദ്വീപുകൾ ചേരികളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. കോബിന ചതുപ്പ്, എസ്റ്റെറോ സലാഡോയെ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. നദിയുടെ പ്രധാന ഒഴുക്ക് വേലിയേറ്റ-വേലിയിറക്കങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു; മാത്രമല്ല ഇത് ചെറിയ ദ്വീപുകളുടെ ഒരു കൂട്ടത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് മോൺഡ്രാഗോൺ ആണ്. തുടർന്ന് ആ നദി പസഫിക് സമുദ്രത്തിന്റെ ഒരു ഉൾഭാഗമായ ഗ്വായാക്വിൽ ഉൾക്കടലിൽ ചേരുന്നു. എൽ ഓറോ പ്രവിശ്യയിലെ പുനാ ദ്വീപിലും ജാംബെലി കടലിടുക്കിലും ഇതിന്റെ സ്വാധീനം പ്രകടമാണ്. === നീർത്തടം === ആൻഡീസ് പർവ്വതനിരകൾക്ക് പടിഞ്ഞാറായി, പസഫിക് മഹാസമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദികളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും വലിയ നീർത്തട പ്രദേശം ഗ്വായാസ് നദിയുടേതാണ്. ലോസ് റിയോസ്, ഗ്വായാസ്, ബൊളിവാർ, മനാബി, കാനാർ, പിച്ചിഞ്ച, അസുവായ്, ചിംബോറാസോ, കോട്ടോപാക്സി എന്നിങ്ങനെ ഒമ്പത് പ്രവിശ്യകളിലായി നീർത്തടത്തിന് 34,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. എസ്റ്റെറോ സലാഡോയുമായി ചേർന്ന്, ഈ നദി ഓരോ വർഷവും 36 ബില്യൺ ക്യൂബിക് മീറ്റർ ജലം ഗ്വായാക്വിൽ ഉൾക്കടലിലേക്ക് ഒഴുക്കുന്നു. == നദിക്കരയിലുള്ള പട്ടണങ്ങൾ == '''ഡൗൾ നദിക്കരയിലുള്ള''' '''പട്ടണങ്ങൾ''' * പിച്ചിഞ്ച * ബൽസാർ * കോളിംസ് * പലസ്തീന * സാന്താ ലൂസിയ * ഡൗൾ * നോബോൾ * ഗ്വായാക്വിൽ '''ബാബഹോയോ നദിക്കരയിലുള്ള''' പട്ടണങ്ങൾ * ബാബാഹോയോ * സാംബോറോണ്ടൻ * ദുരാൻ '''ഗ്വായാസ് നദിക്കരയിലുള്ള''' '''പട്ടണങ്ങൾ''' * ഗ്വായാകിൽ * ദുരാൻ == ഇതും കാണുക == [[ഇക്വഡോറിന്റെ ദേശീയ ചിഹ്നങ്ങൾ]] == അവലംബം == o73q0f3nksrqbsv4tefjlhjz3ii7pni 6 673632 4681041 2026-10-28T17:30:18Z Shajinss 208313 Image taken from school wiki Uploaded by Lindaanlkumar 4681041 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == Image taken from school wiki Uploaded by Lindaanlkumar == അനുമതി == {{PD-user}} su5feqbioygwhpy2hgf7w0h5igh4euy 6 673633 4681043 2026-10-28T17:36:33Z Shajinss 208313 Image taken from school wiki https://schoolwiki.in/sw/1la Uploaded by RESHMA PRABHAKARAN 4681043 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == Image taken from school wiki https://schoolwiki.in/sw/1la Uploaded by RESHMA PRABHAKARAN == അനുമതി == {{PD-user}} tpzag4evz64r0fugovn4bhaxz6jnbi7 0 673634 4681065 2026-10-28T19:05:02Z TheGreatEditor024 211141 Translated from [[en:Mil Mi-52]] 4681065 wikitext text/x-wiki '''മിൽ മി-52 "സ്നെഗിർ"''' 1990-കളിൽ വിഭാവനം ചെയ്യപ്പെട്ട നാല് സീറ്റുകളുള്ള ഒരു ലഘു ഉപയോഗ [[ഹെലികോപ്റ്റർ|ഹെലികോപ്റ്ററാണ്]]. സ്നെഗിർ (Snegir) എന്ന [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] വാക്കിന്റെ അർത്ഥം [[ബുൾഫിഞ്ച്]] എന്ന പക്ഷിയാണ്. 2000-ൽ ഇതിന്റെ ഒരു മാതൃക നിർമ്മിച്ചു. എൻജിനുകളുടെ എണ്ണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വ്യത്യസ്ത നാമകരണങ്ങളുള്ള രണ്ട് പതിപ്പുകളാണ് പദ്ധതിയിലുണ്ടായിരുന്നത്. ഒറ്റ 199 കിലോവാട്ട് ശേഷിയുള്ള VAZ-4265 ടർബോഷാഫ്റ്റ് എൻജിനുള്ള മി-52-1 ആയിരുന്നു ആദ്യ പതിപ്പ്. ഇതേ തരത്തിലുള്ള രണ്ട് എൻജിനുകളുള്ള മി-52-2 ആയിരുന്നു രണ്ടാമത്തെ പതിപ്പ്.<ref>{{cite web|url=http://www.aviastar.org/helicopters_eng/mi-52.php|title=Mil Mi-52 "Snegir"|accessdate=23 December 2017|website=Aviastar}}</ref><ref>{{cite book |last1=Gunston |first1=Bill |title=The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft |date=25 May 2000 |publisher=Osprey Publishing |isbn=9781841760964 |pages=560}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == ob2s539jqq5snyi1puka66dnvb8o2ql 4681066 4681065 2026-10-28T19:06:13Z TheGreatEditor024 211141 4681066 wikitext text/x-wiki '''മിൽ മി-52 "സ്നെഗിർ"''' 1990-കളിൽ വിഭാവനം ചെയ്യപ്പെട്ട നാല് സീറ്റുകളുള്ള ഒരു ലഘു ഉപയോഗ [[ഹെലികോപ്റ്റർ|ഹെലികോപ്റ്ററാണ്]]. സ്നെഗിർ (Snegir) എന്ന [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] വാക്കിന്റെ അർത്ഥം [[ബുൾഫിഞ്ച്]] എന്ന പക്ഷിയാണ്. 2000-ൽ ഇതിന്റെ ഒരു മാതൃക നിർമ്മിച്ചു. എൻജിനുകളുടെ എണ്ണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വ്യത്യസ്ത നാമകരണങ്ങളുള്ള രണ്ട് പതിപ്പുകളാണ് പദ്ധതിയിലുണ്ടായിരുന്നത്. ഒറ്റ 199 കിലോവാട്ട് ശേഷിയുള്ള VAZ-4265 ടർബോഷാഫ്റ്റ് എൻജിനുള്ള മി-52-1 ആയിരുന്നു ആദ്യ പതിപ്പ്. ഇതേ തരത്തിലുള്ള രണ്ട് എൻജിനുകളുള്ള മി-52-2 ആയിരുന്നു രണ്ടാമത്തെ പതിപ്പ്.<ref>{{cite web|url=http://www.aviastar.org/helicopters_eng/mi-52.php|title=Mil Mi-52 "Snegir"|accessdate=23 December 2017|website=Aviastar}}</ref><ref>{{cite book |last1=Gunston |first1=Bill |title=The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft |date=25 May 2000 |publisher=Osprey Publishing |isbn=9781841760964 |pages=560}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == <references />{{Mil aircraft}} 146wq7xjfxrvcspneibczpua355z9qu 10 673635 4681072 2026-10-28T19:10:39Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഫലകം:Russian Helicopters]] എന്ന താൾ [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4681072 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ]] e2vn98wwlg9ckl5i0n6hyl6rm2t1jtd 4681076 4681072 2026-10-28T19:14:13Z Xqbot 10049 Fixing double redirect from [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ]] to [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്സ്]] 4681076 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്സ്]] ol8k4pjlr5e9m9wcitzs8p1v78zr6hd 10 673636 4681074 2026-10-28T19:11:22Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ]] എന്ന താൾ [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്സ്]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4681074 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്സ്]] ol8k4pjlr5e9m9wcitzs8p1v78zr6hd 2 673637 4681080 2026-10-28T19:28:53Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/താരകം]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4681080 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox/താരകം]] lc61kasdrvd0rdgvvs8db39vf32emd1 3 673638 4681086 2026-10-29T00:55:51Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4681086 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Vinod Achuthankutty | Vinod Achuthankutty | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 00:55, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 7mws8slow3qf0n6nc81k73vy89kkcle 3 673639 4681089 2026-10-29T01:33:47Z Mfield 212183 Mfield എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ChinnaYarasala Harijanawada]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ThisisSK]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/ChinnaYarasala Harijanawada|ChinnaYarasala Harijanawada]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/ThisisSK|ThisisSK]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4681089 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ThisisSK]] hxe0nva8quhsi6554mzpuavslio0dp7 0 673640 4681093 2026-10-29T01:57:17Z Martinkottayam 84843 '{{Infobox river | name = മിറ നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = | pushpin_map = Colombia | pushpin_caption = Mira River mouth <!---------------------- BASIN --> | river_system = | progression = | s...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681093 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = മിറ നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = | pushpin_map = Colombia | pushpin_caption = Mira River mouth <!---------------------- BASIN --> | river_system = | progression = | source1_location = Puruanta Lake, Ecuador | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth_location = [[പസഫിക് മഹാസമുദ്രം]] | mouth_coordinates = {{coord|1.6|-79.016667|format=dms|type:river|display=it}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m}} | altitude_difference = | basin_size = | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = [[ഇക്വഡോർ]], [[കൊളംബിയ]] <!---------------------- PHYSIOGNOMY --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- FEATURES --> | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകളിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലൂടെ]] ഒഴുകി [[ശാന്തസമുദ്രം|പസഫിക്]] [[ശാന്തസമുദ്രം|മഹസമുദ്രത്തിൽ]] പതിക്കുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''മിറ നദി'''. ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകളോളം ഈ നദി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയായി വർത്തിക്കുന്നു. മിറ നദിയുടെ മുകൾഭാഗം 'ചോട്ടാ നദി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയൻ വംശജരുടെ സാന്നിധ്യം, 'ബോംബ' (bomba) സംഗീതശൈലി, അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ പ്രശസ്തരായ നിരവധി ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളെ സംഭാവന ചെയ്ത പ്രദേശം എന്നീ സവിശേഷതകളാൽ നദിയുടെ ഈ മേഖല ശ്രദ്ധേയമാണ്. == അവലംബം == 6fhxw5w7f3tms60qxiplazdpmesr89c 4681095 4681093 2026-10-29T02:14:42Z Martinkottayam 84843 4681095 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = മിറ നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = | pushpin_map = Colombia | pushpin_caption = Mira River mouth <!---------------------- BASIN --> | river_system = | progression = | source1_location = Puruanta Lake, Ecuador | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth_location = [[പസഫിക് മഹാസമുദ്രം]] | mouth_coordinates = {{coord|1.6|-79.016667|format=dms|type:river|display=it}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m}} | altitude_difference = | basin_size = | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = [[ഇക്വഡോർ]], [[കൊളംബിയ]] <!---------------------- PHYSIOGNOMY --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- FEATURES --> | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകളിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലൂടെ]] ഒഴുകി [[ശാന്തസമുദ്രം|പസഫിക്]] [[ശാന്തസമുദ്രം|മഹസമുദ്രത്തിൽ]] പതിക്കുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''മിറ നദി'''. ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകളോളം ഈ നദി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയായി വർത്തിക്കുന്നു. മിറ നദിയുടെ മുകൾഭാഗം 'ചോട്ടാ നദി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയൻ വംശജരുടെ സാന്നിധ്യം, 'ബോംബ' (bomba) സംഗീതശൈലി, അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ പ്രശസ്തരായ നിരവധി ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളെ സംഭാവന ചെയ്ത പ്രദേശം എന്നീ സവിശേഷതകളാൽ നദിയുടെ ഈ മേഖല ശ്രദ്ധേയമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://geonames.nga.mil/namesgaz/|title=Mira River|access-date=July 24, 2021|website=GeoNames}}</ref> == ഗതി == ഉയർന്ന ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകൾ: വടക്കൻ ഇക്വഡോറിലെ കയാംബെ കോക്ക ഇക്കോളജിക്കൽ റിസർവിൽ, 3,473 മീറ്റർ (11,394 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പുരുവന്ത തടാകമായിരിക്കാം മിറ നദിയുടെ ഏറ്റവും വിദൂരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനം. ഇംബാബുര, കാർച്ചി പ്രവിശ്യകളുടെ ഭൂരിഭാഗവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, നദിയുടെ ഉപരിഭാഗത്തെ നീർത്തടത്തിലാണ് ഇബാര, ഒറ്റാവാലോ എന്നീ നഗരങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ രണ്ട് പ്രവിശ്യകളുടെയും അതിർത്തികൾ ഏകദേശം മിറ നദിയുടെ ഗതിയിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്.<ref>Google Earth</ref> ചോട്ട നദിയും ചോട്ട താഴ്വരയും: പിമാംപിറോ പട്ടണത്തിന് വടക്കായി, 1,700 മീറ്റർ (5,600 അടി) ഉയരത്തിൽ വെച്ച് നിരവധി പോഷകനദികൾ ഒന്നുചേർന്നാണ് ചോട്ട നദി രൂപപ്പെടുന്നത്. ആഴമേറിയതും എന്നാൽ പലയിടങ്ങളിലും വിശാലവും ഫലഭൂയിഷ്ഠവുമായ ചോട്ട താഴ്വര, നദിയോരത്തുകൂടി ഏകദേശം 35 കിലോമീറ്റർ (22 മൈൽ) ദൂരത്തേക്ക്, 1,300 മീറ്റർ (4,300 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള കോൺസെപ്സിയോൺ ഗ്രാമം വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. ചോട്ട, പിഗുചുവേല നദികൾ സംഗമിക്കുന്നിടത്തിന് താഴെവച്ച് ഈ നദി 'മിറ' എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ അർദ്ധ-വരണ്ട കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്; താഴ്വരയുടെ അടിത്തട്ടിൽ പ്രതിവർഷം 500 മില്ലിമീറ്റർ (20 ഇഞ്ച്) വരെ മാത്രമേ മഴ ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ. ഇവിടെ മിക്ക കാർഷിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ജലസേചനം ആവശ്യമാണ്.<ref>Preston, D. A. (June, 1965), "Negro, Mestizo and Indian in an Andean Environment",''The Geographical Journal'', Vol. 131, No. 2, p. 225. Downloaded from [[JSTOR]].</ref> ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, താരതമ്യേന താഴ്ന്ന തലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചോട്ടാ താഴ്വര, ചരിത്രാതീത കാലം മുതൽക്കേ ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയിലും അർദ്ധ-ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയിലും വളരുന്ന വിളകളായ കൊക്ക, പരുത്തി, മുളക്, ചോളം, തുടങ്ങി വിവിധ പഴവർഗ്ഗങ്ങളും കൃഷി ചെയ്യുന്നതിനായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.'മിൻഡേലസ്' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു വിഭാഗം വ്യാപാരികൾ, താഴ്വരയിലെ അർദ്ധ-ഉഷ്ണമേഖലാ വിളകളെ, ചുറ്റുമുള്ള ഉയർന്നതും തണുപ്പേറിയതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ വസിച്ചിരുന്ന 'പൈസ് കാരക്കി' ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുമായി കൈമാറ്റം ചെയ്തിരുന്നു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ, സ്പാനിഷുകാർ കരിമ്പ്, ഒലീവ്, മുന്തിരി തുടങ്ങിയയ കൂടുതൽ വിളകൾ ഈ പ്രദേശത്തേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref>{{cite book |url=http://biblioteca.centroafroecuatoriano.org.ec/files/4413/7166/0352/Cuenca_del_Ro_Mira_y_concepcion.pdf |title=La Cuenca del Rio Mira y Concepcion |pages=31–42 |format=PDF |accessdate=19 July 2017}} Preston, p. 228</ref> == അവലംബം == mbynb7fmc42kyr7egml7ht9fwd7voqf 4681097 4681095 2026-10-29T02:34:18Z Martinkottayam 84843 4681097 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = മിറ നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = | pushpin_map = Colombia | pushpin_caption = Mira River mouth <!---------------------- BASIN --> | river_system = | progression = | source1_location = Puruanta Lake, Ecuador | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth_location = [[പസഫിക് മഹാസമുദ്രം]] | mouth_coordinates = {{coord|1.6|-79.016667|format=dms|type:river|display=it}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m}} | altitude_difference = | basin_size = | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = [[ഇക്വഡോർ]], [[കൊളംബിയ]] <!---------------------- PHYSIOGNOMY --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- FEATURES --> | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകളിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലൂടെ]] ഒഴുകി [[ശാന്തസമുദ്രം|പസഫിക്]] [[ശാന്തസമുദ്രം|മഹസമുദ്രത്തിൽ]] പതിക്കുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''മിറ നദി'''. ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകളോളം ഈ നദി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയായി വർത്തിക്കുന്നു. മിറ നദിയുടെ മുകൾഭാഗം 'ചോട്ടാ നദി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയൻ വംശജരുടെ സാന്നിധ്യം, 'ബോംബ' (bomba) സംഗീതശൈലി, അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ പ്രശസ്തരായ നിരവധി ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളെ സംഭാവന ചെയ്ത പ്രദേശം എന്നീ സവിശേഷതകളാൽ നദിയുടെ ഈ മേഖല ശ്രദ്ധേയമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://geonames.nga.mil/namesgaz/|title=Mira River|access-date=July 24, 2021|website=GeoNames}}</ref> == ഗതി == [[File:Ecuador_June_2013_23508_f.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ecuador_June_2013_23508_f.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു|പുസിറിലെ ചോട്ട നദിക്ക് കുറുകെ 0° 27′ 33′ N 77° 59′ 50′ W അക്ഷാംശരേഖാംശങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കാൽനടപ്പാലം.]] ഉയർന്ന ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകൾ: വടക്കൻ ഇക്വഡോറിലെ കയാംബെ കോക്ക ഇക്കോളജിക്കൽ റിസർവിൽ, 3,473 മീറ്റർ (11,394 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പുരുവന്ത തടാകമായിരിക്കാം മിറ നദിയുടെ ഏറ്റവും വിദൂരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനം. ഇംബാബുര, കാർച്ചി പ്രവിശ്യകളുടെ ഭൂരിഭാഗവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, നദിയുടെ ഉപരിഭാഗത്തെ നീർത്തടത്തിലാണ് ഇബാര, ഒറ്റാവാലോ എന്നീ നഗരങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ രണ്ട് പ്രവിശ്യകളുടെയും അതിർത്തികൾ ഏകദേശം മിറ നദിയുടെ ഗതിയിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്.<ref>Google Earth</ref> ചോട്ട നദിയും ചോട്ട താഴ്വരയും: പിമാംപിറോ പട്ടണത്തിന് വടക്കായി, 1,700 മീറ്റർ (5,600 അടി) ഉയരത്തിൽ വെച്ച് നിരവധി പോഷകനദികൾ ഒന്നുചേർന്നാണ് ചോട്ട നദി രൂപപ്പെടുന്നത്. ആഴമേറിയതും എന്നാൽ പലയിടങ്ങളിലും വിശാലവും ഫലഭൂയിഷ്ഠവുമായ ചോട്ട താഴ്വര, നദിയോരത്തുകൂടി ഏകദേശം 35 കിലോമീറ്റർ (22 മൈൽ) ദൂരത്തേക്ക്, 1,300 മീറ്റർ (4,300 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള കോൺസെപ്സിയോൺ ഗ്രാമം വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. ചോട്ട, പിഗുചുവേല നദികൾ സംഗമിക്കുന്നിടത്തിന് താഴെവച്ച് ഈ നദി 'മിറ' എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ അർദ്ധ-വരണ്ട കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്; താഴ്വരയുടെ അടിത്തട്ടിൽ പ്രതിവർഷം 500 മില്ലിമീറ്റർ (20 ഇഞ്ച്) വരെ മാത്രമേ മഴ ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ. ഇവിടെ മിക്ക കാർഷിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ജലസേചനം ആവശ്യമാണ്.<ref>Preston, D. A. (June, 1965), "Negro, Mestizo and Indian in an Andean Environment",''The Geographical Journal'', Vol. 131, No. 2, p. 225. Downloaded from [[JSTOR]].</ref> ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, താരതമ്യേന താഴ്ന്ന തലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചോട്ടാ താഴ്വര, ചരിത്രാതീത കാലം മുതൽക്കേ ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയിലും അർദ്ധ-ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയിലും വളരുന്ന വിളകളായ കൊക്ക, പരുത്തി, മുളക്, ചോളം, തുടങ്ങി വിവിധ പഴവർഗ്ഗങ്ങളും കൃഷി ചെയ്യുന്നതിനായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.'മിൻഡേലസ്' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു വിഭാഗം വ്യാപാരികൾ, താഴ്വരയിലെ അർദ്ധ-ഉഷ്ണമേഖലാ വിളകളെ, ചുറ്റുമുള്ള ഉയർന്നതും തണുപ്പേറിയതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ വസിച്ചിരുന്ന 'പൈസ് കാരക്കി' ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുമായി കൈമാറ്റം ചെയ്തിരുന്നു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ, സ്പാനിഷുകാർ കരിമ്പ്, ഒലീവ്, മുന്തിരി തുടങ്ങിയയ കൂടുതൽ വിളകൾ ഈ പ്രദേശത്തേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref>{{cite book |url=http://biblioteca.centroafroecuatoriano.org.ec/files/4413/7166/0352/Cuenca_del_Ro_Mira_y_concepcion.pdf |title=La Cuenca del Rio Mira y Concepcion |pages=31–42 |format=PDF |accessdate=19 July 2017}} Preston, p. 228</ref> ഗതിമാറ്റം: കോൺസെപ്സിയോൺ പട്ടണത്തിന് വടക്ക് ഏതാനും മൈലുകൾ അകലെ, മിറ നദി ഇടുങ്ങിയതും ജനവാസം കുറഞ്ഞതുമായ ഒരു മലയിടുക്കിലൂടെ ഒഴുകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ മലയിടുക്കിന് ഇരുവശവുമായുള്ള വനനിബിഡമായ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങൾ കൊളംബിയൻ അതിർത്തി വരെ നീളുന്നു. കോൺസെപ്സിയോണിന് സമീപം 1,200 മീറ്റർ (3,900 അടി) ഉയരത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, 100 കിലോമീറ്റർ (62 മൈൽ) ദൂരത്തിനുള്ളിൽ നദി 100 മീറ്റർ (330 അടി) താഴ്ന്നൊഴുകുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.oas.org/dsd/publications/Unit/oea03e/ch09.htm|title=Case study 4 - Study of the Santiago and Mira river basins, Ecuador|website=www.oas.org}}</ref> ഈ ഭാഗത്തും ചോട്ട താഴ്‌വരയിൽ, നദിയുടെ മുകൾഭാഗത്തുമുള്ള മിറ നദി, 'ക്ലാസ് III', 'ക്ലാസ് IV' വിഭാഗങ്ങളിൽപ്പെട്ട ധാരാളം കുത്തൊഴുക്കുകൾ ഉള്ളതിനാൽ റാഫ്റ്റിംഗിനും കയാക്കിംഗിനും പേരുകേട്ടതാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.barefootexpeditions.com/rafting-rio-mira-ecuador|title="Mira River," Barefoot Expeditions, accessed 20 Jul 2017}}</ref> തീരപ്രദേശം : കൊളംബിയയിലെ നാരിനോ (Nariño) ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിലൂടെ പസഫിക് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന മിറ നദിയിൽ 88 കിലോമീറ്റർ (55 മൈൽ) ദൂരത്തിൽ ജലഗതാഗതം സാധ്യമാണ്. ഇവിടെ മിറ നദിയുമായി അതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദിയായ സാൻ ജുവാൻ നദി ചേരുന്നു. ഒരു മഴക്കാട് പ്രദേശമായ ഇവിടെ വളരെ കുറച്ചു ജനങ്ങൾ മാത്രമേ വസിക്കുന്നുള്ളൂ. അവർ പ്രധാനമായും വാഴയും എണ്ണപ്പന ഇനങ്ങളും കൃഷി ചെയ്യുന്നതിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.todacolombia.com/geografia-colombia/vertientes-colombia.html|title=Vertientes Hidrográficas de Colombia|access-date=20 Jul 2017|website=Toda Colombia}}</ref> == അവലംബം == jsg3ufe2q8y4vwnbxb2nszhz13bst0x 4681103 4681097 2026-10-29T02:50:35Z Martinkottayam 84843 4681103 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = മിറ നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = | pushpin_map = Colombia | pushpin_caption = Mira River mouth <!---------------------- BASIN --> | river_system = | progression = | source1_location = Puruanta Lake, Ecuador | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth_location = [[പസഫിക് മഹാസമുദ്രം]] | mouth_coordinates = {{coord|1.6|-79.016667|format=dms|type:river|display=it}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m}} | altitude_difference = | basin_size = | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = [[ഇക്വഡോർ]], [[കൊളംബിയ]] <!---------------------- PHYSIOGNOMY --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- FEATURES --> | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = }} [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലെ]] [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകളിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലൂടെ]] ഒഴുകി [[ശാന്തസമുദ്രം|പസഫിക്]] [[ശാന്തസമുദ്രം|മഹസമുദ്രത്തിൽ]] പതിക്കുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''മിറ നദി'''. ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകളോളം ഈ നദി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയായി വർത്തിക്കുന്നു. മിറ നദിയുടെ മുകൾഭാഗം 'ചോട്ടാ നദി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയൻ വംശജരുടെ സാന്നിധ്യം, 'ബോംബ' (bomba) സംഗീതശൈലി, അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ പ്രശസ്തരായ നിരവധി ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളെ സംഭാവന ചെയ്ത പ്രദേശം എന്നീ സവിശേഷതകളാൽ നദിയുടെ ഈ മേഖല ശ്രദ്ധേയമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://geonames.nga.mil/namesgaz/|title=Mira River|access-date=July 24, 2021|website=GeoNames}}</ref> == ഗതി == [[File:Ecuador_June_2013_23508_f.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ecuador_June_2013_23508_f.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു|പുസിറിലെ ചോട്ട നദിക്ക് കുറുകെ 0° 27′ 33′ N 77° 59′ 50′ W അക്ഷാംശരേഖാംശങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കാൽനടപ്പാലം.]] ഉയർന്ന ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകൾ: വടക്കൻ ഇക്വഡോറിലെ കയാംബെ കോക്ക ഇക്കോളജിക്കൽ റിസർവിൽ, 3,473 മീറ്റർ (11,394 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പുരുവന്ത തടാകമായിരിക്കാം മിറ നദിയുടെ ഏറ്റവും വിദൂരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനം. ഇംബാബുര, കാർച്ചി പ്രവിശ്യകളുടെ ഭൂരിഭാഗവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, നദിയുടെ ഉപരിഭാഗത്തെ നീർത്തടത്തിലാണ് ഇബാര, ഒറ്റാവാലോ എന്നീ നഗരങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ രണ്ട് പ്രവിശ്യകളുടെയും അതിർത്തികൾ ഏകദേശം മിറ നദിയുടെ ഗതിയിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്.<ref>Google Earth</ref> ചോട്ട നദിയും ചോട്ട താഴ്വരയും: പിമാംപിറോ പട്ടണത്തിന് വടക്കായി, 1,700 മീറ്റർ (5,600 അടി) ഉയരത്തിൽ വെച്ച് നിരവധി പോഷകനദികൾ ഒന്നുചേർന്നാണ് ചോട്ട നദി രൂപപ്പെടുന്നത്. ആഴമേറിയതും എന്നാൽ പലയിടങ്ങളിലും വിശാലവും ഫലഭൂയിഷ്ഠവുമായ ചോട്ട താഴ്വര, നദിയോരത്തുകൂടി ഏകദേശം 35 കിലോമീറ്റർ (22 മൈൽ) ദൂരത്തേക്ക്, 1,300 മീറ്റർ (4,300 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള കോൺസെപ്സിയോൺ ഗ്രാമം വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. ചോട്ട, പിഗുചുവേല നദികൾ സംഗമിക്കുന്നിടത്തിന് താഴെവച്ച് ഈ നദി 'മിറ' എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ അർദ്ധ-വരണ്ട കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്; താഴ്വരയുടെ അടിത്തട്ടിൽ പ്രതിവർഷം 500 മില്ലിമീറ്റർ (20 ഇഞ്ച്) വരെ മാത്രമേ മഴ ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ. ഇവിടെ മിക്ക കാർഷിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ജലസേചനം ആവശ്യമാണ്.<ref>Preston, D. A. (June, 1965), "Negro, Mestizo and Indian in an Andean Environment",''The Geographical Journal'', Vol. 131, No. 2, p. 225. Downloaded from [[JSTOR]].</ref> ആന്തിസ് പർവ്വതനിരകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, താരതമ്യേന താഴ്ന്ന തലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചോട്ടാ താഴ്വര, ചരിത്രാതീത കാലം മുതൽക്കേ ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയിലും അർദ്ധ-ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയിലും വളരുന്ന വിളകളായ കൊക്ക, പരുത്തി, മുളക്, ചോളം, തുടങ്ങി വിവിധ പഴവർഗ്ഗങ്ങളും കൃഷി ചെയ്യുന്നതിനായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.'മിൻഡേലസ്' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു വിഭാഗം വ്യാപാരികൾ, താഴ്വരയിലെ അർദ്ധ-ഉഷ്ണമേഖലാ വിളകളെ, ചുറ്റുമുള്ള ഉയർന്നതും തണുപ്പേറിയതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ വസിച്ചിരുന്ന 'പൈസ് കാരക്കി' ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുമായി കൈമാറ്റം ചെയ്തിരുന്നു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ, സ്പാനിഷുകാർ കരിമ്പ്, ഒലീവ്, മുന്തിരി തുടങ്ങിയയ കൂടുതൽ വിളകൾ ഈ പ്രദേശത്തേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref>{{cite book |url=http://biblioteca.centroafroecuatoriano.org.ec/files/4413/7166/0352/Cuenca_del_Ro_Mira_y_concepcion.pdf |title=La Cuenca del Rio Mira y Concepcion |pages=31–42 |format=PDF |accessdate=19 July 2017}} Preston, p. 228</ref> ഗതിമാറ്റം: കോൺസെപ്സിയോൺ പട്ടണത്തിന് വടക്ക് ഏതാനും മൈലുകൾ അകലെ, മിറ നദി ഇടുങ്ങിയതും ജനവാസം കുറഞ്ഞതുമായ ഒരു മലയിടുക്കിലൂടെ ഒഴുകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ മലയിടുക്കിന് ഇരുവശവുമായുള്ള വനനിബിഡമായ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങൾ കൊളംബിയൻ അതിർത്തി വരെ നീളുന്നു. കോൺസെപ്സിയോണിന് സമീപം 1,200 മീറ്റർ (3,900 അടി) ഉയരത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, 100 കിലോമീറ്റർ (62 മൈൽ) ദൂരത്തിനുള്ളിൽ നദി 100 മീറ്റർ (330 അടി) താഴ്ന്നൊഴുകുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.oas.org/dsd/publications/Unit/oea03e/ch09.htm|title=Case study 4 - Study of the Santiago and Mira river basins, Ecuador|website=www.oas.org}}</ref> ഈ ഭാഗത്തും ചോട്ട താഴ്‌വരയിൽ, നദിയുടെ മുകൾഭാഗത്തുമുള്ള മിറ നദി, 'ക്ലാസ് III', 'ക്ലാസ് IV' വിഭാഗങ്ങളിൽപ്പെട്ട ധാരാളം കുത്തൊഴുക്കുകൾ ഉള്ളതിനാൽ റാഫ്റ്റിംഗിനും കയാക്കിംഗിനും പേരുകേട്ടതാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.barefootexpeditions.com/rafting-rio-mira-ecuador|title="Mira River," Barefoot Expeditions, accessed 20 Jul 2017}}</ref> തീരപ്രദേശം : കൊളംബിയയിലെ നാരിനോ (Nariño) ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിലൂടെ പസഫിക് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന മിറ നദിയിൽ 88 കിലോമീറ്റർ (55 മൈൽ) ദൂരത്തിൽ ജലഗതാഗതം സാധ്യമാണ്. ഇവിടെ മിറ നദിയുമായി അതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദിയായ സാൻ ജുവാൻ നദി ചേരുന്നു. ഒരു മഴക്കാട് പ്രദേശമായ ഇവിടെ വളരെ കുറച്ചു ജനങ്ങൾ മാത്രമേ വസിക്കുന്നുള്ളൂ. അവർ പ്രധാനമായും വാഴയും എണ്ണപ്പന ഇനങ്ങളും കൃഷി ചെയ്യുന്നതിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.todacolombia.com/geografia-colombia/vertientes-colombia.html|title=Vertientes Hidrográficas de Colombia|access-date=20 Jul 2017|website=Toda Colombia}}</ref> == ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയക്കാർ == പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ആഫ്രിക്കൻ അടിമകളെ ഇക്വഡോറിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ തുടങ്ങി. പതിനേഴും പതിനെട്ടും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ, ചോട്ട താഴ്വരയിലെ മിക്ക ഭൂമിയും ജെസ്യൂട്ട് മിഷനറിമാരുടെ ഉടമസ്ഥതയിലായിത്തീരുകയും തങ്ങളുടെ കരിമ്പ് തോട്ടങ്ങളിൽ അടിമകളായി ജോലി ചെയ്യിക്കുന്നതിനായി അവർ ആഫ്രിക്കക്കാരെ അവിടേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1767-ൽ ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ജെസ്യൂട്ടുകളെ പുറത്താക്കിയപ്പോഴേക്കും, ചോട്ട താഴ്വരയിൽ അവർക്ക് 10 തോട്ടങ്ങളും 1,769 അടിമകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://biblioteca.centroafroecuatoriano.org.ec/files/4413/7166/0352/Cuenca_del_Ro_Mira_y_concepcion.pdf|title=Cuenca del Ro Mira y Concepcion|website=Centro Afroecuatoriano}}</ref> എങ്കിലും, ജെസ്യൂട്ടുകളുടെ മടങ്ങിപ്പോക്കിനു ശേഷവും ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയൻ ജനവിഭാഗത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ കാര്യമായ മാറ്റമൊന്നും ഉണ്ടായില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല തോട്ടങ്ങളുടെ പുതിയ ഉടമസ്ഥരുടെ കീഴിൽ അവർ അടിമകളായിത്തന്നെ തുടരുകയു ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=https://law.utexas.edu/wp-content/uploads/sites/31/2016/02/ecuador-eng.pdf|title=Ecuador {{!}} Forgotten Territories, Unrealized Rights: A Report from the Rapoport Delegation on Afro-Ecuadorian Land Rights (Nov. 2009)|accessdate=21 July 2017|website=University of Texas}}</ref> 1852-ൽ ഇക്വഡോറിൽ അടിമത്തം നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഭൂമിയില്ലാത്ത പാട്ടക്കുടിയാന്മാരായി മാറിയ ചോട്ട താഴ്വരയിലെ ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയൻ നിവാസികളിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരും ഇതേ അവസ്ഥയിൽ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം വരെ തുടർന്നു. 1987-ൽ ചോട്ട താഴ്വരയിലെ ജനസംഖ്യ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയൻ വംശജരായിരുന്നു. 10 മുതൽ 15 വരെ ഗ്രാമങ്ങളിലായി കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ ആകെ എണ്ണം 15,000-ൽ താഴെയായിരുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ മെസ്റ്റിസോ വംശജരും തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങളുമായിരുന്നു താമസിച്ചിരുന്നത്.<ref>Lipski, John M. (1987), "The Chota Valley: Afro-Hispanic Language in Highland Ecuador," ''Latin American Research Review'', Vol 22, No. 1, pp. 157-158. Downloaded from JSTOR.</ref> 1964-ൽ നടപ്പാക്കിയ ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമത്തെത്തുടർന്ന് ചില ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയക്കാർക്ക് സ്വന്തമായി ഭൂമി ലഭിച്ചുവെങ്കിലും, ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും ചോട്ട താഴ്വരയിലെ ഭൂരിഭാഗം ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയക്കാരും ദരിദ്രരും, ഭൂമിയില്ലാത്തവരോ അല്ലെങ്കിൽ നാമമാത്രമായ ഭൂമി മാത്രമുള്ളവരോ ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://law.utexas.edu/wp-content/uploads/sites/31/2016/02/ecuador-eng.pdf|title=Ecuador {{!}} Forgotten Territories, Unrealized Rights: A Report from the Rapoport Delegation on Afro-Ecuadorian Land Rights (Nov. 2009)|website=University of Texas}}</ref> ആഫ്രിക്കൻ ഡ്രമ്മുകളും തദ്ദേശീയവും സ്പാനിഷ് സ്വാധീനങ്ങളും ചേർന്ന 'ബോംബ' സംഗീതത്തിന് ചോട്ട താഴ്വര പ്രശസ്തമാണ്. ഇക്വഡോറിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരിൽ പലരുടെയും ഉത്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും താഴ്വര അറിയപ്പെടുന്നു. ഫിഫ ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടിയ 2002-ലെ 23 അംഗ ഇക്വഡോർ ടീമിൽ, ചോറ്റ താഴ്വരയിൽ നിന്നുള്ള ഏഴ് ആഫ്രോ-ഇക്വഡോറിയൻ താരങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ചോട്ട താഴ്വരയിൽ പുൽത്തകിടിയുള്ള ഫുട്ബോൾ മൈതാനങ്ങളോ യുവ കളിക്കാർക്കുള്ള പരിശീലന സൗകര്യങ്ങളോ ഇല്ലെന്നിരിക്കെയാണ് ഈ നേട്ടം.<ref>''Lonely Planet: Ecuador & the Galapagos Islands; (2006)'', Lonely Planet, 7th Edition, p. 134</ref> == അവലംബം == e18zhm3494197pd2lqi7s6z2svpn45c 1 673641 4681102 2026-10-29T02:46:47Z ~2026-57514-21 224712 /* INDIAN ARMY [AUGUSTA MEDAL -VICTORIA CROSS --THREE TIME ONE PERSON ---ON AS WAGES INDIAN ARMY SOLIDER ---SAALARIAA CODE NAME --KAANGOO AFRICA WAR PURE ON ATLERY FIRE EXPARTEE ---- CHINA WAR --CODE N AME -AB DUAL HAMID ---1971 WAR BASSANTER RIVER --WHEN GENRAL AYOOB TAN K DIRECT HIT B OMB TO ME ---SAV E LIFE WITH IN DIAN ARMY LASAT B REATH ARUAAN KHATER PAL GEARSHIFT COMMAN TO ME EARNN -PERM VEER CHAAKAAR --- KAARGAAL WAR 1999 --EARN TWO NISHAAN HIEADAAR MEDAL ---- KILL EAT 350 GOHRKHAA COM... 4681102 wikitext text/x-wiki == INDIAN ARMY [AUGUSTA MEDAL -VICTORIA CROSS --THREE TIME ONE PERSON ---ON AS WAGES INDIAN ARMY SOLIDER ---SAALARIAA CODE NAME --KAANGOO AFRICA WAR PURE ON ATLERY FIRE EXPARTEE ---- CHINA WAR --CODE N AME -AB DUAL HAMID ---1971 WAR BASSANTER RIVER --WHEN GENRAL AYOOB TAN K DIRECT HIT B OMB TO ME ---SAV E LIFE WITH IN DIAN ARMY LASAT B REATH ARUAAN KHATER PAL GEARSHIFT COMMAN TO ME EARNN -PERM VEER CHAAKAAR --- KAARGAAL WAR 1999 --EARN TWO NISHAAN HIEADAAR MEDAL ---- KILL EAT 350 GOHRKHAA COMMANDO WITH CORNOAL LALIT ---TWO RESERVE IN 60- MINUTE FIRE --GOHRKHAA RULE IF SOME ONE DEFEAT IT OR KILL ITS HIGH COMMAN -GHORKHAA BEHIND HIM RUN ---- AFTER KAARGAAL WAR 1999 ---PASS OUT 149-L-C LONG COURSE KAKOOL ACADEMY PAK-ARMY ---LAST 15 YEARS ON OUT FOOT STEP HON E MURDER ASSAULT BY CIVIL FACE PERSON DIRECT A-K 47 RIFFAL CHINA FIRE ----CHINA PISTOL FIRE SOUND SPEED --ACCIDENT CAR MODE--POLICE EN COUN TER WITH LAHORE POLICE ENCOUNTER ESPESLIST ABID BOXER --- LAHORE POLICE ---MY AGE RETIREMENT 60 YEARS ---DAILY MURDER ATTACK CANT FACE HOW EVER UN TILL I KILL MY ALL MURDER ASSAULTER ON PELICAN GERMANY ARCHERY EXPARTEE ----- YOUR FRIEND WHO EAT YOUR MOTHER HAND MADE COW DEASI GHEE PRHATAA --SHE SAYS I NOURISH FROM CHILD HOOD DAGANDEER KUMMAR ON DESSAI COW GHEE PRAHTAA -----PRAYER ALSO NASSAA U-S-A ASTRONAUTS FIVE TIME FOOT STEEPER ON MOON MARASD PLATOO VEINAS ---POST PAKISTAN GREEN C RECENT MOON STAR ON NEIAL AAMAANG STAANG MONUMENTS-----ASIM NMEVID --HOUSE N O -50 A -JUDICIAL COLONY PHASE TWO LALLAA ZAAR LAHORE PUNJAB PAKISTAN -N -I-D ---36203-1773886-1--- YOU SENT ME GHORKHAA COMMANDO TROOP AT LAHORE TO SAVE THEIR NEW COMMAN LIFE WHO DEFEAT THEM IN KAARGAAL WAR 1999 ---PAK ARMY MAY LOOK TO BE END FINISH -- == '''DEAR SIR --ABOVE TITLE SUBJECT PRAYER RE DRESS AS APPLICATION MEMO DITTO ---- PRAYER --ASIM NEVID ---HOUSE NO --50-A JUDICIAL COLONY PHASE TWO LALLAA ZAAR LAHORE PUNJAB PAKISTAN ---N-I-D-NADRAA -INTERNATIONAL ---36203-1773886-1--''' [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-57514-21|~2026-57514-21]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-57514-21|talk]]) 02:46, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) ewy1lvobd91hh8pu0yaadasetqw7jlh 4681182 4681102 2026-10-29T11:17:54Z ~2026-57514-21 224712 /* DAILY MURDER ATTACK WITH DIRECT HIT A-K 47 RIFILE ORIGINAL RUSSIA/CHINA BURST VITAL PART --ON OUT DOOR FOOT STEP ---YOUR MOTHER OR YOUR FRIEND FAST --WITH HER HANDS MADE DEASEE COW GHEE PRAHTAA EAT THAT SHE CLAIM THAT I NOURISH MY SON WHOLE LIFE ON COW DASEE GHEE PRAHTAA --KIHYAAL RAKHNAA AAGAAR KHABEE SAAMNAA AIYAA MUQAABAAL --- AS PER RULE GOHRKHAA COMMANDO INDIIAN ARMY WHO ON E EAT KILL THEIR COMMMAND CORONOAL OR EAT KILL AT ONE HOUR 350 GHORKHAA COMMANDOO --GHORHKAA IN NEXT ALL COMBAT... 4681182 wikitext text/x-wiki == INDIAN ARMY [AUGUSTA MEDAL -VICTORIA CROSS --THREE TIME ONE PERSON ---ON AS WAGES INDIAN ARMY SOLIDER ---SAALARIAA CODE NAME --KAANGOO AFRICA WAR PURE ON ATLERY FIRE EXPARTEE ---- CHINA WAR --CODE N AME -AB DUAL HAMID ---1971 WAR BASSANTER RIVER --WHEN GENRAL AYOOB TAN K DIRECT HIT B OMB TO ME ---SAV E LIFE WITH IN DIAN ARMY LASAT B REATH ARUAAN KHATER PAL GEARSHIFT COMMAN TO ME EARNN -PERM VEER CHAAKAAR --- KAARGAAL WAR 1999 --EARN TWO NISHAAN HIEADAAR MEDAL ---- KILL EAT 350 GOHRKHAA COMMANDO WITH CORNOAL LALIT ---TWO RESERVE IN 60- MINUTE FIRE --GOHRKHAA RULE IF SOME ONE DEFEAT IT OR KILL ITS HIGH COMMAN -GHORKHAA BEHIND HIM RUN ---- AFTER KAARGAAL WAR 1999 ---PASS OUT 149-L-C LONG COURSE KAKOOL ACADEMY PAK-ARMY ---LAST 15 YEARS ON OUT FOOT STEP HON E MURDER ASSAULT BY CIVIL FACE PERSON DIRECT A-K 47 RIFFAL CHINA FIRE ----CHINA PISTOL FIRE SOUND SPEED --ACCIDENT CAR MODE--POLICE EN COUN TER WITH LAHORE POLICE ENCOUNTER ESPESLIST ABID BOXER --- LAHORE POLICE ---MY AGE RETIREMENT 60 YEARS ---DAILY MURDER ATTACK CANT FACE HOW EVER UN TILL I KILL MY ALL MURDER ASSAULTER ON PELICAN GERMANY ARCHERY EXPARTEE ----- YOUR FRIEND WHO EAT YOUR MOTHER HAND MADE COW DEASI GHEE PRHATAA --SHE SAYS I NOURISH FROM CHILD HOOD DAGANDEER KUMMAR ON DESSAI COW GHEE PRAHTAA -----PRAYER ALSO NASSAA U-S-A ASTRONAUTS FIVE TIME FOOT STEEPER ON MOON MARASD PLATOO VEINAS ---POST PAKISTAN GREEN C RECENT MOON STAR ON NEIAL AAMAANG STAANG MONUMENTS-----ASIM NMEVID --HOUSE N O -50 A -JUDICIAL COLONY PHASE TWO LALLAA ZAAR LAHORE PUNJAB PAKISTAN -N -I-D ---36203-1773886-1--- YOU SENT ME GHORKHAA COMMANDO TROOP AT LAHORE TO SAVE THEIR NEW COMMAN LIFE WHO DEFEAT THEM IN KAARGAAL WAR 1999 ---PAK ARMY MAY LOOK TO BE END FINISH -- == '''DEAR SIR --ABOVE TITLE SUBJECT PRAYER RE DRESS AS APPLICATION MEMO DITTO ---- PRAYER --ASIM NEVID ---HOUSE NO --50-A JUDICIAL COLONY PHASE TWO LALLAA ZAAR LAHORE PUNJAB PAKISTAN ---N-I-D-NADRAA -INTERNATIONAL ---36203-1773886-1--''' [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-57514-21|~2026-57514-21]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-57514-21|talk]]) 02:46, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) == DAILY MURDER ATTACK WITH DIRECT HIT A-K 47 RIFILE ORIGINAL RUSSIA/CHINA BURST VITAL PART --ON OUT DOOR FOOT STEP ---YOUR MOTHER OR YOUR FRIEND FAST --WITH HER HANDS MADE DEASEE COW GHEE PRAHTAA EAT THAT SHE CLAIM THAT I NOURISH MY SON WHOLE LIFE ON COW DASEE GHEE PRAHTAA --KIHYAAL RAKHNAA AAGAAR KHABEE SAAMNAA AIYAA MUQAABAAL --- AS PER RULE GOHRKHAA COMMANDO INDIIAN ARMY WHO ON E EAT KILL THEIR COMMMAND CORONOAL OR EAT KILL AT ONE HOUR 350 GHORKHAA COMMANDOO --GHORHKAA IN NEXT ALL COMBAT WAR FUTURE UN DER COMMANAD NEW OFFICER WHO KILL ALL THEIR COMMANAD OR 350 COMMANDOO SOLIDER ELEPHANT HUMAN BODY --ORDER GOHRKAA RESERVE AT LEAST 250 COMMANDOO REPORTED AT CORNOAAL THAAPAA --THAAPAA KOO GOALI LAAG GEE HAA ----BURST A-K 47--- ARRAA OO DAGAAN DEER TOO BARDIHIYAA POSITION MAAHOVAA --- MAAR INN SAAB KUTNOO KOO ------NASAA ASTRONAUTS U-S-A PAKISTAN ----HOUSE NO -50-A JUDIC IAL COLONY PHASE TWO LALLAA ZAAR LAHORE PUNJAB PAKISTAN --N-I-D --NADRAA --INTERNATIONAL ---36203-1773886-1-- RAPIDLY HELP ---- THAAPAA --- == '''DEAR SIR --ABOVE SUBJECT PRAYER RE DRESS AS APPLICATION MEMO PAGE -DITTO - ASIM NEVID -- NASAA ASTRONAUTS--U-S-A-- HOUSE NO-50-A JUDICIAL COLON Y PHASE TWO LALLAA ZAAR LAHORE PUN JAB PAKISTAN --N-I-D-NADRAA-INTERNATIONAL--36203-1773886-1---CELL # 0324--4739005---0320---4070014---''' [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-57514-21|~2026-57514-21]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-57514-21|talk]]) 11:17, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) q4a48pea2yhx1co7itg8k3v9cjugbrj 4681184 4681182 2026-10-29T11:24:39Z Pristome 213199 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1d) 4681184 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|1=Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> == INDIAN ARMY [AUGUSTA MEDAL -VICTORIA CROSS --THREE TIME ONE PERSON ---ON AS WAGES INDIAN ARMY SOLIDER ---SAALARIAA CODE NAME --KAANGOO AFRICA WAR PURE ON ATLERY FIRE EXPARTEE ---- CHINA WAR --CODE N AME -AB DUAL HAMID ---1971 WAR BASSANTER RIVER --WHEN GENRAL AYOOB TAN K DIRECT HIT B OMB TO ME ---SAV E LIFE WITH IN DIAN ARMY LASAT B REATH ARUAAN KHATER PAL GEARSHIFT COMMAN TO ME EARNN -PERM VEER CHAAKAAR --- KAARGAAL WAR 1999 --EARN TWO NISHAAN HIEADAAR MEDAL ---- KILL EAT 350 GOHRKHAA COMMANDO WITH CORNOAL LALIT ---TWO RESERVE IN 60- MINUTE FIRE --GOHRKHAA RULE IF SOME ONE DEFEAT IT OR KILL ITS HIGH COMMAN -GHORKHAA BEHIND HIM RUN ---- AFTER KAARGAAL WAR 1999 ---PASS OUT 149-L-C LONG COURSE KAKOOL ACADEMY PAK-ARMY ---LAST 15 YEARS ON OUT FOOT STEP HON E MURDER ASSAULT BY CIVIL FACE PERSON DIRECT A-K 47 RIFFAL CHINA FIRE ----CHINA PISTOL FIRE SOUND SPEED --ACCIDENT CAR MODE--POLICE EN COUN TER WITH LAHORE POLICE ENCOUNTER ESPESLIST ABID BOXER --- LAHORE POLICE ---MY AGE RETIREMENT 60 YEARS ---DAILY MURDER ATTACK CANT FACE HOW EVER UN TILL I KILL MY ALL MURDER ASSAULTER ON PELICAN GERMANY ARCHERY EXPARTEE ----- YOUR FRIEND WHO EAT YOUR MOTHER HAND MADE COW DEASI GHEE PRHATAA --SHE SAYS I NOURISH FROM CHILD HOOD DAGANDEER KUMMAR ON DESSAI COW GHEE PRAHTAA -----PRAYER ALSO NASSAA U-S-A ASTRONAUTS FIVE TIME FOOT STEEPER ON MOON MARASD PLATOO VEINAS ---POST PAKISTAN GREEN C RECENT MOON STAR ON NEIAL AAMAANG STAANG MONUMENTS-----ASIM NMEVID --HOUSE N O -50 A -JUDICIAL COLONY PHASE TWO LALLAA ZAAR LAHORE PUNJAB PAKISTAN -N -I-D ---36203-1773886-1--- YOU SENT ME GHORKHAA COMMANDO TROOP AT LAHORE TO SAVE THEIR NEW COMMAN LIFE WHO DEFEAT THEM IN KAARGAAL WAR 1999 ---PAK ARMY MAY LOOK TO BE END FINISH -- == '''DEAR SIR --ABOVE TITLE SUBJECT PRAYER RE DRESS AS APPLICATION MEMO DITTO ---- PRAYER --ASIM NEVID ---HOUSE NO --50-A JUDICIAL COLONY PHASE TWO LALLAA ZAAR LAHORE PUNJAB PAKISTAN ---N-I-D-NADRAA -INTERNATIONAL ---36203-1773886-1--''' [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-57514-21|~2026-57514-21]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-57514-21|talk]]) 02:46, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) == DAILY MURDER ATTACK WITH DIRECT HIT A-K 47 RIFILE ORIGINAL RUSSIA/CHINA BURST VITAL PART --ON OUT DOOR FOOT STEP ---YOUR MOTHER OR YOUR FRIEND FAST --WITH HER HANDS MADE DEASEE COW GHEE PRAHTAA EAT THAT SHE CLAIM THAT I NOURISH MY SON WHOLE LIFE ON COW DASEE GHEE PRAHTAA --KIHYAAL RAKHNAA AAGAAR KHABEE SAAMNAA AIYAA MUQAABAAL --- AS PER RULE GOHRKHAA COMMANDO INDIIAN ARMY WHO ON E EAT KILL THEIR COMMMAND CORONOAL OR EAT KILL AT ONE HOUR 350 GHORKHAA COMMANDOO --GHORHKAA IN NEXT ALL COMBAT WAR FUTURE UN DER COMMANAD NEW OFFICER WHO KILL ALL THEIR COMMANAD OR 350 COMMANDOO SOLIDER ELEPHANT HUMAN BODY --ORDER GOHRKAA RESERVE AT LEAST 250 COMMANDOO REPORTED AT CORNOAAL THAAPAA --THAAPAA KOO GOALI LAAG GEE HAA ----BURST A-K 47--- ARRAA OO DAGAAN DEER TOO BARDIHIYAA POSITION MAAHOVAA --- MAAR INN SAAB KUTNOO KOO ------NASAA ASTRONAUTS U-S-A PAKISTAN ----HOUSE NO -50-A JUDIC IAL COLONY PHASE TWO LALLAA ZAAR LAHORE PUNJAB PAKISTAN --N-I-D --NADRAA --INTERNATIONAL ---36203-1773886-1-- RAPIDLY HELP ---- THAAPAA --- == '''DEAR SIR --ABOVE SUBJECT PRAYER RE DRESS AS APPLICATION MEMO PAGE -DITTO - ASIM NEVID -- NASAA ASTRONAUTS--U-S-A-- HOUSE NO-50-A JUDICIAL COLON Y PHASE TWO LALLAA ZAAR LAHORE PUN JAB PAKISTAN --N-I-D-NADRAA-INTERNATIONAL--36203-1773886-1---CELL # 0324--4739005---0320---4070014---''' [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-57514-21|~2026-57514-21]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-57514-21|talk]]) 11:17, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 7jdu0cr61wtbu91xom269z4vv2ul6sj 0 673642 4681112 2026-10-29T04:29:58Z Martinkottayam 84843 '{{Infobox river | name = സാൻ മിഗ്വേൽ നദി | native_name = {{native name|es|Río San Miguel}} | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio_San_Miguel.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681112 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാൻ മിഗ്വേൽ നദി | native_name = {{native name|es|Río San Miguel}} | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio_San_Miguel.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[കൊളംബിയ]]|[[ഇക്വഡോർ]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 295 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[ആന്തിസ് പർവ്വതനിര]] | source1_location = [[Nariño Department]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{convert|3000|m|abbr=on}} | mouth = [[പുട്ടുമായോ നദി]] | mouth_location = [[Puerto El Carmen de Putumayo]], Colombia | mouth_coordinates = {{coord|0|07|05|N|75|52|02|W|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} കൊളംബിയയിലും ഇക്വഡോറിലുമായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''സാൻ മിഗ്വേൽ നദി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ''Río San Miguel''). പുട്ടുമായോ നദി വഴി, സോലിമോയെസ് നദിയിലേക്ക് (ആമസോൺ നദിയുടെ മധ്യഭാഗം) ചേരുന്ന ഒരു ഉപ-പോഷകനദിയാണിത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏകദേശം 295 കിലോമീറ്ററോളം നീളമുള്ള സാൻ മിഗ്വേൽ നദി, കൊളംബിയയും ഇക്വഡോറും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയിൽ, കൊളംബിയയിലെ നാരിനോ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന്റെ ഏറ്റവും തെക്കേയറ്റത്തുള്ള ആന്തിസ് പർവതനിരകളുടെ ചെരിവുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|title=Río San Miguel: Todo lo que necesita saber sobre él|accessdate=22 August 2018|website=riosdelplaneta.com|publisher=Rios del planeta|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124094902/https://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|archive-date=24 January 2022}}</ref> ഇക്വഡോറിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതിന് മുൻപ്, രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ള അതിർത്തി അടയാളപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുകയും തുടർന്ന്, അതിർത്തിയിൽത്തന്നെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 'പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്, പുട്ടുമായോ നദിയിലേക്ക് ഇടതുവശത്തുനിന്ന് ചേരുന്നു.<ref>{{cite book |author=Collectif |url=https://books.google.com/books?id=jCtOtO0AD1sC&dq=rio+San+Miguel+Colombie+Equateur&pg=PA10 |title=Definicion de Areas Para la Siera de Camru Camu en El Departamento de Putumayo |publisher=Corpoica |year=2003 |isbn=958-97143-2-3 |page=115 |language=es |accessdate=22 August 2018}}.</ref> == അവലംബം == qveiede57cu2u4wvw8thl19l25zz604 4681113 4681112 2026-10-29T04:32:41Z Martinkottayam 84843 4681113 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാൻ മിഗ്വേൽ നദി | native_name = {{native name|es|റിയോ സാൻ മിഗ്വേൽ}} | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio_San_Miguel.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[കൊളംബിയ]]|[[ഇക്വഡോർ]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 295 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[ആന്തിസ് പർവ്വതനിര]] | source1_location = [[Nariño Department]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{convert|3000|m|abbr=on}} | mouth = [[പുട്ടുമായോ നദി]] | mouth_location = [[പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ]], [[കൊളംബിയ]] | mouth_coordinates = {{coord|0|07|05|N|75|52|02|W|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലും]] [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലുമായി]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''സാൻ മിഗ്വേൽ നദി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ''Río San Miguel''). പുട്ടുമായോ നദി വഴി, സോലിമോയെസ് നദിയിലേക്ക് (ആമസോൺ നദിയുടെ മധ്യഭാഗം) ചേരുന്ന ഒരു ഉപ-പോഷകനദിയാണിത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏകദേശം 295 കിലോമീറ്ററോളം നീളമുള്ള സാൻ മിഗ്വേൽ നദി, കൊളംബിയയും ഇക്വഡോറും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയിൽ, കൊളംബിയയിലെ നാരിനോ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന്റെ ഏറ്റവും തെക്കേയറ്റത്തുള്ള [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവതനിരകളുടെ]] ചെരിവുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|title=Río San Miguel: Todo lo que necesita saber sobre él|accessdate=22 August 2018|website=riosdelplaneta.com|publisher=Rios del planeta|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124094902/https://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|archive-date=24 January 2022}}</ref> ഇക്വഡോറിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതിന് മുൻപ്, രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ള അതിർത്തി അടയാളപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുകയും തുടർന്ന്, അതിർത്തിയിൽത്തന്നെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 'പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്, പുട്ടുമായോ നദിയിലേക്ക് ഇടതുവശത്തുനിന്ന് ചേരുന്നു.<ref>{{cite book |author=Collectif |url=https://books.google.com/books?id=jCtOtO0AD1sC&dq=rio+San+Miguel+Colombie+Equateur&pg=PA10 |title=Definicion de Areas Para la Siera de Camru Camu en El Departamento de Putumayo |publisher=Corpoica |year=2003 |isbn=958-97143-2-3 |page=115 |language=es |accessdate=22 August 2018}}.</ref> == അവലംബം == 0ha5dy5p4p07r71ikd4dqt0xhpqaftn 4681114 4681113 2026-10-29T04:33:49Z Martinkottayam 84843 4681114 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|San Miguel River (Colombia)}} {{Infobox river | name = സാൻ മിഗ്വേൽ നദി | native_name = {{native name|es|റിയോ സാൻ മിഗ്വേൽ}} | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio_San_Miguel.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[കൊളംബിയ]]|[[ഇക്വഡോർ]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 295 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[ആന്തിസ് പർവ്വതനിര]] | source1_location = [[Nariño Department]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{convert|3000|m|abbr=on}} | mouth = [[പുട്ടുമായോ നദി]] | mouth_location = [[പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ]], [[കൊളംബിയ]] | mouth_coordinates = {{coord|0|07|05|N|75|52|02|W|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലും]] [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലുമായി]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''സാൻ മിഗ്വേൽ നദി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ''Río San Miguel''). പുട്ടുമായോ നദി വഴി, സോലിമോയെസ് നദിയിലേക്ക് (ആമസോൺ നദിയുടെ മധ്യഭാഗം) ചേരുന്ന ഒരു ഉപ-പോഷകനദിയാണിത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏകദേശം 295 കിലോമീറ്ററോളം നീളമുള്ള സാൻ മിഗ്വേൽ നദി, കൊളംബിയയും ഇക്വഡോറും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയിൽ, കൊളംബിയയിലെ നാരിനോ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന്റെ ഏറ്റവും തെക്കേയറ്റത്തുള്ള [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവതനിരകളുടെ]] ചെരിവുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|title=Río San Miguel: Todo lo que necesita saber sobre él|accessdate=22 August 2018|website=riosdelplaneta.com|publisher=Rios del planeta|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124094902/https://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|archive-date=24 January 2022}}</ref> ഇക്വഡോറിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതിന് മുൻപ്, രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ള അതിർത്തി അടയാളപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുകയും തുടർന്ന്, അതിർത്തിയിൽത്തന്നെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 'പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്, പുട്ടുമായോ നദിയിലേക്ക് ഇടതുവശത്തുനിന്ന് ചേരുന്നു.<ref>{{cite book |author=Collectif |url=https://books.google.com/books?id=jCtOtO0AD1sC&dq=rio+San+Miguel+Colombie+Equateur&pg=PA10 |title=Definicion de Areas Para la Siera de Camru Camu en El Departamento de Putumayo |publisher=Corpoica |year=2003 |isbn=958-97143-2-3 |page=115 |language=es |accessdate=22 August 2018}}.</ref> == അവലംബം == 8bq613m9ezf9fmp3jb9cjbyhq2zq5x0 4681115 4681114 2026-10-29T04:34:29Z Martinkottayam 84843 [[San Miguel River (Colombia)]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4681115 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[San Miguel River (Colombia)]]{{prettyurl|San Miguel River (Colombia)}} {{Infobox river | name = സാൻ മിഗ്വേൽ നദി | native_name = {{native name|es|റിയോ സാൻ മിഗ്വേൽ}} | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio_San_Miguel.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[കൊളംബിയ]]|[[ഇക്വഡോർ]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 295 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[ആന്തിസ് പർവ്വതനിര]] | source1_location = [[Nariño Department]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{convert|3000|m|abbr=on}} | mouth = [[പുട്ടുമായോ നദി]] | mouth_location = [[പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ]], [[കൊളംബിയ]] | mouth_coordinates = {{coord|0|07|05|N|75|52|02|W|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലും]] [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലുമായി]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''സാൻ മിഗ്വേൽ നദി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ''Río San Miguel''). പുട്ടുമായോ നദി വഴി, സോലിമോയെസ് നദിയിലേക്ക് (ആമസോൺ നദിയുടെ മധ്യഭാഗം) ചേരുന്ന ഒരു ഉപ-പോഷകനദിയാണിത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏകദേശം 295 കിലോമീറ്ററോളം നീളമുള്ള സാൻ മിഗ്വേൽ നദി, കൊളംബിയയും ഇക്വഡോറും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയിൽ, കൊളംബിയയിലെ നാരിനോ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന്റെ ഏറ്റവും തെക്കേയറ്റത്തുള്ള [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവതനിരകളുടെ]] ചെരിവുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|title=Río San Miguel: Todo lo que necesita saber sobre él|accessdate=22 August 2018|website=riosdelplaneta.com|publisher=Rios del planeta|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124094902/https://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|archive-date=24 January 2022}}</ref> ഇക്വഡോറിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതിന് മുൻപ്, രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ള അതിർത്തി അടയാളപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുകയും തുടർന്ന്, അതിർത്തിയിൽത്തന്നെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 'പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്, പുട്ടുമായോ നദിയിലേക്ക് ഇടതുവശത്തുനിന്ന് ചേരുന്നു.<ref>{{cite book |author=Collectif |url=https://books.google.com/books?id=jCtOtO0AD1sC&dq=rio+San+Miguel+Colombie+Equateur&pg=PA10 |title=Definicion de Areas Para la Siera de Camru Camu en El Departamento de Putumayo |publisher=Corpoica |year=2003 |isbn=958-97143-2-3 |page=115 |language=es |accessdate=22 August 2018}}.</ref> == അവലംബം == 1ue0dssr1naa4bbesv1k64rj8y9qp52 4681116 4681115 2026-10-29T04:35:21Z Martinkottayam 84843 [[San Miguel River (Colombia)]] താളിലോട്ടുള്ള തിരിച്ചുവിടൽ ഒഴിവാക്കി 4681116 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|San Miguel River (Colombia)}} {{Infobox river | name = സാൻ മിഗ്വേൽ നദി | native_name = {{native name|es|റിയോ സാൻ മിഗ്വേൽ}} | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio_San_Miguel.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[കൊളംബിയ]]|[[ഇക്വഡോർ]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 295 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[ആന്തിസ് പർവ്വതനിര]] | source1_location = [[Nariño Department]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{convert|3000|m|abbr=on}} | mouth = [[പുട്ടുമായോ നദി]] | mouth_location = [[പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ]], [[കൊളംബിയ]] | mouth_coordinates = {{coord|0|07|05|N|75|52|02|W|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലും]] [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലുമായി]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''സാൻ മിഗ്വേൽ നദി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ''Río San Miguel''). പുട്ടുമായോ നദി വഴി, സോലിമോയെസ് നദിയിലേക്ക് (ആമസോൺ നദിയുടെ മധ്യഭാഗം) ചേരുന്ന ഒരു ഉപ-പോഷകനദിയാണിത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏകദേശം 295 കിലോമീറ്ററോളം നീളമുള്ള സാൻ മിഗ്വേൽ നദി, കൊളംബിയയും ഇക്വഡോറും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയിൽ, കൊളംബിയയിലെ നാരിനോ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന്റെ ഏറ്റവും തെക്കേയറ്റത്തുള്ള [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവതനിരകളുടെ]] ചെരിവുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|title=Río San Miguel: Todo lo que necesita saber sobre él|accessdate=22 August 2018|website=riosdelplaneta.com|publisher=Rios del planeta|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124094902/https://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|archive-date=24 January 2022}}</ref> ഇക്വഡോറിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതിന് മുൻപ്, രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ള അതിർത്തി അടയാളപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുകയും തുടർന്ന്, അതിർത്തിയിൽത്തന്നെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 'പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്, പുട്ടുമായോ നദിയിലേക്ക് ഇടതുവശത്തുനിന്ന് ചേരുന്നു.<ref>{{cite book |author=Collectif |url=https://books.google.com/books?id=jCtOtO0AD1sC&dq=rio+San+Miguel+Colombie+Equateur&pg=PA10 |title=Definicion de Areas Para la Siera de Camru Camu en El Departamento de Putumayo |publisher=Corpoica |year=2003 |isbn=958-97143-2-3 |page=115 |language=es |accessdate=22 August 2018}}.</ref> == അവലംബം == 8bq613m9ezf9fmp3jb9cjbyhq2zq5x0 4681117 4681116 2026-10-29T04:36:35Z Martinkottayam 84843 [[സാൻ മിഗ്വേൽ നദി (കൊളംബിയ)]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4681117 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[സാൻ മിഗ്വേൽ നദി (കൊളംബിയ)]]{{prettyurl|San Miguel River (Colombia)}} {{Infobox river | name = സാൻ മിഗ്വേൽ നദി | native_name = {{native name|es|റിയോ സാൻ മിഗ്വേൽ}} | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio_San_Miguel.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[കൊളംബിയ]]|[[ഇക്വഡോർ]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 295 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[ആന്തിസ് പർവ്വതനിര]] | source1_location = [[Nariño Department]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{convert|3000|m|abbr=on}} | mouth = [[പുട്ടുമായോ നദി]] | mouth_location = [[പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ]], [[കൊളംബിയ]] | mouth_coordinates = {{coord|0|07|05|N|75|52|02|W|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലും]] [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലുമായി]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''സാൻ മിഗ്വേൽ നദി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ''Río San Miguel''). പുട്ടുമായോ നദി വഴി, സോലിമോയെസ് നദിയിലേക്ക് (ആമസോൺ നദിയുടെ മധ്യഭാഗം) ചേരുന്ന ഒരു ഉപ-പോഷകനദിയാണിത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏകദേശം 295 കിലോമീറ്ററോളം നീളമുള്ള സാൻ മിഗ്വേൽ നദി, കൊളംബിയയും ഇക്വഡോറും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയിൽ, കൊളംബിയയിലെ നാരിനോ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന്റെ ഏറ്റവും തെക്കേയറ്റത്തുള്ള [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവതനിരകളുടെ]] ചെരിവുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|title=Río San Miguel: Todo lo que necesita saber sobre él|accessdate=22 August 2018|website=riosdelplaneta.com|publisher=Rios del planeta|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124094902/https://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|archive-date=24 January 2022}}</ref> ഇക്വഡോറിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതിന് മുൻപ്, രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ള അതിർത്തി അടയാളപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുകയും തുടർന്ന്, അതിർത്തിയിൽത്തന്നെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 'പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്, പുട്ടുമായോ നദിയിലേക്ക് ഇടതുവശത്തുനിന്ന് ചേരുന്നു.<ref>{{cite book |author=Collectif |url=https://books.google.com/books?id=jCtOtO0AD1sC&dq=rio+San+Miguel+Colombie+Equateur&pg=PA10 |title=Definicion de Areas Para la Siera de Camru Camu en El Departamento de Putumayo |publisher=Corpoica |year=2003 |isbn=958-97143-2-3 |page=115 |language=es |accessdate=22 August 2018}}.</ref> == അവലംബം == ligiu4eak9n8rlo44m6qoksrwehp43h 4681118 4681117 2026-10-29T04:37:26Z Martinkottayam 84843 [[സാൻ മിഗ്വേൽ നദി (കൊളംബിയ)]] താളിലോട്ടുള്ള തിരിച്ചുവിടൽ ഒഴിവാക്കി 4681118 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|San Miguel River (Colombia)}} {{Infobox river | name = സാൻ മിഗ്വേൽ നദി | native_name = {{native name|es|റിയോ സാൻ മിഗ്വേൽ}} | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio_San_Miguel.jpg | image_size = 300 | image_caption = | map = | map_size = 300 | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = {{hlist|[[കൊളംബിയ]]|[[ഇക്വഡോർ]]}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 295 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[mouth]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[ആന്തിസ് പർവ്വതനിര]] | source1_location = [[Nariño Department]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{convert|3000|m|abbr=on}} | mouth = [[പുട്ടുമായോ നദി]] | mouth_location = [[പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ]], [[കൊളംബിയ]] | mouth_coordinates = {{coord|0|07|05|N|75|52|02|W|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലും]] [[ഇക്വഡോർ|ഇക്വഡോറിലുമായി]] ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''സാൻ മിഗ്വേൽ നദി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ''Río San Miguel''). പുട്ടുമായോ നദി വഴി, സോലിമോയെസ് നദിയിലേക്ക് (ആമസോൺ നദിയുടെ മധ്യഭാഗം) ചേരുന്ന ഒരു ഉപ-പോഷകനദിയാണിത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഏകദേശം 295 കിലോമീറ്ററോളം നീളമുള്ള സാൻ മിഗ്വേൽ നദി, കൊളംബിയയും ഇക്വഡോറും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയിൽ, കൊളംബിയയിലെ നാരിനോ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന്റെ ഏറ്റവും തെക്കേയറ്റത്തുള്ള [[ആന്തിസ്|ആന്തിസ് പർവതനിരകളുടെ]] ചെരിവുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|title=Río San Miguel: Todo lo que necesita saber sobre él|accessdate=22 August 2018|website=riosdelplaneta.com|publisher=Rios del planeta|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124094902/https://riosdelplaneta.com/rio-san-miguel/|archive-date=24 January 2022}}</ref> ഇക്വഡോറിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതിന് മുൻപ്, രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ള അതിർത്തി അടയാളപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുകയും തുടർന്ന്, അതിർത്തിയിൽത്തന്നെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 'പ്വേർട്ടോ എൽ കാർമെൻ ഡി പുടുമായോ' എന്ന സ്ഥലത്തുവെച്ച്, പുട്ടുമായോ നദിയിലേക്ക് ഇടതുവശത്തുനിന്ന് ചേരുന്നു.<ref>{{cite book |author=Collectif |url=https://books.google.com/books?id=jCtOtO0AD1sC&dq=rio+San+Miguel+Colombie+Equateur&pg=PA10 |title=Definicion de Areas Para la Siera de Camru Camu en El Departamento de Putumayo |publisher=Corpoica |year=2003 |isbn=958-97143-2-3 |page=115 |language=es |accessdate=22 August 2018}}.</ref> == അവലംബം == 8bq613m9ezf9fmp3jb9cjbyhq2zq5x0 0 673643 4681124 2026-10-29T06:06:30Z Martinkottayam 84843 '{{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = Branco River in [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] city, [[Roraima]] state, Brazil. The Macuxi Bridge, {{conv...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681124 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = Branco River in [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] city, [[Roraima]] state, Brazil. The Macuxi Bridge, {{convert|1.2|km|mi|abbr=on}} long,<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> can be seen in the background. | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = The Branco River is a tributary of the [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]] (highlighted on map) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Parima Mountains]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|Takutu]], [[Guiana Shield]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് റിയോ നെഗ്രോ നദിയിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്ന ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> == അവലംബം == geecwki6ffiqlrtiinqdthsfnd5z9nu 4681125 4681124 2026-10-29T06:09:02Z Martinkottayam 84843 4681125 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = Branco River in [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] city, [[Roraima]] state, Brazil. The Macuxi Bridge, {{convert|1.2|km|mi|abbr=on}} long,<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> can be seen in the background. | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = The Branco River is a tributary of the [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]] (highlighted on map) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Parima Mountains]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|Takutu]], [[Guiana Shield]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> == അവലംബം == 2uq2etncznuv1y0okqoxzo10kb331ux 4681126 4681125 2026-10-29T06:10:18Z Martinkottayam 84843 4681126 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = Branco River in [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] city, [[Roraima]] state, Brazil. The Macuxi Bridge, {{convert|1.2|km|mi|abbr=on}} long,<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> can be seen in the background. | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = The Branco River is a tributary of the [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]] (highlighted on map) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Parima Mountains]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|Takutu]], [[Guiana Shield]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> == അവലംബം == tvq6k6nnd9f5864wvalkzsaeiz8dej2 4681127 4681126 2026-10-29T06:14:51Z Martinkottayam 84843 4681127 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = ബ്രസീലിലെ [[റോറൈമ]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള [[Boa Vista, Roraima|ബോവ വിസ്ത]] നഗരത്തിലെത്തുന്ന ബ്രാങ്കോ നദി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1.2 കിലോമീറ്റർ (0.75 മൈൽ) നീളമുള്ള മാകുക്സി പാലം കാണാം.<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = The Branco River is a tributary of the [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]] (highlighted on map) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Parima Mountains]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|Takutu]], [[Guiana Shield]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> == അവലംബം == 1ce539rrsp85s6hpoi7gwneqqd2joid 4681128 4681127 2026-10-29T06:17:16Z Martinkottayam 84843 4681128 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള [[Boa Vista, Roraima|ബോവ വിസ്ത]] നഗരത്തിലെത്തുന്ന ബ്രാങ്കോ നദി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1.2 കിലോമീറ്റർ (0.75 മൈൽ) നീളമുള്ള മാകുക്സി പാലം കാണാം.<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = The Branco River is a tributary of the [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]] (highlighted on map) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Parima Mountains]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|Takutu]], [[Guiana Shield]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> == അവലംബം == 2znxy54sw4n4wespgzu9zwx3al9c7ws 4681131 4681128 2026-10-29T06:40:35Z Martinkottayam 84843 4681131 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള [[Boa Vista, Roraima|ബോവ വിസ്ത]] നഗരത്തിലെത്തുന്ന ബ്രാങ്കോ നദി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1.2 കിലോമീറ്റർ (0.75 മൈൽ) നീളമുള്ള മാകുക്സി പാലം കാണാം.<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = The Branco River is a tributary of the [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]] (highlighted on map) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Parima Mountains]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|Takutu]], [[Guiana Shield]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> ബ്രാൻകോ നദി ഏകദേശം തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞാണ് ഒഴുകുന്നത്. നെഗ്രോ നദിയിലേതുപോലെ തന്നെയുള്ള നിരവധി കൈവഴികളിലൂടെയും കായലുകളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെയും ഇത് ഒടുവിൽ നെഗ്രോ നദിയുമായി ലയിക്കുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ നദിയുമായി സംഗമിക്കുന്നിടം വരെയുള്ള ഇതിന്റെ ആകെ നീളം 350 മൈൽ (560 കിലോമീറ്റർ) ആണ്. ഇതിൽ ധാരാളം ദ്വീപുകളുണ്ട്; മാത്രമല്ല നദി കടലിലോ മറ്റൊരു നദിയിലോ ചേരുന്ന ഭാഗത്തുനിന്ന് ഏകദേശം 235 മൈൽ (378 കിലോമീറ്റർ) അകലെയായി, അപകടകരമായ ഒട്ടനവധി ജലപാതങ്ങളും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. == ജലപ്രവാഹം == ബ്രാങ്കോ നദി നദീമുഖത്തിനടുത്ത് എത്തുന്നിടത്തെ ശരാശരി, കുറഞ്ഞതും, കൂടിയതുമായ ജലപ്രവാഹ അളവുകൾ. ഇത് 1998 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള കാലയളവിലെയാണ്. {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) |- !Min !Mean !Max !Min !Mean !Max |- |1998 | |5,664 |16,435 |2011 |454 |5,008 |16,815 |- |1999 |1,792 |9,538 |22,576 |2012 |2,135 |8,381 |17,944 |- |2000 |2,506 |9,725 |28,697 |2013 |1,377 |6,493 |13,229 |- |2001 |788 |6,551 |17,791 |2014 |1,117 |6,384 |15,489 |- |2002 |1,271 |5,219 |18,760 |2015 |772 |3,983 |10,416 |- |2003 |640 |4,375 |13,320 |2016 |435 |4,316 |11,677 |- |2004 |756 |4,244 |11,959 |2017 |2,258 |7,437 |16,449 |- |2005 |729 |7,868 |19,893 |2018 |777 |6,653 |17,912 |- |2006 |2,457 |9,899 |22,644 |2019 |625 |5,205 |15,859 |- |2007 |845 |7,271 |15,118 |2020 |1,567 |7,216 |16,564 |- |2008 |2,739 |7,630 |17,280 |2021 |1,712 |8,828 |23,180 |- |2009 |486 |4,318 |10,735 |2022 |1,810 |9,087 |23,631 |- |2010 |278 |2,754 |8,040 | |''278'' |'''''6,469''''' |''28,697'' |} == ജലരസതന്ത്രം == പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ബ്രാങ്കോ (പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ 'വെള്ള' എന്നർത്ഥം) നദിയിലെ വെള്ളത്തിന് വെളുത്ത നിറമാണുള്ളത്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന അജൈവ അവസാദങ്ങൾ കാരണം, വെള്ളം ഏതാണ്ട് പാൽ നിറമായി തോന്നിച്ചേക്കാം.<ref name="ARussel">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> പരമ്പരാഗതമായി ഇതിനെ ഒരു വെള്ള നദിയായി കണക്കാക്കുന്നുവെങ്കിലും<ref>{{cite journal |author1=Venticinque |author2=Forsberg |author3=Barthem |author4=Petry |author5=Hess |author6=Mercado |author7=Cañas |author8=Montoya |author9=Durigan |author10=Goulding |display-authors=3 |year=2016 |title=An explicit GIS-based river basin framework for aquatic ecosystem conservation in the Amazon |journal=Earth Syst. Sci. Data |volume=8 |issue=2 |pages=651–661 |bibcode=2016ESSD....8..651V |doi=10.5194/essd-8-651-2016 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite book |title=Fish Physiology: The Physiology of Tropical Fishes |year=2013 |isbn=978-0-12350-445-6 |editor1=Val, A.L. |page=27 |editor2=V.M.F. de Almeida-Val |editor3=D.J. Randall}}</ref> അതിന്റെ ഭൗതിക-രാസ സ്വഭാവസവിശേഷതകളിലെ കാലാനുസൃതമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഒരു വർഗ്ഗീകരണം ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു. ചിലർ ഇതിനെ തെളിഞ്ഞ ജലമുള്ള നദിയായായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.<ref name="Villamizar2013">{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/271427552|title=Chemistry of different Amazonian water types for river classification: A preliminary review|access-date=2017-12-11|author2=M.T.F. Piedade|year=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214122732/https://www.researchgate.net/publication/271427552_Chemistry_of_different_Amazonian_water_types_for_river_classification_A_preliminary_review|archive-date=2021-02-14|author3=J.G. da Costa|author4=J.M. Adeney|author5=J. Junk|author1=Ríos-Villamizar, E.A.|url-status=live}}</ref><ref name="Souza2014">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> പ്രത്യേകിച്ചും നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തോടടുത്ത മുകൾഭാഗങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതും പാറക്കെട്ടുകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതെന്നതിനാൽ, അവസാദങ്ങൾ പ്രധാനമായും നദിയുടെ താഴെഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണുണ്ടാകുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="ARussel2">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> കൂടാതെ, പരമ്പരാഗതമായ ആമസോണിയൻ നദീ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഇതിന്റെ രാസഘടനയും നിറവും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടായേക്കാം. == അവലംബം == naaf9cr7054mme2a2p4ovj93co8p8pk 4681135 4681131 2026-10-29T06:51:58Z Martinkottayam 84843 /* ജലരസതന്ത്രം */ 4681135 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള [[Boa Vista, Roraima|ബോവ വിസ്ത]] നഗരത്തിലെത്തുന്ന ബ്രാങ്കോ നദി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1.2 കിലോമീറ്റർ (0.75 മൈൽ) നീളമുള്ള മാകുക്സി പാലം കാണാം.<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = The Branco River is a tributary of the [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]] (highlighted on map) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Parima Mountains]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|Takutu]], [[Guiana Shield]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> ബ്രാൻകോ നദി ഏകദേശം തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞാണ് ഒഴുകുന്നത്. നെഗ്രോ നദിയിലേതുപോലെ തന്നെയുള്ള നിരവധി കൈവഴികളിലൂടെയും കായലുകളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെയും ഇത് ഒടുവിൽ നെഗ്രോ നദിയുമായി ലയിക്കുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ നദിയുമായി സംഗമിക്കുന്നിടം വരെയുള്ള ഇതിന്റെ ആകെ നീളം 350 മൈൽ (560 കിലോമീറ്റർ) ആണ്. ഇതിൽ ധാരാളം ദ്വീപുകളുണ്ട്; മാത്രമല്ല നദി കടലിലോ മറ്റൊരു നദിയിലോ ചേരുന്ന ഭാഗത്തുനിന്ന് ഏകദേശം 235 മൈൽ (378 കിലോമീറ്റർ) അകലെയായി, അപകടകരമായ ഒട്ടനവധി ജലപാതങ്ങളും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. == ജലപ്രവാഹം == ബ്രാങ്കോ നദി നദീമുഖത്തിനടുത്ത് എത്തുന്നിടത്തെ ശരാശരി, കുറഞ്ഞതും, കൂടിയതുമായ ജലപ്രവാഹ അളവുകൾ. ഇത് 1998 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള കാലയളവിലെയാണ്. {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) |- !Min !Mean !Max !Min !Mean !Max |- |1998 | |5,664 |16,435 |2011 |454 |5,008 |16,815 |- |1999 |1,792 |9,538 |22,576 |2012 |2,135 |8,381 |17,944 |- |2000 |2,506 |9,725 |28,697 |2013 |1,377 |6,493 |13,229 |- |2001 |788 |6,551 |17,791 |2014 |1,117 |6,384 |15,489 |- |2002 |1,271 |5,219 |18,760 |2015 |772 |3,983 |10,416 |- |2003 |640 |4,375 |13,320 |2016 |435 |4,316 |11,677 |- |2004 |756 |4,244 |11,959 |2017 |2,258 |7,437 |16,449 |- |2005 |729 |7,868 |19,893 |2018 |777 |6,653 |17,912 |- |2006 |2,457 |9,899 |22,644 |2019 |625 |5,205 |15,859 |- |2007 |845 |7,271 |15,118 |2020 |1,567 |7,216 |16,564 |- |2008 |2,739 |7,630 |17,280 |2021 |1,712 |8,828 |23,180 |- |2009 |486 |4,318 |10,735 |2022 |1,810 |9,087 |23,631 |- |2010 |278 |2,754 |8,040 | |''278'' |'''''6,469''''' |''28,697'' |} == ജലരസതന്ത്രം == പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ബ്രാങ്കോ (പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ 'വെള്ള' എന്നർത്ഥം) നദിയിലെ വെള്ളത്തിന് വെളുത്ത നിറമാണുള്ളത്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന അജൈവ അവസാദങ്ങൾ കാരണം, വെള്ളം ഏതാണ്ട് പാൽ നിറമായി തോന്നിച്ചേക്കാം.<ref name="ARussel">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> പരമ്പരാഗതമായി ഇതിനെ ഒരു വെള്ള നദിയായി (വൈറ്റ്‌വാട്ടർ) കണക്കാക്കുന്നുവെങ്കിലും<ref>{{cite journal |author1=Venticinque |author2=Forsberg |author3=Barthem |author4=Petry |author5=Hess |author6=Mercado |author7=Cañas |author8=Montoya |author9=Durigan |author10=Goulding |display-authors=3 |year=2016 |title=An explicit GIS-based river basin framework for aquatic ecosystem conservation in the Amazon |journal=Earth Syst. Sci. Data |volume=8 |issue=2 |pages=651–661 |bibcode=2016ESSD....8..651V |doi=10.5194/essd-8-651-2016 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite book |title=Fish Physiology: The Physiology of Tropical Fishes |year=2013 |isbn=978-0-12350-445-6 |editor1=Val, A.L. |page=27 |editor2=V.M.F. de Almeida-Val |editor3=D.J. Randall}}</ref> അതിന്റെ ഭൗതിക-രാസ സ്വഭാവസവിശേഷതകളിലെ കാലാനുസൃതമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഒരു വർഗ്ഗീകരണം ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു. ചിലർ ഇതിനെ തെളിഞ്ഞ ജലമുള്ള നദിയായായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.<ref name="Villamizar2013">{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/271427552|title=Chemistry of different Amazonian water types for river classification: A preliminary review|access-date=2017-12-11|author2=M.T.F. Piedade|year=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214122732/https://www.researchgate.net/publication/271427552_Chemistry_of_different_Amazonian_water_types_for_river_classification_A_preliminary_review|archive-date=2021-02-14|author3=J.G. da Costa|author4=J.M. Adeney|author5=J. Junk|author1=Ríos-Villamizar, E.A.|url-status=live}}</ref><ref name="Souza2014">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> പ്രത്യേകിച്ചും നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തോടടുത്ത മുകൾഭാഗങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതും പാറക്കെട്ടുകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതെന്നതിനാൽ, അവസാദങ്ങൾ പ്രധാനമായും നദിയുടെ താഴെഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണുണ്ടാകുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="ARussel2">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> കൂടാതെ, പരമ്പരാഗതമായ ആമസോണിയൻ നദീ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഇതിന്റെ രാസഘടനയും നിറവും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടായേക്കാം. == അവലംബം == md96z77n86cjd5631l3vtetqvq118v5 4681136 4681135 2026-10-29T06:54:15Z Martinkottayam 84843 /* ജലരസതന്ത്രം */ 4681136 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള [[Boa Vista, Roraima|ബോവ വിസ്ത]] നഗരത്തിലെത്തുന്ന ബ്രാങ്കോ നദി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1.2 കിലോമീറ്റർ (0.75 മൈൽ) നീളമുള്ള മാകുക്സി പാലം കാണാം.<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = The Branco River is a tributary of the [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]] (highlighted on map) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Parima Mountains]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|Takutu]], [[Guiana Shield]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> ബ്രാൻകോ നദി ഏകദേശം തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞാണ് ഒഴുകുന്നത്. നെഗ്രോ നദിയിലേതുപോലെ തന്നെയുള്ള നിരവധി കൈവഴികളിലൂടെയും കായലുകളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെയും ഇത് ഒടുവിൽ നെഗ്രോ നദിയുമായി ലയിക്കുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ നദിയുമായി സംഗമിക്കുന്നിടം വരെയുള്ള ഇതിന്റെ ആകെ നീളം 350 മൈൽ (560 കിലോമീറ്റർ) ആണ്. ഇതിൽ ധാരാളം ദ്വീപുകളുണ്ട്; മാത്രമല്ല നദി കടലിലോ മറ്റൊരു നദിയിലോ ചേരുന്ന ഭാഗത്തുനിന്ന് ഏകദേശം 235 മൈൽ (378 കിലോമീറ്റർ) അകലെയായി, അപകടകരമായ ഒട്ടനവധി ജലപാതങ്ങളും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. == ജലപ്രവാഹം == ബ്രാങ്കോ നദി നദീമുഖത്തിനടുത്ത് എത്തുന്നിടത്തെ ശരാശരി, കുറഞ്ഞതും, കൂടിയതുമായ ജലപ്രവാഹ അളവുകൾ. ഇത് 1998 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള കാലയളവിലെയാണ്. {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) |- !Min !Mean !Max !Min !Mean !Max |- |1998 | |5,664 |16,435 |2011 |454 |5,008 |16,815 |- |1999 |1,792 |9,538 |22,576 |2012 |2,135 |8,381 |17,944 |- |2000 |2,506 |9,725 |28,697 |2013 |1,377 |6,493 |13,229 |- |2001 |788 |6,551 |17,791 |2014 |1,117 |6,384 |15,489 |- |2002 |1,271 |5,219 |18,760 |2015 |772 |3,983 |10,416 |- |2003 |640 |4,375 |13,320 |2016 |435 |4,316 |11,677 |- |2004 |756 |4,244 |11,959 |2017 |2,258 |7,437 |16,449 |- |2005 |729 |7,868 |19,893 |2018 |777 |6,653 |17,912 |- |2006 |2,457 |9,899 |22,644 |2019 |625 |5,205 |15,859 |- |2007 |845 |7,271 |15,118 |2020 |1,567 |7,216 |16,564 |- |2008 |2,739 |7,630 |17,280 |2021 |1,712 |8,828 |23,180 |- |2009 |486 |4,318 |10,735 |2022 |1,810 |9,087 |23,631 |- |2010 |278 |2,754 |8,040 | |''278'' |'''''6,469''''' |''28,697'' |} == ജലരസതന്ത്രം == പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ബ്രാങ്കോ (പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ 'വെള്ള' എന്നർത്ഥം) നദിയിലെ വെള്ളത്തിന് ഇളം തവിട്ടുനിറമോ വെളുത്ത നിറമോ ആണുള്ളത്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന അജൈവ അവസാദങ്ങൾ കാരണം, വെള്ളം ഏതാണ്ട് പാൽ നിറമായി തോന്നിച്ചേക്കാം.<ref name="ARussel">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> പരമ്പരാഗതമായി ഇതിനെ ഒരു വെള്ള നദിയായി (വൈറ്റ്‌വാട്ടർ) കണക്കാക്കുന്നുവെങ്കിലും<ref>{{cite journal |author1=Venticinque |author2=Forsberg |author3=Barthem |author4=Petry |author5=Hess |author6=Mercado |author7=Cañas |author8=Montoya |author9=Durigan |author10=Goulding |display-authors=3 |year=2016 |title=An explicit GIS-based river basin framework for aquatic ecosystem conservation in the Amazon |journal=Earth Syst. Sci. Data |volume=8 |issue=2 |pages=651–661 |bibcode=2016ESSD....8..651V |doi=10.5194/essd-8-651-2016 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite book |title=Fish Physiology: The Physiology of Tropical Fishes |year=2013 |isbn=978-0-12350-445-6 |editor1=Val, A.L. |page=27 |editor2=V.M.F. de Almeida-Val |editor3=D.J. Randall}}</ref> അതിന്റെ ഭൗതിക-രാസ സ്വഭാവസവിശേഷതകളിലെ കാലാനുസൃതമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഒരു വർഗ്ഗീകരണം ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു. ചിലർ ഇതിനെ തെളിഞ്ഞ ജലമുള്ള നദിയായായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.<ref name="Villamizar2013">{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/271427552|title=Chemistry of different Amazonian water types for river classification: A preliminary review|access-date=2017-12-11|author2=M.T.F. Piedade|year=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214122732/https://www.researchgate.net/publication/271427552_Chemistry_of_different_Amazonian_water_types_for_river_classification_A_preliminary_review|archive-date=2021-02-14|author3=J.G. da Costa|author4=J.M. Adeney|author5=J. Junk|author1=Ríos-Villamizar, E.A.|url-status=live}}</ref><ref name="Souza2014">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> പ്രത്യേകിച്ചും നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തോടടുത്ത മുകൾഭാഗങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതും പാറക്കെട്ടുകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതെന്നതിനാൽ, അവസാദങ്ങൾ പ്രധാനമായും നദിയുടെ താഴെഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണുണ്ടാകുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="ARussel2">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> കൂടാതെ, പരമ്പരാഗതമായ ആമസോണിയൻ നദീ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഇതിന്റെ രാസഘടനയും നിറവും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടായേക്കാം. == അവലംബം == jxxu3zvaw59tduwiqgyrybp0n8rmfwe 4681139 4681136 2026-10-29T07:14:20Z Martinkottayam 84843 /* ജലരസതന്ത്രം */ 4681139 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള [[Boa Vista, Roraima|ബോവ വിസ്ത]] നഗരത്തിലെത്തുന്ന ബ്രാങ്കോ നദി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1.2 കിലോമീറ്റർ (0.75 മൈൽ) നീളമുള്ള മാകുക്സി പാലം കാണാം.<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = The Branco River is a tributary of the [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]] (highlighted on map) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Parima Mountains]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|Takutu]], [[Guiana Shield]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> ബ്രാൻകോ നദി ഏകദേശം തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞാണ് ഒഴുകുന്നത്. നെഗ്രോ നദിയിലേതുപോലെ തന്നെയുള്ള നിരവധി കൈവഴികളിലൂടെയും കായലുകളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെയും ഇത് ഒടുവിൽ നെഗ്രോ നദിയുമായി ലയിക്കുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ നദിയുമായി സംഗമിക്കുന്നിടം വരെയുള്ള ഇതിന്റെ ആകെ നീളം 350 മൈൽ (560 കിലോമീറ്റർ) ആണ്. ഇതിൽ ധാരാളം ദ്വീപുകളുണ്ട്; മാത്രമല്ല നദി കടലിലോ മറ്റൊരു നദിയിലോ ചേരുന്ന ഭാഗത്തുനിന്ന് ഏകദേശം 235 മൈൽ (378 കിലോമീറ്റർ) അകലെയായി, അപകടകരമായ ഒട്ടനവധി ജലപാതങ്ങളും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. == ജലപ്രവാഹം == ബ്രാങ്കോ നദി നദീമുഖത്തിനടുത്ത് എത്തുന്നിടത്തെ ശരാശരി, കുറഞ്ഞതും, കൂടിയതുമായ ജലപ്രവാഹ അളവുകൾ. ഇത് 1998 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള കാലയളവിലെയാണ്. {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) |- !Min !Mean !Max !Min !Mean !Max |- |1998 | |5,664 |16,435 |2011 |454 |5,008 |16,815 |- |1999 |1,792 |9,538 |22,576 |2012 |2,135 |8,381 |17,944 |- |2000 |2,506 |9,725 |28,697 |2013 |1,377 |6,493 |13,229 |- |2001 |788 |6,551 |17,791 |2014 |1,117 |6,384 |15,489 |- |2002 |1,271 |5,219 |18,760 |2015 |772 |3,983 |10,416 |- |2003 |640 |4,375 |13,320 |2016 |435 |4,316 |11,677 |- |2004 |756 |4,244 |11,959 |2017 |2,258 |7,437 |16,449 |- |2005 |729 |7,868 |19,893 |2018 |777 |6,653 |17,912 |- |2006 |2,457 |9,899 |22,644 |2019 |625 |5,205 |15,859 |- |2007 |845 |7,271 |15,118 |2020 |1,567 |7,216 |16,564 |- |2008 |2,739 |7,630 |17,280 |2021 |1,712 |8,828 |23,180 |- |2009 |486 |4,318 |10,735 |2022 |1,810 |9,087 |23,631 |- |2010 |278 |2,754 |8,040 | |''278'' |'''''6,469''''' |''28,697'' |} == ജലരസതന്ത്രം == പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ബ്രാങ്കോ (പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ 'വെള്ള' എന്നർത്ഥം) നദിയിലെ വെള്ളത്തിന് ഏകദേശം വെളുപ്പു തോന്നിക്കുന്ന നിറമാണുള്ളത്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന അജൈവ അവസാദങ്ങൾ കാരണം, വെള്ളം ഏതാണ്ട് പാൽ നിറമായി തോന്നിച്ചേക്കാം.<ref name="ARussel">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> പരമ്പരാഗതമായി ഇതിനെ ഒരു വെള്ള നദിയായി (വൈറ്റ്‌വാട്ടർ) കണക്കാക്കുന്നുവെങ്കിലും<ref>{{cite journal |author1=Venticinque |author2=Forsberg |author3=Barthem |author4=Petry |author5=Hess |author6=Mercado |author7=Cañas |author8=Montoya |author9=Durigan |author10=Goulding |display-authors=3 |year=2016 |title=An explicit GIS-based river basin framework for aquatic ecosystem conservation in the Amazon |journal=Earth Syst. Sci. Data |volume=8 |issue=2 |pages=651–661 |bibcode=2016ESSD....8..651V |doi=10.5194/essd-8-651-2016 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite book |title=Fish Physiology: The Physiology of Tropical Fishes |year=2013 |isbn=978-0-12350-445-6 |editor1=Val, A.L. |page=27 |editor2=V.M.F. de Almeida-Val |editor3=D.J. Randall}}</ref> അതിന്റെ ഭൗതിക-രാസ സ്വഭാവസവിശേഷതകളിലെ കാലാനുസൃതമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഒരു വർഗ്ഗീകരണം ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു. ചിലർ ഇതിനെ തെളിഞ്ഞ ജലമുള്ള നദിയായായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.<ref name="Villamizar2013">{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/271427552|title=Chemistry of different Amazonian water types for river classification: A preliminary review|access-date=2017-12-11|author2=M.T.F. Piedade|year=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214122732/https://www.researchgate.net/publication/271427552_Chemistry_of_different_Amazonian_water_types_for_river_classification_A_preliminary_review|archive-date=2021-02-14|author3=J.G. da Costa|author4=J.M. Adeney|author5=J. Junk|author1=Ríos-Villamizar, E.A.|url-status=live}}</ref><ref name="Souza2014">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> പ്രത്യേകിച്ചും നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തോടടുത്ത മുകൾഭാഗങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതും പാറക്കെട്ടുകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതെന്നതിനാൽ, അവസാദങ്ങൾ പ്രധാനമായും നദിയുടെ താഴെഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണുണ്ടാകുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="ARussel2">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> കൂടാതെ, പരമ്പരാഗതമായ ആമസോണിയൻ നദീ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഇതിന്റെ രാസഘടനയും നിറവും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടായേക്കാം. 1853 ജൂൺ 13-ന് റോയൽ ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ സൊസൈറ്റിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച "''ഓൺ ദ റിയോ നെഗ്രോ''" എന്ന പേരുള്ള പ്രബന്ധത്തിൽ [[ആൽഫ്രഡ് റസ്സൽ വാലസ്]] ഈ നിറത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: "റിയോ ബ്രാങ്കോയിലെ ജലം അസാധാരണമാംവിധം വെളുത്തതാണ്; ഇതിലെ വെള്ളം കാണുമ്പോൾ പാൽ പോലെയിരിക്കും." വെള്ളത്തിലുള്ള സിലിക്കേറ്റുകളുടെ, പ്രധാനമായും മൈക്കയുടെയും ടാൽക്കിന്റെയും സാന്നിധ്യമാണ് ഈ നിറത്തിന് കാരണമെന്ന് [[അലക്സാണ്ടർ ഫോൺ ഹംബോൾട്ട്|അലക്സാണ്ടർ വോൺ ഹംബോൾട്ട്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref name="Humboldt">{{cite web|url=http://ebooks.adelaide.edu.au/h/humboldt/alexander/travels/chapter25.html|title=Alexander von Humboldt, ''Personal Narrative of Travels to the Equinoctial Regions of America During the Years 1799-1804,'' (chapter 25). Henry G. Bohn, London, 1853.|access-date=2015-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230636/https://ebooks.adelaide.edu.au/h/humboldt/alexander/travels/chapter25.html|archive-date=2016-03-03|url-status=dead}}</ref> ഈ രണ്ട് നദികളും സംഗമിക്കുന്നിടത്തെ റിയോ നെഗ്രോയിലെ വെള്ളവുമായി ഇതിന് പ്രകടമായ വ്യത്യാസം കാണാവുന്നതാണ്. ഒരു 'ബ്ലാക്ക് വാട്ടർ' (blackwater) നദിയായ റിയോ നെഗ്രോയിലെ ജലം കടും ചായയുടെ നിറത്തിലുള്ളതും, അസിഡിക് സ്വഭാവമുള്ളതും (pH 3.5–4.5), ഉയർന്ന അളവിൽ ലയിച്ചുചേർന്ന ജൈവ കാർബൺ അടങ്ങിയതുമാണ്.<ref name="Souza20142">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> == അവലംബം == 1unv6xho7owx1onw7qdxsh08cv6w5ze 4681140 4681139 2026-10-29T07:18:47Z Martinkottayam 84843 4681140 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള [[Boa Vista, Roraima|ബോവ വിസ്ത]] നഗരത്തിലെത്തുന്ന ബ്രാങ്കോ നദി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1.2 കിലോമീറ്റർ (0.75 മൈൽ) നീളമുള്ള മാകുക്സി പാലം കാണാം.<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = The Branco River is a tributary of the [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]] (highlighted on map) | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Parima Mountains]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|Takutu]], [[Guiana Shield]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> ബ്രാൻകോ നദി ഏകദേശം തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞാണ് ഒഴുകുന്നത്. നെഗ്രോ നദിയിലേതുപോലെ തന്നെയുള്ള നിരവധി കൈവഴികളിലൂടെയും കായലുകളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെയും ഇത് ഒടുവിൽ നെഗ്രോ നദിയുമായി ലയിക്കുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ നദിയുമായി സംഗമിക്കുന്നിടം വരെയുള്ള ഇതിന്റെ ആകെ നീളം 350 മൈൽ (560 കിലോമീറ്റർ) ആണ്. ഇതിൽ ധാരാളം ദ്വീപുകളുണ്ട്; മാത്രമല്ല നദി കടലിലോ മറ്റൊരു നദിയിലോ ചേരുന്ന ഭാഗത്തുനിന്ന് ഏകദേശം 235 മൈൽ (378 കിലോമീറ്റർ) അകലെയായി, അപകടകരമായ ഒട്ടനവധി ജലപാതങ്ങളും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. == ജലപ്രവാഹം == ബ്രാങ്കോ നദി നദീമുഖത്തിനടുത്ത് എത്തുന്നിടത്തെ ശരാശരി, കുറഞ്ഞതും, കൂടിയതുമായ ജലപ്രവാഹ അളവുകൾ. ഇത് 1998 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള കാലയളവിലെയാണ്. {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) |- !Min !Mean !Max !Min !Mean !Max |- |1998 | |5,664 |16,435 |2011 |454 |5,008 |16,815 |- |1999 |1,792 |9,538 |22,576 |2012 |2,135 |8,381 |17,944 |- |2000 |2,506 |9,725 |28,697 |2013 |1,377 |6,493 |13,229 |- |2001 |788 |6,551 |17,791 |2014 |1,117 |6,384 |15,489 |- |2002 |1,271 |5,219 |18,760 |2015 |772 |3,983 |10,416 |- |2003 |640 |4,375 |13,320 |2016 |435 |4,316 |11,677 |- |2004 |756 |4,244 |11,959 |2017 |2,258 |7,437 |16,449 |- |2005 |729 |7,868 |19,893 |2018 |777 |6,653 |17,912 |- |2006 |2,457 |9,899 |22,644 |2019 |625 |5,205 |15,859 |- |2007 |845 |7,271 |15,118 |2020 |1,567 |7,216 |16,564 |- |2008 |2,739 |7,630 |17,280 |2021 |1,712 |8,828 |23,180 |- |2009 |486 |4,318 |10,735 |2022 |1,810 |9,087 |23,631 |- |2010 |278 |2,754 |8,040 | |''278'' |'''''6,469''''' |''28,697'' |} == ജലരസതന്ത്രം == പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ബ്രാങ്കോ (പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ 'വെള്ള' എന്നർത്ഥം) നദിയിലെ വെള്ളത്തിന് ഏകദേശം വെളുപ്പു തോന്നിക്കുന്ന നിറമാണുള്ളത്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന അജൈവ അവസാദങ്ങൾ കാരണം, വെള്ളം ഏതാണ്ട് പാൽ നിറമായി തോന്നിച്ചേക്കാം.<ref name="ARussel">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> പരമ്പരാഗതമായി ഇതിനെ ഒരു വെള്ള നദിയായി (വൈറ്റ്‌വാട്ടർ) കണക്കാക്കുന്നുവെങ്കിലും<ref>{{cite journal |author1=Venticinque |author2=Forsberg |author3=Barthem |author4=Petry |author5=Hess |author6=Mercado |author7=Cañas |author8=Montoya |author9=Durigan |author10=Goulding |display-authors=3 |year=2016 |title=An explicit GIS-based river basin framework for aquatic ecosystem conservation in the Amazon |journal=Earth Syst. Sci. Data |volume=8 |issue=2 |pages=651–661 |bibcode=2016ESSD....8..651V |doi=10.5194/essd-8-651-2016 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite book |title=Fish Physiology: The Physiology of Tropical Fishes |year=2013 |isbn=978-0-12350-445-6 |editor1=Val, A.L. |page=27 |editor2=V.M.F. de Almeida-Val |editor3=D.J. Randall}}</ref> അതിന്റെ ഭൗതിക-രാസ സ്വഭാവസവിശേഷതകളിലെ കാലാനുസൃതമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഒരു വർഗ്ഗീകരണം ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു. ചിലർ ഇതിനെ തെളിഞ്ഞ ജലമുള്ള നദിയായായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.<ref name="Villamizar2013">{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/271427552|title=Chemistry of different Amazonian water types for river classification: A preliminary review|access-date=2017-12-11|author2=M.T.F. Piedade|year=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214122732/https://www.researchgate.net/publication/271427552_Chemistry_of_different_Amazonian_water_types_for_river_classification_A_preliminary_review|archive-date=2021-02-14|author3=J.G. da Costa|author4=J.M. Adeney|author5=J. Junk|author1=Ríos-Villamizar, E.A.|url-status=live}}</ref><ref name="Souza2014">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> പ്രത്യേകിച്ചും നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തോടടുത്ത മുകൾഭാഗങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതും പാറക്കെട്ടുകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതെന്നതിനാൽ, അവസാദങ്ങൾ പ്രധാനമായും നദിയുടെ താഴെഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണുണ്ടാകുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="ARussel2">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> കൂടാതെ, പരമ്പരാഗതമായ ആമസോണിയൻ നദീ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഇതിന്റെ രാസഘടനയും നിറവും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടായേക്കാം. 1853 ജൂൺ 13-ന് റോയൽ ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ സൊസൈറ്റിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച "''ഓൺ ദ റിയോ നെഗ്രോ''" എന്ന പേരുള്ള പ്രബന്ധത്തിൽ [[ആൽഫ്രഡ് റസ്സൽ വാലസ്]] ഈ നിറത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: "റിയോ ബ്രാങ്കോയിലെ ജലം അസാധാരണമാംവിധം വെളുത്തതാണ്; ഇതിലെ വെള്ളം കാണുമ്പോൾ പാൽ പോലെയിരിക്കും." വെള്ളത്തിലുള്ള സിലിക്കേറ്റുകളുടെ, പ്രധാനമായും മൈക്കയുടെയും ടാൽക്കിന്റെയും സാന്നിധ്യമാണ് ഈ നിറത്തിന് കാരണമെന്ന് [[അലക്സാണ്ടർ ഫോൺ ഹംബോൾട്ട്|അലക്സാണ്ടർ വോൺ ഹംബോൾട്ട്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref name="Humboldt">{{cite web|url=http://ebooks.adelaide.edu.au/h/humboldt/alexander/travels/chapter25.html|title=Alexander von Humboldt, ''Personal Narrative of Travels to the Equinoctial Regions of America During the Years 1799-1804,'' (chapter 25). Henry G. Bohn, London, 1853.|access-date=2015-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230636/https://ebooks.adelaide.edu.au/h/humboldt/alexander/travels/chapter25.html|archive-date=2016-03-03|url-status=dead}}</ref> ഈ രണ്ട് നദികളും സംഗമിക്കുന്നിടത്തെ റിയോ നെഗ്രോയിലെ വെള്ളവുമായി ഇതിന് പ്രകടമായ വ്യത്യാസം കാണാവുന്നതാണ്. ഒരു 'ബ്ലാക്ക് വാട്ടർ' (blackwater) നദിയായ റിയോ നെഗ്രോയിലെ ജലം കടും ചായയുടെ നിറത്തിലുള്ളതും, അസിഡിക് സ്വഭാവമുള്ളതും (pH 3.5–4.5), ഉയർന്ന അളവിൽ ലയിച്ചുചേർന്ന ജൈവ കാർബൺ അടങ്ങിയതുമാണ്.<ref name="Souza20142">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> ഏകദേശം 20,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് വരെ, ബ്രാങ്കോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജലം ആമസോൺ നദിയിലേക്കായിരുന്നില്ല ഒഴുകിയിരുന്നത്. മറിച്ച്, ഗയാനയിലെ രൂപൂനുനി പ്രദേശത്തുള്ള 'തകുതു ഗ്രാബൻ' വഴിയാണ് അത് കരീബിയൻ കടലിലേക്ക് ഒഴുകിയിരുന്നത്.<ref>{{Cite book |last=Cremon |first=É. H. |url=http://urlib.net/8JMKD3MGP3W34P/3LSDRJB |title=Evolução quaternária do Rio Branco - norte da Amazônia - com base em dados orbitais e geológicos. |year=2016 |publication-place=Tese (Doutorado em Sensoriamento Remoto) - Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais (INPE), São José dos Campos}}</ref> നിലവിൽ, മഴക്കാലത്ത് രൂപൂനുനി പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും വെള്ളത്തിനടിയിലാകുമ്പോൾ ഇവിടുത്തെ ജലം ആമസോൺ നദിയിലേക്കും (ബ്രാങ്കോ നദി വഴി), എസ്സെക്വിബോ നദിയിലേക്കും ഒഴുകുന്നു.<ref name="Quinn20152">{{cite book|editor=Quinn, J.A.|editor2=S.L. Woodward|year=2015|title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features|volume=1|page=142|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-61069-445-2}}</ref> == അവലംബം == <references />{{Commons category|Rio Branco (Rio Negro tributary)}} pr8177tgah5ny1136barfsqo1j5x8cn 4681142 4681140 2026-10-29T07:22:20Z Martinkottayam 84843 4681142 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള [[Boa Vista, Roraima|ബോവ വിസ്ത]] നഗരത്തിലെത്തുന്ന ബ്രാങ്കോ നദി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1.2 കിലോമീറ്റർ (0.75 മൈൽ) നീളമുള്ള മാകുക്സി പാലം കാണാം.<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = റിയോ നെഗ്രോയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണ് ബ്രാങ്കോ നദി (മാപ്പിൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു). | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = confluence of [[Takutu River|Takutu]] and [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Bonfim, Roraima|Bonfim]]/Boa Vista, [[Roraima]], [[Brazil]] | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[പരിമ മലനിരകൾ]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|തകുതു]], [[ഗയാന ഷീൽഡ്]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima]], [[Brazil]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> ബ്രാൻകോ നദി ഏകദേശം തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞാണ് ഒഴുകുന്നത്. നെഗ്രോ നദിയിലേതുപോലെ തന്നെയുള്ള നിരവധി കൈവഴികളിലൂടെയും കായലുകളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെയും ഇത് ഒടുവിൽ നെഗ്രോ നദിയുമായി ലയിക്കുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ നദിയുമായി സംഗമിക്കുന്നിടം വരെയുള്ള ഇതിന്റെ ആകെ നീളം 350 മൈൽ (560 കിലോമീറ്റർ) ആണ്. ഇതിൽ ധാരാളം ദ്വീപുകളുണ്ട്; മാത്രമല്ല നദി കടലിലോ മറ്റൊരു നദിയിലോ ചേരുന്ന ഭാഗത്തുനിന്ന് ഏകദേശം 235 മൈൽ (378 കിലോമീറ്റർ) അകലെയായി, അപകടകരമായ ഒട്ടനവധി ജലപാതങ്ങളും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. == ജലപ്രവാഹം == ബ്രാങ്കോ നദി നദീമുഖത്തിനടുത്ത് എത്തുന്നിടത്തെ ശരാശരി, കുറഞ്ഞതും, കൂടിയതുമായ ജലപ്രവാഹ അളവുകൾ. ഇത് 1998 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള കാലയളവിലെയാണ്. {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) |- !Min !Mean !Max !Min !Mean !Max |- |1998 | |5,664 |16,435 |2011 |454 |5,008 |16,815 |- |1999 |1,792 |9,538 |22,576 |2012 |2,135 |8,381 |17,944 |- |2000 |2,506 |9,725 |28,697 |2013 |1,377 |6,493 |13,229 |- |2001 |788 |6,551 |17,791 |2014 |1,117 |6,384 |15,489 |- |2002 |1,271 |5,219 |18,760 |2015 |772 |3,983 |10,416 |- |2003 |640 |4,375 |13,320 |2016 |435 |4,316 |11,677 |- |2004 |756 |4,244 |11,959 |2017 |2,258 |7,437 |16,449 |- |2005 |729 |7,868 |19,893 |2018 |777 |6,653 |17,912 |- |2006 |2,457 |9,899 |22,644 |2019 |625 |5,205 |15,859 |- |2007 |845 |7,271 |15,118 |2020 |1,567 |7,216 |16,564 |- |2008 |2,739 |7,630 |17,280 |2021 |1,712 |8,828 |23,180 |- |2009 |486 |4,318 |10,735 |2022 |1,810 |9,087 |23,631 |- |2010 |278 |2,754 |8,040 | |''278'' |'''''6,469''''' |''28,697'' |} == ജലരസതന്ത്രം == പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ബ്രാങ്കോ (പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ 'വെള്ള' എന്നർത്ഥം) നദിയിലെ വെള്ളത്തിന് ഏകദേശം വെളുപ്പു തോന്നിക്കുന്ന നിറമാണുള്ളത്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന അജൈവ അവസാദങ്ങൾ കാരണം, വെള്ളം ഏതാണ്ട് പാൽ നിറമായി തോന്നിച്ചേക്കാം.<ref name="ARussel">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> പരമ്പരാഗതമായി ഇതിനെ ഒരു വെള്ള നദിയായി (വൈറ്റ്‌വാട്ടർ) കണക്കാക്കുന്നുവെങ്കിലും<ref>{{cite journal |author1=Venticinque |author2=Forsberg |author3=Barthem |author4=Petry |author5=Hess |author6=Mercado |author7=Cañas |author8=Montoya |author9=Durigan |author10=Goulding |display-authors=3 |year=2016 |title=An explicit GIS-based river basin framework for aquatic ecosystem conservation in the Amazon |journal=Earth Syst. Sci. Data |volume=8 |issue=2 |pages=651–661 |bibcode=2016ESSD....8..651V |doi=10.5194/essd-8-651-2016 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite book |title=Fish Physiology: The Physiology of Tropical Fishes |year=2013 |isbn=978-0-12350-445-6 |editor1=Val, A.L. |page=27 |editor2=V.M.F. de Almeida-Val |editor3=D.J. Randall}}</ref> അതിന്റെ ഭൗതിക-രാസ സ്വഭാവസവിശേഷതകളിലെ കാലാനുസൃതമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഒരു വർഗ്ഗീകരണം ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു. ചിലർ ഇതിനെ തെളിഞ്ഞ ജലമുള്ള നദിയായായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.<ref name="Villamizar2013">{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/271427552|title=Chemistry of different Amazonian water types for river classification: A preliminary review|access-date=2017-12-11|author2=M.T.F. Piedade|year=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214122732/https://www.researchgate.net/publication/271427552_Chemistry_of_different_Amazonian_water_types_for_river_classification_A_preliminary_review|archive-date=2021-02-14|author3=J.G. da Costa|author4=J.M. Adeney|author5=J. Junk|author1=Ríos-Villamizar, E.A.|url-status=live}}</ref><ref name="Souza2014">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> പ്രത്യേകിച്ചും നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തോടടുത്ത മുകൾഭാഗങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതും പാറക്കെട്ടുകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതെന്നതിനാൽ, അവസാദങ്ങൾ പ്രധാനമായും നദിയുടെ താഴെഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണുണ്ടാകുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="ARussel2">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> കൂടാതെ, പരമ്പരാഗതമായ ആമസോണിയൻ നദീ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഇതിന്റെ രാസഘടനയും നിറവും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടായേക്കാം. 1853 ജൂൺ 13-ന് റോയൽ ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ സൊസൈറ്റിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച "''ഓൺ ദ റിയോ നെഗ്രോ''" എന്ന പേരുള്ള പ്രബന്ധത്തിൽ [[ആൽഫ്രഡ് റസ്സൽ വാലസ്]] ഈ നിറത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: "റിയോ ബ്രാങ്കോയിലെ ജലം അസാധാരണമാംവിധം വെളുത്തതാണ്; ഇതിലെ വെള്ളം കാണുമ്പോൾ പാൽ പോലെയിരിക്കും." വെള്ളത്തിലുള്ള സിലിക്കേറ്റുകളുടെ, പ്രധാനമായും മൈക്കയുടെയും ടാൽക്കിന്റെയും സാന്നിധ്യമാണ് ഈ നിറത്തിന് കാരണമെന്ന് [[അലക്സാണ്ടർ ഫോൺ ഹംബോൾട്ട്|അലക്സാണ്ടർ വോൺ ഹംബോൾട്ട്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref name="Humboldt">{{cite web|url=http://ebooks.adelaide.edu.au/h/humboldt/alexander/travels/chapter25.html|title=Alexander von Humboldt, ''Personal Narrative of Travels to the Equinoctial Regions of America During the Years 1799-1804,'' (chapter 25). Henry G. Bohn, London, 1853.|access-date=2015-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230636/https://ebooks.adelaide.edu.au/h/humboldt/alexander/travels/chapter25.html|archive-date=2016-03-03|url-status=dead}}</ref> ഈ രണ്ട് നദികളും സംഗമിക്കുന്നിടത്തെ റിയോ നെഗ്രോയിലെ വെള്ളവുമായി ഇതിന് പ്രകടമായ വ്യത്യാസം കാണാവുന്നതാണ്. ഒരു 'ബ്ലാക്ക് വാട്ടർ' (blackwater) നദിയായ റിയോ നെഗ്രോയിലെ ജലം കടും ചായയുടെ നിറത്തിലുള്ളതും, അസിഡിക് സ്വഭാവമുള്ളതും (pH 3.5–4.5), ഉയർന്ന അളവിൽ ലയിച്ചുചേർന്ന ജൈവ കാർബൺ അടങ്ങിയതുമാണ്.<ref name="Souza20142">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> ഏകദേശം 20,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് വരെ, ബ്രാങ്കോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജലം ആമസോൺ നദിയിലേക്കായിരുന്നില്ല ഒഴുകിയിരുന്നത്. മറിച്ച്, ഗയാനയിലെ രൂപൂനുനി പ്രദേശത്തുള്ള 'തകുതു ഗ്രാബൻ' വഴിയാണ് അത് കരീബിയൻ കടലിലേക്ക് ഒഴുകിയിരുന്നത്.<ref>{{Cite book |last=Cremon |first=É. H. |url=http://urlib.net/8JMKD3MGP3W34P/3LSDRJB |title=Evolução quaternária do Rio Branco - norte da Amazônia - com base em dados orbitais e geológicos. |year=2016 |publication-place=Tese (Doutorado em Sensoriamento Remoto) - Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais (INPE), São José dos Campos}}</ref> നിലവിൽ, മഴക്കാലത്ത് രൂപൂനുനി പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും വെള്ളത്തിനടിയിലാകുമ്പോൾ ഇവിടുത്തെ ജലം ആമസോൺ നദിയിലേക്കും (ബ്രാങ്കോ നദി വഴി), എസ്സെക്വിബോ നദിയിലേക്കും ഒഴുകുന്നു.<ref name="Quinn20152">{{cite book|editor=Quinn, J.A.|editor2=S.L. Woodward|year=2015|title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features|volume=1|page=142|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-61069-445-2}}</ref> == അവലംബം == <references />{{Commons category|Rio Branco (Rio Negro tributary)}} bqn6h7huo1g28kkkjevx97avgd5oyfs 4681143 4681142 2026-10-29T07:30:12Z Martinkottayam 84843 4681143 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|Rio Branco}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള [[Boa Vista, Roraima|ബോവ വിസ്ത]] നഗരത്തിലെത്തുന്ന ബ്രാങ്കോ നദി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1.2 കിലോമീറ്റർ (0.75 മൈൽ) നീളമുള്ള മാകുക്സി പാലം കാണാം.<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = റിയോ നെഗ്രോയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണ് ബ്രാങ്കോ നദി (മാപ്പിൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു). | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്ത് [[Takutu River|തകുതു]], [[Uraricoera River|ഉരാരിക്കോയെറ]], [[Bonfim, Roraima|ബോൺഫിം]]/ബോവ വിസ്ത നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനം. | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|ഉരാരിക്കോയെറ]], [[പരിമ മലനിരകൾ]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|തകുതു]], [[ഗയാന ഷീൽഡ്]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|നീഗ്രോ നദി]], [[റൊറൈമ]], [[ബ്രസീൽ]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|Takutu]], [[Anauá River|Anauá]], [[Itapará River|Itapará]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|Uraricoera]], [[Mucajai River|Mucajai]], [[Ajarani River|Ajarani]], [[Água Boa do Univini River|Univini]], [[Catrimani River|Catrimani]], [[Xeruini River|Xeruini]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> ബ്രാൻകോ നദി ഏകദേശം തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞാണ് ഒഴുകുന്നത്. നെഗ്രോ നദിയിലേതുപോലെ തന്നെയുള്ള നിരവധി കൈവഴികളിലൂടെയും കായലുകളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെയും ഇത് ഒടുവിൽ നെഗ്രോ നദിയുമായി ലയിക്കുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ നദിയുമായി സംഗമിക്കുന്നിടം വരെയുള്ള ഇതിന്റെ ആകെ നീളം 350 മൈൽ (560 കിലോമീറ്റർ) ആണ്. ഇതിൽ ധാരാളം ദ്വീപുകളുണ്ട്; മാത്രമല്ല നദി കടലിലോ മറ്റൊരു നദിയിലോ ചേരുന്ന ഭാഗത്തുനിന്ന് ഏകദേശം 235 മൈൽ (378 കിലോമീറ്റർ) അകലെയായി, അപകടകരമായ ഒട്ടനവധി ജലപാതങ്ങളും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. == ജലപ്രവാഹം == ബ്രാങ്കോ നദി നദീമുഖത്തിനടുത്ത് എത്തുന്നിടത്തെ ശരാശരി, കുറഞ്ഞതും, കൂടിയതുമായ ജലപ്രവാഹ അളവുകൾ. ഇത് 1998 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള കാലയളവിലെയാണ്. {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) |- !Min !Mean !Max !Min !Mean !Max |- |1998 | |5,664 |16,435 |2011 |454 |5,008 |16,815 |- |1999 |1,792 |9,538 |22,576 |2012 |2,135 |8,381 |17,944 |- |2000 |2,506 |9,725 |28,697 |2013 |1,377 |6,493 |13,229 |- |2001 |788 |6,551 |17,791 |2014 |1,117 |6,384 |15,489 |- |2002 |1,271 |5,219 |18,760 |2015 |772 |3,983 |10,416 |- |2003 |640 |4,375 |13,320 |2016 |435 |4,316 |11,677 |- |2004 |756 |4,244 |11,959 |2017 |2,258 |7,437 |16,449 |- |2005 |729 |7,868 |19,893 |2018 |777 |6,653 |17,912 |- |2006 |2,457 |9,899 |22,644 |2019 |625 |5,205 |15,859 |- |2007 |845 |7,271 |15,118 |2020 |1,567 |7,216 |16,564 |- |2008 |2,739 |7,630 |17,280 |2021 |1,712 |8,828 |23,180 |- |2009 |486 |4,318 |10,735 |2022 |1,810 |9,087 |23,631 |- |2010 |278 |2,754 |8,040 | |''278'' |'''''6,469''''' |''28,697'' |} == ജലരസതന്ത്രം == പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ബ്രാങ്കോ (പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ 'വെള്ള' എന്നർത്ഥം) നദിയിലെ വെള്ളത്തിന് ഏകദേശം വെളുപ്പു തോന്നിക്കുന്ന നിറമാണുള്ളത്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന അജൈവ അവസാദങ്ങൾ കാരണം, വെള്ളം ഏതാണ്ട് പാൽ നിറമായി തോന്നിച്ചേക്കാം.<ref name="ARussel">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> പരമ്പരാഗതമായി ഇതിനെ ഒരു വെള്ള നദിയായി (വൈറ്റ്‌വാട്ടർ) കണക്കാക്കുന്നുവെങ്കിലും<ref>{{cite journal |author1=Venticinque |author2=Forsberg |author3=Barthem |author4=Petry |author5=Hess |author6=Mercado |author7=Cañas |author8=Montoya |author9=Durigan |author10=Goulding |display-authors=3 |year=2016 |title=An explicit GIS-based river basin framework for aquatic ecosystem conservation in the Amazon |journal=Earth Syst. Sci. Data |volume=8 |issue=2 |pages=651–661 |bibcode=2016ESSD....8..651V |doi=10.5194/essd-8-651-2016 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite book |title=Fish Physiology: The Physiology of Tropical Fishes |year=2013 |isbn=978-0-12350-445-6 |editor1=Val, A.L. |page=27 |editor2=V.M.F. de Almeida-Val |editor3=D.J. Randall}}</ref> അതിന്റെ ഭൗതിക-രാസ സ്വഭാവസവിശേഷതകളിലെ കാലാനുസൃതമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഒരു വർഗ്ഗീകരണം ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു. ചിലർ ഇതിനെ തെളിഞ്ഞ ജലമുള്ള നദിയായായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.<ref name="Villamizar2013">{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/271427552|title=Chemistry of different Amazonian water types for river classification: A preliminary review|access-date=2017-12-11|author2=M.T.F. Piedade|year=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214122732/https://www.researchgate.net/publication/271427552_Chemistry_of_different_Amazonian_water_types_for_river_classification_A_preliminary_review|archive-date=2021-02-14|author3=J.G. da Costa|author4=J.M. Adeney|author5=J. Junk|author1=Ríos-Villamizar, E.A.|url-status=live}}</ref><ref name="Souza2014">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> പ്രത്യേകിച്ചും നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തോടടുത്ത മുകൾഭാഗങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതും പാറക്കെട്ടുകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതെന്നതിനാൽ, അവസാദങ്ങൾ പ്രധാനമായും നദിയുടെ താഴെഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണുണ്ടാകുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="ARussel2">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> കൂടാതെ, പരമ്പരാഗതമായ ആമസോണിയൻ നദീ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഇതിന്റെ രാസഘടനയും നിറവും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടായേക്കാം. 1853 ജൂൺ 13-ന് റോയൽ ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ സൊസൈറ്റിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച "''ഓൺ ദ റിയോ നെഗ്രോ''" എന്ന പേരുള്ള പ്രബന്ധത്തിൽ [[ആൽഫ്രഡ് റസ്സൽ വാലസ്]] ഈ നിറത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: "റിയോ ബ്രാങ്കോയിലെ ജലം അസാധാരണമാംവിധം വെളുത്തതാണ്; ഇതിലെ വെള്ളം കാണുമ്പോൾ പാൽ പോലെയിരിക്കും." വെള്ളത്തിലുള്ള സിലിക്കേറ്റുകളുടെ, പ്രധാനമായും മൈക്കയുടെയും ടാൽക്കിന്റെയും സാന്നിധ്യമാണ് ഈ നിറത്തിന് കാരണമെന്ന് [[അലക്സാണ്ടർ ഫോൺ ഹംബോൾട്ട്|അലക്സാണ്ടർ വോൺ ഹംബോൾട്ട്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref name="Humboldt">{{cite web|url=http://ebooks.adelaide.edu.au/h/humboldt/alexander/travels/chapter25.html|title=Alexander von Humboldt, ''Personal Narrative of Travels to the Equinoctial Regions of America During the Years 1799-1804,'' (chapter 25). Henry G. Bohn, London, 1853.|access-date=2015-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230636/https://ebooks.adelaide.edu.au/h/humboldt/alexander/travels/chapter25.html|archive-date=2016-03-03|url-status=dead}}</ref> ഈ രണ്ട് നദികളും സംഗമിക്കുന്നിടത്തെ റിയോ നെഗ്രോയിലെ വെള്ളവുമായി ഇതിന് പ്രകടമായ വ്യത്യാസം കാണാവുന്നതാണ്. ഒരു 'ബ്ലാക്ക് വാട്ടർ' (blackwater) നദിയായ റിയോ നെഗ്രോയിലെ ജലം കടും ചായയുടെ നിറത്തിലുള്ളതും, അസിഡിക് സ്വഭാവമുള്ളതും (pH 3.5–4.5), ഉയർന്ന അളവിൽ ലയിച്ചുചേർന്ന ജൈവ കാർബൺ അടങ്ങിയതുമാണ്.<ref name="Souza20142">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> ഏകദേശം 20,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് വരെ, ബ്രാങ്കോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജലം ആമസോൺ നദിയിലേക്കായിരുന്നില്ല ഒഴുകിയിരുന്നത്. മറിച്ച്, ഗയാനയിലെ രൂപൂനുനി പ്രദേശത്തുള്ള 'തകുതു ഗ്രാബൻ' വഴിയാണ് അത് കരീബിയൻ കടലിലേക്ക് ഒഴുകിയിരുന്നത്.<ref>{{Cite book |last=Cremon |first=É. H. |url=http://urlib.net/8JMKD3MGP3W34P/3LSDRJB |title=Evolução quaternária do Rio Branco - norte da Amazônia - com base em dados orbitais e geológicos. |year=2016 |publication-place=Tese (Doutorado em Sensoriamento Remoto) - Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais (INPE), São José dos Campos}}</ref> നിലവിൽ, മഴക്കാലത്ത് രൂപൂനുനി പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും വെള്ളത്തിനടിയിലാകുമ്പോൾ ഇവിടുത്തെ ജലം ആമസോൺ നദിയിലേക്കും (ബ്രാങ്കോ നദി വഴി), എസ്സെക്വിബോ നദിയിലേക്കും ഒഴുകുന്നു.<ref name="Quinn20152">{{cite book|editor=Quinn, J.A.|editor2=S.L. Woodward|year=2015|title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features|volume=1|page=142|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-61069-445-2}}</ref> == അവലംബം == <references />{{Commons category|Rio Branco (Rio Negro tributary)}} mv6fsg9ppsxptuhcm3mq84ze3u7cb3q 4681145 4681143 2026-10-29T07:36:34Z Martinkottayam 84843 4681145 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ബ്രാങ്കോ നദി | native_name = {{native name|pt|റിയോ ബ്രാങ്കോ}} | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Rio Branco sul.JPG | image_size = 300 | image_caption = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്തുള്ള [[Boa Vista, Roraima|ബോവ വിസ്ത]] നഗരത്തിലെത്തുന്ന ബ്രാങ്കോ നദി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1.2 കിലോമീറ്റർ (0.75 മൈൽ) നീളമുള്ള മാകുക്സി പാലം കാണാം.<ref>[http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm UOL. Turismo em Boa Vista.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232546/http://www1.uol.com.br/bibliot/turismo/boavista.htm |date=2016-03-03 }} Access on Feb 17 2012.</ref> | map = Negroamazonrivermap.png | map_size = 300 | map_caption = റിയോ നെഗ്രോയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണ് ബ്രാങ്കോ നദി (മാപ്പിൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു). | pushpin_map = | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{BRA}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref name=fao>{{cite book |last1=Ziesler |first1=R. |last2=Ardizzone |first2=G.D. |title=The Inland waters of Latin America |year=1979 |url=http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |publisher=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]] |isbn=92-5-000780-9 |chapter=Amazon River System |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108152358/http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B05.htm |archive-date=8 November 2014 |url-status=live}}</ref> to {{cvt|775|km|mi|abbr=on}}<ref name="Branco-River">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Branco-River|title=Branco-River|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217111844/https://www.britannica.com/place/Branco-River|url-status=live}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = Confluence of [[Rio Negro (Amazon)|Rio Negro]], [[Roraima State|Roraima]] | discharge1_min = {{cvt|278|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry">{{cite web|url=https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|title=River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310150311/https://floodobservatory.colorado.edu/SiteDisplays/142data.htm|url-status=live}}</ref> | discharge1_avg = (Period:1967–2010){{convert|5,400|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service">{{cite web|url=https://hybam.obs-mip.fr/|title=Amazon basin water resources observation service|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908072837/https://hybam.obs-mip.fr/|url-status=live}}</ref> (Period: 1980–2006){{cvt|5,300|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries">{{cite web|title=Hydrological Control on the Temporal Variability of Trace Element Concentration in the Amazon River and its Main Tributaries|last=Seyler|first=Patrick|author2=Laurence Maurice-Bourgoin|author3=Jean Loup Guyot|publisher=Geological Survey of Brazil (CPRM)|url=http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|access-date=24 July 2010|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224824/http://www.cprm.gov.br/pgagem/Manuscripts/seylerp.htm|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|6,469|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge1_max = {{cvt|28,697|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="River Discharge and Reservoir Storage Changes Using Satellite Microwave Radiometry"/> | discharge2_location = [[Caracaraí]] (400 km upstream of mouth; Basin size: {{cvt|124,980|km2|abbr=on}} | discharge2_min = {{cvt|178|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1998/03/24)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_avg = (Period: 1997/01/01-2015/12/31) {{cvt|3,170.343|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin">{{cite web|url=https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|title=Assessing the performance of global hydrological models for capturing peak river flows in the Amazon basin|last=Jamie|first=Towner|year=2019|access-date=2023-03-10|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014093200/https://hess.copernicus.org/articles/23/3057/2019/hess-23-3057-2019-supplement.pdf|url-status=live}}</ref> (Period: 1998–2022){{cvt|3,615.65|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge2_max = {{cvt|15,735|m3/s|cuft/s|abbr=on}} (1976/07/10)<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | discharge3_location = [[Boa Vista, Roraima|Boa Vista]] (Basin size: {{cvt|97,200|km2|abbr=on}} | discharge3_avg = (Period: 1967–2010){{cvt|2,436.76|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> (Period: 1998–2022){{cvt|3,129.97|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | source1 = | source1_location = ബ്രസീലിലെ [[റൊറൈമ]] സംസ്ഥാനത്ത് [[Takutu River|തകുതു]], [[Uraricoera River|ഉരാരിക്കോയെറ]], [[Bonfim, Roraima|ബോൺഫിം]]/ബോവ വിസ്ത നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനം. | source1_coordinates = {{coord|3|1|28.5276|N|60|29|14.8596|W}} | source1_elevation = {{cvt|64|m|abbr=on}} | source2 = | source2_location = [[Uraricoera River|ഉരാരിക്കോയെറ]], [[പരിമ മലനിരകൾ]] | source2_coordinates = {{coord|3|41|42.2484|N|64|12|36.018|W}} | source2_elevation = {{cvt|1,240|m|abbr=on}} | source3 = | source3_location = [[Takutu River|തകുതു]], [[ഗയാന ഷീൽഡ്]] | source3_coordinates = {{coord|1|47|48.6492|N|60|1|38.2656|W}} | source3_elevation = {{cvt|306|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Rio Negro (Amazon)|നീഗ്രോ നദി]], [[റൊറൈമ]], [[ബ്രസീൽ]] | mouth_coordinates = {{coord|1|23|38|S|61|50|46|W|type:_river}} | mouth_elevation = {{cvt|12|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|192,392.66|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Amazon basin water resources observation service"/> | tributaries_left = [[Takutu River|തകുതു]], [[Anauá River|അനൗവ]], [[Itapará River|ഇറ്റാപാരാ]] | tributaries_right = [[Uraricoera River|ഉരാരിക്കോയെറ]], [[Mucajai River|മുക്കാജായി]], [[Ajarani River|അജറാനി]], [[Água Boa do Univini River|ഉനിവിനി]], [[Catrimani River|കാട്രിമാനി]], [[Xeruini River|സെറുയിനി]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|റിയോ നെഗ്രോ നദിയുടെ]] ഒരു പ്രധാന പോഷകനദിയാണ് '''ബ്രാങ്കോ നദി''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]]: ''Rio Branco''; ഇംഗ്ലീഷ്: White River). == നദീതടം == [[ഗയാന ഹൈലാൻഡ്സ് ഈർപ്പ വനങ്ങൾ|ഗയാന ഹൈലാൻഡ്‌സിലെ ഈർപ്പമുള്ള വനമേഖലയിലൂടെയാണ്]] ഈ നദി ഒഴുകുന്നത്.<ref>{{citation|last=Sears|first=Robin|title=South America: Southern Venezuela, northern Brazil, western Guyana, and eastern Colombia (NT0124)|url=http://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922120359/https://www.worldwildlife.org/ecoregions/nt0124|publisher=WWF: World Wildlife Fund|access-date=2017-04-01|archive-date=2020-09-22|url-status=live}}</ref> [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേലയെയും]] [[ഗയാന|ഗയാനയെയും]] ബ്രസീലിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന 'ടെപുയി' (Tepui) മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി അരുവികൾ ഈ നദിയിലേക്ക് ചേരുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ, ടാകുട്ടു എന്നിവയാണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പോഷകനദികൾ.<ref name="WDL1">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/816|title=Map of the Branco or Parimé River and of the Caratirimani Uararicapará Majari, Tacutú and Mahú Rivers|access-date=27 April 2013|publisher=World Digital Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214135611/http://www.wdl.org/en/item/816/|archive-date=14 December 2013|url-status=live}}</ref> ഇതിൽ ടാകുട്ടു നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവുമായി ഏതാണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്ക സമയത്ത് ബ്രാങ്കോ നദിയുടെയും എസ്സെക്വിബോ നദിയുടെയും ഉപരിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടാറുള്ളതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലജീവികൾക്ക് ഈ രണ്ട് നദീവ്യവസ്ഥകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ അവസരമൊരുങ്ങുന്നു.<ref name="Quinn2015">{{cite book |title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features |publisher=Bloomsbury Academic |year=2015 |isbn=978-1-61069-445-2 |editor=Quinn, J.A. |volume=1 |page=142 |editor2=S.L. Woodward}}</ref> ബ്രാൻകോ നദി ഏകദേശം തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞാണ് ഒഴുകുന്നത്. നെഗ്രോ നദിയിലേതുപോലെ തന്നെയുള്ള നിരവധി കൈവഴികളിലൂടെയും കായലുകളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെയും ഇത് ഒടുവിൽ നെഗ്രോ നദിയുമായി ലയിക്കുന്നു. ഉരാരിക്കോയെറ നദിയുമായി സംഗമിക്കുന്നിടം വരെയുള്ള ഇതിന്റെ ആകെ നീളം 350 മൈൽ (560 കിലോമീറ്റർ) ആണ്. ഇതിൽ ധാരാളം ദ്വീപുകളുണ്ട്; മാത്രമല്ല നദി കടലിലോ മറ്റൊരു നദിയിലോ ചേരുന്ന ഭാഗത്തുനിന്ന് ഏകദേശം 235 മൈൽ (378 കിലോമീറ്റർ) അകലെയായി, അപകടകരമായ ഒട്ടനവധി ജലപാതങ്ങളും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. == ജലപ്രവാഹം == ബ്രാങ്കോ നദി നദീമുഖത്തിനടുത്ത് എത്തുന്നിടത്തെ ശരാശരി, കുറഞ്ഞതും, കൂടിയതുമായ ജലപ്രവാഹ അളവുകൾ. ഇത് 1998 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള കാലയളവിലെയാണ്. {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) ! rowspan="2" |Year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) |- !Min !Mean !Max !Min !Mean !Max |- |1998 | |5,664 |16,435 |2011 |454 |5,008 |16,815 |- |1999 |1,792 |9,538 |22,576 |2012 |2,135 |8,381 |17,944 |- |2000 |2,506 |9,725 |28,697 |2013 |1,377 |6,493 |13,229 |- |2001 |788 |6,551 |17,791 |2014 |1,117 |6,384 |15,489 |- |2002 |1,271 |5,219 |18,760 |2015 |772 |3,983 |10,416 |- |2003 |640 |4,375 |13,320 |2016 |435 |4,316 |11,677 |- |2004 |756 |4,244 |11,959 |2017 |2,258 |7,437 |16,449 |- |2005 |729 |7,868 |19,893 |2018 |777 |6,653 |17,912 |- |2006 |2,457 |9,899 |22,644 |2019 |625 |5,205 |15,859 |- |2007 |845 |7,271 |15,118 |2020 |1,567 |7,216 |16,564 |- |2008 |2,739 |7,630 |17,280 |2021 |1,712 |8,828 |23,180 |- |2009 |486 |4,318 |10,735 |2022 |1,810 |9,087 |23,631 |- |2010 |278 |2,754 |8,040 | |''278'' |'''''6,469''''' |''28,697'' |} == ജലരസതന്ത്രം == പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ബ്രാങ്കോ (പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ 'വെള്ള' എന്നർത്ഥം) നദിയിലെ വെള്ളത്തിന് ഏകദേശം വെളുപ്പു തോന്നിക്കുന്ന നിറമാണുള്ളത്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന അജൈവ അവസാദങ്ങൾ കാരണം, വെള്ളം ഏതാണ്ട് പാൽ നിറമായി തോന്നിച്ചേക്കാം.<ref name="ARussel">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> പരമ്പരാഗതമായി ഇതിനെ ഒരു വെള്ള നദിയായി (വൈറ്റ്‌വാട്ടർ) കണക്കാക്കുന്നുവെങ്കിലും<ref>{{cite journal |author1=Venticinque |author2=Forsberg |author3=Barthem |author4=Petry |author5=Hess |author6=Mercado |author7=Cañas |author8=Montoya |author9=Durigan |author10=Goulding |display-authors=3 |year=2016 |title=An explicit GIS-based river basin framework for aquatic ecosystem conservation in the Amazon |journal=Earth Syst. Sci. Data |volume=8 |issue=2 |pages=651–661 |bibcode=2016ESSD....8..651V |doi=10.5194/essd-8-651-2016 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite book |title=Fish Physiology: The Physiology of Tropical Fishes |year=2013 |isbn=978-0-12350-445-6 |editor1=Val, A.L. |page=27 |editor2=V.M.F. de Almeida-Val |editor3=D.J. Randall}}</ref> അതിന്റെ ഭൗതിക-രാസ സ്വഭാവസവിശേഷതകളിലെ കാലാനുസൃതമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഒരു വർഗ്ഗീകരണം ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു. ചിലർ ഇതിനെ തെളിഞ്ഞ ജലമുള്ള നദിയായായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.<ref name="Villamizar2013">{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/271427552|title=Chemistry of different Amazonian water types for river classification: A preliminary review|access-date=2017-12-11|author2=M.T.F. Piedade|year=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214122732/https://www.researchgate.net/publication/271427552_Chemistry_of_different_Amazonian_water_types_for_river_classification_A_preliminary_review|archive-date=2021-02-14|author3=J.G. da Costa|author4=J.M. Adeney|author5=J. Junk|author1=Ríos-Villamizar, E.A.|url-status=live}}</ref><ref name="Souza2014">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> പ്രത്യേകിച്ചും നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തോടടുത്ത മുകൾഭാഗങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതും പാറക്കെട്ടുകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതെന്നതിനാൽ, അവസാദങ്ങൾ പ്രധാനമായും നദിയുടെ താഴെഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണുണ്ടാകുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="ARussel2">The Alfred Russel Wallace page: [http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm On the Rio Negro.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602232906/http://people.wku.edu/charles.smith/wallace/S011.htm|date=2015-06-02}} Retrieved 10 October 2017.</ref> കൂടാതെ, പരമ്പരാഗതമായ ആമസോണിയൻ നദീ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഇതിന്റെ രാസഘടനയും നിറവും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടായേക്കാം. 1853 ജൂൺ 13-ന് റോയൽ ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ സൊസൈറ്റിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച "''ഓൺ ദ റിയോ നെഗ്രോ''" എന്ന പേരുള്ള പ്രബന്ധത്തിൽ [[ആൽഫ്രഡ് റസ്സൽ വാലസ്]] ഈ നിറത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: "റിയോ ബ്രാങ്കോയിലെ ജലം അസാധാരണമാംവിധം വെളുത്തതാണ്; ഇതിലെ വെള്ളം കാണുമ്പോൾ പാൽ പോലെയിരിക്കും." വെള്ളത്തിലുള്ള സിലിക്കേറ്റുകളുടെ, പ്രധാനമായും മൈക്കയുടെയും ടാൽക്കിന്റെയും സാന്നിധ്യമാണ് ഈ നിറത്തിന് കാരണമെന്ന് [[അലക്സാണ്ടർ ഫോൺ ഹംബോൾട്ട്|അലക്സാണ്ടർ വോൺ ഹംബോൾട്ട്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref name="Humboldt">{{cite web|url=http://ebooks.adelaide.edu.au/h/humboldt/alexander/travels/chapter25.html|title=Alexander von Humboldt, ''Personal Narrative of Travels to the Equinoctial Regions of America During the Years 1799-1804,'' (chapter 25). Henry G. Bohn, London, 1853.|access-date=2015-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230636/https://ebooks.adelaide.edu.au/h/humboldt/alexander/travels/chapter25.html|archive-date=2016-03-03|url-status=dead}}</ref> ഈ രണ്ട് നദികളും സംഗമിക്കുന്നിടത്തെ റിയോ നെഗ്രോയിലെ വെള്ളവുമായി ഇതിന് പ്രകടമായ വ്യത്യാസം കാണാവുന്നതാണ്. ഒരു 'ബ്ലാക്ക് വാട്ടർ' (blackwater) നദിയായ റിയോ നെഗ്രോയിലെ ജലം കടും ചായയുടെ നിറത്തിലുള്ളതും, അസിഡിക് സ്വഭാവമുള്ളതും (pH 3.5–4.5), ഉയർന്ന അളവിൽ ലയിച്ചുചേർന്ന ജൈവ കാർബൺ അടങ്ങിയതുമാണ്.<ref name="Souza20142">{{cite journal |author1=de Souza kodra, A. |author2=M.N. Fernandes |author3=W.L. Paxiúba Duncan |year=2014 |title=Effect of clearwater on osmoregulation of cururu ray, Potamotrygon sp. (Chondrichthes; Potamotrogonidae), an endemic species from blackwater river |journal=Scientia Amazonia |volume=3 |issue=1 |pages=15–24}}</ref> ഏകദേശം 20,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് വരെ, ബ്രാങ്കോ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജലം ആമസോൺ നദിയിലേക്കായിരുന്നില്ല ഒഴുകിയിരുന്നത്. മറിച്ച്, ഗയാനയിലെ രൂപൂനുനി പ്രദേശത്തുള്ള 'തകുതു ഗ്രാബൻ' വഴിയാണ് അത് കരീബിയൻ കടലിലേക്ക് ഒഴുകിയിരുന്നത്.<ref>{{Cite book |last=Cremon |first=É. H. |url=http://urlib.net/8JMKD3MGP3W34P/3LSDRJB |title=Evolução quaternária do Rio Branco - norte da Amazônia - com base em dados orbitais e geológicos. |year=2016 |publication-place=Tese (Doutorado em Sensoriamento Remoto) - Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais (INPE), São José dos Campos}}</ref> നിലവിൽ, മഴക്കാലത്ത് രൂപൂനുനി പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും വെള്ളത്തിനടിയിലാകുമ്പോൾ ഇവിടുത്തെ ജലം ആമസോൺ നദിയിലേക്കും (ബ്രാങ്കോ നദി വഴി), എസ്സെക്വിബോ നദിയിലേക്കും ഒഴുകുന്നു.<ref name="Quinn20152">{{cite book|editor=Quinn, J.A.|editor2=S.L. Woodward|year=2015|title=Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features|volume=1|page=142|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-61069-445-2}}</ref> == അവലംബം == <references />{{Commons category|Rio Branco (Rio Negro tributary)}} e9rodsy97lg8573c6h5di6zv3tvkra6 0 673644 4681155 2026-10-29T08:26:47Z Ranjitp 29298 'ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനും നാടോടി വിജ്ഞാന വിദഗ്ധനും കവിയുമായിരുന്നു പേഴ്സി മക്വിൻ (1...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681155 wikitext text/x-wiki ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനും നാടോടി വിജ്ഞാന വിദഗ്ധനും കവിയുമായിരുന്നു പേഴ്സി മക്വിൻ (1883 നവംബർ 13 – 1970 മാർച്ച് 8). ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ഏകദേശം നാല് പതിറ്റാണ്ടോളം ചെലവഴിച്ച മക്വിൻ, തമിഴ് സംസാരഭാഷയെക്കുറിച്ച് വിപുലമായ പഠനങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. മലയാളം, ബഡഗ, തമിഴ് തുടങ്ങിയ ഭാഷകളിലെ വാമൊഴി പാരമ്പര്യങ്ങൾ സമഗ്രമായി ശേഖരിച്ച് സംരക്ഷിക്കാൻ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായത്.<ref>{{Cite journal |last=Govindarajan |first=Navaneethakrishnan |title=An Administrator and Folklorist: A Neglected Narrative in the Chronicles of Tamil History |url=https://tamildigitallibrary.in/thoguppu/An%20Administrator%20and%20Folklorist:%20A%20Neglected%20Narrative%20in%20the%20Chronicles%20of%20Tamil%20History |journal=Tamil Digital Library}}</ref> ==== '''ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും''' ==== 1883-ൽ എ. മക്വിന്റെ മകനായാണ് പേഴ്സി മക്വിൻ ജനിച്ചത്. കേംബ്രിഡ്ജിലെ സെൽവിൻ കോളേജിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനവിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദമായ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലെങ്കിലും, ലഭ്യമായ ജീവചരിത്രക്കുറിപ്പുകളിൽ നിന്ന്, സർവകലാശാലാ പഠനകാലത്ത് അദ്ദേഹം ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ പാണ്ഡിത്യമുള്ള ഒരാളായിരുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ==== '''ഔദ്യോഗിക ജീവിതം''' ==== ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിലെ ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥനായി, മുപ്പത്തിയെട്ട് വർഷത്തോളം ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ജീവിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്ത വ്യക്തിയാണ് മക്വീൻ. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ മദ്രാസ്, മലബാർ, തിരുച്ചി, തിരുനെൽവേലി തുടങ്ങിയ പ്രധാന ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ജില്ലാ കളക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. നീലഗിരി ജില്ലയുമായി അദ്ദേഹത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്; അവിടെ 1936 മുതൽ 1938 വരെയും, തുടർന്ന് 1938 മുതൽ 1940 വരെയും അദ്ദേഹം കളക്ടറായിരുന്നു. ജില്ലാ മജിസ്‌ട്രേറ്റ്, റവന്യൂ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾക്ക് പുറമേ, തമിഴ്‌നാട് സ്റ്റേറ്റ് ആർക്കൈവ്‌സിൽ ക്യൂറേറ്ററായും മക്വീൻ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==== '''ഫോൿലോറിലും ഭാഷാപഠനത്തിലുമുള്ള സംഭാവനകൾ''' ==== ക്ലാസിക്കൽ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച തന്റെ കൊളോണിയൽ സമകാലികരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാഷകളുടെ ദൈനംദിന, സംസാര രൂപങ്ങളിലും സാധാരണക്കാരുടെ വാമൊഴി പാരമ്പര്യങ്ങളിലും മക്വീൻ ആഴത്തിലുള്ള താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുത്തു. തമിഴ്, മലയാളം, ബഡഗ എന്നീ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളുടെ നാടോടി പാട്ടുകൾ, കഥാഗാനങ്ങൾ, നാടോടിക്കഥകൾ എന്നിവ മക്വീൻ വിപുലമായി രേഖപ്പെടുത്തി. പ്രാദേശിക വിവരദാതാക്കളുമായി അദ്ദേഹം നേരിട്ട് സംവദിച്ചു, തൊഴിലാളിവർഗക്കാരായ പാട്ടുകാർക്ക് അവരുടെ പരമ്പരാഗത കലാരൂപങ്ങൾ റെക്കോർഡുചെയ്യുന്നതിന് പലപ്പോഴും അദ്ദേഹം ചെറിയ പ്രതിഫലം നൽകിയിരുന്നു. പ്രാദേശിക ദേവതകൾ, ജാതിയുടെ ചലനാത്മകത, ജീവിതത്തിന്റെ നശ്വരതയെക്കുറിച്ചുള്ള ദാർശനിക ചിന്തകൾ, ജനപ്രിയരായ കൊള്ളക്കാരുടെ കഥകൾ, ക്ഷാമങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വൈവിധ്യമാർന്ന വിഷയങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ==== '''വടക്കൻപാട്ടു ശേഖരണം''' ==== നാനൂറോളം പാട്ടുകളാണ് അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്തു നടത്തിയ ബൃഹത്തായ ഈ മലബാർ മലയാള കഥാഗാന ശേഖരത്തിൽ ഉള്ളത്. തലശ്ശേരിയിലെ അടിയേരി കുഞ്ഞിരാമന്റെ വിലപ്പെട്ട സഹായത്തോടെ ധാരാളം സമയവും പണവും ചെലവിട്ടാണ് 1913-1919 കാലഘട്ടത്തിൽ താൻ ഈ ശേഖരണം നടത്തിയത് എന്ന് പെഴ്സി മൿക്വിൻ (Ballads of North Malabar ആമുഖം p:iii). ദക്ഷിണ കാനറയുടെ അതിർത്തി തൊട്ട് കൊയിലാണ്ടി വരെയും, പിന്നെ താനൂർ തൊട്ട് കൊടുങ്ങല്ലൂർ വരെയുമായിരുന്നു ശേഖരണം. മുഖ്യമായും തീരപ്രദേശങ്ങൾ. ബ്രിട്ടീഷ് മലബാറിന്റെ വടക്കൻ ഉൾപ്രദേശങ്ങൾ, കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം, വള്ളുവനാട് താലൂക്കുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്നും ശേഖരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നും കൊച്ചി, തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യങ്ങൾ പദ്ധതിയുടെ പരിധിയിൽ വരുന്നില്ല എന്നും അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിക്കുന്നു (p:iii). <ref>{{Cite book |last=ചേലനാട്ട് |first=അച്യുതമേനോൻ |title=Ballads of North Malabar Vol 1 ആമുഖം |date=1935 |publisher=University of Madras |year=1935 |edition=1st |location=Madras |publication-date=1935 |pages=iii}}</ref> ==== '''ഭാഷാശാസ്ത്രവും വ്യാകരണവും''' ==== 1943-ൽ, ഊട്ടിയിൽ വെച്ച് മാക്വീൻ തമിഴ് സംസാരഭാഷയുടെ വ്യാകരണം സംബന്ധിച്ച കൃതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഒരു രൂപയും പന്ത്രണ്ട് അണയും എന്ന മിതമായ വിലയുണ്ടായിരുന്ന ഈ കൃതി അക്കാലത്ത് വളരെ അപൂർവ്വമായ ഒന്നായിരുന്നു; കാരണം, തമിഴ് ഭാഷയുടെ ക്ലാസിക്കൽ അഥവാ സാഹിത്യരൂപത്തിന് (ചെന്തമിഴ്) പകരം, സാധാരണ സംസാരഭാഷയുടെ വ്യാകരണം ചിട്ടപ്പെടുത്താൻ അക്കാലത്ത് ഔദ്യോഗികതലത്തിലുള്ള വളരെ കുറച്ചുപേർ മാത്രമേ മുതിർന്നിരുന്നുള്ളൂ. അദ്ദേഹം അതീവ ശ്രദ്ധയോടെ ക്രമീകരിച്ചിരുന്ന സ്വകാര്യ ശേഖരത്തിൽ, തമിഴ് വ്യാകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിരവധി കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ, പേപ്പർ കട്ടിംഗുകൾ, പഴയ മിഷനറി വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ പകർപ്പുകൾ, കൂടാതെ പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സിവിൽ സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനായി തയ്യാറാക്കിയ സംഭാഷണ സഹായികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ==== '''ആർക്കൈവൽ സംഭാവനകൾ''' ==== തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് നാടോടി സാഹിത്യ ശേഖരങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിലും, വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് അവ കൈമാറിക്കൊണ്ട് അവയുടെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കാൻ പെഴ്സി മക്വിൻ ശ്രദ്ധിച്ചു. 1946-ൽ തന്റെ  ശേഖരത്തിൽ ഒരു ഭാഗം മദ്രാസ് യൂണിവേഴ്‍സിറ്റി ലൈബ്രറിയിലേക്ക് അദ്ദേഹം നൽകിയിരുന്നു. 1957-നും 1961-നും ഇടക്ക് മലയാളം, തമിഴ്, ബഡഗ ഭാഷകളിലെ വാമൊഴി സാഹിത്യത്തിന്റെ കയ്യെഴുത്തുപ്രതികൾ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളിലായി കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്‍സിറ്റിയിലക്കും സെൽവിൻ (Selwyn) കോളേജ് ലൈബ്രറിയിലേക്കും പെഴ്സി മൿക്വിൻ സംഭാവന ചെയ്തു. ഇതിൽ വ്യാഖ്യാനങ്ങളും വിവർത്തനങ്ങളും സഹിതമുള്ള മുപ്പത്തിയഞ്ചോളം കുട്ടികളുടെ പാട്ടുകളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ==== '''സാഹിത്യരചനകൾ''' ==== ഭാഷാപരമായ ഗവേഷണങ്ങൾക്ക് പുറമെ, കവിയും ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു മാക്വീൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതകാലത്ത് കവിതകളുടെ മൂന്ന് സമാഹാരങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: * 'തോഡ ലാൻഡ്' (Toda Land - 1939) – നീലഗിരിയിൽ ചെലവഴിച്ച കാലഘട്ടത്തെ ആസ്പദമാക്കി എഴുതിയ 12 പേജുള്ള കവിത. * 'സെവൻ ഷോർട്ട് പോയംസ്' (Seven Short Poems - 1940) * 'എ ഫെയർവെൽ ടു ഇന്ത്യയും മറ്റു ദക്ഷിണേന്ത്യൻ കവിതകളും (A Farewell to India and Other South Indian Verse - 1957) * 'ദി എലമെന്റ്സ് ഓഫ് പബ്ലിക് അഡ്മിനിസ്‌ട്രേഷൻ' (The Elements of Public Administration - 1935) * 'ദി പുതുക്കോട്ട: എ പോർട്രെയ്റ്റ്' (The Pudukottai: A Portrait) ഇവ കൂടാതെ, നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്ന പുതുക്കോട്ടയെയും അവിടുത്തെ ഭരണാധികാരികളെയും കുറിച്ചുള്ള ചരിത്രപരവും ചിത്രങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ കൃതി. ==== '''പൈതൃകം''' ==== മക്വീന്റെ പ്രാഥമിക നാടോടി ശേഖരങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാതെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളായി തുടർന്നു എന്നതുകൊണ്ട് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഫോൿലോറിസ്റ്റുകളുടെ പട്ടികയിൽ വർഷങ്ങളായി അദ്ദേഹം അവഗണിക്കപ്പെട്ടു,. എന്നിരുന്നാലും, തമിഴ് സാഹിത്യത്തിലെയും ദക്ഷിണേഷ്യൻ നാടോടി സാഹിത്യത്തിലെയും ആധുനിക പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടത്തിനും യഥാർത്ഥ, അടിസ്ഥാനതല നരവംശശാസ്ത്രത്തിനും ഇടയിലുള്ള വിടവ് നികത്തിയ ഒരു പ്രധാന വ്യക്തിയായി അംഗീകരിക്കുന്നു, സാധാരണക്കാരായ വിവരദാതാക്കളിലും സംഭാഷണഭാഷയുടെ വ്യാകരണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിശ്രമങ്ങൾ സമകാലികരായ മറ്റുള്ളവരിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. 6b50dfqxign8ggcfr8eq0ir9bzcam0v 4681176 4681155 2026-10-29T10:02:22Z Manojk 9257 ഇന്റർവിക്കി കണ്ണികൾ ചേർത്തു 4681176 wikitext text/x-wiki [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] [[മദ്രാസ് പ്രവിശ്യ|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ]] സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനും [[നാട്ടറിവ്|നാടോടി വിജ്ഞാന വിദഗ്ധനും]] [[കവി|കവിയുമായിരുന്നു]] പേഴ്സി മക്വിൻ (1883 നവംബർ 13 – 1970 മാർച്ച് 8). [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ]] ഏകദേശം നാല് പതിറ്റാണ്ടോളം ചെലവഴിച്ച മക്വിൻ, [[തമിഴ്]] സംസാരഭാഷയെക്കുറിച്ച് വിപുലമായ പഠനങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. [[മലയാളം]], [[ബഡഗ ഭാഷ|ബഡഗ]], [[തമിഴ്]] തുടങ്ങിയ ഭാഷകളിലെ വാമൊഴി പാരമ്പര്യങ്ങൾ സമഗ്രമായി ശേഖരിച്ച് സംരക്ഷിക്കാൻ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായത്.<ref>{{Cite journal |last=Govindarajan |first=Navaneethakrishnan |title=An Administrator and Folklorist: A Neglected Narrative in the Chronicles of Tamil History |url=https://tamildigitallibrary.in/thoguppu/An%20Administrator%20and%20Folklorist:%20A%20Neglected%20Narrative%20in%20the%20Chronicles%20of%20Tamil%20History |journal=Tamil Digital Library}}</ref> ==== '''ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും''' ==== 1883-ൽ എ. മക്വിന്റെ മകനായാണ് പേഴ്സി മക്വിൻ ജനിച്ചത്. [[കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാല|കേംബ്രിഡ്ജിലെ]] സെൽവിൻ കോളേജിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനവിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദമായ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലെങ്കിലും, ലഭ്യമായ ജീവചരിത്രക്കുറിപ്പുകളിൽ നിന്ന്, സർവകലാശാലാ പഠനകാലത്ത് അദ്ദേഹം [[ഗണിതം|ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ]] പാണ്ഡിത്യമുള്ള ഒരാളായിരുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ==== '''ഔദ്യോഗിക ജീവിതം''' ==== [[ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസ്|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിലെ]] ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥനായി, മുപ്പത്തിയെട്ട് വർഷത്തോളം ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ജീവിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്ത വ്യക്തിയാണ് മക്വീൻ. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ മദ്രാസ്, [[മലബാർ (പ്രദേശം)|മലബാർ]], [[തിരുച്ചി]], [[തിരുനെൽ‌വേലി|തിരുനെൽവേലി]] തുടങ്ങിയ പ്രധാന ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ജില്ലാ കളക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. [[നീലഗിരി ജില്ല|നീലഗിരി ജില്ലയുമായി]] അദ്ദേഹത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്; അവിടെ 1936 മുതൽ 1938 വരെയും, തുടർന്ന് 1938 മുതൽ 1940 വരെയും അദ്ദേഹം കളക്ടറായിരുന്നു. ജില്ലാ മജിസ്‌ട്രേറ്റ്, റവന്യൂ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾക്ക് പുറമേ, [[തമിഴ്‌നാട് സ്റ്റേറ്റ് ആർക്കൈവ്‌സ്|തമിഴ്‌നാട് സ്റ്റേറ്റ് ആർക്കൈവ്‌സിൽ]] ക്യൂറേറ്ററായും മക്വീൻ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==== '''ഫോൿലോറിലും ഭാഷാപഠനത്തിലുമുള്ള സംഭാവനകൾ''' ==== ക്ലാസിക്കൽ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച തന്റെ കൊളോണിയൽ സമകാലികരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] ഭാഷകളുടെ ദൈനംദിന, സംസാര രൂപങ്ങളിലും സാധാരണക്കാരുടെ വാമൊഴി പാരമ്പര്യങ്ങളിലും മക്വീൻ ആഴത്തിലുള്ള താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുത്തു. തമിഴ്, മലയാളം, ബഡഗ എന്നീ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളുടെ നാടോടി പാട്ടുകൾ, കഥാഗാനങ്ങൾ, നാടോടിക്കഥകൾ എന്നിവ മക്വീൻ വിപുലമായി രേഖപ്പെടുത്തി. പ്രാദേശിക വിവരദാതാക്കളുമായി അദ്ദേഹം നേരിട്ട് സംവദിച്ചു, തൊഴിലാളിവർഗക്കാരായ പാട്ടുകാർക്ക് അവരുടെ പരമ്പരാഗത കലാരൂപങ്ങൾ റെക്കോർഡുചെയ്യുന്നതിന് പലപ്പോഴും അദ്ദേഹം ചെറിയ പ്രതിഫലം നൽകിയിരുന്നു. പ്രാദേശിക ദേവതകൾ, [[ജാതി (സമൂഹം)|ജാതിയുടെ]] ചലനാത്മകത, ജീവിതത്തിന്റെ നശ്വരതയെക്കുറിച്ചുള്ള ദാർശനിക ചിന്തകൾ, ജനപ്രിയരായ കൊള്ളക്കാരുടെ കഥകൾ, ക്ഷാമങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വൈവിധ്യമാർന്ന വിഷയങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ==== '''വടക്കൻപാട്ടു ശേഖരണം''' ==== നാനൂറോളം പാട്ടുകളാണ് അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്തു നടത്തിയ ബൃഹത്തായ ഈ മലബാർ മലയാള കഥാഗാന ശേഖരത്തിൽ ഉള്ളത്. [[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിലെ]] [[അടിയേരി കുഞ്ഞിരാമൻ|അടിയേരി കുഞ്ഞിരാമന്റെ]] വിലപ്പെട്ട സഹായത്തോടെ ധാരാളം സമയവും പണവും ചെലവിട്ടാണ് 1913-1919 കാലഘട്ടത്തിൽ താൻ ഈ ശേഖരണം നടത്തിയത് എന്ന് പെഴ്സി മൿക്വിൻ (Ballads of North Malabar ആമുഖം p:iii). [[ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ല|ദക്ഷിണ കാനറയുടെ]] അതിർത്തി തൊട്ട് [[കൊയിലാണ്ടി]] വരെയും, പിന്നെ താനൂർ തൊട്ട് കൊടുങ്ങല്ലൂർ വരെയുമായിരുന്നു ശേഖരണം. മുഖ്യമായും തീരപ്രദേശങ്ങൾ. ബ്രിട്ടീഷ് മലബാറിന്റെ വടക്കൻ ഉൾപ്രദേശങ്ങൾ, [[കോഴിക്കോട്]], [[മലപ്പുറം]], [[വള്ളുവനാട്]] താലൂക്കുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്നും ശേഖരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നും [[കൊച്ചി രാജവംശം|കൊച്ചി]], [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജ്യങ്ങൾ പദ്ധതിയുടെ പരിധിയിൽ വരുന്നില്ല എന്നും അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിക്കുന്നു (p:iii). <ref>{{Cite book |last=ചേലനാട്ട് |first=അച്യുതമേനോൻ |title=Ballads of North Malabar Vol 1 ആമുഖം |date=1935 |publisher=University of Madras |year=1935 |edition=1st |location=Madras |publication-date=1935 |pages=iii}}</ref> ==== '''ഭാഷാശാസ്ത്രവും വ്യാകരണവും''' ==== 1943-ൽ, ഊട്ടിയിൽ വെച്ച് മാക്വീൻ [[തമിഴ്‌ ഭാഷ|തമിഴ് സംസാരഭാഷയുടെ]] [[വ്യാകരണം]] സംബന്ധിച്ച കൃതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഒരു രൂപയും പന്ത്രണ്ട് അണയും എന്ന മിതമായ വിലയുണ്ടായിരുന്ന ഈ കൃതി അക്കാലത്ത് വളരെ അപൂർവ്വമായ ഒന്നായിരുന്നു; കാരണം, തമിഴ് ഭാഷയുടെ ക്ലാസിക്കൽ അഥവാ സാഹിത്യരൂപത്തിന് ([[ചെന്തമിഴ്]]) പകരം, സാധാരണ സംസാരഭാഷയുടെ വ്യാകരണം ചിട്ടപ്പെടുത്താൻ അക്കാലത്ത് ഔദ്യോഗികതലത്തിലുള്ള വളരെ കുറച്ചുപേർ മാത്രമേ മുതിർന്നിരുന്നുള്ളൂ. അദ്ദേഹം അതീവ ശ്രദ്ധയോടെ ക്രമീകരിച്ചിരുന്ന സ്വകാര്യ ശേഖരത്തിൽ, തമിഴ് വ്യാകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിരവധി കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ, പേപ്പർ കട്ടിംഗുകൾ, പഴയ മിഷനറി വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ പകർപ്പുകൾ, കൂടാതെ പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സിവിൽ സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനായി തയ്യാറാക്കിയ സംഭാഷണ സഹായികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ==== '''ആർക്കൈവൽ സംഭാവനകൾ''' ==== തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് [[നാട്ടറിവ്|നാടോടി സാഹിത്യ ശേഖരങ്ങൾ]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിലും, വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് അവ കൈമാറിക്കൊണ്ട് അവയുടെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കാൻ പെഴ്സി മക്വിൻ ശ്രദ്ധിച്ചു. 1946-ൽ തന്റെ  ശേഖരത്തിൽ ഒരു ഭാഗം [[മദ്രാസ് സർവ്വകലാശാല|മദ്രാസ് യൂണിവേഴ്‍സിറ്റി]] ലൈബ്രറിയിലേക്ക് അദ്ദേഹം നൽകിയിരുന്നു. 1957-നും 1961-നും ഇടക്ക് മലയാളം, തമിഴ്, ബഡഗ ഭാഷകളിലെ വാമൊഴി സാഹിത്യത്തിന്റെ കയ്യെഴുത്തുപ്രതികൾ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളിലായി [[കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാല|കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്‍സിറ്റിയിലക്കും]] സെൽവിൻ (Selwyn) കോളേജ് ലൈബ്രറിയിലേക്കും പെഴ്സി മൿക്വിൻ സംഭാവന ചെയ്തു. ഇതിൽ വ്യാഖ്യാനങ്ങളും വിവർത്തനങ്ങളും സഹിതമുള്ള മുപ്പത്തിയഞ്ചോളം കുട്ടികളുടെ പാട്ടുകളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ==== '''സാഹിത്യരചനകൾ''' ==== ഭാഷാപരമായ ഗവേഷണങ്ങൾക്ക് പുറമെ, [[കവി|കവിയും]] [[ചരിത്രകാരൻ|ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു]] മാക്വീൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതകാലത്ത് കവിതകളുടെ മൂന്ന് സമാഹാരങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: * 'തോഡ ലാൻഡ്' (Toda Land - 1939) – [[നീലഗിരി ജില്ല|നീലഗിരിയിൽ]] ചെലവഴിച്ച കാലഘട്ടത്തെ ആസ്പദമാക്കി എഴുതിയ 12 പേജുള്ള കവിത. * 'സെവൻ ഷോർട്ട് പോയംസ്' (Seven Short Poems - 1940) * 'എ ഫെയർവെൽ ടു ഇന്ത്യയും മറ്റു ദക്ഷിണേന്ത്യൻ കവിതകളും (A Farewell to India and Other South Indian Verse - 1957) * 'ദി എലമെന്റ്സ് ഓഫ് പബ്ലിക് അഡ്മിനിസ്‌ട്രേഷൻ' (The Elements of Public Administration - 1935) * 'ദി പുതുക്കോട്ട: എ പോർട്രെയ്റ്റ്' (The Pudukottai: A Portrait) ഇവ കൂടാതെ, നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്ന [[പുതുക്കോട്ട ജില്ല|പുതുക്കോട്ടയെയും]] അവിടുത്തെ ഭരണാധികാരികളെയും കുറിച്ചുള്ള ചരിത്രപരവും ചിത്രങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ കൃതി. ==== '''പൈതൃകം''' ==== മക്വീന്റെ പ്രാഥമിക നാടോടി ശേഖരങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാതെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളായി തുടർന്നു എന്നതുകൊണ്ട് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഫോൿലോറിസ്റ്റുകളുടെ പട്ടികയിൽ വർഷങ്ങളായി അദ്ദേഹം അവഗണിക്കപ്പെട്ടു,. എന്നിരുന്നാലും, [[തമിഴ് സാഹിത്യം|തമിഴ് സാഹിത്യത്തിലെയും]] ദക്ഷിണേഷ്യൻ നാടോടി സാഹിത്യത്തിലെയും ആധുനിക പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടത്തിനും യഥാർത്ഥ, അടിസ്ഥാനതല [[നരവംശശാസ്ത്രം|നരവംശശാസ്ത്രത്തിനും]] ഇടയിലുള്ള വിടവ് നികത്തിയ ഒരു പ്രധാന വ്യക്തിയായി അംഗീകരിക്കുന്നു, സാധാരണക്കാരായ വിവരദാതാക്കളിലും സംഭാഷണഭാഷയുടെ വ്യാകരണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിശ്രമങ്ങൾ സമകാലികരായ മറ്റുള്ളവരിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. nc9i48oojcn9pf60m9emh31xk3sgtbk 0 673645 4681158 2026-10-29T08:48:20Z Pradeep717 21687 '[[മഹാരാഷ്ട്ര]] സംസ്ഥാനത്തെ [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ]], മഹാഡ് പട്ടണത്തിന് സമീപം മലമുകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കോട്ടയാണ് റായ്ഗഡ്. ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി|ഡെക...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681158 wikitext text/x-wiki [[മഹാരാഷ്ട്ര]] സംസ്ഥാനത്തെ [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ]], മഹാഡ് പട്ടണത്തിന് സമീപം മലമുകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കോട്ടയാണ് റായ്ഗഡ്. [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയിലെ]] ഏറ്റവും ശക്തമായ കോട്ടകളിലൊന്നായ ഇതിനെ ചരിത്രരേഖകളിൽ 'റായ്‌രി' (Rairee/Rairy) കോട്ട എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/this-is-why-you-should-visit-maharashtras-raigad-fort/articleshow/65783005.cms|title=This is why you should visit Maharashtra's Raigad Fort|first=Resham|last=Sengar|newspaper=The Times of India}}</ref> 1,200 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള റായ്ഗഡ്, [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കോട്ടകളിൽ ഒന്നാണ്. [[മറാഠ സാമ്രാജ്യം|മറാഠ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[ശിവാജി|ഛത്രപതി ശിവാജി]], തന്റെ മുഖ്യ എഞ്ചിനീയറായ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ|ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ]] സഹായത്തോടെ, ഈ കോട്ടയിലെ വിവിധ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണത്തിനും വികസനത്തിനും മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. 1674-ൽ ഛത്രപതിയായി കിരീടധാരണം നടത്തിയ ശേഷം, ശിവാജി തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ (ഹിന്ദ്‌വി സ്വരാജ്) തലസ്ഥാനമായി റായ്ഗഡിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name=imp>{{cite web | title =Raigarh |publisher=[[Imperial Gazetteer of India]], Volume 21|pages= 47–48|year=1909| url = https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V21_053.gif| access-date = 2014-02-19 }}</ref> [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യാദ്രി]] പർവ്വതനിരകളിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 820 മീറ്റർ (2,700 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഏകദേശം 1,550 താമസക്കാർ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു; ഓരോ കുടുംബത്തിലും ശരാശരി അഞ്ച് അംഗങ്ങൾ വീതമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോട്ടയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏകദേശം 1,737 പടികൾ കയറേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനു പകരമായി, സന്ദർശകർക്ക് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ' (ഏരിയൽ ട്രാംവേ) ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. 750 മീറ്റർ (2,460 അടി) നീളവും 400 മീറ്റർ (1,300 അടി) ഉയരവുമുള്ള ഈ റോപ്‌വേ വഴി ഏകദേശം നാല് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ കോട്ടയിലെത്താം. ==നിർമ്മിതി== പ്രധാന കൊട്ടാരം തടികൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിത്തറയിലെ തൂണുകൾ മാത്രമേ ഇപ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ. കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലവും, പ്രത്യേകം ശുചിമുറികളുള്ള ആറ് മുറികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ മുറികളിൽ ജനലുകളില്ല. കൊട്ടാരപരിസരത്തിന് മുന്നിലായി മൂന്ന് നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ന് ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ. മൂന്നാമത്തേത് ഒരു ബോംബാക്രമണത്തിൽ തകർന്നുപോയി. 'ഗംഗാ സാഗർ തടാകം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കൃത്രിമ തടാകവും ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപത്തായി കാണാം. <ref name=fort>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=1985|publisher=The Director of Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|pages=86–9|isbn=81-230-1002-8}}</ref> കോട്ടയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പ്രവേശന മാർഗ്ഗം 'മഹാ ദർവാജ' (മഹാ കവാടം) വഴിയാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ ഈ കവാടം അടയ്ക്കുമായിരുന്നു. മഹാ ദർവാസയുടെ ഇരുവശത്തുമായി ഏകദേശം 20–21 മീറ്റർ (65–70 അടി) ഉയരമുള്ള രണ്ട് കൊത്തളങ്ങളുണ്ട്. ഈ കവാടത്തിൽ നിന്ന് 180 മീറ്റർ (600 അടി) ഉയരത്തിലാണ് കോട്ടയുടെ മുകൾഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റായ്ഗഡ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ രാജസഭയിൽ, യഥാർത്ഥ സിംഹാസനത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയുണ്ട്. ഇത് 'നഗർഖാന ദർവാജ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന കവാടത്തിന് അഭിമുഖമായി, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് രാജാവായി കിരീടധാരണം നടത്തിയത്. കവാടത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദം സിംഹാസനത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന തരത്തിൽ, പ്രത്യേക ശബ്ദവിന്യാസത്തോടെയാണ് (acoustics) ഈ സ്ഥലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. തെക്കുഭാഗത്തുള്ള 'മേന ദർവാജ' എന്ന രണ്ടാമത്തെ കവാടം, രാജകുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായുള്ള പ്രവേശനമാർഗ്ഗമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ കവാടം രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലത്തേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള 'പാല്ഖി ദർവാജ' രാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിവാരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കവാടമാണ്. പാല്ഖി ദർവാസയുടെ വലതുവശത്തായി വലിയ, ഇരുട്ടടഞ്ഞ മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. ഇവ ധാന്യപ്പുരകളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നവയാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.raigadropeway.com/fort.htm |title=Write-up from the Raigad ropeway |access-date=13 January 2007 |archive-date=5 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070105182232/http://raigadropeway.com/fort.htm |url-status=dead }}</ref> 'ടക്മക് ടോക്ക്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചെരിവ് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപമുണ്ട്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരെ ഇവിടെ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളിയിട്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ വേലി കെട്ടി സുരക്ഷിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="gunaji">{{cite book|last=Gunaji|first=Milind|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|publisher=Popular Prakashan|year=2005|pages=41|isbn=81-7154-669-2|url=https://books.google.com/books?id=JIjmDLardesC&q=raigad+fort&pg=PA41|access-date=2009-03-17}}</ref> ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന ചന്തയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി ശിവാജിയുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയിൽ സർദാർ ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവാജിയുടെ സമാധിയും, 'വാഘ്യ' എന്ന് പേരുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർത്തുനായയുടെ സമാധിയും ഇവിടെ കാണാം. ശിവാജിയുടെ മാതാവായ രാജമാതാ [[ജിജാബായി|ജിജാബായിയുടെ]] സമാധി, കോട്ടയുടെ അടിവാരത്തുള്ള പചാഡ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. ഖുബ്‌ലാഠ ബുരുജ്, നാനേ ദർവാജ, ഹാഥി തലാവ് (ആനക്കുളം) എന്നിവയാണ് ഈ കോട്ടയിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. 2012 ജൂലൈയിൽ, ഒരു സംഘം പ്രതിഷേധസൂചകമായി ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ വളർത്തുനായയുടെ പ്രതിമ നീക്കം ചെയ്തു. 'സംഭാജി ബ്രിഗേഡ്' എന്ന സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തകരാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite news|title=73 held for removing Shivaji's dog's statue from Raigad fort|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_73-held-for-removing-shivaji-dogs-statue-from-raigad-fort_1723352|access-date=4 August 2012|newspaper=DNA}}</ref> .എന്നാൽ പിന്നീട് 'ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക സമിതി', ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ശിൽപി രാംഭാവു പാർഖി, ജില്ലാ ഭരണകൂടം എന്നിവർ ചേർന്ന് ഈ പ്രതിമ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. <ref>{{cite news|title=Vaghyacha putala punha basavala|url=http://72.78.249.107/Sakal/3Aug2012/Enlarge/PuneCity/page8.htm|access-date=4 August 2012|newspaper=Sakal}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹെൻറി ഓക്സിൻഡൻ 1674 മെയ് 13 മുതൽ ജൂൺ 13 വരെ ഈ കോട്ടയിലുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: "സൂര്യാസ്തമയത്തോടടുത്ത് ഞങ്ങൾ ആ ശക്തമായ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ പ്രതിരോധങ്ങളേക്കാൾ പ്രകൃതിദത്തമായ പ്രതിരോധങ്ങളാൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമാണിത്. ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുക എന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. ഒരേയൊരു പ്രവേശനമാർഗ്ഗം മാത്രമുള്ള ഇവിടെ, രണ്ട് ഇടുങ്ങിയ കവാടങ്ങളും, ഉയരമുള്ള ശക്തമായ മതിലുകളും, അതിനോട് ചേർന്നുള്ള കൊത്തളങ്ങളും (bastions) സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. പർവ്വതത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെല്ലാം കുത്തനെ താഴേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന കൊക്കകളാണ്. അതിനാൽ, ഉള്ളിലുള്ള ആരെങ്കിലും ചതിപ്രയോഗം നടത്തിയാലല്ലാതെ, ഈ കോട്ട കീഴടക്കുക അസാധ്യമാണ്. രാജാവിന്റെ ദർബാർ ഹാൾ, മറ്റ് മന്ത്രിമാരുടെ വസതികൾ എന്നിങ്ങനെ മുന്നൂറോളം ശക്തമായ കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ പർവ്വതത്തിന് മുകളിലുണ്ട്. ഏകദേശം 21 മൈൽ നീളവും ഒരു മൈലോളം വീതിയുമുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത്, മനോഹരമായ മരങ്ങളോ ധാന്യവിളകളോ വളരുന്നില്ല. രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു മൈൽ അകലെയായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലം; അവിടെ ഞങ്ങൾ വളരെ സംതൃപ്തിയോടെ വിശ്രമിച്ചു." ==ഹിർകണി ബുരുജ്== ഈ കോട്ടയിൽ, കുത്തനെയുള്ള ഒരു വലിയ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിലായി ഹിർകണി ബുരുജ്' (ഹിർകണി കൊത്തളം) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു നിർമ്മിതിയുണ്ട്. <ref>{{cite web|title=Forts in Raigad District|url=https://raigad.gov.in/en/tourist-place/forts-in-raigad/|access-date=14 November 2025}}</ref> ഇതിനു പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം കോട്ട നിൽക്കുന്ന മലയുടെ അടിവാരത്തുള്ള ഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഹിർകണി എന്ന പാൽക്കാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാൽ വിൽക്കാനായി സ്ഥിരമായി റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ എത്തിയിരുന്ന ഹിർകണി ഒരു ദിവസം സൂര്യസ്തമയത്തോടെ കോട്ടയുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച് പൂട്ടിയപ്പോൾ കോടക്കുള്ളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി. കാവൽക്കാരോട് കരഞ്ഞുയാചിച്ചെങ്കിലും കോട്ടവാതിൽ നിയമം ലംഘിച്ച് തുറക്കുവാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. രാത്രിയായപ്പോൾ, ഗ്രാമത്തിൽ താൻ വിട്ടുപോന്ന, മുലകുടി മാറാത്ത തന്റെ കുഞ്ഞ് കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ട ആ അമ്മയ്ക്ക് നേരം വെളുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കാനായില്ല. തന്റെ കുഞ്ഞിനോടുള്ള സ്നേഹം കാരണം, കൂരിരുട്ടിൽ പോലും ഭയപ്പെടാതെ, കുത്തനെയുള്ള ആ മലഞ്ചെരിവിലൂടെ അവൾ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി. പിന്നീട്, ശിവാജി മഹാരാജാവിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൾ ഈ അസാധാരണമായ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അവളുടെ ധൈര്യത്തിന് അദ്ദേഹം അവൾക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതൊരു സുരക്ഷാ വീഴ്ചയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ശിവാജി, ആ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിൽ ഒരു കൊത്തളം നിർമ്മിക്കുകയും, ആ പാൽക്കാരിയുടെ പേര് നൽകി അതിന് ഹിർകണി ബുരുജ്' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു. <ref name=fort/><ref>{{Cite book |last=Gunaji |first=Milind |url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&q=hirkani&pg=PA87 |title=Offbeat Tracks in Maharashtra |date=2010 |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-81-7991-578-3 |language=en}}</ref> ==റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ== റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് യാത്രക്കാരെ എത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ'. ഈ റോപ്‌വേ വരുന്നതിന് മുൻപ്, റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് എത്താൻ കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുക മാത്രമായിരുന്നു ഏക മാർഗ്ഗം. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ സമയമെടുക്കുമായിരുന്നു. ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം കാൽനടയായി കയറാൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, ഈ റോപ്‌വേ സഹായകമാകുന്നു. ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പദ്ധതി ഇന്ത്യയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു സംരംഭമാണ്. 1886-ൽ [[ബാല ഗംഗാധര തിലകൻ]] സ്ഥാപിച്ച, [[പൂനെ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡൽ' (SSRSM) എന്ന സംഘടനയ്ക്കാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം. <ref name = "raigadropeway">{{cite web |url=http://www.raigadropeway.com/ropeway.htm |title=The Ropeway |last1= |first1= |last2= |first2= |date=2009-07-02 |publisher=Raigad Ropeway|access-date=2011-03-05}}</ref><ref name = "pib">{{cite web |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2000/raug2000/r01082000.html |title=WEBSITE ON FORT RAIGAD INAUGURATED |last1= |first1= |last2= |first2= |date=August 2000|publisher=Press Information Bureau, Government of India |access-date=2011-03-05}}</ref> 1996-ലാണ് ഈ റോപ്‌വേയുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായത്. 1990-ൽ, മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡലിന്' (SSRSM) റോപ്‌വേ നിർമ്മിക്കാൻ അനുമതി നൽകി. [[അലഹബാദ്||അലഹബാദിലെ]] നൈനിയിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച എൺപത് ദശലക്ഷം രൂപയുടെ (8 കോടി രൂപ) നിർദ്ദേശം പ്രായോഗികമല്ലെന്ന് കണ്ട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. തുടർന്ന്, 1994-ൽ 'ജോഗ് എൻജിനീയറിംഗ് ലിമിറ്റഡ്' (Jog Engineering Limited) എന്ന കമ്പനി, 31 ദശലക്ഷം രൂപ (3.1 കോടി രൂപ) ചെലവിൽ, BOT മാതൃകയിൽ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാനായി മുന്നോട്ടുവരികയും, SSRSM അത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name = "raigadropeway"/> 1994 നവംബറിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും 1996 മാർച്ചോടെ പൂർത്തിയാവുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ സർസംഘചാലക് ആയിരുന്ന പ്രൊഫ. രാജേന്ദ്ര സിംഗ് ആണ് ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കോട്ടയിലേക്കുള്ള ഉയരം 420 മീറ്ററും റോപ്പിന്റെ നീളം 760 മീറ്ററുമാണ്. ഇതിലെ മോട്ടോറിന് 52.22 kW ശേഷിയുണ്ട്, ഓരോ ക്യാബിനും 100 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുണ്ട്. <ref name = "raigadropeway"/> ==അവലംബം== {{reflist}} c82f59gjfirsvnnavsq4ljyenxcgr1r 4681163 4681158 2026-10-29T08:57:30Z Pradeep717 21687 4681163 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = റായ്ഗഡ് കോട്ട | part_of = | location = [[റായ്ഗഡ് ജില്ല]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]]<br />(near [[മഹാഡ്]]) | image = Nagarkhana, Raigad Fort, India.jpg | caption = നഗർഖാനാ, റായ്ഗഡ് കോട്ട | pushpin_map = India Maharashtra#India | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സ്ഥാനം | coordinates = {{coord|18.2335|73.4406|type:landmark_region:IN-MH|format=dms|display=inline, title}} | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |part_of = [[Maratha Military Landscapes of India]] |ID = 1739-005 |year = 2025 |criteria = Cultural: iv, vi }} | type = ഹിൽഫോർട്ട് | code = | height = {{convert|820|m|ft|-2}} ASL | architect = സർദാർ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ]] | controlled_by = *ഷിർക്കെ കുടുംബം (1656-നു മുമ്പ്) *[[മറാഠ സാമ്രാജ്യം]] (1656–1689; 1739–1818) *[[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം]] (1689–1739) *[[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി]] (1818–1858) *[[ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റ്]] (after 1947) | open_to_public = Yes | condition = | built = 1656-നും 1674-നും ഇടയിൽ | in_use = മറാഠാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണതലസ്ഥാനം | materials = [[ബാസാൾട്ട്]], [[ഗ്രാനൈറ്റ്]], [[Lime mortar]] | demolished = | current_commander = | past_commanders = {{ubl|[[ശിവാജി]]|[[സംഭാജി ഭോസ്ലെ]]}} | occupants = | events = കിരീടധാരണം *ശിവാജി (6 June 1674) *സംഭാജി (16 January 1681) *രാജാറാം (11 March 1689) }} [[മഹാരാഷ്ട്ര]] സംസ്ഥാനത്തെ [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ]], മഹാഡ് പട്ടണത്തിന് സമീപം മലമുകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കോട്ടയാണ് റായ്ഗഡ്. [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയിലെ]] ഏറ്റവും ശക്തമായ കോട്ടകളിലൊന്നായ ഇതിനെ ചരിത്രരേഖകളിൽ 'റായ്‌രി' (Rairee/Rairy) കോട്ട എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/this-is-why-you-should-visit-maharashtras-raigad-fort/articleshow/65783005.cms|title=This is why you should visit Maharashtra's Raigad Fort|first=Resham|last=Sengar|newspaper=The Times of India}}</ref> 1,200 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള റായ്ഗഡ്, [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കോട്ടകളിൽ ഒന്നാണ്. [[മറാഠ സാമ്രാജ്യം|മറാഠ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[ശിവാജി|ഛത്രപതി ശിവാജി]], തന്റെ മുഖ്യ എഞ്ചിനീയറായ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ|ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ]] സഹായത്തോടെ, ഈ കോട്ടയിലെ വിവിധ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണത്തിനും വികസനത്തിനും മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. 1674-ൽ ഛത്രപതിയായി കിരീടധാരണം നടത്തിയ ശേഷം, ശിവാജി തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ (ഹിന്ദ്‌വി സ്വരാജ്) തലസ്ഥാനമായി റായ്ഗഡിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name=imp>{{cite web | title =Raigarh |publisher=[[Imperial Gazetteer of India]], Volume 21|pages= 47–48|year=1909| url = https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V21_053.gif| access-date = 2014-02-19 }}</ref> [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യാദ്രി]] പർവ്വതനിരകളിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 820 മീറ്റർ (2,700 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഏകദേശം 1,550 താമസക്കാർ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു; ഓരോ കുടുംബത്തിലും ശരാശരി അഞ്ച് അംഗങ്ങൾ വീതമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോട്ടയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏകദേശം 1,737 പടികൾ കയറേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനു പകരമായി, സന്ദർശകർക്ക് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ' (ഏരിയൽ ട്രാംവേ) ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. 750 മീറ്റർ (2,460 അടി) നീളവും 400 മീറ്റർ (1,300 അടി) ഉയരവുമുള്ള ഈ റോപ്‌വേ വഴി ഏകദേശം നാല് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ കോട്ടയിലെത്താം. ==നിർമ്മിതി== പ്രധാന കൊട്ടാരം തടികൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിത്തറയിലെ തൂണുകൾ മാത്രമേ ഇപ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ. കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലവും, പ്രത്യേകം ശുചിമുറികളുള്ള ആറ് മുറികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ മുറികളിൽ ജനലുകളില്ല. കൊട്ടാരപരിസരത്തിന് മുന്നിലായി മൂന്ന് നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ന് ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ. മൂന്നാമത്തേത് ഒരു ബോംബാക്രമണത്തിൽ തകർന്നുപോയി. 'ഗംഗാ സാഗർ തടാകം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കൃത്രിമ തടാകവും ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപത്തായി കാണാം. <ref name=fort>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=1985|publisher=The Director of Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|pages=86–9|isbn=81-230-1002-8}}</ref> കോട്ടയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പ്രവേശന മാർഗ്ഗം 'മഹാ ദർവാജ' (മഹാ കവാടം) വഴിയാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ ഈ കവാടം അടയ്ക്കുമായിരുന്നു. മഹാ ദർവാസയുടെ ഇരുവശത്തുമായി ഏകദേശം 20–21 മീറ്റർ (65–70 അടി) ഉയരമുള്ള രണ്ട് കൊത്തളങ്ങളുണ്ട്. ഈ കവാടത്തിൽ നിന്ന് 180 മീറ്റർ (600 അടി) ഉയരത്തിലാണ് കോട്ടയുടെ മുകൾഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റായ്ഗഡ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ രാജസഭയിൽ, യഥാർത്ഥ സിംഹാസനത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയുണ്ട്. ഇത് 'നഗർഖാന ദർവാജ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന കവാടത്തിന് അഭിമുഖമായി, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് രാജാവായി കിരീടധാരണം നടത്തിയത്. കവാടത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദം സിംഹാസനത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന തരത്തിൽ, പ്രത്യേക ശബ്ദവിന്യാസത്തോടെയാണ് (acoustics) ഈ സ്ഥലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. തെക്കുഭാഗത്തുള്ള 'മേന ദർവാജ' എന്ന രണ്ടാമത്തെ കവാടം, രാജകുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായുള്ള പ്രവേശനമാർഗ്ഗമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ കവാടം രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലത്തേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള 'പാല്ഖി ദർവാജ' രാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിവാരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കവാടമാണ്. പാല്ഖി ദർവാസയുടെ വലതുവശത്തായി വലിയ, ഇരുട്ടടഞ്ഞ മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. ഇവ ധാന്യപ്പുരകളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നവയാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.raigadropeway.com/fort.htm |title=Write-up from the Raigad ropeway |access-date=13 January 2007 |archive-date=5 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070105182232/http://raigadropeway.com/fort.htm |url-status=dead }}</ref> 'ടക്മക് ടോക്ക്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചെരിവ് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപമുണ്ട്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരെ ഇവിടെ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളിയിട്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ വേലി കെട്ടി സുരക്ഷിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="gunaji">{{cite book|last=Gunaji|first=Milind|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|publisher=Popular Prakashan|year=2005|pages=41|isbn=81-7154-669-2|url=https://books.google.com/books?id=JIjmDLardesC&q=raigad+fort&pg=PA41|access-date=2009-03-17}}</ref> ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന ചന്തയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി ശിവാജിയുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയിൽ സർദാർ ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവാജിയുടെ സമാധിയും, 'വാഘ്യ' എന്ന് പേരുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർത്തുനായയുടെ സമാധിയും ഇവിടെ കാണാം. ശിവാജിയുടെ മാതാവായ രാജമാതാ [[ജിജാബായി|ജിജാബായിയുടെ]] സമാധി, കോട്ടയുടെ അടിവാരത്തുള്ള പചാഡ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. ഖുബ്‌ലാഠ ബുരുജ്, നാനേ ദർവാജ, ഹാഥി തലാവ് (ആനക്കുളം) എന്നിവയാണ് ഈ കോട്ടയിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. 2012 ജൂലൈയിൽ, ഒരു സംഘം പ്രതിഷേധസൂചകമായി ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ വളർത്തുനായയുടെ പ്രതിമ നീക്കം ചെയ്തു. 'സംഭാജി ബ്രിഗേഡ്' എന്ന സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തകരാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite news|title=73 held for removing Shivaji's dog's statue from Raigad fort|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_73-held-for-removing-shivaji-dogs-statue-from-raigad-fort_1723352|access-date=4 August 2012|newspaper=DNA}}</ref> .എന്നാൽ പിന്നീട് 'ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക സമിതി', ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ശിൽപി രാംഭാവു പാർഖി, ജില്ലാ ഭരണകൂടം എന്നിവർ ചേർന്ന് ഈ പ്രതിമ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. <ref>{{cite news|title=Vaghyacha putala punha basavala|url=http://72.78.249.107/Sakal/3Aug2012/Enlarge/PuneCity/page8.htm|access-date=4 August 2012|newspaper=Sakal}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹെൻറി ഓക്സിൻഡൻ 1674 മെയ് 13 മുതൽ ജൂൺ 13 വരെ ഈ കോട്ടയിലുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: "സൂര്യാസ്തമയത്തോടടുത്ത് ഞങ്ങൾ ആ ശക്തമായ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ പ്രതിരോധങ്ങളേക്കാൾ പ്രകൃതിദത്തമായ പ്രതിരോധങ്ങളാൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമാണിത്. ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുക എന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. ഒരേയൊരു പ്രവേശനമാർഗ്ഗം മാത്രമുള്ള ഇവിടെ, രണ്ട് ഇടുങ്ങിയ കവാടങ്ങളും, ഉയരമുള്ള ശക്തമായ മതിലുകളും, അതിനോട് ചേർന്നുള്ള കൊത്തളങ്ങളും (bastions) സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. പർവ്വതത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെല്ലാം കുത്തനെ താഴേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന കൊക്കകളാണ്. അതിനാൽ, ഉള്ളിലുള്ള ആരെങ്കിലും ചതിപ്രയോഗം നടത്തിയാലല്ലാതെ, ഈ കോട്ട കീഴടക്കുക അസാധ്യമാണ്. രാജാവിന്റെ ദർബാർ ഹാൾ, മറ്റ് മന്ത്രിമാരുടെ വസതികൾ എന്നിങ്ങനെ മുന്നൂറോളം ശക്തമായ കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ പർവ്വതത്തിന് മുകളിലുണ്ട്. ഏകദേശം 21 മൈൽ നീളവും ഒരു മൈലോളം വീതിയുമുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത്, മനോഹരമായ മരങ്ങളോ ധാന്യവിളകളോ വളരുന്നില്ല. രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു മൈൽ അകലെയായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലം; അവിടെ ഞങ്ങൾ വളരെ സംതൃപ്തിയോടെ വിശ്രമിച്ചു." ==ഹിർകണി ബുരുജ്== ഈ കോട്ടയിൽ, കുത്തനെയുള്ള ഒരു വലിയ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിലായി ഹിർകണി ബുരുജ്' (ഹിർകണി കൊത്തളം) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു നിർമ്മിതിയുണ്ട്. <ref>{{cite web|title=Forts in Raigad District|url=https://raigad.gov.in/en/tourist-place/forts-in-raigad/|access-date=14 November 2025}}</ref> ഇതിനു പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം കോട്ട നിൽക്കുന്ന മലയുടെ അടിവാരത്തുള്ള ഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഹിർകണി എന്ന പാൽക്കാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാൽ വിൽക്കാനായി സ്ഥിരമായി റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ എത്തിയിരുന്ന ഹിർകണി ഒരു ദിവസം സൂര്യസ്തമയത്തോടെ കോട്ടയുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച് പൂട്ടിയപ്പോൾ കോടക്കുള്ളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി. കാവൽക്കാരോട് കരഞ്ഞുയാചിച്ചെങ്കിലും കോട്ടവാതിൽ നിയമം ലംഘിച്ച് തുറക്കുവാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. രാത്രിയായപ്പോൾ, ഗ്രാമത്തിൽ താൻ വിട്ടുപോന്ന, മുലകുടി മാറാത്ത തന്റെ കുഞ്ഞ് കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ട ആ അമ്മയ്ക്ക് നേരം വെളുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കാനായില്ല. തന്റെ കുഞ്ഞിനോടുള്ള സ്നേഹം കാരണം, കൂരിരുട്ടിൽ പോലും ഭയപ്പെടാതെ, കുത്തനെയുള്ള ആ മലഞ്ചെരിവിലൂടെ അവൾ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി. പിന്നീട്, ശിവാജി മഹാരാജാവിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൾ ഈ അസാധാരണമായ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അവളുടെ ധൈര്യത്തിന് അദ്ദേഹം അവൾക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതൊരു സുരക്ഷാ വീഴ്ചയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ശിവാജി, ആ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിൽ ഒരു കൊത്തളം നിർമ്മിക്കുകയും, ആ പാൽക്കാരിയുടെ പേര് നൽകി അതിന് ഹിർകണി ബുരുജ്' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു. <ref name=fort/><ref>{{Cite book |last=Gunaji |first=Milind |url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&q=hirkani&pg=PA87 |title=Offbeat Tracks in Maharashtra |date=2010 |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-81-7991-578-3 |language=en}}</ref> ==റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ== റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് യാത്രക്കാരെ എത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ'. ഈ റോപ്‌വേ വരുന്നതിന് മുൻപ്, റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് എത്താൻ കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുക മാത്രമായിരുന്നു ഏക മാർഗ്ഗം. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ സമയമെടുക്കുമായിരുന്നു. ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം കാൽനടയായി കയറാൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, ഈ റോപ്‌വേ സഹായകമാകുന്നു. ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പദ്ധതി ഇന്ത്യയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു സംരംഭമാണ്. 1886-ൽ [[ബാല ഗംഗാധര തിലകൻ]] സ്ഥാപിച്ച, [[പൂനെ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡൽ' (SSRSM) എന്ന സംഘടനയ്ക്കാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം. <ref name = "raigadropeway">{{cite web |url=http://www.raigadropeway.com/ropeway.htm |title=The Ropeway |last1= |first1= |last2= |first2= |date=2009-07-02 |publisher=Raigad Ropeway|access-date=2011-03-05}}</ref><ref name = "pib">{{cite web |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2000/raug2000/r01082000.html |title=WEBSITE ON FORT RAIGAD INAUGURATED |last1= |first1= |last2= |first2= |date=August 2000|publisher=Press Information Bureau, Government of India |access-date=2011-03-05}}</ref> 1996-ലാണ് ഈ റോപ്‌വേയുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായത്. 1990-ൽ, മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡലിന്' (SSRSM) റോപ്‌വേ നിർമ്മിക്കാൻ അനുമതി നൽകി. [[അലഹബാദ്||അലഹബാദിലെ]] നൈനിയിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച എൺപത് ദശലക്ഷം രൂപയുടെ (8 കോടി രൂപ) നിർദ്ദേശം പ്രായോഗികമല്ലെന്ന് കണ്ട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. തുടർന്ന്, 1994-ൽ 'ജോഗ് എൻജിനീയറിംഗ് ലിമിറ്റഡ്' (Jog Engineering Limited) എന്ന കമ്പനി, 31 ദശലക്ഷം രൂപ (3.1 കോടി രൂപ) ചെലവിൽ, BOT മാതൃകയിൽ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാനായി മുന്നോട്ടുവരികയും, SSRSM അത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name = "raigadropeway"/> 1994 നവംബറിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും 1996 മാർച്ചോടെ പൂർത്തിയാവുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ സർസംഘചാലക് ആയിരുന്ന പ്രൊഫ. രാജേന്ദ്ര സിംഗ് ആണ് ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കോട്ടയിലേക്കുള്ള ഉയരം 420 മീറ്ററും റോപ്പിന്റെ നീളം 760 മീറ്ററുമാണ്. ഇതിലെ മോട്ടോറിന് 52.22 kW ശേഷിയുണ്ട്, ഓരോ ക്യാബിനും 100 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുണ്ട്. <ref name = "raigadropeway"/> ==അവലംബം== {{reflist}} l0b359zfnhmqgrfyb1frhm9wy1u5yma 4681166 4681163 2026-10-29T09:22:39Z Pradeep717 21687 4681166 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = റായ്ഗഡ് കോട്ട | part_of = | location = [[റായ്ഗഡ് ജില്ല]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]]<br />(near [[മഹാഡ്]]) | image = Nagarkhana, Raigad Fort, India.jpg | caption = നഗർഖാനാ, റായ്ഗഡ് കോട്ട | pushpin_map = India Maharashtra#India | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സ്ഥാനം | coordinates = {{coord|18.2335|73.4406|type:landmark_region:IN-MH|format=dms|display=inline, title}} | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |part_of = [[Maratha Military Landscapes of India]] |ID = 1739-005 |year = 2025 |criteria = Cultural: iv, vi }} | type = ഹിൽഫോർട്ട് | code = | height = {{convert|820|m|ft|-2}} ASL | architect = സർദാർ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ]] | controlled_by = *ഷിർക്കെ കുടുംബം (1656-നു മുമ്പ്) *[[മറാഠ സാമ്രാജ്യം]] (1656–1689; 1739–1818) *[[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം]] (1689–1739) *[[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി]] (1818–1858) *[[ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റ്]] (after 1947) | open_to_public = Yes | condition = | built = 1656-നും 1674-നും ഇടയിൽ | in_use = മറാഠാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണതലസ്ഥാനം | materials = [[ബാസാൾട്ട്]], [[ഗ്രാനൈറ്റ്]], [[Lime mortar]] | demolished = | current_commander = | past_commanders = {{ubl|[[ശിവാജി]]|[[സംഭാജി ഭോസ്ലെ]]}} | occupants = | events = കിരീടധാരണം *ശിവാജി (6 June 1674) *സംഭാജി (16 January 1681) *രാജാറാം (11 March 1689) }} [[മഹാരാഷ്ട്ര]] സംസ്ഥാനത്തെ [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ]], മഹാഡ് പട്ടണത്തിന് സമീപം മലമുകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കോട്ടയാണ് റായ്ഗഡ്. [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയിലെ]] ഏറ്റവും ശക്തമായ കോട്ടകളിലൊന്നായ ഇതിനെ ചരിത്രരേഖകളിൽ 'റായ്‌രി' (Rairee/Rairy) കോട്ട എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/this-is-why-you-should-visit-maharashtras-raigad-fort/articleshow/65783005.cms|title=This is why you should visit Maharashtra's Raigad Fort|first=Resham|last=Sengar|newspaper=The Times of India}}</ref> 1,200 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള റായ്ഗഡ്, [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കോട്ടകളിൽ ഒന്നാണ്. [[മറാഠ സാമ്രാജ്യം|മറാഠ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[ശിവാജി|ഛത്രപതി ശിവാജി]], തന്റെ മുഖ്യ എഞ്ചിനീയറായ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ|ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ]] സഹായത്തോടെ, ഈ കോട്ടയിലെ വിവിധ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണത്തിനും വികസനത്തിനും മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. 1674-ൽ ഛത്രപതിയായി കിരീടധാരണം നടത്തിയ ശേഷം, ശിവാജി തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ (ഹിന്ദ്‌വി സ്വരാജ്) തലസ്ഥാനമായി റായ്ഗഡിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name=imp>{{cite web | title =Raigarh |publisher=[[Imperial Gazetteer of India]], Volume 21|pages= 47–48|year=1909| url = https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V21_053.gif| access-date = 2014-02-19 }}</ref> [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യാദ്രി]] പർവ്വതനിരകളിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 820 മീറ്റർ (2,700 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഏകദേശം 1,550 താമസക്കാർ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു; ഓരോ കുടുംബത്തിലും ശരാശരി അഞ്ച് അംഗങ്ങൾ വീതമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോട്ടയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏകദേശം 1,737 പടികൾ കയറേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനു പകരമായി, സന്ദർശകർക്ക് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ' (ഏരിയൽ ട്രാംവേ) ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. 750 മീറ്റർ (2,460 അടി) നീളവും 400 മീറ്റർ (1,300 അടി) ഉയരവുമുള്ള ഈ റോപ്‌വേ വഴി ഏകദേശം നാല് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ കോട്ടയിലെത്താം. ==നിർമ്മിതി== പ്രധാന കൊട്ടാരം തടികൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിത്തറയിലെ തൂണുകൾ മാത്രമേ ഇപ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ. കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലവും, പ്രത്യേകം ശുചിമുറികളുള്ള ആറ് മുറികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ മുറികളിൽ ജനലുകളില്ല. കൊട്ടാരപരിസരത്തിന് മുന്നിലായി മൂന്ന് നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ന് ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ. മൂന്നാമത്തേത് ഒരു ബോംബാക്രമണത്തിൽ തകർന്നുപോയി. 'ഗംഗാ സാഗർ തടാകം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കൃത്രിമ തടാകവും ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപത്തായി കാണാം. <ref name=fort>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=1985|publisher=The Director of Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|pages=86–9|isbn=81-230-1002-8}}</ref> കോട്ടയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പ്രവേശന മാർഗ്ഗം 'മഹാ ദർവാജ' (മഹാ കവാടം) വഴിയാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ ഈ കവാടം അടയ്ക്കുമായിരുന്നു. മഹാ ദർവാസയുടെ ഇരുവശത്തുമായി ഏകദേശം 20–21 മീറ്റർ (65–70 അടി) ഉയരമുള്ള രണ്ട് കൊത്തളങ്ങളുണ്ട്. ഈ കവാടത്തിൽ നിന്ന് 180 മീറ്റർ (600 അടി) ഉയരത്തിലാണ് കോട്ടയുടെ മുകൾഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റായ്ഗഡ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ രാജസഭയിൽ, യഥാർത്ഥ സിംഹാസനത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയുണ്ട്. ഇത് 'നഗർഖാന ദർവാജ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന കവാടത്തിന് അഭിമുഖമായി, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് രാജാവായി കിരീടധാരണം നടത്തിയത്. കവാടത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദം സിംഹാസനത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന തരത്തിൽ, പ്രത്യേക ശബ്ദവിന്യാസത്തോടെയാണ് (acoustics) ഈ സ്ഥലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. തെക്കുഭാഗത്തുള്ള 'മേന ദർവാജ' എന്ന രണ്ടാമത്തെ കവാടം, രാജകുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായുള്ള പ്രവേശനമാർഗ്ഗമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ കവാടം രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലത്തേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള 'പാല്ഖി ദർവാജ' രാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിവാരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കവാടമാണ്. പാല്ഖി ദർവാസയുടെ വലതുവശത്തായി വലിയ, ഇരുട്ടടഞ്ഞ മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. ഇവ ധാന്യപ്പുരകളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നവയാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.raigadropeway.com/fort.htm |title=Write-up from the Raigad ropeway |access-date=13 January 2007 |archive-date=5 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070105182232/http://raigadropeway.com/fort.htm |url-status=dead }}</ref> 'ടക്മക് ടോക്ക്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചെരിവ് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപമുണ്ട്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരെ ഇവിടെ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളിയിട്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ വേലി കെട്ടി സുരക്ഷിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="gunaji">{{cite book|last=Gunaji|first=Milind|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|publisher=Popular Prakashan|year=2005|pages=41|isbn=81-7154-669-2|url=https://books.google.com/books?id=JIjmDLardesC&q=raigad+fort&pg=PA41|access-date=2009-03-17}}</ref> ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന ചന്തയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി ശിവാജിയുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയിൽ സർദാർ ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവാജിയുടെ സമാധിയും, 'വാഘ്യ' എന്ന് പേരുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർത്തുനായയുടെ സമാധിയും ഇവിടെ കാണാം. ശിവാജിയുടെ മാതാവായ രാജമാതാ [[ജിജാബായി|ജിജാബായിയുടെ]] സമാധി, കോട്ടയുടെ അടിവാരത്തുള്ള പചാഡ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. ഖുബ്‌ലാഠ ബുരുജ്, നാനേ ദർവാജ, ഹാഥി തലാവ് (ആനക്കുളം) എന്നിവയാണ് ഈ കോട്ടയിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. 2012 ജൂലൈയിൽ, ഒരു സംഘം പ്രതിഷേധസൂചകമായി ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ വളർത്തുനായയുടെ പ്രതിമ നീക്കം ചെയ്തു. 'സംഭാജി ബ്രിഗേഡ്' എന്ന സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തകരാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite news|title=73 held for removing Shivaji's dog's statue from Raigad fort|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_73-held-for-removing-shivaji-dogs-statue-from-raigad-fort_1723352|access-date=4 August 2012|newspaper=DNA}}</ref> .എന്നാൽ പിന്നീട് 'ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക സമിതി', ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ശിൽപി രാംഭാവു പാർഖി, ജില്ലാ ഭരണകൂടം എന്നിവർ ചേർന്ന് ഈ പ്രതിമ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. <ref>{{cite news|title=Vaghyacha putala punha basavala|url=http://72.78.249.107/Sakal/3Aug2012/Enlarge/PuneCity/page8.htm|access-date=4 August 2012|newspaper=Sakal}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹെൻറി ഓക്സിൻഡൻ 1674 മെയ് 13 മുതൽ ജൂൺ 13 വരെ ഈ കോട്ടയിലുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: "സൂര്യാസ്തമയത്തോടടുത്ത് ഞങ്ങൾ ആ ശക്തമായ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ പ്രതിരോധങ്ങളേക്കാൾ പ്രകൃതിദത്തമായ പ്രതിരോധങ്ങളാൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമാണിത്. ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുക എന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. ഒരേയൊരു പ്രവേശനമാർഗ്ഗം മാത്രമുള്ള ഇവിടെ, രണ്ട് ഇടുങ്ങിയ കവാടങ്ങളും, ഉയരമുള്ള ശക്തമായ മതിലുകളും, അതിനോട് ചേർന്നുള്ള കൊത്തളങ്ങളും (bastions) സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. പർവ്വതത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെല്ലാം കുത്തനെ താഴേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന കൊക്കകളാണ്. അതിനാൽ, ഉള്ളിലുള്ള ആരെങ്കിലും ചതിപ്രയോഗം നടത്തിയാലല്ലാതെ, ഈ കോട്ട കീഴടക്കുക അസാധ്യമാണ്. രാജാവിന്റെ ദർബാർ ഹാൾ, മറ്റ് മന്ത്രിമാരുടെ വസതികൾ എന്നിങ്ങനെ മുന്നൂറോളം ശക്തമായ കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ പർവ്വതത്തിന് മുകളിലുണ്ട്. ഏകദേശം 21 മൈൽ നീളവും ഒരു മൈലോളം വീതിയുമുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത്, മനോഹരമായ മരങ്ങളോ ധാന്യവിളകളോ വളരുന്നില്ല. രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു മൈൽ അകലെയായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലം; അവിടെ ഞങ്ങൾ വളരെ സംതൃപ്തിയോടെ വിശ്രമിച്ചു." ==ഹിർകണി ബുരുജ്== ഈ കോട്ടയിൽ, കുത്തനെയുള്ള ഒരു വലിയ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിലായി ഹിർകണി ബുരുജ്' (ഹിർകണി കൊത്തളം) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു നിർമ്മിതിയുണ്ട്. <ref>{{cite web|title=Forts in Raigad District|url=https://raigad.gov.in/en/tourist-place/forts-in-raigad/|access-date=14 November 2025}}</ref> ഇതിനു പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം കോട്ട നിൽക്കുന്ന മലയുടെ അടിവാരത്തുള്ള ഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഹിർകണി എന്ന പാൽക്കാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാൽ വിൽക്കാനായി സ്ഥിരമായി റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ എത്തിയിരുന്ന ഹിർകണി ഒരു ദിവസം സൂര്യസ്തമയത്തോടെ കോട്ടയുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച് പൂട്ടിയപ്പോൾ കോടക്കുള്ളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി. കാവൽക്കാരോട് കരഞ്ഞുയാചിച്ചെങ്കിലും കോട്ടവാതിൽ നിയമം ലംഘിച്ച് തുറക്കുവാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. രാത്രിയായപ്പോൾ, ഗ്രാമത്തിൽ താൻ വിട്ടുപോന്ന, മുലകുടി മാറാത്ത തന്റെ കുഞ്ഞ് കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ട ആ അമ്മയ്ക്ക് നേരം വെളുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കാനായില്ല. തന്റെ കുഞ്ഞിനോടുള്ള സ്നേഹം കാരണം, കൂരിരുട്ടിൽ പോലും ഭയപ്പെടാതെ, കുത്തനെയുള്ള ആ മലഞ്ചെരിവിലൂടെ അവൾ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി. പിന്നീട്, ശിവാജി മഹാരാജാവിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൾ ഈ അസാധാരണമായ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അവളുടെ ധൈര്യത്തിന് അദ്ദേഹം അവൾക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതൊരു സുരക്ഷാ വീഴ്ചയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ശിവാജി, ആ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിൽ ഒരു കൊത്തളം നിർമ്മിക്കുകയും, ആ പാൽക്കാരിയുടെ പേര് നൽകി അതിന് ഹിർകണി ബുരുജ്' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു. <ref name=fort/><ref>{{Cite book |last=Gunaji |first=Milind |url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&q=hirkani&pg=PA87 |title=Offbeat Tracks in Maharashtra |date=2010 |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-81-7991-578-3 |language=en}}</ref> ==റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ== റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് യാത്രക്കാരെ എത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ'. ഈ റോപ്‌വേ വരുന്നതിന് മുൻപ്, റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് എത്താൻ കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുക മാത്രമായിരുന്നു ഏക മാർഗ്ഗം. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ സമയമെടുക്കുമായിരുന്നു. ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം കാൽനടയായി കയറാൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, ഈ റോപ്‌വേ സഹായകമാകുന്നു. ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പദ്ധതി ഇന്ത്യയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു സംരംഭമാണ്. 1886-ൽ [[ബാല ഗംഗാധര തിലകൻ]] സ്ഥാപിച്ച, [[പൂനെ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡൽ' (SSRSM) എന്ന സംഘടനയ്ക്കാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം. <ref name = "raigadropeway">{{cite web |url=http://www.raigadropeway.com/ropeway.htm |title=The Ropeway |last1= |first1= |last2= |first2= |date=2009-07-02 |publisher=Raigad Ropeway|access-date=2011-03-05}}</ref><ref name = "pib">{{cite web |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2000/raug2000/r01082000.html |title=WEBSITE ON FORT RAIGAD INAUGURATED |last1= |first1= |last2= |first2= |date=August 2000|publisher=Press Information Bureau, Government of India |access-date=2011-03-05}}</ref> 1996-ലാണ് ഈ റോപ്‌വേയുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായത്. 1990-ൽ, മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡലിന്' (SSRSM) റോപ്‌വേ നിർമ്മിക്കാൻ അനുമതി നൽകി. [[അലഹബാദ്||അലഹബാദിലെ]] നൈനിയിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച എൺപത് ദശലക്ഷം രൂപയുടെ (8 കോടി രൂപ) നിർദ്ദേശം പ്രായോഗികമല്ലെന്ന് കണ്ട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. തുടർന്ന്, 1994-ൽ 'ജോഗ് എൻജിനീയറിംഗ് ലിമിറ്റഡ്' (Jog Engineering Limited) എന്ന കമ്പനി, 31 ദശലക്ഷം രൂപ (3.1 കോടി രൂപ) ചെലവിൽ, BOT മാതൃകയിൽ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാനായി മുന്നോട്ടുവരികയും, SSRSM അത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name = "raigadropeway"/> 1994 നവംബറിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും 1996 മാർച്ചോടെ പൂർത്തിയാവുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ സർസംഘചാലക് ആയിരുന്ന പ്രൊഫ. രാജേന്ദ്ര സിംഗ് ആണ് ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കോട്ടയിലേക്കുള്ള ഉയരം 420 മീറ്ററും റോപ്പിന്റെ നീളം 760 മീറ്ററുമാണ്. ഇതിലെ മോട്ടോറിന് 52.22 kW ശേഷിയുണ്ട്, ഓരോ ക്യാബിനും 100 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുണ്ട്. <ref name = "raigadropeway"/> ==അവലംബം== {{reflist}} == ചിത്രശാല == <gallery widths="170" heights="170"> File:Raigad fort towers.jpg|കോട്ടയിലെ ഗോപുരങ്ങൾ File:Raigad 1896.jpg|1896-ലെ ഭൂപടം File:RaigadFort1.jpg|കൊട്ടാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ File:Outer view of shiv temple.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രം File:Chhatrapati Shivaji Maharaj Samadhi Raigad.jpg|ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ സമാധി File:Shilalekh at Raigadh.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിലാലിഖിതം File:Palace at Raigad Fort.jpg|രാജസഭ File:Chatrapati Shivaji Maharaj on his throne.jpg|ശിവാജി പ്രതിമ File:Ropeway trolleys.JPG|റോപ്‌വേ </gallery> ftorh62jnt9h63ypugq7p1wawab0r1c 4681167 4681166 2026-10-29T09:25:43Z Pradeep717 21687 4681167 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = റായ്ഗഡ് കോട്ട | part_of = | location = [[റായ്ഗഡ് ജില്ല]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]]<br />(near [[മഹാഡ്]]) | image = Nagarkhana, Raigad Fort, India.jpg | caption = നഗർഖാനാ, റായ്ഗഡ് കോട്ട | pushpin_map = India Maharashtra#India | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സ്ഥാനം | coordinates = {{coord|18.2335|73.4406|type:landmark_region:IN-MH|format=dms|display=inline, title}} | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |part_of = [[Maratha Military Landscapes of India]] |ID = 1739-005 |year = 2025 |criteria = Cultural: iv, vi }} | type = ഹിൽഫോർട്ട് | code = | height = {{convert|820|m|ft|-2}} ASL | architect = സർദാർ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ]] | controlled_by = *ഷിർക്കെ കുടുംബം (1656-നു മുമ്പ്) *[[മറാഠ സാമ്രാജ്യം]] (1656–1689; 1739–1818) *[[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം]] (1689–1739) *[[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി]] (1818–1858) *[[ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റ്]] (after 1947) | open_to_public = Yes | condition = | built = 1656-നും 1674-നും ഇടയിൽ | in_use = മറാഠാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണതലസ്ഥാനം | materials = [[ബാസാൾട്ട്]], [[ഗ്രാനൈറ്റ്]], [[Lime mortar]] | demolished = | current_commander = | past_commanders = {{ubl|[[ശിവാജി]]|[[സംഭാജി ഭോസ്ലെ]]}} | occupants = | events = കിരീടധാരണം *ശിവാജി (6 June 1674) *സംഭാജി (16 January 1681) *രാജാറാം (11 March 1689) }} [[File:Chhatrapati Shivaji Maharaj Samadhi Raigad.jpg|thumb|250px|ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ സമാധി]] [[File:Inscripted name of the architect of Raigad.JPG|thumb|250px|ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് ആലേഖനം ചെയ്ത പടവ്]] [[മഹാരാഷ്ട്ര]] സംസ്ഥാനത്തെ [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ]], മഹാഡ് പട്ടണത്തിന് സമീപം മലമുകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കോട്ടയാണ് റായ്ഗഡ്. [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയിലെ]] ഏറ്റവും ശക്തമായ കോട്ടകളിലൊന്നായ ഇതിനെ ചരിത്രരേഖകളിൽ 'റായ്‌രി' (Rairee/Rairy) കോട്ട എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/this-is-why-you-should-visit-maharashtras-raigad-fort/articleshow/65783005.cms|title=This is why you should visit Maharashtra's Raigad Fort|first=Resham|last=Sengar|newspaper=The Times of India}}</ref> 1,200 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള റായ്ഗഡ്, [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കോട്ടകളിൽ ഒന്നാണ്. [[മറാഠ സാമ്രാജ്യം|മറാഠ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[ശിവാജി|ഛത്രപതി ശിവാജി]], തന്റെ മുഖ്യ എഞ്ചിനീയറായ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ|ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ]] സഹായത്തോടെ, ഈ കോട്ടയിലെ വിവിധ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണത്തിനും വികസനത്തിനും മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. 1674-ൽ ഛത്രപതിയായി കിരീടധാരണം നടത്തിയ ശേഷം, ശിവാജി തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ (ഹിന്ദ്‌വി സ്വരാജ്) തലസ്ഥാനമായി റായ്ഗഡിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name=imp>{{cite web | title =Raigarh |publisher=[[Imperial Gazetteer of India]], Volume 21|pages= 47–48|year=1909| url = https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V21_053.gif| access-date = 2014-02-19 }}</ref> [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യാദ്രി]] പർവ്വതനിരകളിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 820 മീറ്റർ (2,700 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഏകദേശം 1,550 താമസക്കാർ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു; ഓരോ കുടുംബത്തിലും ശരാശരി അഞ്ച് അംഗങ്ങൾ വീതമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോട്ടയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏകദേശം 1,737 പടികൾ കയറേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനു പകരമായി, സന്ദർശകർക്ക് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ' (ഏരിയൽ ട്രാംവേ) ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. 750 മീറ്റർ (2,460 അടി) നീളവും 400 മീറ്റർ (1,300 അടി) ഉയരവുമുള്ള ഈ റോപ്‌വേ വഴി ഏകദേശം നാല് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ കോട്ടയിലെത്താം. ==നിർമ്മിതി== പ്രധാന കൊട്ടാരം തടികൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിത്തറയിലെ തൂണുകൾ മാത്രമേ ഇപ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ. കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലവും, പ്രത്യേകം ശുചിമുറികളുള്ള ആറ് മുറികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ മുറികളിൽ ജനലുകളില്ല. കൊട്ടാരപരിസരത്തിന് മുന്നിലായി മൂന്ന് നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ന് ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ. മൂന്നാമത്തേത് ഒരു ബോംബാക്രമണത്തിൽ തകർന്നുപോയി. 'ഗംഗാ സാഗർ തടാകം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കൃത്രിമ തടാകവും ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപത്തായി കാണാം. <ref name=fort>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=1985|publisher=The Director of Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|pages=86–9|isbn=81-230-1002-8}}</ref> കോട്ടയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പ്രവേശന മാർഗ്ഗം 'മഹാ ദർവാജ' (മഹാ കവാടം) വഴിയാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ ഈ കവാടം അടയ്ക്കുമായിരുന്നു. മഹാ ദർവാസയുടെ ഇരുവശത്തുമായി ഏകദേശം 20–21 മീറ്റർ (65–70 അടി) ഉയരമുള്ള രണ്ട് കൊത്തളങ്ങളുണ്ട്. ഈ കവാടത്തിൽ നിന്ന് 180 മീറ്റർ (600 അടി) ഉയരത്തിലാണ് കോട്ടയുടെ മുകൾഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റായ്ഗഡ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ രാജസഭയിൽ, യഥാർത്ഥ സിംഹാസനത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയുണ്ട്. ഇത് 'നഗർഖാന ദർവാജ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന കവാടത്തിന് അഭിമുഖമായി, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് രാജാവായി കിരീടധാരണം നടത്തിയത്. കവാടത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദം സിംഹാസനത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന തരത്തിൽ, പ്രത്യേക ശബ്ദവിന്യാസത്തോടെയാണ് (acoustics) ഈ സ്ഥലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. തെക്കുഭാഗത്തുള്ള 'മേന ദർവാജ' എന്ന രണ്ടാമത്തെ കവാടം, രാജകുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായുള്ള പ്രവേശനമാർഗ്ഗമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ കവാടം രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലത്തേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള 'പാല്ഖി ദർവാജ' രാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിവാരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കവാടമാണ്. പാല്ഖി ദർവാസയുടെ വലതുവശത്തായി വലിയ, ഇരുട്ടടഞ്ഞ മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. ഇവ ധാന്യപ്പുരകളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നവയാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.raigadropeway.com/fort.htm |title=Write-up from the Raigad ropeway |access-date=13 January 2007 |archive-date=5 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070105182232/http://raigadropeway.com/fort.htm |url-status=dead }}</ref> 'ടക്മക് ടോക്ക്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചെരിവ് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപമുണ്ട്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരെ ഇവിടെ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളിയിട്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ വേലി കെട്ടി സുരക്ഷിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="gunaji">{{cite book|last=Gunaji|first=Milind|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|publisher=Popular Prakashan|year=2005|pages=41|isbn=81-7154-669-2|url=https://books.google.com/books?id=JIjmDLardesC&q=raigad+fort&pg=PA41|access-date=2009-03-17}}</ref> ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന ചന്തയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി ശിവാജിയുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയിൽ സർദാർ ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവാജിയുടെ സമാധിയും, 'വാഘ്യ' എന്ന് പേരുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർത്തുനായയുടെ സമാധിയും ഇവിടെ കാണാം. ശിവാജിയുടെ മാതാവായ രാജമാതാ [[ജിജാബായി|ജിജാബായിയുടെ]] സമാധി, കോട്ടയുടെ അടിവാരത്തുള്ള പചാഡ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. ഖുബ്‌ലാഠ ബുരുജ്, നാനേ ദർവാജ, ഹാഥി തലാവ് (ആനക്കുളം) എന്നിവയാണ് ഈ കോട്ടയിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. 2012 ജൂലൈയിൽ, ഒരു സംഘം പ്രതിഷേധസൂചകമായി ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ വളർത്തുനായയുടെ പ്രതിമ നീക്കം ചെയ്തു. 'സംഭാജി ബ്രിഗേഡ്' എന്ന സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തകരാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite news|title=73 held for removing Shivaji's dog's statue from Raigad fort|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_73-held-for-removing-shivaji-dogs-statue-from-raigad-fort_1723352|access-date=4 August 2012|newspaper=DNA}}</ref> .എന്നാൽ പിന്നീട് 'ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക സമിതി', ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ശിൽപി രാംഭാവു പാർഖി, ജില്ലാ ഭരണകൂടം എന്നിവർ ചേർന്ന് ഈ പ്രതിമ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. <ref>{{cite news|title=Vaghyacha putala punha basavala|url=http://72.78.249.107/Sakal/3Aug2012/Enlarge/PuneCity/page8.htm|access-date=4 August 2012|newspaper=Sakal}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹെൻറി ഓക്സിൻഡൻ 1674 മെയ് 13 മുതൽ ജൂൺ 13 വരെ ഈ കോട്ടയിലുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: "സൂര്യാസ്തമയത്തോടടുത്ത് ഞങ്ങൾ ആ ശക്തമായ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ പ്രതിരോധങ്ങളേക്കാൾ പ്രകൃതിദത്തമായ പ്രതിരോധങ്ങളാൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമാണിത്. ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുക എന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. ഒരേയൊരു പ്രവേശനമാർഗ്ഗം മാത്രമുള്ള ഇവിടെ, രണ്ട് ഇടുങ്ങിയ കവാടങ്ങളും, ഉയരമുള്ള ശക്തമായ മതിലുകളും, അതിനോട് ചേർന്നുള്ള കൊത്തളങ്ങളും (bastions) സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. പർവ്വതത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെല്ലാം കുത്തനെ താഴേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന കൊക്കകളാണ്. അതിനാൽ, ഉള്ളിലുള്ള ആരെങ്കിലും ചതിപ്രയോഗം നടത്തിയാലല്ലാതെ, ഈ കോട്ട കീഴടക്കുക അസാധ്യമാണ്. രാജാവിന്റെ ദർബാർ ഹാൾ, മറ്റ് മന്ത്രിമാരുടെ വസതികൾ എന്നിങ്ങനെ മുന്നൂറോളം ശക്തമായ കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ പർവ്വതത്തിന് മുകളിലുണ്ട്. ഏകദേശം 21 മൈൽ നീളവും ഒരു മൈലോളം വീതിയുമുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത്, മനോഹരമായ മരങ്ങളോ ധാന്യവിളകളോ വളരുന്നില്ല. രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു മൈൽ അകലെയായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലം; അവിടെ ഞങ്ങൾ വളരെ സംതൃപ്തിയോടെ വിശ്രമിച്ചു." ==ഹിർകണി ബുരുജ്== ഈ കോട്ടയിൽ, കുത്തനെയുള്ള ഒരു വലിയ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിലായി ഹിർകണി ബുരുജ്' (ഹിർകണി കൊത്തളം) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു നിർമ്മിതിയുണ്ട്. <ref>{{cite web|title=Forts in Raigad District|url=https://raigad.gov.in/en/tourist-place/forts-in-raigad/|access-date=14 November 2025}}</ref> ഇതിനു പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം കോട്ട നിൽക്കുന്ന മലയുടെ അടിവാരത്തുള്ള ഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഹിർകണി എന്ന പാൽക്കാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാൽ വിൽക്കാനായി സ്ഥിരമായി റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ എത്തിയിരുന്ന ഹിർകണി ഒരു ദിവസം സൂര്യസ്തമയത്തോടെ കോട്ടയുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച് പൂട്ടിയപ്പോൾ കോടക്കുള്ളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി. കാവൽക്കാരോട് കരഞ്ഞുയാചിച്ചെങ്കിലും കോട്ടവാതിൽ നിയമം ലംഘിച്ച് തുറക്കുവാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. രാത്രിയായപ്പോൾ, ഗ്രാമത്തിൽ താൻ വിട്ടുപോന്ന, മുലകുടി മാറാത്ത തന്റെ കുഞ്ഞ് കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ട ആ അമ്മയ്ക്ക് നേരം വെളുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കാനായില്ല. തന്റെ കുഞ്ഞിനോടുള്ള സ്നേഹം കാരണം, കൂരിരുട്ടിൽ പോലും ഭയപ്പെടാതെ, കുത്തനെയുള്ള ആ മലഞ്ചെരിവിലൂടെ അവൾ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി. പിന്നീട്, ശിവാജി മഹാരാജാവിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൾ ഈ അസാധാരണമായ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അവളുടെ ധൈര്യത്തിന് അദ്ദേഹം അവൾക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതൊരു സുരക്ഷാ വീഴ്ചയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ശിവാജി, ആ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിൽ ഒരു കൊത്തളം നിർമ്മിക്കുകയും, ആ പാൽക്കാരിയുടെ പേര് നൽകി അതിന് ഹിർകണി ബുരുജ്' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു. <ref name=fort/><ref>{{Cite book |last=Gunaji |first=Milind |url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&q=hirkani&pg=PA87 |title=Offbeat Tracks in Maharashtra |date=2010 |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-81-7991-578-3 |language=en}}</ref> ==റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ== റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് യാത്രക്കാരെ എത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ'. ഈ റോപ്‌വേ വരുന്നതിന് മുൻപ്, റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് എത്താൻ കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുക മാത്രമായിരുന്നു ഏക മാർഗ്ഗം. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ സമയമെടുക്കുമായിരുന്നു. ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം കാൽനടയായി കയറാൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, ഈ റോപ്‌വേ സഹായകമാകുന്നു. ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പദ്ധതി ഇന്ത്യയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു സംരംഭമാണ്. 1886-ൽ [[ബാല ഗംഗാധര തിലകൻ]] സ്ഥാപിച്ച, [[പൂനെ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡൽ' (SSRSM) എന്ന സംഘടനയ്ക്കാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം. <ref name = "raigadropeway">{{cite web |url=http://www.raigadropeway.com/ropeway.htm |title=The Ropeway |last1= |first1= |last2= |first2= |date=2009-07-02 |publisher=Raigad Ropeway|access-date=2011-03-05}}</ref><ref name = "pib">{{cite web |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2000/raug2000/r01082000.html |title=WEBSITE ON FORT RAIGAD INAUGURATED |last1= |first1= |last2= |first2= |date=August 2000|publisher=Press Information Bureau, Government of India |access-date=2011-03-05}}</ref> 1996-ലാണ് ഈ റോപ്‌വേയുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായത്. 1990-ൽ, മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡലിന്' (SSRSM) റോപ്‌വേ നിർമ്മിക്കാൻ അനുമതി നൽകി. [[അലഹബാദ്||അലഹബാദിലെ]] നൈനിയിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച എൺപത് ദശലക്ഷം രൂപയുടെ (8 കോടി രൂപ) നിർദ്ദേശം പ്രായോഗികമല്ലെന്ന് കണ്ട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. തുടർന്ന്, 1994-ൽ 'ജോഗ് എൻജിനീയറിംഗ് ലിമിറ്റഡ്' (Jog Engineering Limited) എന്ന കമ്പനി, 31 ദശലക്ഷം രൂപ (3.1 കോടി രൂപ) ചെലവിൽ, BOT മാതൃകയിൽ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാനായി മുന്നോട്ടുവരികയും, SSRSM അത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name = "raigadropeway"/> 1994 നവംബറിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും 1996 മാർച്ചോടെ പൂർത്തിയാവുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ സർസംഘചാലക് ആയിരുന്ന പ്രൊഫ. രാജേന്ദ്ര സിംഗ് ആണ് ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കോട്ടയിലേക്കുള്ള ഉയരം 420 മീറ്ററും റോപ്പിന്റെ നീളം 760 മീറ്ററുമാണ്. ഇതിലെ മോട്ടോറിന് 52.22 kW ശേഷിയുണ്ട്, ഓരോ ക്യാബിനും 100 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുണ്ട്. <ref name = "raigadropeway"/> ==അവലംബം== {{reflist}} == ചിത്രശാല == <gallery widths="170" heights="170"> File:Raigad fort towers.jpg|കോട്ടയിലെ ഗോപുരങ്ങൾ File:Raigad 1896.jpg|1896-ലെ ഭൂപടം File:RaigadFort1.jpg|കൊട്ടാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ File:Outer view of shiv temple.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രം File:Shilalekh at Raigadh.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിലാലിഖിതം File:Palace at Raigad Fort.jpg|രാജസഭ File:Chatrapati Shivaji Maharaj on his throne.jpg|ശിവാജി പ്രതിമ File:Ropeway trolleys.JPG|റോപ്‌വേ </gallery> l745b4okuvkudlma4vwoa9jk3j50ixo 4681168 4681167 2026-10-29T09:27:59Z Pradeep717 21687 /* ഹിർകണി ബുരുജ് */ 4681168 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = റായ്ഗഡ് കോട്ട | part_of = | location = [[റായ്ഗഡ് ജില്ല]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]]<br />(near [[മഹാഡ്]]) | image = Nagarkhana, Raigad Fort, India.jpg | caption = നഗർഖാനാ, റായ്ഗഡ് കോട്ട | pushpin_map = India Maharashtra#India | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സ്ഥാനം | coordinates = {{coord|18.2335|73.4406|type:landmark_region:IN-MH|format=dms|display=inline, title}} | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |part_of = [[Maratha Military Landscapes of India]] |ID = 1739-005 |year = 2025 |criteria = Cultural: iv, vi }} | type = ഹിൽഫോർട്ട് | code = | height = {{convert|820|m|ft|-2}} ASL | architect = സർദാർ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ]] | controlled_by = *ഷിർക്കെ കുടുംബം (1656-നു മുമ്പ്) *[[മറാഠ സാമ്രാജ്യം]] (1656–1689; 1739–1818) *[[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം]] (1689–1739) *[[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി]] (1818–1858) *[[ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റ്]] (after 1947) | open_to_public = Yes | condition = | built = 1656-നും 1674-നും ഇടയിൽ | in_use = മറാഠാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണതലസ്ഥാനം | materials = [[ബാസാൾട്ട്]], [[ഗ്രാനൈറ്റ്]], [[Lime mortar]] | demolished = | current_commander = | past_commanders = {{ubl|[[ശിവാജി]]|[[സംഭാജി ഭോസ്ലെ]]}} | occupants = | events = കിരീടധാരണം *ശിവാജി (6 June 1674) *സംഭാജി (16 January 1681) *രാജാറാം (11 March 1689) }} [[File:Chhatrapati Shivaji Maharaj Samadhi Raigad.jpg|thumb|250px|ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ സമാധി]] [[File:Inscripted name of the architect of Raigad.JPG|thumb|250px|ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് ആലേഖനം ചെയ്ത പടവ്]] [[മഹാരാഷ്ട്ര]] സംസ്ഥാനത്തെ [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ]], മഹാഡ് പട്ടണത്തിന് സമീപം മലമുകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കോട്ടയാണ് റായ്ഗഡ്. [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയിലെ]] ഏറ്റവും ശക്തമായ കോട്ടകളിലൊന്നായ ഇതിനെ ചരിത്രരേഖകളിൽ 'റായ്‌രി' (Rairee/Rairy) കോട്ട എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/this-is-why-you-should-visit-maharashtras-raigad-fort/articleshow/65783005.cms|title=This is why you should visit Maharashtra's Raigad Fort|first=Resham|last=Sengar|newspaper=The Times of India}}</ref> 1,200 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള റായ്ഗഡ്, [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കോട്ടകളിൽ ഒന്നാണ്. [[മറാഠ സാമ്രാജ്യം|മറാഠ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[ശിവാജി|ഛത്രപതി ശിവാജി]], തന്റെ മുഖ്യ എഞ്ചിനീയറായ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ|ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ]] സഹായത്തോടെ, ഈ കോട്ടയിലെ വിവിധ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണത്തിനും വികസനത്തിനും മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. 1674-ൽ ഛത്രപതിയായി കിരീടധാരണം നടത്തിയ ശേഷം, ശിവാജി തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ (ഹിന്ദ്‌വി സ്വരാജ്) തലസ്ഥാനമായി റായ്ഗഡിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name=imp>{{cite web | title =Raigarh |publisher=[[Imperial Gazetteer of India]], Volume 21|pages= 47–48|year=1909| url = https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V21_053.gif| access-date = 2014-02-19 }}</ref> [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യാദ്രി]] പർവ്വതനിരകളിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 820 മീറ്റർ (2,700 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഏകദേശം 1,550 താമസക്കാർ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു; ഓരോ കുടുംബത്തിലും ശരാശരി അഞ്ച് അംഗങ്ങൾ വീതമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോട്ടയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏകദേശം 1,737 പടികൾ കയറേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനു പകരമായി, സന്ദർശകർക്ക് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ' (ഏരിയൽ ട്രാംവേ) ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. 750 മീറ്റർ (2,460 അടി) നീളവും 400 മീറ്റർ (1,300 അടി) ഉയരവുമുള്ള ഈ റോപ്‌വേ വഴി ഏകദേശം നാല് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ കോട്ടയിലെത്താം. ==നിർമ്മിതി== പ്രധാന കൊട്ടാരം തടികൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിത്തറയിലെ തൂണുകൾ മാത്രമേ ഇപ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ. കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലവും, പ്രത്യേകം ശുചിമുറികളുള്ള ആറ് മുറികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ മുറികളിൽ ജനലുകളില്ല. കൊട്ടാരപരിസരത്തിന് മുന്നിലായി മൂന്ന് നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ന് ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ. മൂന്നാമത്തേത് ഒരു ബോംബാക്രമണത്തിൽ തകർന്നുപോയി. 'ഗംഗാ സാഗർ തടാകം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കൃത്രിമ തടാകവും ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപത്തായി കാണാം. <ref name=fort>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=1985|publisher=The Director of Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|pages=86–9|isbn=81-230-1002-8}}</ref> കോട്ടയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പ്രവേശന മാർഗ്ഗം 'മഹാ ദർവാജ' (മഹാ കവാടം) വഴിയാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ ഈ കവാടം അടയ്ക്കുമായിരുന്നു. മഹാ ദർവാസയുടെ ഇരുവശത്തുമായി ഏകദേശം 20–21 മീറ്റർ (65–70 അടി) ഉയരമുള്ള രണ്ട് കൊത്തളങ്ങളുണ്ട്. ഈ കവാടത്തിൽ നിന്ന് 180 മീറ്റർ (600 അടി) ഉയരത്തിലാണ് കോട്ടയുടെ മുകൾഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റായ്ഗഡ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ രാജസഭയിൽ, യഥാർത്ഥ സിംഹാസനത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയുണ്ട്. ഇത് 'നഗർഖാന ദർവാജ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന കവാടത്തിന് അഭിമുഖമായി, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് രാജാവായി കിരീടധാരണം നടത്തിയത്. കവാടത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദം സിംഹാസനത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന തരത്തിൽ, പ്രത്യേക ശബ്ദവിന്യാസത്തോടെയാണ് (acoustics) ഈ സ്ഥലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. തെക്കുഭാഗത്തുള്ള 'മേന ദർവാജ' എന്ന രണ്ടാമത്തെ കവാടം, രാജകുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായുള്ള പ്രവേശനമാർഗ്ഗമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ കവാടം രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലത്തേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള 'പാല്ഖി ദർവാജ' രാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിവാരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കവാടമാണ്. പാല്ഖി ദർവാസയുടെ വലതുവശത്തായി വലിയ, ഇരുട്ടടഞ്ഞ മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. ഇവ ധാന്യപ്പുരകളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നവയാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.raigadropeway.com/fort.htm |title=Write-up from the Raigad ropeway |access-date=13 January 2007 |archive-date=5 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070105182232/http://raigadropeway.com/fort.htm |url-status=dead }}</ref> 'ടക്മക് ടോക്ക്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചെരിവ് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപമുണ്ട്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരെ ഇവിടെ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളിയിട്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ വേലി കെട്ടി സുരക്ഷിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="gunaji">{{cite book|last=Gunaji|first=Milind|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|publisher=Popular Prakashan|year=2005|pages=41|isbn=81-7154-669-2|url=https://books.google.com/books?id=JIjmDLardesC&q=raigad+fort&pg=PA41|access-date=2009-03-17}}</ref> ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന ചന്തയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി ശിവാജിയുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയിൽ സർദാർ ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവാജിയുടെ സമാധിയും, 'വാഘ്യ' എന്ന് പേരുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർത്തുനായയുടെ സമാധിയും ഇവിടെ കാണാം. ശിവാജിയുടെ മാതാവായ രാജമാതാ [[ജിജാബായി|ജിജാബായിയുടെ]] സമാധി, കോട്ടയുടെ അടിവാരത്തുള്ള പചാഡ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. ഖുബ്‌ലാഠ ബുരുജ്, നാനേ ദർവാജ, ഹാഥി തലാവ് (ആനക്കുളം) എന്നിവയാണ് ഈ കോട്ടയിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. 2012 ജൂലൈയിൽ, ഒരു സംഘം പ്രതിഷേധസൂചകമായി ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ വളർത്തുനായയുടെ പ്രതിമ നീക്കം ചെയ്തു. 'സംഭാജി ബ്രിഗേഡ്' എന്ന സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തകരാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite news|title=73 held for removing Shivaji's dog's statue from Raigad fort|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_73-held-for-removing-shivaji-dogs-statue-from-raigad-fort_1723352|access-date=4 August 2012|newspaper=DNA}}</ref> .എന്നാൽ പിന്നീട് 'ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക സമിതി', ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ശിൽപി രാംഭാവു പാർഖി, ജില്ലാ ഭരണകൂടം എന്നിവർ ചേർന്ന് ഈ പ്രതിമ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. <ref>{{cite news|title=Vaghyacha putala punha basavala|url=http://72.78.249.107/Sakal/3Aug2012/Enlarge/PuneCity/page8.htm|access-date=4 August 2012|newspaper=Sakal}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹെൻറി ഓക്സിൻഡൻ 1674 മെയ് 13 മുതൽ ജൂൺ 13 വരെ ഈ കോട്ടയിലുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: "സൂര്യാസ്തമയത്തോടടുത്ത് ഞങ്ങൾ ആ ശക്തമായ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ പ്രതിരോധങ്ങളേക്കാൾ പ്രകൃതിദത്തമായ പ്രതിരോധങ്ങളാൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമാണിത്. ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുക എന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. ഒരേയൊരു പ്രവേശനമാർഗ്ഗം മാത്രമുള്ള ഇവിടെ, രണ്ട് ഇടുങ്ങിയ കവാടങ്ങളും, ഉയരമുള്ള ശക്തമായ മതിലുകളും, അതിനോട് ചേർന്നുള്ള കൊത്തളങ്ങളും (bastions) സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. പർവ്വതത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെല്ലാം കുത്തനെ താഴേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന കൊക്കകളാണ്. അതിനാൽ, ഉള്ളിലുള്ള ആരെങ്കിലും ചതിപ്രയോഗം നടത്തിയാലല്ലാതെ, ഈ കോട്ട കീഴടക്കുക അസാധ്യമാണ്. രാജാവിന്റെ ദർബാർ ഹാൾ, മറ്റ് മന്ത്രിമാരുടെ വസതികൾ എന്നിങ്ങനെ മുന്നൂറോളം ശക്തമായ കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ പർവ്വതത്തിന് മുകളിലുണ്ട്. ഏകദേശം 21 മൈൽ നീളവും ഒരു മൈലോളം വീതിയുമുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത്, മനോഹരമായ മരങ്ങളോ ധാന്യവിളകളോ വളരുന്നില്ല. രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു മൈൽ അകലെയായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലം; അവിടെ ഞങ്ങൾ വളരെ സംതൃപ്തിയോടെ വിശ്രമിച്ചു." ==ഹിർകണി ബുരുജ്== ഈ കോട്ടയിൽ, കുത്തനെയുള്ള ഒരു വലിയ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിലായി ഹിർകണി ബുരുജ്' (ഹിർകണി കൊത്തളം) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു നിർമ്മിതിയുണ്ട്. <ref>{{cite web|title=Forts in Raigad District|url=https://raigad.gov.in/en/tourist-place/forts-in-raigad/|access-date=14 November 2025}}</ref> ഇതിനു പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം കോട്ട നിൽക്കുന്ന മലയുടെ അടിവാരത്തുള്ള ഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഹിർകണി എന്ന പാൽക്കാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാൽ വിൽക്കാനായി സ്ഥിരമായി റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ എത്തിയിരുന്ന ഹിർകണി ഒരു ദിവസം സൂര്യസ്തമയത്തോടെ കോട്ടയുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച് പൂട്ടിയപ്പോൾ കോടക്കുള്ളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി. കാവൽക്കാരോട് കരഞ്ഞുയാചിച്ചെങ്കിലും കോട്ടവാതിൽ നിയമം ലംഘിച്ച് തുറക്കുവാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. രാത്രിയായപ്പോൾ, ഗ്രാമത്തിൽ താൻ വിട്ടുപോന്ന, മുലകുടി മാറാത്ത തന്റെ കുഞ്ഞ് കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ട ആ അമ്മയ്ക്ക് നേരം വെളുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കാനായില്ല. തന്റെ കുഞ്ഞിനോടുള്ള സ്നേഹം കാരണം, കൂരിരുട്ടിൽ പോലും ഭയപ്പെടാതെ, കുത്തനെയുള്ള ആ മലഞ്ചെരിവിലൂടെ അവൾ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി. പിന്നീട്, ശിവാജി മഹാരാജാവിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൾ ഈ അസാധാരണമായ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അവളുടെ ധൈര്യത്തിന് അദ്ദേഹം അവൾക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതൊരു സുരക്ഷാ വീഴ്ചയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ശിവാജി, ആ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിൽ ഒരു കൊത്തളം നിർമ്മിക്കുകയും, ആ പാൽക്കാരിയുടെ പേര് നൽകി അതിന് ഹിർകണി ബുരുജ്' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു. <ref name=fort/><ref>{{Cite book |last=Gunaji |first=Milind |url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&q=hirkani&pg=PA87 |title=Offbeat Tracks in Maharashtra |date=2010 |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-81-7991-578-3 |language=en}}</ref> ==റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ== റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് യാത്രക്കാരെ എത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ'. ഈ റോപ്‌വേ വരുന്നതിന് മുൻപ്, റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് എത്താൻ കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുക മാത്രമായിരുന്നു ഏക മാർഗ്ഗം. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ സമയമെടുക്കുമായിരുന്നു. ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം കാൽനടയായി കയറാൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, ഈ റോപ്‌വേ സഹായകമാകുന്നു. ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പദ്ധതി ഇന്ത്യയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു സംരംഭമാണ്. 1886-ൽ [[ബാല ഗംഗാധര തിലകൻ]] സ്ഥാപിച്ച, [[പൂനെ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡൽ' (SSRSM) എന്ന സംഘടനയ്ക്കാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം. <ref name = "raigadropeway">{{cite web |url=http://www.raigadropeway.com/ropeway.htm |title=The Ropeway |last1= |first1= |last2= |first2= |date=2009-07-02 |publisher=Raigad Ropeway|access-date=2011-03-05}}</ref><ref name = "pib">{{cite web |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2000/raug2000/r01082000.html |title=WEBSITE ON FORT RAIGAD INAUGURATED |last1= |first1= |last2= |first2= |date=August 2000|publisher=Press Information Bureau, Government of India |access-date=2011-03-05}}</ref> 1996-ലാണ് ഈ റോപ്‌വേയുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായത്. 1990-ൽ, മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡലിന്' (SSRSM) റോപ്‌വേ നിർമ്മിക്കാൻ അനുമതി നൽകി. [[അലഹബാദ്||അലഹബാദിലെ]] നൈനിയിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച എൺപത് ദശലക്ഷം രൂപയുടെ (8 കോടി രൂപ) നിർദ്ദേശം പ്രായോഗികമല്ലെന്ന് കണ്ട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. തുടർന്ന്, 1994-ൽ 'ജോഗ് എൻജിനീയറിംഗ് ലിമിറ്റഡ്' (Jog Engineering Limited) എന്ന കമ്പനി, 31 ദശലക്ഷം രൂപ (3.1 കോടി രൂപ) ചെലവിൽ, BOT മാതൃകയിൽ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാനായി മുന്നോട്ടുവരികയും, SSRSM അത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name = "raigadropeway"/> 1994 നവംബറിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും 1996 മാർച്ചോടെ പൂർത്തിയാവുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ സർസംഘചാലക് ആയിരുന്ന പ്രൊഫ. രാജേന്ദ്ര സിംഗ് ആണ് ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കോട്ടയിലേക്കുള്ള ഉയരം 420 മീറ്ററും റോപ്പിന്റെ നീളം 760 മീറ്ററുമാണ്. ഇതിലെ മോട്ടോറിന് 52.22 kW ശേഷിയുണ്ട്, ഓരോ ക്യാബിനും 100 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുണ്ട്. <ref name = "raigadropeway"/> ==അവലംബം== {{reflist}} == ചിത്രശാല == <gallery widths="170" heights="170"> File:Raigad fort towers.jpg|കോട്ടയിലെ ഗോപുരങ്ങൾ File:Raigad 1896.jpg|1896-ലെ ഭൂപടം File:RaigadFort1.jpg|കൊട്ടാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ File:Outer view of shiv temple.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രം File:Shilalekh at Raigadh.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിലാലിഖിതം File:Palace at Raigad Fort.jpg|രാജസഭ File:Chatrapati Shivaji Maharaj on his throne.jpg|ശിവാജി പ്രതിമ File:Ropeway trolleys.JPG|റോപ്‌വേ </gallery> t7k86jto16lh0igbsf3r4ny10fax565 4681169 4681168 2026-10-29T09:29:06Z Pradeep717 21687 4681169 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = റായ്ഗഡ് കോട്ട | part_of = | location = [[റായ്ഗഡ് ജില്ല]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]]<br />(near [[മഹാഡ്]]) | image = Nagarkhana, Raigad Fort, India.jpg | caption = നഗർഖാനാ, റായ്ഗഡ് കോട്ട | pushpin_map = India Maharashtra#India | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സ്ഥാനം | coordinates = {{coord|18.2335|73.4406|type:landmark_region:IN-MH|format=dms|display=inline, title}} | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |part_of = [[Maratha Military Landscapes of India]] |ID = 1739-005 |year = 2025 |criteria = Cultural: iv, vi }} | type = ഹിൽഫോർട്ട് | code = | height = {{convert|820|m|ft|-2}} ASL | architect = സർദാർ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ]] | controlled_by = *ഷിർക്കെ കുടുംബം (1656-നു മുമ്പ്) *[[മറാഠ സാമ്രാജ്യം]] (1656–1689; 1739–1818) *[[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം]] (1689–1739) *[[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി]] (1818–1858) *[[ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റ്]] (after 1947) | open_to_public = Yes | condition = | built = 1656-നും 1674-നും ഇടയിൽ | in_use = മറാഠാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണതലസ്ഥാനം | materials = [[ബാസാൾട്ട്]], [[ഗ്രാനൈറ്റ്]], [[Lime mortar]] | demolished = | current_commander = | past_commanders = {{ubl|[[ശിവാജി]]|[[സംഭാജി ഭോസ്ലെ]]}} | occupants = | events = കിരീടധാരണം *ശിവാജി (6 June 1674) *സംഭാജി (16 January 1681) *രാജാറാം (11 March 1689) }} [[File:Chhatrapati Shivaji Maharaj Samadhi Raigad.jpg|thumb|250px|ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ സമാധി]] [[File:Inscripted name of the architect of Raigad.JPG|thumb|250px|ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് ആലേഖനം ചെയ്ത ഫലകം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര]] സംസ്ഥാനത്തെ [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ]], മഹാഡ് പട്ടണത്തിന് സമീപം മലമുകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കോട്ടയാണ് റായ്ഗഡ്. [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയിലെ]] ഏറ്റവും ശക്തമായ കോട്ടകളിലൊന്നായ ഇതിനെ ചരിത്രരേഖകളിൽ 'റായ്‌രി' (Rairee/Rairy) കോട്ട എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/this-is-why-you-should-visit-maharashtras-raigad-fort/articleshow/65783005.cms|title=This is why you should visit Maharashtra's Raigad Fort|first=Resham|last=Sengar|newspaper=The Times of India}}</ref> 1,200 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള റായ്ഗഡ്, [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കോട്ടകളിൽ ഒന്നാണ്. [[മറാഠ സാമ്രാജ്യം|മറാഠ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[ശിവാജി|ഛത്രപതി ശിവാജി]], തന്റെ മുഖ്യ എഞ്ചിനീയറായ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ|ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ]] സഹായത്തോടെ, ഈ കോട്ടയിലെ വിവിധ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണത്തിനും വികസനത്തിനും മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. 1674-ൽ ഛത്രപതിയായി കിരീടധാരണം നടത്തിയ ശേഷം, ശിവാജി തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ (ഹിന്ദ്‌വി സ്വരാജ്) തലസ്ഥാനമായി റായ്ഗഡിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name=imp>{{cite web | title =Raigarh |publisher=[[Imperial Gazetteer of India]], Volume 21|pages= 47–48|year=1909| url = https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V21_053.gif| access-date = 2014-02-19 }}</ref> [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യാദ്രി]] പർവ്വതനിരകളിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 820 മീറ്റർ (2,700 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഏകദേശം 1,550 താമസക്കാർ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു; ഓരോ കുടുംബത്തിലും ശരാശരി അഞ്ച് അംഗങ്ങൾ വീതമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോട്ടയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏകദേശം 1,737 പടികൾ കയറേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനു പകരമായി, സന്ദർശകർക്ക് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ' (ഏരിയൽ ട്രാംവേ) ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. 750 മീറ്റർ (2,460 അടി) നീളവും 400 മീറ്റർ (1,300 അടി) ഉയരവുമുള്ള ഈ റോപ്‌വേ വഴി ഏകദേശം നാല് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ കോട്ടയിലെത്താം. ==നിർമ്മിതി== പ്രധാന കൊട്ടാരം തടികൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിത്തറയിലെ തൂണുകൾ മാത്രമേ ഇപ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ. കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലവും, പ്രത്യേകം ശുചിമുറികളുള്ള ആറ് മുറികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ മുറികളിൽ ജനലുകളില്ല. കൊട്ടാരപരിസരത്തിന് മുന്നിലായി മൂന്ന് നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ന് ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ. മൂന്നാമത്തേത് ഒരു ബോംബാക്രമണത്തിൽ തകർന്നുപോയി. 'ഗംഗാ സാഗർ തടാകം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കൃത്രിമ തടാകവും ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപത്തായി കാണാം. <ref name=fort>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=1985|publisher=The Director of Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|pages=86–9|isbn=81-230-1002-8}}</ref> കോട്ടയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പ്രവേശന മാർഗ്ഗം 'മഹാ ദർവാജ' (മഹാ കവാടം) വഴിയാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ ഈ കവാടം അടയ്ക്കുമായിരുന്നു. മഹാ ദർവാസയുടെ ഇരുവശത്തുമായി ഏകദേശം 20–21 മീറ്റർ (65–70 അടി) ഉയരമുള്ള രണ്ട് കൊത്തളങ്ങളുണ്ട്. ഈ കവാടത്തിൽ നിന്ന് 180 മീറ്റർ (600 അടി) ഉയരത്തിലാണ് കോട്ടയുടെ മുകൾഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റായ്ഗഡ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ രാജസഭയിൽ, യഥാർത്ഥ സിംഹാസനത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയുണ്ട്. ഇത് 'നഗർഖാന ദർവാജ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന കവാടത്തിന് അഭിമുഖമായി, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് രാജാവായി കിരീടധാരണം നടത്തിയത്. കവാടത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദം സിംഹാസനത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന തരത്തിൽ, പ്രത്യേക ശബ്ദവിന്യാസത്തോടെയാണ് (acoustics) ഈ സ്ഥലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. തെക്കുഭാഗത്തുള്ള 'മേന ദർവാജ' എന്ന രണ്ടാമത്തെ കവാടം, രാജകുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായുള്ള പ്രവേശനമാർഗ്ഗമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ കവാടം രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലത്തേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള 'പാല്ഖി ദർവാജ' രാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിവാരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കവാടമാണ്. പാല്ഖി ദർവാസയുടെ വലതുവശത്തായി വലിയ, ഇരുട്ടടഞ്ഞ മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. ഇവ ധാന്യപ്പുരകളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നവയാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.raigadropeway.com/fort.htm |title=Write-up from the Raigad ropeway |access-date=13 January 2007 |archive-date=5 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070105182232/http://raigadropeway.com/fort.htm |url-status=dead }}</ref> 'ടക്മക് ടോക്ക്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചെരിവ് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപമുണ്ട്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരെ ഇവിടെ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളിയിട്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ വേലി കെട്ടി സുരക്ഷിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="gunaji">{{cite book|last=Gunaji|first=Milind|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|publisher=Popular Prakashan|year=2005|pages=41|isbn=81-7154-669-2|url=https://books.google.com/books?id=JIjmDLardesC&q=raigad+fort&pg=PA41|access-date=2009-03-17}}</ref> ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന ചന്തയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി ശിവാജിയുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയിൽ സർദാർ ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവാജിയുടെ സമാധിയും, 'വാഘ്യ' എന്ന് പേരുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർത്തുനായയുടെ സമാധിയും ഇവിടെ കാണാം. ശിവാജിയുടെ മാതാവായ രാജമാതാ [[ജിജാബായി|ജിജാബായിയുടെ]] സമാധി, കോട്ടയുടെ അടിവാരത്തുള്ള പചാഡ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. ഖുബ്‌ലാഠ ബുരുജ്, നാനേ ദർവാജ, ഹാഥി തലാവ് (ആനക്കുളം) എന്നിവയാണ് ഈ കോട്ടയിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. 2012 ജൂലൈയിൽ, ഒരു സംഘം പ്രതിഷേധസൂചകമായി ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ വളർത്തുനായയുടെ പ്രതിമ നീക്കം ചെയ്തു. 'സംഭാജി ബ്രിഗേഡ്' എന്ന സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തകരാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite news|title=73 held for removing Shivaji's dog's statue from Raigad fort|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_73-held-for-removing-shivaji-dogs-statue-from-raigad-fort_1723352|access-date=4 August 2012|newspaper=DNA}}</ref> .എന്നാൽ പിന്നീട് 'ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക സമിതി', ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ശിൽപി രാംഭാവു പാർഖി, ജില്ലാ ഭരണകൂടം എന്നിവർ ചേർന്ന് ഈ പ്രതിമ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. <ref>{{cite news|title=Vaghyacha putala punha basavala|url=http://72.78.249.107/Sakal/3Aug2012/Enlarge/PuneCity/page8.htm|access-date=4 August 2012|newspaper=Sakal}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹെൻറി ഓക്സിൻഡൻ 1674 മെയ് 13 മുതൽ ജൂൺ 13 വരെ ഈ കോട്ടയിലുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: "സൂര്യാസ്തമയത്തോടടുത്ത് ഞങ്ങൾ ആ ശക്തമായ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ പ്രതിരോധങ്ങളേക്കാൾ പ്രകൃതിദത്തമായ പ്രതിരോധങ്ങളാൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമാണിത്. ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുക എന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. ഒരേയൊരു പ്രവേശനമാർഗ്ഗം മാത്രമുള്ള ഇവിടെ, രണ്ട് ഇടുങ്ങിയ കവാടങ്ങളും, ഉയരമുള്ള ശക്തമായ മതിലുകളും, അതിനോട് ചേർന്നുള്ള കൊത്തളങ്ങളും (bastions) സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. പർവ്വതത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെല്ലാം കുത്തനെ താഴേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന കൊക്കകളാണ്. അതിനാൽ, ഉള്ളിലുള്ള ആരെങ്കിലും ചതിപ്രയോഗം നടത്തിയാലല്ലാതെ, ഈ കോട്ട കീഴടക്കുക അസാധ്യമാണ്. രാജാവിന്റെ ദർബാർ ഹാൾ, മറ്റ് മന്ത്രിമാരുടെ വസതികൾ എന്നിങ്ങനെ മുന്നൂറോളം ശക്തമായ കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ പർവ്വതത്തിന് മുകളിലുണ്ട്. ഏകദേശം 21 മൈൽ നീളവും ഒരു മൈലോളം വീതിയുമുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത്, മനോഹരമായ മരങ്ങളോ ധാന്യവിളകളോ വളരുന്നില്ല. രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു മൈൽ അകലെയായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലം; അവിടെ ഞങ്ങൾ വളരെ സംതൃപ്തിയോടെ വിശ്രമിച്ചു." ==ഹിർകണി ബുരുജ്== ഈ കോട്ടയിൽ, കുത്തനെയുള്ള ഒരു വലിയ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിലായി ഹിർകണി ബുരുജ്' (ഹിർകണി കൊത്തളം) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു നിർമ്മിതിയുണ്ട്. <ref>{{cite web|title=Forts in Raigad District|url=https://raigad.gov.in/en/tourist-place/forts-in-raigad/|access-date=14 November 2025}}</ref> ഇതിനു പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം കോട്ട നിൽക്കുന്ന മലയുടെ അടിവാരത്തുള്ള ഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഹിർകണി എന്ന പാൽക്കാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാൽ വിൽക്കാനായി സ്ഥിരമായി റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ എത്തിയിരുന്ന ഹിർകണി ഒരു ദിവസം സൂര്യസ്തമയത്തോടെ കോട്ടയുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച് പൂട്ടിയപ്പോൾ കോടക്കുള്ളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി. കാവൽക്കാരോട് കരഞ്ഞുയാചിച്ചെങ്കിലും കോട്ടവാതിൽ നിയമം ലംഘിച്ച് തുറക്കുവാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. രാത്രിയായപ്പോൾ, ഗ്രാമത്തിൽ താൻ വിട്ടുപോന്ന, മുലകുടി മാറാത്ത തന്റെ കുഞ്ഞ് കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ട ആ അമ്മയ്ക്ക് നേരം വെളുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കാനായില്ല. തന്റെ കുഞ്ഞിനോടുള്ള സ്നേഹം കാരണം, കൂരിരുട്ടിൽ പോലും ഭയപ്പെടാതെ, കുത്തനെയുള്ള ആ മലഞ്ചെരിവിലൂടെ അവൾ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി. പിന്നീട്, ശിവാജി മഹാരാജാവിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൾ ഈ അസാധാരണമായ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അവളുടെ ധൈര്യത്തിന് അദ്ദേഹം അവൾക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതൊരു സുരക്ഷാ വീഴ്ചയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ശിവാജി, ആ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിൽ ഒരു കൊത്തളം നിർമ്മിക്കുകയും, ആ പാൽക്കാരിയുടെ പേര് നൽകി അതിന് ഹിർകണി ബുരുജ്' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു. <ref name=fort/><ref>{{Cite book |last=Gunaji |first=Milind |url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&q=hirkani&pg=PA87 |title=Offbeat Tracks in Maharashtra |date=2010 |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-81-7991-578-3 |language=en}}</ref> ==റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ== റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് യാത്രക്കാരെ എത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ'. ഈ റോപ്‌വേ വരുന്നതിന് മുൻപ്, റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് എത്താൻ കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുക മാത്രമായിരുന്നു ഏക മാർഗ്ഗം. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ സമയമെടുക്കുമായിരുന്നു. ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം കാൽനടയായി കയറാൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, ഈ റോപ്‌വേ സഹായകമാകുന്നു. ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പദ്ധതി ഇന്ത്യയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു സംരംഭമാണ്. 1886-ൽ [[ബാല ഗംഗാധര തിലകൻ]] സ്ഥാപിച്ച, [[പൂനെ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡൽ' (SSRSM) എന്ന സംഘടനയ്ക്കാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം. <ref name = "raigadropeway">{{cite web |url=http://www.raigadropeway.com/ropeway.htm |title=The Ropeway |last1= |first1= |last2= |first2= |date=2009-07-02 |publisher=Raigad Ropeway|access-date=2011-03-05}}</ref><ref name = "pib">{{cite web |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2000/raug2000/r01082000.html |title=WEBSITE ON FORT RAIGAD INAUGURATED |last1= |first1= |last2= |first2= |date=August 2000|publisher=Press Information Bureau, Government of India |access-date=2011-03-05}}</ref> 1996-ലാണ് ഈ റോപ്‌വേയുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായത്. 1990-ൽ, മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡലിന്' (SSRSM) റോപ്‌വേ നിർമ്മിക്കാൻ അനുമതി നൽകി. [[അലഹബാദ്||അലഹബാദിലെ]] നൈനിയിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച എൺപത് ദശലക്ഷം രൂപയുടെ (8 കോടി രൂപ) നിർദ്ദേശം പ്രായോഗികമല്ലെന്ന് കണ്ട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. തുടർന്ന്, 1994-ൽ 'ജോഗ് എൻജിനീയറിംഗ് ലിമിറ്റഡ്' (Jog Engineering Limited) എന്ന കമ്പനി, 31 ദശലക്ഷം രൂപ (3.1 കോടി രൂപ) ചെലവിൽ, BOT മാതൃകയിൽ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാനായി മുന്നോട്ടുവരികയും, SSRSM അത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name = "raigadropeway"/> 1994 നവംബറിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും 1996 മാർച്ചോടെ പൂർത്തിയാവുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ സർസംഘചാലക് ആയിരുന്ന പ്രൊഫ. രാജേന്ദ്ര സിംഗ് ആണ് ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കോട്ടയിലേക്കുള്ള ഉയരം 420 മീറ്ററും റോപ്പിന്റെ നീളം 760 മീറ്ററുമാണ്. ഇതിലെ മോട്ടോറിന് 52.22 kW ശേഷിയുണ്ട്, ഓരോ ക്യാബിനും 100 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുണ്ട്. <ref name = "raigadropeway"/> ==അവലംബം== {{reflist}} == ചിത്രശാല == <gallery widths="170" heights="170"> File:Raigad fort towers.jpg|കോട്ടയിലെ ഗോപുരങ്ങൾ File:Raigad 1896.jpg|1896-ലെ ഭൂപടം File:RaigadFort1.jpg|കൊട്ടാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ File:Outer view of shiv temple.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രം File:Shilalekh at Raigadh.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിലാലിഖിതം File:Palace at Raigad Fort.jpg|രാജസഭ File:Chatrapati Shivaji Maharaj on his throne.jpg|ശിവാജി പ്രതിമ File:Ropeway trolleys.JPG|റോപ്‌വേ </gallery> la1ufqs4yiuex02r54uzxe28kkrknnb 4681170 4681169 2026-10-29T09:30:01Z Pradeep717 21687 [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കോട്ടകൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4681170 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = റായ്ഗഡ് കോട്ട | part_of = | location = [[റായ്ഗഡ് ജില്ല]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]]<br />(near [[മഹാഡ്]]) | image = Nagarkhana, Raigad Fort, India.jpg | caption = നഗർഖാനാ, റായ്ഗഡ് കോട്ട | pushpin_map = India Maharashtra#India | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സ്ഥാനം | coordinates = {{coord|18.2335|73.4406|type:landmark_region:IN-MH|format=dms|display=inline, title}} | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |part_of = [[Maratha Military Landscapes of India]] |ID = 1739-005 |year = 2025 |criteria = Cultural: iv, vi }} | type = ഹിൽഫോർട്ട് | code = | height = {{convert|820|m|ft|-2}} ASL | architect = സർദാർ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ]] | controlled_by = *ഷിർക്കെ കുടുംബം (1656-നു മുമ്പ്) *[[മറാഠ സാമ്രാജ്യം]] (1656–1689; 1739–1818) *[[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം]] (1689–1739) *[[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി]] (1818–1858) *[[ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റ്]] (after 1947) | open_to_public = Yes | condition = | built = 1656-നും 1674-നും ഇടയിൽ | in_use = മറാഠാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണതലസ്ഥാനം | materials = [[ബാസാൾട്ട്]], [[ഗ്രാനൈറ്റ്]], [[Lime mortar]] | demolished = | current_commander = | past_commanders = {{ubl|[[ശിവാജി]]|[[സംഭാജി ഭോസ്ലെ]]}} | occupants = | events = കിരീടധാരണം *ശിവാജി (6 June 1674) *സംഭാജി (16 January 1681) *രാജാറാം (11 March 1689) }} [[File:Chhatrapati Shivaji Maharaj Samadhi Raigad.jpg|thumb|250px|ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ സമാധി]] [[File:Inscripted name of the architect of Raigad.JPG|thumb|250px|ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് ആലേഖനം ചെയ്ത ഫലകം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര]] സംസ്ഥാനത്തെ [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ]], മഹാഡ് പട്ടണത്തിന് സമീപം മലമുകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കോട്ടയാണ് റായ്ഗഡ്. [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയിലെ]] ഏറ്റവും ശക്തമായ കോട്ടകളിലൊന്നായ ഇതിനെ ചരിത്രരേഖകളിൽ 'റായ്‌രി' (Rairee/Rairy) കോട്ട എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/this-is-why-you-should-visit-maharashtras-raigad-fort/articleshow/65783005.cms|title=This is why you should visit Maharashtra's Raigad Fort|first=Resham|last=Sengar|newspaper=The Times of India}}</ref> 1,200 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള റായ്ഗഡ്, [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കോട്ടകളിൽ ഒന്നാണ്. [[മറാഠ സാമ്രാജ്യം|മറാഠ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[ശിവാജി|ഛത്രപതി ശിവാജി]], തന്റെ മുഖ്യ എഞ്ചിനീയറായ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ|ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ]] സഹായത്തോടെ, ഈ കോട്ടയിലെ വിവിധ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണത്തിനും വികസനത്തിനും മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. 1674-ൽ ഛത്രപതിയായി കിരീടധാരണം നടത്തിയ ശേഷം, ശിവാജി തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ (ഹിന്ദ്‌വി സ്വരാജ്) തലസ്ഥാനമായി റായ്ഗഡിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name=imp>{{cite web | title =Raigarh |publisher=[[Imperial Gazetteer of India]], Volume 21|pages= 47–48|year=1909| url = https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V21_053.gif| access-date = 2014-02-19 }}</ref> [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യാദ്രി]] പർവ്വതനിരകളിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 820 മീറ്റർ (2,700 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഏകദേശം 1,550 താമസക്കാർ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു; ഓരോ കുടുംബത്തിലും ശരാശരി അഞ്ച് അംഗങ്ങൾ വീതമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോട്ടയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏകദേശം 1,737 പടികൾ കയറേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനു പകരമായി, സന്ദർശകർക്ക് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ' (ഏരിയൽ ട്രാംവേ) ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. 750 മീറ്റർ (2,460 അടി) നീളവും 400 മീറ്റർ (1,300 അടി) ഉയരവുമുള്ള ഈ റോപ്‌വേ വഴി ഏകദേശം നാല് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ കോട്ടയിലെത്താം. ==നിർമ്മിതി== പ്രധാന കൊട്ടാരം തടികൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിത്തറയിലെ തൂണുകൾ മാത്രമേ ഇപ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ. കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലവും, പ്രത്യേകം ശുചിമുറികളുള്ള ആറ് മുറികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ മുറികളിൽ ജനലുകളില്ല. കൊട്ടാരപരിസരത്തിന് മുന്നിലായി മൂന്ന് നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ന് ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ. മൂന്നാമത്തേത് ഒരു ബോംബാക്രമണത്തിൽ തകർന്നുപോയി. 'ഗംഗാ സാഗർ തടാകം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കൃത്രിമ തടാകവും ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപത്തായി കാണാം. <ref name=fort>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=1985|publisher=The Director of Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|pages=86–9|isbn=81-230-1002-8}}</ref> കോട്ടയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പ്രവേശന മാർഗ്ഗം 'മഹാ ദർവാജ' (മഹാ കവാടം) വഴിയാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ ഈ കവാടം അടയ്ക്കുമായിരുന്നു. മഹാ ദർവാസയുടെ ഇരുവശത്തുമായി ഏകദേശം 20–21 മീറ്റർ (65–70 അടി) ഉയരമുള്ള രണ്ട് കൊത്തളങ്ങളുണ്ട്. ഈ കവാടത്തിൽ നിന്ന് 180 മീറ്റർ (600 അടി) ഉയരത്തിലാണ് കോട്ടയുടെ മുകൾഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റായ്ഗഡ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ രാജസഭയിൽ, യഥാർത്ഥ സിംഹാസനത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയുണ്ട്. ഇത് 'നഗർഖാന ദർവാജ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന കവാടത്തിന് അഭിമുഖമായി, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് രാജാവായി കിരീടധാരണം നടത്തിയത്. കവാടത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദം സിംഹാസനത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന തരത്തിൽ, പ്രത്യേക ശബ്ദവിന്യാസത്തോടെയാണ് (acoustics) ഈ സ്ഥലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. തെക്കുഭാഗത്തുള്ള 'മേന ദർവാജ' എന്ന രണ്ടാമത്തെ കവാടം, രാജകുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായുള്ള പ്രവേശനമാർഗ്ഗമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ കവാടം രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലത്തേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള 'പാല്ഖി ദർവാജ' രാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിവാരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കവാടമാണ്. പാല്ഖി ദർവാസയുടെ വലതുവശത്തായി വലിയ, ഇരുട്ടടഞ്ഞ മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. ഇവ ധാന്യപ്പുരകളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നവയാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.raigadropeway.com/fort.htm |title=Write-up from the Raigad ropeway |access-date=13 January 2007 |archive-date=5 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070105182232/http://raigadropeway.com/fort.htm |url-status=dead }}</ref> 'ടക്മക് ടോക്ക്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചെരിവ് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപമുണ്ട്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരെ ഇവിടെ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളിയിട്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ വേലി കെട്ടി സുരക്ഷിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="gunaji">{{cite book|last=Gunaji|first=Milind|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|publisher=Popular Prakashan|year=2005|pages=41|isbn=81-7154-669-2|url=https://books.google.com/books?id=JIjmDLardesC&q=raigad+fort&pg=PA41|access-date=2009-03-17}}</ref> ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന ചന്തയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി ശിവാജിയുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയിൽ സർദാർ ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവാജിയുടെ സമാധിയും, 'വാഘ്യ' എന്ന് പേരുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർത്തുനായയുടെ സമാധിയും ഇവിടെ കാണാം. ശിവാജിയുടെ മാതാവായ രാജമാതാ [[ജിജാബായി|ജിജാബായിയുടെ]] സമാധി, കോട്ടയുടെ അടിവാരത്തുള്ള പചാഡ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. ഖുബ്‌ലാഠ ബുരുജ്, നാനേ ദർവാജ, ഹാഥി തലാവ് (ആനക്കുളം) എന്നിവയാണ് ഈ കോട്ടയിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. 2012 ജൂലൈയിൽ, ഒരു സംഘം പ്രതിഷേധസൂചകമായി ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ വളർത്തുനായയുടെ പ്രതിമ നീക്കം ചെയ്തു. 'സംഭാജി ബ്രിഗേഡ്' എന്ന സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തകരാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite news|title=73 held for removing Shivaji's dog's statue from Raigad fort|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_73-held-for-removing-shivaji-dogs-statue-from-raigad-fort_1723352|access-date=4 August 2012|newspaper=DNA}}</ref> .എന്നാൽ പിന്നീട് 'ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക സമിതി', ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ശിൽപി രാംഭാവു പാർഖി, ജില്ലാ ഭരണകൂടം എന്നിവർ ചേർന്ന് ഈ പ്രതിമ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. <ref>{{cite news|title=Vaghyacha putala punha basavala|url=http://72.78.249.107/Sakal/3Aug2012/Enlarge/PuneCity/page8.htm|access-date=4 August 2012|newspaper=Sakal}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹെൻറി ഓക്സിൻഡൻ 1674 മെയ് 13 മുതൽ ജൂൺ 13 വരെ ഈ കോട്ടയിലുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: "സൂര്യാസ്തമയത്തോടടുത്ത് ഞങ്ങൾ ആ ശക്തമായ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ പ്രതിരോധങ്ങളേക്കാൾ പ്രകൃതിദത്തമായ പ്രതിരോധങ്ങളാൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമാണിത്. ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുക എന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. ഒരേയൊരു പ്രവേശനമാർഗ്ഗം മാത്രമുള്ള ഇവിടെ, രണ്ട് ഇടുങ്ങിയ കവാടങ്ങളും, ഉയരമുള്ള ശക്തമായ മതിലുകളും, അതിനോട് ചേർന്നുള്ള കൊത്തളങ്ങളും (bastions) സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. പർവ്വതത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെല്ലാം കുത്തനെ താഴേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന കൊക്കകളാണ്. അതിനാൽ, ഉള്ളിലുള്ള ആരെങ്കിലും ചതിപ്രയോഗം നടത്തിയാലല്ലാതെ, ഈ കോട്ട കീഴടക്കുക അസാധ്യമാണ്. രാജാവിന്റെ ദർബാർ ഹാൾ, മറ്റ് മന്ത്രിമാരുടെ വസതികൾ എന്നിങ്ങനെ മുന്നൂറോളം ശക്തമായ കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ പർവ്വതത്തിന് മുകളിലുണ്ട്. ഏകദേശം 21 മൈൽ നീളവും ഒരു മൈലോളം വീതിയുമുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത്, മനോഹരമായ മരങ്ങളോ ധാന്യവിളകളോ വളരുന്നില്ല. രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു മൈൽ അകലെയായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലം; അവിടെ ഞങ്ങൾ വളരെ സംതൃപ്തിയോടെ വിശ്രമിച്ചു." ==ഹിർകണി ബുരുജ്== ഈ കോട്ടയിൽ, കുത്തനെയുള്ള ഒരു വലിയ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിലായി ഹിർകണി ബുരുജ്' (ഹിർകണി കൊത്തളം) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു നിർമ്മിതിയുണ്ട്. <ref>{{cite web|title=Forts in Raigad District|url=https://raigad.gov.in/en/tourist-place/forts-in-raigad/|access-date=14 November 2025}}</ref> ഇതിനു പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം കോട്ട നിൽക്കുന്ന മലയുടെ അടിവാരത്തുള്ള ഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഹിർകണി എന്ന പാൽക്കാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാൽ വിൽക്കാനായി സ്ഥിരമായി റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ എത്തിയിരുന്ന ഹിർകണി ഒരു ദിവസം സൂര്യസ്തമയത്തോടെ കോട്ടയുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച് പൂട്ടിയപ്പോൾ കോടക്കുള്ളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി. കാവൽക്കാരോട് കരഞ്ഞുയാചിച്ചെങ്കിലും കോട്ടവാതിൽ നിയമം ലംഘിച്ച് തുറക്കുവാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. രാത്രിയായപ്പോൾ, ഗ്രാമത്തിൽ താൻ വിട്ടുപോന്ന, മുലകുടി മാറാത്ത തന്റെ കുഞ്ഞ് കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ട ആ അമ്മയ്ക്ക് നേരം വെളുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കാനായില്ല. തന്റെ കുഞ്ഞിനോടുള്ള സ്നേഹം കാരണം, കൂരിരുട്ടിൽ പോലും ഭയപ്പെടാതെ, കുത്തനെയുള്ള ആ മലഞ്ചെരിവിലൂടെ അവൾ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി. പിന്നീട്, ശിവാജി മഹാരാജാവിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൾ ഈ അസാധാരണമായ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അവളുടെ ധൈര്യത്തിന് അദ്ദേഹം അവൾക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതൊരു സുരക്ഷാ വീഴ്ചയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ശിവാജി, ആ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിൽ ഒരു കൊത്തളം നിർമ്മിക്കുകയും, ആ പാൽക്കാരിയുടെ പേര് നൽകി അതിന് ഹിർകണി ബുരുജ്' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു. <ref name=fort/><ref>{{Cite book |last=Gunaji |first=Milind |url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&q=hirkani&pg=PA87 |title=Offbeat Tracks in Maharashtra |date=2010 |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-81-7991-578-3 |language=en}}</ref> ==റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ== റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് യാത്രക്കാരെ എത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ'. ഈ റോപ്‌വേ വരുന്നതിന് മുൻപ്, റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് എത്താൻ കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുക മാത്രമായിരുന്നു ഏക മാർഗ്ഗം. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ സമയമെടുക്കുമായിരുന്നു. ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം കാൽനടയായി കയറാൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, ഈ റോപ്‌വേ സഹായകമാകുന്നു. ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പദ്ധതി ഇന്ത്യയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു സംരംഭമാണ്. 1886-ൽ [[ബാല ഗംഗാധര തിലകൻ]] സ്ഥാപിച്ച, [[പൂനെ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡൽ' (SSRSM) എന്ന സംഘടനയ്ക്കാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം. <ref name = "raigadropeway">{{cite web |url=http://www.raigadropeway.com/ropeway.htm |title=The Ropeway |last1= |first1= |last2= |first2= |date=2009-07-02 |publisher=Raigad Ropeway|access-date=2011-03-05}}</ref><ref name = "pib">{{cite web |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2000/raug2000/r01082000.html |title=WEBSITE ON FORT RAIGAD INAUGURATED |last1= |first1= |last2= |first2= |date=August 2000|publisher=Press Information Bureau, Government of India |access-date=2011-03-05}}</ref> 1996-ലാണ് ഈ റോപ്‌വേയുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായത്. 1990-ൽ, മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡലിന്' (SSRSM) റോപ്‌വേ നിർമ്മിക്കാൻ അനുമതി നൽകി. [[അലഹബാദ്||അലഹബാദിലെ]] നൈനിയിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച എൺപത് ദശലക്ഷം രൂപയുടെ (8 കോടി രൂപ) നിർദ്ദേശം പ്രായോഗികമല്ലെന്ന് കണ്ട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. തുടർന്ന്, 1994-ൽ 'ജോഗ് എൻജിനീയറിംഗ് ലിമിറ്റഡ്' (Jog Engineering Limited) എന്ന കമ്പനി, 31 ദശലക്ഷം രൂപ (3.1 കോടി രൂപ) ചെലവിൽ, BOT മാതൃകയിൽ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാനായി മുന്നോട്ടുവരികയും, SSRSM അത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name = "raigadropeway"/> 1994 നവംബറിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും 1996 മാർച്ചോടെ പൂർത്തിയാവുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ സർസംഘചാലക് ആയിരുന്ന പ്രൊഫ. രാജേന്ദ്ര സിംഗ് ആണ് ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കോട്ടയിലേക്കുള്ള ഉയരം 420 മീറ്ററും റോപ്പിന്റെ നീളം 760 മീറ്ററുമാണ്. ഇതിലെ മോട്ടോറിന് 52.22 kW ശേഷിയുണ്ട്, ഓരോ ക്യാബിനും 100 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുണ്ട്. <ref name = "raigadropeway"/> ==അവലംബം== {{reflist}} == ചിത്രശാല == <gallery widths="170" heights="170"> File:Raigad fort towers.jpg|കോട്ടയിലെ ഗോപുരങ്ങൾ File:Raigad 1896.jpg|1896-ലെ ഭൂപടം File:RaigadFort1.jpg|കൊട്ടാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ File:Outer view of shiv temple.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രം File:Shilalekh at Raigadh.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിലാലിഖിതം File:Palace at Raigad Fort.jpg|രാജസഭ File:Chatrapati Shivaji Maharaj on his throne.jpg|ശിവാജി പ്രതിമ File:Ropeway trolleys.JPG|റോപ്‌വേ </gallery> [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കോട്ടകൾ]] 200bacvzsvjsjs4d5xgxpc25tjt4cg1 4681178 4681170 2026-10-29T10:40:39Z Martinkottayam 84843 4681178 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = റായ്ഗഡ് കോട്ട | part_of = | location = [[റായ്ഗഡ് ജില്ല]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]]<br />(near [[മഹാഡ്]]) | image = Nagarkhana, Raigad Fort, India.jpg | caption = നഗർഖാനാ, റായ്ഗഡ് കോട്ട | pushpin_map = India Maharashtra#India | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സ്ഥാനം | coordinates = {{coord|18.2335|73.4406|type:landmark_region:IN-MH|format=dms|display=inline, title}} | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |part_of = [[Maratha Military Landscapes of India]] |ID = 1739-005 |year = 2025 |criteria = Cultural: iv, vi }} | type = ഹിൽഫോർട്ട് | code = | height = {{convert|820|m|ft|-2}} ASL | architect = സർദാർ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ]] | controlled_by = *ഷിർക്കെ കുടുംബം (1656-നു മുമ്പ്) *[[മറാഠ സാമ്രാജ്യം]] (1656–1689; 1739–1818) *[[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം]] (1689–1739) *[[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി]] (1818–1858) *[[ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റ്]] (after 1947) | open_to_public = Yes | condition = | built = 1656-നും 1674-നും ഇടയിൽ | in_use = മറാഠാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണതലസ്ഥാനം | materials = [[ബാസാൾട്ട്]], [[ഗ്രാനൈറ്റ്]], [[Lime mortar]] | demolished = | current_commander = | past_commanders = {{ubl|[[ശിവാജി]]|[[സംഭാജി ഭോസ്ലെ]]}} | occupants = | events = കിരീടധാരണം *ശിവാജി (6 June 1674) *സംഭാജി (16 January 1681) *രാജാറാം (11 March 1689) }} [[File:Chhatrapati Shivaji Maharaj Samadhi Raigad.jpg|thumb|250px|ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ സമാധി]] [[File:Inscripted name of the architect of Raigad.JPG|thumb|250px|ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് ആലേഖനം ചെയ്ത ഫലകം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര]] സംസ്ഥാനത്തെ [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ]], മഹാഡ് പട്ടണത്തിന് സമീപം മലമുകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കോട്ടയാണ് '''റായ്ഗഡ്.''' [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയിലെ]] ഏറ്റവും ശക്തമായ കോട്ടകളിലൊന്നായ ഇതിനെ ചരിത്രരേഖകളിൽ 'റായ്‌രി' (Rairee/Rairy) കോട്ട എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/this-is-why-you-should-visit-maharashtras-raigad-fort/articleshow/65783005.cms|title=This is why you should visit Maharashtra's Raigad Fort|first=Resham|last=Sengar|newspaper=The Times of India}}</ref> 1,200 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള റായ്ഗഡ്, [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കോട്ടകളിൽ ഒന്നാണ്. [[മറാഠ സാമ്രാജ്യം|മറാഠ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[ശിവാജി|ഛത്രപതി ശിവാജി]], തന്റെ മുഖ്യ എഞ്ചിനീയറായ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ|ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ]] സഹായത്തോടെ, ഈ കോട്ടയിലെ വിവിധ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണത്തിനും വികസനത്തിനും മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. 1674-ൽ ഛത്രപതിയായി കിരീടധാരണം നടത്തിയ ശേഷം, ശിവാജി തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ (ഹിന്ദ്‌വി സ്വരാജ്) തലസ്ഥാനമായി റായ്ഗഡിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name=imp>{{cite web | title =Raigarh |publisher=[[Imperial Gazetteer of India]], Volume 21|pages= 47–48|year=1909| url = https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V21_053.gif| access-date = 2014-02-19 }}</ref> [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യാദ്രി]] പർവ്വതനിരകളിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 820 മീറ്റർ (2,700 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഏകദേശം 1,550 താമസക്കാർ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു; ഓരോ കുടുംബത്തിലും ശരാശരി അഞ്ച് അംഗങ്ങൾ വീതമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോട്ടയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏകദേശം 1,737 പടികൾ കയറേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനു പകരമായി, സന്ദർശകർക്ക് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ' (ഏരിയൽ ട്രാംവേ) ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. 750 മീറ്റർ (2,460 അടി) നീളവും 400 മീറ്റർ (1,300 അടി) ഉയരവുമുള്ള ഈ റോപ്‌വേ വഴി ഏകദേശം നാല് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ കോട്ടയിലെത്താം. ==നിർമ്മിതി== പ്രധാന കൊട്ടാരം തടികൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിത്തറയിലെ തൂണുകൾ മാത്രമേ ഇപ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ. കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലവും, പ്രത്യേകം ശുചിമുറികളുള്ള ആറ് മുറികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ മുറികളിൽ ജനലുകളില്ല. കൊട്ടാരപരിസരത്തിന് മുന്നിലായി മൂന്ന് നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ന് ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ. മൂന്നാമത്തേത് ഒരു ബോംബാക്രമണത്തിൽ തകർന്നുപോയി. 'ഗംഗാ സാഗർ തടാകം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കൃത്രിമ തടാകവും ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപത്തായി കാണാം. <ref name=fort>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=1985|publisher=The Director of Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|pages=86–9|isbn=81-230-1002-8}}</ref> കോട്ടയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പ്രവേശന മാർഗ്ഗം 'മഹാ ദർവാജ' (മഹാ കവാടം) വഴിയാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ ഈ കവാടം അടയ്ക്കുമായിരുന്നു. മഹാ ദർവാസയുടെ ഇരുവശത്തുമായി ഏകദേശം 20–21 മീറ്റർ (65–70 അടി) ഉയരമുള്ള രണ്ട് കൊത്തളങ്ങളുണ്ട്. ഈ കവാടത്തിൽ നിന്ന് 180 മീറ്റർ (600 അടി) ഉയരത്തിലാണ് കോട്ടയുടെ മുകൾഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റായ്ഗഡ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ രാജസഭയിൽ, യഥാർത്ഥ സിംഹാസനത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയുണ്ട്. ഇത് 'നഗർഖാന ദർവാജ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന കവാടത്തിന് അഭിമുഖമായി, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് രാജാവായി കിരീടധാരണം നടത്തിയത്. കവാടത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദം സിംഹാസനത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന തരത്തിൽ, പ്രത്യേക ശബ്ദവിന്യാസത്തോടെയാണ് (acoustics) ഈ സ്ഥലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. തെക്കുഭാഗത്തുള്ള 'മേന ദർവാജ' എന്ന രണ്ടാമത്തെ കവാടം, രാജകുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായുള്ള പ്രവേശനമാർഗ്ഗമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ കവാടം രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലത്തേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള 'പാല്ഖി ദർവാജ' രാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിവാരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കവാടമാണ്. പാല്ഖി ദർവാസയുടെ വലതുവശത്തായി വലിയ, ഇരുട്ടടഞ്ഞ മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. ഇവ ധാന്യപ്പുരകളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നവയാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.raigadropeway.com/fort.htm |title=Write-up from the Raigad ropeway |access-date=13 January 2007 |archive-date=5 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070105182232/http://raigadropeway.com/fort.htm |url-status=dead }}</ref> 'ടക്മക് ടോക്ക്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചെരിവ് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപമുണ്ട്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരെ ഇവിടെ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളിയിട്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ വേലി കെട്ടി സുരക്ഷിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="gunaji">{{cite book|last=Gunaji|first=Milind|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|publisher=Popular Prakashan|year=2005|pages=41|isbn=81-7154-669-2|url=https://books.google.com/books?id=JIjmDLardesC&q=raigad+fort&pg=PA41|access-date=2009-03-17}}</ref> ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന ചന്തയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി ശിവാജിയുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയിൽ സർദാർ ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവാജിയുടെ സമാധിയും, 'വാഘ്യ' എന്ന് പേരുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർത്തുനായയുടെ സമാധിയും ഇവിടെ കാണാം. ശിവാജിയുടെ മാതാവായ രാജമാതാ [[ജിജാബായി|ജിജാബായിയുടെ]] സമാധി, കോട്ടയുടെ അടിവാരത്തുള്ള പചാഡ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. ഖുബ്‌ലാഠ ബുരുജ്, നാനേ ദർവാജ, ഹാഥി തലാവ് (ആനക്കുളം) എന്നിവയാണ് ഈ കോട്ടയിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. 2012 ജൂലൈയിൽ, ഒരു സംഘം പ്രതിഷേധസൂചകമായി ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ വളർത്തുനായയുടെ പ്രതിമ നീക്കം ചെയ്തു. 'സംഭാജി ബ്രിഗേഡ്' എന്ന സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തകരാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite news|title=73 held for removing Shivaji's dog's statue from Raigad fort|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_73-held-for-removing-shivaji-dogs-statue-from-raigad-fort_1723352|access-date=4 August 2012|newspaper=DNA}}</ref> .എന്നാൽ പിന്നീട് 'ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക സമിതി', ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ശിൽപി രാംഭാവു പാർഖി, ജില്ലാ ഭരണകൂടം എന്നിവർ ചേർന്ന് ഈ പ്രതിമ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. <ref>{{cite news|title=Vaghyacha putala punha basavala|url=http://72.78.249.107/Sakal/3Aug2012/Enlarge/PuneCity/page8.htm|access-date=4 August 2012|newspaper=Sakal}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹെൻറി ഓക്സിൻഡൻ 1674 മെയ് 13 മുതൽ ജൂൺ 13 വരെ ഈ കോട്ടയിലുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: "സൂര്യാസ്തമയത്തോടടുത്ത് ഞങ്ങൾ ആ ശക്തമായ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ പ്രതിരോധങ്ങളേക്കാൾ പ്രകൃതിദത്തമായ പ്രതിരോധങ്ങളാൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമാണിത്. ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുക എന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. ഒരേയൊരു പ്രവേശനമാർഗ്ഗം മാത്രമുള്ള ഇവിടെ, രണ്ട് ഇടുങ്ങിയ കവാടങ്ങളും, ഉയരമുള്ള ശക്തമായ മതിലുകളും, അതിനോട് ചേർന്നുള്ള കൊത്തളങ്ങളും (bastions) സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. പർവ്വതത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെല്ലാം കുത്തനെ താഴേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന കൊക്കകളാണ്. അതിനാൽ, ഉള്ളിലുള്ള ആരെങ്കിലും ചതിപ്രയോഗം നടത്തിയാലല്ലാതെ, ഈ കോട്ട കീഴടക്കുക അസാധ്യമാണ്. രാജാവിന്റെ ദർബാർ ഹാൾ, മറ്റ് മന്ത്രിമാരുടെ വസതികൾ എന്നിങ്ങനെ മുന്നൂറോളം ശക്തമായ കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ പർവ്വതത്തിന് മുകളിലുണ്ട്. ഏകദേശം 21 മൈൽ നീളവും ഒരു മൈലോളം വീതിയുമുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത്, മനോഹരമായ മരങ്ങളോ ധാന്യവിളകളോ വളരുന്നില്ല. രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു മൈൽ അകലെയായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലം; അവിടെ ഞങ്ങൾ വളരെ സംതൃപ്തിയോടെ വിശ്രമിച്ചു." ==ഹിർകണി ബുരുജ്== ഈ കോട്ടയിൽ, കുത്തനെയുള്ള ഒരു വലിയ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിലായി ഹിർകണി ബുരുജ്' (ഹിർകണി കൊത്തളം) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു നിർമ്മിതിയുണ്ട്. <ref>{{cite web|title=Forts in Raigad District|url=https://raigad.gov.in/en/tourist-place/forts-in-raigad/|access-date=14 November 2025}}</ref> ഇതിനു പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം കോട്ട നിൽക്കുന്ന മലയുടെ അടിവാരത്തുള്ള ഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഹിർകണി എന്ന പാൽക്കാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാൽ വിൽക്കാനായി സ്ഥിരമായി റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ എത്തിയിരുന്ന ഹിർകണി ഒരു ദിവസം സൂര്യസ്തമയത്തോടെ കോട്ടയുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച് പൂട്ടിയപ്പോൾ കോടക്കുള്ളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി. കാവൽക്കാരോട് കരഞ്ഞുയാചിച്ചെങ്കിലും കോട്ടവാതിൽ നിയമം ലംഘിച്ച് തുറക്കുവാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. രാത്രിയായപ്പോൾ, ഗ്രാമത്തിൽ താൻ വിട്ടുപോന്ന, മുലകുടി മാറാത്ത തന്റെ കുഞ്ഞ് കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ട ആ അമ്മയ്ക്ക് നേരം വെളുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കാനായില്ല. തന്റെ കുഞ്ഞിനോടുള്ള സ്നേഹം കാരണം, കൂരിരുട്ടിൽ പോലും ഭയപ്പെടാതെ, കുത്തനെയുള്ള ആ മലഞ്ചെരിവിലൂടെ അവൾ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി. പിന്നീട്, ശിവാജി മഹാരാജാവിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൾ ഈ അസാധാരണമായ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അവളുടെ ധൈര്യത്തിന് അദ്ദേഹം അവൾക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതൊരു സുരക്ഷാ വീഴ്ചയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ശിവാജി, ആ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിൽ ഒരു കൊത്തളം നിർമ്മിക്കുകയും, ആ പാൽക്കാരിയുടെ പേര് നൽകി അതിന് ഹിർകണി ബുരുജ്' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു. <ref name=fort/><ref>{{Cite book |last=Gunaji |first=Milind |url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&q=hirkani&pg=PA87 |title=Offbeat Tracks in Maharashtra |date=2010 |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-81-7991-578-3 |language=en}}</ref> ==റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ== റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് യാത്രക്കാരെ എത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ'. ഈ റോപ്‌വേ വരുന്നതിന് മുൻപ്, റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് എത്താൻ കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുക മാത്രമായിരുന്നു ഏക മാർഗ്ഗം. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ സമയമെടുക്കുമായിരുന്നു. ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം കാൽനടയായി കയറാൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, ഈ റോപ്‌വേ സഹായകമാകുന്നു. ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പദ്ധതി ഇന്ത്യയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു സംരംഭമാണ്. 1886-ൽ [[ബാല ഗംഗാധര തിലകൻ]] സ്ഥാപിച്ച, [[പൂനെ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡൽ' (SSRSM) എന്ന സംഘടനയ്ക്കാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം. <ref name = "raigadropeway">{{cite web |url=http://www.raigadropeway.com/ropeway.htm |title=The Ropeway |last1= |first1= |last2= |first2= |date=2009-07-02 |publisher=Raigad Ropeway|access-date=2011-03-05}}</ref><ref name = "pib">{{cite web |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2000/raug2000/r01082000.html |title=WEBSITE ON FORT RAIGAD INAUGURATED |last1= |first1= |last2= |first2= |date=August 2000|publisher=Press Information Bureau, Government of India |access-date=2011-03-05}}</ref> 1996-ലാണ് ഈ റോപ്‌വേയുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായത്. 1990-ൽ, മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡലിന്' (SSRSM) റോപ്‌വേ നിർമ്മിക്കാൻ അനുമതി നൽകി. [[അലഹബാദ്||അലഹബാദിലെ]] നൈനിയിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച എൺപത് ദശലക്ഷം രൂപയുടെ (8 കോടി രൂപ) നിർദ്ദേശം പ്രായോഗികമല്ലെന്ന് കണ്ട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. തുടർന്ന്, 1994-ൽ 'ജോഗ് എൻജിനീയറിംഗ് ലിമിറ്റഡ്' (Jog Engineering Limited) എന്ന കമ്പനി, 31 ദശലക്ഷം രൂപ (3.1 കോടി രൂപ) ചെലവിൽ, BOT മാതൃകയിൽ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാനായി മുന്നോട്ടുവരികയും, SSRSM അത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name = "raigadropeway"/> 1994 നവംബറിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും 1996 മാർച്ചോടെ പൂർത്തിയാവുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ സർസംഘചാലക് ആയിരുന്ന പ്രൊഫ. രാജേന്ദ്ര സിംഗ് ആണ് ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കോട്ടയിലേക്കുള്ള ഉയരം 420 മീറ്ററും റോപ്പിന്റെ നീളം 760 മീറ്ററുമാണ്. ഇതിലെ മോട്ടോറിന് 52.22 kW ശേഷിയുണ്ട്, ഓരോ ക്യാബിനും 100 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുണ്ട്. <ref name = "raigadropeway"/> ==അവലംബം== {{reflist}} == ചിത്രശാല == <gallery widths="170" heights="170"> File:Raigad fort towers.jpg|കോട്ടയിലെ ഗോപുരങ്ങൾ File:Raigad 1896.jpg|1896-ലെ ഭൂപടം File:RaigadFort1.jpg|കൊട്ടാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ File:Outer view of shiv temple.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രം File:Shilalekh at Raigadh.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിലാലിഖിതം File:Palace at Raigad Fort.jpg|രാജസഭ File:Chatrapati Shivaji Maharaj on his throne.jpg|ശിവാജി പ്രതിമ File:Ropeway trolleys.JPG|റോപ്‌വേ </gallery> [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കോട്ടകൾ]] ebcn1q96rw56e7bzdtscrxk6ivi2wlv 4681181 4681178 2026-10-29T11:01:13Z Pradeep717 21687 /* നിർമ്മിതി */ 4681181 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = റായ്ഗഡ് കോട്ട | part_of = | location = [[റായ്ഗഡ് ജില്ല]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]]<br />(near [[മഹാഡ്]]) | image = Nagarkhana, Raigad Fort, India.jpg | caption = നഗർഖാനാ, റായ്ഗഡ് കോട്ട | pushpin_map = India Maharashtra#India | pushpin_map_size = 300 | pushpin_caption = മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സ്ഥാനം | coordinates = {{coord|18.2335|73.4406|type:landmark_region:IN-MH|format=dms|display=inline, title}} | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |part_of = [[Maratha Military Landscapes of India]] |ID = 1739-005 |year = 2025 |criteria = Cultural: iv, vi }} | type = ഹിൽഫോർട്ട് | code = | height = {{convert|820|m|ft|-2}} ASL | architect = സർദാർ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ]] | controlled_by = *ഷിർക്കെ കുടുംബം (1656-നു മുമ്പ്) *[[മറാഠ സാമ്രാജ്യം]] (1656–1689; 1739–1818) *[[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം]] (1689–1739) *[[ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി]] (1818–1858) *[[ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റ്]] (after 1947) | open_to_public = Yes | condition = | built = 1656-നും 1674-നും ഇടയിൽ | in_use = മറാഠാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണതലസ്ഥാനം | materials = [[ബാസാൾട്ട്]], [[ഗ്രാനൈറ്റ്]], [[Lime mortar]] | demolished = | current_commander = | past_commanders = {{ubl|[[ശിവാജി]]|[[സംഭാജി ഭോസ്ലെ]]}} | occupants = | events = കിരീടധാരണം *ശിവാജി (6 June 1674) *സംഭാജി (16 January 1681) *രാജാറാം (11 March 1689) }} [[File:Chhatrapati Shivaji Maharaj Samadhi Raigad.jpg|thumb|250px|ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ സമാധി]] [[File:Inscripted name of the architect of Raigad.JPG|thumb|250px|ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് ആലേഖനം ചെയ്ത ഫലകം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര]] സംസ്ഥാനത്തെ [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിൽ]], മഹാഡ് പട്ടണത്തിന് സമീപം മലമുകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു കോട്ടയാണ് '''റായ്ഗഡ്.''' [[ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി|ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയിലെ]] ഏറ്റവും ശക്തമായ കോട്ടകളിലൊന്നായ ഇതിനെ ചരിത്രരേഖകളിൽ 'റായ്‌രി' (Rairee/Rairy) കോട്ട എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/this-is-why-you-should-visit-maharashtras-raigad-fort/articleshow/65783005.cms|title=This is why you should visit Maharashtra's Raigad Fort|first=Resham|last=Sengar|newspaper=The Times of India}}</ref> 1,200 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള റായ്ഗഡ്, [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കോട്ടകളിൽ ഒന്നാണ്. [[മറാഠ സാമ്രാജ്യം|മറാഠ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[ശിവാജി|ഛത്രപതി ശിവാജി]], തന്റെ മുഖ്യ എഞ്ചിനീയറായ [[ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കർ|ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ]] സഹായത്തോടെ, ഈ കോട്ടയിലെ വിവിധ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണത്തിനും വികസനത്തിനും മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. 1674-ൽ ഛത്രപതിയായി കിരീടധാരണം നടത്തിയ ശേഷം, ശിവാജി തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ (ഹിന്ദ്‌വി സ്വരാജ്) തലസ്ഥാനമായി റായ്ഗഡിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name=imp>{{cite web | title =Raigarh |publisher=[[Imperial Gazetteer of India]], Volume 21|pages= 47–48|year=1909| url = https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V21_053.gif| access-date = 2014-02-19 }}</ref> [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യാദ്രി]] പർവ്വതനിരകളിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 820 മീറ്റർ (2,700 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ കാണാൻ സാധിക്കും. ഏകദേശം 1,550 താമസക്കാർ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു; ഓരോ കുടുംബത്തിലും ശരാശരി അഞ്ച് അംഗങ്ങൾ വീതമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കോട്ടയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏകദേശം 1,737 പടികൾ കയറേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനു പകരമായി, സന്ദർശകർക്ക് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ' (ഏരിയൽ ട്രാംവേ) ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. 750 മീറ്റർ (2,460 അടി) നീളവും 400 മീറ്റർ (1,300 അടി) ഉയരവുമുള്ള ഈ റോപ്‌വേ വഴി ഏകദേശം നാല് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ കോട്ടയിലെത്താം. ==നിർമ്മിതി== പ്രധാന കൊട്ടാരം തടികൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിത്തറയിലെ തൂണുകൾ മാത്രമേ ഇപ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ. കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലവും, പ്രത്യേകം ശുചിമുറികളുള്ള ആറ് മുറികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ മുറികളിൽ ജനലുകളില്ല. കൊട്ടാരപരിസരത്തിന് മുന്നിലായി മൂന്ന് നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ന് ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ. മൂന്നാമത്തേത് ഒരു ബോംബാക്രമണത്തിൽ തകർന്നുപോയി. 'ഗംഗാ സാഗർ തടാകം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കൃത്രിമ തടാകവും ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപത്തായി കാണാം. <ref name=fort>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=1985|publisher=The Director of Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|pages=86–9|isbn=81-230-1002-8}}</ref> കോട്ടയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പ്രവേശന മാർഗ്ഗം 'മഹാ ദർവാജ' (മഹാ കവാടം) വഴിയാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ ഈ കവാടം അടയ്ക്കുമായിരുന്നു. മഹാ ദർവാസയുടെ ഇരുവശത്തുമായി ഏകദേശം 20–21 മീറ്റർ (65–70 അടി) ഉയരമുള്ള രണ്ട് കൊത്തളങ്ങളുണ്ട്. ഈ കവാടത്തിൽ നിന്ന് 180 മീറ്റർ (600 അടി) ഉയരത്തിലാണ് കോട്ടയുടെ മുകൾഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റായ്ഗഡ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ രാജസഭയിൽ, യഥാർത്ഥ സിംഹാസനത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയുണ്ട്. ഇത് 'നഗർഖാന ദർവാജ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന കവാടത്തിന് അഭിമുഖമായി, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് രാജാവായി കിരീടധാരണം നടത്തിയത്. കവാടത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദം സിംഹാസനത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന തരത്തിൽ, പ്രത്യേക ശബ്ദവിന്യാസത്തോടെയാണ് (acoustics) ഈ സ്ഥലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. തെക്കുഭാഗത്തുള്ള 'മേന ദർവാജ' എന്ന രണ്ടാമത്തെ കവാടം, രാജകുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായുള്ള പ്രവേശനമാർഗ്ഗമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ കവാടം രാജ്ഞിയുടെ താമസസ്ഥലത്തേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. വടക്കുഭാഗത്തുള്ള 'പാല്ഖി ദർവാജ' രാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിവാരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കവാടമാണ്. പാല്ഖി ദർവാസയുടെ വലതുവശത്തായി വലിയ, ഇരുട്ടടഞ്ഞ മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. ഇവ ധാന്യപ്പുരകളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നവയാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.raigadropeway.com/fort.htm |title=Write-up from the Raigad ropeway |access-date=13 January 2007 |archive-date=5 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070105182232/http://raigadropeway.com/fort.htm |url-status=dead }}</ref> 'ടക്മക് ടോക്ക്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചെരിവ് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപമുണ്ട്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരെ ഇവിടെ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളിയിട്ട് കൊല്ലുമായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ വേലി കെട്ടി സുരക്ഷിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="gunaji">{{cite book|last=Gunaji|first=Milind|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|publisher=Popular Prakashan|year=2005|pages=41|isbn=81-7154-669-2|url=https://books.google.com/books?id=JIjmDLardesC&q=raigad+fort&pg=PA41|access-date=2009-03-17}}</ref> ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന ചന്തയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് മുന്നിലായി ശിവാജിയുടെ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയിൽ സർദാർ ഹിരോജി ഇന്ദുൽക്കറുടെ പേര് കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവാജിയുടെ സമാധിയും, 'വാഘ്യ' എന്ന് പേരുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർത്തുനായയുടെ സമാധിയും ഇവിടെ കാണാം. ശിവാജിയുടെ മാതാവായ രാജമാതാ [[ജിജാബായി|ജിജാബായിയുടെ]] സമാധി, കോട്ടയുടെ അടിവാരത്തുള്ള പചാഡ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കാണാം. ഖുബ്‌ലാഠ ബുരുജ്, നാനേ ദർവാജ, ഹാഥി തലാവ് (ആനക്കുളം) എന്നിവയാണ് ഈ കോട്ടയിലെ മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ. 2012 ജൂലൈയിൽ, ഒരു സംഘം പ്രതിഷേധസൂചകമായി ഛത്രപതി ശിവാജിയുടെ വളർത്തുനായയുടെ പ്രതിമ നീക്കം ചെയ്തു. 'സംഭാജി ബ്രിഗേഡ്' എന്ന സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തകരാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite news|title=73 held for removing Shivaji's dog's statue from Raigad fort|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_73-held-for-removing-shivaji-dogs-statue-from-raigad-fort_1723352|access-date=4 August 2012|newspaper=DNA}}</ref> .എന്നാൽ പിന്നീട് 'ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക സമിതി', ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ, ശിൽപി രാംഭാവു പാർഖി, ജില്ലാ ഭരണകൂടം എന്നിവർ ചേർന്ന് ഈ പ്രതിമ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. <ref>{{cite news|title=Vaghyacha putala punha basavala|url=http://72.78.249.107/Sakal/3Aug2012/Enlarge/PuneCity/page8.htm|access-date=4 August 2012|newspaper=Sakal}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഒരു ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹെൻറി ഓക്സിൻഡൻ 1674 മെയ് 13 മുതൽ ജൂൺ 13 വരെ ഈ കോട്ടയിലുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്: "സൂര്യാസ്തമയത്തോടടുത്ത് ഞങ്ങൾ ആ ശക്തമായ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ പ്രതിരോധങ്ങളേക്കാൾ പ്രകൃതിദത്തമായ പ്രതിരോധങ്ങളാൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമാണിത്. ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരുക എന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. ഒരേയൊരു പ്രവേശനമാർഗ്ഗം മാത്രമുള്ള ഇവിടെ, രണ്ട് ഇടുങ്ങിയ കവാടങ്ങളും, ഉയരമുള്ള ശക്തമായ മതിലുകളും, അതിനോട് ചേർന്നുള്ള കൊത്തളങ്ങളും (bastions) സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. പർവ്വതത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെല്ലാം കുത്തനെ താഴേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന കൊക്കകളാണ്. അതിനാൽ, ഉള്ളിലുള്ള ആരെങ്കിലും ചതിപ്രയോഗം നടത്തിയാലല്ലാതെ, ഈ കോട്ട കീഴടക്കുക അസാധ്യമാണ്. രാജാവിന്റെ ദർബാർ ഹാൾ, മറ്റ് മന്ത്രിമാരുടെ വസതികൾ എന്നിങ്ങനെ മുന്നൂറോളം ശക്തമായ കെട്ടിടങ്ങൾ ഈ പർവ്വതത്തിന് മുകളിലുണ്ട്. ഏകദേശം 21 മൈൽ നീളവും ഒരു മൈലോളം വീതിയുമുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത്, മനോഹരമായ മരങ്ങളോ ധാന്യവിളകളോ വളരുന്നില്ല. രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു മൈൽ അകലെയായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലം; അവിടെ ഞങ്ങൾ വളരെ സംതൃപ്തിയോടെ വിശ്രമിച്ചു." ==ഹിർകണി ബുരുജ്== ഈ കോട്ടയിൽ, കുത്തനെയുള്ള ഒരു വലിയ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിലായി ഹിർകണി ബുരുജ്' (ഹിർകണി കൊത്തളം) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഒരു നിർമ്മിതിയുണ്ട്. <ref>{{cite web|title=Forts in Raigad District|url=https://raigad.gov.in/en/tourist-place/forts-in-raigad/|access-date=14 November 2025}}</ref> ഇതിനു പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം കോട്ട നിൽക്കുന്ന മലയുടെ അടിവാരത്തുള്ള ഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ഹിർകണി എന്ന പാൽക്കാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാൽ വിൽക്കാനായി സ്ഥിരമായി റായ്ഗഡ് കോട്ടയിൽ എത്തിയിരുന്ന ഹിർകണി ഒരു ദിവസം സൂര്യസ്തമയത്തോടെ കോട്ടയുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച് പൂട്ടിയപ്പോൾ കോടക്കുള്ളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി. കാവൽക്കാരോട് കരഞ്ഞുയാചിച്ചെങ്കിലും കോട്ടവാതിൽ നിയമം ലംഘിച്ച് തുറക്കുവാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. രാത്രിയായപ്പോൾ, ഗ്രാമത്തിൽ താൻ വിട്ടുപോന്ന, മുലകുടി മാറാത്ത തന്റെ കുഞ്ഞ് കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ട ആ അമ്മയ്ക്ക് നേരം വെളുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കാനായില്ല. തന്റെ കുഞ്ഞിനോടുള്ള സ്നേഹം കാരണം, കൂരിരുട്ടിൽ പോലും ഭയപ്പെടാതെ, കുത്തനെയുള്ള ആ മലഞ്ചെരിവിലൂടെ അവൾ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി. പിന്നീട്, ശിവാജി മഹാരാജാവിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൾ ഈ അസാധാരണമായ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അവളുടെ ധൈര്യത്തിന് അദ്ദേഹം അവൾക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതൊരു സുരക്ഷാ വീഴ്ചയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ശിവാജി, ആ മലഞ്ചെരിവിന് മുകളിൽ ഒരു കൊത്തളം നിർമ്മിക്കുകയും, ആ പാൽക്കാരിയുടെ പേര് നൽകി അതിന് ഹിർകണി ബുരുജ്' എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു. <ref name=fort/><ref>{{Cite book |last=Gunaji |first=Milind |url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&q=hirkani&pg=PA87 |title=Offbeat Tracks in Maharashtra |date=2010 |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-81-7991-578-3 |language=en}}</ref> ==റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ== റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് യാത്രക്കാരെ എത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് 'റായ്ഗഡ് റോപ്‌വേ'. ഈ റോപ്‌വേ വരുന്നതിന് മുൻപ്, റായ്ഗഡ് കോട്ടയിലേക്ക് എത്താൻ കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുക മാത്രമായിരുന്നു ഏക മാർഗ്ഗം. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ സമയമെടുക്കുമായിരുന്നു. ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം കാൽനടയായി കയറാൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, ഈ റോപ്‌വേ സഹായകമാകുന്നു. ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പദ്ധതി ഇന്ത്യയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു സംരംഭമാണ്. 1886-ൽ [[ബാല ഗംഗാധര തിലകൻ]] സ്ഥാപിച്ച, [[പൂനെ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡൽ' (SSRSM) എന്ന സംഘടനയ്ക്കാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം. <ref name = "raigadropeway">{{cite web |url=http://www.raigadropeway.com/ropeway.htm |title=The Ropeway |last1= |first1= |last2= |first2= |date=2009-07-02 |publisher=Raigad Ropeway|access-date=2011-03-05}}</ref><ref name = "pib">{{cite web |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2000/raug2000/r01082000.html |title=WEBSITE ON FORT RAIGAD INAUGURATED |last1= |first1= |last2= |first2= |date=August 2000|publisher=Press Information Bureau, Government of India |access-date=2011-03-05}}</ref> 1996-ലാണ് ഈ റോപ്‌വേയുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായത്. 1990-ൽ, മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ 'ശ്രീ ശിവാജി റായ്ഗഡ് സ്മാരക് മണ്ഡലിന്' (SSRSM) റോപ്‌വേ നിർമ്മിക്കാൻ അനുമതി നൽകി. [[അലഹബാദ്||അലഹബാദിലെ]] നൈനിയിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച എൺപത് ദശലക്ഷം രൂപയുടെ (8 കോടി രൂപ) നിർദ്ദേശം പ്രായോഗികമല്ലെന്ന് കണ്ട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. തുടർന്ന്, 1994-ൽ 'ജോഗ് എൻജിനീയറിംഗ് ലിമിറ്റഡ്' (Jog Engineering Limited) എന്ന കമ്പനി, 31 ദശലക്ഷം രൂപ (3.1 കോടി രൂപ) ചെലവിൽ, BOT മാതൃകയിൽ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാനായി മുന്നോട്ടുവരികയും, SSRSM അത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name = "raigadropeway"/> 1994 നവംബറിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും 1996 മാർച്ചോടെ പൂർത്തിയാവുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ സർസംഘചാലക് ആയിരുന്ന പ്രൊഫ. രാജേന്ദ്ര സിംഗ് ആണ് ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കോട്ടയിലേക്കുള്ള ഉയരം 420 മീറ്ററും റോപ്പിന്റെ നീളം 760 മീറ്ററുമാണ്. ഇതിലെ മോട്ടോറിന് 52.22 kW ശേഷിയുണ്ട്, ഓരോ ക്യാബിനും 100 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുണ്ട്. <ref name = "raigadropeway"/> ==അവലംബം== {{reflist}} == ചിത്രശാല == <gallery widths="170" heights="170"> File:Raigad fort towers.jpg|കോട്ടയിലെ ഗോപുരങ്ങൾ File:Raigad 1896.jpg|1896-ലെ ഭൂപടം File:RaigadFort1.jpg|കൊട്ടാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ File:Outer view of shiv temple.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രം File:Shilalekh at Raigadh.jpg|ജഗദീശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിലാലിഖിതം File:Palace at Raigad Fort.jpg|രാജസഭ File:Chatrapati Shivaji Maharaj on his throne.jpg|ശിവാജി പ്രതിമ File:Ropeway trolleys.JPG|റോപ്‌വേ </gallery> [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കോട്ടകൾ]] p08r66ubd9xe3zxlm3om3a6wkc4os77 3 673646 4681164 2026-10-29T08:59:39Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4681164 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Remya Prasad | Remya Prasad | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:59, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) rxxbufrd16ouguy1qwiaaiqqcxm1mil 0 673647 4681173 2026-10-29T09:50:15Z Ayshamarjana 131632 '{{Infobox school | name = ഗണപത് എൽ.പി.എസ്. ചാലപ്പുറം | image = | image_size = | caption = ഗണപത് എൽ.പി.എസ്. ചാലപ്പുറം | location = [[കോഴിക്കോട്]] | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = |...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4681173 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ഗണപത് എൽ.പി.എസ്. ചാലപ്പുറം | image = | image_size = | caption = ഗണപത് എൽ.പി.എസ്. ചാലപ്പുറം | location = [[കോഴിക്കോട്]] | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1886|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = കോഴിക്കോട് | educational_authority = കോഴിക്കോട് സിറ്റി ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32041400825 | Kerala_school_code = 17221 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[കോഴിക്കോട് താലൂക്ക്|കോഴിക്കോട് താലൂക്കിൽ]] [[കോഴിക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോഴിക്കോട് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[കോഴിക്കോട്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''ഗണപത് എൽ.പി.എസ്. ചാലപ്പുറം'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17221|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}</ref> [[കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] കോഴിക്കോട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1886 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 2 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്. ==ചരിത്രം== 1886-ൽ കോഴിക്കോട് ചാലപ്പുറത്ത് സ്ഥാപിതമായ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ പ്രാഥമിക വിദ്യാലയങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഗണപത് ഹൈസ്കൂൾ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി തുടങ്ങിയ ഈ വിദ്യാലയത്തിന് 135 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുണ്ട്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 992 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 8 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 22 (cent.) വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17221|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/17221 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] 2eho2rymdoldv44t6688idc5k9da8nq 4681174 4681173 2026-10-29T09:50:46Z Ayshamarjana 131632 4681174 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ഗണപത് എൽ.പി.എസ്. ചാലപ്പുറം | image = | image_size = | caption = ഗണപത് എൽ.പി.എസ്. ചാലപ്പുറം | location = [[കോഴിക്കോട്]] | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1886|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = കോഴിക്കോട് | educational_authority = കോഴിക്കോട് സിറ്റി ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32041400825 | Kerala_school_code = 17221 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[കോഴിക്കോട് താലൂക്ക്|കോഴിക്കോട് താലൂക്കിൽ]] [[കോഴിക്കോട്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''ഗണപത് എൽ.പി.എസ്. ചാലപ്പുറം'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17221|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}</ref> [[കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] കോഴിക്കോട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1886 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 2 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്. ==ചരിത്രം== 1886-ൽ കോഴിക്കോട് ചാലപ്പുറത്ത് സ്ഥാപിതമായ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ പ്രാഥമിക വിദ്യാലയങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഗണപത് ഹൈസ്കൂൾ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി തുടങ്ങിയ ഈ വിദ്യാലയത്തിന് 135 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുണ്ട്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 992 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 8 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 22 (cent.) വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17221|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/17221 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] 9wjs1vo48anmmuduuv5hpwqhjym7y8i 3 673648 4681179 2026-10-29T10:43:47Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4681179 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Kavya Pratheesh | Kavya Pratheesh | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 10:43, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) rln8laiq70x1ynjr8h3nt8aro0xxb0a