മീഡിയവിക്കി:Sitenotice

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ml">
  <siteinfo>
    <sitename>വിക്കിപീഡിയ</sitename>
    <dbname>mlwiki</dbname>
    <base>https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">മീഡിയ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">പ്രത്യേകം</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">സംവാദം</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ഉപയോക്താവ്</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">പ്രമാണം</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി സംവാദം</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ഫലകം</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">സഹായം</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">സഹായത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">വർഗ്ഗം</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">കവാടം</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">കവാടത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">കരട്</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">കരട് സംവാദം</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ഘടകം</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="850" case="first-letter">Package</namespace>
      <namespace key="851" case="first-letter">Package talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>മീഡിയവിക്കി:Sitenotice</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1181</id>
    <revision>
      <id>4682282</id>
      <parentid>4681306</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>add sitenotice</comment>
      <origin>4682282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13902" sha1="jdm5qyhmiexmt43ra6r92hgy2sri8vl" xml:space="preserve">&lt;!--
{{ombox  |type= notice  |image=  [[പ്രമാണം:Notepad icon.svg|50ബിന്ദു]]   |imageright= [[പ്രമാണം:Wikifunctions-logo.svg|right|80ബിന്ദു]]
|style = &quot;width:120; margin:8px auto; border: 1px solid  #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #333; padding:10px 15px; background:#ccc; font-size:1.3em;
|textstyle = text-align: center; | text = '''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം)#അബസ്ട്രാക്റ്റ്_വിക്കിപീഡിയ_മലയാളം_വിക്കിപീഡിയയിൽ_ചേർക്കുന്നത്_സംബന്ധിച്ച്|അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്]]''' വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക വിഭാഗത്തിന്റെ അറിയിപ്പിൻ മേലുള്ള ചർച്ച നടക്കുന്നു.&lt;br/&gt;2026 ജൂലൈ 18-നകം അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക. 
}}
&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--&gt;
&lt;!--
&lt;div class=&quot;navbox&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navbar&quot; style = &quot;width:100%; margin:5px auto; border: 1px solid #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #aaa; padding:13px 15px; background:linear-gradient(to right, #f0cdd6 1%,#ffffff 29%,#ffffff 68%,#d0f1f9 99%); font-size:1.1em;display:block !important;&quot;&gt;
[[File:Noun Project Celebration icon 1857239.svg|left|80ബിന്ദു]]
&lt;p style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;b&gt;മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം&lt;/b&gt;&lt;br/&gt;
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം ഡിസംബർ 23 ശനിയാഴ്ച തൃശ്ശൂരിൽ.&lt;br/&gt;
വിശദ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം| സന്ദർശിക്കുക]]
&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--&gt;
{{ML SCRIPT}}
&lt;div style = &quot;width:98%; margin:5px auto; border: 1px solid  #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #aaa; padding:13px 15px; background:linear-gradient(to right,  #f0cdd6 1%,#ffffff 29%,#ffffff 68%,#d0f1f9 99%); font-size:1.1em;&gt;
[[പ്രമാണം:Books with Apple Flat Icon Vector.svg|left|80ബിന്ദു]] 
[[പ്രമാണം:Wiki Loves Schools Logo.svg|right|80ബിന്ദു]]
&lt;p style=&quot;text-align:left;&gt; 
* '''[[WP:WLS26|വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026 ]]''' : 27 ജൂലൈ 2026 - 31 ഡിസംബർ 2026  [[WP:WLS26|പങ്കുചേരൂ]]..
* '''[[WP:WAM2026|വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻമാസം 2026]]''' :  1 നവംബർ മുതൽ 30 നവംബർ വരെ  [[WP:WAM2026|പങ്കുചേരൂ]]..
&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt; 
&lt;!--
&lt;div style = &quot;width:98%; margin:5px auto; border: 1px solid  #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #aaa; padding:13px 15px; background:linear-gradient(to right,  #f0cdd6 1%,#ffffff 29%,#ffffff 68%,#d0f1f9 99%); font-size:1.1em;&gt;
[[പ്രമാണം:Notepad icon.png|left|80ബിന്ദു]] 
[[പ്രമാണം:WAM logo without text.svg|right|80ബിന്ദു]]
&lt;p style=&quot;text-align:center;&gt; 
'''[[WP:WAM2025|വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻമാസം 2025]]''' &lt;br/&gt;2015ൽ ആരംഭിച്ച ഏഷ്യയിലുള്ള വിവിധ ഭാഷാസമൂഹങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ലേഖന രചനായജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം.&lt;br/&gt; 1 നവംബർ മുതൽ 30 നവംബർ വരെ  [[WP:WAM2025|പങ്കുചേരൂ]]..
&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt; 
--&gt;
&lt;!--
&lt;div style=&quot;width:98%; margin:5px auto; border: 1px solid #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #aaa; padding:13px 15px; background:linear-gradient(to right, #f0cdd6 1%,#ffffff 29%,#ffffff 68%,#d0f1f9 99%); font-size:1.1em; display: flex; align-items: center;&quot;&gt;

[[FIle:Wiki_Loves_Birds_India_Logo_commons.svg|left|80ബിന്ദു]]
&lt;div style=&quot;text-align: center; flex-grow: 1;&quot;&gt;
'''വിക്കി ലൗസ് ബേർഡ്‌സ് ഇന്ത്യ 2025'''&lt;br/&gt; ഇന്ത്യയിലെ പക്ഷികളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ശേഖരിക്കാനുള്ള പദ്ധതി &lt;br/&gt;12 നവംബർ 2025 മുതൽ 12 ജനുവരി 2026 വരെ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ നടക്കുന്നു.&lt;br/&gt;
'''[[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ]]'''
&lt;/div&gt;
[[പ്രമാണം:WLA icon camera.svg|right|80ബിന്ദു]]
&lt;/div&gt;
--&gt;
&lt;!--
{{ombox  |type= notice  |image=  [[പ്രമാണം:Notepad icon.svg|50ബിന്ദു]]   |imageright= [[പ്രമാണം:Village icon drawing.svg|150ബിന്ദു|link=വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026]]
|style = &quot;width:100vw; margin:8px auto; border: 1px solid  #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #333; padding:10px 15px; background:#ccc; font-size:1.3em;
|textstyle = text-align: center; | text = ''' [[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026|എന്റെ ഗ്രാമം 2026]] തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടക്കുന്നു.&lt;br/&gt; ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാനും മെച്ചപ്പെടുത്താനും [[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026|സന്ദർശിക്കുക]]  }}
--&gt;
&lt;!--
{{ombox  |type= notice  |image=  [[പ്രമാണം:Notepad icon.svg|50ബിന്ദു]]   |imageright= [[പ്രമാണം:Women in Red logo.svg|90ബിന്ദു|link=വിക്കിപീഡിയ:വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2026]]
|style = &quot;width:100vw; margin:8px auto; border: 1px solid  #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #333; padding:10px 15px; background:#ccc; font-size:1.3em;
|textstyle = text-align: center; | text = '' അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാർച്ച് 3 മുതൽ 31 വരെ '''[[വിക്കിപീഡിയ:വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2026|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടക്കുന്നു.&lt;br/&gt; വനിതകളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാനും മെച്ചപ്പെടുത്താനും [[വിക്കിപീഡിയ:വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2026|സന്ദർശിക്കുക]]  }}
--&gt;
&lt;!--
{{ombox  |type= notice  |image=  [[പ്രമാണം:Notepad icon.svg|50ബിന്ദു]]   |imageright= [[പ്രമാണം:Three flowers design.svg|90ബിന്ദു|link=വിക്കിപീഡിയ:കേരള സാംസ്കാരിക മാസം 2026]]
|style = &quot;width:100vw; margin:8px auto; border: 1px solid  #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #333; padding:10px 15px; background:#ccc; font-size:1.3em;
|textstyle = text-align: center; | text = '' വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമായി '''ജൂലൈ 15 മുതൽ ആഗസ്റ്റ് 15 വരെ'''&lt;br/&gt; '''[[വിക്കിപീഡിയ:കേരള സാംസ്കാരിക മാസം 2026|കേരള സാംസ്കാരിക മാസം 2026 തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]''' നടക്കുന്നു.&lt;hr/&gt; കേരളസംസ്കാരത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാനും മെച്ചപ്പെടുത്താനും [[വിക്കിപീഡിയ:കേരള സാംസ്കാരിക മാസം 2026|സന്ദർശിക്കുക]]  }}
--&gt;
&lt;!--
{{ombox | type = notice | image     = [[പ്രമാണം:Notepad icon.svg|50ബിന്ദു]]  |imageright = [[പ്രമാണം:Notepad icon.svg|50ബിന്ദു]]
|style = &quot;width:90%; margin:0 auto;border: 1px solid  #666; padding:10px 15px; background; background:linear-gradient(to bottom,  #f7fbfc 0%,#d9edf2 40%,#EAF6FD 100%); font-size:1.1em;
|textstyle = text-align: center;  |text= വിക്കിപീഡിയ [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|പഞ്ചായത്തിൽ]] നയരൂപീകരണ ചർച്ച നടക്കുന്നു. അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക.
}}
--&gt;
&lt;!--
{{ombox
| type      = notice
| image     = [[പ്രമാണം:Admin mop.PNG|40ബിന്ദു]] 
|imageright = [[പ്രമാണം:Emblem-WikiVote_ml.svg|40ബിന്ദു]]
|textstyle = text-align: center;
| text      = '''പുതിയ സമ്പർക്കമുഖ കാര്യനിർവാഹകർക്കുവേണ്ടിയുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|ഇവിടെ നടക്കുന്നു]].'''&lt;br&gt; ദയവായി താങ്കളുടെ വോട്ടവകാശം വിനിയോഗിക്കുക.
}}
--&gt;
&lt;!--
&lt;div style = &quot;width:98%; margin:5px auto; border: 1px solid  #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #aaa; padding:13px 15px; background:linear-gradient(to right,  #f0cdd6 1%,#ffffff 29%,#ffffff 68%,#d0f1f9 99%); font-size:1.1em;&gt;
[[പ്രമാണം:Notepad icon.png|left|80ബിന്ദു]]
&lt;p style=&quot;text-align:center;&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
--&gt;
&lt;!--
&lt;div style = &quot;width:98%; margin:5px auto; border: 1px solid  #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #aaa; padding:13px 15px; background:linear-gradient(to right,  #f0cdd6 1%,#ffffff 29%,#ffffff 68%,#d0f1f9 99%); font-size:1.1em;&gt;
&lt;p style=&quot;text-align:center;&gt;
'''[[വിക്കിപീഡിയ:സ്വാതന്ത്ര്യോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2023|സ്വാതന്ത്ര്യോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2023]]''' &lt;br/&gt;വിക്കിപീഡിയയിൽ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ലേഖനമെഴുത്ത് പദ്ധതിയാണ് സ്വാതന്ത്ര്യോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം &lt;br/&gt; 2023 ജൂലൈ 15 മുതൽ  ആഗസ്റ്റ് 15 വരെ 'സ്വതന്ത്രത', 'സുസ്ഥിര വികസനം' എന്നീ ആശയങ്ങളെ മുൻനിർത്തി ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങാം, മെച്ചപ്പെടുത്താം... &lt;br/&gt; [[വിക്കിപീഡിയ:സ്വാതന്ത്ര്യോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2023|പങ്കുചേരൂ..]]
&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
--&gt;
&lt;!--
&lt;div style = &quot;width:98%; margin:5px auto; border: 1px solid  #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #aaa; padding:13px 15px; background:linear-gradient(to right,  #f0cdd6 1%,#ffffff 29%,#ffffff 68%,#d0f1f9 99%); font-size:1.1em;&gt;
[[പ്രമാണം:Wiki Loves Women South Asia-ml.svg|left|80ബിന്ദു]]
&lt;p style=&quot;text-align:center;&gt;
'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2021|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2021]]''' &lt;br/&gt;വിക്കിപീഡിയയിൽ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ലേഖന രചനായജ്ഞമാണ് വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2021. &lt;br/&gt;സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ സെപ്റ്റംബർ 30 വരെ വനിതകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങാം... &lt;br/&gt; [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2021|പങ്കുചേരൂ...]] സമ്മാനങ്ങൾ നേടൂ...
--&gt;
&lt;!--
&lt;div style = &quot;display:flex !important; flex; flex-flow: row wrap; justify-content: space-evenly; width:100%; margin:5px auto; border: 1px solid  #fff640; border-style: outset; box-shadow:2px 2px 4px #aaa; padding:13px 15px; background:linear-gradient(to right,  #f0cdd6 1%,#ffffff 29%,#ffffff 68%,#d0f1f9  99%); font-size:1.2em;&gt;
[[File:Wiki Loves Onam logo (Green).svg|right|100ബിന്ദു|link=:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2025]]
&lt;p style=&quot;text-align:center;font-size:1.1em;&quot;&gt; 
'''[[File:WLO Flower Varient-5.svg|25px|link=]] [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2025|വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2025]] [[File:WLO Flower Varient-5.svg|25px|link=]]''' &lt;br/&gt; 2025 ആഗസ്റ്റ് 17 മുതൽ സപ്തംബർ 30 വരെ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ &lt;br/&gt;ചേർക്കാം... മെച്ചപ്പെടുത്താം... [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2025|പങ്കുചേരൂ]]..
&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
--&gt;</text>
      <sha1>jdm5qyhmiexmt43ra6r92hgy2sri8vl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മലയാള മനോരമ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2173</id>
    <revision>
      <id>4682373</id>
      <parentid>4675103</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58382-77</username>
        <id>224953</id>
      </contributor>
      <comment>മനോരമ ഓൺലൈൻ എന്നത് മനോരമ പത്രത്തിന്റെ വെബ്സൈറ്റ് അല്ല സ്വതന്ത്രമാണ്.. മനോരമ പത്രത്തിന് വെബ്സൈറ്റില്ല.. ഗ്രൂപ്പിനാണ് വെബ്സൈറ്റ് ഉള്ളത്.. അത് ഞാൻ എഡിറ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്</comment>
      <origin>4682373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19686" sha1="4chtlfhb1ur80i89u8768f3ufx7g8h2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Malayala Manorama}}
{{Infobox Newspaper
|name                = മലയാള മനോരമ
|type                = ദിനപത്രം
|image = [[ചിത്രം:Mm1.JPG|175px]]|
|format              = Broadsheet
|foundation          = 1888
|ceased publication  = 
|language            = മലയാളം
|owners              = മലയാള മനോരമ ഗ്രൂപ്പ്
|political position  = 
|publisher           = 
|editor              = [[മാമ്മൻ മാത്യു]]
|circulation         = 
|headquarters        = [[Kottayam|കോട്ടയം]]
|ISSN                = 
|website             = https://mmclgroup.in/
|price               = 
}}
മലയാള ഭാഷയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന ദിനപത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് '''മലയാള മനോരമ''' (Malayala Manorama). വായനക്കാരുടെ എണ്ണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രചാരമേറിയ മലയാളപത്രവും ഇന്ത്യയിലാകമാനമുള്ള കണക്കെടുത്താൽ പ്രചാരമേറിയ നാലാമത്തെ പത്രവുമാണ് മലയാളമനോരമ.&lt;ref name=irs&gt;{{cite web|title=IRS 2011 Q2 Topline Findings|url=http://www.hansaresearch.com/IRS%202011%20Q2%20Toplines.pdf|work=ഇന്ത്യൻ റീഡർഷിപ്പ് സർവേ|publisher=ഹംസ റിസർച്ച്|accessdate=22 ഒക്ടോബർ 2011|page=5|language=ഇംഗ്ലീഷ്|format=pdf|quote=Top 10 Publications|archive-date=2011-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006121332/http://hansaresearch.com/IRS%202011%20Q2%20Toplines.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{സൂചിക|൧}} [[കോട്ടയം]] ആസ്ഥാനമായ മലയാള മനോരമ കമ്പനിയാണ്‌ പത്രത്തിന്റെ പ്രസാധക‌ർ. നസ്റാണി [[ദീപിക]] കഴിഞ്ഞാൽ കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തനം തുടരുന്ന ഏറ്റവും പഴയ പത്രവും മലയാള മനോരമ തന്നെ.

== ചരിത്രം ==
[[കോട്ടയം]] സി.എം.എസ് ഹൈസ്കൂളിൽ അസിസ്റ്റന്റ് മലയാളം മുൻഷിയായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[കണ്ടത്തിൽ വറുഗീസ് മാപ്പിള|കണ്ടത്തിൽ വറുഗീസ് മാപ്പിളയാണ്]] മലയാള മനോരമ ദിനപത്രത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ. തന്റെ ചിരകാല സ്വപ്നമായിരുന്ന ഒരു പത്ര പ്രസിദ്ധീകരണം തുടങ്ങുവാനായി നൂറു രൂപ വീതം നൂറോഹരികളായി പതിനായിരം രൂപ അധികൃത മൂലധനമുള്ള ഒരു ഏകീകൃത മൂലധന സ്ഥാപനം (ജോയിന്റ് സ്റ്റോക്ക്‌ കമ്പനി)  ഇദ്ദേഹം രൂപീകരിക്കുകയും&lt;ref name=mano_century&gt;മനോരമയുടെ കഥ, കെ.ആർ.ചുമ്മാർ, മലയാള മനോരമ ശതാബ്ദിപ്പതിപ്പ്, 1988&lt;/ref&gt; 1888 മാർച്ച്‌ 14നു് ഈ സ്ഥാപനം മലയാള മനോരമ എന്ന പേരിൽ രജിസ്റ്റർ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായാണ്‌ പ്രസിദ്ധീകരണ രംഗത്തേക്ക്‌ ഇത്തരം ഒരു സ്ഥാപനം കടന്നുവരുന്നത്‌. വറുഗീസ്‌ മാപ്പിളയായിരുന്നു പ്രഥമ പത്രാധിപർ. 1890 മാർച്ച്‌ 22-ന്‌ കോട്ടയത്തു നിന്ന് മലയാള മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ചു. [[കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാൻ|കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാനായിരുന്നു]] ഈ പേര്‌ നിർദ്ദേശിച്ചത്‌. രാജമുദ്ര തന്നെ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളോടെ പത്രത്തിന്റെ ആദർശമുദ്രയായി ഉപയോഗിക്കുവാൻ അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ]] മഹാരാജാവ് അനുവാദം നൽകി.&lt;ref name=mano_century/&gt; തുടക്കത്തിൽ [[സാഹിത്യം|സാഹിത്യത്തിനു]] പ്രാമുഖ്യം നൽകുന്ന പ്രതിവാരപ്പതിപ്പായാണ് മനോരമ പുറത്തു വന്നത്‌. 

1904 ജൂലൈ 6-ന്‌ വറുഗീസ്‌ മാപ്പിള മരണമടഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിള]] പത്രാധിപത്യം ഏറ്റെടുത്തു. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ മനോരമയുടെ ഉള്ളടക്കത്തിൽ കാതലായ മാറ്റം വന്നു. തിരുവിതാംകൂറിൽ ശക്തിപ്രാപിച്ചു തുടങ്ങിയ [[ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം|സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട വാർത്തകൾക്ക് മനോരമ പ്രാധാന്യം നൽകി. 1928 ജൂലൈ 2 മുതൽ മനോരമ ദിനപത്രമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു തുടങ്ങി. എന്നാൽ പത്രവും അതിന്റെ പത്രാധിപരും അന്നത്തെ [[തിരുവിതാംകൂർ]] ദിവാനായിരുന്ന [[സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ|സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യരുടെ]] അപ്രീതിയ്ക്കു കാരണമാവുകയും 1938 സെപ്റ്റംബർ 9-ന്  സർക്കാർ മനോരമയുടെ പ്രസ് അടച്ചു പൂട്ടി മുദ്ര വെയ്കുകയും പത്രാധിപരായ [[കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിള|കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിളയെ]] ജയിലിലടക്കുകയും ചെയ്തു. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന് മനോരമ നൽകിയ പിന്തുണയും ജനാധിപത്യഭരണത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള ആശയപ്രചരണവുമാണ്&lt;ref name=mano_yearbook&gt;കേരളം-മാധ്യമങ്ങൾ, മലയാള മനോരമ, മനോരമ ഇയർബുക്ക് 2011&lt;/ref&gt;ദിവാനെ ക്രുദ്ധനാക്കിയതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. 

[[ചിത്രം:മനോരമ‌ജങ്ഷൻ.jpg|thumb|250px|എറണാകുളത്തെ മനോരമ ജംഗ്‌ഷൻ-വലത്തു വശത്തെ വെളുത്ത കെട്ടിടത്തിലാണ് മനോരമ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്]] 
കോട്ടയത്തെ മുദ്രണാലയം അടച്ചു പൂട്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി രാജ്യത്തിൽ]] ഉൾപ്പെട്ട [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തു]] നിന്നും പത്രം അച്ചടിച്ച്‌  [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] കൂടി വിതരണം ചെയ്തു വന്നു. എന്നാൽ തിരുവിതാംകൂറിൽ മനോരമയുടെ വിതരണം ദുഷ്കരമാകുകയും പരസ്യങ്ങൾ നിലയ്ക്കുകയും സാമ്പത്തിക ബാദ്ധ്യത ഏറുകയും ചെയ്തതിനാൽ ഒൻപതുമാസത്തിനു ശേഷം കുന്നംകുളത്ത് നിന്നുമുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണവും നിർത്തലായി. 

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്ക് ശേഷം 1947 നവംബർ 29-ന്  കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിള തന്നെ പത്രാധിപരായി മനോരമയുടെ  പ്രസിദ്ധീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു. 1954 മുതൽ 1973 വരെ കെ.എം. ചെറിയാനും 1973 മുതൽ 2010 വരെ [[കെ.എം. മാത്യു|കെ.എം. മാത്യുവും]] മുഖ്യ പത്രാധിപരായിരുന്നു. 1966-ൽ [[കോഴിക്കോട്‌]] ആസ്ഥാനമാക്കി [[മലബാർ]] പതിപ്പ് പുറത്തിറങ്ങിയതോടെയാണ്‌ പത്രത്തിന്റെ വളർച്ച ദ്രുതഗതിയിലായത്. 1980-കളിൽ  പ്രചാരം അടിക്കടി ഉയർന്നു. 1997 നവംബറിൽ പത്രം പൂർണ്ണമായും കമ്പ്യൂട്ടർവത്കരിച്ചു. കേരളത്തിലും പുറത്തുമായി 19  കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്നും  ഇപ്പോൾ മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌. [[മാമ്മൻ മാത്യു|മാമ്മൻ മാത്യുവാണ്]] ഇപ്പോഴത്തെ മുഖ്യപത്രാധിപർ.

== എഡിഷനുകൾ ==

'''ഇന്ത്യയിൽ'''

'''കേരളത്തിൽ''' 
#[[കോട്ടയം]]
#[[കോഴിക്കോട്]]
#[[തിരുവനന്തപുരം]]
#[[കൊച്ചി]]
#[[തൃശൂർ]]
#[[കണ്ണൂർ]]
#[[കൊല്ലം]]
#[[പാലക്കാട്‌]]
#[[മലപ്പുറം]]
#[[പത്തനംതിട്ട]] 
#[[ആലപ്പുഴ]]

'''കേരളത്തിന്‌ പുറത്ത് ''' 

# [[മംഗലാപുരം]]
# [[ബാംഗ്ലൂർ]]
# [[ചെന്നൈ]] 
# [[മുംബൈ]] 
# [[ഡൽഹി]] 

'''അറേബ്യൻ നാടുകളിൽ''' 

#[[ദുബായ്]] 
#[[മനാമ]]
#[[ദോഹ]]

'''മലയാള മനോരമ''' ദിനപത്രം എല്ലാ എഡിഷനുകളും കംപ്യൂട്ടറിലും മൊബൈലിലും വായിക്കാവുന്ന രീതിയിൽ ഇ-പേപ്പർ ആയി ലഭ്യമാണ്. &lt;ref&gt;[https://epaper.manoramaonline.com/MMPortalUI/ E Paper]&lt;/ref&gt;

== പ്രചാരം ==
ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ പ്രചാരമളക്കുന്ന സ്ഥാപനമായ ഓ. [[ഓഡിറ്റ് ബ്യൂറോ ഓഫ് സർക്കുലേഷൻ|ബി.സി.]]- (ഓഡിറ്റ് ബ്യൂറോ ഓഫ് സർക്കുലേഷൻ)   2019 ജൂലൈ-ഡിസംബർ കാലത്തെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം മലയാള മനോരമയുടെ 24 ലക്ഷത്തിലധികം കോപ്പികൾ പ്രതിദിനം വിറ്റഴിയുന്നുണ്ട്‌.&lt;ref name=abc&gt;{{cite news|title=മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ 2010 ജൂലൈ-ഡിസംബർ കാലത്തെ പ്രചാര കണക്കുകൾ|url=http://www.manoramaonline.com/portal/htmls/MediaKit/Circulation.htm|accessdate=2011 ഒക്ടോബർ 15|newspaper=മനോരമ ഓൺലൈൻ|archive-date=2014-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220114721/http://www.manoramaonline.com/portal/htmls/MediaKit/Circulation.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഐ.ആർ.എസ് (ഇന്ത്യൻ റീഡർഷിപ്പ് സർവേ) 2019 രണ്ടാം പാദം പ്രകാരം 1 കോടി 77 ലക്ഷം വായനക്കാർ മനോരമ ദിനപത്രത്തിനുണ്ട്.&lt;ref name=irs/&gt;
[[പ്രമാണം:Manorama building, Caltex, Kannur.jpg|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|മലയാള മനോരമ കണ്ണൂർ എഡിഷൻ ഓഫീസ്,കാൽടെക്സ്നു സമിപംതായതെരു റോഡിലാണ് ഓഫീസ് സ്ഥിതി ചെയുന്നത് ]]

== ഉള്ളടക്കം ==
&lt;!-- [[ചിത്രം:Kunju.jpg|thumb|right|150px|കുഞ്ചുക്കുറുപ്പ്‌ മനോരമയിലെ ബോക്സ് കാർട്ടൂൺ]] --&gt;
=== എഡിറ്റോറിയൽ പേജ്‌ ===
'കാഴ്ചപ്പാട്‌'  എന്ന എഡിറ്റോറിൽ പേജിൽ മുഖപ്രസംഗത്തിന് പുറമേ ഫീച്ചറുകൾ, 'ആഴ്ചക്കുറിപ്പുകൾ' , തരംഗങ്ങളിൽ'  തുടങ്ങിയ പ്രതിവാരപംക്തികൾ, വായനക്കാരുടെ കത്തുകൾ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.  

=== പഠിപ്പുര ===
വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന പംക്തിയാണ് പഠിപ്പുര. ആഴ്ചയിൽ മൂന്നു ദിവസം (തിങ്കൾ,ബുധൻ,വെള്ളി) ഇതു പുറത്തിറക്കുന്നു. 

=== കാർട്ടൂണുകൾ ===
ഒന്നാം പേജിലെ 'കുഞ്ചുക്കുറുപ്പ്‌' വർഷങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്ന കാർട്ടൂൺ ആണ്. സർക്കാർ ഉദ്യോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള 'പൊന്നമ്മ സൂപ്രണ്ട്‌'  എന്ന കാർട്ടൂൺ ഉൾപ്പേജിൽ കുറച്ചു കാലം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. 'വാരഫലം' എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള കാർട്ടൂണുകളും ഇടയ്ക്കിടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാറുണ്ട്.

== മനോരമ ഓൺലൈൻ ==

മലയാള മനോരമ പത്രത്തിന്റെ [[ഇന്റർനെറ്റ്]] പതിപ്പാണ് '''[[മനോരമ ഓൺലൈൻ.കോം|മനോരമ ഓൺലൈൻ]]'''. മനോരമ ഓൺലൈൻ 24 മണിക്കൂർ വാർത്തയ്ക്കു പുറമേ വിജ്ഞാനവും വിനോദവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിരവധി ചാനലുകളാണ് വായനക്കാർക്കു നൽകുന്നത്. സിനിമ, സംഗീതം, സാഹിത്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, കായികം, ടെക്‌നോളജി, ഫാസ്റ്റ്ട്രാക്ക്, ട്രാവൽ, അസ്ട്രോളജി, ചിൽഡ്രൻ തുടങ്ങിയവ ഇതിലുൾപ്പെടുന്നു. ഇൻഫോഗ്രാഫിക്സ്, സ്പെഷൽ–ഇൻഡെപ്ത് സൈറ്റുകൾ, ഫോട്ടോ ഗാലറി എന്നിങ്ങനെ ഒട്ടേറെ വിഭാഗങ്ങളം ഇതിലുണ്ട്.

== മറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
[[ഭാഷാപോഷിണി]], [[മനോരമ ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[മനോരമ ആരോഗ്യം]], [[വനിത (ദ്വൈവാരിക)|വനിത]], [[തൊഴിൽ വീഥി]], [[കർഷകശ്രീ]], [[വീട്]],  [[സമ്പാദ്യം (മാസിക)|സമ്പാദ്യം]], [[ഫാസ്‌റ്റ് ട്രാക്ക്]], [[മനോരമ വാർഷികപ്പതിപ്പ്]], [[ബാലരമ]], [[കളിക്കുടുക്ക]], [[ബാലരമ ഡൈജസ്‌റ്റ്]], [[ബാലരമ അമർചിത്രകഥ]], മനോരമ ഇയർബുക്ക് (മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്, തമിഴ്, ഹിന്ദി, ബംഗാളി ഭാഷകളിൽ)  [[ദി വീക്ക്]](ഇംഗ്ലീഷ്), [[മാജിക് പോട്ട്]](ഇംഗ്ലീഷ്), [[ദി മാൻ]](ഇംഗ്ലീഷ്), വനിത(ഹിന്ദി) തുടങ്ങി നാല്പതിലധികം പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ  മനോരമയ്ക്കുണ്ട്.&lt;ref name=mano_yearbook/&gt;

== കുറിപ്പുകൾ ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
*{{കുറിപ്പ്|൧|വായനക്കാരുടെ എണ്ണത്തിൽ മലയാള മനോരമക്ക് മുൻപിൽ ദൈനിക് ഭാസ്കർ,ദൈനിക് ജാഗരൺ എന്നീ ഹിന്ദി പത്രങ്ങൾ മാത്രമാണുള്ളത്&lt;ref name=irs/&gt;}}
&lt;/div&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;7. 2019 ലെ ഓഡിറ്റ് ബ്യൂറോ ഓഫ് സർക്കുലേഷൻ കണക്ക് : http://www.auditbureau.org/files/JD%202019%20Highest%20Circulated%20(across%20languages).pdf 

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commons category|Malayala Manorama}}
*[http://www.manoramaonline.com മനോരമ ഓൺലൈനിന്റെ മലയാളം പതിപ്പ്]

{{ML Newspapers}}
{{മലയാള മാദ്ധ്യമങ്ങൾ}}
{{Newspapers in India}}

[[വിഭാഗം:മലയാളം പത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാള മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ പത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4chtlfhb1ur80i89u8768f3ufx7g8h2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682469</id>
      <parentid>4682373</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheWikiholic</username>
        <id>77980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-58382-77|~2026-58382-77]] ([[User talk:~2026-58382-77|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:TheWikiholic|TheWikiholic]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ്</comment>
      <origin>4674218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19707" sha1="kx3s8188x3f4cr19f0rbbo3486uocrz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Malayala Manorama}}
{{Infobox Newspaper
|name                = മലയാള മനോരമ
|type                = ദിനപത്രം
|image = [[ചിത്രം:Mm1.JPG|175px]]|
|format              = Broadsheet
|foundation          = 1888
|ceased publication  = 
|language            = മലയാളം
|owners              = മലയാള മനോരമ ഗ്രൂപ്പ്
|political position  = 
|publisher           = 
|editor              = [[മാമ്മൻ മാത്യു]]
|circulation         = 
|headquarters        = [[Kottayam|കോട്ടയം]]
|ISSN                = 
|website             = {{url|https://epaper.manoramaonline.com/}}
|price               = 
}}
മലയാള ഭാഷയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന ദിനപത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് '''മലയാള മനോരമ''' (Malayala Manorama). വായനക്കാരുടെ എണ്ണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രചാരമേറിയ മലയാളപത്രവും ഇന്ത്യയിലാകമാനമുള്ള കണക്കെടുത്താൽ പ്രചാരമേറിയ നാലാമത്തെ പത്രവുമാണ് മലയാളമനോരമ.&lt;ref name=irs&gt;{{cite web|title=IRS 2011 Q2 Topline Findings|url=http://www.hansaresearch.com/IRS%202011%20Q2%20Toplines.pdf|work=ഇന്ത്യൻ റീഡർഷിപ്പ് സർവേ|publisher=ഹംസ റിസർച്ച്|accessdate=22 ഒക്ടോബർ 2011|page=5|language=ഇംഗ്ലീഷ്|format=pdf|quote=Top 10 Publications|archive-date=2011-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006121332/http://hansaresearch.com/IRS%202011%20Q2%20Toplines.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{സൂചിക|൧}} [[കോട്ടയം]] ആസ്ഥാനമായ മലയാള മനോരമ കമ്പനിയാണ്‌ പത്രത്തിന്റെ പ്രസാധക‌ർ. നസ്റാണി [[ദീപിക]] കഴിഞ്ഞാൽ കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തനം തുടരുന്ന ഏറ്റവും പഴയ പത്രവും മലയാള മനോരമ തന്നെ.

== ചരിത്രം ==
[[കോട്ടയം]] സി.എം.എസ് ഹൈസ്കൂളിൽ അസിസ്റ്റന്റ് മലയാളം മുൻഷിയായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[കണ്ടത്തിൽ വറുഗീസ് മാപ്പിള|കണ്ടത്തിൽ വറുഗീസ് മാപ്പിളയാണ്]] മലയാള മനോരമ ദിനപത്രത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ. തന്റെ ചിരകാല സ്വപ്നമായിരുന്ന ഒരു പത്ര പ്രസിദ്ധീകരണം തുടങ്ങുവാനായി നൂറു രൂപ വീതം നൂറോഹരികളായി പതിനായിരം രൂപ അധികൃത മൂലധനമുള്ള ഒരു ഏകീകൃത മൂലധന സ്ഥാപനം (ജോയിന്റ് സ്റ്റോക്ക്‌ കമ്പനി)  ഇദ്ദേഹം രൂപീകരിക്കുകയും&lt;ref name=mano_century&gt;മനോരമയുടെ കഥ, കെ.ആർ.ചുമ്മാർ, മലയാള മനോരമ ശതാബ്ദിപ്പതിപ്പ്, 1988&lt;/ref&gt; 1888 മാർച്ച്‌ 14നു് ഈ സ്ഥാപനം മലയാള മനോരമ എന്ന പേരിൽ രജിസ്റ്റർ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായാണ്‌ പ്രസിദ്ധീകരണ രംഗത്തേക്ക്‌ ഇത്തരം ഒരു സ്ഥാപനം കടന്നുവരുന്നത്‌. വറുഗീസ്‌ മാപ്പിളയായിരുന്നു പ്രഥമ പത്രാധിപർ. 1890 മാർച്ച്‌ 22-ന്‌ കോട്ടയത്തു നിന്ന് മലയാള മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ചു. [[കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാൻ|കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാനായിരുന്നു]] ഈ പേര്‌ നിർദ്ദേശിച്ചത്‌. രാജമുദ്ര തന്നെ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളോടെ പത്രത്തിന്റെ ആദർശമുദ്രയായി ഉപയോഗിക്കുവാൻ അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ]] മഹാരാജാവ് അനുവാദം നൽകി.&lt;ref name=mano_century/&gt; തുടക്കത്തിൽ [[സാഹിത്യം|സാഹിത്യത്തിനു]] പ്രാമുഖ്യം നൽകുന്ന പ്രതിവാരപ്പതിപ്പായാണ് മനോരമ പുറത്തു വന്നത്‌. 

1904 ജൂലൈ 6-ന്‌ വറുഗീസ്‌ മാപ്പിള മരണമടഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിള]] പത്രാധിപത്യം ഏറ്റെടുത്തു. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ മനോരമയുടെ ഉള്ളടക്കത്തിൽ കാതലായ മാറ്റം വന്നു. തിരുവിതാംകൂറിൽ ശക്തിപ്രാപിച്ചു തുടങ്ങിയ [[ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം|സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട വാർത്തകൾക്ക് മനോരമ പ്രാധാന്യം നൽകി. 1928 ജൂലൈ 2 മുതൽ മനോരമ ദിനപത്രമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു തുടങ്ങി. എന്നാൽ പത്രവും അതിന്റെ പത്രാധിപരും അന്നത്തെ [[തിരുവിതാംകൂർ]] ദിവാനായിരുന്ന [[സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ|സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യരുടെ]] അപ്രീതിയ്ക്കു കാരണമാവുകയും 1938 സെപ്റ്റംബർ 9-ന്  സർക്കാർ മനോരമയുടെ പ്രസ് അടച്ചു പൂട്ടി മുദ്ര വെയ്കുകയും പത്രാധിപരായ [[കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിള|കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിളയെ]] ജയിലിലടക്കുകയും ചെയ്തു. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന് മനോരമ നൽകിയ പിന്തുണയും ജനാധിപത്യഭരണത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള ആശയപ്രചരണവുമാണ്&lt;ref name=mano_yearbook&gt;കേരളം-മാധ്യമങ്ങൾ, മലയാള മനോരമ, മനോരമ ഇയർബുക്ക് 2011&lt;/ref&gt;ദിവാനെ ക്രുദ്ധനാക്കിയതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. 

[[ചിത്രം:മനോരമ‌ജങ്ഷൻ.jpg|thumb|250px|എറണാകുളത്തെ മനോരമ ജംഗ്‌ഷൻ-വലത്തു വശത്തെ വെളുത്ത കെട്ടിടത്തിലാണ് മനോരമ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്]] 
കോട്ടയത്തെ മുദ്രണാലയം അടച്ചു പൂട്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി രാജ്യത്തിൽ]] ഉൾപ്പെട്ട [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തു]] നിന്നും പത്രം അച്ചടിച്ച്‌  [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] കൂടി വിതരണം ചെയ്തു വന്നു. എന്നാൽ തിരുവിതാംകൂറിൽ മനോരമയുടെ വിതരണം ദുഷ്കരമാകുകയും പരസ്യങ്ങൾ നിലയ്ക്കുകയും സാമ്പത്തിക ബാദ്ധ്യത ഏറുകയും ചെയ്തതിനാൽ ഒൻപതുമാസത്തിനു ശേഷം കുന്നംകുളത്ത് നിന്നുമുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണവും നിർത്തലായി. 

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്ക് ശേഷം 1947 നവംബർ 29-ന്  കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിള തന്നെ പത്രാധിപരായി മനോരമയുടെ  പ്രസിദ്ധീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു. 1954 മുതൽ 1973 വരെ കെ.എം. ചെറിയാനും 1973 മുതൽ 2010 വരെ [[കെ.എം. മാത്യു|കെ.എം. മാത്യുവും]] മുഖ്യ പത്രാധിപരായിരുന്നു. 1966-ൽ [[കോഴിക്കോട്‌]] ആസ്ഥാനമാക്കി [[മലബാർ]] പതിപ്പ് പുറത്തിറങ്ങിയതോടെയാണ്‌ പത്രത്തിന്റെ വളർച്ച ദ്രുതഗതിയിലായത്. 1980-കളിൽ  പ്രചാരം അടിക്കടി ഉയർന്നു. 1997 നവംബറിൽ പത്രം പൂർണ്ണമായും കമ്പ്യൂട്ടർവത്കരിച്ചു. കേരളത്തിലും പുറത്തുമായി 19  കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്നും  ഇപ്പോൾ മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌. [[മാമ്മൻ മാത്യു|മാമ്മൻ മാത്യുവാണ്]] ഇപ്പോഴത്തെ മുഖ്യപത്രാധിപർ.

== എഡിഷനുകൾ ==

'''ഇന്ത്യയിൽ'''

'''കേരളത്തിൽ''' 
#[[കോട്ടയം]]
#[[കോഴിക്കോട്]]
#[[തിരുവനന്തപുരം]]
#[[കൊച്ചി]]
#[[തൃശൂർ]]
#[[കണ്ണൂർ]]
#[[കൊല്ലം]]
#[[പാലക്കാട്‌]]
#[[മലപ്പുറം]]
#[[പത്തനംതിട്ട]] 
#[[ആലപ്പുഴ]]

'''കേരളത്തിന്‌ പുറത്ത് ''' 

# [[മംഗലാപുരം]]
# [[ബാംഗ്ലൂർ]]
# [[ചെന്നൈ]] 
# [[മുംബൈ]] 
# [[ഡൽഹി]] 

'''അറേബ്യൻ നാടുകളിൽ''' 

#[[ദുബായ്]] 
#[[മനാമ]]
#[[ദോഹ]]

'''മലയാള മനോരമ''' ദിനപത്രം എല്ലാ എഡിഷനുകളും കംപ്യൂട്ടറിലും മൊബൈലിലും വായിക്കാവുന്ന രീതിയിൽ ഇ-പേപ്പർ ആയി ലഭ്യമാണ്. &lt;ref&gt;[https://epaper.manoramaonline.com/MMPortalUI/ E Paper]&lt;/ref&gt;

== പ്രചാരം ==
ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ പ്രചാരമളക്കുന്ന സ്ഥാപനമായ ഓ. [[ഓഡിറ്റ് ബ്യൂറോ ഓഫ് സർക്കുലേഷൻ|ബി.സി.]]- (ഓഡിറ്റ് ബ്യൂറോ ഓഫ് സർക്കുലേഷൻ)   2019 ജൂലൈ-ഡിസംബർ കാലത്തെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം മലയാള മനോരമയുടെ 24 ലക്ഷത്തിലധികം കോപ്പികൾ പ്രതിദിനം വിറ്റഴിയുന്നുണ്ട്‌.&lt;ref name=abc&gt;{{cite news|title=മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ 2010 ജൂലൈ-ഡിസംബർ കാലത്തെ പ്രചാര കണക്കുകൾ|url=http://www.manoramaonline.com/portal/htmls/MediaKit/Circulation.htm|accessdate=2011 ഒക്ടോബർ 15|newspaper=മനോരമ ഓൺലൈൻ|archive-date=2014-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220114721/http://www.manoramaonline.com/portal/htmls/MediaKit/Circulation.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഐ.ആർ.എസ് (ഇന്ത്യൻ റീഡർഷിപ്പ് സർവേ) 2019 രണ്ടാം പാദം പ്രകാരം 1 കോടി 77 ലക്ഷം വായനക്കാർ മനോരമ ദിനപത്രത്തിനുണ്ട്.&lt;ref name=irs/&gt;
[[പ്രമാണം:Manorama building, Caltex, Kannur.jpg|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|മലയാള മനോരമ കണ്ണൂർ എഡിഷൻ ഓഫീസ്,കാൽടെക്സ്നു സമിപംതായതെരു റോഡിലാണ് ഓഫീസ് സ്ഥിതി ചെയുന്നത് ]]

== ഉള്ളടക്കം ==
&lt;!-- [[ചിത്രം:Kunju.jpg|thumb|right|150px|കുഞ്ചുക്കുറുപ്പ്‌ മനോരമയിലെ ബോക്സ് കാർട്ടൂൺ]] --&gt;
=== എഡിറ്റോറിയൽ പേജ്‌ ===
'കാഴ്ചപ്പാട്‌'  എന്ന എഡിറ്റോറിൽ പേജിൽ മുഖപ്രസംഗത്തിന് പുറമേ ഫീച്ചറുകൾ, 'ആഴ്ചക്കുറിപ്പുകൾ' , തരംഗങ്ങളിൽ'  തുടങ്ങിയ പ്രതിവാരപംക്തികൾ, വായനക്കാരുടെ കത്തുകൾ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.  

=== പഠിപ്പുര ===
വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന പംക്തിയാണ് പഠിപ്പുര. ആഴ്ചയിൽ മൂന്നു ദിവസം (തിങ്കൾ,ബുധൻ,വെള്ളി) ഇതു പുറത്തിറക്കുന്നു. 

=== കാർട്ടൂണുകൾ ===
ഒന്നാം പേജിലെ 'കുഞ്ചുക്കുറുപ്പ്‌' വർഷങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്ന കാർട്ടൂൺ ആണ്. സർക്കാർ ഉദ്യോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള 'പൊന്നമ്മ സൂപ്രണ്ട്‌'  എന്ന കാർട്ടൂൺ ഉൾപ്പേജിൽ കുറച്ചു കാലം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. 'വാരഫലം' എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള കാർട്ടൂണുകളും ഇടയ്ക്കിടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാറുണ്ട്.

== മനോരമ ഓൺലൈൻ ==

മലയാള മനോരമ പത്രത്തിന്റെ [[ഇന്റർനെറ്റ്]] പതിപ്പാണ് '''[[മനോരമ ഓൺലൈൻ.കോം|മനോരമ ഓൺലൈൻ]]'''. മനോരമ ഓൺലൈൻ 24 മണിക്കൂർ വാർത്തയ്ക്കു പുറമേ വിജ്ഞാനവും വിനോദവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിരവധി ചാനലുകളാണ് വായനക്കാർക്കു നൽകുന്നത്. സിനിമ, സംഗീതം, സാഹിത്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, കായികം, ടെക്‌നോളജി, ഫാസ്റ്റ്ട്രാക്ക്, ട്രാവൽ, അസ്ട്രോളജി, ചിൽഡ്രൻ തുടങ്ങിയവ ഇതിലുൾപ്പെടുന്നു. ഇൻഫോഗ്രാഫിക്സ്, സ്പെഷൽ–ഇൻഡെപ്ത് സൈറ്റുകൾ, ഫോട്ടോ ഗാലറി എന്നിങ്ങനെ ഒട്ടേറെ വിഭാഗങ്ങളം ഇതിലുണ്ട്.

== മറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
[[ഭാഷാപോഷിണി]], [[മനോരമ ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[മനോരമ ആരോഗ്യം]], [[വനിത (ദ്വൈവാരിക)|വനിത]], [[തൊഴിൽ വീഥി]], [[കർഷകശ്രീ]], [[വീട്]],  [[സമ്പാദ്യം (മാസിക)|സമ്പാദ്യം]], [[ഫാസ്‌റ്റ് ട്രാക്ക്]], [[മനോരമ വാർഷികപ്പതിപ്പ്]], [[ബാലരമ]], [[കളിക്കുടുക്ക]], [[ബാലരമ ഡൈജസ്‌റ്റ്]], [[ബാലരമ അമർചിത്രകഥ]], മനോരമ ഇയർബുക്ക് (മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്, തമിഴ്, ഹിന്ദി, ബംഗാളി ഭാഷകളിൽ)  [[ദി വീക്ക്]](ഇംഗ്ലീഷ്), [[മാജിക് പോട്ട്]](ഇംഗ്ലീഷ്), [[ദി മാൻ]](ഇംഗ്ലീഷ്), വനിത(ഹിന്ദി) തുടങ്ങി നാല്പതിലധികം പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ  മനോരമയ്ക്കുണ്ട്.&lt;ref name=mano_yearbook/&gt;

== കുറിപ്പുകൾ ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
*{{കുറിപ്പ്|൧|വായനക്കാരുടെ എണ്ണത്തിൽ മലയാള മനോരമക്ക് മുൻപിൽ ദൈനിക് ഭാസ്കർ,ദൈനിക് ജാഗരൺ എന്നീ ഹിന്ദി പത്രങ്ങൾ മാത്രമാണുള്ളത്&lt;ref name=irs/&gt;}}
&lt;/div&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;7. 2019 ലെ ഓഡിറ്റ് ബ്യൂറോ ഓഫ് സർക്കുലേഷൻ കണക്ക് : http://www.auditbureau.org/files/JD%202019%20Highest%20Circulated%20(across%20languages).pdf 

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commons category|Malayala Manorama}}
*[http://www.manoramaonline.com മനോരമ ഓൺലൈനിന്റെ മലയാളം പതിപ്പ്]

{{ML Newspapers}}
{{മലയാള മാദ്ധ്യമങ്ങൾ}}
{{Newspapers in India}}

[[വിഭാഗം:മലയാളം പത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാള മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ പത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>kx3s8188x3f4cr19f0rbbo3486uocrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6692</id>
    <revision>
      <id>4682440</id>
      <parentid>4680917</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wiki Loves Food 2026 in India – Call for Participation */</comment>
      <origin>4682440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172543" sha1="nu6ohcbx8c1c8hhegecr66r3bfm3ias" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{prettyurl|Wikipedia:Panchayath}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''പഴയ വാർത്തകൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്/Archive1|നിലവറ 1]]
|}

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലേക്കു സ്വാഗതം&lt;/big&gt;'''&lt;br /&gt;
വിക്കിപീഡിയയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചും നയങ്ങളെക്കുറിച്ചും സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള വേദിയാണ് വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്. കൂടുതൽ സൗകര്യാർത്ഥം പഞ്ചായത്തിനെ '''ആറു ഗ്രാമസഭകളായി''' തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. താങ്കളുടെ സംശയങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ഏതു വിഭാഗത്തിൽപെടുന്നുവെന്നു പരിശോധിച്ച് താഴെക്കാണുന്ന പട്ടികയിൽ നിന്നും അനുയോജ്യമായ സഭ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഗ്രാമസഭകളിലെ ചർച്ചകളിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കാൻ മറക്കരുത്.&lt;/div&gt; 
[[Image:WikiPanchayath.png|center|250px]]

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot; | '''വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലെ സഭകൾ'''
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|വാർത്തകൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ വാർത്തകളെ പറ്റിയുള്ള ഒരു ചർച്ചതുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=watch}} {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ) {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശേഷങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|നയരൂപീകരണം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=edit&amp;section=new}}  {{h:title|നയരൂപീകരണത്തെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=watch}} {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം) {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
നിലവിലുള്ള നയങ്ങളും കീഴ്‌വഴക്കങ്ങളും ഈ മേഖലയിൽ വേണ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|സാങ്കേതികം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=watch}} {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം) {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
സാങ്കേതിക വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|നിർദ്ദേശങ്ങൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ ഒരു നിർദ്ദേശത്തെ പറ്റി ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=watch}} {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ) {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
പുതിയ പദ്ധതികളും ആശയങ്ങളും പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ.&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|സഹായം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|വിക്കി സംബന്ധമായ സഹായം ആവശ്യപ്പെടാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=watch}} {{h:title|സഹായ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം) {{h:title|സഹായ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കി എഡിറ്റിങ്ങിനും മറ്റുമുള്ള സഹായങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കാനുള്ള സ്ഥലം&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|പലവക]]''' &lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|മറ്റ് അഞ്ച് സഭകളിലും പെടാത്ത ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ‍|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=watch}} {{h:title|പലവക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക) {{h:title|പലവക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
ഇതര വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
|}
{{-}}
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; | '''കൂടുതൽ'''
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | എല്ലാ സഭകളും ഒരുമിച്ച് കാണുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (എല്ലാ സഭകളും)|എല്ലാ സഭകളും]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | പഞ്ചായത്ത് മുഴുവൻ തിരയുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_( തിരച്ചിൽ]&lt;/span&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ|വിക്കിപീഡിയയെ]] പറ്റിയുള്ള സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളും അവയുടെ ഉത്തരങ്ങളും
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ|സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | വിക്കിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായത്തിന്]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ|സഹായമേശ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങളുടെ_കാര്യത്തിലുള്ള_നയങ്ങൾ|ചിത്രങ്ങളുടെ പകർപ്പവകാശത്തെ]] പറ്റിയുള്ള സംശയനിവാരണത്തിന്
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ|പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പ്രത്യേക_അവകാശങ്ങളുള്ള_ഉപയോക്താക്കൾ_(തത്സമയവിവരം)| പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളുള്ള ഉപയോക്താക്കളുടെ പട്ടിക (തത്സമയവിവരം)]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | മറ്റു വിക്കിപീഡിയരുമായി [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തത്സമയസംവാദം]] നടത്തുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | irc://irc.freenode.net/wikipedia-ml
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ]] [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിന്റെ] വിലാസം
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [mailto:wikiml-l@lists.wikimedia.org wikiml-l@lists.wikimedia.org]
|}
വിഷയം: ജീവചരിത്ര കരട് പരിശോധിക്കുന്നതിനുള്ള അഭ്യർത്ഥന

മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ എന്റെ സാൻഡ്‌ബോക്സിൽ ഡോ. പി. മുരളി മോഹന്റെ ജീവചരിത്രത്തിന്റെ കരട് തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മാധ്യമപ്രവർത്തനം, ചലച്ചിത്രസംവിധാനം, സാഹിത്യരചന തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ വിവരങ്ങളും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമാവലംബങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും മറ്റ് നയങ്ങൾക്കും അനുസൃതമാണോ എന്ന് പരിചയസമ്പന്നരായ എഡിറ്റർമാർ പരിശോധിച്ച് ആവശ്യമായ നിർദേശങ്ങൾ നൽകണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.

കരട്: [[ഉപയോക്താവ്:പി. മുരളി മോഹൻ/sandbox]]

== വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന മാസത്തിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|'''വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024''']] എന്ന പേരിൽ കോമ്മൺസിൽ ഒരു ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെയാണ് ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ നടത്തുന്നത്.

വിക്കിമീഡിയ കോമൺസസിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്വതന്ത്ര ചിത്രങ്ങൾ, വീഡിയോകൾ ചേർക്കുകയും മറ്റുള്ളവരെ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ആണ് ഈ പ്രചാരണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ ചേർക്കുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, ഓണവിഭവങ്ങളുടെ ശേഖരം സൃഷ്‌ടിക്കുക തുടങ്ങി നിരവധി കാര്യങ്ങൾ നമ്മുക്ക് വിക്കിയിൽ ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. ഇതിനുവേണ്ടി ഒരു തിരുത്തൽ യജ്ഞം ഓൺലൈൻ ആയും കൂടാതെ ഒക്ടോബർ മാസത്തിൽ ഓഫ്‌ലൈൻ ആയും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.

മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൻ്റെ പൂർണ പിന്തുണ ഈ പരിപാടിയുടെ വിജയത്തിന് ആവശ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [https://t.me/wikilovesonam ഒരു ടെലിഗ്രാം ഗ്രൂപ്പ്] ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കോമൺസിൽ ചിത്രങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം തുടങ്ങിയ മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കുറച്ചു പേരുടെ സഹായം ആവശ്യമുണ്ട്. താൽപ്പര്യമുള്ളവർ എന്നെ അറിയിക്കുമല്ലോ..

സസ്നേഹം
&lt;br/&gt; [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 12:53, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)

:സുഹൃത്തുക്കളേ,
:&lt;br&gt;
:ഈ വർഷത്തെ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന പരിപാടികളുടെ ഫോട്ടോ, വീഡിയോ ഡോക്യുമെൻ്റേഷൻ ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ആർക്കെങ്കിലും താൽപ്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ [[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/Gnoeee|എന്നെ അറിയിക്കാമോ]]..
:&lt;br&gt;
:പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് വരുന്ന യാത്രാ ചെലവുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ വിക്കി ലവ്സ് ഓണം ക്യാമ്പയിന്റെ ഭാഗമായി നൽകാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.
:&lt;br&gt;
:സസ്നേഹം.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:47, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

==സഞ്ചാരം-വിക്കിമീഡിയ ഗ്ലാം പ്രൊജക്റ്റ്==
വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ വീഡിയോകളുടെ അഭാവം നമുക്കെല്ലാമറിയാവുന്നതാണല്ലോ. പല വിഷയത്തെക്കുറിച്ചും നല്ല ദൃശ്യങ്ങൾ ഇൻറർനെറ്റിൽ ലഭ്യമാണെങ്കിലും, മീഡിയ/ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികളുടെ കോപ്പിറൈറ് പോളിസി വിക്കിപീഡിയക്ക് യോജിച്ചത് അല്ലാത്തതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു കാരണം. പക്ഷെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Broadcast WikiLovesBroadcast] തുടങ്ങിയ ക്യാമ്പയ്ൻസ് വഴി ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികൾ വിക്കിപീഡിയക്ക് വീഡിയോ സംഭാവന ചെയ്തു പോരുന്നുണ്ട്. 

വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ പാർട്ട്ണർഷിപ്പ് ടീമിലെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/User:VSj_(WMF) വിപിൻ] സഫാരി ടിവിയുടെ സ്ഥാപകൻ സന്തോഷ് ജോർജ് കുളങ്ങരയെ നേരിട്ടു കാണുകയുണ്ടായി. സഞ്ചാരത്തിന്റെ വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ ക്രീയേറ്റീവ് കോമൺസ് ലൈസെൻസിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നത് സംസാരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു എന്നാണ് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞത്. പക്ഷെ ഇത് നടപ്പിലാക്കാനുള്ള സമയമോ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാങ്കേതിക പരിശീലനമോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്റ്റാഫിന് ഉണ്ടാവില്ല എന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്. 

മലയാളം വിക്കിമീഡിയ സമൂഹം WikiLovesBroadcast ക്യാമ്പയിൻ ആയി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ചാൽ ഒരുപക്ഷെ ഇത് ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കും. ഒന്നോ രണ്ടോ മിനുട്ട് ദൈർഘ്യം വരുന്ന ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ മലയാളത്തിലെയും മറ്റു ഭാഷ വിക്കിപീഡിയകളിലെയും അനുയോജ്യമായ ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കാവുന്നതാണ്. സഞ്ചാരം എന്ന പരിപാടിയിലെ ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് പുറമെ, കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് ഉപയോഗപ്രദമായതുമായ മറ്റു ദൃശ്യങ്ങളും സഫാരി ടീവി നിർമിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വിഷയം ചർച്ച ചെയാനും, താല്പര്യമുള്ളവർ ചേർന്ന് ഒരു പ്രൊജക്റ്റ് പ്ലാൻ തയ്യാറാക്കാനും ഒരു കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയാൽ നന്നായിരിക്കും. എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം അറിയിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 20:04, 20 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

:ഈ കാര്യത്തിന് കൂടുതൽ ക്ലാരിറ്റി വേണം. അതായത് ഈ വീഡിയോകൾ എങ്ങനെ ലഭ്യമാകുന്നു? ഏതെല്ലാം ഭാഗമാണ് നമ്മൾ കട്ട് ചെയ്ത് എടുക്കേണ്ടത്? കട്ട് ചെയ്തെടുത്ത വീഡിയോകൾ വീണ്ടും റീവാലിഡേറ്റ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? OTRS എന്ന പ്രോസസ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ക്ലാരിറ്റി വരണം. ഈ കാര്യത്തിൽ എനിക്കുള്ള ഒരു എക്സ്പീഡിയൻസ് കഴിഞ്ഞ വിക്കിമാനിയയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ടൂൾ ഞാനും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. വിക്കിമാനിയയുടെ ഒരു ദിവസം നീളമുള്ള വീഡിയോയിൽ നിന്നും ഒരു സെഷൻ വീഡിയോ കട്ട് ചെയ്ത് കോമൺസിൽ അപ്ലോഡ് ചെയ്യുന്ന ഒരു ടൂൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ ആരോട് ആലോചിക്കണം. എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോകാം എന്ന നിർദ്ദേശം തരിക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:55, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
::മറുപടി എഴുതിയതിൽ വളരെ നന്ദി. താങ്കളും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ടൂൾ നമ്മുടെ പ്രൊജക്റ്റിന് വളരെയധികം ഉപകാരപ്രദമായിരിക്കും. താങ്കൾ ചോദിച്ച മറ്റ് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിലുപരി താങ്കളും മറ്റ് വിക്കിപ്രവർത്തകരുമായി കൂടി ആലോചിച്ച് വ്യക്തത വരുത്തുന്നതാകും നല്ലത് എന്നാണ് എൻ്റെ അഭിപ്രായം. അടുത്ത വിക്കിമീഡിയൻസ് ഇൻ കേരള മീറ്റിങ്ങിൽ ഇത് ചർച്ചയ്ക്ക് വയ്ക്കാൻ കഴിയുമോ? 
::സഞ്ചാരവുമായി MoU (memorandum of understanding) വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ഒപ്പിട്ടശേഷം, 10-20 വീഡിയോകൾ അടങ്ങുന്ന ഒരു പൈലറ്റ് അപ്ലോഡ് നടത്തി നോക്കിയിട്ട് പ്രൊജക്റ്റ് വികസിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും നല്ലത് എന്നതാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്, മറ്റ് അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ പങ്കുവയ്ക്കുമല്ലോ. സഞ്ചാരം വീഡിയോകളിൽ വിക്കിമീഡിയയക്ക് ഉപകാരപ്രദമായവ ഏത്, ആ വീഡിയോകളിൽ ഏത് ഭാഗങ്ങളാണ് മുറിച്ചെടുക്കേണ്ടത് എന്നതൊക്കെ നമ്മൾ തീരുമാനിക്കേണ്ടതാണ്. 
::Wiki Loves Broadcast ലെ മറ്റ് പ്രൊജക്റ്റുകളിൽ നിന്ന് പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് OTRS എങ്ങനെ വേണമെന്നത് സഞ്ചാരവുമായി ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിപിന് നേതൃത്വം നൽകാൻ കഴിയേണ്ടതാണ്. 
::റീവാലിഡേഷൻ/അപ്ലോഡ് സന്നദ്ധപ്രവർത്തനമായി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉചിതം. പക്ഷെ, മറ്റ് ജോലികൾക്ക് വിക്കിമീഡിയൻ ഇൻ റസിഡൻസ് എന്ന റോളിലേക്ക് ഫണ്ടിങ്ങോടുകൂടി കുറച്ച് മാസങ്ങൾ ജോലി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉത്തമം എന്ന് തോന്നുന്നു, അങ്ങനെയല്ലാതെ ചെയ്യാൻ താല്പര്യമുള്ളവർ ഉണ്ടെങ്കിൽ തീർച്ചയായും അവർക്ക് ജോലി ഏറ്റെടുത്ത് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 15:48, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)


== വിക്കിമീഡിയ വർക്ക്ഷോപ്പ് 2024 @ തൃശ്ശൂർ ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കി ലൗസ് ഓണവുമായി ബന്ധപെട്ട് [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|വിക്കിമീഡിയ കോമ്മൺസിൽ ഫോട്ടോ കാമ്പയിനും]], [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ തിരുത്തൽ യജ്ഞവും]] സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്നുവരുകയാണലോ. 

ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് 2024 ഒക്ടോബർ മാസം 12-13 തീയതികളിൽ തൃശ്ശൂരിൽ വെച്ചു ഒരു ഓഫ്‌ലൈൻ വർക്ക്ഷോപ്പ് / തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടത്തുവാൻ ആലോചിക്കുന്നു. 

വിക്കി ലൗസ് ഓണം പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ വരുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിക്കിപീഡിയ താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, വിക്കിമീഡിയ - വിക്കിഡാറ്റ - വിക്കിമീഡിയ കോമൺസ് ടൂളുകൾ പരിചയപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയവയാണ് മുഖ്യ കാര്യപരിപാടി.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വരുന്നവർക്ക് സ്കോളർഷിപ്പുകളുണ്ട്. സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചാൽ യാത്രയും, താമസവും നൽകുന്നതായിരിക്കും. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനായി [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdRStE2b8TFcfY6X09ZmYlU2XRz74gciiPhJCe9yBPtwgBhyw/viewform?usp=sf_link ഈ ലിങ്ക്] സന്ദർശിക്കുക. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി: ഒക്ടോബർ 5, 2024.

വിക്കിപ്രവർത്തകരെ കൂടാതെ, വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതിക്കുറിച്ച് അറിയാനും പഠിക്കാനും താല്പര്യമുള്ളവർക്കും ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാം. പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവർക്ക് [[:meta:Event:Wiki Loves Onam 2024/Wikimedia Workshop Thrissur|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്‌യാം.

സസ്നേഹം,
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:19, 23 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for August 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are excited to present our August newsletter, showcasing the impactful initiatives led by CIS-A2K throughout the month. In this edition, you'll find a comprehensive overview of our events and activities, highlighting our collaborative efforts, community engagements, and a sneak peek into the exciting initiatives planned for the coming month.

; In the Limelight- Doing good as a creative person

; Monthly Recap
* Wiki Women Collective - South Asia Call
* Digitizing the Literary Legacy of Sane Guruji
* A2K at Wikimania
* Multilingual Wikisource

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Tamil Content Enrichment Meet
* Santali Wiki Conference
* TTT 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/August 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:55, 26 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report for September 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are thrilled to share our September newsletter, packed with highlights of the key initiatives driven by CIS-A2K over the past month. This edition features a detailed recap of our events, collaborative projects, and community outreach efforts. You'll also get an exclusive look at the exciting plans and initiatives we have in store for the upcoming month. Stay connected with our vibrant community and join us in celebrating the progress we’ve made together!

; In the Limelight- Santali Wiki Regional Conference 2024
; Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Book Lover’s Club in Belagavi
* CIS-A2K’s Multi-Year Grant Proposal
* Supporting the volunteer-led committee on WikiConference India 2025
* Tamil Content Enrichment Meet
* Experience of CIS-A2K's Wikimania Scholarship recipients

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Train-the-trainer 2024
* Indic Community Engagement Call
* A2K at Wikimedia Technology Summit 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/September 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:13, 10 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Announcing Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024 &amp; scholarship applications ==

Dear Wikimedians,

We hope you are well. 

We are thrilled to announce the upcoming [[:metawiki:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]], hosted by the [[:metawiki:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers UG]] (aka Indic-TechCom) in collaboration with the [[:metawiki:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians UG]]. The event will take place in Bhubaneswar during 20-22 December 2024.

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve the experience of contributors and consumers of Wikimedia projects. The event is intended for:

* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, which includes developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers etc.
* Content contributors having in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors to any other FOSS community or have participated in Wikimedia events in the past, and would like to get started with contributing to Wikimedia technical spaces.

We encourage you to follow the essential details &amp; updates on Meta-Wiki regarding this event. 

Event Meta-Wiki page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Wikimedia_Hackathon_Bhubaneswar_2024

Scholarship application form: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf07lWyPJc6bxOCKl_i2vuMBdWa9EAzMRUej4x1ii3jFjTIaQ/viewform Click here to apply ]

''(Scholarships are available to assist with your attendance, covering travel, accommodation, food, and related expenses.)''

Please read the application guidance on the Meta-Wiki page before applying.

The scholarship application is open until the end of the day 2 November 2024 (Saturday).
 
If you have any questions, concerns or need any support with the application, please start a discussion on the event talk page or reach out to us contact@indicmediawikidev.org via email.

Best,

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:35, 19 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025 കൊച്ചിയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള താത്പര്യം വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസ‌ർഗ്രൂപ്പിന്റെ പേരിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[:meta:WikiConference_India_2025/City_Selection#Kochi|സിറ്റി ബിഡ് കാണുക]]. നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:54, 20 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
*{{ശരി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:52, 21 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)

=='പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും' - പരിപാടിക്കായി സൈറ്റ് നോട്ടീസ്==

മലയാളം വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിൽ നവംബർ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയിട്ടുള്ള പരിപാടിയാണ് 'പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും'. പ്രസ്തുത പരിപാടി എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കുവാനായി പരിപാടിയുടെ വിവരം ഇവിടത്തെ സൈറ്റ് നോട്ടീസിൽ ചേർക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത പരിപാടിയുടെ വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിലെ കണ്ണി - [https://w.wiki/BpRA പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും]. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 17:19, 3 നവംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for October 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re thrilled to share our October newsletter, featuring the impactful work led or support by CIS-A2K over the past month. In this edition, you’ll discover a detailed summary of our events and initiatives, emphasizing our collaborative projects, community interactions, and a preview of the exciting plans on the horizon for next month.

; In the Limelight: TTT
;Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Wikimedia Technology Summit

; Coming Soon - Upcoming Activities
* TTT follow-ups

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/October 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:09, 8 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പുനരുജ്ജീവനം==
വളരെ നാളുകളായി മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പദ്ധതി ഇൻക്യുബേറ്ററിൽ തുടരുന്നു. അത് പുറത്തിറക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി വിക്കിവോയേജിന്റെ ഒരു പരിശീലന പരിപാടി മാർച്ച് 2025ൽ നടത്താനായി ആലോചിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ നടത്തിപ്പിലേക്കായി ഫെബ്രുവരു-മാർച്ച് 2025 ഗ്രാന്റ് സൈക്കിളിൽ ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ്  വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമായി സമർപ്പിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആദ്യ ആലോചനകൾ നവംബർ മാസത്തിലെ ഓൺലൈൻ മീറ്റിംഗിൽ ചർച്ചചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്. കൂടുതൽ വിശദമായ ചർച്ചയും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024ൽ ഡിസംബർ 2024 ൽ ചെയ്യുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:21, 30 നവംബർ 2024 (UTC)

== വിക്കിമാനിയ 2025 ഓറിയന്റേഷൻ പരിപാടി - മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിനുവേണ്ടി ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം 👋🏼

വിക്കി സം‌രഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കൾക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഗോള സംഗമമാണ്‌ വിക്കിമാനിയ. ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ സ്കോളർഷിപ്പ് നൽകുന്നുണ്ട്.

വിക്കിമാനിയ 2025 സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ മലയാളം കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ ഒരു ഓറിയൻ്റേഷൻ കോൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നു. ഈ സെഷനിൽ മുൻ സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചവരുടെ അനുഭവങ്ങളും സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഘട്ടങ്ങളുടെ ഒരു അവലോകനവും ഉൾപ്പെടും.

സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി ഡിസംബർ 8 ആണ്.

* തീയതി: ഡിസംബർ 1, 2024
* സമയം: വൈകുന്നേരം 8:30-9:15 വരെ
*  ഇവൻ്റ് പേജ്: https://w.wiki/CEon


മുൻകാലങ്ങളിൽ സ്കോളർഷിപ്പ്  ലഭിച്ചവരെയും ഈ വർഷം വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും ഈ കോളിൽ ചേരാനും മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് ഇവന്റ് പേജിൽ ചേർക്കുക.

നിങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങളോ നിർദ്ദേശങ്ങളോ പങ്കിടാൻ മടിക്കേണ്ടതില്ല..
വിക്കിമാനിയ 2025-ലേക്ക് നമ്മുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യം കൊണ്ടുവരാൻ നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം. 🌍

സ്നേഹപൂർവം,&lt;/br&gt;
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 13:53, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

==വിക്കിമാനിയ 2027-2028 താത്പര്യ പ്രകടനം==
വിക്കിമാനിയ സ്റ്റീയറിംഗ് കമ്മറ്റി 2027, 2028 എന്നീവർഷങ്ങളിലേക്കുള്ള വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായി പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളിൽനിന്നും താത്പര്യപത്രം ക്ഷണിച്ചിരിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും [[:meta:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായുള്ള താത്പര്യം]] പ്രകടിപ്പിക്കുവാനാഗ്രഹിക്കുന്നു. വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുമായും തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പുകളുമായും ചേർന്നാണ് നടത്താൻ കഴിയുക. ഈ വിഷയത്തിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായമറിയിക്കുക. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[:m:Wikimania_2027|മെറ്റാ താളിലും]]  [[:wikimania:Wikimania:Expressions_of_Interest|വിക്കിമാനിയ വിക്കിയിലും]] [https://diff.wikimedia.org/2024/12/02/host-wikimania-2027-and-beyond-open-call-for-wikimedia-organizers/ ഡിഫ് പോസ്റ്റിലും] ലഭ്യമാണ്. ഇതിനായി നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കാനും സാധിക്കുന്നതാണ്. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:41, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
: പൂർണ്ണപിന്തുണ. 2025 ലെ വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യയുടെ ബിഡിൽ നമ്മൾ പങ്കെടുക്കുകയും കൊച്ചിയിൽ വച്ച് ഇന്ത്യ സമ്മേളനം നടത്താനായി  നമ്മൾ ഒരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2027 ലേയ്ക്ക് വിക്കിമാനിയ നടത്താൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹമായി വളരാൻ ശ്രമിക്കുക എന്നത് തന്നെ ഒരു വലിയ കാര്യമായി. 2015ൽ ഞാൻ ആദ്യമായി ഒരു വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുത്ത് മെക്സിക്കോയിൽനിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ കണ്ട ഒരു സ്വപ്നമാണ്, ഇതുപോലെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്രപരിപാടി എന്നാണ് നമ്മുടെ നാട്ടിലും സംഘടിപ്പിക്കാനാകുക എന്നത്. അത്തരത്തിലുള്ള ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വപ്നത്തിനായി ആളുകളെ സംഘടിപ്പിക്കാനും ഇന്ത്യൻ ഭാഷാ വിക്കിസമൂഹങ്ങൾക്കിടയിലെ നേതൃത്വപരമായ ശ്രമങ്ങൾക്കും  എല്ലാ ആശംസകളും പിന്തുണകളും. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 12:46, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedians, 

We are excited to '''Initiate the discussions about India’s potential bid to host [[:m:Wikimania 2027|Wikimania 2027]]''', the annual international conference of the Wikimedia movement. This is a call to the community to express interest and share ideas for organizing this flagship event in India.

Having a consortium of a good number of country groups, recognised affiliates, thematic groups or regional leaders primarily from Asia for this purpose will ultimately strengthen our proposal from the region. This is the first step in a collaborative journey. We invite all interested community members to contribute to the discussion, share your thoughts, and help shape the vision for hosting Wikimania 2027 in India.

Your participation will ensure this effort reflects the strength and diversity of the Indian Wikimedia community. Please join the conversation on [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation#Invitation to Join the Conversation|Meta page]] and help make this vision a reality!

Regards,
&lt;br&gt;
[[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala User Group]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians User Group]]
&lt;br&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 15:14, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&amp;oldid=27906962 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – November 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re excited to bring you the November edition of the CIS-A2K newsletter, highlighting our impactful initiatives and accomplishments over the past month. This issue offers a comprehensive recap of our events, collaborative projects, and community engagement efforts. It also provides a glimpse into the exciting plans we have lined up for the coming month. Stay connected with our vibrant community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Tulu Wikisource

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Dandari-Gussadi Festival Documentation, Commons Education Project: Adilabad
* Executive Directors meeting at Oslo

; Coming Soon - Upcoming Activities
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Learning Hours

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/November 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:46, 10 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2024==
വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024 തൃശൂരിൽ വച്ച് നടക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനുള്ള അവസാന ദിവസം 19 ഡിസംബർ 2024 വരെ നീട്ടിയിരിക്കുന്നു. രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ [ https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGM52u5Igbv-xRt15V0XkS5czgktwF_WDWj5VoBJQYC8VWFg/viewform?usp=dialog ഈ ഫോം] പൂരിപ്പിക്കുക. വിശദവിവരങ്ങൾക്ക് [[:meta:WikiConference Kerala 2024|മെറ്റാ താൾ സന്ദർശിക്കുക]]

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28074658 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – December 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

Happy 2025! We are thrilled to share with you the December edition of the CIS-A2K Newsletter, showcasing our initiatives and achievements from the past month. In this issue, we offer a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Additionally, we provide a preview of the exciting plans we have in store for the upcoming month. Stay connected with our dynamic community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Santali Food Festival

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Santali Food Festival

; Coming Soon - Upcoming Activities
* She Leads Bootcamp

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/December 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:11, 12 ജനുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിമാനിയ 2027 ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള പ്രപ്പോസൽ ആലോചനായോഗം==
2027 ലെ വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിൽ വച്ചുനടത്തുന്നതിനായുള്ള  പ്രപ്പോസൽ തയ്യാറാക്കുന്നതിനോടനുബന്ധിച്ച് തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ വിവിധ വിക്കികമ്യൂണിറ്റികളുടെ അഭിപ്രായരൂപീകരണത്തിനുമായുള്ള ഒരു യോഗം 15 ജനുവരി 2025 ന് 7pm മുതൽ 8pm വരെ ഗൂഗിൾ മീറ്റായി നടത്തുന്നു. വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരളയും ഒഡിയ വിക്കിമീഡിയൻസ് യൂസർഗ്രൂപ്പും ചേർന്നാണ്  ഇതിനായുള്ള ആദ്യത്തെ ആലോചനകൾ നടത്തിയത്. മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിലെ എല്ലാവരേയും ഈ യോഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു.

*തീയ്യതി : 15 ജനുവരി 2025
*സമയം: 7pm മുതൽ 8pm വരെ
*സ്ഥലം:  ഗൂഗിൾ മീറ്റ് - https://meet.google.com/sns-qebp-hck
*കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ  : https://meta.wikimedia.org/wiki/Expressions_of_Interest_to_host_Wikimania_2027_in_India:_Initial_conversation

എന്ന്,
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിനുവേണ്ടി
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 19:20, 13 ജനുവരി 2025 (UTC)

== അഞ്ച് ഭാഷകളിലുള്ള പുതിയ വീഡിയോകൾ ==
Hi all, a project I led is almost complete, creating nearly [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|20 videos in five low-resource languages]]. These languages, Kusunda, Ho, Bonda, and Baleswari-Odia, have few resources and are covered less in Wikipedia. I want to share them with you. I would appreciate it if you could use them in relevant Malayalam Wikipedia articles. Thanks!

മലയാളം (യന്ത്ര വിവർത്തനത്തിലൂടെ എഴുതിയത്): നമസ്കാരം! അഞ്ച് ഭാഷകളിലായി [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|~ 20 വീഡിയോകൾ]] സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രോജക്റ്റിന് ഞാൻ നേതൃത്വം നൽകി. കുസുന്ദ, ഹോ, ബോണ്ട, വാൻ-ഗുജ്ജാരി, ബാലേശ്വരി-ഒഡിയ എന്നീ ഭാഷകൾക്ക് വിഭവങ്ങൾ കുറവാണ്. അവ നിങ്ങളുമായി പങ്കിടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രസക്തമായ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ അവ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ ഞാൻ അതിനെ അഭിനന്ദിക്കുന്നു. നന്ദി!

--[[ഉപയോക്താവ്:Psubhashish|Psubhashish]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Psubhashish|സംവാദം]]) 00:25, 21 ജനുവരി 2025 (UTC)

== New Wikimedia Campaign Launching Tomorrow: Indic Writing Systems Campaign 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are excited to announce the launch of the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025|Indic writing systems campaign 2025]], which will take place from 23 January 2025 (World Endangered Writing Day) to 21 February 2025 (International Mother Language Day). This initiative is part of the ongoing efforts of [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems|WikiProject writing Systems]] to raise awareness about the documentation and revitalization of writing systems, many of which are currently underrepresented or endangered.

Representatives from important organizations that work with writing systems, such as Endangered Alphabets and the Script Encoding Initiative, support the campaign. The campaign will feature two primary activities focused on the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Lists|list of target scripts]]:

* '''Wikidata Labelathon''': A focused effort to improve and expand the information related to South Asian scripts on Wikidata.

* '''Wikipedia Translatathon''': A collaborative activity aimed at enhancing the coverage of South Asian writing systems and their cultural significance on Wikipedia.


We are looking for local organizers to engage their respective communities. If you are interested in organizing, kindly sign-up [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Local Organizers|here]]. We also encourage all Indic Wikimedians to [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Participate|join us]] in this important campaign to help document and celebrate the diverse writing systems of South Asia. 


Thank you for your support, and we look forward to your active participation. 

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:29, 22 ജനുവരി 2025 (UTC)
Navya sri Kalli
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&amp;oldid=22433435 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2025== 

പ്രിയമുള്ളവരേ,

റമദാൻ മാസത്തിൽ ആചരിക്കുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന ആചാരങ്ങളും പാരമ്പര്യങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും പങ്കിടുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു വാർഷിക ആഗോള മത്സരമാണ് 'വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ' അഥവാ 'വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു'.

2025 ലെ പതിപ്പ് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെ 32 രാജ്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക ആചാരങ്ങൾ, ഇസ്ലാമിക പൈതൃകം, പ്രധാന ഇസ്ലാമിക വ്യക്തികളുടെ ജീവചരിത്രങ്ങൾ എന്നിവ വിക്കിയിൽ വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.

വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിബുക്കുകൾ, വിക്കിവോയേജ് തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലായി 26-ലധികം ഭാഷകളിൽ സംഭാവനകൾ ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് ഇതിലൂടെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.

ഓൺലൈൻ പരിപാടികളിലൂടെയും പരിശീലന സെഷനുകളിലൂടെയും, വൈവിധ്യമാർന്ന സമൂഹങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്താത്തുവാനും അറിവ് പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും വിവിധ സംസ്കാരകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം വളർത്തുവാനുമാണ് WLR 2025-ലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. വിക്കിമീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ റമദാൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുടെയും ഇസ്ലാമിക പൈതൃകത്തിന്റെയും പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഈ മത്സരം 2025 ഫെബ്രുവരി 25 മുതൽ ഏപ്രിൽ 15 വരെയാണ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാവാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയാണ്..

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് പദ്ധതി പേജ് സന്ദർശിക്കുക, പദ്ധതിയിൽ പങ്കാളികളാവുക:

https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി_റമദാനെ_സ്നേഹിക്കുന്നു_2025/പങ്കെടുക്കുന്നവർ

-വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ സംഘാടക സമിതി, മലയാളം വിക്കിമീഡിയ

--[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] 09:33, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== A2K Monthly Newsletter – January 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are delighted to share the January edition of the CIS-A2K Newsletter, highlighting our initiatives and accomplishments from the past month. This issue features a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Plus, get a sneak peek at the exciting plans we have for the upcoming month. Let’s continue strengthening our community and celebrating our collective progress!

;In the Limelight

* Wikipedia and Wikimedia Commons App Usage in India: Key Insights and Challenges

;Dispatches from A2K

;Monthly Highlights
* Learning Hours Call
* She Leads Bootcamp 2025
* Wikisource Reader App

; Coming Soon – Upcoming Activities
* Participation in Wikisource Conference
* Second Iteration of She Leads

Please read the full newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/January 2025|here]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Looking forward to another impactful year ahead!

Regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:34, 12 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=28096022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Editing contest about Norway ==
Hello! Please excuse me from writing in English. If this post should be posted on a different page instead, please feel free to move it (or tell me to move it).

I am Jon Harald Søby from the Norwegian Wikimedia chapter, [[wmno:|Wikimedia Norge]]. During the month of April, we are holding [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04|an editing contest]] about India on the Wikipedias in [[:nb:|Norwegian Bokmål]], [[:nn:|Norwegian Nynorsk]], [[:se:|Northern Sámi]] and [[:smn:|Inari Sámi]]̩, and we had the idea to also organize an &quot;inverse&quot; contest where contributors to Indian-language Wikipedias can write about Norway and Sápmi.

Therefore, I would like to invite interested participants from the Malayalam-language Wikipedia (it doesn't matter if you're from India or not) to join the contest by visiting [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04/For Indians|this page in the Norwegian Bokmål Wikipedia]] and following the instructions that are there.

Hope to see you there! [[ഉപയോക്താവ്:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jon Harald Søby (WMNO)|സംവാദം]]) 09:09, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
== വിക്കിഗ്രന്ഥശാല കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025 ==
മലയാളം വിക്കിസോഴ്സിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥശാലാപ്രവർത്തകരുടെ ഒരു പൊതു ഒത്തുചേരൽ ഏപ്രിൽ 18,19 തിയ്യതികളിലായി  തൃശ്ശൂരിലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി ചങ്ങമ്പുഴ ഹാളിൽ വച്ച് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[S:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025]] ലഭ്യമാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 19:33, 12 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)

== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==

Dear All,

The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions. 

The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates. 

We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here]. 

Thank you! [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:25, 14 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Update from A2K team: May 2025 ==

Hello everyone,

We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].

The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.

We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.

Thanks for your continued support! Thank you 

Pavan Santhosh,

On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Hello Wikimedians of South Asia! 👋

We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!

We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:

* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community

If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!

👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].

Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬

This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at 15:42, 6 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂൺ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച [[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള]] യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ [[metawiki:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി]] നടത്തുന്നു. 

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
* തീയതി: 28 ജൂൺ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ
ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[പ്രത്യേകം:RegisterForEvent/1785|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]].- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:27, 25 ജൂൺ 2025 (UTC)
== വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം ==

വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം എന്ന പേരിൽ പുതിയൊരു വിക്കിമീഡിയ സംരംഭത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നു. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ *ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും ബസ്‌സ്റ്റാന്റുകളും* ഫോട്ടോ രൂപത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തി അവ *വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ* സ്വതന്ത്ര ലൈസൻസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

📍ഈ പദ്ധതി പൊതുഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളുടെ ദൃശ്യ രേഖയ്ക്കും അറിവിന്റെ ശേഖരണത്തിനും വലിയ സഹായം ചെയ്യും.

*🔸 നിങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്:*  
– മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും സ്റ്റാന്റുകളും ഫോട്ടോയെടുക്കുക  
– ചിത്രങ്ങൾ കോമൺസിൽ ശരിയായ വിവരണത്തോടെയും വിഭാഗത്തോടെയും അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുക  
– ആവശ്യമുള്ളവർക്കായി വിക്കിപീഡിയ താളുകളിൽ ഈ ചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം

*ഈ ദൃശ്യ പര്യടനത്തിൽ പങ്കാളിയാവാൻ നിങ്ങളേയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു!*  
കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ബന്ധപ്പെടുക:  
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])
==വിക്കി മീഡിയ പരിശീലനം==

പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളേ...
വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങൾ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുകയെന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്കായി ഒരു പരിശീലന പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.വിശദ വിവരങ്ങൾക്കായി താഴെയുള്ള മെറ്റ പേജ് സന്ദർശിക്കുക.

https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Newsroom_to_commons


താൽപ്പര്യമുള്ളവർ പങ്കെടുക്കുമല്ലോ...
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂലൈ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി നടത്തുന്നു.

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

* തീയതി: 26 ജൂലൈ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/July_2025|ഈ താൾ]] സന്ദർശിക്കുക. ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[Special:RegisterForEvent/1898|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്യുക.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 06:33, 24 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== 2025 ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് – സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

[[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്]] വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് പ്രക്രിയയിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള യോഗ്യതയുണ്ട്. 12 സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ നിന്ന്, ബോർഡിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കനുസൃതമായി പരമാവധി 6 പേരെ യൂസർഗ്രൂപ്പിന് ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ചെയാൻ സാധിക്കും.

യൂസർഗ്രൂപിന്റെ ഭാഗമായി സ്ഥാനാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ്, നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം ശേഖരിക്കാൻ ഈ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ നൽകുമല്ലോ.. താങ്കൾ [[:m:Wikimedians of Kerala/Members|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപിന്റെ അംഗമാണെങ്കിൽ]], താങ്കൾക്ക് ഇതിൽ വോട്ട് ചെയ്‌യാം. 

🔗 https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfnUTRD02ER8iBba7mmFF_mx0mYC8RxG2ODaDx8h-TWkKU7_w/viewform

⏰ 2025 ജൂലൈ 28 രാത്രി 11:59 IST-ക്ക് മുമ്പ് ഫോർം സമർപ്പിക്കണം.

നന്ദി!
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന് വേണ്ടി
&lt;br&gt;
– [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:46, 28 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==

''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''

The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. 

The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: 

* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. 
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. 

Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025 
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]

If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. 

— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:00, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==

Dear all,

We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
**  Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
**  Deadline to apply (extended): 26 August 2025
**  Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.

''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''

We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! 

Regards,  

Open Knowledge Initiatives Team

IIIT-Hyderabad 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:42, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==

Dear all,

This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]

''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''

We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.

Regards, IIITH-OKI 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:35, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025 ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാമത് ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്. ഈ പരിപാടി എല്ലാവർഷത്തെയും പോലെ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ വാർഷികസമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് തൃശൂരിൽ നടത്താമെന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. ഇതോടനുബന്ധിച്ച് വന്നുചേരുന്ന ചെലവകൾക്കായി ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ് ഇന്ത്യ റാപ്പിഡ് പ്രോഗ്രാം വഴി അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇതുമായിബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്ന മുറക്ക് അറിയിക്കുന്നതാണ്. നിർദ്ദേശങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ക്ഷണിക്കുന്നു. -- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:46, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)

==അറിയിപ്പ്==
നമസ്കാരം, സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പങ്കാളിത്തം ലഭിക്കുന്നതിനായി, മലയാളം വികിബുക്ക്സിൽ എന്റെ ഭരണാധികാരാവകാശ (അഡ്മിന്ഷിപ്പ്) അഭ്യർത്ഥന ഇവിടെ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ച ഇവിടെ കാണാം: [https://ml.wikibooks.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%A0%E0%B4%B6%E0%B4%BE%E0%B4%B2:%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E2%80%8C%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95%E0%B5%BC#%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95_%E0%B4%AA%E0%B4%A6%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%85%E0%B4%AA%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B4%95%E0%B5%BE_-_Requests_for_Sysop_status ലിങ്ക്].--[[ഉപയോക്താവ്:Plutus|Plutus]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Plutus|സംവാദം]]) 09:11, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== Proposal: Culture Exchange – October 2025 ==
Dear all,

I would like to propose organizing [[m:Culture_Exchange|'''Culture Exchange''']] on Malayalam Wikipedia during the month of October 2025.  

For the first phase, three regions will be included: Bangladesh, Ukraine, and the Indian state of Kerala. The main rules are:  
* Participants on the Malayalam Wikipedia will not write articles related to Kerala.  
* Similarly, no one will write about their own language or culture.  

This way, we will create and improve articles about each other’s cultures, making the knowledge exchange more diverse and enriching.  

I would appreciate hearing the community’s feedback. If there is consensus, we can start the event in October itself.  

Ping {{re|Ranjithsiji|Akbarali}}

Thank you. [[ഉപയോക്താവ്:ZI Jony|ZI Jony]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ZI Jony|സംവാദം]]) 14:28, 10 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== [[:wikimania:2026|വിക്കിമാനിയ 2026]] സ്കോളർഷിപ്പുകൾ ==

21-ാമത് വിക്കിമാനിയ 2026 ജൂലൈ 21 മുതൽ 25 വരെ ഫ്രാൻസിലെ പാരീസിൽ നേരിട്ടും ഓൺലൈനായും നടത്താൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയയുടെ 25-ാം വാർഷികാഘോഷവും ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് നടത്തുന്നു.

2026-ലെ വിക്കിമാനിയയിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കാൻ സ്കോളർഷിപ്പുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ അപേക്ഷിക്കാം..

🗓️ അപേക്ഷാ ഫോം: സെപ്റ്റംബർ 10 – ഒക്ടോബർ 31, 2025 വരെ തുറന്നിരിക്കും.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഈ താൾ സന്ദർശിക്കുക: https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2026:Scholarships

- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:26, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
==മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരളയോടനുബന്ധിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാം ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. വിശദവിവരങ്ങൾ [[:meta:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|മെറ്റാ താളിൽ]] ലഭ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സ്കോളർഷിപ്പ് ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfUXAe-o7hu5sx0mbaSwkuUPqoExpd6VwlPthkojjy6bHLrKA/viewform?usp=dialog സ്കോളർഷിപ്പ് ഫോം ഇവിടെ] അപേക്ഷാ ഫോം സ്വീകരിക്കുന്ന അവസാനതീയ്യതി 10 ഡിസംബർ 2025 ആണ്.

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 10:41, 27 നവംബർ 2025 (UTC)

==വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ട്==
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പിന്റെ 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ടിന്റെ [[:meta:Wikimedians of Kerala/Annual Report 2024-25|കരട് രൂപം]] തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ കരട് വായിച്ചുനോക്കാനും അഭിപ്രായങ്ങൾ അറിയിക്കാനും ഇതിൽ ഏതെങ്കിലും പദ്ധതികളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരം വിട്ടുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അറിയിക്കാനും താത്പര്യപ്പെടുന്നു. എത്രയും വേഗം റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ടതിനാൽ ഈ കാര്യം ഗൗരവത്തിലെടുക്കാനും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:47, 29 നവംബർ 2025 (UTC)
== [[ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം]] ==
ദയവായി ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ഇത് ഇല്ലാതാക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുക.-[[ഉപയോക്താവ്:Baangla|Baangla]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Baangla|സംവാദം]]) 17:07, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ലേക്കുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ക്ഷണിക്കുന്നു ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം,

വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ഇപ്പോൾ സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. 2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ നമ്മുടെ കൊച്ചിയിലാണ് കോൺഫറൻസ് നടക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെയും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെയും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെയും വിക്കിപീഡിയർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, മറ്റ് സംഭാവനകൾ നൽകുന്നവർ എന്നിവർ ഒത്തുചേരുന്ന വേദിയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ. സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രസ്ഥാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിനും സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരിടമാണിത്.

വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നവർക്കും കൂട്ടായ്മ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നവർക്കും സ്കോളർഷിപ്പിനായി അപേക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. വിശദമായ അറിയിപ്പ് ഇവിടെ വായിക്കാം. 🙂

'''അപേക്ഷിക്കേണ്ട അവസാന തീയതി:''' 15 ഏപ്രിൽ 2026, 11:59 p.m. IST

'''അപേക്ഷിക്കാനുള്ള ലിങ്ക്:''' https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform 

'''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്:''' [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|മെറ്റാ വിക്കി താൾ]] സന്ദർശിക്കുക

ഈ അറിയിപ്പ് നിങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയിലെ മറ്റുള്ളവരുമായും പങ്കുവെക്കുമല്ലോ.

നന്ദി,

'''വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി'''

-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 21:09, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:41, 5 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot ==
Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia.

[[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be output into many languages using Wikifunctions. This approach allows Wikipedia communities to leverage these articles to expand content and close the existing knowledge gaps between different language versions of Wikipedia.

We would love to explore working with you as a pilot community for Abstract Wikipedia, especially given your current work with Wikidata lexemes and Wikifunctions functions. These two aspects are the cornerstone of Abstract Wikipedia, as it combines them to create language-independent articles.

With this in mind, we would like to hear your thoughts on a few questions:

# Are you interested in participating in an Abstract Wikipedia pilot? This would mean that abstract content from Abstract Wikipedia could be integrated into your Wikipedia, in place of currently non-existing. Your community will be in full control of which articles to integrate.
# Would you be open to working with our partners in Wikimedia Deutschland to improve coverage of Wikidata lexemes in your language? This would involve creating missing lexemes, fixing issues on existing lexemes, adding forms and senses, improving overall quality, and linking them to Wikidata Items.
# Would you be interested in working with the Wikifunctions community to improve coverage of language functions in your language? Or would you be interested in collaborating with a partner to do so?
# Does an affiliate or group in your community currently have funding (General Support Fund, Rapid Fund etc.) to organize any workshops or events for you to engage your community?

We want to stress again that your community will remain fully in control of its content, as existing local articles would never be replaced, and contributors could improve shared content from Abstract Wikipedia.

Thank you in advance for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 11:41, 13 മേയ് 2026 (UTC)

:Hello @[[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]
:Thank you for reaching out and also sharing the invitation to Wikimedians of Kerala UG over Email.
:From our side, we are interest in '''learning more about and exploring the possibility of participating in Abstract Wikipedia pilot initiative'''. Regarding Wikidata Lexemes and Wikifunctions, some of the members of our community have already been involved in activities related to both areas, and we see value in further strengthening language resources for Malayalam. We would be interested in exploring collaborations to improve lexeme coverage, quality, forms, senses and connections with Wikidata items. We would welcome discussions on expanding language-related functions and identifying areas where community members can contribute and also collaborating with partners. Yes, our UG have running General Support Fund for our planned activities. We can facilitate workshops, training sessions if required with the support from Abstract Wikipedia team or with the support from the partners. Let us know how we are going to proceed with this. - [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:14, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)
::@[[ഉപയോക്താവ്:Gnoeee|Gnoeee]] This is fantastic! Thank you very much for your appreciation! We'll keep in touch for the next steps. [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 09:27, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)
:{{support}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:33, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:02, 17 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നുള്ള സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള രജിസ്ട്രേഷനും (Self-Funded Registration) അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള (Call for Submissions) അവസരവും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കുന്നു. ==

പ്രിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളേ,

വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നുള്ള സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള രജിസ്ട്രേഷനും (Self-Funded Registration) അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള (Call for Submissions) അവസരവും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കുന്നു.

2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ കൊച്ചിയിൽ വച്ചാണ് വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 നടക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുടനീളമുള്ള വിക്കിമീഡിയക്കാർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, ഡെവലപ്പർമാർ, ഗവേഷകർ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രേമികൾ എന്നിവരെ ഈ സമ്മേളനം ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരാനും,  പരസ്പരം സഹകരിക്കാനും, അനുഭവങ്ങൾ പങ്കിടാനും ഈ കോൺഫറൻസ് സഹായിക്കും. WCI 2026-ന്റെ വിഷയം

“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.”

എന്നതാണ്. എഐയുടെ കടന്നുവരവും പുതിയ അറിവുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന രീതികളും ഉൾപ്പെടെ വളരെ വേഗത്തിലുള്ള സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങളിലൂടെയാണ് വിക്കിമീഡിയ പ്രസ്ഥാനം ഇപ്പോൾ കടന്നുപോകുന്നത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുമുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതൃത്വം, അറിവ് ലഭിക്കുന്നതിലെ തുല്യത, പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം, വിക്കിമീഡിയയുടെ ഭാവി എന്നീ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യാൻ ഒരിടം ഒരുക്കുക എന്നതാണ് സമ്മേളനം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

'''സ്വാശ്രയ രജിസ്ട്രേഷൻ (Self-Funded Registration)'''

സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അപേക്ഷ ഇപ്പോൾ പ്രെറ്റിക്സിൽ ലഭ്യമാണ്.

രജിസ്ട്രേഷൻ ഫോം: https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

വിശദാംശങ്ങളും യോഗ്യതയും: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration&lt;/nowiki&gt;

'''അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം (Call for Submissions)'''

അവതരണങ്ങൾ ഇപ്പോൾ Eventyay മുഖേന സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ശില്പശാലകൾ, ചർച്ചകൾ, പാനലുകൾ,  ലഘു പ്രസംഗങ്ങൾ, പോസ്റ്റർ അവതരണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾ ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ പരിചയസമ്പന്നനോ പുതിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗമോ ആകട്ടെ, നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾക്കും അനുഭവങ്ങൾക്കും അറിവുകൾക്കും ഈ സമ്മേളനത്തെ കൂടുതൽ മികച്ചതാക്കാനും പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പ്രധാന ചർച്ചകളിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കാനും സാധിക്കും.

വിശദാംശങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions&lt;/nowiki&gt;

സബ്മിഷൻ അവസാന തീയതി: ജൂലൈ 15, 2026

പങ്കാളിത്തവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശദാംശങ്ങൾ, സമയക്രമങ്ങൾ, കോൺഫറൻസ് അപ്‌ഡേറ്റുകൾ, സമർപ്പണ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നെക്കുറിച്ചുള്ള പൂർണ്ണ വിവരങ്ങൾക്ക്, ദയവായി ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പ് പരിശോധിക്കുക:

വിശദമായ അറിയിപ്പ്: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|ബ്ലോഗ് പോസ്റ്റ് ലിങ്ക്]]

കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളോട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനും, പ്രമേയങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനും ഈ അറിയിപ്പ് അവരുടെ കൂട്ടായ്മകളിൽ പങ്കിടാനും ഞങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

ആശംസകളോടെ, വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി [[ഉപയോക്താവ്:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amrit Sufi|സംവാദം]]) 10:22, 30 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages
* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media
* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards, ''Communications Team, WCI 2026''

-- [[ഉപയോക്താവ്:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kuldeepburjbhalaike|സംവാദം]]) 11:43, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം ==

നമസ്കാരം. [[:mw:Special:MyLanguage/Content translation|ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ഉപകരണം]] (Content Translation — CX) വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളിലെ ഭാഷയും വ്യാകരണവും മാത്രം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന, നിർമ്മിതബുദ്ധി (ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5) ഉപയോഗിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബോട്ട് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം തേടുന്നു. പദ്ധതിരേഖ: '''[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം]]'''.

'''ഇതുവരെ ചെയ്തത് (ചുരുക്കത്തിൽ):'''
* യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ 100 CX-ലേഖനങ്ങളിൽ, മനുഷ്യമേൽനോട്ടത്തിൽ ഒരു പൈലറ്റ് പഠനം നടത്തി; 92 ലേഖനങ്ങളിൽ ഭാഷാതിരുത്തൽ വരുത്തി. എല്ലാ diff-കളും [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|ഫലരേഖയിൽ]] പരസ്യമായി ലഭ്യമാണ്.
* വസ്തുതകൾ, സംഖ്യകൾ, അവലംബങ്ങൾ, ഫലകങ്ങൾ, കണ്ണികൾ എന്നിവയൊന്നും മാറ്റിയിട്ടില്ല. ബോട്ട് നടത്തിയ തിരുത്തുകൾ ഞാൻ പരിശോധിച്ചു; അർത്ഥവ്യതിയാനമോ വിവരനഷ്ടമോ കണ്ടെത്തിയില്ല. ('governing body' → 'ഗവർമെന്റ് ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കമ്മിറ്റി', കായികതാരം 'Everton Weekes' → 'ആഴ്ചകൾ' തുടങ്ങിയ ഗുരുതര യന്ത്രപരിഭാഷാപ്പിശകുകളും ഈ പ്രക്രിയയിൽ ബോട്ട് കണ്ടെത്തി തിരുത്തി.)
* ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ 41 ലേഖനങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയ വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ AI തിരുത്താതെ, ഉപയോക്താക്കളുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്കായി ഫലരേഖയിൽ രേഖപ്പെടുത്തി.

'''ഇനി ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്:''' സമൂഹത്തിന്റെ അനുകൂല അഭിപ്രായമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ബോട്ട് അംഗീകാരത്തിന് അപേക്ഷിക്കും]]. ഈ ചർച്ചയിലും ബോട്ട് അപേക്ഷയിലും ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ബോട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതശേഷമേ തുടർപ്രവർത്തനമുണ്ടാകൂ. അംഗീകാരം ലഭിച്ചാൽ, CX ടാഗുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽ ബോട്ട് ഭാഷ മാത്രം തിരുത്തും; ഓരോ തിരുത്തിന്റെയും diff പദ്ധതിത്താളിന്റെ ഉപതാളിൽ പട്ടികപ്പെടുത്തും. ഏതു തിരുത്തും ആർക്കും ഒറ്റ ക്ലിക്കിൽ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാം; സമൂഹം ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ പ്രവർത്തനം ഉടൻ നിർത്തും.

'''മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ തേടുന്നു :'''
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|പൈലറ്റ് ഫലരേഖയിലെ]] ഏതാനും diff-കൾ പരിശോധിച്ച്, തിരുത്തുകളുടെ കൃത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
# ഇത്തരമൊരു ബോട്ട് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനോടുള്ള പൊതുനിലപാട് — അനുകൂലമോ, പ്രതികൂലമോ, നിബന്ധനകളോടെ അനുകൂലമോ എന്നതും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/രീതിശാസ്ത്രം|രീതിശാസ്ത്രത്തിലും നിയന്ത്രണങ്ങളിലും]] വരുത്തേണ്ട മാറ്റങ്ങൾ, കൂട്ടിച്ചേർക്കേണ്ട സുരക്ഷാക്രമീകരണങ്ങൾ എന്നിവയിലും അഭിപ്രായം തേടുന്നു.

എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിമർശനങ്ങളും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. നന്ദി. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 09:40, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:മലയാളം വിക്കിയിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു ബോട്ട് അത്യാവശ്യമാണ് അനുകൂലിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Tonynirappathu|Tonynirappathu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tonynirappathu|സംവാദം]]) 09:55, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
*പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ ലേഖനങ്ങളുടെ നാൾവഴി വ്യത്യാസം പരിശോധിച്ചു. മികച്ച പ്രവർത്തനമാണ് നടത്തിയിരിക്കുന്നത്. തുടർപ്രവർത്തങ്ങളെ അനുകൂലിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  10:47, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:എഐ ടൂളുകളെ വിക്കി എഡിറ്റിംഗിന് പോസിറ്റീവായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന രീതിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിനെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
:Claude Fable 5ൽ ഇതിനായി നൽകിയ പ്രോംപ്റ്റ് ഇവിടെ പങ്കുവെക്കാമോ.? [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 	 16:58, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
::@[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|Akbarali]]: ബോട്ട് പൈഥണിലാണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്. എ.ഐ ബോട്ടായതുകൊണ്ട് കോഡിനുള്ളിൽ സ്വാഭാവികമായും പ്രോംറ്റുകളുമുണ്ട്. മുഴുവൻ കോഡും അതിലടങ്ങിയ പ്രോംറ്റും എന്റെ ഗിറ്റ്ഹബ് പ്രൊഫൈലിൽ [https://github.com/nethahussain/translation-cleanup-bot ഇവിടെ] കാണാം. പല മോഡലുകളുടെ എ.പി.ഐ കീകൾ പരിശോധിച്ച് നോക്കിയെങ്കിലും ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5 ആണ് സ്ഥിരമായി, ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള തിരുത്തുകൾ നൽകുന്നത് എന്നതിനാലാണ് ആ മോഡൽ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. കോഡും പ്രോംറ്റും പരിശോധിച്ച് അഭിപ്രായങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പറയുമല്ലോ. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 07:35, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
:: കുറച്ചെണ്ണം പരിശോധിച്ചു. നല്ലതായി തോന്നുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:shajiarikkad]], ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shajiarikkad|സംവാദം]])
:നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയിൽ രണ്ടാം ബാച്ച് പൂർത്തിയായി: ഉള്ളടക്കപരിഭാഷ വഴി വന്ന, യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ അടുത്ത 100 ലേഖനങ്ങളിൽ '''ഭാഷ മാത്രം''' മെച്ചപ്പെടുത്തി, 76 എണ്ണത്തിൽ തിരുത്തി, 24 എണ്ണത്തിൽ ഭാഷ ഇതിനകം മെച്ചമായിരുന്നു. ഓരോ തിരുത്തും ഘടനാപരിശോധനയും സ്വതന്ത്ര പരിശോധനയും കടന്നാണ് സേവ് ചെയ്തത്; വസ്തുതകൾ, സംഖ്യകൾ, അവലംബങ്ങൾ, ഫലകങ്ങൾ, കണ്ണികൾ എന്നിവ മാറ്റിയിട്ടില്ല. ഓരോ ലേഖനത്തിന്റെയും diff-ഉം മാറ്റങ്ങളുടെ വിവരണവും ഇവിടെ കാണാം: https://w.wiki/T3ga
:ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ കണ്ടെത്തിയ, AI തിരുത്താത്ത വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ 60 ലേഖനങ്ങളിൽ പ്രത്യേകം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് (കാലഹരണപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ, പരസ്പരവിരുദ്ധമായ ഇൻഫോബോക്സ് വിവരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ). ഏതാനും diff-കൾ പരിശോധിച്ച് അഭിപ്രായം അറിയിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. പിശകു കണ്ടാൽ ആ തിരുത്ത് നേരിട്ട് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 16:56, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
::&lt;nowiki&gt;{{support}}&lt;/nowiki&gt; ഈ സംരഭത്തിന് സകല പിൻതുണയും അറിയിക്കുന്നു. കൂടാതെ ഇത് വളരെ അത്യാവശ്യമായ ഒരു കാര്യമാണെന്ന് ഉത്തമ ബോദ്ധ്യമുണ്ട്. ചില ഉപയോക്താക്കൾളുടെ മോശം യാന്ത്രികവിവർത്തനലേഖനങ്ങൾ കുറേയെണ്ണം പരിശോധിക്കപ്പെടാതെ കിടക്കുന്നുന്നത് വളരെ കാലമായി മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് നല്ലതല്ല. [[വിക്കിപീഡിയ:യാന്ത്രികവിവർത്തനം]] പ്രകാരം ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ/2020|വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ]] പട്ടിക ശുദ്ധീകരിക്കാനായും ഇത് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതാണ്. ഇതിൽ പ്രധാനമായി വേണ്ട കാര്യമെന്തെന്നാൽ ബോട്ട് ഓടിച്ചതിനുശേഷം ലഭിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ വിലയിരുത്തുവാനും തുടർതിരുത്തുകൾ വരുത്തി നന്നാക്കാനുമായി ഒരു ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് വേണ്ടിവരും. സ്ഥിരമായി ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്ന എഡിറ്റർമാരുടെ ഒരു ടീം ഉണ്ടാവുന്നത് നന്നായിരിക്കും. എങ്കിലാണ് പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകാനാവുകയുള്ളു.  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:38, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
:::വളരെ നന്ദി. ബോട്ട് ഇപ്പോൾ ഭാഷ മാത്രമേ നന്നാക്കുന്നുള്ളൂ. കാലഹരണപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും തെറ്റായ വസ്തുതകളും അത് മനഃപൂർവ്വം തൊടുന്നില്ല, പക്ഷെ അവ ഫ്ലാഗ് ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അവ പരിഹരിക്കാൻ ഒരു ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് താൾ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്: [[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/ടാസ്ക് ഫോഴ്സ്]]. ചെയ്യാനുള്ള ജോലികൾ അഞ്ചായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട് — തിരുത്തുകളുടെ പരിശോധന, വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കൽ (ഇതുവരെ 101 ലേഖനങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്), ഗുരുതരമായ ലേഖനങ്ങളിൽ നയപ്രകാരമുള്ള നടപടി, [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ|പഴയ ബാക്‌ലോഗ്]] തീർപ്പാക്കൽ, ബോട്ടിനുള്ള ഫീഡ്ബാക്ക്. താങ്കൾ സൂചിപ്പിച്ച പട്ടിക പ്രത്യേക ജോലിയായിത്തന്നെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
:::ഏതെങ്കിലും ഒരു മേഖലയിൽ മാത്രം പങ്കെടുത്താലും മതി. താത്പര്യമുള്ളവർ അവിടെ ഒപ്പിടുമല്ലോ. പദ്ധതി ഇപ്പോൾ വിക്കിപീഡിയ നാമമേഖലയിലേക്കു മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്: [[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം]]. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 17:12, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
====പുതിയ ബാച്ച്====
: [[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മൂന്നാം ബാച്ച് പൂർത്തിയായി. ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ടൂൾ (CX) ഉപയോഗിച്ചു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട, യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ '''500 ലേഖനങ്ങളിൽ''' (ക്രമസംഖ്യ 198–697, യന്ത്രപരിഭാഷ 96.6%–98.3%) ഇത്തവണ ഭാഷാതിരുത്തൽ നടത്തി. പൈലറ്റും രണ്ടാം ബാച്ചും ചേർത്ത് ഇതുവരെ ആകെ 700 ലേഖനങ്ങളായി. ഫലരേഖ: '''[[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മൂന്നാം ബാച്ച്]]'''
ഒപ്പം, ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ കണ്ടെത്തിയ '''2,517 വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ''' (312 ലേഖനങ്ങളിൽ) രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയൊന്നും AI തിരുത്തിയിട്ടില്ല, അവ നമുക്ക് തിരുത്താൻ ഉള്ളവയാണ്. 500 ലേഖനങ്ങളിൽ 109 എണ്ണം തിരുത്തുന്നത് AI-പരിശോധനാ ഘട്ടത്തിൽ തടഞ്ഞു, ആ ലേഖനങ്ങളിൽ തിരുത്തലുകൾ നടത്തപ്പെട്ടില്ല. കാരണം ചുവടെ: &lt;br&gt;

സാങ്കേതികമായി ഓരോ ലേഖനവും മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്: &lt;br&gt;

# '''ശുദ്ധീകരണ ഘട്ടം''' — AI ഭാഷ മാത്രം തിരുത്തി പുതിയ വിക്കിഘടന നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
# '''ഘടനാപരിശോധന (കോഡ് ഉപയോഗിച്ച്, AI അല്ല)''' — പഴയതും പുതിയതും യാന്ത്രികമായി ഒത്തുനോക്കി, എല്ലാ '''സംഖ്യകളും''' കണ്ണികളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളും ഫലകനാമങ്ങളും &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/code&gt; എണ്ണവും പുറംകണ്ണികളും അതേപടിയുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. ഒരു വ്യത്യാസം കണ്ടാൽ തിരുത്ത് തടയും.
# '''സ്വതന്ത്ര പരിശോധനാ ഘട്ടം''' — ആദ്യ ഘട്ടം കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത രണ്ടാമതൊരു AI ഏജന്റ്, പഴയതും പുതിയതും വാക്യംതോറും താരതമ്യം ചെയ്ത് 'ഭാഷ മാത്രമാണോ മാറിയത്' എന്ന് വിധിക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ എ.ഐ മൂലലേഖനത്തിലില്ലാത്ത വിവരം പുതിയ പതിപ്പിൽ ചേർക്കുകയോ, ഭാഷയ്ക്കപ്പുറം വസ്തുതാതിരുത്തൽ നടത്തുകയോ, ഫലകം/ഇൻഫോബോക്സ് ഉള്ളടക്കം മാറ്റുകയോ, ഏതെങ്കിലും വാക്യത്തിന്റെ അർത്ഥം മാറ്റുകയോ, വിവരം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്താൽ രണ്ടാമത്തെ എ.ഐ ആ തിരുത്തൽ നടത്തുന്നത് ബ്ലോക്ക് ചെയ്യും. ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം എന്തെന്നാൽ ഇവയിൽ നല്ലൊരു പങ്കും AI ശരിയായ തിരുത്ത് നിർദ്ദേശിച്ചതുകൊണ്ടാണ് തടയപ്പെട്ടത്. ഉദാഹരണത്തിന് [https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%86%E0%B4%AF%E0%B5%BC_%E0%B4%9F%E0%B5%86%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%BC ക്ലെയർ ടെയ്‌ലർ] ലേഖനത്തിൽ, ഇംഗ്ലീഷ് മൂലലേഖനവുമായി ഒത്തുനോക്കിയപ്പോൾ ഒരു യന്ത്രപരിഭാഷാപ്പിഴവ് AI കണ്ടെത്തി തിരുത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ആ തിരുത്ത് വസ്തുതാപരമായി ശരിയായിരുന്നു, പക്ഷേ അത് ഭാഷാതിരുത്തലല്ല, ഉള്ളടക്കമാറ്റമാണ്. ഈ പദ്ധതിയുടെ അധികാരപരിധി ഭാഷ മാത്രമായതിനാൽ രണ്ടാമത്തെ എ.ഐ ആ തിരുത്ത് ബ്ലോക്ക് ചെയ്തു. അത്തരം മാറ്റങ്ങൾ ലേഖനങ്ങളിൽ സേവ് ചെയ്യുന്നില്ല.

====== എന്തിനാണ് ഇത്രയും ലേഖനങ്ങളിൽ പൈലറ്റ് പഠനം നടത്തുന്നത്? ======
നിർമ്മിതബുദ്ധി മോഡലുകൾ ഡിറ്റർമിനിസ്റ്റിക് അല്ല, എന്നു വച്ചാൽ ഒരേ ലേഖനം രണ്ടു തവണ നൽകിയാൽ ഒരേ ഫലം ലഭിക്കണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഏതാനും ഉദാഹരണങ്ങൾ നോക്കി ഇത് സുരക്ഷിതമാണ് എന്നു പറയാനാവില്ല. നാശകരമായ തിരുത്തുകൾ (വിവരനഷ്ടം, സംഖ്യാമാറ്റം, അർത്ഥവ്യതിയാനം, വ്യാകരണപ്പിഴവ്) എത്ര ശതമാനം സന്ദർഭങ്ങളിൽ സംഭവിക്കുന്നു, ഏതു തരം ലേഖനങ്ങളിലാണ് കൂടുതൽ സംഭവിക്കുന്നത്, നിലവിലുള്ള പരിശോധനകൾ അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ പിടിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നിവ അറിയാൻ വലിയ സാമ്പിൾ വേണം. 100 ലേഖനങ്ങളിൽനിന്ന് 500-ലേക്കു വളർത്തിയത് അതിനാണ്.

====== ഇനി എന്ത്? ======
ഒരാഴ്ചത്തേക്ക് പദ്ധതി പൂർണ്ണമായി നിർത്തിവയ്ക്കുന്നു. പുതിയ ബാച്ചുകളൊന്നും തുടങ്ങുന്നില്ല. ഈ സമയത്ത്:
* തിരുത്തുകളുടെ diff-കൾ പരിശോധിക്കാൻ എല്ലാവരെയും ക്ഷണിക്കുന്നു. തെറ്റു കണ്ടാൽ നേരിട്ട് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാം. അതിനെതിരെ തർക്കമുണ്ടാകില്ല.
* അഭിപ്രായങ്ങളും എതിർപ്പുകളും ഇവിടെയോ [[വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പദ്ധതിയുടെ സംവാദത്താളിലോ]] അറിയിക്കുക.
ഒരാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ സമൂഹത്തിൽനിന്ന് എതിർപ്പുകളൊന്നും ഉയരുന്നില്ലെങ്കിൽ, [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ബോട്ട് അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷാ നടപടികളിലേക്ക്]] കടക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. എതിർപ്പുകളുണ്ടെങ്കിൽ അവ പരിഹരിച്ചശേഷമേ മുന്നോട്ടു പോകൂ. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 09:11, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities ==
''Please feel free to translate it into your language.''
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
Hello everyone,
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
We hope you're doing well!
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
The [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_MediaWiki_Developers_User_Group Indic_MediaWiki_Developers_User_Group] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities.
Last year, we piloted [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Community_Task_Force_2025 Indic_Community_Task_Force_2025] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed.
=== What are we looking for? ===
We invite your community to nominate one or two points of contact and share:
*The name of your Wikimedia community.
*A primary and alternate community contact.
*Telegram usernames of the nominated contacts.
*A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities.
&lt;/br&gt;
This could include areas such as:
*Editing or patrolling workflows that could be improved.
*Gadgets, tools, or bots that your community needs.
*Template or interface-related challenges.
*Technical barriers faced by contributors.
*Any other broad technical priorities for your community.
=== How to participate ===
Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''.

If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message.
=== What happens next? ===
The information collected will help us:
*Build a network of community contacts for future technical collaboration.
*Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities.
*Plan focused technical support and community engagement activities.
*Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate.
&lt;/br&gt;
Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels.
We look forward to working more closely with your community!
&lt;/br&gt;

Best wishes,
&lt;/br&gt;
[[User:Kalli navya|Navya sri Kalli]]
&lt;/br&gt;
''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)''

== Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 ==

Dear Wikimedia contributors,

As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.
Campaign Focus:
A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages
B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village
D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics
We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project.

Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps.
This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings.
Campaign Focus:
A. Add freely licensed images of medicinal plants.
B. Improve description of existing medicinal plants.
C. Improve depictions of images.
D. Improve wikidata items.
We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project.

Best regards,&lt;br&gt;WikiConference India 2026 pre-conference organizing team

-- [[ഉപയോക്താവ്:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kuldeepburjbhalaike|സംവാദം]]) 15:34, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2026 ==
ഓണത്തെ വിക്കിയിലാക്കാം; വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2026

അത്തപ്പൂക്കളവും പൂവിളിയും വിഭവസമൃദ്ധമായ സദ്യയും ആഘോഷരാവുകളുമായി ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളി കൂട്ടായ്മ വീണ്ടും ഒരു ഓണക്കാലത്തെ വരവേൽക്കുകയാണ്. നമ്മുടെ ഈ സാംസ്കാരിക ഉത്സവത്തിന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന ചിത്രങ്ങളും വിവരങ്ങളും പങ്കുവെച്ച് വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളെ സമ്പന്നമാക്കാൻ നിങ്ങളും പങ്കാളിയാകൂ!   https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Onam_2026

നിങ്ങളുടെ ക്യാമറക്കണ്ണിൽ പതിഞ്ഞ ഓണക്കാഴ്ചകൾ, ഓണപ്പാട്ടിൻ്റെ ശബ്ദശകലങ്ങൾ, ആചാരങ്ങളുടെയും ആഘോഷങ്ങളുടെയും വീഡിയോകൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലേക്ക് അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാം. മികച്ച സംഭാവനകൾ നൽകുന്നവർക്ക് സമ്മാനങ്ങളും കാത്തിരിക്കുന്നു!
 --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 06:50, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== Abstract Wikipedia will be deployed soon on your Wikipedia ==
Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia.

[[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [[:abstract:|recently launched Wikimedia project]] that aims to create community-written, language-independent articles that can be output into many languages. This approach allows interested Wikipedia communities to leverage these articles to expand their content.

[[:abstract:Abstract Wikipedia:For interested communities/Malayalam|As you accepted to be among our first pilot communities]], we wanted to share with you that next week we will be deploying the ability to integrate abstract articles to your wiki. This deployment will not add any abstract articles to your wiki yet, it will simply set up the system that then will allow you to integrate articles when you decide to integrate them.

To learn more about how the community-controlled integration process works, please read the how-to page on Abstract Wikipedia: https://abstract.wikipedia.org/wiki/Help:Abstract_articles

Also, if you want to help translating the system messages to your language, please help us doing so by editing the messages on TranslateWiki at https://translatewiki.net/wiki/Special:Translate?group=ext-wikilambda-abstract&amp;language=ml

When you try the integration out, please let us know how things are going. We have tested the system as well as we can, but there might easily be issues we didn’t expect. If anything does not work as you expect it, please let us know.

We want to stress again that your community will remain fully in control of its content, as existing local articles would never be replaced, your community will decide which abstract articles to integrate, and contributors can improve shared content from Abstract Wikipedia.

Thank you in advance for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 14:52, 24 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുടെ കവറേജിനെക്കുറിച്ച് ==
നമസ്കാരം സുഹൃത്തുക്കളേ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിൽ കവറേജ് കുറവാണെന്ന് ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ചു. അതിനാൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ കവറേജ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു പ്രോജക്റ്റ് ഞാൻ എന്റെ സാൻഡ്‌ബോക്സിൽ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദയവായി നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം പറയാമോ?

[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox]]

[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:36, 26 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== കേരളത്തിലെ സ്കൂളുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ കൂട്ടമായി ചേർക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ കേരളത്തിലെ വിദ്യാലയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ കുറവ് പരിഹരിക്കുന്നതിനായി വിവിധ വെബ്‌സൈറ്റുകളിൽ നിന്നും സർക്കാറിന്റെ ഔദ്യോഗിക പോർട്ടലുകളിൽ നിന്നും വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് ,ക്രോഡീകരിച്ച് ഏതാണ്ട് ഒരേ ഫോർമാറ്റിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ തയ്യാറാക്കാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ചിലത് ഇതിനികം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. തയ്യാറാക്കിയ സാംപിൾ ലേഖനങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. 
•	[[എ.എം.എൽ.പി.എസ്. ആലത്തിയൂർ]]
•	[[ജി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളിശ്ശേരി]] 
* ഇതെ ഫോർമാറ്റിലാണ് ബാക്കി ലേഖനങ്ങളും ചേർക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. കൂട്ടമായി ചേർക്കുന്നതിന് മുൻപായി ഫോർമാറ്റിലോ ഉള്ളടക്കത്തിലോ വരുത്തേണ്ട തിരുത്തലുകളോ നിർദ്ദേശങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ അറിയിക്കുമല്ലോ,പിന്തുണക്കുമല്ലോ..
[[ഉപയോക്താവ്:Ayshamarjana|Ayshamarjana]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ayshamarjana|സംവാദം]]) 09:44, 27 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Ayshamarjana|Ayshamarjana]], കേരളത്തിലെ സ്കൂളുകളെക്കുറിച്ച് ധാരാളം ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾക്ക് നമ്മുടെ വിക്കിപീഡിയയിൽ വളരെ കുറച്ച് മാത്രമേ കവറേജ് ഉള്ളൂ. അവയിൽ മിക്കതിലും ഒന്നോ രണ്ടോ വാക്യങ്ങൾ മാത്രമേ ഉള്ളൂ.
:അതുകൊണ്ട്, രണ്ട് വിഷയങ്ങളിലും നമ്മുടെ കവറേജ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന്, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ പോലെ WikiProjects നമ്മുടെ വിക്കിപീഡിയയിലും നിർമ്മിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 12:15, 27 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)
:എന്നിരുന്നാലും, സജീവ എഡിറ്റർമാരുടെ കുറവ് ഞങ്ങൾ നേരിടുന്നുണ്ട്. പട്ടിക നോക്കിയാൽ, അതിൽ കൂടുതലും നിങ്ങളും, ഞാനും, [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram]], [[ഉപയോക്താവ്:Mnczubair]], [[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini]], [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj]] എന്നിവരാണ് ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ സജീവമായത്. 
:മറ്റ് എഡിറ്റർമാർ മറ്റ് ലേഖനങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, അത് തീർച്ചയായും ഒരു പ്രധാന കടമയാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 12:22, 27 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== രണ്ട് പുതിയ വിക്കിപദ്ധതികൾക്കുള്ള അഭ്യർത്ഥന ==
നമസ്കാരം, ഞാൻ [[വിക്കിപദ്ധതി:വിദ്യാലയങ്ങൾ]], [[വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]] എന്നീ പേരുകളിൽ 2 വിക്കിപ്രൊജക്റ്റുകൾ ആരംഭിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുന്നു. മറ്റ് എഡിറ്റർമാരുടെ അഭിപ്രായം അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]] എന്നതിൻ്റെ കരട് എൻ്റെ സാൻഡ്ബോക്സിൽ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[വിക്കിപദ്ധതി:വിദ്യാലയങ്ങൾ]] സംബന്ധിച്ച് അഭിപ്രായം നൽകാൻ @[[ഉപയോക്താവ്:Ayshamarjana|Ayshamarjana]]&lt;nowiki/&gt;യോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 15:12, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം ==
അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താനും പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും താൽപ്പര്യമുള്ള എഡിറ്റർമാരെ [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]]-ലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു.

രാജ്യങ്ങൾ, അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ, രാജ്യാന്തര ബന്ധങ്ങൾ, ആഗോള സംഭവങ്ങൾ തുടങ്ങി വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം. നിങ്ങളുടെ ചെറിയൊരു സംഭാവന പോലും മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിലെ ഉള്ളടക്കം കൂടുതൽ മികച്ചതാക്കാൻ സഹായിക്കും. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:52, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ഒക്ടോബർ 2026 ==
സുഹൃത്തുക്കളേ 👋🏼

ഇന്ന് ശനിയാഴ്ച വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി നടത്തുന്നു.
നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു. :)

തീയതി: 24 ഒക്ടോബർ 2026, ശനിയാഴ്ച
സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ

* 📅 മീറ്റിംഗ് പേജ്: [[m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/October_2026|Monthly Meetup - October 2026]]

* മീറ്റപ്പ് രജിസ്ട്രേഷൻ: [[Special:RegisterForEvent/5044]]

ഏവരെയും  ഇന്ന്  നടക്കുന്ന യോഗത്തിൽ കാണാം എന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ.😊

സസ്നേഹം - [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:48, 24 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== Wiki Loves Food 2026 in India – Call for Participation ==
Hello everyone,

India has a rich food culture, with diverse dishes, ingredients, cooking traditions and regional food practices. Many of these are not yet well represented on Wikipedia and Wikimedia Commons.

'''Wiki Loves Food 2026 in India''' is a photography competition on Wikimedia Commons organised by the [[m:Punjabi Wikimedians|Punjabi Wikimedians User Group]] as part of the international Wiki Loves Food 2026 campaign. It invites people across India to photograph local food and culinary traditions and share their images under a free license.

'''Competition details'''

* '''Dates:''' 1 to 30 November 2026
* '''Platform:''' Wikimedia Commons
* '''Who can participate:''' Anyone with a Wikimedia Commons account

'''What can you photograph?'''

* Traditional dishes, festival foods and home-cooked meals
* Local ingredients, spices and grains
* Cooking methods and food preparation
* Street food, markets and regional food traditions

Your photographs can help improve the coverage of India's food culture across Indian-language Wikipedia articles.

For the rules, prizes and participation details, visit the [[c:Commons:Wiki Loves Food 2026 in India|competition page]]

For questions, visit the [[c:Commons talk:Wiki Loves Food 2026 in India|competition's talk page]]

Please share this announcement with your communities and anyone interested in documenting India's food culture. We look forward to contributions from different regions across the country.

Warm regards,

On behalf of the Wiki Loves Food 2026 India organizing team [[ഉപയോക്താവ്:VanshikaRathi|VanshikaRathi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VanshikaRathi|സംവാദം]]) 08:37, 28 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026 ==
നമസ്കാരം! തെയ്യക്കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തോടനുബന്ധിച്ച് 2026 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ '''[[വിക്കിപീഡിയ:തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026|തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026]]''' നടക്കുകയാണ്. തെയ്യക്കോലങ്ങൾ, കാവുകൾ, തോറ്റം, മുഖത്തെഴുത്ത് തുടങ്ങിയ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങാനും വികസിപ്പിക്കാനും, [[c:Category:Media from Wiki Loves Theyyam 2026|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം 2026]]-ലെ ചിത്രങ്ങൾ ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കാനും, വിക്കിഡാറ്റ മെച്ചപ്പെടുത്താനും എല്ലാവരെയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.തിരുത്തൽ ചുരുക്കത്തിൽ &lt;code&gt;#TheyyamEditathon&lt;/code&gt; ചേർക്കാൻ മറക്കരുതേ. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Theyyam_Editathon_2026 കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കും സഹായങ്ങൾക്കും രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനും മെറ്റയിലെ പദ്ധതി താൾ കാണുക.] [[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 08:03, 3 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>nu6ohcbx8c1c8hhegecr66r3bfm3ias</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പൂവാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6750</id>
    <revision>
      <id>4682341</id>
      <parentid>3386418</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T00:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6598" sha1="qd3bn5k23p5j38wt852czgzl7hjwu8z" xml:space="preserve">ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ കേരളത്തിൻറെ തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലുള്ള പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര പ്രദേശമാണ് പൂവാർ. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയുടെ കിഴക്കേ അറ്റത്താണ് പൂവാർ ഗ്രാമം, അതിൻറെ അടുത്തുള്ള പൊഴിയൂർ ഗ്രാമം കേരളത്തിൻറെ അവസാനമാണ്. വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്ന അതിമനോഹരമായ ബീച്ച് ഈ ഗ്രാമത്തിലുണ്ട്.

==ഭൂപ്രദേശം==
വിഴിഞ്ഞം എന്ന പ്രകൃതിപരമായ തുറമുഖത്തിൻറെ അടുത്തായാണ്‌ പൂവാർ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വേലിയേറ്റ സമയത്ത് കടലുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അഴിമുഖം പൂവാറിലുണ്ട്. 56 കിലോമീറ്റർ ഉള്ള നെയ്യാർ പുഴ നെയ്യാറ്റിൻകര താലൂക്കിലൂടെ ഒഴുകി അറബിക്കടലിൽ ചേരുന്നത് പൂവാറിനു സമീപമാണ്. &lt;ref&gt;[http://www.india9.com/i9show/-Kerala/Neyyar-River-38955.htm India9.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161012130243/http://www.india9.com/i9show/-Kerala/Neyyar-River-38955.htm |date=2016-10-12 }}, Retrieved on 9 Nov 2016&lt;/ref&gt; അതിൻറെ പ്രകൃതി ഭംഗി ഇവിടെ ഒരു വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയാക്കുന്നു.


==ചരിത്രം==
മരം, ചന്ദനം, ദന്തം, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനം എന്നിവയുടെ വിപണന കേന്ദ്രമായിരുന്നു പൂവാർ. 1000 ബിസി-യിൽ ഇസ്രയേലിലെ സോളമൻ രാജാവിൻറെ കപ്പലുകൾ, ഇപ്പോൾ പൂവാർ ആണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന, ഓഫിറിൽ വന്നിട്ടുണ്ട് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite book|first1=G. Krishnan|last1=Nadar|title=History of Kerala|url=https://books.google.com/books?id=XXowAQAAIAAJ|year=2001|publisher=Learners' Book House|page=41}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Menon1961&quot;&gt;{{cite book|first1=Rekha|last1=Menon|title=Cultural Profiles|url=https://books.google.com/books?id=OmtDAAAAYAAJ|year=1961|publisher=Inter-National Cultural Centre|page=1}}&lt;/ref&gt;

പൂവാർ എന്ന പേര് രണ്ട് മലയാള വാക്കുകൾ ചേർന്നു വന്നതാണ്. മാർത്താണ്ഡവർമ്മയാണ് ഈ സ്ഥലത്തിനു ഈ പേര് നൽകിയത് എന്ന കഥ പ്രശസ്തമാണ്. പൂവ് എന്ന മലയാള വാക്കും പുഴ എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന ആറ് എന്ന വാക്കും ചേർന്നാണ് പൂവാർ എന്ന പേര് വന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite book|first1=Jose|last1=Murickan|title=Religion and power structure in rural India: a study of two fishing villages in Kerala : Poovar, Sakthikulangara|url=https://books.google.com/books?id=nsQsAAAAIAAJ|year=1991|publisher=Rawat Publications|page=43}}&lt;/ref&gt;


==ഗതാഗതം==
തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്‌ട്ര വിമാനത്താവളമാണ് പൂവാർ ഗ്രാമത്തിനു സമീപമുള്ള വിമാനത്താവളം. 30 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് പൂവാർ ഗ്രാമത്തിൽനിന്നും തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്‌ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേക്ക്.

തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണ് പൂവാർ ഗ്രാമത്തിനു സമീപമുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. 20 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് പൂവാർ ഗ്രാമത്തിൽനിന്നും തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേക്ക്. പൂവാറിൽനിന്നും നേമം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേക്ക് 20 കിലോമീറ്റർ ദൂരവും, നെയ്യാറ്റിൻകര റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേക്ക് 10 കിലോമീറ്റർ ദൂരവുമാണ് ഉള്ളത്.

വിഴിഞ്ഞം ഹാർബറാണ് പൂവാർ ഗ്രാമത്തിനു സമീപമുള്ള ഹാർബർ. 14 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് പൂവാർ ഗ്രാമത്തിൽനിന്നും വിഴിഞ്ഞം ഗ്രാമത്തിലേക്ക്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാ‍നത്താവളം : [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] - 18 കിലോമീറ്റർ അകലെ.
ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ : [[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ]] - 22 കിലോമീറ്റർ അകലെ. [[നേമം]] - 12 കിലോമീറ്റർ അകലെ.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{commons category|Poovar}}

{{Kerala-geo-stub}}

{{തിരുവനന്തപുരം ജില്ല}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം_ജില്ലയിലെ_ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qd3bn5k23p5j38wt852czgzl7hjwu8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7124</id>
    <revision>
      <id>4682368</id>
      <parentid>3812123</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58328-91</username>
        <id>224951</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചലച്ചിത്രങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4682368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36961" sha1="6viql59vn6wucfcb88qb8gmnyg5cgzc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bharathan (director)}}
{{ToDiasmbig|വാക്ക്=ഭരതൻ}}
{{Infobox Actor
|bgcolour = silver
| name                    = ഭരതൻ
| image                   = Bharathan c.jpg
| caption                 = '''''ഭരതൻ'''''
| birthname               = 
| birthdate = 1946 നവംബർ 10
| birthplace              = എങ്കക്കാട്, [[തൃശൂർ]], [[കേരളം]]
| deathdate = 1998 ജൂലൈ 30
| deathplace              = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]]
| occupation              = ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ, ചിത്രസംയോജകൻ 
| yearsactive             = 1974 - 1997
| spouse                  = [[കെ.പി.എ.സി. ലളിത]]
| children                = [[സിദ്ധാർത്ഥ് ഭരതൻ]], ശ്രീക്കുട്ടി
| influenced              = മധ്യവർത്തി സിനിമ
| imdb_id                 = 0080245
}}

പ്രശസ്ത [[മലയാളം|മലയാള]] [[മലയാളചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്ര]] സംവിധായകനായിരുന്നു '''ഭരതൻ''' ([[നവംബർ 14]], [[1946]] – [[ജൂലൈ 30]], [[1998]]). [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[വടക്കാഞ്ചേരി]] ആണ് ഭരതന്റെ ജന്മസ്ഥലം.
നിരവധി ചലച്ചിത്രങ്ങൾ മലയാളികൾക്ക് സമ്മാനിച്ച ചലച്ചിത്രകാരനാണ് ഭരതൻ. നാടക-ചലച്ചിത്രനടിയായ [[കെ.പി.എ.സി. ലളിത]] ആണ് ഭാര്യ. മകൻ [[സിദ്ധാർഥ് ഭരതൻ|സിദ്ധാർഥ്]] ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവും സംവിധായകനുമാണ്. സിനിമ സംവിധായകൻ എന്നതിനെക്കാൾ ഉപരി ഭരതൻ ഒരു ചിത്രകാരൻ  അയിരുന്നു.

പ്രണയവും,രതിയും അശ്ലീലമല്ലാത്ത രീതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള ഭരതന്റെ കഴിവ് വളരെയധികം പ്രസിദ്ധി നേടിയതാണ്.

== ആദ്യകാലം ==
1946 നവംബർ 14-ന് പരേതരായ പാലിശ്ശേരി പരമേശ്വരമേനോന്റെയും കാർത്ത്യായനിയമ്മയുടെയും മകനായി വടക്കാഞ്ചേരിയിൽ ജനിച്ച ഭരതൻ പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ [[പി.എൻ. മേനോൻ|പി.എൻ. മേനോന്റെ]] ജ്യേഷ്ഠപുത്രനായിരുന്നു. [[സ്കൂൾ ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്ട്സ്|സ്കൂൾ ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്ട്സിൽ]] നിന്നും ഡിപ്ലോമ നേടിയ ഭരതൻ [[കലാസംവിധായകൻ|കലാസംവിധായകനായാണ്]] ചലച്ചിത്രലോകത്ത് പ്രവേശിച്ചത്. [[വിൻസെന്റ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[ഗന്ധർവ ക്ഷേത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഗന്ധർവ ക്ഷേത്രം]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലാണ് ആദ്യമായി പ്രവർത്തിച്ചത്. കുറച്ചു ചിത്രങ്ങളിൽ കലാസംവിധായകനായും സഹസംവിധായകനായും പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, [[1974]]-ൽ [[പത്മരാജൻ|പത്മരാജന്റെ]] തിരക്കഥയിൽ [[പ്രയാണം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|പ്രയാണം]] എന്ന ചലച്ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തുകൊണ്ട് സ്വതന്ത്രസംവിധായകനായി. ഏറ്റവും നല്ല പ്രാദേശികഭാഷാചിത്രത്തിനുള്ള ആ വർഷത്തെ [[ദേശീയപുരസ്കാരം]] ഈ ചിത്രത്തിനു കിട്ടി. ഭരതന്റേയും പത്മരാജന്റേയും ചലച്ചിത്രജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കമായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം.

== ആദ്യത്തെ ചലച്ചിത്രം ==

സംവിധാനം ചെയ്ത ആദ്യത്തെ ചലച്ചിത്രത്തിൽ (പ്രയാണം) ലൈംഗികതയെ അശ്ലീലത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴാതെ തന്നെ ചിത്രീകരിക്കുവാനുള്ള അപൂർവ്വമായ തന്റെ കൈപ്പട ഭരതൻ തെളിയിച്ചു. പിന്നീട് ഇത് ഭരതൻ സ്പർശം എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. ഈ ചലച്ചിത്രത്തിലെ മറക്കാനാവാത്ത ഒരു രംഗം [[കൊട്ടാരക്കര]] [[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ|ശ്രീധരൻ നായർ]] അവതരിപ്പിച്ച [[ബ്രാഹ്മണൻ|ബ്രാഹ്മണപൂജാരിയായ]] പ്രധാന കഥാപാത്രം - 60 വയസ്സിനു മുകളിൽ പ്രായമുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണ പൂജാരി, തന്റെ മകളെക്കാളും വളരെ ചെറുപ്പമായ ഒരു പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം കഴിച്ചയാൾ, ദേവതാ വിഗ്രഹത്തിൽ ചന്ദനം ചാർത്തുമ്പോൾ തന്റെ യുവതിയായ വധുവിന്റെ ശരീരം സങ്കൽപ്പിക്കുന്ന രംഗമാണ്. [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലിലെ]] ഇരുട്ട് മണിയറയായും ദേവി തന്റെ ഭാര്യയായും മാറുന്നു. കൽ‌പ്രതിമയുടെ ശരീരവടിവുകളിൽ ചന്ദനം പൂശവേ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സും കൈകളും തന്റെ യുവ വധുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ ചലിക്കുകയാണ്. ഭരതൻ തന്റെ പ്രേക്ഷകരെ അജ്ഞാതമായ ഒരു മണ്ഡലത്തിലേക്കു നയിച്ചു. യാഥാസ്ഥിതികരായ കേരളീയർക്ക് ഇത് തെല്ലൊന്നു ഞെട്ടിക്കുന്ന അനുഭവമായിരുന്നു.

== പത്മരാജനുമൊത്ത് ==

ഭരതനും [[പത്മരാജൻ|പത്മരാജനുമായുള്ള]] കൂട്ടുകെട്ട് മലയാള സിനിമയുടെ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു. [[പത്മരാജൻ]] സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനാകുന്നതിനു മുൻപേ ഇരുവരും ചേർന്ന് പല ചിത്രങ്ങളും നിർമ്മിച്ചു. ഇവയിൽ പ്രധാനം [[രതിനിർവ്വേദം]], [[തകര (മലയാളചലച്ചിത്രം)|തകര]] എന്നിവയാണ്. [[തകര (ചലച്ചിത്രം)|തകര]] ഭരതന്റെ ഏറ്റവും നല്ല ചിത്രമായി കരുതപ്പെടുന്നു.

[[കൗമാരം|കൗമാര]] [[ലൈംഗികത|ലൈംഗിക]] സ്വപ്നങ്ങളെ [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ]] കണ്ണിലൂടെ കൈകാര്യം ചെയ്യുകയായിരുന്നു രതിനിർവ്വേദം. കൗമാര പ്രായത്തിലുള്ള പപ്പു എന്ന  കുട്ടി തന്നെക്കാൾ പ്രായം ചെന്ന രതി എന്ന അയൽക്കാരിയുമായി പ്രണയത്തിലാവുന്നു. അവരുടെ ബന്ധത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയിൽ ഒരു വിജനമായ സർപ്പക്കാവിൽ പാതിരാത്രിയിൽ ഇവർ ഇണചേരവേ [[പാമ്പ്|പാമ്പുകടിയേറ്റ്]] രതി മരിക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ [[മരണം|മരണ]] വാർത്ത അറിയാതെ, ഒരു പുരുഷൻ ആയി എന്ന ഭാവത്തോടെ പപ്പു കോളേജിലേക്ക് യാത്രയാവുന്നു. തകരയിൽ ബുദ്ധി വികസിക്കാത്ത ഒരു ചെറുപ്പക്കാരനും അവന്റെ സമൂഹവുമായുള്ള ബന്ധത്തെ ഭരതൻ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. തകര, ചെല്ലപ്പനാശാരി എന്നീ കഥാപാത്രങ്ങൾ ചലച്ചിത്രപ്രേമികളുടെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ചിത്രം കണ്ടു കഴിഞ്ഞാലും ദശാബ്ദങ്ങളോളം മായാത്ത വിധം തന്മയത്തോടെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. [[പത്മരാജൻ]] തന്റെ ജന്മസ്ഥലമായ [[മുതുകുളം|മുതുകുളത്ത്]] നടന്ന ഒരു യഥാർത്ഥ [[കഥ|കഥയെ]] ചലച്ചിത്രം ആക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് ഭരതൻ [[ആവാരം പൂ]] എന്ന പേരിൽ ഈ ചിത്രം [[തമിഴ്|തമിഴിൽ]] പുനർനിർമ്മിച്ചു.

== റൊമാന്റിക്ക് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==

[[1980|എൺപതുകളുടെ]] തുടക്കത്തിൽ ഭരതൻ പല യുഗ്മ ചലച്ചിത്രങ്ങളും നിർമ്മിച്ചു. ‘[[ചാമരം]], [[മർമ്മരം]], [[പാളങ്ങൾ]], [[എന്റെ ഉപാസന]]' എന്നിവ ഇതിൽ ചിലതാണ്. ഇവ കലാപരമായി എടുത്തുപറയത്തക്കവ അല്ലെങ്കിലും വാണിജ്യ വിജയങ്ങൾ ആയിരുന്നു. മലയാളചലച്ചിത്രത്തിൽ കാല്പനിക തരംഗത്തിന് ഇവ തുടക്കമിട്ടു. മറ്റ് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രസംവിധായകരും ഇതേ പാത പിന്തുടർന്നു. മലയാളചലച്ചിത്രത്തിലെ കാല്പനിക കാലഘട്ടമായിരുന്നു 80-കൾ.

ഭരതൻ, [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടത്തിൽ]], യഥാക്രമം [[നെടുമുടി വേണു]] - [[ശാരദ]] എന്നിവർ അവതരിപ്പിക്കുന്ന രാവുണ്ണിമാഷ്, സരസ്വതി ടീച്ചർ എന്നീ മക്കളില്ലാത്ത കഥാപാത്രങ്ങളുടെ, വിരമനത്തിനു ശേഷമുള്ള ജീവിതം കാണിക്കുന്നു. ജീവിതസായാഹ്നത്തിൽ അവരുടെ കൂടെ താമസിച്ചു പഠിക്കുവാനായി ടീച്ചറുടെ പഴയ സുഹൃത്തിന്റെ മകൾ എത്തുന്നു. ഈ പെൺകുട്ടി പിന്നീട് മക്കളില്ലാത്ത ഈ ദമ്പതികൾക്ക് സ്വന്തം മകളെപോലെയാകുന്നു “ടീച്ചറെ അവൾ അമ്മേ എന്നു വിളിച്ചാൽ എന്നെ എന്തുവിളിക്കും...” എന്ന നെടുമുടിവേണുവിന്റെ ചോദ്യവും ശാരദയുടെ ഉത്തരവും അവർ അനുഭവിക്കുന്ന അനുഭൂതിയും ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ സീമകൾ കടന്ന് പ്രേക്ഷകനിൽ എത്തുന്നു. സുന്ദരമായ പശ്ചാത്തലവും ഗാനങ്ങളുമായി (മെല്ലെ മെല്ലെ മുഖപടം തെല്ലൊതുക്കി)ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം മലയാളികൾക്ക് ഒരു സവിശേഷമായ ഗൃഹാതുരാനുഭൂതി നൽകുന്നു. ആലുവയിൽ ആണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നടന്നിരിക്കുന്നത്.

== എം.ടി.യുമൊത്ത് ==

കലാകാരനെ അതിശയിക്കുന്നതിന് ഒരു ഉദാഹരണമായിരിക്കും ഭരതന്റെ വൈശാലി എന്ന ചിത്രം. ഭരതന്റെ മാസ്റ്റർപീസ് ആയി ഈ ചിത്രം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മഹാഭാരതത്തിലെ ഒരു ഉപകഥയിലെ അപ്രധാനമായ ഒരു കഥാപാത്രമാണ് [[വൈശാലി]]. തന്റെ തനതു ശൈലിയിൽ ഈ കഥയെ വികസിപ്പിച്ച് എം.ടി. കഥാപാത്രങ്ങൾക്കു ജീവൻ നൽകി. ഒരു ദാസിയുടെ മകളായ വൈശാലി [[വ്യാത്സ്യായനൻ|വ്യാത്സ്യായനന്റെ]] [[കാമസൂത്രം]] പഠിച്ചവളാണ്. വിഭാണ്ഡകൻ എന്ന മഹർഷിയുടെ മകനായ ഋഷിശൃംഗനെ ആകർഷിച്ച് ലോമപാദരാജ്യത്തിൽ എത്തിച്ച് കൊടിയ വരൾച്ചമാറ്റി മഴപെയ്യിക്കുവാനായി വൈശാലിയെ അയക്കുന്നു. [[എം.ടി.വാസുദേവൻ നായർ|എം.ടി.]] വൈശാലിക്ക് കഥയിൽ പ്രാധാന്യം നൽകിയപ്പോൾ കഥ ഒരു പുതിയ മാനം കണ്ടെത്തുന്നു. ഭരതന് വൈശാലിയുടെ വശ്യ ശരീരം എങ്ങനെ കാട്ടിന്റെ കാനനതയുമായി കൂട്ടിച്ചേർക്കണം എന്ന് അറിയാമായിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലം  മറക്കാനാവാത്ത ഒരു ക്ലാസിക്ക് ചലച്ചിത്രമാണ്.

ഭരതൻ-എം.ടി. കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ മറ്റൊരു ചിത്രം ‘[[താഴ്വാരം]]’ ആണ്. രണ്ട് പഴയകാല സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിലെ പ്രതികാരമാണ് കഥാതന്തു. ഇങ്ങനെ ഒരു കഥ ഭരതന്റെ മറ്റുചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വളരെ വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു. ഓരോ ഫ്രെയിമിലും മരണം പതിയിരിക്കുന്നു എന്ന് കാണികൾക്ക് തോന്നുന്നു. ഒടുവിൽ വരാനുള്ളതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം കാണികളെ ചൂഴുന്നു. ചിത്രത്തിന്റെ കലാശത്തിൽ വൈരികളുടെ പോരാട്ടം മുറുകി അവർ മലയിറങ്ങുമ്പൊഴേക്കും അവരിലൊരാൾ മരിക്കുന്നു. പ്രതികാരം എന്ന വിഷയത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോഴും [[സ്ത്രീ]] [[ശരീരം|ശരീരത്തിന്റെ]] വശ്യസൗന്ദര്യത്തെയും ([[സുമലത]]‌) പ്രകൃതിരമണീയതയെയും ചിത്രീകരിക്കുവാൻ ഭരതൻ മറക്കുന്നില്ല. ‘കണ്ണെത്താദൂരെ മറുതീരം‘ എന്ന സുന്ദരമായ ഗാനവും ഈ ചിത്രത്തിലുണ്ട്.

== തമിഴ് സിനിമ ==

ഭരതന് [[ഭാഷ]] ഒരു തടസ്സമായില്ല. [[ശിവാജി ഗണേശൻ]] [[കമലഹാസൻ]] എന്നിവർ അച്ഛൻ-മകൻ ജോഡിയായി അഭിനയിക്കുന്ന [[തേവർമകൻ]] [[തമിഴ്|തമിഴിലെ]] എക്കാലത്തെയും മികച്ച ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി കരുതപ്പെടുന്നു. പല ഭാഷകളിലും പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഈ ചിത്രം പല [[ദേശീയപുരസ്കാരം|ദേശീയപുരസ്കാരങ്ങളും]] നേടി. പ്രിയദർശൻ സംവിധാനൊ ചെയ്ത വിരാസത്&lt;ref name=&quot;LoC&quot;&gt;[http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-virasat-starring-anil-kapoor-amrish-puri-tabu-and-pooja-batra/1/275954.html]&lt;/ref&gt; എന്ന ഹിന്ദി സിനിമ തേവർമകന്റെ പുനർനിർമ്മാണം അണു. ആമരീഷ് പുരിയും അനിൽ കപൂരും അണു വിരസതിൽ അച്ഃഛ്നെയും മകനെയും അവതിരിപ്പിചതു.

== തിരക്കഥ, ഗാനരചന ==
ചലച്ചിത്രസംവിധാനത്തിനു പുറമേ ഭരതൻ പല തിരക്കഥകളും രചിച്ചു, തന്റെ പല ചിത്രങ്ങൾക്കുമായി ഗാനങ്ങൾ രചിക്കുകയും ചിട്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.[[കേളി]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലെ  [[ഹിന്ദോളം]] രാഗത്തിൽ ചെയ്ത “താരം വാൽക്കണ്ണാടി നോക്കി“ എന്ന ഗാനം [[ഭരതൻ|ഭരതന്റെ]] [[സംഗീതം|സംഗീത]] പ്രാവീണ്യത്തിന് ഉദാഹരണമാണ്. [[കാതോട് കാതോരം]] എന്ന ചിത്രത്തിനു വേണ്ടി പ്രശസ്ത സംഗീതസംഗീതസം വിധായകനായ [[ഔസേപ്പച്ചൻ|ഔസേപ്പച്ചന്റെ]] കൂടെ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

==ബഹുമതികൾ ==
===ദേശീയ ബഹുമതികൾ===
* 1975 - മലയാളത്തിലെ മികച്ച സിനിമക്കുള്ള ദേശീയ അവാർഡ് - പ്രയാണം
* 1992 - തമിഴിലെ മികച്ച ചലച്ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ അവാർഡ് - തേവർമകൻ
&lt;ref name=&quot;ഭരതൻ൧&quot;&gt;[http://www.prd.kerala.gov.in/nationalawards.htm കേരള പബ്ലിക് റിലേഷൻസ് വകുപ്പ് വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150708222648/http://www.prd.kerala.gov.in/nationalawards.htm |date=2015-07-08 }} ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ എന്ന വിഭാഗം.&lt;/ref&gt;

===സംസ്ഥാന ബഹുമതികൾ===
* 1975 - കേരളസംസ്ഥാന അവാർഡ് -മികച്ച സംവിധാനം , കലാസംവിധാനം - പ്രയാണം
* 1979 - കേരളസംസ്ഥാന അവാർഡ് -മികച്ച സംവിധാനം , കലാസംവിധാനം - തകര
* 1980 - കേരളസംസ്ഥാന അവാർഡ് -മികച്ച സംവിധാനം , കലാസംവിധാനം - ചാമരം
* 1981 - കേരളസംസ്ഥാന അവാർഡ് -മികച്ച  കലാസംവിധാനം - ചാട്ട
* 1982 - കേരളസംസ്ഥാന അവാർഡ് -മികച്ച സിനിമ - മർമ്മരം
* 1982 - കേരളസംസ്ഥാന അവാർഡ് -മികച്ച സംവിധാനം , കലാസംവിധാനം - ഓർമ്മക്കായി 
* 1984 - കേരളസംസ്ഥാന അവാർഡ് -മികച്ച  കലാസംവിധാനം - ഇത്തിരിപൂവേ ചുവന്നപൂവേ
* 1987 - കേരളസംസ്ഥാന അവാർഡ് -മികച്ച  ജനപ്രീതിനേടിയ ചിത്രം - [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]]
* 1992 - കേരളസംസ്ഥാന അവാർഡ് -മികച്ച  ജനപ്രീതിനേടിയ ചിത്രം - വെങ്കലം
&lt;ref name=&quot;ഭരതൻ൨&quot;&gt;[http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm കേരള പബ്ലിക് റിലേഷൻസ് വകുപ്പ് വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |date=2016-03-03 }} സംസ്ഥാനചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ എന്ന വിഭാഗം.&lt;/ref&gt;

== മരണം ==

ഏറെനാളായി വിവിധരോഗങ്ങൾ അലട്ടിയിരുന്ന അദ്ദേഹം [[1998]] [[ജൂലൈ 30]]-നു തന്റെ 52ആം വയസ്സിൽ [[മദ്രാസ്|മദ്രാസിൽ]] വെച്ച് അന്തരിച്ചു. മൃതദേഹം നാട്ടിലെത്തിച്ചശേഷം ജന്മനാട്ടിലെ വീട്ടുവളപ്പിൽ പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ സംസ്കരിച്ചു.
==ചലച്ചിത്രങ്ങൾ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ക്ര.നം. !! ചിത്രം !!വർഷം!!കുറിപ്പുകൾ!!നടന്മാർ
|-
| 1 ||[[പ്രയാണം (1975ലെ ചലച്ചിത്രം)|പ്രയാണം]]|| 1975 ||([[പത്മരാജൻ|പി. പത്മരാജൻ]] ||[[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ]],[[മോഹൻ ശർമ|മോഹൻ]], [[ലക്ഷ്മി (നടി)|ലക്ഷ്മി]],[[മാസ്റ്റർ രഘു]]
|-
|2  ||  [[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]||1977  ||സംഗീതം: [[ജി. ദേവരാജൻ]] ||[[ജയഭാരതി]]
|-
| 3 || [[അണിയറ (ചലച്ചിത്രം)|അണിയറ]]||1977 || ||[[സോമൻ]], [[ശങ്കരാടി]]
|-
|4  || [[രതിനിർവ്വേദം |രതിനിർവ്വേദം]]||1978 ||[[പത്മരാജൻ]]സംഗീതം:[[ജി. ദേവരാജൻ]] ||[[കൃഷ്ണചന്ദ്രൻ]](അരങ്ങേറ്റം),[[ജയഭാരതി]]
|-
|5  || [[തകര (മലയാളചലച്ചിത്രം)|തകര]]|| 1979||(([[പത്മരാജൻ|പി. പത്മരാജൻ]]; സംഗീതം: [[എം.ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ]] ||[[നെടുമുടി വേണു]], [[സുരേഖ]], [[പ്രതാപ് കെ. പോത്തൻ]][[]]
|-
| 6 || [[ലോറി (1980ലെ ചലച്ചിത്രം)|ലോറി]]||1980 ||[[പത്മരാജൻ]] സംഗീതം:[[എം.എസ്. വിശ്വനാഥൻ]]||[[അച്ചൻകുഞ്ഞ്]] നിത്യ (അരങ്ങേറ്റം)[[ബാലൻ കെ. നായർ]]
|-
| 7 ||[[ആരവം]] ||1980 || ||[[നെടുമുടി വേണു]][[ജനാർദ്ദനൻ]][[ബഹദൂർ]]
|-
|8 || [[ചാമരം]]|| 1980||[[ജോൺ പോൾ]]; സംഗീതം: [[എം.ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ]] ||[[]]
|-
| 9 || [[ചാട്ട (ചലച്ചിത്രം)|ചാട്ട]]||1981 ||[[പി.ആർ. നാഥൻ]] ||[[]]
|-
| 10 ||[[പാർവ്വതി (ചലച്ചിത്രം)|പാർവ്വതി]]||1981 ||കാക്കനാടന്റെ അടിയറവ് എന്ന നോവലിന്റെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്കാരം; സംഗീതം: [[ജോൺസൺ]] ||[[]]
|-
| 11 || [[നിദ്ര (1981-ലെ ചലച്ചിത്രം)|നിദ്ര]]||1981 || ||[[വിജയ് മേനോൻ]][[ശാന്തികൃഷ്ണ]]
|-
|12  || [[പറങ്കിമല]]|| 1981|| (കാക്കനാടന്റെ നോവലിന്റെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്കാരം)||[[സൂര്യ]]
|-
| 13 || [[മർമ്മരം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|മർമ്മരം]]||1982 || [[ജോൺ പോൾ]] സംഗീതം: [[എം.എസ്. വിശ്വനാഥൻ]]||[[നെടുമുടി വേണു]],[[ജലജ|,ജലജ]], [[ഭരത് ഗോപി|ഗോപി]]
|-
| 14 ||[[ഓർമ്മക്കായ്|ഓർമ്മക്കായി]]|| 1982||[[ജോൺ പോൾ]]സംഗീതം: [[ജോൺസൺ]] ||[[മാധവി]], [[ഭരത് ഗോപി|ഗോപി]]
|-
| 15 ||[[പാളങ്ങൾ]]||1982 ||[[ജോൺ പോൾ]] സംഗീതം: [[ജോൺസൺ |ജോൺസൺ]]||[[നെടുമുടി വേണു]][[സറീന വഹാബ്]], [[ഭരത് ഗോപി]], [[കെ.പി.എ.സി. ലളിത]], [[അടൂർ ഭവാനി]], [[ബഹദൂർ]], [[ശങ്കർ]])
|-
| 16 || [[കാറ്റത്തെ കിളിക്കൂട്]]||1983 ||
[[ ടി.ദാമോദരൻ]]; 
സംഗീതം: [[ജോൺസൺ]] ||[[ഗോപി,]] [[ശ്രീവിദ്യ]], [[മോഹൻലാൽ]], [[രേവതി]]
|-
|17  || [[ഈണം (ചലച്ചിത്രം)|ഈണം ]]||1983 ||[[വേണു നാഗവള്ളി ]]'' (പി. പത്മരാജൻ) ||[[]]
|-
| 18 || [[സന്ധ്യ മയങ്ങും നേരം]]||1983 || ||[[ഗോപി]]
|-
| 19 ||[[ഇത്തിരിപ്പൂവേ ചുവന്നപൂവേ]]||1984 || കഥ :തിക്കോടിയൻ. തിരക്കഥ: ജോൺപോൾ: സംഭാഷണം: ടി.ദാമോദരൻ||[[മമ്മൂട്ടി]][[റഹ്‌മാൻ]]
|-
| 20 || [[എന്റെ ഉപാസന]]|| 1984|| മല്ലിക യൂനിസിന്റെ ഒരു നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കിയത്. സംഗീതം:[[ജോൺസൺ]]||[[മമ്മൂട്ടി]][[സുഹാസിനി]], [[കൊച്ചിൻ ഹനീഫ]]
|-
|21  || [[കാതോടു കാതോരം]]||1985 ||[[ജോൺ പോൾ]]സംഗീതം: [[ഭരതൻ]], [[ഔസേപ്പച്ചൻ]] ||[[മമ്മൂട്ടി]][[സരിത]][[ജനാർദ്ദനൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]],[[ഇന്നസെന്റ്|ഇന്നസന്റ്]],മാസ്റ്റർ പ്രശോഭ്
|-
| 22 || [[ഒഴിവുകാലം (ചലച്ചിത്രം)|ഒഴിവുകാലം]]||1985 || [[പത്മരാജൻ]]||[[കരമന ജനാർദ്ദനൻ നായർ]][[പ്രേം നസീർ]]
|-
| 23 ||[[ചിലമ്പ്‌ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ചിലമ്പ്]]||1986 || വി.ടി. ബാലകൃഷ്ണന്റെ ഒരു നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കിയത്. വരികൾ: [[ഭരതൻ]], സംഗീതം: [[ഔസേപ്പച്ചൻ]]||[[ശോഭന]][[റഹ്‌മാൻ]], , [[തിലകൻ]], [[ബാബു ആന്റണി]](അരങ്ങേറ്റം), [[ഇന്നസെന്റ്]]
|-
| 24 || [[ പ്രണാമം (ചലച്ചിത്രം)|പ്രണാമം]]|| 1986|| [[ഡെന്നീസ്‌ ജോസഫ്‌]]; സംഗീതം: [[ജോൺസൺ]]||[[മമ്മൂട്ടി]][[അശോക്]], , [[സുഹാസിനി]]
|-
|25  || [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]]|| 1987||[[ജോൺ പോൾ]]; സംഗീതം: [[ജോൺസൺ]] വരികൾ: [[ഒ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]]||[[നെടുമുടി വേണു]], [[ശാരദ]],[[പാർവ്വതി]],[[ദേവൻ]],[[എം.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[ശങ്കരാടി]]
|-
|26 || [[നീലക്കുറിഞ്ഞി പൂത്തപ്പോൾ]]|| 1987|| [[ജോൺ പോൾ]]||[[കാർത്തിക]][[ഗിരീഷ് കർണാഡ്|ഗിരീഷ് കർണ്ണാട്]]
|-
| 27 ||[[വൈശാലി (മലയാളചലച്ചിത്രം)|വൈശാലി]]|| 1988||കാമറ: മധു അമ്പാട്ട്,([[എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ]]; സംഗീതം: [[ബോംബെ രവി]] വരികൾ: [[ഒ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]]||[[ബാബു ആന്റണി]]സുവർണ്ണ (അരങ്ങേറ്റം), സഞ്ജയ് (അരങ്ങേറ്റം), , [[ഗീത]], [[ശ്രീരാമൻ]], [[നെടുമുടി വേണു]]
|-
| 28 || [[ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ സ്വപ്നം]]||1989 || [[ജോൺ പോൾ]]||[[]][[മുകേഷ്]], [[സുഹാസിനി]]
|-
|29  || [[അമരം]]||1991 ||സംഗീതം: [[രവീന്ദ്രൻ]]കാമറ: മധു അമ്പാട്ട് [[എ.കെ. ലോഹിതദാസ്]]||[[മമ്മൂട്ടി]], [[മധു]], അശോക്, [[മുരളി]][[ കെ.പി.എ.സി. ലളിത]]
|-
|30 || [[താഴ്‌വാരം (ചലച്ചിത്രം)|താഴ്‌വാരം]]||1991 ||[[എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ]];കാമറ: വേണു സംഗീതം: [[ഭരതൻ]] ||[[സുമലത]][[മോഹൻലാൽ]], , സലീം ഗൗസ്, [[ശങ്കരാടി]], [[അഞ്ജു]]
|-
|31 || [[കേളി (ചലച്ചിത്രം)|കേളി]]||1991 || സംഗീതം: [[ഭരതൻ]]||[[ചാർമ്മിള ]][[ജയറാം]], [[ഇന്നസെന്റ്]], [[നെടുമുടി വേണു]]
|-
|32 || [[തേവർ മകൻ]](തമിഴ്)|| 1992||[[കമലാഹാസൻ]];സംഗീതം: [[ഇളയരാജ]] കാമറ: പി.സി. ശ്രീരാം||[[ശിവാജി ഗണേശൻ]][[കമല ഹാസൻ]], [[രേവതി]],[[ഗൌതമി]],[[നാസർ]]
|-
|33 || [[ആവാരമ്പൂ]](തമിഴ്)||1992 ||തകരയുടെ പുനർനിർമ്മാണംനാസർ കാമറ: പി.സി. ശ്രീരാം ||[[വിനീത്]]
|-
|34 || [[മാളൂട്ടി]]|| (1992||[[ജോൺ പോൾ]](സംഗീതം: [[ജോൺസൺ]]) ||[[ജയറാം]]ബേബി ശ്യാമിലി,[[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]]
|-
|35 || [[വെങ്കലം]]||1993 || [[എ.കെ. ലോഹിതദാസ്]]; സംഗീതം: [[രവീന്ദ്രൻ]]||[[കെ.പി.എ.സി. ലളിത]] [[മുരളി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ]], [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]], [[ഇന്നസെന്റ്]]
|-
|36 || [[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം]]|| 1993||[[ജോൺ പോൾ]]) (സംഗീതം: [[ജോൺസൺ]] ||[[]][[മുരളി]], [[മനോജ് കെ. ജയൻ]]
|-
|37 || [[പാഥേയം]]|| 1993|| [[എ.കെ. ലോഹിതദാസ്]] കാമറ: മധു അമ്പാട്ട് സംഗീതം: [[ബോംബെ രവി]]||[[മമ്മൂട്ടി]]ചിപ്പി (അരങ്ങേറ്റം)) 
|-
|38 || [[ദേവരാഗം]]||1996 ||[[മണി ഷൊർണ്ണൂർ]] (സംഗീതം: [[എം.എം. കീരവാണി]] ||[[അരവിന്ദ് സ്വാമി]], [[ശ്രീദേവി]]
|-
|39 || [[മഞ്ജീരധ്വനി]]||1996 || സംഗീതം: [[എം.എം. കീരവാണി]] ||[[വിനീത്]]
|-
|40 || [[ചുരം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ചുരം]]|| 1997||സംഗീതം: [[ജോൺസൺ]] ||[[മനോജ് കെ. ജയൻ]], [[ദിവ്യ ഉണ്ണി]]

|}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Bharathan}}
#[http://www.cinemaofmalayalam.net/bharathan.html ഭരതൻ ലഘു ജീവചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110525204859/http://www.cinemaofmalayalam.net/bharathan.html |date=2011-05-25 }}
#[http://cs.nyu.edu/kandathi/bharathan.html ഭരതനെക്കുറിച്ചു ന്യൂയോർക്ക് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ വെബ്സൈറ്റിൽ വന്ന ലേഖനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120214115454/http://cs.nyu.edu/kandathi/bharathan.html |date=2012-02-14 }}
#[http://www.prd.kerala.gov.in/malayalamcinemamore.htm കേരളത്തിന്റെ പബ്ലിക്ക് റിലേഷൻസ് വകുപ്പിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റിൽ നിന്നും ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140412153224/http://www.prd.kerala.gov.in/malayalamcinemamore.htm |date=2014-04-12 }}

==അവലംബം== 
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സംവിധായകർക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം നേടിയവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രഗാനരചയിതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1947-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര ദമ്പതികൾ]]</text>
      <sha1>6viql59vn6wucfcb88qb8gmnyg5cgzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പശു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14240</id>
    <revision>
      <id>4682330</id>
      <parentid>4668628</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26885" sha1="apo9ig7e4klwtuxanrvjevwmhqi25d0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Cattle}} 
{{Taxobox
| name = കന്നുകാലി
| status = വളർത്തുമൃഗം
| image = CH cow 2.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = A Swiss [[Braunvieh]] cow wearing a [[cowbell]]
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordate|കോർഡേറ്റ]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| classis = [[സസ്തനി]] 
| ordo = [[Artiodactyla]]
| familia = [[Bovidae]]
| subfamilia = [[Bovinae]]
| genus = ''[[Bos]]''
| species = ''B. primigenius''
| binomial = '''''Bos primigenius'''''
| binomial_authority = [[Ludwig Heinrich Bojanus|Bojanus]], 1827&lt;ref name=MSW3&gt;{{MSW3 Artiodactyla|id=14200690|heading=''Bos taurus primigenius''}}&lt;/ref&gt;
| subspecies = '' B. p. taurus'', &lt;br /&gt;''B. p. indicus''
| trinomial = ''Bos primigenius taurus'', &lt;br /&gt;''Bos primigenius indicus''
| synonyms = ''Bos taurus'', &lt;br /&gt;''Bos indicus''
| range_map = Bovine range.png
| range_map_caption = Bovine range
}}
'''പശു''' പൊതുവേ ഒരു വളർത്തു മൃഗമാണ്.  ഭൂമിയിൽ ഉഷ്ണ- മിതോഷ്ന മേഖലകളിലെല്ലാം തന്നെ ഈ വർഗത്തില്പെട്ട വിവിധയിനങ്ങൾ അധിവസിച്ചിരുന്നു.   അവിടങ്ങളിലെല്ലാം ഇവ മനുഷ്യരാൽ  ഇണക്കിയെടുക്കുകയും ചെയ്യപ്പെട്ടു.    [[ആഫ്രിക്ക]] പോലുള്ള ചിലയിടങ്ങളിലെ വനങ്ങളിലും [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയപ്രാന്തങ്ങളിലും]] മറ്റും ഇവയുടെ വർഗത്തിൽ പെട്ട ജീവികൾ കാട്ടുമൃഗങ്ങളായി ജീവിക്കുന്നുമുണ്ട്. 

== പ്രത്യേകതകൾ ==
[[കൊമ്പ് (മൃഗം)|കൊമ്പുകൾ]] ഉള്ള ഇവ ഇരട്ടക്കുളമ്പുള്ള മൃഗങ്ങളാണ്‌.  തികഞ്ഞ സസ്യാഹാരികളുമാണ്‌.  [[അയവെട്ടൽ|അയവെട്ടുന്ന]] മൃഗമാണ്‌ ഇത്‌.  ഇതിന്റെ [[ആമാശയം|ആമാശയത്തിന്‌]] നാല്‌ അറകളുണ്ട്‌.  പചനക്രിയ പല ഘട്ടങ്ങളിലായി ആമാശയത്തിന്റെ വിവിധ അറകളിൽ നടക്കുന്നു.   ഇവയുടെ പാൽ ഒരു നല്ല സമീകൃതാഹാരമാണ്‌.    ഇവയുടെ ഒരു [[പ്രസവം|പ്രസവത്തിൽ]] സാധാരണയായി ഒരു ശിശു മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.    ഏതാണ്ട് ഒൻപതു മാസമാണ്‌ [[ഗർഭം (സസ്തനികൾ)|ഗർഭകാലം]].  

മനുഷ്യർ പാലിനായി പശുവിനെ വളർത്തുന്നു.  മനുഷ്യരുമായി വളരെ ഇണങ്ങുന്ന, പൊതുവെ ശാന്തപ്രകൃതികളായ മൃഗങ്ങളാണ്‌ ഇവ. ഇന്ത്യയിലെ പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പശു ഒരു പുണ്യ മൃഗമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിൽ ഈ ഇനത്തിൽപ്പെട്ട ആൺജാതിയെ '''[[കാള]]''' എന്നും ചിലയിടങ്ങളിൽ '''[[മൂരി]]''' എന്നും വിളിക്കുന്നു

== ഔഷധഗുണം ==
[[ആയുർ‌വേദം|ആയുർ‌വേദവിധിയിൽ]] പശു ധാരാളം ഔഷധഗുണമുള്ള ഒരു മൃഗമാണ്. പശുവിൻറെ [[പഞ്ചഗവ്യം]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന പാൽ, [[മൂത്രം]], [[ചാണകം]], [[തൈര്]] , [[നെയ്യ്]]  എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ആയുർവേദ വിധിപ്രകാരം ഔഷധഘൃതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;പശു1&quot;&gt;{{Cite web |url=http://kif.gov.in/ml/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=278&amp;Itemid=29 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-02-12 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305013735/http://kif.gov.in/ml/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=278&amp;Itemid=29 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.  ഈ നെയ്യ് ശരീരത്തിന്റെ കോശ ശക്തി വീണ്ടെടുക്കാനും, മാനസിക – ശാരീരിക ക്ലേശങ്ങൾ, [[വാതം|വാതരോഗം]], സന്താന ലബ്ധി എന്നിവക്കും ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശുവിന്റെ വയറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ഗോരോചനം ആയുർവേദ മരുന്നുകളിലെ മറ്റൊരു വിശേഷപ്പെട്ട ചേരുവയാണ്‌.  &lt;ref name=&quot;പശു1&quot;/&gt;

== വിവിധ ഇനം പശുക്കൾ ==
കന്നുകാലികളെ  മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളായി തരം തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  '''ബോസ് ടോറസ്''', ''Bos taurus'' (യൂറോപ്യൻ അല്ലെങ്കിൽ ടോറൈൻ) ,  '''[[സെബു|ബോസ് ഇൻഡിക്കസ്]]''' ([[സെബു]]),  വംശനാശം സംഭവിച്ച '''ബോസ് പ്രൈമിജെനിയസ്''' ([[ഔറൊക്‌സ്‌|ഔറോക്സ്  Aurochs]]) എന്നിവയാണ് അവ. 
വംശനാശം സംഭവിച്ച ഔറോക്സുകളുടെ പിൻഗാമികളാണ്  [[ടോറൈൻ]], [[സെബു]] എന്നിവ. '''ബോസ് ടോറസ്''' എന്ന ഒറ്റ വർഗ്ഗത്തിലാക്കി ഇവയെ പുനർ നാമകരണം ചെയ്തു.  '''ബോസ് ടോറസ് പ്രൈമിജെനിയസ്''', '''ബോസ് ടോറസ് ഇൻഡിക്കസ്''', '''ബോസ്  ടോറസ് ടോറസ്''' എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് ഉപവർഗ്ഗങ്ങളാക്കി വീണ്ടും തിരിച്ചു. ഈ മൂന്നിനങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ വ്യാപകമായി വളർത്തുമൃഗങ്ങളായി പരിപാലിച്ച് പോരുന്നത്.
====[[സെബു|സെബു (ബോസ് ടോറസ് ഇൻഡിക്കസ്)]]====
മുതുകിൽ കൂനുകളുള്ള (മുഴ) ഒരു കന്നുകാലി വർഗ്ഗമാണ് സെബു (zebu). ബോസ് പ്രൈമിജെനിയസ് ഇൻഡിക്കസ് (Bos primigenius indicus), ബോസ് ഇൻഡിക്കസ് (Bos indicus), ബോസ് ടോറസ് ഇൻഡിക്കസ് (Bos taurus indicus) എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഉപവിഭാഗങ്ങളായും അറിയപ്പെടുന്നു. ഉഷ്ണമേഖലാ രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം ഇവയെ വളർത്തി വരുന്നു. ഇൻഡിക്കൈൻ കന്നുകാലികൾ (indicine cattle) അല്ലെങ്കിൽ കൂനൻ കന്നുകാലികൾ (humped cattle) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ വ്യാപകമായി പരിപാലിച്ച് പോരുന്ന തനത് നാടൻ  ജനുസ്സുകളാണ് ഇവ.  

=== അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള കറവ പശുക്കൾ ===
ഹോൾസ്റ്റീൻ ഫ്രീഷൻ, ജേഴ്സി, സ്വിസ്സ് ബ്രൗൺ, ഗൺസീ, അര്ഷിരെ, നോർമണ്ട് തുടങ്ങിയവ. 

==== [[ഹോൾസ്റ്റീൻ പശു|ഹോൾസ്റ്റീൻ ഫ്രീഷൻ പശു]] ====
ഹോളണ്ടിൽ ഉടലെടുത്ത ഇനം. ധാരാളം പാൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന പശു. ദിവസേന 28-33 ലിറ്റർ പാൽ നൽകുന്നു. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷക സമൃദ്ധവുമായ പാൽ. പാൽ ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ പ്രത്യേക കാലിതീറ്റ നൽകേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്. കേരളത്തിലും ഇവയെ വളർത്താറുണ്ട്. 

[[ജേഴ്സി പശു]]

താരതമ്യേനെ ചെറിയ വലിപ്പമുള്ള ഇവ ബ്രിട്ടനിൽ ഉടലെടുത്ത ഇനമാണ്. ഇവ നിത്യേന 15 മുതൽ 20 ലിറ്റർവരെ പാൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ കാലാവസ്ഥയിലും ഇവ നന്നായി വളരുന്നു. പാൽ ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. 

സ്വിസ്സ് ബ്രൗൺ

യൂറോപ്പിൽ ആൽപ്സ് ഭാഗത്ത്‌ ഉടലെടുത്ത ഈ പശു അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇനമാണ്. ഇവ നിത്യേന 34 മുതൽ 45 ലിറ്റർ വരെ പാൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. സുനന്ദിനി ഇവയുടെ സങ്കരയിനമാണ്. 

[[സുനന്ദിനി]] 

നാടൻ പശുക്കളെ ഹോൾസ്റ്റീൻ ഫ്രീഷൻ, ജേഴ്‌സി, സ്വിസ്സ് ബ്രൗൺ തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളുമായി ചേർത്തു ക്രോസ്സ് ചെയ്ത അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള സങ്കരയിനം. ഇവ നിത്യേന 8 മുതൽ 12 ലിറ്റർ വരെ പാൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്.  


=== കേരളത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന നാടൻ പശുക്കൾ ===
* [[വെച്ചൂർ പശു |വെച്ചൂർ]] 
* [[വില്വാദ്രി പശു|വില്വാദ്രി]]
* [[ചെറുവള്ളി പശു|ചെറുവള്ളി]]
* [[കാസർഗോഡ് കുള്ളൻ പശു|കാസർഗോഡ് കുള്ളൻ]]
* [[വടകര കുള്ളൻ]] 
* [[കുട്ടമ്പുഴ കുള്ളൻ പശു|കുട്ടമ്പുഴ]] 
* [[സുവർണ്ണവല്ലി (പശു)|സുവർണ്ണവല്ലി]]
* വയനാട്
* ഇടുക്കി
* ഹൈറേഞ്ച്
* 
എന്നിങ്ങനെ നിരവധി  നാടൻ വിഭാഗങ്ങളാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്.

വെച്ചൂർ പശുവിന് അംഗീകാരം നൽകിയ ഹരിയാനയിലെ കർണാൽ ആസ്ഥാനമായുള്ള നാഷണൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് അനിമൽ ജെനിറ്റിക് റിസോഴ്‌സസ് (എൻ.ബി.എ.ജി.ആർ) ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ മറ്റു പശുക്കളെക്കുറിച്ചും ഗവേഷണം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കയാണ്. ഇതിൽ വില്വാദ്രി, കുട്ടമ്പുഴ എന്നിവയുടെ ജനിതക സാമ്പിളുകളും വംശ പാരമ്പര്യ പഠനവും  എൻ.ബി.എ.ജി.ആർ. വിദഗ്ധ സംഘം കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ  പ്രത്യേക പഠനത്തിന് വിധേയമാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

=== ഇന്ത്യയിലെ നാടൻ പശുക്കൾ ===

ഇന്ത്യയിലെ [[നാഷണൽ ബ്യൂറോ ആൻഡ് അനിമൽ ജനറ്റിക് റിസർച്ച്]] ബ്രീഡ് രജിസ്ട്രേഷൻ കമ്മിറ്റി 43  ഇനം പശുക്കളെയാണ് നാടൻപശുക്കളുടെ വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുള്ളത് . 2016  ആഗസ്റ് വരെ നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന 41&lt;ref&gt;https://pib.gov.in/newsite/printrelease.aspx?relid=149129&lt;/ref&gt; ഇനങ്ങൾക്ക് പുറമേ കൊങ്കൺ കപില, ലഡാക്കി എന്നീ രണ്ട് പുതിയ ഇനങ്ങളെക്കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തി 2018 ഡിസംബറിൽ പുതിയ ഔദ്യോഗിക പട്ടിക പുറത്തിറക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;https://pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1555652&lt;/ref&gt; 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ജനുസ്സ്   !! മറ്റ് പേരുകൾ !! മേഖല   !!പാലുൽപ്പാദനം 
|-
| [[വെച്ചൂർ പശു|വെച്ചൂർ]] || വെച്ചൂർ കുള്ളൻ || [[കേരളം]] || 561 കിലോ. കൊഴുപ്പ് 4.7 to 5.8 %
|-
| [[ബർഗൂർ പശു|ബർഗൂർ]]  ||  || [[തമിഴ്‌നാട്]] || 350 കിലോ. 
|-
|  [[പുലിക്കുളം പശു|പുലിക്കുളം]]  || പലിംഗു മാഡു, മണി മാഡു, “ജല്ലിക്കാട്ട് മാഡു, മാട്ടു മാഡു, കിലകാട്ടു മാഡു || [[തമിഴ്‌നാട്]] ||പ്രതിദിന ശരാശരി 1.25 കിലോ.
|-
|  [[കാങ്കയം പശു|കാങ്കയം]]  || കങ്കനാട്, കോങ്കു || [[തമിഴ്‌നാട്]] || 540 കിലോ, കൊഴുപ്പ് 1.6 to 7.7 %
|-
|  [[ഉംബ്ളാച്ചേരി പശു|ഉംബ്ളാച്ചേരി]]  || ജാതിമാട്, മൊട്ടൈമാട്, മൊലൈമാട്, സതേൺമാട്, തഞ്ചാവൂർ മാട്, തെർകുത്തി മാട്  || തമിഴ്‌നാട് ||  494 കിലോ. (ഒരു കറവക്കാലത്ത്)
|-
|  [[അമൃത് മഹൽ പശു|അമൃത് മഹൽ]]  || ജവാരി ദാന, ദൊദ്ദദാന, നമ്പർ ദാന || [[കർണ്ണാടക]] || 572 കിലോ. (ഒരു കറവക്കാലത്ത്) 
|- 
|  [[കൃഷ്ണ വാലി (പശു)|കൃഷ്ണ വാലി]] ||  || കർണ്ണാടക ||  
|-
|  [[മലനാട് ഗിദ്ദ]]  || മലനാട് കുള്ളൻ  || കർണ്ണാടക ||   
|-
|  [[പുങ്കന്നൂർ പശു|പുങ്കന്നൂർ]]  ||പുങ്കന്നൂർ കുള്ളൻ  || [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]]   || പ്രതിദിന ശരാശരി 546 ലിറ്റർ
|-
| [[ഓങ്കോൾ പശു |ഓങ്കോൾ]]  ||  || ആന്ധ്രാപ്രദേശ്   || 
|-
| [[മോട്ടു പശു|മോട്ടു]]||മോട്ടു കുള്ളൻ || [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[ഛത്തീസ്ഗഡ്]], [[ഒഡീഷ]]   || 100 മുതൽ 140 കിലോഗ്രാം (ഒരു കറവക്കാലത്ത്)
|-
| [[ഘുമുസാരി പശു|ഘുമുസാരി]] || ദേശി  || [[ഒഡീഷ]] || 450-650 കിലോഗ്രാം (ഒരു കറവക്കാലത്ത്)
|-
| [[ബിഞ്ചർ പുരി]]  ||  || [[ഒഡീഷ]] || 
|-
| [[ഖരിയാർ]]  ||  || [[ഒഡീഷ]] || 
|-
|  [[കോസാലി പശു |കോസാലി]]  ||  || [[ഛത്തീസ്ഗഡ്]]  ||  
|-
|  [[ബാദ്രി]]   ||  || [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]]  ||  
|-
| ബച്ചോർ   ||  || [[ബീഹാർ]]  ||  
|-
| [[ഗീർ പശു|ഗിർ]]    ||  || [[ഗുജറാത്ത്]]  ||  
|-
| [[കാൻ‌ക്രെജ്]]   ||  || [[രാജസ്ഥാൻ]]   || 
|-
| രതി ||  || [[രാജസ്ഥാൻ]]  ||
|-  
| നഗോരി ||  || [[രാജസ്ഥാൻ]]  ||
|- 
| താർപാർക്കർ ||  || [[രാജസ്ഥാൻ]]  ||
|-  
| മേവതി ||  || [[രാജസ്ഥാൻ]] ഹരിയാന, ഉത്തർപ്രദേശ്  ||
|- 
| [[സഹിവാൾ]]  ||  || [[രാജസ്ഥാൻ]], [[പഞ്ചാബ്]]   || 
|- 
| സിരി  ||  ||   || 
|-   
| പൊൻവാർ  ||  ||   || 
|-   
| ലക്മി ||  ||   || 
|-   
| മാൽവി ||  ||   || 
|-   
| ചുവന്ന ഗാന്ധാരി   ||  ||   || 
|-   
| ദേവ്‌നി  ||  ||   || 
|-   
| ഡാംഗി ||  ||   || 
|-  
| നിമാരി  ||  ||   || 
|-   
| ഹരിയാന  ||  ||   || 
|-   
| കെങ്കത  ||  ||   || 
|-
| ഹാലിക്കർ  ||  ||   || 
|-    
| ചുവന്ന സിന്ധി  ||  ||   || 
|-    
| ഗാവ് ലാവ്  ||  ||   || 
|-    
| ഗംഗോത്രി   ||  ||   || 
|-    
| ഖേരിഗഡ് ||  ||   || 
|-  
| ബെലാഹി  ||  ||   || 
|-        
| ഖില്ലർ ||  ||   || 
|-        
|  കൊങ്കൺ കപില   ||  ||   || 
|-  
|  ലഡാക്കി  ||  ||   || 
|-                          
|}


ഇവ കൂടാതെ നിരവധി തനത് പ്രാദേശിക ജനുസ്സുകൾ പല പ്രദേശങ്ങളിലും കണ്ടു വരുന്നുണ്ട്. ശുദ്ധജനുസ്സുകളുമായി കലർന്ന് സങ്കരയിനത്തിൽ പെട്ട  പ്രാദേശിക ഇനങ്ങളും നിരവധിയുണ്ട്. ഇവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആധികാരികമായ പഠനം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കയാണ്.

=== വെച്ചൂർ പശു===
{{പ്രധാനലേഖനം|വെച്ചൂർ പശു}}
കേരളത്തിന്റെ തനതായ ഒരു പശുവർഗ്ഗമാണ് വെച്ചൂർ പശു

=== സിന്ധി പശു ===
{{പ്രധാനലേഖനം|സിന്ധി പശു}}{{main|}}

=== സുനന്ദിനി ===
{{പ്രധാനലേഖനം|സുനന്ദിനി}}
:ഇൻഡോ-സ്വിസ് സംരംഭത്തിന്റെ പ്രവർത്തന ഫലമായി വികിസിപ്പിച്ചെടുത്ത  സങ്കര ഇനം - സ്വിസ് ബ്രൗൺ X നാടൻ

=== സുവർണ്ണവല്ലി ===
{{പ്രധാനലേഖനം|സുവർണ്ണവല്ലി}}
നാടൻപശുക്കളായ [[വെച്ചൂർ പശു|വെച്ചൂരിന്റെയും]] [[കാസർകോട് കുള്ളൻ|കാസറകോട് കുള്ളന്റെയും]] സങ്കരയിനമാണ് [[സുവർണ്ണവല്ലി]]. 
=== മിഥുൻ ===
:മിഥുൻ ഒരു സങ്കര ഇനമാണ്

=== [[സഹിവാൾ]] ===
പടിഞ്ഞാറൻ പാകിസ്താനിലെ മോണ്ട് ഗോമറി ജില്ലയിലാണ്  ഇതിന്റെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം എന്നു കരുതുന്നു.&lt;ref&gt;പശുപരിപാലനം-കേരളഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്-2012 പു. 8&lt;/ref&gt;

==ഗീർ പശു ==
{{പ്രധാനലേഖനം|ഗീർ പശു}}
ഗുജറാത്തിലെ തനി ''നാടൻ ഇനമായ ഗീർ ഇപ്പോൾ കേരളത്തിലെ വയനാടിലും എത്തി,
നമ്മുടെ നാടാൻ പശുക്കളുടെ ഇരട്ടി വലിപ്പമുള്ളവയണ് ഇവ,  ഇതിന്റെ മൂത്രവും, ചാണകവും, നല്ല ഒരു വളമാണ്. ഇവക്ക്  രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷിയും കൂടുതലാണ് .    
=== അയർഷെയർ ===
===മറ്റിനങ്ങൾ===
=== ഏറ്റവും ചെറിയ പശു ===

ഗിന്നസ് ബുക്ക്‌ പ്രകാരം ഏറ്റവും ചെറിയ പശു ആയി കരുതപ്പെടുന്നത് ക്യാനടയിലെ സ്വലോ എന്നയിനം 83 സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം ഉയരം ഉള്ള പശുവാണ്‌, 

എന്നാലും മണ്ണുത്തി വെറ്റെരിനര്യ് കോളേജിലെ ജെനെറ്റിക്സ് വിഭാഗത്തിലെ 79 സേന്റിമിട്ടെർ മാത്രം ഉയരമുള്ള ഡയാന യാണ് ഏറ്റവും ഉയരം കുറഞ്ഞ പശു എന്നും ...അതല്ല കോഴിക്കോടെ ജില്ലയിലെ പെയംബ്രയിലെ കയണ്ണയിൽ സൂര്യപ്രകശ് വളര്ത്തുന്ന 72 സെന്ടിമിട്ടർ ഉയരം ഉള്ള ചോട്ടി (ഒരിനം കാസര്കൊടെ കുള്ളൻ) ആണെന്നും , കാസർകോട്‌ തന്നെയുള്ള പെരളം ഫാമിലെ എൻ സുബ്രമണ്യൻ വളര്ത്തുന്ന 71 സെന്ടിമിട്ടർ മാത്രം ഉയരമുള്ള ബന്ഗാരി യാണ് എന്നുമുള്ള വാദങ്ങൾ നിലവിൽ ഉണ്ട്

== ചിത്രങ്ങൾ ==
&lt;gallery widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;120px&quot; perrow=&quot;5&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
പ്രമാണം:Cow (Fleckvieh breed) Oeschinensee Slaunger 2009-07-07.jpg|പശു കിടക്കുന്നു
പ്രമാണം:Cow - പശു-1.JPG|പശു
പ്രമാണം:Cow - പശു-2.JPG|പശു
പ്രമാണം:Cow - പശു-3.JPG|പശു കിടക്കുന്നു
പ്രമാണം:Cow - പശു-4.JPG|പശു
പ്രമാണം:Cow - പശു-5.JPG|പശുക്കിടാവ് പാല് കുടിക്കുന്നു
പ്രമാണം:Cow - പശു-6.JPG|പശുവിന്റെ തല
പ്രമാണം:Cow - പശു-7.JPG|പശുക്കിടാവ്
പ്രമാണം:മലമുകളിലെ പശു.JPG
പ്രമാണം:Mithun.jpg|മിഥുൻ
പ്രമാണം:Bull1.JPG|വിത്തുകാള
പ്രമാണം:വിത്തുകാള.JPG
പ്രമാണം:പശുക്കിടാവ്.JPG|പശുക്കിടാങ്ങൾ
പ്രമാണം:പശുക്കൾ.JPG
പ്രമാണം:Cow1.JPG
പ്രമാണം:Cows2.JPG
പ്രമാണം:മേയുന്ന പശു.JPG|പശു
&lt;/gallery&gt;

== ഇതും കാണുക ==
* [[പാൽ]]
* [[പഞ്ചഗവ്യം]]
* [[പോത്ത്]]
* [[പാൽപ്പനി]]

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ‍ ==
{{Sister project links|wikt=പശു}}
{{Commons|Bos taurus}}   
{{Commons|Bull|Bull (cattle)}}
* [http://www.cowhq.co.nr/ Cowhq: A site dedicated to cows and cow information] 
* [http://www.fratta.net/ La Fratta, Italian Chianina cattle breeders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060720092514/http://www.fratta.net/ |date=2006-07-20 }} - Sinalunga, Siena, Italy 
* [http://www.westernwatersheds.org/ Western Watersheds Project] - Cows versus Conservation 
* [http://www.ansi.okstate.edu/breeds/cattle/ Cattle Breeds website] - Oklahoma State University 
* [http://www.cattle.com Cattle.com] - Comprehensive Beef Portal 
* [http://www.pbs.org/wnet/nature/holycow/index.html PBS Nature: Holy Cow (about cows in general)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714200310/http://www.pbs.org/wnet/nature/holycow/index.html |date=2014-07-14 }} 
* [http://www.lincolnredcattlesociety.co.uk UK Lincoln Red Cattle Society] 
* [http://www.searchcattle.com SearchCattle.com - Specialized Cattle Search Engine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070624171956/http://www.searchcattle.com/ |date=2007-06-24 }} 
* [http://www.rzuser.uni-heidelberg.de/~rebert/photos/Nutztiere/index.html Photo Gallery with Images of Cattle] 
* [http://www.prairieoxdrovers.com Prairie Ox Drovers -Information, help, and encouragement to get started with oxen.] 
* [http://www.straightdope.com/classics/a3_097b.html &quot;Do McDonald's milkshakes contain seaweed?&quot;, The Straight Dope, 27-Nov-1992] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070608193114/http://www.straightdope.com/classics/a3_097b.html |date=2007-06-08 }} 
* [http://www.cattlepages.com The Cattle Pages] - Directory of information, cattle associations, and cattle breeders 
* [http://www.bluemoo.net/45cowfacts.html &quot;45 Fun Facts About Cows&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607175351/http://www.bluemoo.net/45cowfacts.html |date=2007-06-07 }}
* [https://web.archive.org/web/20070613035409/http://www.vmv.it/mumu+cow+museum_3-2-0-0-0.aspx Mumu, cow cattle virtual museum]

{{mammal-stub}}

[[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പശു]]
[[വർഗ്ഗം:പശുപരിപാലനം]]</text>
      <sha1>apo9ig7e4klwtuxanrvjevwmhqi25d0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വികിരണപ്രവർത്തന ശോഷണം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17640</id>
    <revision>
      <id>4682311</id>
      <parentid>4661477</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58630-72</username>
        <id>224928</id>
      </contributor>
      <comment>/* റേഡിയോആക്റ്റിവിറ്റി അപചയം */</comment>
      <origin>4682311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13330" sha1="2vfazjfoweurfudjnu1vgs6jvqkoabp" xml:space="preserve">{{prettyurl|Radioactive decay}}
അസ്ഥിര അണുകേന്ദ്രങ്ങൾ ശോഷണത്തിനു വിധേയമാകുന്നു. അസ്ഥിര അണുകേന്ദ്രങ്ങളുടെ ഈ സവിശേഷതയെ
'''വികിരണപ്രവർത്തനം(Radioactivity)''' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. വികിരണപ്രവർത്തനം മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന ശോഷണത്തെയാണ്  '''വികിരണപ്രവർത്തന ശോഷണം (Radioactive decay)''' എന്നു പറയുന്നത്. ഉണ്ടാവുന്ന വികരണങ്ങളാണ് ആണവവികിരണങ്ങൾ(Nuclear radiations). ശോഷണത്തെ തുടർന്ന് [[മൂലകം]] അണുസംഖ്യയിലും പിണ്ഡസംഖ്യയിലും വ്യത്യാസമുള്ള മറ്റൊരു മൂലകമായി മാറുന്നു. ഈ പ്രതിഭാസം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന മൂലകങ്ങളെ '''അണുപ്രസരണ മൂലകങ്ങൾ''' എന്നും പറയുന്നു.

1896 ൽ [[ഹെൻ‌റി ബെക്വറൽ|ഹെൻറി ബെക്വറലാണ്]] (Henri Becquerel) ഇത് കണ്ടെത്തിയത്. പ്രധാനമായും മൂന്നുതരത്തിലാണ് ആണവാപചയം .

1.[[ആൽഫാ ശോഷണം]] : ധന ചാർജും പിണ്ഡവുമുള്ള ആൽഫാ കണങ്ങൾ (α)  പുറത്ത് വരുന്നു.

2.[[ബീറ്റാ ശോഷണം]] : ഋണ ചാർജുള്ള ബീറ്റാ കണങ്ങൾ (β) പുറത്ത് വരുന്നു.

3.[[ഗാമ ശോഷണം]] : ചാർജ് ഇല്ലാത്ത ഗാമ കിരണങ്ങൾ (γ) പുറത്ത് വരുന്നു.

ആണവവികിരണങ്ങൾ ജീവജാലങ്ങൾക്ക് ഹാനികരമാണെങ്കിലും സുരക്ഷിതപരിധിയിലുള്ള വികിരണങ്ങൾ രോഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിലും, ചികിത്സിക്കുന്നതിനും, ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ കേടുകൂടാതെ സൂക്ഷിക്കുന്നതിനും, എണ്ണക്കുഴലുകളുടേയും മറ്റും കേടുകൾ കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിനും ഉപയോഗിക്കുന്നു.

== ചരിത്രം ==
[[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രഞ്ചു]] ശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[ഹെന്രി ബെക്കറൽ]] 1896-ൽ ആണ് വികിരണപ്രവർത്തനം എന്ന പ്രതിഭാസം ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയത്. ഒരു [[യുറേനിയം]] സംയുക്തത്തെ കറുത്ത കടലാസിൽ പൊതിഞ്ഞു [[ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് തകിട്|ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് തകിടിനു]] മുൻപിൽ വച്ചു. തകിട് ഡെവലപ്പ് ചെയ്ത് നോക്കിയപ്പോൾ ഈ സംയുക്തത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏതോ രശ്മികൾ അതിൽ പതിച്ചിരുന്നെന്നു അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. [[മേരി ക്യൂറി|മേരി ക്യൂറിയാണ്]] ഈ പ്രതിഭാസത്തെ വികിരണപ്രവർത്തനം എന്നു നാമകരണം നടത്തിയത്.

== കാരണം ==
അണുപ്രസരക മൂലകങ്ങളുടെ [[അണുകേന്ദ്രം]] അസ്ഥിരമായതാണ്. അതു കൊണ്ട് അവ സ്വതേ പിളരുകയും തൽഫലമായി ആണവവികിരണങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതാണ് അണുപ്രസരണത്തിനു നിദാനം.

== വികിരണങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Alfa beta gamma radiation penetration ml.svg|thumb|right|300px|റേഡിയോ ആക്റ്റീവ് വികിരണങ്ങളുടെ ശക്തി വ്യക്തമാക്കുന്ന ചിത്രം]]
സാധാരണയായി മൂന്നുതരത്തിലുള്ള വികിരണങ്ങളാണ് ഒരു വികിരണപ്രവർത്തന മൂലകത്തിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുന്നത്: [[ആൽഫാ വികിരണം]] [[ബീറ്റാ വികിരണം]] [[ഗാമാ വികിരണം]]. ഇവയിൽ ആൽഫാ രശ്മികൾ ബീറ്റയേക്കാളും, ഗാമയേക്കാളും പലമടങ്ങ് ശക്തി കൂടിയതാണ്.  എങ്കിലും മൂന്നു തരം വികിരണങ്ങളും അപകടകാരികളാണ്.

ആൽഫാകണങ്ങളെ ഒരു കടലാസുതാളിന് തടയാൻ സാധിക്കും. എന്നാൽ ബീറ്റാകണങ്ങൾ ഇതിലൂടെ തുളച്ചു കടക്കുമെങ്കിലും‍ ഒരു അലൂമിനിയം തകിടിന് അതിനെ തടയാനാകും. എന്നാൽ ഗാമാ വികിരണം ഇവയേക്കാളേറെ തുളച്ച് കയറാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കട്ടിയുള്ള [[കറുത്തീയം|കറുത്തീയത്തിന്‌]] ഗാമാവികിരണങ്ങളെ തടഞ്ഞു നിർത്താനുള്ള കഴിവുണ്ട്.

== വികിരണപ്രവർത്തന ശോഷണം ==
ഒരു മൂലകത്തിന്റെ അണുകേന്ദ്രം ആൽഫയോ ബീറ്റയോ കണങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കുമ്പോൾ [[അണു|അണുവിന്]] മാറ്റം സംഭവിക്കുകയും അത് മറ്റൊരു മൂലകത്തിന്റെ അണുവായി മാറുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയെ വികിരണപ്രവർത്തന ശോഷണം (Decay) എന്നു പറയുന്നു. തുടർച്ചയായ ഇത്തരം നാശത്തിലൂടെ രൂപം കൊള്ളുന്ന മൂലകങ്ങളുടെ ശ്രേണിയെ ആണ് [[റേഡിയോആക്റ്റീവ് ശ്രേണി]] എന്നു പറയുന്നത്.

== വികിരണപ്രവർത്തനത്തിന്റെ അളവ് ==
വികിരണപ്രവർത്തനത്തിന്റെ എസ്.ഐ. ഏകകം [[ബെക്കറൽ]] (Becquerel) ആണ് ചുരുക്കി Bq എന്നെഴുതും. ഒരു വസ്തുവിലെ ഒരു അണു ശോഷണത്തിനു വിധേയമാകാൻ ഒരു സെക്കന്റ് സമയം എടുക്കുന്നുവെങ്കിൽ വികിരണപ്രവർത്തനം ഒരു ബെക്കറൽ ആണെന്നു പറയാം.

വികിരണപ്രവർത്തനം അളക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ഉപകരണമാണ് [[ഗൈഗർ കൌണ്ടർ]]. [[ഹാൻസ് ഗൈഗർ]] എന്ന ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് ഈ ഉപകരണം കണ്ടെത്തിയത്.

== പശ്ചാത്തലവികിരണം ==
പ്രകൃതിയിൽ പാറകളിലും ധാതുക്കളിലുമായി ധാരാളം വികിരണപ്രവർത്തന മൂലകങ്ങൾ കണ്ടുവരുന്നു. അവ കുറഞ്ഞ അളവിലുള്ള വികിരണപ്രവർത്തനം പ്രകടമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജീവജാലങ്ങൾക്ക് അപകടകരമല്ലാത്ത ഈ പ്രവർത്തനത്തെ പശ്ചാത്തല വികിരണം (Background radiation) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
== അയോണീകരണ വികിരണം ==
വികിരണപ്രവർത്തനം മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന വികിരണങ്ങളും കണങ്ങളും ഒരു വസ്തുവിലൂടെ കടന്നു പോകുമ്പോൾ അവയിലെ [[ആറ്റം|ആറ്റങ്ങളിൽ]] നിന്ന് [[ഇലക്ട്രോൺ|ഇലക്ട്രോണുകളെ]] പുറത്തേക്ക് തെറിപ്പിക്കുകയും അങ്ങനെ ആ അണുക്കൾ [[അയോൺ|അയോണുകളായി]] പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത്തരം വികിരണത്തെ അയോണീകരണ വികിരണം (Ionizing radiation) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അയോണീകരണ വികിരണം ജീവകലകളെ നശിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ജീവജാലങ്ങൾക്ക് അപകടകരമാണ്. എങ്കിലും ഈ വികിരണത്തെ നിയന്ത്രിച്ച് [[അർബുദം]] പോലെയുള്ള അപകടകാരികളായ ശരീരകോശങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

== ഇറേഡിയേഷൻ ==
ഒരു വസ്തുവിനെ റേഡിയോആക്റ്റീവ് വികിരണത്തിന് വിധേയമാക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ഇറേഡിയേഷൻ (irradiation). കുറഞ്ഞ അളവിലുള്ള വികിരണാഘാതം പഴങ്ങൾ പോലെയുള്ള ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളെ കേടുകൂടാതെ സൂക്ഷിക്കുന്നതിന് സഹായകരമാണ്. ഭക്ഷണത്തിനോ അതു കഴിക്കുന്നവർക്കോ ഹാനികരമാകാതെ ഭക്ഷണത്തെ കേടുവരുത്തുന്ന ചെറുജീവികൾ ഈ വികിരണം മൂലം നശിക്കുന്നു.

== അർദ്ധായുസ്സ് ==
{{main|അർദ്ധായുസ്സ്}}
റേഡിയോ ആക്റ്റിവിറ്റി ക്ഷയം മൂലം ഒരു വസ്തുവിന്റെ പിണ്ഡം നേർ പകുതിയായി കുറയാൻ എടുക്കുന്ന കാലയളവിനെയാണ് അർദ്ധായുസ്സ് എന്നു പറയുന്നത്.

റേഡിയോആക്റ്റിവിറ്റി പ്രകടമാക്കുന്ന മൂലകങ്ങളോരോന്നിന്റേയും അർദ്ധായുസ്സ് ഒരു സ്ഥിര കാലയളവാണ്. ഈ കാലയളവിൽ വസ്തുവിലെ കൃത്യം പകുതി റേഡിയോആക്റ്റീവ് അണുക്കൾ നാശത്തിനു വിധേയമാകുന്നു. അടുത്ത അർദ്ധായുസ്സ് കാലയളവിനു ശേഷം ഇത്തരം അണുക്കൾ നാലിലൊന്നായും തൊട്ടടുത്ത അർദ്ധായുസ്സിനു ശേഷം എട്ടിലൊന്നായും കുറയുകയും, ഈ പ്രക്രിയ തുടരുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഓരോ [[റേഡിയോ ഐസോട്ടോപ്പ്|റേഡിയോആക്റ്റീവ് ഐസോട്ടോപ്പിന്റേയും]]അർദ്ധായുസ്സ് സെക്കന്റുകളുടെ ഒരംശം മുതൽ കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ വരെയാകാം.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
* ഡോർലിങ് കിൻഡർസ്ലെയ് - കൺസൈസ് എൻസൈക്ലോപീഡിയ സയൻസ് - ലേഖകൻ: നീൽ ആർഡ്‌ലി

[[വർഗ്ഗം:അണുകേന്ദ്രഭൗതികം]]
[[വർഗ്ഗം:ഭൗതികശാസ്ത്രം]]</text>
      <sha1>2vfazjfoweurfudjnu1vgs6jvqkoabp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബാൾട്ടിമോർ, മേരിലാൻഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18077</id>
    <revision>
      <id>4682460</id>
      <parentid>4591020</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24709" sha1="q403th1z5vitu96nx0a2p8j2v62k43a" xml:space="preserve">{{prettyurl|Baltimore}} 
{{ToDisambig|വാക്ക്=ബാൾട്ടിമോർ}}
{{Infobox settlement
| name = ബാൾട്ടിമോർ, മെരിലാൻഡ്
| official_name = City of Baltimore
| settlement_type = [[Independent city (United States)|Independent city]]
| image_skyline = BaltimoreC12.png
| imagesize = 
| image_caption = [[Downtown Baltimore|Downtown]], [[Emerson Bromo-Seltzer Tower]], [[Pennsylvania Station (Baltimore)|Pennsylvania Station]], [[M&amp;T Bank Stadium]], [[Inner Harbor]] and the [[National Aquarium (Baltimore)|National Aquarium]] in Baltimore, [[Baltimore City Hall]], [[Washington Monument, Baltimore|Washington Monument]]
| image_flag = Flag of Baltimore City.svg
| image_seal = Seal of Baltimore, Maryland.svg
| nickname = Charm City;&lt;ref name=nicknames&gt;{{cite web |url=http://www.redorbit.com/news/business/511672/baltimores_new_bait_the_city_is_about_to_unveil_a/index.html |title=Baltimore's New Bait: The City is About to Unveil a New Slogan, 'Get In On It,' Meant to Intrigue Visitors |access-date=November 28, 2008 |last=Donovan |first=Doug |date=May 20, 2006 |work=The Baltimore Sun |via=RedOrbit&lt;!--present in archive.org--&gt; |archive-url=https://web.archive.org/web/20090922093735/http://www.redorbit.com/news/business/511672/baltimores_new_bait_the_city_is_about_to_unveil_a/index.html |archive-date=2009-09-22 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; B'more;&lt;ref name=nicknames2&gt;{{Cite news |last=Kane|first=Gregory |author-link=Gregory Kane (journalist) | url=http://www.washingtonexaminer.com/article/37312 | work=[[The Washington Examiner]] | title=Dispatch from Bodymore, Murderland | date=June 15, 2009&lt;!--present in archive.is--&gt;}}&lt;/ref&gt;
| motto = &quot;The Greatest City in America&quot;,&lt;ref name=nicknames /&gt; &quot;Get in on it.&quot;,&lt;ref name=nicknames /&gt; &quot;Believe&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/09/02/us/in-baltimore-slogan-collides-with-reality.html|title=In Baltimore, Slogan Collides with Reality|work=[[N. Y. Times|The New York Times]]|date=September 2, 2003|first=Jeffrey |last=Gettleman |author-link=Jeffrey Gettleman}}&lt;/ref&gt;
| image_map = Map of Maryland highlighting Baltimore City.svg
| mapsize = 250x200px
| map_caption = Location within Maryland
| pushpin_map = Maryland#USA#North America
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_caption = Location within Maryland
| coordinates = {{coord|39|17|N|76|37|W|type:city(650000)_region:US-MD|display=inline,title}}
| subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name = [[United States]]
| subdivision_type1 = [[U.S. state|State]]
| subdivision_type2 = [[Independent city (United States)|City]]
| subdivision_type3 = [[Colony|Historic colony]]
| subdivision_type4 = [[County (United States)|County]]
| subdivision_name1 = [[Maryland]]
| subdivision_name2 = Baltimore
| subdivision_name3 = [[Province of Maryland]]
| subdivision_name4 = None ([[Independent city (United States)|Independent city]])
| established_title = [[Town incorporation|Founded]]
| established_date = 1729
| established_title2 = [[Municipal corporation|Incorporated]]
| established_date2 = 1796–1797
| established_title3 = [[Independent city (United States)|Independent city]]
| established_date3 = 1851
| named_for = [[Cecil Calvert, 2nd Baron Baltimore]] (1605–1675)
| government_type = [[Mayor–council government|Mayor–council]]
| governing_body = [[Baltimore City Council]]
| leader_title = [[List of mayors of Baltimore, Maryland|Mayor]]
| leader_name = [[Jack Young (politician)|Jack Young]] ([[Democratic Party (United States)|D]])
| leader_title1 = [[Baltimore City Council|City Council]]
| leader_name1 = {{Collapsible list
 |title = Council members |bullets=yes
 |frame_style = border:none; padding: 0;
 |list_style= text-align:left;display:yes;
 |1= [[Brandon M. Scott]] (President)
 |2= [[Zeke Cohen]] (1)
 |3= Vacant, as of May 6, 2019 (2)
 |4= [[Ryan Dorsey]] (3)
 |5= [[Bill Henry (politician)|Bill Henry]] (4)
 |6= [[Isaac Schleifer|Isaac &quot;Yitzy&quot; Schleifer]] (5)
 |7= [[Sharon Green Middleton]] (6)
 |8= [[Leon F. Pinkett, III]] (7)
 |9= [[Kristerfer Burnett]] (8)
 |10= [[John T. Bullock]] (9)
 |11= [[Edward L. Reisinger]] (10)
 |12= [[Eric Costello]] (11)
 |13= [[Robert Stokes Sr.]] (12)
 |14= [[Shannon Sneed]] (13)
 |15= [[Mary Pat Clarke]] (14)
 }}
| unit_pref = Imperial
| area_footnotes = &lt;ref name=&quot;CenPopGazetteer2016&quot;&gt;{{cite web|title=2017 U.S. Gazetteer Files|url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2017_Gazetteer/2017_gaz_place_24.txt|publisher=United States Census Bureau|accessdate=January 2, 2019}}&lt;/ref&gt;
| area_magnitude = 1 E+8
| area_total_km2 = 238.41
| area_total_sq_mi = 92.05
&lt;!--sum of area_land and area_water--&gt;| area_land_km2 = 209.65
| area_land_sq_mi = 80.95
| area_water_km2 = 28.76
| area_water_sq_mi = 11.10
| area_water_percent = 12.1
| area_urban_km2 = 
| area_urban_sq_mi = 
| area_metro_km2 = 
| area_metro_sq_mi = 
| elevation_footnotes = &lt;ref name=elevation&gt;{{cite web |url=http://www.mgs.md.gov/esic/fs/fs1.html |title=Highest and Lowest Elevations in Maryland's Counties |access-date=November 14, 2007 |website=Maryland Geological Survey |at=Baltimore City |publisher=Maryland Department of Natural Resources | archive-url= https://web.archive.org/web/20071005233230/http://www.mgs.md.gov/esic/fs/fs1.html| archive-date= October 5, 2007 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;
| elevation_m = 0–150
| elevation_ft = 0–480
| population_total = 620961
| population_as_of = [[2010 United States Census|2010]]
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;FactFinder&quot;&gt;{{cite web|title=American FactFinder|url=http://factfinder.census.gov/faces/nav/jsf/pages/index.xhtml|archive-url=https://archive.today/20200212234628/http://factfinder.census.gov/faces/nav/jsf/pages/index.xhtml|url-status=dead|archive-date=February 12, 2020|publisher=[[United States Census Bureau]]|access-date=October 13, 2014}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2 = 2917.48
| population_density_sq_mi = 7556.25
| population_est = 593490
| pop_est_as_of = 2019
| pop_est_footnotes = &lt;ref name=&quot;USCensusEst2018&quot;/&gt;
&lt;!--https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Annual_Estimates_of_the_Resident_Population_(Maryland,_April_1,_2010_to_July_1,_2018).pdf--&gt;&lt;!--April 24, 2019; content cannot be stored in archive.org due to tech constraints--&gt;| population_urban = 2,203,663 (US: [[List of United States urban areas|19th]])
| population_metro = 2,802,789 (US: [[List of Metropolitan Statistical Areas|21st]])
| population_blank1_title = [[Combined statistical area|CSA]]
| population_blank1 = 9,797,063 (US: [[Combined Statistical Areas|4th]])
| population_blank2_title = [[Demonym]]
| population_blank2 = Baltimorean
| postal_code_type = [[ZIP Code]]s
| postal_code = {{collapsible list
|title                    = ZIP Codes&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |publisher=USPS |title=ZIP Code Lookup |access-date=October 13, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/5uRWp2Zfd?url=http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |archive-date=November 23, 2010  }}&lt;/ref&gt;
|frame_style              = border:none; padding: 0;
|list_style               = text-align:center;display:none
|21201–21231, 21233–21237, 21239–21241, 21244, 21250–21252, 21263–21265, 21268, 21270, 21273–21275, 21278–21290, 21297–21298}}
| unemployment_rate = 
| website = [http://www.baltimorecity.gov/ City of Baltimore]
| footnotes = 
| leader_name2 = {{Collapsible list
 |title = Delegates|bullets=yes
 |frame_style = border:none; padding: 0;
 |list_style = text-align:left;display:yes;
 |1 = [[Frank M. Conaway, Jr.]] (40) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |2 = [[Nick Mosby]] (40) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |3 = [[Melissa F. Wells|Melissa Wells]] (40) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |4 = [[Tony Bridges]] (41) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |5 = [[Dalya Attar]] (41) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |6 = [[Samuel I. Rosenberg]] (41) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |7 = [[Curt Anderson]] (43) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |8 = [[Maggie McIntosh]] (43) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |9 = [[Regina T. Boyce]] (43) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |10 = [[Keith E. Haynes]] (44A) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |11 = [[Talmadge Branch]] (45) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |12 = [[Cheryl Glenn]] (45) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |13 = [[Stephanie Smith]] (45) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |14 = [[Luke Clippinger]] (46) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |15 = [[Robbyn Lewis]] (46) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |16 = [[Brooke Lierman]] (46) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 }}
| pushpin_label = Baltimore
| blank4_info = [[File:US 1.svg|20px|link=U.S. Route 1 in Maryland]] [[File:US 40.svg|20px|link=U.S. Route 40 in Maryland]]
| blank4_name = [[U.S. Routes]]
| blank3_info = [[File:I-83.svg|20px|link=Interstate 83]] [[File:I-95.svg|20px|link=Interstate 95 in Maryland]] [[File:I-97.svg|20px|link=Interstate 97]] [[File:I-195 (MD).svg|25px|link=Interstate 195 (Maryland)]] [[File:I-395 (MD).svg|25px|link=Interstate 395 (Maryland)]] [[File:I-695 (MD).svg|25px|link=Interstate 695 (Maryland)]] [[File:I-795 (MD).svg|25px|link=Interstate 795 (Maryland)]] [[File:I-895 (MD).svg|25px|link=Interstate 895 (Maryland)]]
| blank3_name = [[Interstate Highway System|Interstates]]
| blank2_info = [[Baltimore-Washington International Airport]]&lt;br&gt;BWI (Major/International)
| blank2_name = Primary Airport
| area_codes = [[Area codes 410, 443, and 667|410, 443, and 667]]
| blank1_info = [http://geonames.usgs.gov/pls/gnispublic/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:597040 597040]
| leader_title2 = [[Baltimore City Delegation|Houses of Delegates]]
| blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID
| blank_info = 24-04000
| blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]]
| utc_offset_DST = −4
| timezone_DST = [[Eastern Time Zone|EDT]]
| utc_offset = −5
| timezone = [[Eastern Time Zone|EST]]
| leader_name4 = {{Collapsible list
 |title = Representatives|bullets=yes
 |frame_style = border:none; padding: 0;
 |list_style = text-align:left;display:yes;
 |1 = [[Dutch Ruppersberger]] (2) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |2 = [[John Sarbanes]] (3) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |3 = [[Elijah Cummings]] (7) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 }}
| leader_title4 = [[United States House of Representatives|U.S. House]]
| leader_name3 = {{Collapsible list
 |title = State senators|bullets=yes
 |frame_style = border:none; padding: 0;
 |list_style= text-align:left;display:yes;
 |1 = [[Antonio Hayes]] (40) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |2 = [[Jill P. Carter]] (41) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |3 = [[Dr. Mary Washington]] (43) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |4 = [[Shirley Nathan-Pulliam]] (44) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |5 = [[Cory V McCray]] (45) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 |6 = [[Bill Ferguson (politician)|Bill Ferguson]] (46) ([[Democratic Party (United States)|D]])
 }}
| leader_title3 = [[Baltimore City Senate Delegation|State Senate]]
}}[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[മേരിലാൻ‌ഡ്]] എന്ന സംസ്ഥാനത്തെ ഒരു സുപ്രധാന തുറമുഖ നഗരമാണ് '''ബാൾട്ടിമോർ'''. [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] കിഴക്കൻ തീരത്തെ പ്രമുഖ തുറമുഖങ്ങളിലൊന്നായ ബാ‍ൾട്ടിമോർ അമേരിക്കയിലെ ചരിത്രപ്രധാനമായ സ്ഥലങ്ങളിലൊന്നുമാണ്. അമേരിക്കയിൽ [[കുട|കുടയുടെ]] വ്യവസായിക ഉൽപ്പാദനം ആരംഭിച്ചതും &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.baltimore.org/visitors/v_bfirsts.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2007-08-23 |archive-date=2007-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070831065618/http://www.baltimore.org/visitors/v_bfirsts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[അമേരിക്കയുടെ ദേശീയഗാനം|അമേരിക്കയുടെ ദേശീയഗാനമായ]] ‘നക്ഷത്രം മിന്നുന്ന പതാക’ രചിക്കപ്പെട്ടതും ബാൾട്ടിമോറിലാണ്. ആദ്യത്തെ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ടെലഗ്രാഫ് ലൈൻ നിർമ്മിച്ചത് ബാൾട്ടിമോറിനും വാഷിംഗ്ടൻ ഡി സി ക്കും ഇടക്കായിരുന്നു&lt;ref&gt;http://inventors.about.com/library/inventors/bltelegraph.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]&lt;/ref&gt;. 

=== ചരിത്രം ===
[[പ്രമാണം:BaltimoreCity.JPG|ബാൾട്ടിമോറിന്റെ ഒരു ആകാശ വീക്ഷണം|thumb|left|200px]]
1706-ൽ [[ബ്രിട്ടൺ|ബ്രിട്ടീഷുകാർ]] [[പുകയില]] ഇറക്കുമതി ചെയ്യാനായി നിർമ്മിച്ചതാണ് ഇവിടത്തെ തുറമുഖം. ഇന്നു കാണുന്ന നഗരം സ്ഥാപിതമായത് 1729 ജൂലൈ 30-നാണ്. അന്നത്തെ മെരിലാൻ‌ഡ് പ്രൊവിൻസ് പ്രൊപ്രെയ്റ്ററി ഗവർണ്ണർ ആയിരുന്ന ലോർഡ് ബാൾട്ടിമോറിന്റെ നാമധേയത്തിൽ നിന്നാണത്രേ ഈ നഗരത്തിനു ബാൾട്ടിമോർ എന്ന നാമം സിദ്ധിച്ചത്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തോടെ [[കരീബിയൻ ദ്വീപുകൾ|കരീബിയൻ കോളണികളിൽ]] ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന [[പഞ്ചസാര|പഞ്ചസാരയുടെ]] കലവറയായി മാറാൻ ബാൾട്ടിമോറിനു കഴിഞ്ഞു. കിഴക്കൻ തീരത്തെ മറ്റു പ്രധാന തുറമുഖങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കരീബിയൻ കോളണികളോട് അടുത്താണെന്ന ഘടകം ഇതിന്‌ ബാൾട്ടിമോറിനെ സഹായിച്ചു. ബാൾട്ടിമോറിന്റെ തുറമുഖം അതിന്റെ വ്യാവസായിക വാണിജ്യ ഉന്നമനത്തിൽ പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:DOWNTOWN_BMORE_1.jpg|ബാൾട്ടിമോർ ഡൌൺ‌ടൌൺ|thumb|left|200px]]
[[അമേരിക്കൻ വിപ്ലവം|അമേരിക്കൻ വിപ്ലവത്തിൽ]] സുപ്രധാന പങ്കു വഹിച്ച ഒരു നഗരമാണിത്. 1814-ൽ [[നോർത്ത് പോയിന്റ്|നോർത്ത് പോയിന്റിൽ]] വെച്ചു നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് കര-നാവിക സേനകളെ ആയുധമേന്തിയ ബാൾട്ടിമോർ നിവാ‍സികളും അമേരിക്കൻ പട്ടാളക്കാരും ചേർന്ന് തോൽപ്പിച്ചത് ഒരു സുപ്രധാന സംഭവമായിരുന്നു. രാത്രി മുഴുവൻ നീണ്ടു നിന്ന നാവിക യുദ്ധത്തിനൊടുവിൽ മേജർ ജോർജ് ആർമിസ്റ്റെഡിന്റെ നേതൃത്വത്തിലെ ഫോര്ട്ട് മൿ‌ഹെന്രി എന്ന ബാൾട്ടിമോർ തുറമുഖത്തിന്റെ കാവൽ കോട്ട തകർക്കാനാവാതെ ബ്രിട്ടീഷ് നാവിക സേന തോറ്റു മടങ്ങി. തത്സമയം, കുറച്ചകലെ [[പടാപ്സ്കോ നദി|പടാപ്സ്കോ നദിയിൽ]] നങ്കൂരമിട്ടിരുന്ന കപ്പലിലിരുന്നു യുദ്ധം വീക്ഷിച്ചിരുന്ന ഫ്രാന്സിസ് സ്കോട്ട് കീ കോട്ടയിലുയര്ത്തിയ പടുകൂറ്റന് പതാകയെ വര്ണ്ണിച്ചാണ്‌ ദി സ്റ്റാർ സ്പാങ്ഗിൾഡ് ബാനർ എന്ന [[അമേരിക്കയുടെ ദേശീയഗാനം|അമേരിക്കൻ ദേശീയ ഗാനത്തിന്റെ]] വരികൾ എഴുതിയതത്രേ. ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ബാൾട്ടിമോർ നഗരത്തിൽ ഒരു സ്മാരകം പണികഴിപ്പിച്ചു. ഈ സ്മാരകമാണ്‌ ബാൾട്ടിമോർ നഗരത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമുദ്രയായി അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. 

1904-ൽ ഉണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ‍ ബാൾട്ടിമോർ നഗരത്തിന്റെ പകുതിയോളം കത്തി നശിച്ചു. ഇന്നു കാണുന്ന നഗരം അതിനു ശേഷം പുനർ‌നിർമ്മിച്ചെടുത്തതാണ്‌. ഇന്ന് ബാൾട്ടിമോർ നഗരം അമേരിക്കയിലെ ആറാമത്തെ വലിയ നഗരമാണ്. പ്രധാനമായും [[ആഫ്രോ അമേരിക്കൻ വംശജർ|ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ വംശജരടങ്ങിയ]] ജനതയാണ്‌ ബാൾട്ടിമോറിന്റേത്


== തീരപ്രദേശം ==
[[പ്രമാണം:Baltimore Crab.JPG|thumb|left|200px]]
ബാൾട്ടിമോറിന്റെ തീരപ്രദേശമടങ്ങുന്ന [[ചെസപീക് ഉൾക്കടൽ]]  അതിന്റെ ജൈവവൈവിധ്യത്താൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്‌. നീല ഞണ്ടുകളുടെ പ്രധാന ആവാസ വ്യവസ്ഥയിലൊന്നാണ്‌ ഇവിടം&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://marine.rutgers.edu/rumfs/VisitingPeoplePJ.htm |title=റട്ഗേഴ്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി മറൈൻ ഫീൽഡ് സ്റ്റേഷൻ |access-date=2007-10-18 |archive-date=2007-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070922203953/http://www.marine.rutgers.edu/rumfs/VisitingPeoplePJ.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cty.jhu.edu/summer/docs/syllabi/crab_1.pdf |title=ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഫീൽഡ് സ്റ്റഡി സിലബസ് |access-date=2007-10-18 |archive-date=2008-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705032136/http://cty.jhu.edu/summer/docs/syllabi/crab_1.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ബാൾട്ടിമോറിലെ ഭക്ഷണശാലകളിലെ പ്രധാനവിഭവങ്ങളിലൊന്നാണ്‌ ഈ ഞണ്ടുപയോഗിച്ചുള്ള [[ക്രാബ് കെയ്ക്ക്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.washingtonian.com/articles/travel/1856.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2007-10-18 |archive-date=2007-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014133655/http://www.washingtonian.com/articles/travel/1856.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഈ ഞണ്ടുകളുടെ അമിതമായ ഉപയോഗത്താൽ എണ്ണം കുറഞ്ഞുപോകുന്നതിനെതിരായുള്ള&lt;ref&gt;
[http://www.youtube.com/watch?v=hNN3ZR5HWTE Crab Numbers Low; Overharvesting Could Happen]
&lt;/ref&gt; ബോധവൽക്കരണത്തിനായി നീല ഞണ്ടുകളെ ചെസപീക് ഉൾക്കടലിന്റെ സ്വത്താണെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുകയും, പല തരത്തിലുള്ള ഞണ്ടുകളുടെ രൂപങ്ങൾ നഗരത്തിന്റെ പ്രധാന ആകർണമായ ഇന്നർ ഹാർബർ പരിസരത്തു സ്ഥാപിക്കുകയും, പലവിധത്തിലുള്ള സം‌രക്ഷണപദ്ധതികൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;http://www.thebluecrab.com/index.html&lt;/ref&gt;.
[[പ്രമാണം:BaltimoreHarbour.JPG|ബാൾട്ടിമോർ ഇന്നർ ഹാർബർ‍|thumb|right|300px]]
[[പ്രമാണം:Snow-Baltimore.jpg|ബാള്ട്ടിമോറിലെ മഞ്ഞുകാല ദൃശ്യം - ഇന്നര് ഹാര്ബറില് നിന്ന്. കാണുന്നത് ബാള്ട്ടിമോര് അക്വേറിയം|thumb|right|300px]]

== കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ==
കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ അമേരിക്കയിൽ പന്ത്രണ്ടാമതു നിൽക്കുന്ന ബാൾട്ടിമോർ 5 ലക്ഷത്തിലേറെ ജനങ്ങളുള്ള നഗരങ്ങളിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്‌. [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിന്റെ]] ആറിരട്ടിയാണ്‌ ഇവിടത്തെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ. രാജ്യത്തെ കൊലപാതകനിരക്കിന്റെ ഏഴിരട്ടിയോളമാണ്‌ ബാൾട്ടിമോറിന്റേത്. ബാൾട്ടിമോർ നഗരത്തിലെ തകർന്ന സർക്കാർ സവിധാനത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടാകുന്ന ഉയർന്ന കുറ്റകൃത്യ നിരക്കിനെയും കുറിച്ചുള്ള ടെലിവിഷൻ സീരിയൽ ആണ് &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;വയർ&quot;.

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [http://www.baltimore.org ബാൾട്ടിമോറിലെ ടൂറിസം വിവര സഹായി]
* [http://www.ci.baltimore.md.us/ ബാൾട്ടിമോർ സിറ്റി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19961219050459/http://www.ci.baltimore.md.us/ |date=1996-12-19 }}
* [http://inventors.about.com/library/inventors/bltelegraph.htm ടെലിഗ്രാഫ് ചരിത്രം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
[[പ്രമാണം:StarSpangledMemorial.JPG|സ്റ്റാർ സ്പാങ്ഗിൾഡ് ബാനറിന്റെ ശതവാർഷികത്തിന്ൻ ഉയർത്തിയ സ്മാരകശില. ബാൾട്ടിമ്മൊർ പാറ്റേഴ്സൺ പാർക്കിൽ നിന്നു.‍‍|thumb|right|300px]]
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

{{Baltimore}}
{{America-geo-stub}}

[[വർഗ്ഗം:മെരിലാൻഡിലെ നഗരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബാൾട്ടിമോർ, മെരിലാൻഡ്]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ തുറമുഖനഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>q403th1z5vitu96nx0a2p8j2v62k43a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശുദ്ധീകരണസ്ഥലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18350</id>
    <revision>
      <id>4682276</id>
      <parentid>4574643</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4404" sha1="iqnyaegm9p4lhw5e0eth04zmngqcr43" xml:space="preserve">{{prettyurl|Purgatory}} 
[[ചിത്രം:Pur 18.jpg|thumb|210px|Illustration for [[Dante Alighieri|Dante's]] ''[[The Divine Comedy|Purgatorio]]'' (18), by [[Gustave Doré]], ശുദ്ധീകരണസ്ഥലത്തിന്റെ ഒരു ഭാവനാചിത്രം]]
[[റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭ|കത്തോലിക്കാ വിശ്വാസപ്രകാരം]] “തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവരുടെ അവസാന ശുദ്ധീകരണം” നടക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് ശുദ്ധീകരണസ്ഥലം. “ദൈവത്തിന്റെ കൃപയിലും സൗഹൃദത്തിലും ജീവിച്ച് മരിക്കുന്നവർ സമ്പൂർണ്ണമായി ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടാത്ത പക്ഷം, അവർക്ക് ദൈവത്തോടൊപ്പമുള്ള സ്വർഗ്ഗം ഉറപ്പാണെങ്കിലും, മരണശേഷം [[സ്വർഗം|സ്വർഗത്തിന്റെ]] ആനന്ദത്തിന് അനുയോജ്യമായ വിശുദ്ധി കൈവരിക്കുന്നതിന് അവർ ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു.”&lt;ref&gt;Catechism of the Catholic Church,[http://www.vatican.va/archive/catechism/p123a12.htm#III 1030-1031] (section entitled, &quot;The Final Purification, or Purgatory)&lt;/ref&gt;

എല്ലാ ആദ്യകാല [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തീയ]] സഭകളും മരിച്ചവർക്കുവേണ്ടി, അവർ സമീപസ്ഥരാണെന്ന വിശ്വാസത്തിൽ, പ്രാർത്ഥിച്ചുപോന്നു.&lt;ref&gt;''[http://www.stsahmes.org/ftpastor/ftpArchives/01072007.html Why do we pray for the deceased?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013171846/http://stsahmes.org/ftpastor/ftpArchives/01072007.html |date=2007-10-13 }}'' ([[Armenian Apostolic Church]]); ''[http://www.stmaryofegypt.net/honor.shtml Honoring the Ancestors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070813224558/http://www.stmaryofegypt.net/honor.shtml |date=2007-08-13 }}'' ([[Coptic Orthodox Church of Alexandria]]); ''[http://www.pravoslavieto.com/docs/eng/Orthodox_Catechism_of_Philaret.htm#gen0 Catechism of St. Philaret of Moscow,]'' 376] ([[Eastern Orthodox Church]]); ''[http://www.newadvent.org/cathen/14413a.htm East Syrian Rite]'' ([[Assyrian Church of the East]]); ''[http://www.vatican.va/archive/catechism/p123a12.htm#III Catechism of the Catholic Church, 1032]'' ([[Roman Catholic Church]]).&lt;/ref&gt; 

== സ്വർഗ്ഗവും നരകവും ==

കത്തോലിക്ക വിശ്വാസം അനുസരിച്ച് മരണശേഷം ഉടനെ ഒരുവന് ഒരു വിധി ഉണ്ടാകും (തനതുവിധി) അതിൽ വെച്ച് ഒരു ആത്മാവിന്റെ നിത്യമായ അവസ്ഥ തിരുമാനിക്കപെടുന്നു .കുറേപേർ നിത്യമായി ദൈവത്തോട് കൂടിയായിരികുന്ന സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കപെടുന്നു. എന്നാൽ ദൈവത്തോടും ദൈവാത്മവിനോടും ശത്രുതയിൽ മരിക്കുന്നവർ നരകത്തിലേക്ക് നയിക്കപെടുന്നു. തനതുവിധിയിൽ സ്വര്ഗം നിശ്ചയിക്കപെടുകയും എന്നാൽ സ്വർഗതിനവശ്യമായ വിശുദ്ധിയിൽ എന്തെങ്കിലും കുറവുണ്ടെന്ന് വന്നാൽ ആ ആത്മാവ് നിശ്ചിത കാലത്തോളം ശുധികരണ സ്ഥലത്ത് കഴിയേണ്ടിവരുന്നു

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{Christianity-stub|Purgatory}}

[[വിഭാഗം:ദൈവശാസ്ത്രം]]
[[Category:ക്രിസ്തീയവിശ്വാസങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>iqnyaegm9p4lhw5e0eth04zmngqcr43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിറം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24907</id>
    <revision>
      <id>4682269</id>
      <parentid>4631822</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21550" sha1="knu0t1ue2feg4088898ymp855q7y7ga" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Colour}}
{{ToDisambig|വാക്ക്=നിറം}}
[[പ്രമാണം:Colouring pencils.jpg|right|250px|thumb|നിറം]]
[[കണ്ണ്|കണ്ണിന്റെ]] [[ദൃഷ്ടിപടലം|ദൃഷ്ടിപടലത്തിൽ]] പതിക്കുന്ന പ്രകാശരശ്മിയുടെ [[തരംഗദൈർഘ്യം|തരംഗദൈർഘ്യത്തിനനുസരിച്ച്]] ലഭിക്കുന്ന അനുഭവമാണ്‌ '''നിറം'''.

അതാര്യവസ്തു [[പ്രതിഫലനം|പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതോ]] [[വിസരണം]] ചെയ്യുന്നതോ ആയ ഘടകപ്രകാശത്തേയും സുതാര്യവസ്തു കടത്തിവിടുന്ന ഘടകപ്രകാശത്തേയും പ്രകാശം പൊഴിക്കുന്ന വസ്തു ഉത്സർജ്ജിക്കുന്ന പ്രകാശത്തേയും അതിന്റെ നിറം എന്നു പറയുന്നു. [[വൈദ്യുത കാന്തിക വർണ്ണരാജി|വിദ്യുത് കാന്തിക വർണ്ണരാജിയിലെ]] ചെറിയൊരു ഭാഗം മാത്രമേ [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യനു]] നഗ്നനേത്രമുപയോഗിച്ച് കാണാൻ കഴിയുകയുള്ളുവെങ്കിലും അതിനുള്ളിൽ തരംഗ ദൈർഘ്യത്തിന്റെ ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ അനുസരിച്ച് ദശലക്ഷക്കണക്കിനു വ്യത്യസ്തനിറങ്ങൾ മനുഷ്യനു കാണാൻ കഴിവുണ്ട്.
==നിറങ്ങൾ==
* ചുവപ്പ് (Red)
* മഞ്ഞ (Yellow)
* പച്ച (Green)
* ധൂമ്ര വർണ്ണം (Violet)
* ഊത വർണ്ണം (Purple)
* വെളുപ്പ് (White) 
* കറുപ്പ് (Black)
* പാടല വർണ്ണം (Pink)
* തവിട്ട് നിറം (Brown)
* പിംഗല വർണ്ണം (Orange)
* സ്വർണ്ണ നിറം (Gold Colour)
* വെള്ളി നിറം (Silver Colour)
* ധൂമ്രനീല (Indigo)

==കാഴ്ച്ചാകോലളവ്==
[[File:Rendered Spectrum.png|thumb|400px|[[ചുമപ്പുപച്ചനീല നിറവ്യവസ്ഥ|ചുമപ്പ് പച്ച നീല (RGB)]] നിറങ്ങളുടെ ക്രമ തുടർച്ചയാർന്ന ഒപ്റ്റിക്കൽ സ്പെക്ട്രത്തിൽ നിരപ്പെടുത്തിയ കാഴ്ച്ചാകോൽ...]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right; width:400px; margin:1em 0 1em 1em; clear:right;&quot;
|+ കാഴ്ച്ചായോഗ്യ വർണ്ണകോൽ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Fundamentals of Atmospheric Radiation: An Introduction with 400 Problems|author=Craig F. Bohren|publisher=Wiley-VCH|year=2006|isbn=978-3-527-40503-9|url=https://books.google.com/books?id=1oDOWr_yueIC&amp;pg=PA214|page=214|bibcode=2006fari.book.....B}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
!style=&quot;text-align: left&quot; colspan=&quot;2&quot;|നിറം
!abbr=&quot;Wavelength&quot;|തരംഗ&lt;br /&gt;ദൈർഘ്യം 
!abbr=&quot;frequency&quot;|ആവൃത്തി&lt;br /&gt;ദൈർഘ്യം
|-
!style=&quot;background:#f00;&quot;|
!style=&quot;text-align: left&quot;|[[ചുമപ്പ്]]
| ~ 700–635&amp;nbsp;nm
| ~ 430–480&amp;nbsp;THz
|-
!style=&quot;background:#ff6600&quot;|
!style=&quot;text-align: left&quot;|[[ഓറഞ്ച് (നിറം)|ഓറഞ്ച്]]
| ~ 635–590&amp;nbsp;nm
| ~ 480–510&amp;nbsp;THz
|-
!style=&quot;background:#ff0&quot;|
!style=&quot;text-align: left&quot;|[[മഞ്ഞ]]
| ~ 590–560&amp;nbsp;nm
| ~ 510–540&amp;nbsp;THz
|-
!style=&quot;background:#0f0&quot;|
!style=&quot;text-align: left&quot;|[[പച്ച]]
| ~ 560–520&amp;nbsp;nm
| ~ 540–580&amp;nbsp;THz
|-
!style=&quot;background:#0ff&quot;|
!style=&quot;text-align: left&quot;|[[സിയാൻ]]
| ~ 520–490&amp;nbsp;nm
| ~ 580–610&amp;nbsp;THz
|-
!style=&quot;background:#00f&quot;|
!style=&quot;text-align: left&quot;|[[നീല]]
| ~ 490–450&amp;nbsp;nm
| ~ 610–670&amp;nbsp;THz
|-
!style=&quot;background:#8000ff&quot; |
!style=&quot;text-align: left&quot;|[[വയലറ്റ് നിറം]]
| ~ 450–400&amp;nbsp;nm
| ~ 670–750&amp;nbsp;THz
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right; width:400px; margin:hem 0 1em 1em; clear:right;&quot;
|+ നിറം,തരംഗദൈർഘ്യം, ആവൃത്തി, പ്രകാശോർജം 
|-
!style=&quot;text-align: left&quot;|Color
!&lt;math&gt;\lambda \,\!&lt;/math&gt;&lt;br /&gt;(nm)
!&lt;math&gt;\nu \,\!&lt;/math&gt;&lt;br /&gt;(THz)
!&lt;math&gt;\nu_b \,\!&lt;/math&gt;&lt;br /&gt;(μm&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;)
![[Photon energy|&lt;math&gt;E \,\!&lt;/math&gt;]]&lt;br /&gt;(eV)
!&lt;math&gt;E \,\!&lt;/math&gt;&lt;br /&gt;(kJ mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;)
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
!style=&quot;text-align: left&quot;|[[Infrared]]
| &gt;&amp;nbsp;1000
| &lt;&amp;nbsp;300
| &lt;&amp;nbsp;1.00
| &lt;&amp;nbsp;1.24
| &lt;&amp;nbsp;120
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
!style=&quot;text-align: left&quot;|ചുമപ്പ് 
| 700
| 428
| 1.43
| 1.77
| 171
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
!style=&quot;text-align: left&quot;|ഓറഞ്ച് 
| 620
| 484
| 1.61
| 2.00
| 193
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
!style=&quot;text-align: left&quot;|മഞ്ഞ 
| 580
| 517
| 1.72
| 2.14
| 206
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
!style=&quot;text-align: left&quot;|പച്ച 
| 530
| 566
| 1.89
| 2.34
| 226
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
!style=&quot;text-align: left&quot;|സിയോൺ 
| 500
| 600
|
|
|
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
!style=&quot;text-align: left&quot;|നീല 
| 470
| 638
| 2.13
| 2.64
| 254
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
!style=&quot;text-align: left&quot;|വയലറ്റ്
| 420
| 714
| 2.38
| 2.95
| 285
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
!style=&quot;text-align: left&quot;|Near [[ultraviolet]]
| 300
| 1000
| 3.33
| 4.15
| 400
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
!style=&quot;text-align: left&quot;|Far ultraviolet
| &lt;&amp;nbsp;200
| &gt;&amp;nbsp;1500
| &gt;&amp;nbsp;5.00
| &gt;&amp;nbsp;6.20
| &gt;&amp;nbsp;598
|}
&lt;!-- no empty line here --&gt;

[[ദൃശ്യപ്രകാശം|ദൃശ്യപ്രകാശത്തിലെ]] എല്ലാ [[ദൃശ്യപ്രകാശത്തിലെ ഘടകവർണ്ണങ്ങൾ|ഘടകവർണ്ണങ്ങളും]] പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന വസ്തു [[വെളുപ്പ്]] നിറത്തിലായിരിക്കും കാണുക. അതുപോലെ ഒരു ഘടകവർണ്ണത്തേയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കാത്ത പ്രതലം [[കറുപ്പ്|കറുപ്പുനിറത്തിലും]] കാണുന്നതായിരിക്കും.

== നിറത്തിന്റെ കാഴ്ച്ച==
{{Main|നിറങ്ങളുടെ പട്ടിക}}
[[File:1Mcolors.png|thumb|ഈ ചിത്രം ദശലക്ഷം ചിത്രകണങ്ങൾ സംയോജിപ്പിച്ചതാണ്, ഓരോ ചിത്രകാണവും ഓരോ നിറത്തിൽ ആണ് ഉള്ളത്]]

മനുഷ്യൻ നിറങ്ങളെ വ്യത്യസ്തങ്ങളായി കാണുന്നത് വ്യത്യസ്ത തരംഗദൈർഘ്യത്തിലുള്ള പ്രകാശരശ്മികളെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള കണ്ണിലെ ദൃഷ്ടിപടലത്തിന്റെ കഴിവുകൊണ്ടാണ്‌.

നിറങ്ങൾ കാണാനായി കണ്ണ് അതിന്റെ ദൃഷ്ടിപടലത്തിലെ [[കോൺ കോശം|കോൺ കോശങ്ങളെ]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. മൂന്നു തരത്തിലുള്ള കോൺ കോശങ്ങളാണ്‌ കണ്ണിലുള്ളത്, തരംഗദൈർഘ്യം തീരെ കുറഞ്ഞവയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ അഥവാ എസ് കോൺ കോശങ്ങൾ, ഇടത്തരം തരംഗദൈർഘ്യമുള്ളവയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ അഥവാ എം കോൺ കോശങ്ങൾ, കൂടിയ തരംഗദൈർഘ്യമുള്ളവയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ അഥവാ എൽ കോൺ കോശങ്ങൾ എന്നിവയാണവ. ഇവയിലോരോ ഇനം മാത്രമാണ്‌ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നതെങ്കിൽ യഥാക്രമം [[നീല]], [[പച്ച]], [[ചുവപ്പ്]] എന്നീ നിറങ്ങൾ കാണുന്നു&lt;ref&gt;Palmer, S.E. (1999). ''Vision Science: Photons to Phenomenology'', Cambridge, MA: MIT Press. {{ISBN|0-262-16183-4}}.&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot;
|+ '''നിറങ്ങൾ'''
!width=100|'''പേര്'''
!width=50|&amp;nbsp;
!'''[[Hex triplet]]'''
|-
|[[വെള്ള]]
|bgcolor=#FFFFFF|
|#FFFFFF
|-
|[[ചാരനിറം]]
|bgcolor=#808080|
|#808080
|-
|[[വെള്ളിനിറം]]
|bgcolor=#C0C0C0|
|#C0C0C0
|-
|[[കറുപ്പ്]]
|bgcolor=#000000|
|#000000
|-
|[[പവിഴനിറം]]
|bgcolor=#FF7F50|
|#FF7F50
|-
|[[രക്തവർണ്ണം]]
|bgcolor=#DC143C|
|#DC143C
|-
|[[മറൂൺ]]
|bgcolor=#800000|
|#800000
|-
|[[ചുവപ്പ്]]
|bgcolor=#FF0000|
|#FF0000
|-
|[[ഓറഞ്ച് നിറം]]
|bgcolor=#FFA500|
|#FFA500
|-
|[[കാവി]]
|bgcolor=#CC7722|
|#CC7722
|-
|[[തവിട്ട്]]
|bgcolor=#964B00|
|#964B00
|-
|[[മഞ്ഞ]]
|bgcolor=#FFFF00|
|#FFFF00
|-
|[[സ്വർണ്ണനിറം]]
|bgcolor=#FFD700|
|#FFD700
|-
|[[ഇളമ്പച്ച]]
|bgcolor=#00FF00|
|#00FF00
|-
|[[പച്ച]]
|bgcolor=#00CC00|
|#00CC00
|-
|[[Aquamarine]]
|bgcolor=#7FFFD4|
|#7FFFD4
|-
|[[സിയാൻ]]
|bgcolor=#00FFFF|
|#00FFFF
|-
|[[റ്റീൽ]]
|bgcolor=#008080|
|#008080
|-
|[[നീല]]
|bgcolor=#0000FF|
|#0000FF
|-
|[[നീലം]]
|bgcolor=#0000AF|
|#0000AF
|-
|[[മാന്തളിർ]]
|bgcolor=#660099|
|#660099
|-
|[[വയലറ്റ്]]
|bgcolor=#8B00FF|
|#8B00FF
|-
|[[പാടലവർണ്ണം]]
|bgcolor=#DF00DF|
|#DF00DF
|-
|[[ചന്ദനനിറം]]
|bgcolor=#FFC0CB|
|#FFC0CB
|}

തരംഗദൈർഘ്യം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതിനനുസരിച്ച് പ്രകാശരശ്മിയിലെ ഊർജ്ജം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഈ ഊർജ്ജവ്യത്യാസത്താൽ വ്യത്യസ്ത കോശങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത അളവിൽ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണമായി 535 [[നാനോമീറ്റർ]] തരംഗദൈർഘ്യമുള്ള പ്രകാശരശ്മി കണ്ണിൽ പതിക്കുമ്പോൾ എം കോൺ കോശങ്ങൾ മാത്രമേ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നുള്ളു, തത്ഫലമായി നമ്മൾ പച്ചനിറം മാത്രം കാണുന്നു.

നിറം തിരിച്ചറിയുന്നതിനായി [[തലച്ചോർ]] വ്യത്യസ്ത കോശദ്വയങ്ങൾ (എസ്-എം അഥവാ നീല-പച്ച,  എസ്-എൽ അഥവാ നീല-ചുവപ്പ്, എം-എൽ അഥവാ പച്ച-ചുവപ്പ്) നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾക്കു പുറമേ കണ്ണിലെ റോഡ് കോശങ്ങൾ നൽകുന്ന കറുപ്പ്-വെളുപ്പ് ദൃശ്യത്തിന്റെ വിവരങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് പ്രകാശം ഉള്ള അവസ്ഥയിലും പ്രകാശം കുറവുള്ള അവസ്ഥയിലും ഒരേ നിറം വ്യത്യസ്തമായി കാണാനിടയുണ്ട്. പ്രകാശം വളരെ കുറവുള്ള അവസ്ഥയിൽ തലച്ചോർ കോൺ കോശങ്ങൾ നൽകുന്ന വിവരങ്ങളെ കണക്കിലെടുക്കാതെ അരണ്ട വെളിച്ചത്തിൽ കൂടുതൽ ക്ഷമതയുള്ള [[റോഡ് കോശം|റോഡ് കോശങ്ങൾ]] നൽകുന്ന വിവരങ്ങളാണ് ദൃശ്യം നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുക. അതിനാൽ അത്തരം അവസ്ഥയിൽ ദൃശ്യം കറുപ്പും വെളുപ്പുമായിട്ടാവും കാണുക.
[[പ്രമാണം:പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങളുടെ സം‌യോജനം.svg|thumb|200px|left|പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ സം‌യോജിച്ച് ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങളുണ്ടാകുന്നു. പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ മൂന്നും ചേരുമ്പോൾ വെള്ള നിറമുണ്ടാകുന്നു]]
നീല, പച്ച, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളെ [[പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ]] എന്നു വിളിക്കുന്നു.ഒരു [[സമന്വിത പ്രകാശം]]  വളരെയധികം വർണ്ണങ്ങൾ ചേർന്നതാണെങ്കിലും കണ്ണ് അതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നത് ഈ മൂന്നു നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്‌. തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്ന നിറങ്ങൾ ഓരോന്നും ഈ നിറങ്ങളുടെ വ്യത്യസ്ത അളവിലുള്ള സം‌യോജനങ്ങളുടെ ഫലമായിട്ടാണ്‌ ഉണ്ടാകുന്നത്&lt;ref name=&quot;business&quot;&gt;{{cite book|last1=Judd|first1=Deane B.|title=Color in Business, Science and Industry|url=https://archive.org/details/colorinbusinesss0000judd_c7a0|last2=Wyszecki|first2=Günter|publisher=[[Wiley-Interscience]]|year=1975|isbn=978-0-471-45212-6|edition=third|series=Wiley Series in Pure and Applied Optics|location=New York|page=[https://archive.org/details/colorinbusinesss0000judd_c7a0/page/388 388]}}&lt;/ref&gt;.

കോശങ്ങൾ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ അളവിന്റെ വ്യത്യാസമനുസരിച്ചാണ്‌ ഇങ്ങനെ വിവിധ സം‌യോജനങ്ങളുണ്ടാകുന്നത്. പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ ചേർന്ന് [[ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങൾ|ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങളായ]] [[സിയൻ]] (നീല-പച്ച),  [[മഞ്ഞ]] (ചുവപ്പ്-പച്ച), [[മജന്ത]] (ചുവപ്പ്-നീല) എന്നീ നിറങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങൾ തമ്മിലുള്ളതോ, ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങളും പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങളും തമ്മിലുള്ളതോ ആയ സംയോജനഫലമായി നിരവധി അനവധി വർണ്ണങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയുന്നു. വ്യത്യസ്ത തീവ്രതയിലുള്ള പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ ചേരുമ്പോഴും വ്യത്യസ്തങ്ങളായ നിരവധി വർണ്ണങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. [[ടെലിവിഷൻ]] തുടങ്ങിയ ഉപകരണങ്ങൾ കണ്ണിന്റെ ഈ പ്രത്യേകതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് വർണ്ണദൃശ്യങ്ങൾ കാട്ടിത്തരുന്നത്. കണ്ണിലെ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിലുള്ള കോൺ‌കോശങ്ങൾക്ക് എന്തെങ്കിലും തകരാറുണ്ടെങ്കിൽ അതും അതിന്റെ സംയോജനത്താലുണ്ടാകുന്ന നിറങ്ങളും കാണുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിടുന്നതാണ്, ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് [[വർണ്ണാന്ധത]] എന്നു പറയുന്നു.

==ഇതുംകാണുക==
*[[ക്രോമോഫോർ]]
*[[വർണ്ണ വിശകലനം]] (കല)
*[[ചൈനീസ് സംസ്കാരത്തിൽ നിറം]]
*[[വർണ്ണ മാപ്പിംഗ്]]
*[[പൂരക നിറം]]
*[[അസാധ്യമായ നിറം]]
*[[ഇന്റർനാഷണൽ കളർ കൺസോർഷ്യം]]
*[[ഇന്റർനാഷണൽ കമ്മീഷൻ ഓൺ ഇല്യൂമിനേഷൻ]]
*[[നിറങ്ങളുടെ പട്ടിക]] (കോംപാക്റ്റ് പതിപ്പ്)
*[[നിഷ്പക്ഷ നിറം]]
*[[മെറ്റൽ ഇഫക്റ്റ് പിഗ്മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള തൂവെള്ള കോട്ടിംഗ്]]
*[[സ്യൂഡോ കളർ]]
*[[പ്രാഥമിക , ദ്വിതീയ , തൃതീയ നിറങ്ങൾ]]
== ബാഹ്യ സൂചികൾ==
{{sister project links|auto=1|wikt=color|d=y}}
*[http://isp.uv.es/code/visioncolor/colorlab.html ColorLab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011150318/http://isp.uv.es/code/visioncolor/colorlab.html |date=2022-10-11 }} കളർ സയൻസ് കണക്കുകൂട്ടലിനും കൃത്യമായ വർണ്ണ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള ColorLab MATLAB ടൂൾബോക്സ് (ജീസസ് മാലോ, മരിയ ജോസ് ലൂക്ക്, യൂണിവേഴ്സിറ്റാറ്റ് ഡി വലൻസിയ). ഇതിൽ CIE സ്റ്റാൻഡേർഡ് ട്രിസ്റ്റിമുലസ് കളർമെട്രിയും നിരവധി നോൺ-ലീനിയർ കളർ രൂപഭാവമുള്ള മോഡലുകളിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു (CIE ലാബ്, CIE CAM, മുതലായവ).
*[https://web.archive.org/web/20110907151050/http://www.fadu.uba.ar/sitios/sicyt/color/bib.htm ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ കളർ തിയറിയിലെ ഗ്രന്ഥസൂചിക ഡാറ്റാബേസ്]
*{{cite SEP|url-id=color|title=Color|last=Maund|first=Barry}}
*{{cite IEP|url-id=color|title=Color}}
*[[Robert Ridgway]]'s [https://web.archive.org/web/20110514200313/http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/document.php?CISOROOT=%2Fnat_hist&amp;CISOPTR=1733&amp;REC=1 ''A Nomenclature of Colors'' (1886)] and [https://web.archive.org/web/20110514200308/http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/document.php?CISOROOT=%2Fnat_hist&amp;CISOPTR=1559&amp;REC=1 ''Color Standards and Color Nomenclature'' (1912)]—text-searchable digital facsimiles at Linda Hall Library
*[[Albert Henry Munsell]]'s [http://www.gutenberg.org/files/26054/26054-h/26054-h.htm ''A Color Notation''] (1907) at Project Gutenberg
*[http://www.aic-color.org/ AIC], [[ഇന്റർനാഷണൽ കളർ അസോസിയേഷൻ]]
*[http://video.pbs.org/video/2293574270 നിറത്തിന്റെ പ്രഭാവം | ഓഫ് ബുക്ക്നിർമ്മിച്ച ഡോക്യുമെന്ററി ഓഫ് ബുക്ക്]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005105712/http://video.pbs.org/video/2293574270/ |date=2013-10-05 }}
*[https://web.archive.org/web/20250126194628/https://philologus.gr/2008-08-02-10-20-04/33/287-%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86 ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം]
*[https://www.isko.org/cyclo/colour ഡോൺ ഡെഡ്രിക്ക്: &quot;സ്വാഭാവിക ഭാഷകളിലെ വർണ്ണ വർഗ്ഗീകരണം&quot;. ISKO എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് നോളജ് ഓർഗനൈസേഷനിൽ]

{{portalbar|Technology|Books|Electronics|Physics|Painting}}
{{Color topics}}
{{Photography}}
{{Authority control}}

[[Category:നിറം]]
[[Category:Image processing]]
[[Category:Qualia]]
[[Category:Vision]]
==അവലമ്പം==

{{photography subject}}
[[വർഗ്ഗം:നിറങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വർണ്ണം]]
{{അപൂർണ്ണം}}</text>
      <sha1>knu0t1ue2feg4088898ymp855q7y7ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തിരുവനന്തപുരം പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34540</id>
    <revision>
      <id>4682447</id>
      <parentid>4676089</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <origin>4682447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159352" sha1="ss78ek702ip7bvyp0gur0a79nvb6t5b" xml:space="preserve">{{prettyurl|Sree Padmanabhaswamy Temple}} 
{{Infobox temple
| name               = ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം
| image              = Sree Padmanabha Swamy Temple Trivandrum.jpg
| caption            = പത്മതീർത്ഥകുളവും ക്ഷേത്രഗോപുരവും
| proper_name        = ''ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം''
| primary_deity_God  = മഹാലക്ഷ്മീസമേതനായ [[മഹാവിഷ്ണു|ശ്രീപത്മനാഭൻ|]]
| Direction_posture  = [[കിഴക്ക്]]
| Pushakarani        = പത്മതീർത്ഥം
| Vimanam            = അനന്തകോടി
| important_festivals= പൈങ്കുനി&lt;br /&gt; അല്പശി&lt;br /&gt; മുറജപം
| architecture       = പരമ്പരാഗത കേരള-ദ്രാവിഡശൈലി
| date_built         = അജ്ഞാതം 
| creator            = ശ്രീ പത്മനാഭദാസ ശ്രീ അനിഴം തിരുനാൾ വീരബാല [[മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] കുലശേഖരപെരുമാൾ (പുനഃനിർമ്മാണം)
| website            = [[http://www.sreepadmanabhaswamytemple.org/index.htm Sree Padmanabhaswamy Temple]]
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]]
| location           = [[കോട്ടയ്ക്കകം]], [[തിരുവനന്തപുരം]]
| pushpin_map        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| latd = 8 | latm = 28 | lats = 58 | latNS = N
| longd = 76 | longm = 56 | longs = 37 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
}}

[[കേരളം|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[തിരുവനന്തപുരം]] നഗരത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[മഹാവിഷ്‌ണു|മഹാവിഷ്ണു]]ക്ഷേത്രമാണ് '''[[മഹാവിഷ്‌ണു|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി]]''' '''ക്ഷേത്രം'''. [[അനന്തൻ]] ([[ആദിശേഷൻ]]) എന്ന നാഗത്തിന്റെ പുറത്ത് [[മഹാലക്ഷ്മി]]യോടൊപ്പം  ശയിക്കുന്ന സാക്ഷാൽ [[മഹാവിഷ്‌ണു|മഹാവിഷ്ണു ഭഗവാനാണ്]] പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രതിഷ്ഠ. ഭഗവാന്റെ  ഉഗ്രഭാവമായ [[നരസിംഹം|തെക്കേടത്ത് നരസിംഹമൂർത്തി]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി]] എന്നിവർക്കും തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://temples.newkerala.com/Temples-of-India/Temples-of--Kerala-Sri-Padmanabhaswamy-Temple.html |title=ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം - തിരുവനന്തപുരം |access-date=2009-03-31 |archive-date=2008-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609204827/http://temples.newkerala.com/Temples-of-India/Temples-of--Kerala-Sri-Padmanabhaswamy-Temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള കോട്ടമതിലിന്റെ [[കിഴക്കേക്കോട്ട|കിഴക്കേകോട്ടയുടെ]] വാതിലിന് അഭിമുഖമായാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഗോപുരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ദ്രാവിഡ ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഈ പ്രധാന ഗോപുരം തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി മാത്രം &lt;ref name=ASM/&gt; വിഷ്ണുഭക്തനായിരുന്ന തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ് [[മാർത്താണ്ഡവർമ്മ|അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]], രാജ്യം ഭഗവാന് സമർപ്പിച്ച രേഖകൾ ആണ് [[തൃപ്പടിദാനം]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. &lt;ref name=ASM&gt;കേരള ചരിത്രം - എ. ശ്രീധരമേനോൻ, ഡി.സി. ബുക്സ്&lt;/ref&gt; ഇതിനെത്തുടർന്ന് തിരുവിതാകൂർ രാജ്യത്തിലെ ഭരണാധികാരികൾ പത്മനാഭദാസന്മാർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref name=ASM/&gt; [[തമിഴ് സാഹിത്യം|തമിഴ് സാഹിത്യത്തിലെ]] പ്രശസ്തരായ [[ആഴ്‌വാർ|ആഴ്വാർമാർ]] പാടിപ്പുകഴ്ത്തിയ [[നൂറ്റെട്ട് ദിവ്യദേശങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദിവ്യദേശങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]] (രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകൾ), [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[ശ്രീരാമൻ]], [[സീതാദേവി]], [[ലക്ഷ്മണൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[വിഷ്വക്സേനൻ]], [[അശ്വത്ഥാമാവ്]], [[വേദവ്യാസൻ]] എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി]] കൊടികയറിയും [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] [[തിരുവോണം]] ആറാട്ടായും പത്തുദിവസം വീതം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന രണ്ട് ഉത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിൽ]]  [[അഷ്ടമിരോഹിണി]], അതേ മാസത്തിലെ [[തിരുവോണം (ആഘോഷം)|തിരുവോണം]], [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[വിഷു]], [[ധനു|ധനുമാസത്തിലെ]] [[വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി]], [[മകരസംക്രാന്തി]], [[വൈശാഖം|വൈശാഖ പുണ്യമാസം]], [[കർക്കടകസംക്രാന്തി]] തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനപ്പെട്ട ദിവസങ്ങളാണ്. ആറുവർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ, പ്രശസ്തരായ വേദപണ്ഡിതരുടെ വക [[മുറജപം|മുറജപവും]] നടത്തപ്പെടാറുണ്ട്. തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ നടത്തുന്ന ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്.

== ഐതിഹ്യം ==
=== ക്ഷേത്രോത്പത്തി ===
[[ചിത്രം:Rajamudra travancore.JPG|thumb|left|170px|തിരുവിതാംകൂർ രാജമുദ്ര]]
 
'''പെരുമാട്ടുകാളി''' 

ദിവാകരമുനിയുടെയും വില്വമംഗലത്തു സ്വാമിയുടെയും കഥകൾ ഐതിഹ്യ മാണെ ങ്കിൽ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രോൽപ്പത്തിക്കു കാരണക്കാരി പെരുമാട്ടുകാളി യുടെ കഥ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചരിത്രസത്യമാണ്‌. ചരിത്രാ ന്വേഷകർ എത്തിച്ചേരുന്നതും ആ വഴിക്കു തന്നെ. സ്റ്റേറ്റ്‌ മാനുവലിലും, കാസ്റ്റ്‌ ആന്റ്‌ ട്രൈബ്‌സിലും, തിരുവിതാംകൂർ സെൻസസ്‌ റിപ്പോർട്ടിലും, മഹാദേവദേശായി യുടെ കേരളചരിത്രത്തിലും വളരെ വ്യക്തമായി ത്തന്നെ പെരുമാട്ടുകാളിയെ കുറിച്ച്‌ രേഖ പ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്‌. പെരുമാട്ടുകാളിയും ശ്രീപത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷോത്രോൽപ്പത്തിയും തമ്മിൽ അഭേദ്യമായ ബന്ധമാണ്‌ ചരിത്ര രേഖകളിലുള്ളത്‌. നാഗമയ്യരുടെ ദി ട്രാവൻകൂർ സ്റ്റേറ്റ്‌മാനുവൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു After several days running in this wise without satisfying the craving of hung or thirst, the swamiyar heard the cry of a child in the wilderness. He repaired to the spot from when it come and discovered a solitary pulaya woman (Perumattukali) Threatening her weeding base with this words &quot; If you continue weeding like this child, I will throw you out into anantankad&quot;  

അതേസമയം പ്രസിദ്ധ ചരിത്രകാരനും ഭാഷാഗവേഷകനുമായിരുന്ന ഡോ. ശൂരനാട്ടു കുഞ്ഞൻ പിള്ള 'ചരിത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വഴിത്താരകൾ' (മാതൃഭൂമി തിരു.എഡിഷൻ ഉദ്‌ഘാടന സപ്ലിമെന്റ്‌ - 1980) എന്ന ലേഖനത്തിൽ ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്‌ഠക്ക്‌ ആദ്യ നിവേദ്യം ഒരു പുലയസ്‌ത്രീ 

ചിരട്ടയിൽ കൊടുത്ത മാമ്പഴമെന്നു പറഞ്ഞുകാണുന്നു. പക്ഷെ മാമ്പഴമല്ല പുത്തരിക്കണ്ടത്തു വിളഞ്ഞു കിടന്ന നെല്ലരി കൈക്കുത്തിൽ വെച്ച്‌ ഞരടി തൊലിച്ചത്‌ ( പകുതി തൊലിഞ്ഞതും പകുതി തൊലിയാത്തുമായ നെല്ലരി ) ആണ്‌ ഒരു കണ്ണൻ ചിരട്ടയിൽ വെച്ച്‌ ആദ്യനിവേദ്യമായി പെരുമാട്ടുകാളി ശ്രീപത്മനാഭന്‌ സമർപ്പിച്ചത്‌. ആ ചിരട്ടക്ക്‌ പകരം ഇന്ന്‌ സ്വർണ ചിരട്ടയിലാണ്‌ നിവേദ്യം അർപ്പിച്ചുപോകുന്നത്‌. പഴയ ചരിത്രകാരനായ മഹാദേവ ദേശായിയുടെ വേണാടിന്റെ വീരചരിതം എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലും വിദേശ ക്രിസ്‌ത്യൻ മിഷനറിയായ റ. സാമുവൽ മെറ്റിയറുടെ Land of Charity എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലും ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രോത്‌പത്തിക്കു കാരണക്കാരി പെരുമാട്ടുകാളി തന്നെയെന്ന്‌ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്‌. കെ ദാമോദരൻ ബി എ എഴുതിയ 'പെരുമാട്ടുപുലയി' എന്ന ലേഖനത്തിലും ( കേരളകൗമുദി 1961 ) പെരുമാട്ടുകാളിയാണ്‌ ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തിന്‌ കാരണമെന്ന്‌ വ്യക്തമായി പറയുന്നുണ്ട്‌.   

മതിലകം രേഖകളിൽ പരാമർശിയ്ക്കുന്ന ഐതിഹ്യപ്രകാരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം തുളുസന്ന്യാസിയായ ദിവാകരമുനിയാൽ കലിയുഗാരംഭത്തിൽ 900-കളിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമായതാണ്‌.&lt;ref name=PSM/&gt; ദിവാകരമുനി വിഷ്ണുപദം പ്രാപിക്കുന്നതിനായി കഠിനതപസ്സനുഷ്ഠിക്കുകയും, തപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടനായ ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു]] ബാലരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ ശിശുവിനെ കണ്ട്‌ മുനി സന്തുഷ്ടനായി. തന്റെ പൂജാവേളയിൽ ആ ദിവ്യകുമാരന്റെ ദർശനം തനിയ്ക്ക്‌ നിത്യവും ലഭ്യമാകണമെന്ന്‌ മുനി പ്രാർഥിച്ചു. തന്നോട്‌ അപ്രിയമായി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നതു വരെ താൻ ഉണ്ടാകുമെന്ന്‌ ബാലൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു. പലപ്പോഴും മുനിയുടെ മുന്നിൽ ബാലൻ വികൃതി പ്രകടിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ക്രമേണ അത്‌ അനിയന്ത്രിതമായി. മുനി ധ്യാനനിരതനായിരിക്കവെ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതീകമായി പൂജിച്ചിരുന്ന സാളഗ്രാമം ബാലൻ വായ്ക്കുള്ളിലാക്കി. സാളഗ്രാമം അശുദ്ധമാക്കിയതിൽ രോഷാകുലനായ മുനി ഇടതുകൈ കൊണ്ട്‌ ബാലനെ തള്ളിമാറ്റി. കുണ്ഠിതപ്പെട്ട ബാലൻ ഇനിയെന്നെ കാണണമെങ്കിൽ അനന്തൻകാട്ടിൽ വരണം എന്നുരുവിട്ട്‌ അപ്രത്യക്ഷനായി എന്നു ഐതിഹ്യം. ബാലന്റെ വേർപിരിയലിൽ ദുഃഖിതനായ മുനി ബാലനെ കാണാൻ അനന്തൻകാട് തേടി യാത്ര തുടർന്നു. ദിവാകരമുനിയല്ല വില്വമംഗലമായിരുന്നു അനന്തങ്കാട്ടിൽ വന്നതെന്നും ദർശനം അദ്ദേഹത്തിനാണു ലഭിച്ചതെന്നുമുള്ള മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം കൂടി പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;KSankunni&quot; /&gt; ഒരിക്കൽ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരപ്പന്]] [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] [[ശംഖാഭിഷേകം]] നടത്തുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകൽ പൊത്തിപ്പിടിച്ചു. ദേഷ്യം വന്ന വില്വമംഗലം ഇതിനെതിരെ പറഞ്ഞപ്പോൽ ഭഗവാൻ അനന്തൻകാട്ടിലേക്കുപോയി. അനന്തൻകാട് എവിടെയാണെന്നറിയാത്ത വില്വമംഗലം അവിടം തപ്പിനടന്നു.&lt;ref name=&quot;KSankunni&quot; /&gt; അതിനിടെയിൽ [[തൃപ്രയാർ|തൃപ്രയാറിലെത്തിയപ്പോൾ]] ഭഗവാൻ അത്  [[ശുചീന്ദ്രം]] സ്ഥാണുമാലയപ്പെരുമാളുടെ ജടയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു. 

ദിവാകരമുനിയാണോ വില്വമംഗലമാണോ എന്നു വിഭിന്നാഭിപ്രായം ഉണ്ടങ്കിലും ഒരു പുലയസ്ത്രീയുടെ സാന്നിധ്യം രണ്ടു കഥകളിലും പറയുന്നുണ്ട്. മുനിയുടെ അനന്തൻകാട് തേടിയുള്ള യാത്രയ്ക്കിടയിലെ വിശ്രമവേളയിൽ ഒരു പുലയസ്ത്രീ തന്റെ വികൃതിയായ കുഞ്ഞിനെ ശാസിയ്ക്കുന്നതു കാണാൻ ഇടവന്നു.''' ''ഞാൻ നിന്നെ അനന്തൻകാട്ടിലേയ്ക്ക്‌ വലിച്ചെറിയും''''' &lt;ref name=KSankunni/&gt; എന്ന സ്ത്രീയുടെ വാക്കുകൾ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചു. മുനി പുലയസ്ത്രീയേയും കൂട്ടി അനന്തൻകാട്ടിലേക്ക്‌ പോകുകയും, അവിടെ അനന്തശയനത്തിൽ ലക്ഷ്മി സമേതനായി സാക്ഷാൽ ശ്രീ പത്മനാഭൻ പള്ളികൊള്ളുന്ന ദൃശ്യം ദർശനം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=KSankunni/&gt; മുനി പിന്നീട്‌ ഭഗവദ്ദർശനത്തിനായി അവിടെ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചു. അധികം വൈകിയില്ല. അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന വൻവൃക്ഷം കടപുഴകി വീഴുകയും, മഹാവിഷ്ണു അനന്തശായിയായി മുനിയ്ക്ക് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാന്റെ ശിരസ്‌ [[തിരുവല്ലം|തിരുവല്ലത്തും]], പാദങ്ങൾ [[തൃപ്പാപ്പൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|തൃപ്പാപ്പൂരും]], ഉരോഭാഗം തിരുവനന്തപുരത്തുമായി കാണപ്പെട്ടു. ഇന്ന് മൂന്നിടത്തും ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഭഗവദ്സ്വരൂപം പൂർണമായും ദർശിക്കുവാൻ കഴിയാത്തവണ്ണം വലിപ്പമുള്ളതായിരുന്നുവത്രേ. തന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന യോഗദണ്ഡിന്റെ മൂന്നിരട്ടി നീളമായി ഭഗവത്സ്വരൂപം ദർശിക്കാനാകണമെന്ന്‌ പ്രാർഥിച്ചു. ആ പ്രാർഥന ഫലിച്ചതിനാൽ, ഇന്നുകാണുന്ന രൂപത്തിൽ ദർശനം കിട്ടിയെന്നു ഐതിഹ്യം പറയുന്നു. മുനി ഭക്ത്യാദരപൂർവം ഭഗവാനെ വന്ദിക്കുകയും പൂജാദി കർമങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=PSM/&gt; &lt;ref name=KSankunni&gt;വില്വമംഗലത്തുസ്വാമിയാർ -- ഐതിഹ്യമാല -- കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി; [[കറന്റ് ബുക്സ്]]&lt;/ref&gt; കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലുള്ള [[അനന്തപുര തടാകക്ഷേത്രം]] ആണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മൂലസ്ഥാനം എന്ന് കരുതുന്നവരുണ്ട്.
=== ബി നിലവറയും ബലരാമനും ===
മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമായ [[ബലരാമൻ]] ഭാരതവർഷം മുഴുവൻ പ്രദക്ഷിണമായി സഞ്ചരിച്ച് തീർത്ഥ സ്നാനം ചെയ്തതായി ശ്രീമദ്ഭാഗവതം (ദശമസ്കന്ധം 79: 18)  പറയുന്നു. കന്യാകുമാരിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട അദ്ദേഹം വിഷ്ണുസാന്നിധ്യമുള്ള തിരുവനന്തപുരത്ത് (ഫാൽഗുനം) വന്ന് പദ്മതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പശുക്കളെ ദാനം ചെയ്തുവെന്നും പുരാണം വിവരിയ്ക്കുന്നു. 

ഭഗവാൻ ബലരാമന്റെ ആഗമനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രചാരമുള്ള  കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: ദ്വാപരയുഗത്തിൽ തന്നെ തിരുവനന്തപുരത്ത് പദ്മനാഭ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ഇവിടെ പദ്മനാഭവിഗ്രഹമോ ക്ഷേത്രമോ ഇല്ലായിരുന്നു. തിരുവനന്തപുരം അന്ന് അനന്തൻകാടെന്ന വനം ആയിരുന്നു. വനത്തിനുള്ളിലാണ് പദ്മതീർത്ഥക്കുളം സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നത്. പദ്‌മതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം ബലരാമൻ കുളക്കരയിൽ വച്ച് ഗോദാനം ചെയ്തു. വളരെക്കാലമായി ബലരാമന്റെ ആഗമനം കാത്തിരുന്ന ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും മുനികളും അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ എത്തി. അവരെ ആലിംഗനം ചെയ്‌തു സ്വീകരിച്ച ഭഗവാൻ വേണ്ട വരം ചോദിക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞു. സാമ്രാജ്യമോ സ്വർഗ്ഗമോ എന്നല്ല സാക്ഷാൽ വൈകുണ്ഠ ലോകം പോലും വേണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞ ആ മഹാഭാഗവതന്മാർ തങ്ങൾക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച പദ്മതീർത്ഥക്കരയിൽ ഭഗവാനെ മാത്രം സ്മരിച്ചും നാമ സങ്കീർത്തനം ചെയ്തും കഴിയാനാണ് മോഹമെന്നും പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ ആകട്ടേ എന്ന് ബലരാമൻ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ബലരാമൻ ഗോദാനം ചെയ്ത സ്ഥാനത്താണ് ശ്രീപദ്‌മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ചുറ്റമ്പലത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറു ഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഭാഗം മഹാഭാരതക്കോൺ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. എ നിലവറയും ബി നിലവറയും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് മഹാഭാരതക്കോണിലാണ്. അവതാരപുരുഷൻ ഗോദാനം ചെയ്ത സ്ഥാനത്ത് ഐശ്വര്യം കളിയാടും എന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ ആയിരിക്കണം ക്ഷേത്ര സമ്പത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും സൂക്ഷിക്കുന്ന എ നിലവറ മഹാഭാരതക്കോണിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്. ബലരാമസ്വാമിയുടെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും മുനികളും ബി നിലവറയിൽ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref&gt;ജി ശേഖരൻ നായരുടെ &quot;ശ്രീപദ്മനാഭോ രക്ഷതു&quot; മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, തിരുവനന്തപുരം പതിപ്പ്, സെപ്റ്റംബർ 17, 2017&lt;/ref&gt; പണ്ട് മഹാഭാരതക്കോണിൽ ക്ഷേത്രം വകയായി മഹാഭാരത പാരായണം നടന്നിരുന്നു.

ബി നിലവറയുടെ അടിയിൽ ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമിയുടെ ചൈതന്യപുഷ്ടിക്കായി [[പരാശക്തി]] സ്വരൂപമായ [[ശ്രീചക്രം]] സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആദിശേഷപാർഷദന്മാരായ നാഗങ്ങൾ ഈ നിലവറയ്ക്കുള്ളിൽ ഉണ്ടത്രേ. കൂടാതെ കാഞ്ഞിരോട്ടു യക്ഷിയമ്മ തെക്കേടത്തു നരസിംഹസ്വാമിയെ സേവിച്ച് നിലവറയ്ക്കുള്ളിൽ വസിയ്ക്കുന്നെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;Bayi, Aswathi Thirunal Gouri Lakshmi. 'Sree Padmanabha Swamy Temple' (Third Edition). Bharatiya Vidya Bhavan, 2013.&lt;/ref&gt;  ഈ നിലവറയുടെ സംരക്ഷകൻ ശ്രീ നരസിംഹസ്വാമിയാണ്. നിലവറയുടെ കിഴക്കേ ഭിത്തിയിലുള്ള സർപ്പച്ചിഹ്നം അപായ സൂചന ആണത്രേ. 2011 ഓഗസ്റ്റ്‌ മാസം ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന അഷ്ടമംഗല ദേവപ്രശ്നം ഈ നിലവറ തുറക്കാൻ പാടില്ലെന്ന ഭക്തജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം ശരി വയ്ക്കുകയും ഈ അറ നിരോധിതമേഖല ആണെന്നു വിധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ നിലവറ തുറക്കുന്നതു ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമിയുടെ ഉഗ്രകോപം ക്ഷണിച്ചു വരുത്തും എന്നും ദൈവജ്ഞന്മാർ മുന്നറിയിപ്പു നല്കി. ബി നിലവറ യാതൊരു കാരണവശാലും തുറക്കാൻ പാടില്ലെന്നു നിർദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ടു തൃശ്ശൂർ നടുവിൽമഠം മൂപ്പിൽ സ്വാമിയാരും ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പുഷ്പാഞ്ജലി സ്വാമിയാരുമായ ശ്രീ മറവഞ്ചേരി തെക്കേടത്തു നീലകണ്ഠ ഭാരതികൾ ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതി ചെയർപേഴ്സനും എക്സിക്യൂട്ടിവ് ഓഫിസർക്കും ഫെബ്രുവരി 8, 2016 നു കത്തയച്ചു.&lt;ref&gt;മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, ഫെബ്രുവരി 26, 2016.&lt;/ref&gt; കൂടാതെ മുഞ്ചിറ മഠം മൂപ്പിൽ സ്വാമിയാരും ക്ഷേത്രത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ പുഷ്‌പാഞ്‌ജലി സ്വാമിയാരുമായ ശ്രീ പരമേശ്വര ബ്രഹ്മാനന്ദ തീർത്ഥർ ബി നിലവറ തുറക്കുന്നതിനെതിരെ 2018 മേയ് മാസം കാസർകോട് മുതൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ രഥയാത്ര നടത്തി. രഥയാത്രയുടെ സമാപന സമ്മേളനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത കേരള ബ്രാഹ്മണരുടെ കുലപതിയായ [[ആഴ്വാഞ്ചേരി തമ്പ്രാക്കൾ]] ബി നിലവറ തുറക്കരുതെന്നും വിശ്വാസങ്ങളെ മാനിക്കണമെന്നും ആഹ്വാനം ചെയ്തു.

ബി നിലവറ തുറക്കാൻ പാടില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസമെങ്കിലും അതിനു മുന്നിൽ അതിലേയ്ക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരറയുണ്ട്. ഈയറയിൽ വെള്ളിക്കട്ടികൾ, വെള്ളിക്കുടങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ പല അമൂല്യ വസ്തുക്കളും സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈയറ 1931-ൽ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ മഹാരാജാവിൻറെ കൽപ്പന അനുസരിച്ച് തുറന്നിട്ടുണ്ട്. ഉത്രാടം തിരുനാൾ മഹാരാജാവിന്റെ കാലത്തും ഇതു പല ആവശ്യങ്ങൾക്കുമായി തുറന്നിട്ടുണ്ട്. 
  
പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വേണാടിന്റെ പലഭാഗങ്ങളും ആക്രമിച്ച് കീഴ്‌പ്പെടുത്തിയ മുകിലൻ നെയ്തശ്ശേരിപ്പോറ്റി ഊരാളൻ ആയുള്ള ബുധപുരം ഭക്‌തദാസപ്പെരുമാൾ ക്ഷേത്രം കൊള്ളയടിച്ചു നശിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് മുകിലൻ ശ്രീപദ്‌മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സമ്പത്ത് കൊള്ളയടിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. വേണാട്ടു രാജകുടുംബത്തോടു കൂറും ഭക്തിയുമുള്ള മണക്കാട്ടെ പഠാണികളായ മുസ്ലീങ്ങളാണ് മുകിലനെ അതിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിച്ചത്.  

ഒരിക്കൽ, രാമവർമ്മ മഹാരാജാവിന്റെ സീമന്തപുത്രനും അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മയുടെ മുഖ്യശത്രുവുമായ പത്മനാഭൻ തമ്പി തന്റെ പടയുമായി തിരുവനന്തപുരത്ത് വന്നു. ശ്രീവരാഹത്ത് താമസിച്ച അദ്ദേഹം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ നിലവറകളിലെ നിക്ഷേപം കൊള്ളയടിക്കാൻ കിങ്കരന്മാരെ നിയോഗിച്ചു. എന്നാൽ നൂറുകണക്കിന് ദിവ്യനാഗങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് തമ്പിയുടെ കിങ്കരന്മാരെ വിരട്ടിയോടിച്ചു. ഈ സംഭവത്തിൽ നിന്ന് ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമിയുടെ തിരുവുള്ളമെന്തെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പള്ളിച്ചൽപ്പിള്ളയും നാട്ടുകാരും പത്മനാഭൻ തമ്പിയുടെ ശ്രമത്തെ ചെറുത്തു തോൽപ്പിച്ചു. 1933-ൽ തിരുവനന്തപുരം സന്ദർശിച്ച [[എമിലി ഗിൽക്രിസ്റ്റ് ഹാച്ച്]] തന്റെ പുസ്തകത്തിൽ കല്ലറകളെ സംബന്ധിച്ച് ഒരു കാര്യം പറയുന്നുണ്ട്. 1908 ൽ കല്ലറ തുറക്കാൻ ശ്രമിച്ചവർ മഹാസർപ്പങ്ങളെക്കണ്ടു ഭയന്നു പ്രാണനും കൊണ്ടോടിയതായി അവർ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;Hatch, Emily Gilchrist. Travancore: A Guide Book for the Visitor. Oxford University Press, 1933.&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==


[[ചിത്രം:Aaratu3.jpg|left|thumb|200px|ഉത്സവനാളിലെ പാണ്ഡവപ്രതിഷ്ഠ]]
   
ഈ പെരുമാട്ടുകാളിയുടെ വംശപരമ്പരയിൽ നിന്നും ജനിച്ചവ രാണ്‌ പുലയനാർക്കോട്ട ആസ്ഥാനമായും ഇളവള്ളുവനാട്ടിലെ കൊക്കോതമംഗലം ആസ്ഥാനമായും രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്ന പുലയ രാജാവും പുലയ റാണിയും. പുലയനാർകോട്ട ഭരിച്ചിരുന്നത്‌ കോതൻ എന്ന രാജാവും കൊക്കോതമംഗലം ഭരിച്ചിരുന്നത്‌ കോതറാണിയുമാണ്‌. പുലയനാർ കോട്ടയിലെ കോതൻ രാജാവിന്റെ സ്വയംഭൂവായ ശിവക്ഷേത്രം മണ്ണിൽ പുതഞ്ഞുകിടന്ന നിലയിൽ കണ്ടെത്തി സ്ഥലമുടമ അവിടെ ക്ഷേത്ര പുനർനിർമ്മാ ണം ഇപ്പോൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്‌. ഇതൊക്കെ ചരിത്ര സത്യ ങ്ങളാണ്‌. ഈ സത്യങ്ങൾക്കെതിരേ കണ്ണടക്കുന്നവരാണ്‌ അധികാരി വർഗങ്ങൾ. ഇവരുടെ സന്തതിപരമ്പരകൾ ഇന്നും തിരുവനന്ത പുരത്തും പരിസരങ്ങളിലുമായി ജീവിക്കുന്നവരാണ്‌. ഈ വംശപരമ്പരയിൽ നിന്നും ജനിച്ച കാവല്ലൂർ സ്വദേശി മാലചാത്തയെന്ന സ്‌ത്രീക്ക്‌ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പൈങ്കുനി തുടങ്ങിയ ഉത്സവങ്ങൾക്ക്‌ ചില ആനുകൂല്യങ്ങൾ രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും അനുവദിച്ചിരുന്നു. മാലചാത്തയുടെ മരണശേഷം ഇളയമകൾ ജാനകിക്ക്‌ ആ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന്‌ ഇപ്പോഴും നൽകിപ്പോരു ന്നുണ്ട്‌. ഇതൊക്കെ ശ്രീപത്മനാഭ സ്വാമിക്ഷേത്രവും പുലയരും തമ്മിലുണ്ടായിരുന്ന ബന്ധമെന്താണെന്ന്‌ വ്യക്തമാക്കുന്നവയാണ്‌.   

എട്ടരയോഗം 

ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭരണസമിതി തിരുവാനന്തപുരത്തു സഭ എന്നാണറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കൊല്ല വർഷം 225 ലാണ് സഭ സ്ഥാപിതമാകുന്നത്. കൂപക്കരപ്പോറ്റി, വഞ്ചിയൂർ അത്തിയറപ്പോറ്റി, കൊല്ലൂർ അത്തിയറപ്പോറ്റി, മുട്ടവിളപ്പോറ്റി, കരുവാ പോറ്റി, നെയ്തശ്ശേരിപ്പോറ്റി എന്നിവരാണ് സഭാംഗങ്ങൾ. സഭ കൂടുമ്പോൾ അധ്യക്ഷപദം അലങ്കരിക്കുന്നത് പുഷ്‌പാഞ്‌ജലി സ്വാമിയാരാണ്. ശ്രീകാര്യത്തു പോറ്റിയാണ് സഭാഞ്ജിതൻ അഥവാ കാര്യദർശി. സഭയെടുക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങൾ അരചൻ (വേണാട്/ തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ്) അംഗീകരിച്ചാൽ മാത്രം അവ നടപ്പിലാകും. സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേൽപ്പറഞ്ഞ എട്ടുപേരും അരചനും ചേർന്നതാണ് എട്ടരയോഗം. &lt;ref&gt; ചരിത്രം കുറിച്ച ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം -- ഗ്രന്ഥകർത്താക്കൾ - ഡോ ആർ പി രാജാ, ഡോ എം ജി ശശിഭൂഷൺ &lt;/ref&gt; പുഷ്പാഞ്ജലി സ്വാമിയാരെ നിയമിക്കാനും നീക്കം ചെയ്യാനും ഉള്ള അവകാശം മഹാരാജാവിനുണ്ടെങ്കിലും  സ്വാമിയാരെ കണ്ടാൽ അപ്പോൾ തന്നെ രാജാവു വച്ചു നമസ്കരിയ്ക്കണം എന്നാണു കീഴ്വഴക്കം. 

ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി തിരുവിതാംകൂർ രാജവംശത്തിന്റെ കുലദൈവമാണ്‌.&lt;ref name=ASM/&gt;. ''ആധുനിക തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ശില്പി'' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് ശ്രീ അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മയാണ് ക്ഷേത്രം ഇന്നുകാണുന്ന വിധം പുനരുദ്ധരിച്ചത്‌. ശ്രീപത്മനാഭന്റെ കടുത്ത ഭക്തനായിരുന്ന അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധീകരിച്ചു. ഇപ്പോൾ കാണുന്ന തമിഴ് ശൈലിയിൽ പണിത ഏഴുനില ഗോപുരത്തിന്റെ അഞ്ചു നിലകളും അദ്ദേഹമാണ് പണിയിച്ചത്. പന്തീരായിരം സാളഗ്രാമങ്ങൾ ([[വാരാണസി|ബനാറസിനടുത്തുള്ള]] ഗുണ്ടക്കു എന്ന സ്ഥലത്തു നിന്നും വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരങ്ങൾ ലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ള പരിശുദ്ധമായ ശിലകൾ) വരുത്തി ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമിയുടെ വിഗ്രഹം പുനർനിർമ്മാണം നടത്തി, പുനഃപ്രതിഷ്ഠിച്ചു. തിരുവനന്തപുരത്തിനടുത്ത തിരുമലയിൽ നിന്നും 20 ഘന അടി വലിപ്പമുള്ള വലിയ പാറവെട്ടി ''ഒറ്റക്കൽ മണ്ഡപം'' പണിഞ്ഞു. കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന്റെയും പണി പുനരാരംഭിച്ചു പൂർത്തിയാക്കി. സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം സ്ഥാപിച്ചു. ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലമ്പലം പണിയുകയും പദ്മതീർത്ഥ കുളത്തിന്റെ വിസ്തൃതി കൂട്ടുകയും ശീവേലിപ്പുര ഒറ്റക്കൽ മണ്ഡപം തുടങ്ങിയവ നിർമിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമായിരിന്നു. ഭദ്രദീപം, മുറജപം തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിച്ചത് ശ്രീ അനിഴം തിരുനാളാണ്. എട്ടരയോഗത്തെ വെറുമൊരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കിയതും ശ്രീ അനിഴം തിരുനാളായിരുന്നു.&lt;ref name=PSM&gt;തിരുവിതാംകൂർ ചരിത്രം -- പി. ശങ്കുണ്ണി മേനോൻ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമി  ക്ഷേത്രം by അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൗരി ലക്ഷ്മിഭായി, pages: 152-162&lt;/ref&gt;

പൗരാണികമായി തന്നെ പുകൾപെറ്റ മഹാക്ഷേത്രം. നൂറ്റെട്ട്‌ വൈഷ്ണവ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രമുഖ സ്ഥാനവുമുണ്ട്‌.&lt;ref name=PSM/&gt; എന്നാൽ അതിന്‌ ഏതാണ്ട്‌ 600 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ്‌ [[വേണാട്]] ഭരിച്ചിരുന്ന കോത കേരളവർമ (എ.ഡി.1127-1150) ഈ ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിച്ചതായും [[സ്യാനന്ദൂര പുരാണ സമുച്ചയം|സ്യാനന്ദൂര പുരാണ സമുച്ചയത്തിൽ]] സൂചിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. &lt;ref name=PSM/&gt; അതിനർഥം അതിലും നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കു മുമ്പ്‌ ക്ഷേത്രം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കണണെന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;PRC&quot;&gt;കേരള ചരിത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന രേഖകൾ -- പുതുശ്ശേരി രാമചന്ദ്രൻ; [[കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റൂട്ട്]] : തിരുവനന്തപുരം&lt;/ref&gt;

=== തൃപ്പടിദാനം ===
'''കൊല്ലവർഷം 925 മകരം അഞ്ച്‌ പൂർവപക്ഷ സപ്തമിയിൽ ബുധവാരേ രേവതി നക്ഷത്രം'''.
[[1750]] [[ജനുവരി]] മാസം അനിഴം തിരുനാൾ വീരമാർത്താണ്ഡവർമ മഹാരാജാവ്‌ ശ്രീപദ്മനാഭ ദാസനായി ‘തൃപ്പടിദാനം’ ചെയ്ത മുഹൂർത്തം.&lt;ref name=ASM/&gt; &lt;ref name=PSM/&gt;അദ്ദേഹം അന്നോളം പിടിച്ചേടുത്ത നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ എല്ലാം ചേർത്ത് (തോവാള മുതൽ കവണാറു (മീനച്ചിലാർ) വരെയുള്ള രാജ്യം) ശ്രീപദ്മനാഭന്‌ സമർപ്പിച്ച ദിവസം. ചങ്ങനാശ്ശേരി തലസ്ഥാനമായുള്ള തെക്കുകൂർ രാജ്യം ആക്രമിച്ച് കീഴടക്കിയതിനുശേഷമായിരുന്നു ഇത്. രാജകുടുംബത്തിലെ സകല സ്ത്രീപുരുഷന്മാരും അടങ്ങിയ പരിവാരങ്ങളോടെ മഹാരാജാവ്‌ ശ്രീപത്മനാഭനു മുന്നിലേക്ക്‌ എഴുന്നെള്ളി. പരമ്പരാഗതമായി തനിയ്ക്കും തന്റെ വംശത്തിനും ചേർന്നതും താൻ വെട്ടിപ്പിടിച്ചതുമായ ഭൂപ്രദേശങ്ങളെ മുഴുവൻ ശ്രീപത്മനാഭന്‌ അടിയറ വെച്ചു. തുടർന്ന് ഉടവാൾ പദ്മനാഭതൃപ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച്‌ തിരിച്ചെടുത്ത്‌ “ശ്രീ പദ്മനാഭദാസനായി” രാജ്യം ഭരിയ്ക്കുമെന്ന്‌ അദ്ദേഹം പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.  &lt;ref name=PRC/&gt;

ഉടവാൾ അടിയറവച്ച്‌ ദാനയാധാരം താളിയോലയിൽ എഴുതി നീരും പൂവും ഉടവാളും കൂടി തൃപ്പടിയിൽ വച്ച്‌ മഹാരാജാവ്‌ നമ്രശിരസ്കനായി. തുടർന്ന്‌ പൂജാരിയിൽ നിന്നും ഉടവാൾ സ്വീകരിച്ച്‌ ശ്രീപദ്മനാഭദാസനായി ഭരണം തുടർന്നു. “ശ്രീപദ്മനാഭദാസ വഞ്ചിപാല മാർത്താണ്ഡവർമ കുലശേഖരപ്പെരുമാൾ” എന്നായി പിന്നത്തെ തിരുനാമം. തന്റെ പിൻഗാമികളും പദ്മനാഭദാസന്മാരായി തുടർന്നു പോരണമെന്ന്‌ അദ്ദേഹം അനുശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തൃപ്പടിദാനത്തിലൂടെ ഭരണകർത്താക്കളുടെ തികഞ്ഞ ഭക്തിയാദരങ്ങൾക്ക്‌ പാത്രമായ ശ്രീ അനിഴം തിരുനാൾ ''ആധുനിക തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ശിൽപി''യാണെന്നാണ്‌ വിശേഷിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്‌.&lt;ref name=PSM/&gt; &lt;ref name=ASM/&gt;&lt;ref name=PRC/&gt; &lt;ref&gt;കേരള ചരിത്രാധാരങ്ങൾ -- നടുവട്ടം ഗോപാലകൃഷ്ണൻ&lt;/ref&gt;
=== ക്ഷേത്രത്തിലെ തീപ്പിടുത്തം ===
[[ചിത്രം:Yali pillars at entrance to Padmanabhaswamy temple at Thiruvanthapuram.jpg|250px|thumb|right|ക്ഷേത്ര നട]]
അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമയുടെ ഭരണകാലത്തിനു തൊട്ടുമുമ്പും, അതിനും വളരെ മുമ്പും തീപ്പിടുത്തമുണ്ടായിട്ടുള്ളതായി ‘മതിലകം ഗ്രന്ഥവരി’യിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. ചരിത്രത്താളുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ രണ്ടു തവണ തീപ്പിടുത്തം ഉണ്ടായതായി പറയപ്പെടുന്നു.

'''ആദ്യതവണ:''' അതിനെക്കുറിച്ച് അധിക വിവരങ്ങൾ ഒന്നും വെളിച്ചം കണ്ടിട്ടില്ല.

'''രണ്ടാംതവണ:''' കൊല്ലവർഷം 860-ൽ (1684-85) ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജമുടങ്ങിയതായും അതിന്റെ പിറ്റേവർഷം (861-ൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ അഗ്നിബാധ ഉണ്ടായതായും മതിലകം രേഖകളിൽ കാണുന്നു. എട്ടരയോഗക്കാരും മഹാരാജാവും (രാമവർമ്മ) തമ്മിൽ രൂക്ഷമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം നിലനിന്നിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിലാണ്‌ തീപ്പിടുത്തമുണ്ടായത്‌. സർവവും വെന്തു വെണ്ണീറായി. വിഗ്രഹത്തിലേക്ക്‌ പടർന്നു വ്യാപിക്കുന്നതിനു മുമ്പ്‌ തീ കെടുത്തി.&lt;ref&gt;മതിലകം രേഖകൾ -- ശങ്കുണ്ണി മേനോൻ&lt;/ref&gt;

കൊല്ലവർഷം 861 [[മകരം]] 16ന് (1686 ജനുവരി 28) രാത്രിയുണ്ടായ തീപിടിത്തം ഭയാനകമായിരുന്നു. അത്താഴപൂജ കഴിഞ്ഞ്‌ പൂജാരികൾ പതിവിൻപടി മിത്രാനന്ദപുരത്തേയ്ക്ക്‌ പോകുകയും, രാത്രി 22 നാഴിക കഴിഞ്ഞ്‌ (പിറ്റേന്ന് പുലർച്ചെ രണ്ടുമണിയോടെ) അഭിശ്രവണ മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്കേ വാതിലിൽ മരം കൊണ്ടു നിർമിതമായിരുന്ന ചിത്രഘണ്ഡത്തിന്‌ തീപിടിയ്ക്കുകയും നിമിഷനേരം കൊണ്ട്‌ അഭിശ്രവണ മണ്ഡപം കത്തിയെരിയുകയും ചെയ്തു. അതോടെ മുഖമണ്ഡപം, ശ്രീവിമാനം, നരസിംഹ ക്ഷേത്രം, തിരുവോലക്ക മണ്ഡപം, കരുവമണ്ഡപം എന്നിവിടങ്ങളിൽ തീ പടർന്നുയർന്ന്‌ ചുറ്റുമണ്ഡപത്തിലെത്തി ശ്രീകോവിൽ കത്തിത്തീർന്നു. ശ്രീകോവിലിലും മറ്റും ഉണ്ടായിരുന്ന ലോഹസാധനസാമഗ്രികളെല്ലാം ഉരുകിയൊഴുകി. കരിങ്കല്ലുകൾ പൊട്ടിച്ചിതറി. പിറ്റേന്ന്‌ ഉച്ച വരെ തീ കത്തിതുടർന്നു. വിമാനത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ശ്രീപദ്മനാഭ ബിംബത്തിൽ വീണ്‌ കത്തിയെരിഞ്ഞു. ജനക്കൂട്ടം ഓടിനടന്ന്‌ തീ കെടുത്താൻ ജീവൻ പോലും പണയം വച്ച്‌ പരിശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ ശ്രീപദ്മനാഭ ബിംബത്തിന്‌ പരിക്കുകളൊന്നും പറ്റിയില്ല. ഇടതുകൈയിലെ മൂന്നു വിരലുകളും ഇടതു കാലിലെ എല്ലാ വിരലുകളും മുറിഞ്ഞു. ഉടൻ തന്നെ വിഗ്രഹം പുതുക്കി പണിയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;''ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം'' by അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൗരി ലക്ഷ്മിഭായി, pages : 151-152.&lt;/ref&gt;

കൊല്ലവർഷം 1108 (1932) തുലാമാസത്തിൽ, ശ്രീ [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമ വർമ്മ]] രാജ്യം ഭരിയ്ക്കുന്ന വേളയിൽ, പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ അഗ്നിബാധ ഉണ്ടായി. അടുത്ത മാസം തന്നെ മഹാരാജാവിന്റെ നിർദ്ദേശ പ്രകാരം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനരുദ്ധാരണം നടത്തുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;''ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം'' by അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൗരി ലക്ഷ്മിഭായി, pages : 246-249.&lt;/ref&gt;

=== പുനഃനിർമ്മാണം ===
[[File:പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം.jpg|thumb|ഉദ്ദേശം 1900-ൽ എടുത്ത ചിത്രം.]]
861-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് മാർത്താണ്ഡവർമ മഹാരാജാവിന്റെ കാലത്ത്‌ ക്ഷേത്രം പുനഃർ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടക്കം ക്കുറിച്ചത്. ആകാലത്തു തന്നെയാണ്‌ ക്ഷേത്രഗോപുരത്തിന്റെ അഞ്ചു നിലകളുടെ പണി പൂർത്തിയാക്കിയത്‌. തുടർന്നുള്ള നിലകളായ ആറ്‌, ഏഴ്‌ ധർമരാജാവിന്റെ (കൊ.വ.940) കാലത്താണ്‌ പൂർത്തിയാക്കിയത്‌. ദിവാനായിരുന്ന രാജാകേശവദാസിന്റെ ആജ്ഞാശക്തി ഗോപുര നിർമ്മാണത്തിന്‌ ചൈതന്യവും ശക്തിയും നൽകിയതായി ചരിത്രത്താളുകൾ സാക്ഷ്യം പറയുന്നു. &lt;ref&gt;തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ ഇതിഹാസം -- പട്ടം ജി.രാമചന്ദ്രൻ നായർ.&lt;/ref&gt; കൊല്ലം 1004-ആമാണ്ടുമുതൽ 1022-ആമാണ്ടുവരെ &lt;ref&gt;ഐതിഹ്യമാല -- കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി -- [[കറന്റ് ബുക്സ്]]&lt;/ref&gt; അനിതരസാധാരണമായ സാമർത്ഥ്യത്തോടും നീതിയോടും കൂടി തിരുവിതാംകൂർ ഭരിച്ചിരുന്ന [[സ്വാതിതിരുനാൾ]] മഹാരാജാവിന്റെ കാലത്തും, ശ്രീ [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമ വർമ്മ]]യുടെ കാലത്തും ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളം നിർമ്മാണപരിപാടികൾ നടത്തിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;കേരള ചരിത്രാധാരങ്ങൾ -- നടുവട്ടം ഗോപാലകൃഷ്ണൻ&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര നിർമ്മിതി ==
108 [[ദിവ്യദേശങ്ങൾ|ദിവ്യദേശങ്ങളിലൊന്നായ]] ക്ഷേത്രം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള വലിയ ഗോപുരം ദ്രാവിഡ ശൈലിയിലും മറ്റു ഗോപുരങ്ങൾ കേരളീയശൈലിയിലും നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. വടക്കുകിഴക്ക് പത്മതീർത്ഥക്കുളമാണ്. ധാരാളം ദാരുശില്പങ്ങളും ചുവർച്ചിത്രങ്ങളുമുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിനു പിൻവശത്തെ ഭിത്തിയിൽ ഉള്ള അനന്തശയനത്തിന്റെ ചുവർചിത്രം ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയവയിൽ ഒന്ന് ആണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ രണ്ട് കൊടിമരങ്ങലൂണ്ടെങ്കിലും ബലിക്കൽപ്പുരയില്ല. ശ്രീകോവിൽ ദീർഘചതുരാകൃതിയിലാണ്. അനന്തശയനരൂപത്തിന്  അനുയോജ്യമായതുകൊണ്ടാണത്. കടുശർക്കരയോഗക്കൂട്ടുകൊണ്ടും 12008 [[സാളഗ്രാമം|സാളഗ്രാമങ്ങൾ]] കൊണ്ടും നിർമ്മിച്ച പതിനെട്ടടി നീളമുള്ള ഭഗവദ്വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീകോവിലിൽ വാഴുന്നു. രണ്ടരികത്തും [[ഭൂമീദേവി]]യും ലക്ഷ്മീദേവിയുമുണ്ട്.

=== ഗോപുരങ്ങൾ ===
തഞ്ചാവൂർ മാതൃകയിൽ നൂറ്‌ അടിയോളം ഉയരത്തിൽ ഏഴു നിലകളിലായി ഏഴ്‌ കിളിവാതിലുകളോടും മുകളിൽ ഏഴ്‌ സ്വർണത്താഴിക കുടങ്ങളോടും കൃഷ്ണശില ഉപയോഗിച്ചാണ്‌ ക്ഷേത്രത്തിലെ കിഴക്കേ ഗോപുരം നിർമിച്ചിട്ടുള്ളത്‌. മറ്റുഗോപുരങ്ങൾ സാധാരണ കാണുന്ന കേരളീയ ശൈലിയിൽ രണ്ടുനിലകളോടുകൂടി നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== ചുറ്റമ്പലം ===
വളരെ വിസ്തൃതിയേറിയതാണ് ചുറ്റമ്പലം. ഒത്ത നടുക്കായി ശ്രീകോവിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രശസ്തമായ ഒറ്റക്കൽ മണ്ഡപം ഇവിടെയാണ്. പുറത്ത് വിളക്കുമാടങ്ങൾ കാണാം.തെക്കുകിഴക്കായി തിടപ്പള്ളിയുമുണ്ട്.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ മൂന്നുവാതിലുകളോടുകൂടിയതാണ് ഇവിടത്തെ ശ്രീകോവിൽ. പതിനെട്ടടി നീളത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഭഗവദ്വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. 

=== പത്മനാഭ പ്രതിഷ്ഠ ===
[[ചിത്രം: Vishnu1.jpg|thumb|250px|left|അനന്തശായിയായ വിഷ്ണു]]
അനന്തന്റെ മുകളിൽ യോഗനിദ്രയിൽ ലക്ഷ്മീസമേതനായി പള്ളികൊള്ളുന്ന മഹാവിഷ്ണുവാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. പതിനെട്ടടി നീളം വരുന്ന വിഗ്രഹം. എന്നാൽ ഉഗ്ര നരസിംഹസ്വാമി, തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി എന്നി മറ്റു രണ്ട്‌ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടി ഇവിടെയുണ്ട്. പത്മനാഭസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ  കടുശർക്കരയോഗക്കൂട്ടുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയതിനാൽ അഭിഷേകം ചെയ്താൽ അലിഞ്ഞുപോകും. അതിനാൽ ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിഗ്രഹം ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വിഗ്രഹത്തിലാണ് അഭിഷേകം നടത്തുന്നത്.&lt;ref&gt;കേരള സംസ്കാരം -- ഭാരതീയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ; എ. ശ്രീധര മേനോൻ&lt;/ref&gt; 

പ്രതിഷ്ഠ മൂന്നുഭാഗങ്ങളായി മാത്രമേ ദർശിക്കാനാകൂ. വലതുകൈ ചിന്മുദ്രയോടു കൂടി അനന്തതൽപത്തിനു സമീപം തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനു താഴെ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗ]] പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്‌, ഭഗവാൻ ശ്രീ [[മഹാദേവൻ|മഹാദേവനെ]] നിത്യവും പൂജിക്കുന്നതായി സങ്കല്പം. അനന്തന്റെ പത്തികൊണ്ട്‌ ദേവന്റെ മൂർധാവ്‌ മൂടിയിരിക്കുന്നു. ശ്രീപദ്മനാഭന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുന്ന [[താമര|താമരയിൽ]] ചതുർമുഖനായ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിന്റെ]] രൂപം കാണാം. ഒരേ ശ്രീകോവിലിൽ ത്രിമൂർത്തികളുടെ (ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ) സാന്നിദ്ധ്യം ഈ ദേവാലയത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. അതിനു പുറകിലായി ഋഷിവര്യന്മാരുടെ കല്ലിൽ വാർത്ത രൂപങ്ങളുമുണ്ട്‌. ഭഗവാന്റെ മാറിടത്തിനെതിരെയായി വിഷ്‌ണു പത്നിയും സമ്പത്തിന്റെ ഭഗവതിയുമായ ലക്ഷ്മിയേയും അൽപം അകലെ ഭൂമീ ദേവിയെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. നാഗരാജാവായ അനന്തന്റെ മുകളിൽ പള്ളികൊള്ളുന്ന ഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്ന ദേശത്തിനു തിരുവനന്തപുരം എന്നപേരും ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ സ്ഥലനാമചരിത്രങ്ങൾ, [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] - [[വി.വി.കെ വാലത്ത്]]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;സ്ഥലനാമ കൗതുകം -- പി.എ.രാമചന്ദ്രൻ നായർ -- റെയിൻബോ ബുക്ക് പബ്ലിക്കേഷൻസ്&lt;/ref&gt;

==== കടുശർക്കര യോഗപ്രതിഷ്ഠ ====
പന്തീരായിരത്തി എട്ട്‌ സാളഗ്രാമങ്ങൾ അടുക്കി വച്ചുള്ള രൂപകൽപനയ്ക്കു ശേഷം ഏതാണ്ട്‌ അഷ്ടബന്ധത്തിന്‌ തുല്യമായ കടുംശർക്കര കൂട്ടുണ്ടാക്കി അത്‌ പുറമെ പൂശി ശരീര തുല്യമാക്കി തീർത്ത്‌ അതിൽ ജീവാവാഹനം ചെയ്തതാണ്‌ ഇവിടുത്തെ “കടുംശർക്കര യോഗ വിഗ്രഹം”. കടുശർക്കരയോഗമായതിനാൽ മൂലബിംബത്തിൽ അഭിഷേകം പതിവില്ല. ഇതിനുപകരം ഒറ്റക്കൽമണ്ഡപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള അലങ്കാര വിഗ്രഹത്തിലാണ് നിത്യേന അഭിഷേകം നടത്താറുള്ളത്.

ദിവാകരമുനി/വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഭഗവാനെ ദർശിച്ചത് ഇരിപ്പമരച്ചുവട്ടിലാണ് എന്ന ഐതിഹ്യത്തെ സാധൂകരിയ്ക്കും വിധത്തിൽ ഇവിടത്തെ ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം ഇരിപ്പമരത്തിന്റെ തടികൊണ്ടായിരുന്നു. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലുണ്ടായ ഒരു വലിയ അഗ്നിബാധയിൽ അത് കത്തിപ്പോയി. അതിനെത്തുടർന്നാണ് ഇപ്പോഴുള്ള വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. 

നേപ്പാളിലുള്ള [[ഗണ്ഡകി]] നദിയുടെ തീരങ്ങളിൽ കണ്ടുവരുന്ന വിശേഷാകൃതിയിലുള്ള കല്ലുകളാണ് സാളഗ്രാമങ്ങൾ. ഇവ വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ പല രൂപങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. പലനിറത്തിലും ഇവയുണ്ടെങ്കിലും കറുപ്പാണ് പ്രധാനനിറം. [[ഇന്ത്യ]]യിലെ പല ഹൈന്ദവഭവനങ്ങളിലും ആശ്രമങ്ങളിലും സാളഗ്രാമങ്ങൾ പൂജിയ്ക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശില്പചാരുത ===
തമിഴ്നാട്ടിലുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളോടും കിടപിടിയ്ക്കുന്ന ശില്പചാരുത ഭക്തരെ ആകർഷിയ്ക്കുന്ന മറ്റൊരു ഘടകമാണ്. ദ്രാവിഡ ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ച ഏഴുനിലകളോടുകൂടിയ കിഴക്കേഗോപുരം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ എന്നല്ല, തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെതന്നെ ഒരു മുഖമുദ്രയാണ്. ധാരാളം കരിങ്കൽ ശില്പങ്ങൾ ക്ഷേത്രഗോപുരത്തിൽ നിറഞുനിൽക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ നിലയിൽ വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ദശാവതാരങ്ങളായ [[മത്സ്യം]], [[കൂർമ്മം]], [[വരാഹം]], [[നരസിംഹം]], [[വാമനൻ]], [[പരശുരാമൻ]], [[ശ്രീരാമൻ]], ബലരാമൻ, [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[കൽക്കി]] എന്നിവരുടെ ശില്പങ്ങൾ കാണാം.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകതകൾ ഇവിടത്തെ ''ശീവേലിപ്പുരയും''  ''ഒറ്റക്കൽമണ്ഡപവുമാണ്''. കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ശീവേലിപ്പുരയ്ക്ക് ഏകദേശം 400 അടി നീളവും 200 അടി വീതിയും വരും. തിരുവനന്തപുരത്തിന് കിഴക്കുള്ള [[തിരുമല]] എന്ന സ്ഥലത്തുനിന്നും [[പൂജപ്പുര]], [[കരമന]], [[ജഗതി]] വഴി വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടിയാണ് ഇതിനുള്ള കല്ലുകൾ കൊണ്ടുവന്നത്. 4000 ആശാരിമാരും 6000 തൊഴിലാളികളും 100 ആനകളും ചേർന്ന് ആറുമാസം കൊണ്ടാണ് പണി പൂർത്തിയാക്കിയത്. ശീവേലിപ്പുരയിൽ 365 കരിങ്കൽത്തൂണുകളുണ്ട്. ഓരോ തൂണും ഒറ്റക്കൽകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയതാണ്. പ്രമുഖ നിർമ്മാണവിദഗ്ദ്ധൻ അനന്തപത്മനാഭൻ മൂത്താചാരിയാണ് ശീവേലിപ്പുര നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ശ്രീകോവിലിനുമുമ്പിലുള്ള ഒറ്റക്കൽമണ്ഡപം പേരു സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഒരു കൂറ്റൻ കല്ലുകൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. ഇരുപതടി നീളവും രണ്ടരയടി വീതിയും വരും ഈ മണ്ഡപത്തിന്.  

കൂടാതെ നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തായി ''കുലശേഖരമണ്ഡപം'' എന്നാണതിന്റെ പേർ. ഇതിന് ആയിരംകാൽ മണ്ഡപം എന്നും സപ്തസ്വരമണ്ഡപം എന്നും പേരുകളുണ്ട്. ആയിരം കാലുകൾ (തൂണുകൾ) താങ്ങിനിർത്തുന്നതുകൊണ്ടാണ് ആയിരംകാൽ മണ്ഡപം എന്ന പേരുവന്നത്. ഇതിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമുള്ള തൂണുകൾ തൊട്ടാൽ ഭാരതീയസംഗീതത്തിലെ സപ്തസ്വരങ്ങളായ [[ഷഡ്ജം]], [[ഋഷഭം]], [[ഗാന്ധാരം (സംഗീതം)|ഗാന്ധാരം]], [[മദ്ധ്യമം]], [[പഞ്ചമം]], [[ധൈവതം]], [[നിഷാദം]] എന്നിവ കേൾക്കാൻ കഴിയും. അതിനാലാണ് സപ്തസ്വരമണ്ഡപം എന്ന പേരുവന്നത്. ഇതിന്റെ തൂണുകൾ സ്വർണ്ണം പൊതിഞ്ഞ് സംരക്ഷിച്ചുവരുന്നു. ഒറ്റക്കൽമണ്ഡപത്തിനും മുമ്പിലുള്ള അഭിശ്രവണമണ്ഡപത്തിൽ ക്ഷേത്രോത്സവങ്ങളോടനുബന്ധിച്ചുള്ള പ്രത്യേകപൂജകൾ അരങ്ങേറുന്നു. കൂടാതെ നാമജപത്തിനും ഇതുപയോഗിയ്ക്കാറുണ്ട്.

ധാരാളം ദാരുശില്പങ്ങളും ശിലാരൂപങ്ങളും ചുവർച്ചിത്രങ്ങളും ക്ഷേത്രത്തെ ആകർഷണീയമാക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുപിറകിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ചുവർച്ചിത്രം കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ചുവർച്ചിത്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. പതിനെട്ടടി നീളമുള്ള ഈ ചിത്രം വരച്ചത് ചാലയിൽ കാളഹസ്തി എന്നുപേരുള്ള ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനാണ്.

=== ക്ഷേത്രമതിലകം ===
ഏതാണ്ട്‌ 7 ഏക്കറോളം അതിവിശാലമായ മതിലകത്താണ് ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്‌. ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ ധാരാളം കരിങ്കൽപ്പടികളുണ്ട്. പത്മനാഭസ്വാമിയെക്കൂടാതെ [[നരസിംഹം|ഉഗ്ര നരസിംഹമൂർത്തി]], തിരുവമ്പാടി [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] എന്നിവരും പ്രധാനമൂർത്തികളാണ്. മൂവർക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ്.   

==== നരസിംഹമൂർത്തി ====
പ്രധാനശ്രീകോവിലിന് തെക്കുഭാഗത്താണ്  ഉഗ്രഭാവത്തിലുള്ള നരസിംഹമൂർത്തിയുടെ ശ്രീകോവിൽ. അതിനാൽ തെക്കേടത്ത് നരസിംഹമൂർത്തി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ്. ഭഗവാന്റെ  നാലാമത്തെ അവതാരമായ നരസിംഹമൂർത്തി അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായതിനാൽ നടതുറക്കുന്ന സമയത്ത് രാമായണം വായിച്ച് ഭഗവാനെ ശാന്തനാക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമായി കണക്കാക്കുന്നതും ഈ ഉഗ്ര ഭാവത്തിലുള്ള ഈ നരസിംഹമൂർത്തിയെയാണ്. കടുത്ത ഉപദ്രവങ്ങൾ, ദുരിതങ്ങൾ, ശത്രുതാ ദോഷങ്ങൾ എന്നിവ അകറ്റാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ ദർശനം നടത്താറുണ്ട്.   

==== തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ====
ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിനകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഒരു സ്വതന്ത്രക്ഷേത്രമാണ് തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഇപ്പോഴത്തെ പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തെക്കാൾ പഴക്കം ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. പാർത്ഥസാരഥീഭാവത്തിലുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാനാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഇവിടെ ഈ പ്രതിഷ്ഠ വന്നതിനുപിന്നിൽ ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: പണ്ട്, ഉത്തരഭാരതത്തിൽ നിന്ന് പല വൃഷ്ണിവംശക്ഷത്രിയർ ബലരാമന്റെയും കൃഷ്ണന്റെയും വിഗ്രഹങ്ങളുമായി തിരുവനന്തപുരത്ത് എത്തുകയും അവർ ബലരാമവിഗ്രഹം ഇവിടത്തെ എട്ടരയോഗത്തിലൊരാളായ നെയ്തശ്ശേരിപ്പോറ്റിക്കു നൽകുകയും നെയ്തശ്ശേരി മറ്റൊരു യോഗക്കാരനായ കൂപക്കരപ്പോറ്റിയെ ആചാര്യനായി വരിയ്ക്കുകയും ഇന്നത്തെ കന്യാകുമാരി ജില്ലയിലെ ബുധപുരം എന്ന പ്രദേശത്ത് ഒരു ക്ഷേത്രം നിർമ്മിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് കൂപക്കരപ്പോറ്റി ഭക്തദാസൻ എന്നു കൂടി പേരുള്ള ബലരാമസ്വാമിയുടെ  പ്രതിഷ്ഠയും കലശവും കഴിച്ചു. വൃഷ്ണികൾ പാർത്ഥസാരഥിഭാവത്തിലുള്ള കൃഷ്ണവിഗ്രഹം വേണാട്ടു രാജാവായ ഉദയമാർത്താണ്ഡവർമ്മക്കു നൽകി. രാജാവ് പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ തിരുവമ്പാടി ക്ഷേത്രം നിർമ്മിക്കുകയും കൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠ കഴിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. വേണാട്ടിൽ താമസമാക്കിയ ഈ വൃഷ്ണികൾ കൃഷ്ണൻവകക്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സ്വന്തമായി നമസ്കാരമണ്ഡപവും കൊടിമരവും ബലിക്കല്ലും തിരുവമ്പാടിയ്ക്കുണ്ട്. ഇവിടെ പ്രത്യേക ചടങ്ങുകൾ നടത്തിവരാറുമുണ്ട്. ശീവേലിയ്ക്കും ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശീവേലി, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് എന്നിവയ്ക്കും പത്മനാഭസ്വാമി സ്വർണ്ണവാഹനത്തിലും നരസിംഹമൂർത്തി, തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി എന്നിവർ വെള്ളിവാഹനത്തിലും എഴുന്നള്ളുന്നു.

ക്ഷേത്രത്തിൽ രണ്ട് കൊടിമരങ്ങളുണ്ട്. പത്മനാഭസ്വാമിയുടെ നടയിൽ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരവും തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിയുടെ നടയിൽ വെള്ളിക്കൊടിമരവുമാണുള്ളത്. രണ്ടുദേവന്മാരും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയായതിനാൽ ഗരുഡനെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്നതാണ് രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളും. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[മീനം]], [[തുലാം]] എന്നീ മാസങ്ങളിൽ കെങ്കേമമായി ഉത്സവം നടക്കുന്നു. തുലാമാസത്തിൽ അത്തം കൊടികയറി തിരുവോണം ആറാട്ടായും മീനമാസത്തിൽ രോഹിണി കൊടികയറി അത്തം ആറാട്ടായുമാണ് ഉത്സവം. മുഖ്യമൂർത്തികളെ സിംഹം, അനന്തൻ, ഗരുഡൻ, തുടങ്ങി വിവിധ വാഹനങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളിലും ഈയവസരങ്ങളിൽ കൊടിയുണ്ട്.

===ഉപദേവന്മാർ===
ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യമൂർത്തിയായ [[വിഷ്വൿസേനൻ]] നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുഭാഗത്ത് തെക്കോട്ട് ദർശനമായി വാഴുന്നു. ഇരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ വലിയമ്പലത്തോടുചേർന്ന് [[വേദവ്യാസൻ]], [[അശ്വത്ഥാമാവ്]] എന്നിവരുടെ പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. ലോകത്ത് മറ്റൊരിടത്തും അശ്വത്ഥാമാവിനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. വേദവ്യാസപ്രതിഷ്ഠകൾ വേറെയും ചിലയിടത്തുണ്ടെങ്കിലും അത്യപൂർവ്വമാണ്. രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങളും പഞ്ചലോഹനിർമ്മിതമാണ്. പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം.

നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവന്റെ എട്ടു ഭൈരവന്മാരിലൊരാളായ [[ക്ഷേത്രപാലകൻ]] എന്ന ശിവഗണത്തെ  പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. പേരു സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തെ പാലിയ്ക്കുകയാണ് ക്ഷേത്രപാലകന്റെ കർത്തവ്യം.

കൂടാതെ നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത കിഴക്കേ ഗോപുരത്തോടുചേർന്ന് ഭഗവാന്റെ ഏഴാമത്തെ അവതാരമായ [[ശ്രീരാമൻ]] പത്നിയായ [[സീത]]യോടും അനുജനായ [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനോടും]] ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിൽ രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഒന്ന് വനവാസകാലത്തെയും മറ്റേത് ശ്രീരാമപട്ടാഭിഷേകത്തെയും സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ വിഗ്രഹത്തിനുകീഴിൽ [[ഹനുമാൻ]], എട്ടുകൈകളോടുകൂടിയ പത്നീസമേതനായ [[ഗണപതി]], കാളിയമർദ്ദനം നടത്തുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടാതെ ഹനുമാന്റെതന്നെ ഭീമാകാരമായ മറ്റൊരു പ്രതിഷ്ഠയും സമീപത്തായിത്തന്നെ [[ഗരുഡൻ]], [[മഹാമേരുചക്രം]] എന്നീ പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. പടിഞ്ഞാട്ടാണ് ഇവരുടെയെല്ലാം ദർശനം.

ക്ഷേത്രത്തിലെ [[അഗ്രശാല]]യിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. പടിഞ്ഞാട്ടാണ് ദർശനം. ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനം ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുമുന്നിലാണ് നടത്തുന്നത്. കൂടാതെ യോഗാസനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായ ശാസ്താവ്പ്ര തിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കോട്ടാണ് ശാസ്താവിന്റെയും ദർശനം.

==സമ്പത്ത്==
ക്ഷേത്രവും അതിന്റെ സ്വത്തുക്കളും ഭഗവാൻ പത്മനാഭസ്വാമിയുടേതായി കല്പിക്കപ്പെടുന്നു. വളരെക്കാലം തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു ട്രസ്റ്റിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, നിലവിൽ, ഇന്ത്യൻ സുപ്രീം കോടതി തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടത്തിപ്പിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നു.[29][30][31][32] ടി പി സുന്ദരരാജന്റെ വ്യവഹാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തെ ലോകം നോക്കിക്കാണുന്ന രീതി മാറ്റി. 2011 ജൂണിൽ, ഇന്ത്യൻ സുപ്രീം കോടതി പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെയും അഗ്നിശമനസേനയുടെയും അധികാരികളോട് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രഹസ്യ അറകൾ തുറന്ന് അകത്ത് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ പരിശോധിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.[33] ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇതുവരെ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ആറ് നിലവറകൾ (നിലവാരങ്ങൾ), കോടതിയുടെ ബുക്ക് കീപ്പിംഗ് ആവശ്യത്തിനായി എ മുതൽ എഫ് വരെ ലേബൽ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. (എന്നിരുന്നാലും, 2014 ഏപ്രിലിൽ ജസ്റ്റിസ് ഗോപാൽ സുബ്രഹ്മണ്യം നൽകിയ അമിക്കസ് ക്യൂറി റിപ്പോർട്ടിൽ, ജി, എച്ച് എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് ഭൂഗർഭ നിലവറകൾ കൂടി കണ്ടെത്തിയതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.) നൂറ്റാണ്ടുകളായി എ, ബി നിലവറകൾ തുറന്നിട്ടില്ലെങ്കിലും, 1930-കളിൽ, തുറന്നിട്ടുള്ളതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ഈ സമീപവർഷങ്ങളിൽ C മുതൽ F വരെയുള്ള നിലവറകൾ കാലാകാലങ്ങളിൽ തുറന്നിട്ടുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ രണ്ട് പൂജാരിമാരായ 'പെരിയ നമ്പി', 'തെക്കേടത്ത് നമ്പി' എന്നിവർ, ഇടയ്ക്കിടെ തുറക്കുന്ന സി മുതൽ എഫ് വരെയുള്ള നാല് നിലവറകളുടെ സംരക്ഷകരാണ്. സി മുതൽ എഫ് വരെയുള്ള നിലവറകൾ തുറക്കുമ്പോഴും അതിനുള്ളിലെ വസ്തുവകകൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിലവിലുള്ള രീതികളും നടപടിക്രമങ്ങളും ആചാരങ്ങളും പാലിക്കണമെന്നും എ, ബി നിലവറകൾ ഇവയുടെ കണക്കെടുപ്പിനായി മാത്രമേ തുറക്കാവൂ എന്നും സുപ്രീം കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. അറകൾ തുടർന്ന് അടച്ചു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭൂഗർഭ നിലവറകളുടെ അവലോകനം, ഒരു ഇൻവെന്ററി സൃഷ്ടിക്കാൻ സുപ്രീം കോടതി നിയോഗിച്ച ഏഴംഗ പാനൽ ഏറ്റെടുത്തു. ഇത് പരമ്പരാഗതമായി പൂട്ടിയിട്ട് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന വലിയൊരു ശേഖരത്തിന്റെ കണക്കെടുപ്പിലേക്ക് നയിച്ചു. സ്വർണം, ആഭരണങ്ങൾ, മറ്റ് വിലപിടിപ്പുള്ള വസ്തുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങുന്ന ക്ഷേത്ര സ്വത്തുക്കളുടെ വിശദമായ കണക്ക് ഇനിയും തയ്യാറാക്കാനുണ്ട്. B നിലവറ തുറക്കാതെ കിടക്കുമ്പോൾ, A, C, D, E, F എന്നീ നിലവറകളും അവയുടെ ചില മുൻഭാഗങ്ങളും തുറന്നു. റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട കണ്ടെത്തലുകളിൽ, നൂറുകണക്കിന് വജ്രങ്ങളും മാണിക്യങ്ങളും മറ്റ് വിലയേറിയ കല്ലുകളും പതിച്ച, മൂന്നര അടി ഉയരമുള്ള, മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശുദ്ധമായ തങ്കത്തിൽ നിർമിച്ച ഒരു വിഗ്രഹവും ഉൾപ്പെടുന്നു.[34] 18 അടി നീളമുള്ള 500 കിലോഗ്രാം (1,100 പൗണ്ട്) ഉള്ള  ശുദ്ധമായ സ്വർണ്ണ ശൃംഖല, , 36 കിലോഗ്രാം (79 പൗണ്ട്) ഉള്ള  സ്വർണ്ണ അങ്കി, വിലയേറിയ 1200 കല്ലുകൾ പതിച്ച    സ്വർണ്ണ' ശരപ്പൊളി'  കാശുമാല എന്നിവയും കണ്ടെത്തി. സ്വർണ്ണ പുരാവസ്തുക്കൾ, മാലകൾ, രത്‌നങ്ങൾ, വജ്രങ്ങൾ, മാണിക്യങ്ങൾ, നീലക്കല്ലുകൾ, മരതകം, രത്നക്കല്ലുകൾ, മറ്റ് വിലയേറിയ ലോഹങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച വസ്തുക്കൾ എന്നിവ നിറച്ച നിരവധി ചാക്കുകൾ.[35][36][37][38] ഏകദേശം 30 കിലോഗ്രാം (66 പൗണ്ട്) ഭാരമുള്ള 16-ഭാഗങ്ങളുള്ള സ്വർണ്ണ അങ്കി രൂപത്തിൽ ദേവനെ അലങ്കരിക്കുന്നതിനുള്ള ആചാരപരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ, മാണിക്യം, മരതകം എന്നിവ പതിച്ച സ്വർണ്ണ &quot;ചിരട്ടകൾ&quot;, കൂടാതെ 18-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ നെപ്പോളിയൻ കാലഘട്ടത്തിലെ നാണയങ്ങൾ എന്നിവയും മറ്റ് പല വസ്തുക്കളുടെ  കൂടെ കണ്ടെത്തി. [3]  2012-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ കോട്ടയത്ത് കണ്ടെത്തിയ റോമാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്വർണ്ണ നാണയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ വസ്തുക്കളെ കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ ഒരു വിദഗ്ധ സമിതിയെ നിയോഗിച്ചിരുന്നു.[39][40] 1990 മുതലുള്ള ചില ക്ഷേത്ര രേഖകൾ ഓഡിറ്റ് ചെയ്ത ഇന്ത്യയുടെ മുൻ കൺട്രോളർ ആൻഡ് ഓഡിറ്റർ ജനറൽ (സിഎജി) വിനോദ് റായിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, 2014 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഇതിനകം തുറന്ന നിലവറ എയിൽ 800 കിലോഗ്രാം (1,800 പൗണ്ട്) വരുന്ന 200 BCE കാലഘട്ടത്തിലെ സ്വർണ്ണ നാണയങ്ങളുടെ ശേഖരം  ഉണ്ട്. ഓരോ നാണയത്തിനും ₹2.7 കോടിയിലധികം (US$350,000) വിലയുണ്ട്.[41] 18 അടി നീളമുള്ള ദേവനെ ഉദ്ദേശിച്ച് നൂറുകണക്കിന് വജ്രങ്ങളും മറ്റ് വിലയേറിയ കല്ലുകളും പതിച്ച ശുദ്ധമായ സ്വർണ്ണ സിംഹാസനവും കണ്ടെത്തി. ഈ വോൾട്ട് എയുടെ ഉള്ളിൽ കടന്നവരിൽ ഒരാളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഏറ്റവും വലിയ വജ്രങ്ങളിൽ പലതും പൂർണ്ണവളർച്ചയെത്തിയ മനുഷ്യന്റെ തള്ളവിരലോളം വലുതായിരുന്നു.[42] വ്യത്യസ്തമായ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, വജ്രങ്ങളും മറ്റ് വിലയേറിയ കല്ലുകളും പതിച്ച ഖര സ്വർണ്ണ കിരീടങ്ങൾ കുറഞ്ഞത് മൂന്നെണ്ണമെങ്കിലും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.[43][44][45] വോൾട്ട് എയിൽ നിന്നും നൂറുകണക്കിന് തങ്കക്കസേരകളും ആയിരക്കണക്കിന് സ്വർണ്ണ പാത്രങ്ങളും ഭരണികളും മറ്റ് ചില മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകളും പരാമർശിക്കുന്നു.[46]ഈ വെളിപ്പെടുത്തൽ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ ആരാധനാലയമെന്ന പദവി ഉറപ്പിച്ചു.[47] പുരാതനവും സാംസ്കാരികവുമായ മൂല്യങ്ങൾ കണക്കിലെടുക്കുകയാണെങ്കിൽ ഈ ആസ്തികൾ നിലവിലെ വിപണി വിലയുടെ പത്തിരട്ടി മൂല്യമുള്ളതായിരിക്കും.[48] ഒരു റഫറൻസ് എന്ന നിലയിൽ, ഔറംഗസീബിന് കീഴിൽ (1690-ൽ) മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പരമോന്നതമായ മൊത്തത്തിലുള്ള ജിഡിപി (എല്ലാ രൂപത്തിലും ഉള്ള വരുമാനം) ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിൽ താരതമ്യേന തുച്ഛമായ US$90 ബില്യൺ ആയിരുന്നു.[49][50] വാസ്തവത്തിൽ, ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ മുഗൾ &quot;ഖജനാവിൽ&quot; (അക്ബറിന്റെയും ജഹാംഗീറിന്റെയും ഷാജഹാന്റെയും കാലഘട്ടങ്ങളിൽ) ഏഴ് ടൺ സ്വർണ്ണവും എൺപത് പൗണ്ട് മുറിക്കാത്ത വജ്രങ്ങളും നൂറ് പൗണ്ട് വീതമുള്ള മാണിക്യവും മരതകവും അറുനൂറ് പൗണ്ട് മുത്തുകളും  അടങ്ങിയിരുന്നു. .[51] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട എട്ട് നിലവറകളിൽ അഞ്ചെണ്ണം മാത്രം തുറന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും (വലിയ മൂന്ന് നിലവറകളും അവയുടെ എല്ലാ മുൻ അറകളും ഇപ്പോഴും അടഞ്ഞുകിടക്കുന്നു), ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയ ശേഖരം ഇതുവരെയുള്ളതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും വലിയ സ്വർണ്ണ ശേഖരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ലോകചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള വിലയേറിയ കല്ലുകൾ.[52][53] ചേരന്മാർ, പാണ്ഡ്യന്മാർ, തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബം, കോലത്തിരികൾ, പല്ലവർ തുടങ്ങിയ വിവിധ രാജവംശങ്ങൾ ദേവന് സംഭാവനയായി (പിന്നീട് അവിടെ സംഭരിച്ചു) ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ശേഖരിക്കപ്പെട്ടതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലും അതിനുമപ്പുറവും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ചരിത്രത്തിലെ ചോളന്മാരും മറ്റനേകം രാജാക്കന്മാരും മെസൊപ്പൊട്ടേമിയ, ജെറുസലേം, ഗ്രീസ്, റോം എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭരണാധികാരികളിൽ നിന്നും വ്യാപാരികളിൽ നിന്നും പിന്നീട് യൂറോപ്പിൽ നിന്നും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിവിധ കൊളോണിയൽ ശക്തികളിൽ നിന്നും. [11][9][54] സംഭരിച്ച സമ്പത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങളിൽ നികുതിയായും മറ്റ് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെ കീഴടക്കിയ സമ്പത്തിലും തിരുവിതാംകൂർ രാജാക്കന്മാർക്ക് എത്തിയതായി ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.[55] എന്നിരുന്നാലും, നിലവിലുള്ള പല ഹിന്ദു ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും, സംഘം സാഹിത്യത്തിലും (ബിസി 500 മുതൽ എഡി 300 വരെ) &quot;സുവർണ്ണക്ഷേത്രം&quot; എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നതിൽ ദേവനെയും ക്ഷേത്രത്തെയും കുറിച്ചുള്ള പരാമർശം കണക്കിലെടുത്ത് ഇത് ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ശേഖരിക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന് മിക്ക പണ്ഡിതന്മാരും വിശ്വസിക്കുന്നു. അന്നത്തെ സങ്കൽപ്പിക്കാനാവാത്ത സമ്പത്തിന്റെ കണക്ക്), കൂടാതെ ചേര, പാണ്ഡ്യ, ഗ്രീക്ക്, റോമൻ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ എണ്ണമറ്റ പുരാവസ്തുക്കൾ നിധികളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പുരാതന തമിഴ്-സംഘം ഇതിഹാസമായ ചിലപ്പതികാരം (സി. 100 എ.ഡി. മുതൽ എ.ഡി. 300 വരെ) അന്നത്തെ ചേര രാജാവായ ചെങ്കുട്ടുവന് സ്വർണ്ണവും വിലപിടിപ്പുള്ള രത്നങ്ങളും ഒരു പ്രത്യേക 'സുവർണ്ണക്ഷേത്രത്തിൽ' (അരിതുയിൽ-അമർഡോൺ) സമ്മാനമായി സ്വീകരിച്ചതായി പറയുന്നു. പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം ആയിരിക്കാൻ ആണ് സാധ്യത.[56][57][58]: 65 [58]: 73 [59]ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി തിരുവനന്തപുരം, കണ്ണൂർ, വയനാട്, കൊല്ലം, പാലക്കാട്, മലപ്പുറം ജില്ലകളിലെ നദികളിൽ നിന്നും സ്വർണ്ണം ഖനനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. സുമേറിയൻ കാലഘട്ടം മുതൽ തെക്ക് വിഴിഞ്ഞം മുതൽ വടക്ക് മംഗലാപുരം വരെ മലബാർ മേഖലയിൽ (രേഖപ്പെടുത്തിയ ചരിത്രത്തിലെ &quot;തമിളകം&quot; പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമായി) നിരവധി വ്യാപാര-വാണിജ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ, 1700-കളുടെ അവസാനത്തിൽ മൈസൂർ അധിനിവേശം തുടങ്ങിയ സമയങ്ങളിൽ, കോലത്തിരിമാരെപ്പോലെ കേരളത്തിലെയും ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെയും ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് രാജകുടുംബങ്ങൾ (തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിന്റെ) തിരുവനന്തപുരത്ത് അഭയം പ്രാപിക്കുകയും അവരുടെ ക്ഷേത്രസമ്പത്ത്   പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ   സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കാം.[10][11][9][28][60] കൂടാതെ, വളരെ വലുതും ഇതുവരെ തുറക്കാത്തതുമായ നിലവറകളിലും തുറന്നിരിക്കുന്ന വളരെ ചെറിയ നിലവറകളിലും സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന നിധികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥാപനത്തിന് വളരെ മുമ്പുള്ളതാണ്, ഉദാ. വിനോദ് റായ് പരാമർശിച്ച 200 ബിസി മുതലുള്ള 800 കിലോഗ്രാം (1,800 പൗണ്ട്) സ്വർണ്ണ നാണയങ്ങൾ. പ്രശസ്‌ത പുരാവസ്തു ഗവേഷകനും ചരിത്രകാരനുമായ ആർ. നാഗസ്വാമിയും കേരളത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ദേവന് അർപ്പിക്കുന്ന നിരവധി രേഖകൾ  നിലവിലുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്.[10] അവസാനമായി, തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തിൽ സർക്കാർ (സംസ്ഥാന) ഖജനാവ് (കരുവേലം), രാജകുടുംബ ഖജനാവ് (ചെല്ലം), ക്ഷേത്ര ഭണ്ഡാരം (തിരുവര ഭണ്ഡാരം അല്ലെങ്കിൽ ശ്രീ ഭണ്ഡാരം) എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ എല്ലായ്‌പ്പോഴും വേർതിരിവ് ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നത് ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്. മഹാറാണി ഗൗരി ലക്ഷ്മി ബായിയുടെ ഭരണകാലത്ത് കേരള മേഖലയിൽ തെറ്റായി കൈകാര്യം ചെയ്ത നൂറുകണക്കിന് ക്ഷേത്രങ്ങൾ സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നു. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ അധിക ആഭരണങ്ങളും പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ നിലവറകളിലേക്ക് മാറ്റി. പകരം പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഫണ്ട് ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ ദൈനംദിന പരിപാലനത്തിനായി വിനിയോഗിച്ചു.2011 ജൂലൈ 4-ന്, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്വത്തുക്കളുടെ കണക്കെടുക്കാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ഏഴംഗ വിദഗ്‌ധസംഘം ബി അറ തുറക്കുന്നത് മാറ്റിവെക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഈ അറ ഇരുമ്പ് വാതിലിൽ മൂടിക്കെട്ടിയിരിക്കുകയാണ്, അതിൽ മൂർഖൻ പാമ്പിന്റെ ചിത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു, അത് തുറക്കുന്നത് വലിയ അനർത്ഥത്തിന് കാരണമാകും എന്ന വിശ്വാസം നിമിത്തം അത് തുറന്നിട്ടില്ല. .[61] ബി ചേംബർ തുറക്കുന്നത് ഒരു ദുശ്ശകുനമായിരിക്കുമെന്ന് രാജകുടുംബവും പറഞ്ഞു.[62] ഏഴംഗ സംഘം 2011 ജൂലൈ 8-ന് കൂടുതൽ വിദഗ്ധരുമായി കൂടിയാലോചിക്കുകയും ചേംബർ ബി തുറക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് അന്തിമ തീരുമാനം എടുക്കുകയും ചെയ്യും.[63] ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന്റെ ഇഷ്ടം മനസ്സിലാക്കാൻ നടത്തിയ അഷ്ടമംഗല ദേവപ്രശ്നം, ബി അറ തുറക്കാനുള്ള ഏതൊരു ശ്രമവും ദൈവിക അപ്രീതിക്ക് കാരണമാകുമെന്നും മറ്റ് അറകളിലെ വിശുദ്ധ വസ്തുക്കളെ ശേഖരണ പ്രക്രിയയിൽ മലിനമാക്കിയെന്നും വെളിപ്പെടുത്തി.[19] യഥാർത്ഥ ഹർജിക്കാരൻ (ടി. പി. സുന്ദർരാജൻ), കോടതി നടപടി സാധനങ്ങളുടെ ശേഖരണത്തിലേക്ക് നയിച്ചു, 2011 ജൂലൈയിൽ മരിച്ചു, ഇത് ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള നാടോടിക്കഥകൾക്ക് വിശ്വാസ്യത നൽകി.[64] 2011 ജൂലൈയിലെ ഈ പ്രസിദ്ധമായ സംഭവത്തിന് മുമ്പ്, ക്ഷേത്രത്തിലെ നിരവധി നിലവറകളിൽ ഒന്ന് (ബി നിലവറകളല്ല )(1880-കൾക്ക് ശേഷം), G, അല്ലെങ്കിൽ H (രണ്ടും അമിക്കസ് ക്യൂറി വീണ്ടും കണ്ടെത്തിയത് 2014 മധ്യത്തിൽ മാത്രം) 1931-ൽ തുറന്നിരുന്നു. ഇത് ഒരുപക്ഷേ ഇതുവരെ തുറന്നിട്ടില്ലാത്ത A, C, D, E, അല്ലെങ്കിൽ F നിലവറകളുടെ ഒരു മുൻഭാഗം ആയിരിക്കാം. ഇന്ത്യ നേരിടുന്ന കടുത്ത സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തെ തുടർന്നാണ് ഇത് അനിവാര്യമായത്. കൊട്ടാരവും സ്റ്റേറ്റ് ട്രഷറികളും ഏതാണ്ട് വറ്റിപ്പോയി. രാജാവും പുരോഹിതന്മാരും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഒരു ചെറിയ കൂട്ടം ആളുകൾ, മിക്കവാറും സ്വർണ്ണവും കുറച്ച് വെള്ളി നാണയങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞ ഒരു കളപ്പുരയുടെ വലിപ്പമുള്ള ഒരു ഘടന കണ്ടെത്തി. അതിനു മുകളിൽ നൂറുകണക്കിന് തങ്കച്ചട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്വർണ്ണ നാണയങ്ങൾ നിറച്ച നാല് പെട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആറ് ഭാഗങ്ങളുള്ള ഒരു വലിയ നെഞ്ച് നിലത്ത് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ടെത്തി. വജ്രങ്ങൾ, മാണിക്യങ്ങൾ, നീലക്കല്ലുകൾ, മരതകം എന്നിവ പതിച്ച സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളായിരുന്നു അവയിൽ നിറയെ. ഇവ കൂടാതെ, പഴയ നാണയങ്ങളുടെ നാല് പെട്ടികൾ കൂടി (സ്വർണ്ണമല്ല) ഉണ്ടായിരുന്നു, അവ എണ്ണുന്നതിനായി കൊട്ടാരത്തിലേക്കും സംസ്ഥാന ട്രഷറികളിലേക്കും തിരികെ കൊണ്ടുപോയി.[13]

== ആട്ടവിശേഷങ്ങൾ ==
മീനമാസത്തിൽ രോഹിണി കൊടികയറി അത്തം ആറാട്ടായും തുലാമാസത്തിൽ അത്തം കൊടികയറി തിരുവോണം ആറാട്ടായും രണ്ട് ഉത്സവങ്ങളുണ്ട്. രണ്ടിനും ഭഗവാൻ [[ശംഖുമുഖം]] കടപ്പുറത്താണ് ആറാടുന്നത്. തുലാമാസത്തിൽത്തന്നെ തിരുവല്ലം പരശുരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഇതേപോലെ ഉത്സവം നടത്തുന്നു.

=== പൈങ്കുനി ഉത്സവം ===
തമിഴ് വർഷത്തിലെ പൈങ്കുനിമാസം എന്നാൽ മലയാളവർഷത്തിലെ മീനമാസമാണ്. മീനമാസത്തിൽ രോഹിണിനക്ഷത്രദിവസം കൊടികയറി സുന്ദരവിലാസം കൊട്ടാരത്തിൽ വെച്ച് മഹാരാജാവ്, പള്ളിവേട്ട നിർവഹിച്ച് അത്തം നക്ഷത്രദിവസം [[ശംഖുമുഖം]] കടപ്പുറത്ത് ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന പത്തുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് പൈങ്കുനി ഉത്സവം എന്ന പേരുവന്നത് അങ്ങനെയാണ്. ഉത്സവത്തിന് രാജകുടുംബത്തിന്റെ ആജ്ഞ കിട്ടുമ്പോഴാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. മണ്ണുനീരുകോരൽ, മുളപൂജ, കലശം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങൾ അതിനുശേഷം നടക്കും. രോഹിണിനാളിൽ പത്മനാഭസ്വാമിയുടെയും തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണന്റെയും കൊടിമരങ്ങളിൽ കൊടി കയറ്റുന്നു. ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. കൂടാതെ രണ്ടുനേരവും വിശേഷാൽ ശീവേലികളുമുണ്ടാകും. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റദിവസം ഒരുനേരം (രാത്രി) മാത്രമേ ശീവേലിയുണ്ടാകാറുള്ളൂ. അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മയുടെ ഭരണകാലത്തൊരിയ്ക്കൽ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ എഴുന്നള്ളിപ്പിനുകൊണ്ടുവന്ന ഒരു ആന ഇടയുകയുണ്ടായി. അതിനെത്തുടർന്ന് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പ് നിർത്തുകയും പകരം പൂജാരിമാർ വാഹനങ്ങളിലിരുത്തി ഭഗവാനെ കൊണ്ടുപോകുന്ന സമ്പ്രദായം കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്തു. ആറുതരം വാഹനങ്ങളുണ്ട്. അവ [[സിംഹാസനം]], [[അനന്തൻ]], [[കമലം]] ([[താമര]]), [[പല്ലക്ക്]], [[ഗരുഡൻ]], [[ഇന്ദ്രൻ]] എന്നിവയാണ്. ഇവയിൽ പല്ലക്ക്, ഗരുഡൻ എന്നിവ മാത്രം യഥാക്രമം രണ്ട്, നാല് എന്നീ പ്രാവശ്യം നടത്തുന്നു. ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട വാഹനം ഗരുഡവാഹനമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ആദ്യദിവസം സിംഹാസനം, രണ്ടാം ദിവസം അനന്തൻ, മൂന്നാം ദിവസം കമലം, നാലാമത്തെയും ഏഴാമത്തെയും ദിവസങ്ങളിൽ പല്ലക്ക്, ആറാം ദിവസം ഇന്ദ്രൻ, മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ ഗരുഡൻ, ഇങ്ങനെയാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ്. പത്മനാഭസ്വാമിയുടേത് സ്വർണ്ണവാഹനവും നരസിംഹമൂർത്തി, ശ്രീകൃഷ്ണൻ എന്നിവരുടേത് വെള്ളിവാഹനവുമാണ്. എട്ടാം ദിവസം രാത്രി ശീവേലിസമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുഷ്പാഞ്ജലി സ്വാമിയാർ ഭഗവാന് കാണിയ്ക്ക സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് വലിയതമ്പുരാനും കാണിയ്ക്ക സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഭക്തർ ഒന്നായി കാണിയ്ക്ക സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. ഇതാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ കാണിയ്ക്ക. 

ഒമ്പതാം ദിവസമാണ് പള്ളിവേട്ട. രാജകീയമായ ഒരു നായാട്ടായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. താത്കാലികമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു കിടങ്ങിൽ ഒരു തേങ്ങ വെച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഭഗവാന്റെ പ്രതിനിധിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന മഹാരാജാവ് അത് അമ്പെയ്തു തകർക്കുന്നു. സകല തിന്മകളുടെയും മേലുള്ള വിജയമാണ് ഇതിൽനിന്നും അർത്ഥമാക്കുന്നത്. പത്താം ദിവസമാണ് ആറാട്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ രണ്ടു പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷം വാഹനങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറേ നടയിലൂടെ പുറത്തിറങ്ങുന്നു. വലിയതമ്പുരാനും രാജകുടുംബത്തിലെ മറ്റു പുരുഷന്മാരും വാളും പരിചയും ധരിച്ചുകൊണ്ട് ഭഗവാന് അകമ്പടി സേവിച്ചുണ്ടാകും. പടിഞ്ഞാറേ നടവഴി എഴുന്നള്ളിപ്പ് ഇറങ്ങുമ്പോൾ 1001 കതിനവെടി മുഴങ്ങുന്നുണ്ടാകും. വാദ്യമേളങ്ങളും കലാപരിപാടികളുംകൊണ്ട് സമ്പന്നമായ എഴുന്നള്ളിപ്പ് ശംഖുമുഖം കടപ്പുറത്തെത്താൻ വളരെ നേരമെടുക്കും. ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പ് രാജഭരണത്തിന്റെ ചരിത്രം ഓർമ്മിപ്പിയ്ക്കുന്നു. 

കടപ്പുറത്തെത്തിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ തന്ത്രവിധിയനുസരിച്ച് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഇറക്കിവച്ച് പൂജകൾ നടത്തുന്നു. പിന്നീട് തന്ത്രി, മേൽശാന്തി, കീഴ്ശാന്തി തുടങ്ങിയവരും രാജകുടുംബാംഗങ്ങളും മൂന്നുപ്രാവശ്യം കടലിൽ മുങ്ങുന്നു. പിന്നീട് ശരീരം വൃത്തിയാക്കിയശേഷം തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നതിനും വളരെ നേരമെടുക്കും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ കടക്കുമ്പോഴും 1001 കതിനവെടി മുഴങ്ങുന്നുണ്ടാകും. തുടർന്ന് കൊടിയിറക്കം. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിലെ സർക്കാർ കാര്യാലയങ്ങൾക്ക് അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കുശേഷം അവധിയായിരിയ്ക്കും. ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ പഞ്ചപാണ്ഡവരുടെ പടുകൂറ്റൻ വിഗ്രഹങ്ങൾ കിഴക്കേ കോട്ടവാതിലിനോടുചേർന്ന് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാറുണ്ട്. പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായി (ഭഗവാന് അഭിമുഖമായി) ആണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. 
=== അൽപ്പശി ഉത്സവം ===
തമിഴ് വർഷത്തിലെ അൽപ്പശി അഥവാ ഐപ്പശി എന്നാൽ മലയാളവർഷത്തിലെ തുലാമാസമാണ്. മീനമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും തുലാമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനും ആവർത്തിയ്ക്കുന്നു. നക്ഷത്രത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ മാത്രമാണ് വ്യത്യാസം. തുലാമാസത്തിൽ അത്തം കൊടികയറി തിരുവോണം ആറാട്ടായാണ് ഉത്സവം.

=== സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി ===
ധനുമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ദിവസമാണ് സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി അഥവാ വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി. ഈ ദിവസം [[മഹാവിഷ്ണു]]വിന് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസത്തെ വ്രതം വിഷ്ണുപദപ്രാപ്തിയ്ക്കുത്തമമായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ ദിവസം ഭഗവാൻ സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെയും വൈകുണ്ഠത്തിന്റെയും വാതിൽ ഭക്തർക്കായി തുറന്നിടും എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി അല്ലെങ്കിൽ വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി എന്ന പേരുവന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും പ്രത്യേക ശീവേലിയുമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുൻവാതിൽ സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ആയി സങ്കൽപ്പിച്ചു പ്രത്യേക പൂജകൾ നടക്കുന്നു. അതിലൂടെ കടന്ന് മറ്റൊരു വാതിലിലൂടെ പുറത്തു വരുന്നതാണ് പ്രധാന ചടങ്ങ്. അന്ന് അതിരാവിലെ രണ്ടു മുപ്പതിന് തുറക്കുന്ന ക്ഷേത്രം കൂടുതൽ നേരം തുറന്നിരിയ്ക്കും. രാത്രി എട്ടു മുപ്പതിന് വിശേഷാൽ ശീവേലി നടക്കുന്നു.

=== മുറജപം ===
ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ ആറുവർഷം കൂടുമ്പോൾ നടക്കുന്ന “മുറജപം” ഏറെ പ്രത്യേകതയുള്ള ചടങ്ങാണ്‌. അമ്പത്താറു ദിവസത്തെ മഹാമഹമാണ്‌ മുറജപം. എട്ടു ദിവസം ഓരോ മുറ. ഈ ക്രമത്തിൽ അമ്പത്തിയാറു ദിവസത്തെ ഏഴായി വിഭജിച്ച്‌ ജപകർമങ്ങൾ നടത്തുന്നു. ഉത്തരായന സംക്രമണ ദിവസം (മകര ശീവേലി) കാലം കൂടത്തക്കവണ്ണം വൃശ്ചികമാസം ആദ്യ ആഴ്ചയിൽ മുറജപത്തിന്‌ തുടക്കം കുറിക്കും. കൊല്ല വർഷം 919-ൽ ആദ്യ മുറജപം നടന്നു. അതേ വർഷം ധനുവിൽ ഭദ്രദീപവും തൃപ്പടിദാനത്തിനു ശേഷം തുലാപുരുഷ ദാനവും നടന്നതായി രേഖയുണ്ട്‌.&lt;ref name=PSM/&gt; 1123 (1947) വരെ മുറജപം ആർഭാടത്തോടെയാണ്‌ ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്‌. പിന്നീട് ഏറെക്കാലം മുടങ്ങിക്കിടന്ന മുറജപം 2013-ൽ പുനരാരംഭിച്ചു. [[ഋഗ്വേദം]], [[യജുർവേദം]], [[സാമവേദം]] എന്നിവയാണ്‌ പ്രധാനമായും മുറജപത്തിന്‌ ഉരുവിടാറുള്ളത്‌. 

ശ്രീപത്മാനാഭന് മുറജപം ആറുവർഷം കൂടുമ്പോഴാണെങ്കിൽ വൈക്കത്തപ്പന്നും, തിരുവാഴപ്പള്ളിയിലപ്പന്നും 12 വർഷം കൂടുമ്പോൾ യഥാക്രമം [[വടക്കുപുറത്തുപാട്ട്|വടക്കുപുറത്തുപാട്ടും]], [[വാഴപ്പള്ളി മുടിയെടുപ്പ്|മുടിയെടുപ്പ് എഴുന്നള്ളത്തും]] നടത്തുന്നു. ഈ മൂന്നു മഹാമഹങ്ങളും തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തെ അന്നത്തെ പ്രധാന ഹൈന്ദവാഘോഷങ്ങളായിരുന്നു. മുറജപത്തിന്റെ ഗുരുസ്ഥാനീയർ [[ആഴ്‌വാഞ്ചേരി തമ്പ്രാക്കൾ|ആഴ്‌വാഞ്ചേരി തമ്പ്രാക്കളാണ്‌]].

=== അഷ്ടമിരോഹിണി ===
ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിനാളിൽ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജന്മദിനം ആഘോഷിയ്ക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞു രണ്ടുമണിയ്ക്കുതന്നെ നടതുറക്കുന്നു. തുടർന്ന് രണ്ടരമണിയ്ക്ക് തിരുവമ്പാടി ക്ഷേത്രത്തിൽ പാലഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ഈ ദിവസം വലിയൊരു മരത്തൊട്ടിൽ അഭിശ്രവണമണ്ഡപത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതിൽ ധാരാളം ശ്രീകൃഷ്ണവിഗ്രഹങ്ങളും കാണാം. കുട്ടികളില്ലാത്ത ദമ്പതിമാർ ഈ സമയത്ത് ഇവിടെവന്നുതൊഴുതാൽ അവർക്ക് കുട്ടികളുണ്ടാകുമെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു.

=== വിഷു ===
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് ഉത്സവങ്ങളിലൊന്നാണ് മേടമാസത്തിലെ [[വിഷു]]. പണ്ടുകാലത്ത് വിളവിറക്കലിന്റെ ഉത്സവമായിരുന്നു വിഷു. ഇന്ന് കാലമേറെ മാറിയിട്ടും ആഘോഷങ്ങൾക്ക് കുറവില്ല. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീടുകളിലും വിഷുക്കണിയും പടക്കം പൊട്ടിയ്ക്കലുമുണ്ടാകും. പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ പ്രതിഷ്ഠകൾക്കും വിഷുക്കണി ദർശനമുണ്ട്. അന്ന് ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരുമണിക്കൂർ നേരത്തെ തുറക്കുന്നു.

=== വിനായകചതുർത്ഥി ===
ചിങ്ങമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർത്ഥിയാണ് [[വിനായക ചതുർഥി|വിനായക ചതുർത്ഥി]]. ഗണപതിയുടെ ജന്മദിനമായി ഇത് ആഘോഷിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീരാമക്ഷേത്രത്തിലെയും അഗ്രശാലയിലെയും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾക്ക് പ്രത്യേകപൂജകൾ അന്നുണ്ടാകും. അഗ്രശാല ഗണപതിയ്ക്ക് അന്ന് ചിറപ്പുണ്ടാകും. വലിയതമ്പുരാൻ ഈ ദിവസം മാത്രമാണ് അഗ്രശാലയിൽ ദർശനം നടത്തുന്നത്.

=== തിരുവോണം ===
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് ഉത്സവങ്ങളിലൊന്നാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]]. പണ്ടുകാലത്ത് വിളവെടുപ്പിന്റെ ഉത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്ന് കാലമേറെ മാറിയിട്ടും ആഘോഷങ്ങൾക്ക് കുറവില്ല. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീടുകളിലും അത്തം മുതൽ തിരുവോണം വരെ പത്തുദിവസം പൂക്കളവും അവസാനത്തെ രണ്ടുദിവസം ഗംഭീരൻ സദ്യയുമുണ്ടാകും. പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന്റെ തിരുനാൾ എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ആഘോഷം. അന്നേദിവസം ''[[ഓണവില്ല്]]'' എന്ന പേരിൽ ചില പ്രത്യേകതരം വില്ലുകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പണ്ട് പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിന് മാർത്താണ്ഡവർമ്മ തമിഴ്നാട്ടിൽനിന്നും കൊണ്ടുവന്ന വിശ്വകർമ്മജരുടെ പിൻഗാമികളാണ് ഇവ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. ഗണപതി, ശ്രീകൃഷ്ണലീലകൾ, ശ്രീരാമപട്ടാഭിഷേകം, പത്മനാഭസ്വാമി, ദശാവതാരം, ശാസ്താവ് ([[അയ്യപ്പൻ]]) ഏന്നീ രൂപങ്ങൾ ആലേഖനം ചെയ്ത ഏഴുവില്ലുകളുണ്ട്.

=== ശിവരാത്രി ===
കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിനാളിൽ നടത്തുന്ന ഒരു ഉത്സവമാണ് [[ശിവരാത്രി]]. രാജ്യം മുഴുവൻ ശിവപ്രീതിയ്ക്കായി ഈ ദിവസം വ്രതമനുഷ്ഠിയ്ക്കുന്നു. പത്മനാഭസ്വാമിയുടെ വിഗ്രഹത്തിനുകീഴിലുള്ള ശിവലിംഗത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ശിവരാത്രിദിനത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. 

=== നവരാത്രി പൂജ, വിദ്യാരംഭം ===
കന്നിമാസത്തിലെ അമാവാസി ദിനത്തിൽ തുടങ്ങി ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒരു ഉത്സവമാണ് [[നവരാത്രി]]പൂജ. പരാശക്തി പ്രീതിക്കായി ഈ ദിവസങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുന്നു.

പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രികാലത്ത് [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] [[കന്യാകുമാരി ജില്ല]]യിലുള്ള [[പത്മനാഭപുരം കൊട്ടാരം|പത്മനാഭപുരം കൊട്ടാരത്തിൽനിന്നും]] വിദ്യാ ഭഗവതിയായ [[സരസ്വതി]] ദേവിയുടെ വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വലിയകൊട്ടാരത്തിൽവച്ച് ഒമ്പതുദിവസവും സരസ്വതീപൂജ നടത്തുന്നു. [[സരസ്വതി]]യെക്കൂടാതെ [[കുമാരകോവിൽ]] [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|മുരുകനും]] [[ശുചീന്ദ്രം]] മുന്നൂറ്റി നങ്കയും (കുുണ്ഢണി മങ്ക അഥവാ കുണ്ഡലിനീ ദേവി) എഴുന്നള്ളുന്നു. രാജഭരണകാലത്തെ സ്മരണകൾ പുതുക്കുന്ന ഉത്സവമാണിത്.

ഇതിനോട് അനുബന്ധിച്ച് നവരാത്രി സംഗീതോത്സവം നടത്തുന്നു. പ്രശസ്തരായ നിരവധി സംഗീതപണ്ഡിതർ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. തോടയമംഗളം ഇതിലെ ഒരു ചടങ്ങാണ്. എട്ടാം ദിവസമായ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് പുസ്തകങ്ങൾ പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. അടുത്തദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിനത്തിൽ അടച്ചുപൂജയാണ്. അതിന്റെയടുത്ത ദിവസമായ [[വിജയദശമി]]ദിനത്തിൽ രാവിലെ പുസ്തകങ്ങൾ പൂജയ്ക്കുശേഷം എടുത്തുമാറ്റുന്നു. അന്നുതന്നെ വിദ്യാരംഭവും നടത്തുന്നു. 

==== വലിയ ഗണപതിഹോമം ====
നവരാത്രിപൂജ തുടങ്ങുന്നതിന് രണ്ടുദിവസം മുമ്പ് സർവ്വവിഘ്നങ്ങളും നീക്കുന്നതിനായി വലിയ ഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയാണ് ഹോമാചാര്യൻ.

=== മലയാള നവവർഷം ===
ചിങ്ങം ഒന്നിന് മലയാളവർഷം തുടങ്ങുന്നു. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ പൂജകളും ഭക്തജനത്തിരക്കും ഉണ്ടാകും. പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലും സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമല്ല.

=== മകരശ്ശീവേലി ===
സൂര്യൻ ധനുരാശിയിൽനിന്നും മകരം രാശിയിലേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കുന്ന ദിവസമാണ് [[മകരസംക്രാന്തി]]. ഉത്തരായണത്തിന്റെ ആരംഭം കൂടിയാണിത്. ഈ ദിവസമാണ് [[ശബരിമല]]യിൽ മകരവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. ഇതേ ദിവസം പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേകമായി രാത്രിശീവേലി നടത്തുന്നു. ഇതാണ് മകരശ്ശീവേലി.

=== കർക്കടകശ്ശീവേലി === 
സൂര്യൻ മിഥുനം രാശിയിൽനിന്നും കർക്കടകം രാശിയിലേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കുന്ന ദിവസമാണ് [[കർക്കടകസംക്രാന്തി]]. ദക്ഷിണായനത്തിന്റെ ആരംഭം കൂടിയാണിത്. കർക്കടകം രാമായണമാസമായി ആചരിയ്ക്കുന്നു. ഈ ദിവസവും മകരശ്ശീവേലിപോലെ രാത്രികാലത്ത് പ്രത്യേക ശീവേലിയുണ്ട്. ഇതാണ് കർക്കടകശ്ശീവേലി.

==== ഭദ്രദീപം ====
മകരശ്ശീവേലി, കർക്കടകശ്ശീവേലി ദിവസങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങാണിത്. അഞ്ചുതിരികളിട്ട ഒരു നിലവിളക്കാണ് ഭദ്രദീപം. ഇത് ഒരു പ്രത്യേകമുറിയിൽ സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുന്നു. ശീവേലിദിവസങ്ങളിൽ ഇത് തുറക്കുന്നു.

=== ഗുരുപൂർണ്ണിമ (വേദവ്യാസജയന്തി) ===
കർക്കിടകമാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിദിവസം വേദവ്യാസമഹർഷിയുടെ ജന്മദിനമായി ആഘോഷിയ്ക്കുന്നു. അന്ന് ശിഷ്യർ ഗുരുക്കന്മാർക്ക് പ്രത്യേകദക്ഷിണ വയ്ക്കുന്നു. പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലെ വേദവ്യാസന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ അന്ന് പ്രത്യേക പൂജകളുണ്ടാകും.

=== ശ്രീരാമനവമി ===
മേടമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ നവമിദിവസം ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജന്മദിനമായി ആഘോഷിയ്ക്കുന്നു. അന്ന് ശ്രീരാമക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേകപൂജകളുണ്ടാകും.

=== മണ്ഡലകാലം ===
കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വൃശ്ചികം ഒന്നുതൊട്ട് ധനു 11 വരെയുള്ള 41 ദിവസം വിശേഷമാണ്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വമ്പിച്ച തിരക്കുണ്ടാകും. പത്മാനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ ശാസ്താവിന്റെ നടയിൽ ഈ 41 ദിവസവും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. മണ്ഡലകാലം അവസാനദിവസം മണ്ഡലച്ചിറപ്പുമുണ്ടാകം.

=== കളഭാഭിഷേകം ===
ധനു, മിഥുനം എന്നീ മാസങ്ങളിലെ അവസാനത്തെ ആറുദിവസങ്ങളിലാണ് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം. ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പ്രതിഷ്ഠകൾക്കും ഈ ദിവസം കളഭാഭിഷേകം നടത്തും.

== നിത്യ പൂജകൾ ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം. ക്ഷേത്രപൂജാദികൾ നടത്തുന്നതിന്‌ മംഗലാപുരത്തുകാരായ “അക്കരെ ദേശികൾ”ക്കും, നീലേശ്വരത്തുകാരായ “ഇക്കരെ ദേശികൾ”ക്കും പുഷ്പാഞ്ജലി നടത്തുന്നതിന്‌ വില്വമംഗലത്തിന്റെ പരമ്പരയിൽപെട്ടവർക്കും മാത്രമാണ്‌ അവകാശം.&lt;ref&gt;വില്വമംഗലത്തുസ്വാമിയാർ -- [[ഐതിഹ്യമാല]] -- [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]]; [[കറന്റ് ബുക്സ്]]&lt;/ref&gt; കാസർകോട്‌ കുമ്പളയ്ക്കടുത്തുള്ള അനന്തപദ്മനാഭ ക്ഷേത്രവുമായുള്ള ബന്ധം ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാവുകയാണ്‌. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാണവിടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്‌. ദിവാകര മുനിയും വില്വമംഗല സ്വാമിയാരും രണ്ടല്ല എന്ന് ഇതിൽ നിന്നും ബോധ്യമാവും. 

=== ക്ഷേത്ര തന്ത്രം ===
ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രം ആദ്യകാലത്ത് കൂപക്കരപ്പോറ്റിമാർക്ക് ആയിരുന്നു. എന്നാൽ പിന്നീടു താന്ത്രിക അവകാശം [[ഇരിങ്ങാലക്കുട|ഇരിങ്ങാലക്കുടയിലുള്ള]] നെടുമ്പിള്ളി തരണനല്ലൂർ കുടുംബത്തിനു ലഭിച്ചു.

== പത്മതീർത്ഥം ==
കിഴക്കേ കോട്ടയ്ക്കകത്തെ പുണ്യതീർത്ഥമാണ് പത്മതീർത്ഥക്കുളം. ശ്രീ പത്മനാഭ ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുഭാഗത്തായി വിസ്തൃത മനോഹരമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് പത്മതീർത്ഥം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/node/282 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-03-11 |archive-date=2012-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929073537/http://www.corporationoftrivandrum.in/node/282 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രക്കുളങ്ങളിലൊന്നാണ് പത്മതീർത്ഥക്കുളം. ഇതിന്റെ നാലുഭാഗവും ഗതകാലപ്രൗഢി വിളിച്ചോതുന്ന ധാരാളം കെട്ടിടങ്ങൾ കാണാം. ഇതിന്റെ കരയോടുചേർന്ന് നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. പത്മതീർത്ഥക്കര ഹനുമാൻ-നവഗ്രഹക്ഷേത്രം, ശിവപാർവ്വതീക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനമാണ്.

== മിത്രാനന്ദപുരം തീർത്ഥം ==
ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിയായ പുഷ്പാഞ്ജലി സ്വാമിയാരും പുറപ്പെടാശാന്തിക്കാരായ നമ്പിമാരും നിത്യേന ശ്രീ പത്മനാഭന്റെ പൂജയ്ക്കുമുമ്പ് കുളിയ്ക്കേണ്ടത് ഈ കുളത്തിലാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള 'മണ്ണുനീരുവാരൽ' ചടങ്ങ് നടക്കുന്നതും മിത്രാനന്ദപുരത്തെ ഈ കുളത്തിലാണ്. ക്ഷേത്രാചാരങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഏക തീർത്ഥക്കുളം മിത്രാനന്ദപുരം തീർത്ഥമാണ്. &lt;ref&gt;[http://www.mathrubhumi.com/thiruvananthapuram/news/1067495-local_news-Thiruvananthapuram-%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%B5%E0%B4%A8%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B0%E0%B4%82.html മാതൃഭൂമി - മിത്രാനന്ദപുരം തീർത്ഥം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

== ഭരണസംവിധാനം ==
ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് അടങ്ങുന്ന ഭരണസമിതിയുടെ പേരായിരുന്നു എട്ടരയോഗം. നടുവിൽ ശങ്കരചാര്യ സ്വാമിയാർ മഠത്തിലെയോ  മുഞ്ചിറ ശങ്കരചാര്യ സ്വാമിയാർ മഠത്തിലെയോ  പുഷ്പാഞ്ജലി സ്വാമിയാർ,  കൂപക്കരപ്പോറ്റി , വഞ്ചിയൂർ അത്തിയറപ്പോറ്റി, കൊല്ലൂർ അത്തിയറപ്പോറ്റി, മുട്ടവിളപ്പോറ്റി, നെയ്തശ്ശേരിപ്പോറ്റി, കരുവാ പോറ്റി, ശ്രീകാര്യത്തു പോറ്റി, പള്ളിയാടി കരണത്താകുറുപ്പ്, തിരുവമ്പാടി കുറുപ്പ്  എന്നിവരാണു മറ്റംഗങ്ങൾ. 

എന്നാൽ എട്ടുവീട്ടിൽ പിള്ളമാരെ ക്രൂരമായി  കൊന്ന്  അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ തിരുവിതാംകൂർ  രാജാവ് ആയതോടെ  ഇവരിൽ നിന്നും ക്ഷേത്ര ഭരണവും  പൂർണ്ണമായും പിടിച്ചെടുക്കുകയും  ഒരു ഉപദേശക സമിതി മാത്രമായി ചുരുക്കുകയും ചെയ്തു. തൃപ്പാപ്പൂർ മൂത്തതിരുവടി ക്ഷേത്രസ്ഥാനിയനും ചിറവാ മൂത്തതിരുവടി രാജസ്ഥാനവും വഹിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ശ്രീ അനിഴം തിരുനാൾ വീരബാലമാർത്താണ്ഡവർമ ഈ സ്ഥാനങ്ങൾ ചിറവാമൂത്തതിരുവടി ഏറ്റാൽ മതി എന്നാക്കി. ഇന്നും അങ്ങനെ തുടരുന്നു.&lt;ref name=PSM/&gt;&lt;ref&gt;ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമി  ക്ഷേത്രം by അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൗരി ലക്ഷ്മിഭായി, pages: 152-162&lt;/ref&gt;
=== കോടതി ഇടപെടലുകൾ ===
[[2011]] [[ജനുവരി 31]] - ന് ക്ഷേത്രം ഏറ്റെടുക്കുവാൻ [[കേരളാ ഹൈക്കോടതി|ഹൈക്കോടതി]] കേരളാ സർക്കാരിനു നിർദ്ദേശം നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=8728140&amp;programId=1073753764&amp;channelId=-1073751706&amp;BV_ID=@@@&amp;tabId=11 |title=മനോരമ വെബ്‌സൈറ്റ് - 31 ജനുവരി 2011 |access-date=2011-01-31 |archive-date=2011-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203004430/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=8728140&amp;programId=1073753764&amp;channelId=-1073751706&amp;BV_ID=@@@&amp;tabId=11 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/354|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 684|date = 4 April 2011|access-date = 12 March 2013|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ ഈ [[ഹർജി|ഹർജിയിൽ]] [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതി]] [[സ്റ്റേ]] അനുവദിക്കുകയും ക്ഷേത്രത്തിലെ നിലവറകൾ തുറന്നു കണക്കെടുക്കുവാനും ഉത്തരവിട്ടു. ഈ ഉത്തരവിൻ പ്രകാരം കോടതി തന്നെ നിയോഗിച്ച കമ്മീഷൻ [[2011]] [[ജൂൺ 27]] - ന് ആദ്യ കണക്കെടുപ്പ് നടത്തി. ക്ഷേത്രത്തിലെ ആറുനിലവറകളിൽ ഒന്നു മാത്രം തുറന്നപ്പോൾ 450 കോടി രൂപയോളം വിലമതിക്കുന്ന [[സ്വർണം]], [[വെള്ളി]] എന്നിവ ലഭിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=196266 |title=ക്ഷേത്രത്തിലെ കണക്കെടുപ്പ്; മാതൃഭൂമി |access-date=2011-06-28 |archive-date=2011-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110630142700/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=196266 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

ആകെയുള്ള ആറ് രഹസ്യഅറകളിൽ നാല് അറകൾ തുറന്നു പരിശോധിച്ചപ്പോൾ പൊൻകിരീടവും മാലകളും രത്‌നങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ ഏകദേശം 90,000 കോടി രൂപ വില മതിക്കുന്ന നിധിശേഖരം കണ്ടെത്തി. പൈതൃകമൂല്യം കണക്കാക്കാതെയുള്ള മൂല്യമാണ് വിലയിരുത്തിയിട്ടുള്ളത്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1028604/2011-07-03/kerala |title=20,000 തങ്കത്തിരുമുഖവും വിഷ്ണുവിഗ്രഹവും കിട്ടി; മൂല്യം 90,000 കോടി കവിഞ്ഞു  |access-date=2011-07-03 |archive-date=2011-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110705162918/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1028604/2011-07-03/kerala |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. തന്മൂലം ക്ഷേത്രസുരക്ഷ ശക്തമാക്കുവാൻ സർക്കാർ തീരുമാനിച്ചു.
== ദർശന സമയം ==
1. അതിരാവിലെ 3.30 AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെ. 

2. വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ രാത്രി 8.30 PM വരെ.

== ക്ഷേത്രസംബന്ധിയായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബാംഗമായ അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൗരി ലക്ഷ്മിഭായി രചിച്ച ''ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ടെമ്പിൾ'' എന്ന കൃതി തിരുവനന്തപുരത്തെ ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ളമാണ്. ക്ഷേത്രസംബന്ധമായ ഐതിഹ്യങ്ങൾ, ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിവരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, ദൈവസങ്കൽപ്പങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം എന്ന പേരിൽ ഈ കൃതിയുടെ മലയാള പരിഭാഷ ''കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്'' 1998ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു,(വിവർത്തകർ: കെ. ശങ്കരൻ തമ്പൂതിരി, കെ. ജയകുമാർ).&lt;ref&gt;Śrī Padmanābhasvāmi kṣētram http://books.google.co.in/books?id=uqbiMgEACAAJ&amp;dq=aswathi+thirunal&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=tp0lU7fwAorGrAeM8oFw&amp;ved=0CD4Q6AEwBA&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിചേരാൻ ==
തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ ഒത്ത മധ്യത്തിൽ കോട്ടയ്ക്കകത്താണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കേക്കോട്ട വഴി പോകുന്ന ബസുകളിൽ കയറിയാൽ ഇവിടെ എത്താം. 

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ (തമ്പാനൂർ) 100 മീറ്റർ കിഴക്കു തെക്കേ വശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തമ്പാനൂർ KSRTC സ്റ്റേഷൻ അടുത്ത് തന്നെ കാണാം.  

== ഇതുംകാണുക ==
# [[തിരുവിതാംകൂർ ഭരണാധികാരികൾ]]
# [[മാർത്താണ്ഡവർമ്മ|അനിഴം തിരുനാൾ വീരബാല മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]]
# [[തിരുവനന്തപുരം]]
# [[പത്മനാഭപുരം കൊട്ടാരം]]

=== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ===
{{Commons category|Padmanabhaswamy Temple}}
* [http://vaikhari.org/thiruvananthapuram.html ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് വൈഖരിയിൽ]
* [http://vaikhari.org/thiruvananthapuram.html സ്വാതിതിരുനാൾ രാമവർമ്മ]

== അവലംബം ==
{{Reflist|3}}
{{ഫലകം:Famous Hindu temples in Kerala}}

[[വിഭാഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദിവ്യദേശങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേശീയപ്രാധാന്യമുള്ള സ്മാരകങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ss78ek702ip7bvyp0gur0a79nvb6t5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗ്യാനി സെയിൽ സിംഗ്‌</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42519</id>
    <revision>
      <id>4682246</id>
      <parentid>4616697</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:19:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-17835-55|~2026-17835-55]] ([[User talk:~2026-17835-55|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4608957|4608957]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു</comment>
      <origin>4682246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12070" sha1="8kfuqdmmfqw9whmivqxxg25f39bxuc2" xml:space="preserve">{{ infobox officeholder
| name = ഗ്യാനി സെയിൽ സിംഗ്
| image = [[File:Giani Zail Singh 1995 stamp of India.jpg|thumb|Zail Singh on 100 paise Indian sta
p issued in 1995.]]
| caption = A commemorative [[postage stamp]] was issued by India's [[India Posts|Department of Posts]] on the occasion of Singh's first death anniversary in 1995.
| birth_date = 1916 മെയ് 5
| birth_place = സന്ത്യൻ, ഫരീദ്കോട്ട്, പഞ്ചാബ്
| death_date = {{death date and age|1994|12|25|1916|05|05|mf=yes}}
| death_place = ചണ്ഡിഗഢ്, പഞ്ചാബ്
| office = ഇന്ത്യയുടെ ഏഴാമത് രാഷ്ട്രപതി
| term = 25.07.1982 - 25.07.1987
| predecessor = നീലം സഞ്ജീവ റെഢി
| successor = ആർ. വെങ്കട്ടരാമൻ
| party = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്
| spouse = പർധാൻ കൗർ
| children = 1 son, 3 daughters
| year = 2022
| date = ഒക്ടോബർ 30
| source = https://presidentofindia.nic.in/former-presidents.htm രാഷ്ട്രപതിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്
}}
1982 മുതൽ 1987 വരെ ഇന്ത്യയുടെ ഏഴാമത് രാഷ്ട്രപതിയായിരുന്ന പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവായിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രപതി പദവിയിലെത്തുന്ന ആദ്യത്തെ സിഖ് വംശജനാണ് ഇദ്ദേഹം.
''' ഗ്യാനി സെയിൽസിംഗ്. (1916-1994) ''' കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രി(1980-1982), പഞ്ചാബ് മുഖ്യമന്ത്രി(1972-1977), ലോക്സഭാംഗം(1980-1982), രാജ്യസഭാംഗം(1956-1962) എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;https://ml.rankfiles.com/2020/03/blog-post_28.html?m=1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://cnewslive.com/news/32430/gyani-sail-singh-the-president-is-the-only-president-in-india-who-has-exercised-pocket-veto-eb&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/news/india/content-highlights-rajiv-gandhi-expressed-his-strong-disagreements-and-dislikes-with-giani-zail-sin-1.5854102&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramanews.com/news/india/2022/07/21/full-list-of-presidents-in-india.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/giani-zail-singh-anniversary-251553-2015-05-05&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://indianexpress.com/article/opinion/40-years-ago/forty-years-ago-president-zail-singh-8032143/lite/&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
ഇന്ത്യയുടെ ഏഴാമത് രാഷ്ട്രപതിയായിരുന്ന ആദ്യ സിക്കു മത വിശ്വാസിയായിരുന്നു ഗ്യാനി സെയിൽ സിംഗ്. അവിഭക്ത ഇന്ത്യയിലെ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്ന ഫരീദ്കോട്ടിലെ കോട്ട്കാപുരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള സന്ത്യൻ എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ മരപ്പണിക്കാരനായിരുന്ന കിഷൻ സിംഗിൻ്റെ മകനായി 1916 മെയ് 5ന് ജനിച്ചു. ''ജർണയിൽ സിംഗ്'' എന്നാണ് യഥാർത്ഥ പേര്. ചെറുപ്രായത്തിൽ തന്നെ മാതാവ് മരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മാതാവിൻ്റെ സഹോദരിയായിരുന്ന ദയാകൗറായിരുന്നു സെയിൽ സിംഗിനെ വളർത്തിയത്. ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ നിമിത്തം പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടാനെ സെയിൽ സിംഗിന് കഴിഞ്ഞുള്ളൂ. ഒരിക്കൽ ജയിലിൽ നിന്ന് മോചിതനായതോടെയാണ് സെയിൽ സിംഗ് എന്ന പേര് കിട്ടിയത്. പിന്നീട് സിക്ക്‌ മതത്തിലും ആത്മീയ കാര്യങ്ങളിലും അഗാധമായി അറിവ് നേടിയതിനാൽ സെയിൽസിംഗിനെ സുഹൃത്തുക്കൾ ''ഗ്യാനി(അറിവുള്ളവൻ)'' എന്ന് വിളിച്ചു. ഇതിനെ തുടർന്ന് ''ഗ്യാനി സെയിൽ സിംഗ്'' എന്നറിയപ്പെട്ടു. 

1947-ലെ സ്വാതന്ത്രനന്തരം ഇന്ത്യയും പാക്കിസ്ഥാനുമായി രാജ്യം വിഭജിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ കിഴക്കൻ പഞ്ചാബിലെ ചെറുരാജ്യങ്ങൾ പാട്യാല &amp; ഈസ്റ്റ് പഞ്ചാബ് സ്റ്റേറ്റ്സ് യൂണിയൻ (പെപ്സു) എന്ന ഒരു സംസ്ഥാനം രൂപീകരിച്ചു. 1949-ൽ പെപ്സുവിൽ ഒരു പാർട്ടിയിതര സർക്കാർ അധികാരമേറ്റപ്പോൾ 1949 മുതൽ 1951 വരെ സെയിൽ സിംഗായിരുന്നു റവന്യു മന്ത്രി.

പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1956 മുതൽ 1962 വരെ പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗമായിരുന്നു. 1962-ലെ പഞ്ചാബ് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് ആദ്യമായി നിയമസഭാംഗമായ സെയിൽ സിംഗ് 1966 മുതൽ 1972 വരെ പഞ്ചാബ് പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ(പഞ്ചാബ് പി.സി.സി) അധ്യക്ഷനായും പ്രവർത്തിച്ചു.
നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിക്ക് ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചതിനെ തുടർന്ന് 1972-ൽ ആദ്യമായി പഞ്ചാബ് മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1977 വരെ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് തുടർന്ന സെയിൽ സിംഗ് 1980-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹോഷിയാർപ്പൂരിൽ നിന്ന് ലോക്സഭാംഗമായി. 1980 മുതൽ 1982 വരെ കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന സെയിൽ സിംഗ് 1982-ൽ കോൺഗ്രസ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിച്ച് വിജയിച്ചു. എച്ച്.ആർ. ഖന്നയായിരുന്നു മുഖ്യ എതിരാളി. 

1982 മുതൽ 1987 വരെ സെയിൽ സിംഗ് രാഷ്ട്രപതിയായിരുന്നപ്പോഴാണ് ഇന്ത്യൻ സൈന്യം സുവർണ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂ സ്റ്റാർ നടത്തിയത്.&lt;ref&gt;https://www.asianetnews.com/entertainment-news/azhagappan-speaks-about-bluestar-operation-pot4l1&lt;/ref&gt; 1984 ഒക്ടോബർ 31 ന് ഇന്ദിര ഗാന്ധി വെടിയേറ്റ് മരിച്ചപ്പോഴും സെയിൽ സിംഗ് തന്നെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രപതി. മരണാനന്തരം 1996-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ''The Memoirs of Giani Zail Singh'' എന്ന പുസ്തകമാണ് ഗ്യാനി സെയിൽ സിംഗിൻ്റെ ആത്മകഥ.

== മരണം ==
1994 നവംബർ 29ന് ചണ്ഡിഗഢിൽ നടന്ന കാറപകടത്തെ തുടർന്ന് ചികിത്സയിലിരിക്കവെ 1994 ഡിസംബർ 25ന് അന്തരിച്ചു.
ഏകത സ്ഥലിലാണ് സെയിൽ സിംഗ് അന്ത്യവിശ്രമം കൊള്ളുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.examrace.com/Current-Affairs/NEWS-Memorial-for-former-PM-Narasimha-Rao-constructed-at-Ekta-Sthal-Samadhi-Complex-in-New-Delhi.htm&lt;/ref&gt;

== പ്രത്യേകതകൾ ==
* പഞ്ചാബിലെ മുഖ്യമന്ത്രി, കേന്ദ്രത്തിൽ ആഭ്യന്തരമന്ത്രി എന്നീ പദവികൾ വഹിക്കുകയും രാജീവ് ഗാന്ധി, ഇന്ദിരാഗാന്ധി എന്നിവർ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന സമയത്ത് രാഷ്ട്രപതിയാവുകയും ചെയ്ത വ്യക്തി.
* ഗവൺമെന്റ് അംഗീകരിച്ച തപാൽ ബിൽ ഒപ്പിടാതെ തിരിച്ചയച്ച് വിവാദം സൃഷ്ടിച്ച രാഷ്ട്രപതി.(പോക്കറ്റ് വീറ്റോ ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ച രാഷ്‌ട്രപതി 1986).
* അമൃത്സറിലെ സുവർണ്ണക്ഷേത്രത്തിൽ സൈന്യം ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാർ നടത്തിയപ്പോൾ രാഷ്ട്രപതിയായിരുന്നു.
== അവലംബം ==
{{Indian Presidents}}
[[വർഗ്ഗം:1916-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1994-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 5-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 25-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രപതിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ ആഭ്യന്തര മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിൽ റോഡപകടങ്ങളിൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പഞ്ചാബിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ (ഇന്ത്യ)]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ള വ്യക്തികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ള ലോക്സഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ള  രാജ്സഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>8kfuqdmmfqw9whmivqxxg25f39bxuc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിക്കോളാസ് കോപ്പർനിക്കസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42672</id>
    <revision>
      <id>4682263</id>
      <parentid>4668753</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12823" sha1="ou55um101nolkvja4xx03ynx6o9gdv0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nicolaus Copernicus}}
{{Infobox Scientist
| name = നിക്കോളാസ് കോപ്പർനിക്കസ് 
| image = Nikolaus Kopernikus.jpg
| image_width = 150px
| caption = Portrait from [[Toruń]], early [[16th century]]
| birth_date = {{birth date|1473|2|19|mf=y}},
| birth_place = [[Toruń]] (''Thorn''), [[Royal Prussia]], [[Kingdom of Poland (1385–1569)|Poland]]
| death_date = {{death date and age|1543|5|24|1473|2|19|mf=y}},
| death_place = [[Frombork]] (''Frauenburg''), [[Warmia]], Poland
| field = [[Mathematician]], [[astronomer]], [[jurist]], [[physician]], [[classical scholar]], [[Roman Catholic Church|Catholic cleric]], [[governor]], [[military commander]], [[diplomacy|diplomat]], [[economist]]
| work_institution =
| alma_mater = [[Jagiellonian University]], [[Bologna University]], [[University of Padua]], [[University of Ferrara]]
| doctoral_advisor =
| doctoral_students = [[Georg Joachim Rheticus]]
| known_for = [[Heliocentrism]]
| societies =
| prizes =
| spouse =
| children =
| religion = [[Roman Catholic]]
| footnotes =
| signature= Nicolaus Coppernicus sig.png
}}

[[ധനതത്വശാസ്ത്രം|ധനതത്വശാസ്ത്രത്തിലെ]] [[ഗ്രഷാംസ്]] എന്ന നിയമത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ് ആയിരുന്ന '''നിക്കോളാസ് കോപ്പർനിക്കസ്''' (ഫെബ്രുവരി 19, 1473 – മേയ് 24, 1543) ഒരു [[പുരോഹിതൻ]] ആയിരുന്നിട്ടുകൂടി [[ഗണിതശാസ്ത്രം|ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ]], [[ജ്യോതിഷം|ജ്യോതിഷ]] പണ്ഡിതൻ, ഭാഷാജ്ഞാനി എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നു. സൂര്യൻ നിശ്ചലമാണെന്നും ഭൂമിയും മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളും അതിനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം തെളിയിക്കുകയും ചെയ്തു&lt;ref&gt;വിജയൻ കുന്നുമ്മേക്കര, ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരും കണ്ടുപിടിത്തങ്ങളും.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
ലോക ചരിത്രത്തെ ഏറ്റവും സ്വാധീനിച്ച നൂറു വ്യക്തികളുടെ ഹ്രസ്വ ചരിത്രമാണ് [[ദ ഹൻഡ്രഡ് (ഗ്രന്ഥം)|ദ ഹൻഡ്രഡ്]]എന്ന പേരിൽ [[മൈക്കിൾ ഹാർട്ട്]] 1978ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകം . ഈ പട്ടികയിൽ 19ആം  സഥാനം  കോപ്പർ നിക്കസ്സിനാണ്.
==ജീവ ചരിത്രം==
1473 ഫെബ്രുവരി 19 ന്‌ [[പോളണ്ട്|പോളണ്ടിലെ]] ടോറൺ എന്ന പട്ടണത്തിൽ ജനിച്ചു. സമുദായ പ്രമാണിയും കച്ചവടക്കാരനുമായിരുന്ന പിതാവിന്റെ മരണശേഷം പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ അമ്മാവന്റെ സം‌രക്ഷണത്തിലാകുകയും ചെയ്തു. പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ പ്രസിദ്ധമായ ക്രാകോ സർവ്വകലാശാലയിൽ ചേർന്ന് [[തത്വശാസ്ത്രം]], [[നക്ഷത്രശാസ്ത്രം]], [[ഭൂമിശാസ്ത്രം]] എന്നീ ശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളിൽ പാണ്ഡിത്യം നേടി. 

1503-ൽ [[ഫെറാര യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ഫെറാര യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] നിന്നും നിയമത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് പിസായിലെ മെഡിക്കൽ കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിയുമായി. [[ഗ്രീക്ക്]], [[അറബിക്]] പണ്ഡിതന്മാർ രചിച്ച ജ്യോതിശാസ്ത്ര സിദ്ധാന്തങ്ങളും ഗണിതനിയമങ്ങളുമായിരുന്നു നിക്കോളാസ് കോപ്പർനിക്കസ് പിന്തുടർന്നത്. തന്റെ സിദ്ധാന്തങ്ങളും നിരീക്ഷണങ്ങളും &quot;റവലൂഷൻസ്&quot; എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commons|Nicolaus Copernicus|നിക്കോളാസ് കോപ്പർനിക്കസ്}}

;പ്രാധമിക സ്രോതസ്സുകൾ
* {{gutenberg author| id=Nicolaus+Copernicus | name=Nicolaus Copernicus}}
* [http://www.bj.uj.edu.pl/bjmanus/revol/titlpg_e.html De Revolutionibus, autograph manuscript] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050728153447/http://www.bj.uj.edu.pl/bjmanus/revol/titlpg_e.html |date=2005-07-28 }} – Full digital facsimile, Jagiellonian University
* {{In lang|pl}} [http://domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=19 Polish translations of letters written by Copernicus in Latin or German] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018072646/http://domwarminski.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=19 |date=2015-10-18 }}
* [http://hos.ou.edu/galleries//16thCentury/Copernicus/ Online Galleries, History of Science Collections, University of Oklahoma Libraries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130721202608/http://hos.ou.edu/galleries//16thCentury/Copernicus/ |date=2013-07-21 }} High resolution images of works by and/or portraits of Nicolaus Copernicus in .jpg and .tiff format.

;ജനറൽ
* {{MacTutor Biography|id=Copernicus}}
* [http://www.visittorun.pl/index.php?strona=6 Copernicus in Torun]
* [http://copernicus.torun.pl/en/ Nicolaus Copernicus Thorunensis] by the [http://copernicus.torun.pl/en/project/ Copernican Academic Portal]
* [http://www.frombork.art.pl/Ang01.htm Nicolaus Copernicus Museum in Frombork]
* Portraits of Copernicus: [http://www.msnbc.msn.com/id/9913250/ Copernicus's face reconstructed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090125114513/http://www.msnbc.msn.com/id/9913250/ |date=2009-01-25 }}; [http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/PictDisplay/Copernicus.html Portrait] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927183826/http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/PictDisplay/Copernicus.html |date=2007-09-27 }}; [http://www.frombork.art.pl/Ang10.htm Nicolaus Copernicus]
* [http://www.hps.cam.ac.uk/starry/coperastrol.html Copernicus and Astrology] – Cambridge University: Copernicus had – of course – teachers with astrological activities and his tables were later used by astrologers.
* [http://plato.stanford.edu/entries/copernicus/ Stanford Encyclopedia of Philosophy entry]
* [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&amp;GRid=10340 Find-A-Grave profile for Nicolaus Copernicus]
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4405958.stm 'Body of Copernicus' identified] – BBC article including image of Copernicus using facial reconstruction based on located skull
* [http://www.skyscript.co.uk/copernicus.html Copernicus and Astrology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081222040257/http://www.skyscript.co.uk/copernicus.html |date=2008-12-22 }}
* [http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money2.htm Nicolaus Copernicus on the 1000 Polish Zloty banknote.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205031910/http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money2.htm |date=2009-02-05 }}
* Parallax and the Earth's orbit [http://csep10.phys.utk.edu/astr161/lect/retrograpde/parallax.gif]
* Copernicus's model for Mars [http://www.mhhe.com/physsci/astronomy/fix/student/images/04f08.jpg]
* Retrograde Motion [http://www.mhhe.com/physsci/astronomy/fix/student/images/02f27.jpg]
* Copernicus's explanation for retrograde motion [http://www.mhhe.com/physsci/astronomy/fix/student/images/04f04.jpg]
* Geometry of Maximum Elongation [http://www.mhhe.com/physsci/astronomy/fix/student/images/04f07.jpg]
* Copernican Model [http://csep10.phys.utk.edu/astr161/lect/retrograde/copernican.html]
* [http://www.frombork.art.pl/Ang10.htm Portraits of Nicolaus Copernicus]

;''ഡെ റെവല്യൂഷനിബസി''നെപ്പറ്റി
* [http://galileo.rice.edu/sci/theories/copernican_system.html The Copernican Universe from the De Revolutionibus]
* [http://digital.lib.lehigh.edu/planets/cop.php?num=F.1&amp;exp=false&amp;lang=lat&amp;CISOPTR=0&amp;limit=cop&amp;view=full De Revolutionibus, 1543 first edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090314004048/http://digital.lib.lehigh.edu/planets/cop.php?num=F.1&amp;exp=false&amp;lang=lat&amp;CISOPTR=0&amp;limit=cop&amp;view=full |date=2009-03-14 }} – Full digital facsimile, Lehigh University
* [http://www.hao.ucar.edu/Public/education/bios/derevolutionibus.html The front page of the De Revolutionibus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060618090048/http://www.hao.ucar.edu/Public/education/bios/derevolutionibus.html |date=2006-06-18 }}
* [http://webexhibits.org/calendars/year-text-Copernicus.html The text of the De Revolutionibus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150306173547/http://www.webexhibits.org/calendars/year-text-Copernicus.html |date=2015-03-06 }}
* [http://www.flex.com/~jai/astrology/retrograde.html A java applet about Retrograde Motion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227150804/http://www.flex.com/~jai/astrology/retrograde.html |date=2009-02-27 }}
* [http://www.giovannipastore.it/CALCOLATORE%20DI%20ANTIKYTHERA.htm The Antikythera Calculator (Italian and English versions)]
* [http://www.giovannipastore.it/ISTRUZIONI.htm Pastore Giovanni, ''Antikythera e i Regoli calcolatori'', Rome, 2006, privately published]

;ശേഷിപ്പുകൾ
* {{In lang|it}} [https://web.archive.org/web/20090124034717/http://www.bo.astro.it/dip/Museum/italiano/sto1_08.html Copernicus in Bologna] – in Italian
* [http://www.npr.org/display_pages/features/feature_1746110.html Chasing Copernicus: The Book Nobody Read] – Was One of the Greatest Scientific Works Really Ignored? All Things Considered. [[NPR]]
* [http://www.bede.org.uk/copernicus.htm Copernicus and his Revolutions] – A detailed critique of the rhetoric of De Revolutionibus
* [http://www.columbia.edu/~gas1/project/visions/case1/sci.1.html Article which discusses Copernicus's debt to the Arabic tradition]

;പുരസ്കാരങ്ങൾ
* [http://pau.krakow.pl/index.php/en/2008031765/Prizes-by-PAU/Page-2.html Nicolaus Copernicus Prize, founded by the City of Kraków] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425004549/http://pau.krakow.pl/index.php/en/2008031765/Prizes-by-PAU/Page-2.html |date=2009-04-25 }}, awarded since 1995

;ജർമൻ-പോളിഷ് സഹകരണം
* {{In lang|en}} {{In lang|de}} {{In lang|pl}} German-Polish &quot;Copernicus Prize&quot; awarded to German and Polish scientists ([http://www.dfg.de/en/funded_projects/prizewinners/copernicus_award/index.html DFG website]) ([http://www.fnp.org.pl/programmes/overview_of_programmes/the_copernicus_award FNP website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121008004146/http://www.fnp.org.pl/programmes/overview_of_programmes/the_copernicus_award |date=2012-10-08 }})
* {{In lang|en}} {{In lang|de}} {{In lang|pl}} [http://www.buero-kopernikus.org/en/home/31/0/0 Büro Kopernikus – An initiative of German Federal Cultural Foundation]
* {{In lang|de}} {{In lang|pl}} [http://www.bkherne.eu/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=304&amp;Itemid=272 German-Polish school project on Copernicus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407090910/http://www.bkherne.eu/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=304&amp;Itemid=272 |date=2014-04-07 }}


[[വർഗ്ഗം:1473-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 1543-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 19-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 24-ന് മരിച്ചവർ]]
{{ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ-അപൂർണ്ണം|Nicolaus Copernicus}}</text>
      <sha1>ou55um101nolkvja4xx03ynx6o9gdv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്കാരം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46945</id>
    <revision>
      <id>4682302</id>
      <parentid>4659127</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ചെങ്കുട്ടുവൻ</username>
        <id>115303</id>
      </contributor>
      <comment>ചിത്രം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4682302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104727" sha1="12ynch18ahhxh0g6l1c9g7bab6lmwg2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ancient Egypt}}
[[പ്രമാണം:Ancient_Egypt_map-en.svg|thumb|200px|Map of ancient Egypt]]

[[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ]] വടക്കുഭാഗത്ത്, [[നൈൽ നദി|നൈൽനദിയുടെ]] കരയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന [[നദീതടസംസ്കാരം|സംസ്കാരമാണ്‌]] '''ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്കാരം'''. നൈൽനദിയുടെ എക്കൽ നിക്ഷേപഫലമായി രൂപപ്പെട്ട കറുത്ത ഫലഭൂയിഷ്ടമായ മണ്ണ്‌, കൃഷിയെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിച്ചിരുന്ന [[നവീനശിലായുഗം|നവീനശിലായുഗമനുഷ്യരെ]] [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്റ്റിലേക്ക്]] ആകർഷിക്കുകയും, കാർഷികാഭിവൃദ്ധിയും ജലലഭ്യതയും അവരെ സമ്പന്നമായ ജനസമൂഹമാക്കി ഉയർത്തുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ്‌ അനുമാനം. വടക്ക് [[മെഡിറ്ററേനിയൻ കടൽ|മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലും]] കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും മരുഭൂമികളും തെക്ക് കൂറ്റൻ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും അതിനപ്പുറം മഹാവനങ്ങളും വിദേശാക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് ഈജിപ്റ്റിന്‌ സം‌രക്ഷണം നൽകി. അത് അവിടെ തനതായ സംസ്കാരം ഉടലെടുക്കാൻ സഹായകമായി.

3100 ബി.സി.ഇ യോടു കൂടി [[മെനെസ്|മെനെസിന്റെ]] ([[നാർമർ]] ആണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു) കീഴിൽ അപ്പർ ഈജിപ്റ്റിന്റേയും ലോവർ ഈജിപ്റ്റിന്റേയും രാഷ്ട്രീയേകീകരണത്തോടുകൂടിയാണ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്കാരം രൂപം കൊണ്ടത്.{{sfnp|Dodson|Hilton|2004|p=46}} പ്രാചീന ഈജിപ്റ്റിന്റെ ചരിത്രം പ്രധാനമായും ഓൾഡ് കിങ്ങ്ഡം, മിഡിൽ കിങ്ങ്ഡം, ന്യൂ കിങ്ങ്ഡം എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥിരതയാർന്ന ഭരണം അനുഭവപ്പെട്ട രാജവംശങ്ങളായും അവയ്ക്കിടയിലെ അസ്ഥിരമായ കാലഘട്ടങ്ങളായ ആദ്യ ഇടക്കാല കാലഘട്ടവും (ഫസ്റ്റ് ഇന്റർമീഡിയറ്റ് പിരീഡ്) രണ്ടാമത്തെ ഇടക്കാല കാലഘട്ടവും (സെക്കന്റ് ഇന്റർമീഡിയറ്റ് പിരീഡ്) ആയി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓൾഡ് കിങ്ങ്ഡം തുടക്ക [[വെങ്കലയുഗം|വെങ്കലയുഗത്തിലും]] മിഡിൽ കിങ്ങ്ഡം മദ്ധ്യവെങ്കലയുഗത്തിലും ന്യൂ കിങ്ങ്ഡം അന്ത്യവെങ്കലയുഗത്തിലുമാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്.

ന്യൂ കിങ്ങ്ഡത്തിന്റെ സമയത്ത് [[നൂബിയ|നൂബിയയുടെ]] ഭൂരിഭാഗവും മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യയുടെ ചില പ്രദേശങ്ങളും അധീനത്തിലാക്കി ഈജിപ്റ്റ് അതിന്റെ അധികാരത്തിന്റെ പാരമ്യത്തിലെത്തി. ഈജിപ്ത് അതിന്റെ ചരിത്രത്തിനിടയിൽ [[ഹിക്സോസ്]], ലിബിയക്കാർ, നൂബിയന്മാർ, [[അസീറിയ|അസീറിയക്കാർ]], [[ഹഖാമനി സാമ്രാജ്യം|അഖാമിനീഡ് പേർഷ്യക്കാർ]], [[അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി|അലക്സാണ്ടറിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ മാസിഡോണിയക്കാർ എന്നിവരുടെ അധിനിവേശനത്തിനടിമപ്പെട്ടിരുന്നു. അലക്സാണ്ടറിന്റെ മരണശേഷം രൂപപ്പെട്ട ഗ്രീക്ക് പാരമ്പര്യമുള്ള ടോളമി രാജവംശം 30 ബി.സി.ഇ വരെ ഈജിപ്റ്റ് ഭരിച്ചു. 30 ബി.സി.ഇ യിൽ [[ക്ലിയോപാട്ര|ക്ലിയോപാട്രയുടെ]] ഭരണത്തിനു കീഴിൽ ഈജിപ്റ്റ് [[റോമാ സാമ്രാജ്യം|റോമാ സാമ്രാജ്യത്തോട്]] യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെടുകയും റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഒരു പ്രവിശ്യയായി മാറുകയും ചെയ്യപ്പെട്ടു.{{sfnp|James|2005|p=84}}

നൈൽനദിയുടെ കൃഷിക്കനുയോജ്യമായ അനുകൂലനങ്ങളാണ് പ്രാചീന ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്ക്കാരത്തിന്റെ വിജയത്തിനൊരു കാരണമായി പറയപ്പെടുന്നത്. ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ നൈൽതാഴ്വരയിലെ വർഷാവർഷങ്ങളിലുള്ള വെള്ളപ്പൊക്കവും നിയന്ത്രിതജലസേചനവും മിച്ചോൽപ്പാദനത്തിലേക്കു നയിക്കുകയും ഇത് ഉയർന്ന ജനസാന്ദ്രതക്കും സാമൂഹ്യവും സാംസ്കാരികവുമായ ഉന്നതിക്കും കാരണമായി മാറി. മിച്ചോൽപ്പാദനം നൈൽനദീതടത്തിലേയും ചുറ്റുമുള്ള മരുഭൂമിയിലേയും ധാതുക്കളുടെ ചൂഷണത്തിനും, സ്വതന്ത്രമായ ഒരു ലിപിയുടെ ആവിഷ്ക്കാരത്തിനും, കൃഷിയുടെ പദ്ധതികളുടെ നടത്തിപ്പിനും, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുമായുള്ള വാണിജ്യത്തിനും, ഈജിപ്റ്റിന്റെ അധികാരം ഉയർപ്പിടിക്കാനായുള്ള സൈന്യത്തിന്റെ വളർച്ചക്കും വഴിയൊരുക്കി. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകാൻ ഫറവോയുടെ അധികാരത്തിന്നു കീഴിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരുടേയും പുരോഹിതന്മാരുടേയും പകർപ്പെഴുത്തുകാരുടേയും കൂടിയുള്ള ഒരു ഭരണസംവിധാനം നിലനിന്നിരുന്നു. ഈ ഭരണസംവിധാനം  വിപുലമായ ആചാരക്രമങ്ങളോടുകൂടിയ മതത്തിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഈജിപ്ഷ്യൻ ജനതയുടെ ഐക്യവും സഹകരണവും ഉറപ്പിച്ചു.{{sfnmp|1a1=James|1y=2005|1p=8|2a1=Manuelian|2y=1998|2pp=6–7}}

പുരാതന ഈജിപ്തുകാരുടെ സംഭാവനകളിൽ ഖനനത്തിനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകൾ, [[സർവ്വേ|സർവ്വേരീതികൾ]], പിരമിഡുകളും ക്ഷേത്രങ്ങളും സ്തംഭങ്ങളും നിർമ്മിക്കാൻ സഹായിച്ച സാങ്കേതികവിദ്യകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ഗണിതശാസ്ത്രരീതികൾ, ഫലപ്രദവുമായ വൈദ്യശാസ്ത്രരീതികൾ, ജലസേചനസമ്പ്രദായങ്ങൾ, കാർഷികോൽ‌പാദനത്തിനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകൾ, അറിയപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ പലക അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വഞ്ചികൾ,{{sfnp|Ward|2001}} ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫെയ്‌ൻസ് (പ്രത്യേകതരം സെറാമിക് നിർമ്മാണം) ഗ്ലാസുണ്ടാക്കാനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ, സാഹിത്യത്തിന്റെ വ്യത്യസ്തരൂപങ്ങൾ, മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ സമാധാന ഉടമ്പടി (ഹിറ്റൈറ്റുകളുമായുള്ളത്) ഇവയും പുരാതന ഈജിപ്റ്റിന്റെ സംഭാവനകളിൽപ്പെടുന്നു. {{sfnp|Clayton|1994|p=153}} പുരാതന ഈജിപ്റ്റ് ലോകചരിത്രത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അവരുടെ കലയും വാസ്തുവിദ്യയും പല സംസ്കാരങ്ങളും പകർത്തുകയും അവരുടെ പുരാവസ്തുക്കൾ ലോകത്തിന്റെ എല്ലാ കോണുകളിലേക്കും കടത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യപ്പെട്ടു. പുരാതന ഈജിപ്റ്റിന്റെ സ്മാരകങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ സഹസ്രാബ്ദങ്ങളായി സഞ്ചാരികളുടെയും എഴുത്തുകാരുടെയും ഭാവനകൾക്ക് പ്രചോദനമായി മാറി. ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ യൂറോപ്യന്മാരും ഈജിപ്തുകാരും നടത്തിയ പുരാതനവസ്തുഖനനങ്ങൾ ഈജിപ്ഷ്യൻ നാഗരികതയെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയാന്വേഷണത്തിനും അതിന്റെ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തെ വിലമതിക്കുന്നതിനും കാരണമായി.{{sfnp|James|2005|p=84}}

== ജനങ്ങൾ ==
വടക്കു പടിഞ്ഞാറു നിന്ന് ലിബിയന്മാരും, വടക്കു കിഴക്കു നിന്ന് [[സെമിറ്റിക്|സെമറ്റിക് വർഗ്ഗക്കാരും]] തെക്കു നിന്ന് നീഗ്രോകളും നദീതടങ്ങളിലേയ്ക്ക് പ്രവേശിച്ച് പരസ്പരം കൂടിക്കലർന്നാണ്‌ ഈജിപ്റ്റുകാരുടെ ഉത്ഭവമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. 

==ചരിത്രം==
''നൈൽ നദിയുടെ പുത്രി''യായാണ്‌ ഈജിപ്റ്റ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഗ്രീക്ക് സഞ്ചാരികൾ ഈജിപ്തിനെ ''നൈലിൻറെ വരദാനം'' എന്നു വിളിച്ചു. നൈൽ നദിയിലുണ്ടാകുന്ന ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ വെള്ളപ്പൊക്കം മനുഷ്യർക്ക് സ്ഥിരതയുള്ള കാർഷിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും സങ്കീർണ്ണവും കേന്ദ്രീകൃതവുമായ ഒരു സമൂഹവ്യവസ്ഥ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരവും ഒരുക്കി. {{sfnp|Shaw|2003|pp=17, 67–69}} {{sfnp|Shaw|2003|p=17}}ഈ സങ്കീർണ്ണമായ സമൂഹവ്യവസ്ഥ മനുഷ്യ നാഗരികതയുടെ ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാനസവിശേഷതകളിലൊന്നായിരുന്നു. ഏകദേശം 120000 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് [[പ്ലീസ്റ്റോസീൻ കാലഘട്ടം|മധ്യപ്ലീസ്റ്റോസീൻ കാലഘട്ടത്തിന്റെ]] അവസാനത്തോടുകൂടി നൈൽ നദീതടത്തിൽ നാടോടികളായ [[ഹോമോ സാപ്പിയൻസ്|ആധുനിക മനുഷ്യർ]] [[ഹണ്ടർ ഗാതറർ|വേട്ടയാ
ടിയും ഭക്ഷണം ശേഖരിച്ചും]] ജീവിച്ചിരുന്നു. [[പ്രാചീന ശിലായുഗം|പ്രാചീന ശിലായുഗത്തിന്റെ]] അവസാനത്തോടുകൂടി വടക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലെ വരണ്ട കാലാവസ്ഥ കൂടുതൽ വരണ്ടതും ചൂടേറിയതുമായി മാറുകയും ഇതു ജനവിഭാഗങ്ങളെ നൈൽ നദീതീരത്തോടടുത്തു ജീവിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാക്കുകയും ചെയ്തു. പുരാതന ഈജിപ്റ്റ് ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി ഉപരി ഈജിപ്റ്റ് (Upper Egypt), നിമ്‌ന ഈജിപ്റ്റ് (Lower Egypt) എന്നു വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നൈൽ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈജിപ്റ്റിന്റെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉപരി ഈജിപ്റ്റും നദീതടപ്രദേശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വടക്കു ഭാഗം നിമ്‌ന ഈജിപ്റ്റുമായിരുന്നു.

===രാജവംശാതീതകാലഘട്ടം===
[[File:Vase with gazelles-E 28023- Egypte louvre 316.jpg|thumb|നഖാഡ II കാലഘട്ടത്തിൽനിന്നുള്ള ഒരു ഭരണി]]
ബി.സി.5500-നും 3000നും ഇടയിലുള്ള കാലഘട്ടം രാജവംശാതീതകാലമാണ്‌. ഈ കാലഘട്ടത്തിലും ആദ്യകാലരാജവംശങ്ങളുടെ കാലഘട്ടത്തിലും ഈജിപ്ഷ്യൻ കാലാവസ്ഥ ഇന്നത്തേതു പോലെ വരണ്ടതായിരുന്നില്ല. ഈജിപ്റ്റിലെ ധാരാളം പ്രദേശങ്ങൾ പുൽമേടുകളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു. ഈ പുൽമേടുകളിൽ വ്യത്യസ്ത [[അംഗുലേറ്റ|അംഗുലേറ്റകൾ]] മേഞ്ഞിരുന്നു. സസ്യജന്തുജാലങ്ങൾ ധാരാളമായി എല്ലാ ചുറ്റുപാടുകളിലും കാണപ്പെട്ടിരുന്നു. നൈൽനദീതടം വിവിധ പക്ഷികളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥയായിരുന്നു. അന്നത്തെ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ഇടയിൽ വേട്ടയാടൽ സാധാരണമായിരുന്നു. മനുഷ്യർ പല മൃഗങ്ങളേയും [[ഇണക്കി വളർത്തൽ|ഇണക്കിയെടുത്തത്]] ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്. {{sfnp|Ikram|1992|p=5}}

5500 ബി.സി.ഇ യോടു കൂടി നൈൽ നദീതടത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ചെറിയ ഗോത്രങ്ങൾ കൃഷിയിലും മൃഗസംരക്ഷണത്തിലും വൈദഗ്ദ്യം നേടുകയും വ്യത്യസ്തസംസ്കാരങ്ങളായി പരിണമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ വ്യത്യസ്തസംസ്കാരങ്ങളെ അവരുടെ മൺപാത്രങ്ങളാലും വ്യക്തികൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ചീപ്പുകൾ, വളകൾ, മുത്തുകൾ എന്നിവ വഴി തിരിച്ചറിയാം. ഈ ആദ്യകാലസംസ്കാരങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത് ''ബദേരിയൻ'' സംസ്കാരമായിരുന്നു. ഈജിപ്റ്റിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ മരുഭൂമിയിൽ ഉൽഭവിച്ചെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഈ സംസ്കാരം ചെമ്പിന്റെ ഉപയോഗത്തിനും കല്ലുകൊണ്ടുള്ള ഉപകരണങ്ങൾക്കും ഉയർന്ന ഗുണമേന്മയുള്ള സെറാമിക്കുകൾക്കും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതായിരുന്നു. {{sfnp|Hayes|1964|p=220}}

'''നഖാഡ I''', '''നഖാഡ II''', '''നഖാഡ III''' സംസ്കാരങ്ങൾ ബദേരിയൻ സംസ്കാരത്തെ പിന്തുടർന്നു. മധ്യപൂർവേഷ്യയായും പ്രത്യേകിച്ചു [[കാനാൻ]], [[ബിബ്ലസ്|ബിബ്ലസ് തീരപ്രദേശമായും]]  നഖാഡ II കാലഘട്ടത്തിൽ ഈജിപ്തിലെ ജനങ്ങൾ സമ്പർക്കം പുലർത്തിയിരുന്നു. {{sfnp|Patai|1998}}ഒരായിരം വർഷത്തെ ഇടവേളക്കുള്ളിൽ നഖാഡ സംസ്കാരം കൃഷിക്കാരുടെ ചെറിയ സമൂഹത്തിൽനിന്ന് നൈൽനദീതടത്തിലെ ജനതയെയും പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളെയും നിയന്ത്രിച്ച തലവന്മാരുള്ള ശക്തമായ ഒരു നാഗരികതയായി മാറി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/naqadan/chronology.html#naqadaI|title=Chronology of the Naqada Period|date=2001|website=Digital Egypt for Universities |publisher=University College London|archive-url= https://web.archive.org/web/20080328182409/http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/naqadan/chronology.html |archive-date=28 March 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;'''നഖാഡ III''' സംസ്കാരത്തിലെ തലവന്മാർ നെഖെനിലും (ഹൈറകോൺപോളിസ്) [[അബിഡോസ്|അബിഡോസിലും]] ശക്തികേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് നൈൽ നദിയുടെ വടക്കോട്ട് അവരുടെ ആധിപത്യം ഉറപ്പിച്ചു. {{sfnp|Shaw|2003|p=61}}തെക്ക് നൂബിയയുമായും പടിഞ്ഞാറൻ മരുഭൂമിയിലുള്ള മരുപ്പച്ചകളിലുള്ള ജനങ്ങളുമായും കിഴക്ക് മെഡിറ്ററേനിയുമായും മധ്യപൂർവ്വേഷ്യയുമായും അവർ വാണിജ്യബന്ധത്തിലേർപ്പെട്ടു.{{sfnmp|1a1=Shaw|1y=2003|1p=61|2a1=Hartwig|2y=2014|2pp=424–425}}

നഖാഡ സംസ്കാരം വൈവിധ്യമാർന്ന ഭൗതിക വസ്തുക്കളും ചീപ്പ്, പ്രതിമകൾ, ചായം പൂശിയ മൺപാത്രങ്ങൾ, ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള അലങ്കാരശിലാ പാത്രങ്ങൾ, പാലേറ്റുകൾ, സ്വർണം, ലാപിസ്, ആനക്കൊമ്പ് എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. ഇത് ആ സമൂഹത്തിലെ വരേണ്യവർഗത്തിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ശക്തിയുടെയും സമ്പത്തിന്റെയും പ്രതിഫലനമായി കണക്കാക്കുന്നു. റോമൻ കാലഘട്ടം വരെ കപ്പുകൾ, മന്ത്രത്തകിടുകൾ, പ്രതിമകൾ എന്നിവ അലങ്കരിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഫെയ്‌ൻസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു സെറാമിക് പാളിയും അവർ വികസിപ്പിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/faience/periods.html|title=Faience in different Periods|date=2000|website=Digital Egypt for Universities |publisher=University College London| archive-url= https://web.archive.org/web/20080330041500/http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/faience/periods.html| archive-date= 30 March 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;നഖാഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവസാനത്തെ ഘട്ടമായപ്പോഴേക്കും അവർ രേഖാമൂലമുള്ള ചിഹ്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി, ഈ ചിഹ്നങ്ങളാണ് ഒടുവിൽ പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ഉപയോഗിച്ച [[ഈജിപ്ഷ്യൻ ഹൈറോഗ്ലിഫ്|ഹൈറോഗ്ലിഫുകളായി]] വികസിച്ചത്.{{sfnp|Allen|2000|p=1}}

===ആദ്യകാലരാജവംശകാലഘട്ടം===
[[File:Narmer Palette.jpg|thumb|ഈജിപ്തിന്റെ ഏകീകരണം ചിത്രീകരിക്കുന്ന നാർമർ പലേറ്റ്]]
ഈജിപ്തിലെ ആദ്യകാലരാജവംശകാലഘട്ടം [[മെസപ്പൊട്ടേമിയ|മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയിലെ]] ആദ്യകാല [[സുമേറിയൻ സംസ്കാരം|സുമേറിയൻ]]-[[അക്കേദിയൻ]] നാഗരികതയുടെയും പുരാതന [[ഈലം|ഈലത്തിന്റെയും]] സമകാലീനമായിരുന്നു. ബി.സി.ഇ മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ പുരോഹിതൻ മനിതോ മെനസിന്റെ കാലം മുതൽ തന്റെ കാലം വരെയുള്ള രാജാക്കന്മാരെ 30 രാജവംശങ്ങളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ സമ്പ്രദായം ഇന്നും ഉപയോഗിക്കുന്നു. മനിതോയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അപ്പർ ഈജിപ്ത്, ലോവർ ഈജിപ്ത് എന്നീ രണ്ട് രാജ്യങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിച്ചതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന &quot;മെനി&quot; (അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രീക്കിൽ മെനെസ്) എന്ന രാജാവോടുകൂടിയാണ് ഈജിപ്തിന്റെ ഔദ്യോഗികചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. {{sfnp|Clayton|1994|p=6}}

ഏകീകൃത രാജ്യത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റം പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ എഴുത്തുകാർ അവതരിപ്പിച്ചതിനേക്കാൾ ക്രമേണ സംഭവിച്ചതായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, മെനെസിനെക്കുറിച്ച് സമകാലിക രേഖകളൊന്നുമില്ല. എന്നാലും ചില പണ്ഡിതന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നത്, ഐതിഹാസികമായ ഏകീകരണത്തിന്റെ പ്രതീകമായി, ആചാരപരമായ രാജകീയ ചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ച് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന [[നാർമർ|നാർമറായിരിക്കാം]] പുരാണത്തിലുള്ള മെനെസ് എന്നാണ്.{{sfnp|Clayton|1994|pp=12–13}} ബി.സി.ഇ 3000-ത്തോടുകൂടി അധികാരത്തിലെത്തിയ ആദ്യകാല രാജവംശത്തിലെ രാജവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ മെംഫിസിൽ തലസ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ച് ലോവർ ഈജിപ്തിനു മേൽ നിയന്ത്രണം ഉറപ്പിച്ചു. ഈ നിയന്ത്രണം മൂലം ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ നൈൽഡെൽറ്റയിലെ തൊഴിലാളികളെയും കാർഷിക മേഖലയും നിയന്ത്രിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. അതോടൊപ്പം [[ലവാന്റ്|ലവാന്റിലേക്കുള്ള]] ലാഭകരമായ വ്യാപാരമാർഗ്ഗങ്ങൾ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കാനും ഇതു മൂലം സാധിച്ചു. ആദ്യകാല രാജവംശത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ രാജാക്കന്മാരുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ശക്തിയും സമ്പത്തും അവരുടെ വിശാലമായ മസ്തബ ശവകുടീരങ്ങളിലും അബിഡോസിലെ മരണശേഷം രാജാവിനെ ഓർക്കാനും ആഘോഷിക്കാനുമുള്ള ആരാധനരീതികളിലും പ്രതിഫലിച്ചു കാണുന്നു.{{sfnp|Shaw|2003|p=70}} പുരാതന ഈജിപ്തിലെ രാജഭരണമെന്ന ശക്തമായ സ്ഥാപനം ഈജിപ്ഷ്യൻ നാഗരികതയുടെ നിലനിൽപ്പിനും വളർച്ചയ്ക്കും ആവശ്യമായ ഭൂമി, തൊഴിൽ, വിഭവങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഭരണകൂട നിയന്ത്രണം നിയമാനുസൃതമാക്കാൻ വഴിയൊരുക്കി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/archaicegypt/info.html|title=Early Dynastic Egypt|date=2001 |website=Digital Egypt for Universities |publisher=University College London| archive-url=https://web.archive.org/web/20080304143847/http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/archaicegypt/info.html |archive-date= 4 March 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===ഓൾഡ് കിങ്ങ്ഡം===
[[File:Khafre statue.jpg|thumb|ഓൾഡ് കിങ്ങ്ഡത്തിന്റെ ഭാഗമായ നാലാം രാജവംശത്തിലെ ഫറവോയായിരുന്ന കാഫ്റെ]]
ഓൾഡ് കിങ്ങ്ഡത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ വർദ്ധിച്ച കാർഷിക ഉൽപാദനക്ഷമതയും അതിന്റെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ജനസംഖ്യയും വികാസം പ്രാപിച്ച കേന്ദ്രഭരണകൂടവും വാസ്തുവിദ്യ, കല, സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവയിൽ വലിയ പുരോഗതികൾ സാധ്യമാക്കി. {{sfnp|James|2005|p=40}}പുരാതന ഈജിപ്തിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട നേട്ടങ്ങളായ [[ഗിസയിലെ പിരമിഡുകൾ|ഗിസയിലെ പിരമിഡുകളും]] [[ഗിസയിലെ ബൃഹത് സ്ഫിങ്ക്സ്|ഗ്രേറ്റ് സ്ഫിങ്ക്സും]] ഓൾഡ് കിങ്ങ്ഡത്തിന്റെ കാലത്താണ് നിർമ്മിച്ചത്. വിസീറിന്റെ (ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ) നിർദ്ദേശപ്രകാരം, രാജ്യത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർ നികുതികൾ ശേഖരിക്കുകയും വിളവ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ജലസേചന പദ്ധതികൾ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും, നിർമ്മാണ പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ കർഷകരെ ജോലിക്കെടുക്കുകയും, നീതിയും സമാധാനവും നിലനിർത്താൻ നീതിന്യായസംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Shaw|2003|p=102}}

ഈജിപ്തിൽ കേന്ദ്രീകൃതഭരണസമ്പ്രദായത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചതോടെ ഒരു പുതിയ വിഭാഗമായി വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഗുമസ്തന്മാരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഉയർന്നു വന്നു. അവരുടെ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള വേതനമായി രാജാവ് ഭൂസ്വത്തുക്കൾ അനുവദിച്ചു. രാജാവിന്റെ മരണശേഷം രാജാവിനെ ആരാധിക്കാൻവേണ്ടി നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന ആരാധനാലയങ്ങൾക്കും മറ്റു പ്രാദേശികക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും വരുമാനം ഉറപ്പുവരുത്താൻ രാജാക്കന്മാർ ഭൂസ്വത്തുക്കൾ ദാനം ചെയ്തു. ഈജിപ്റ്റോളജിസ്റ്റുകളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അഞ്ചു നൂറ്റാണ്ടോളം നീണ്ടു നിന്ന ഈ ആചാരങ്ങൾ ഈജിപ്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഊർജ്ജസ്വലതയെ സാവധാനം ഇല്ലാതാക്കുക്കയും ഒരു വലിയ കേന്ദ്രീകൃത ഭരണകൂടത്തെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് കഴിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Shaw|2003|pp=116–117}} രാജാക്കന്മാരുടെ അധികാരം കുറഞ്ഞപ്പോൾ, നൊമാർച്ചുകൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരികൾ രാജാവിന്റെ മേധാവിത്വത്തെ വെല്ലുവിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഈ അധികാരകിടമത്സരങ്ങളും ബി.സി.ഇ 2200 നും 2150 നും ഇടയിലുണ്ടായ കടുത്ത വരൾച്ചയും &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/apocalypse_egypt_01.shtml |title=The Fall of the Old Kingdom |first=Fekri |last=Hassan|publisher=[[BBC]]|date=17 February 2011}}&lt;/ref&gt;രാജ്യത്തെ 140 വർഷത്തോളം നീണ്ടു നിന്ന ''ആദ്യ ഇടക്കാല കാലഘട്ടം'' എന്നറിയപ്പെട്ട പട്ടിണിയുടെയും കലഹത്തിന്റെയും സമയത്തിനു കാരണമായതായി കരുതപ്പെടുന്നു.{{sfnp|Clayton|1994|p=69}}

===ആദ്യ ഇടക്കാല കാലഘട്ടം===
ഓൾഡ് കിങ്ങ്ഡത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ ഈജിപ്തിലെ കേന്ദ്രീകൃതഭരണകൂടം തകർന്നതിനുശേഷം, ഭരണകൂടത്തിന് രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പിന്തുണയ്ക്കാനോ സ്ഥിരപ്പെടുത്താനോ കഴിഞ്ഞില്ല. പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക ഗവർണർമാർക്ക് രാജാവിനെ ആശ്രയിക്കാനായില്ല. ഇതിനെ തുടർന്നുള്ള ഭക്ഷ്യക്ഷാമവും രാഷ്ട്രീയതർക്കങ്ങളും പട്ടിണി മരണങ്ങളിലേക്കും ആഭ്യന്തര യുദ്ധങ്ങളിലേക്കും വളർന്നു. പ്രശ്നങ്ങൾക്കിടയിലും പ്രാദേശിക നേതാക്കന്മാർ അവർക്ക് പുതുതായി ലഭിച്ച സ്വാതന്ത്ര്യം മുതലാക്കി പ്രവിശ്യകളെ അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുത്തി. സ്വന്തം വിഭവങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞതോടെ പ്രവിശ്യകൾ സമ്പന്നമായിത്തീർന്നു. പ്രവിശ്യകളിലെ വ്യത്യസ്ത സാമൂഹികവിഭാഗങ്ങളുടെ ശവസംസ്കാരങ്ങളിലെ മാറ്റങ്ങളിൽനിന്ന് ഇത് പ്രകടമാണ്. {{sfnp|Shaw|2003|p=120}}പ്രവിശ്യകളിലെ കലാകാരന്മാർ ഓൾഡ് കിങ്ങ്ഡത്തിൽ രാജാക്കന്മാർക്ക് മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരുന്ന സാംസ്കാരിക ചിഹ്നങ്ങളെ ഉപയോഗിക്കുകയും അവ തങ്ങൾക്കനുരൂപമാക്കുകയും ചെയ്തു. എഴുത്തുകാർ ആ കാലഘട്ടത്തിലെ മൗലികവും ശുഭാപ്തിവിശ്വാസം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതുമായ സാഹിത്യശൈലികൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.{{sfnp|Shaw|2003|p=146}}

രാജാവിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രരാവാൻ തുടങ്ങിയ പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരികൾ പ്രാദേശിക നിയന്ത്രണത്തിനും രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിനും വേണ്ടി പരസ്പരം പോരാടാൻ തുടങ്ങി. ബി.സി.ഇ 2160-ഓടെ, ഹെരാക്ലിയോപോളിസിലെ ഭരണാധികാരികൾ ലോവർ ഈജിപ്ത് നിയന്ത്രിച്ചു, അതേസമയം തീബ്സ് ആസ്ഥാനമായുള്ള ഇന്റഫ് കുടുംബം, അപ്പർ ഈജിപ്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു. ഇന്റഫുകളുടെ അധികാരശക്തി വളരുകയും വടക്കോട്ട് അവരുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, രണ്ട് രാജവംശങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ അനിവാര്യമായി. ബി.സി.ഇ 2055-ഓടുകൂടി, നെബെപെട്രെ മെന്റുഹോട്ടെപ് രണ്ടാമന്റെ കീഴിലുള്ള വടക്കൻ തീബൻ സൈന്യം ഹെരാക്ലിയോപൊളിറ്റൻ ഭരണാധികാരികളെ പരാജയപ്പെടുത്തി, രണ്ട് ദേശങ്ങളെ വീണ്ടും ഒന്നിപ്പിച്ചു. ഇത് മിഡിൽ കിംഗ്ഡം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സാമ്പത്തിക സാംസ്കാരിക നവോത്ഥാന കാലഘട്ടത്തിന്റെ ആരംഭമായിരുന്നു.{{sfnp|Clayton|1994|p=29}}

===മിഡിൽ കിങ്ങ്ഡം (2134 - 1690 ബി.സി.ഇ)===
[[File:Ägyptisches Museum Leipzig 104.jpg|thumb|മിഡിൽ കിങ്ങ്ഡം കാലഘട്ടത്തിലെ ഭരണാധികാരികളിലൊരാളായിരുന്ന സെനുസ്റെറ്റ് ഒന്നാമൻ]]
മിഡിൽ കിങ്ങ്ഡത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥിരതയും സമൃദ്ധിയും പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും അതുവഴി കലയുടേയും സാഹിത്യത്തിന്റേയും, സ്മാരകനിർമ്മാണ പദ്ധതികളുടേയും പുനരുജ്ജീവനത്തിന് ഉത്തേജനം നൽകുകയും ചെയ്തു. {{sfnp|Shaw|2003|p=148}}പതിനൊന്നാം രാജവംശത്തിലെ മെന്റുഹോട്ടെപ് രണ്ടാമനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമികളും [[തീബ്സ്]] ആസ്ഥാനമാക്കി ഭരിച്ചു. എന്നാൽ പന്ത്രണ്ടാം രാജവംശത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ 1985 ബി.സി. ഇ യിൽ അമെനെംഹാട്ട് ഒന്നാമൻ, രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം ഫയൂമിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇറ്റ്ജ്താവി നഗരത്തിലേക്ക് മാറ്റി. {{sfnp|Clayton|1994|p=79}}പന്ത്രണ്ടാം രാജവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ പ്രദേശത്തെ കാർഷികോൽപ്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെയുള്ള ഭൂമി നികത്തലും ജലസേചന പദ്ധതിയും പൂർത്തിയാക്കി. കൂടാതെ സ്വർണ്ണ ഖനികൾ കൊണ്ട് സമ്പന്നമായ നുബിയയിലെ പ്രദേശം ഈജിപ്ഷ്യൻ സേന തിരിച്ചുപിടിച്ചു. അതേസമയം തൊഴിലാളികൾ കിഴക്കൻ ഡെൽറ്റയിൽ വിദേശ ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ &quot;ഭരണാധികാരിയുടെ മതിലുകൾ&quot; എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രതിരോധമതിൽ നിർമ്മിച്ചു.{{sfnp|Shaw|2003|p=158}}

രാജ്യം സൈനികമായും രാഷ്ട്രീയമായും സുരക്ഷിതമായതോടെ, ജനസംഖ്യ വർദ്ധിക്കുകയും കലകളും മതവും അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഓൾഡ് കിങ്ങ്ഡത്തിലെ മനോഭാവത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, മിഡിൽ കിങ്ങ്ഡത്തിൽ വ്യക്തിപരമായ ഭക്തിയുടെ ആവിഷ്കാരങ്ങളിലുള്ള വ്യത്യസ്തത പ്രകടമായി. {{sfnp|Shaw|2003|pp=179–182}}മിഡിൽ കിങ്ങ്ഡം കാലഘട്ടത്തിലെ സാഹിത്യത്തിൽ സങ്കീർണ്ണമായ പ്രമേയങ്ങളേയും കഥാപാത്രങ്ങളേയും വാചാലമായ ശൈലിയിൽ ആവിഷ്കരിച്ചിരുന്നു. {{sfnp|Shaw|2003|p=146}}ആ കാലഘട്ടത്തിലെ ശിൽപകല സൂക്ഷ്മവും വ്യക്തിഗതവുമായ വിശദാംശങ്ങൾ പ്രകടമാക്കുക വഴി സാങ്കേതിക സങ്കീർണ്ണതയുടെ പുതിയ ഉയരങ്ങളിൽ എത്തി. {{sfnp|Robins|2008|p=90}}

മിഡിൽ കിങ്ങ്ഡത്തിലെ അവസാനത്തെ  പ്രമുഖഭരണാധികാരിയായിരുന്ന അമെനെംഹാട്ട് മൂന്നാമൻ ഖനനത്തിനും നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലാളികളെ കിട്ടാനായി കിഴക്ക് നിന്ന് ഡെൽറ്റ പ്രദേശത്തേക്ക് സെമിറ്റിക് സംസാരിക്കുന്ന കാനാൻ കുടിയേറ്റക്കാരെ അനുവദിച്ചു. എന്നാൽ ഈ കെട്ടിട-ഖനന പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണത്തിൽ പിന്നീട് ഉണ്ടായ നൈൽ വെള്ളപ്പൊക്കവുമായി കൂടിച്ചേർന്ന് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ മാന്ദ്യത്തിലാക്കുകയും പിന്നീട് പതിമൂന്ന് പതിന്നാല് രാജവംശങ്ങളിൽ മന്ദഗതിയിലുള്ള പതനത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ തകർച്ചയുടെ സമയത്ത് കാനാൻ കുടിയേറ്റക്കാർ ഡെൽറ്റ പ്രദേശത്തിന്റെ കൂടുതൽ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ഹൈക്സോസ് എന്ന പേരിൽ ഈജിപ്തിന്റെ അധികാരം ഏറ്റെടുക്കുയും ചെയ്തു.{{sfnp|Shaw|2003|p=188}}

===രണ്ടാം ഇടക്കാലകാലഘട്ടം===
ബി.സി.ഇ 1785-ഓടുകൂടി മിഡിൽ കിങ്ങ്ഡത്തിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ നൈൽ ഡെൽറ്റയിൽ ഇതിനകം സ്ഥിരതാമസമാക്കിയിരുന്ന ഹൈക്സോസ് (&quot;വിദേശഭരണാധികാരികൾ&quot;)എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ട [[പശ്ചിമേഷ്യ|പശ്ചിമേഷ്യൻ]] ജനത ഈജിപ്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുത്തു. അവർ തലസ്ഥാനം അവാരിസിൽ സ്ഥാപിക്കുകയും ഈജിപ്ഷ്യൻ ഭരണത്തെ [[തീബ്സ്|തീബ്സിലേക്ക്]] തുരത്തുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Ryholt|1997|p=310}} ഹൈക്സോസ് ഈജിപ്ഷ്യൻ ഭരണ മാതൃകകൾ നിലനിർത്തുകയും സ്വയം ഈജിപ്ഷ്യൻ രാജാക്കന്മാരായി അവരോധിക്കുകയും ഈജിപ്ഷ്യൻ ഘടകങ്ങളെ അവരുടെ സംസ്കാരത്തിലേക്ക് സമന്വയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അവരും മറ്റ് ആക്രമണകാരികളും ഈജിപ്തിലേക്ക് പുതിയ യുദ്ധോപകരണങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. തേരും കോംപോസിറ്റ് വില്ലും ഇതിൽപ്പെടുന്നു.{{sfnp|Shaw|2003|p=189}}

തെക്കോട്ട് പിൻവാങ്ങിയെങ്കിലും തദ്ദേശീയരായ തീബൻ രാജാക്കന്മാർ വടക്ക് ഭരിച്ചിരുന്ന ഹൈക്സോസിനും തെക്ക് ഹൈക്സോസിന്റെ സഖ്യകക്ഷികളായ നൂബിയൻ വംശജരായ കുഷൈറ്റുകൾക്കും ഇടയിലകപ്പെടുകയും വർഷങ്ങളോളം ഹൈക്സോസിനു സാമന്തരായി തുടരുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Ryholt|1997|p=310}} സെക്കനെൻരെ താവോ II, കമോസ് എന്നീ രാജാക്കന്മാർക്ക് നൂബിയക്കാരെ കീഴ്‌പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞെങ്കിലും ഹൈക്സോസിനെ തോല്പിക്കാൻ അവർക്ക് സാധിച്ചില്ല. കമോസിന്റെ പിൻഗാമിയായ അഹ്മോസ് ഒന്നാമൻ വളരെക്കാലം നീണ്ടുനിന്ന സംഘർഷത്തിൽ ബി.സി.ഇ 1555-ഓടു കൂടി ഹൈക്സോസിനെ തുരത്തി. അഹ്മോസ് ഒന്നാമൻ ഒരു പുതിയ രാജവംശം സ്ഥാപിക്കുകയും അതിനെ പിൻതുടർന്ന ന്യൂ കിങ്ങ്ഡം ഈജിപ്തിന്റെ അതിർത്തികൾ വികസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ആധിപത്യം നേടാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Shaw|2003|p=224}}

===ന്യൂ കിങ്ങ്ഡം===
[[File:Egypt NK edit.svg|thumb|ഈജിപ്ഷ്യൻ സാമ്രാജ്യം 1450 ബി.സി.ഇ യോടടുത്ത്]]
മിട്ടാനി സാമ്രാജ്യം, [[അസീറിയ]], കാനാൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള തങ്ങളുടെ അതിർത്തികൾ സുരക്ഷിതമാക്കുകയും അയൽരാജ്യങ്ങളുമായി നയതന്ത്രബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് ന്യു കിംങ്ങ്ഡം ഫറവോമാർ അഭിവൃദ്ധിയുടെ ഒരു കാലഘട്ടം സ്ഥാപിച്ചു. [[തുട്‌മസ് ഒന്നാമൻ|തുത്ത്‌മോസിസ് ഒന്നാമന്റെയും]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചെറുമകൻ തുത്ത്‌മോസിസ് മൂന്നാമന്റെയും കീഴിൽ നടത്തിയ സൈനിക പ്രചാരണങ്ങൾ ഈജിപ്ത് കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ സാമ്രാജ്യത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. മെർനെപ്ത മുതൽ ഈജിപ്തിലെ ഭരണാധികാരികൾ ഫറവോ എന്ന പദവി സ്വീകരിച്ചു.

ഫറവോ ആയി സ്വയം പ്രഖ്യാപിച്ച ഒരു രാജ്ഞിയായിരുന്ന [[ഹാഷെപ്സുറ്റ്|ഹാറ്റ്ഷെപ്സുട്ട്]] ഹൈക്സോസ് കേടുപാടുകൾ വരുത്തിയ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പുനരുദ്ധാരണം ഉൾപ്പെടെ നിരവധി നിർമ്മാണ പദ്ധതികൾ ആരംഭിച്ചു. അവർ [[പുന്ത്|പുന്തിലേക്കും]] സിനായിയിലേക്കും വ്യാപാരപരിവേഷണങ്ങൾ അയച്ചു.{{sfnp|Clayton|1994|pp=104–107}} ബി.സി.ഇ 1425-ൽ തുത്മോസിസ് മൂന്നാമൻ മരിച്ചപ്പോൾ, ഈജിപ്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ [[സിറിയ|സിറിയയിലെ]] നിയ മുതൽ നൂബിയയിലെ നൈൽ നദിയുടെ നാലാം കാറ്ററാക്റ്റ് വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന സാമ്രാജ്യമായിരുന്നു.{{sfnp|James|2005|p=48}}

[[File:Colossal Amenhotep III British Museum.jpg|thumb|ന്യൂ കിങ്ങ്ഡത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഫറവോമാരിലൊരാളായിരുന്ന ''അമെൻഹൊട്ടെപ്പ് ദ മാംഗ്നിഫിസെന്റ് '' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അമെൻഹൊട്ടെപ്പ് മൂന്നാമൻ]]
ന്യൂ കിങ്ങ്ഡത്തിലെ ഫറവോമാർ അവരുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട ദൈവങ്ങളിലൊന്നായ [[അമുൻ|അമുനുവേണ്ടി]] വലിയ തോതിലുള്ള നിർമ്മാണങ്ങൾ നടത്തി. അവരുടെ ആരാധനാ [[കർണ്ണാക്]] കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു. യഥാർത്ഥവും സാങ്കൽപ്പികവുമായ സ്വന്തം നേട്ടങ്ങളെ ഘോഷിക്കുന്നതിനായി അവർ ധാരാളം സ്മാരകങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു. ഈജിപ്ത് ഇതുവരെ നിർമ്മിച്ചതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രമാണ് കർണ്ണാക് ക്ഷേത്രം.{{sfnp|Bleiberg|2005|}}

ബി.സി.ഇ 1279-നോടടുത്ത് മഹാനായ റാംസീസ്സ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[റാംസെസ്സ് രണ്ടാമൻ|റാംസീസ്സ് രണ്ടാമൻ]] അധികാരത്തിലെത്തി. അദ്ദേഹം ധാരാളം ക്ഷേത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും, വളരെയധികം പ്രതിമകളും സ്തൂപങ്ങളും സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ധീരനായ ഒരു സൈനിക നേതാവായിരുന്ന റാംസീസ്സ് , കാദേശ് യുദ്ധത്തിൽ (ആധുനിക [[സിറിയ|സിറിയയിൽ]]) [[ഹിത്യർ|ഹിറ്റൈറ്റുകൾക്കെതിരെ]] തന്റെ സൈന്യത്തെ നയിച്ചു. സമനിലയിലേക്കെത്തിയ യുദ്ധത്തിനൊടുവിൽ (1258 ബി.സി.ഇ) റാംസീസ്സ് ഹിറ്റൈറ്റുകളുമായി ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയ സമാധാന ഉടമ്പടിയിലേർപ്പെട്ടു.{{sfnp|Tyldesley|2001|pp=76–77}}

ഈജിപ്തിന്റെ സമ്പത്ത് പടിഞ്ഞാറുള്ള ലിബിയൻ [[ബെർബർ ജനത|ബെർബറുകൾ]], [[ഈജിയൻ കടൽ|ഈജിയൻ കടലിൽ]] നിന്നുള്ള നാവികരുടെ ഒരു സഖ്യമായ 'സീ പീപ്പിൾ' എന്നിവരുടെ അധിനിവേശത്തിനുള്ള ലക്ഷ്യമായി മാറി. തുടക്കത്തിൽ, ഈ ആക്രമണങ്ങളെ ചെറുക്കാൻ ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിന് കഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ ഒടുവിൽ ഈജിപ്തിന് തെക്കൻ കാനാനിലെ ശേഷിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെട്ടു. അതിൽ ഭൂരിഭാഗവും അസീറിയക്കാരുടെ കീഴിലായി. അഴിമതി, ആഭ്യന്തര കലാപം തുടങ്ങിയവ പ്രശ്നങ്ങളെ കൂടുതൽ വഷളാക്കി. അധികാരം വീണ്ടെടുത്ത ശേഷം, തീബ്‌സിലെ അമുൻ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പുരോഹിതന്മാർ വൻതോതിൽ ഭൂമിയും സമ്പത്തും സ്വരൂപിച്ചു. അവരുടെ അധികാരത്തിന്റെ വിപുലീകരണം മൂന്നാം ഇടക്കാല കാലഘട്ടത്തിൽ രാജ്യത്തെ പിളർത്തി.{{sfnp|James|2005|p=54}}

===മൂന്നാം ഇടക്കാലകാലഘട്ടം===
ബി.സി.ഇ 1078-ൽ റാംസീസ്സ് പതിനൊന്നാമന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് ഈജിപ്തിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്തിന്റെ മേൽ സ്മെൻഡസ് അധികാരം ഏറ്റെടുക്കുകയും [[ടാനിസ്|ടാനിസ് നഗരം]] ആസ്ഥാനമാക്കി നിന്ന് ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു. തെക്ക് ഭാഗം നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത് തീബ്സിലെ അമുൻ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പുരോഹിതന്മാരാണ്. അവർ സ്മെൻഡസിനെ പേരിന് മാത്രം അംഗീകരിച്ചു.{{sfnp|Cerny|1975|p=645}} ഈ സമയത്ത്, ലിബിയക്കാർ പടിഞ്ഞാറൻ ഡെൽറ്റയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കിയിരുന്നു. ലിബിയൻ കുടിയേറ്റക്കാരുടെ തലവൻമാർ അവരുടെ സ്വയംഭരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. ലിബിയൻ രാജാക്കന്മാർ 945 ബി.സി.ഇ യിൽ ഷോഷെങ്ക് ഒന്നാമന്റെ കീഴിൽ ഡെൽറ്റയുടെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു. ലിബിയൻ അല്ലെങ്കിൽ ബുബാസ്റ്റൈറ്റ് രാജവംശം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന അവരുടെ ഭരണം 200 വർഷക്കാലം നീണ്ടുനിന്നു. ഷൊഷെങ്ക് തന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങളെ പ്രധാന പുരോഹിത സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിയോഗിച്ച് തെക്കൻ ഈജിപ്തിന്റെ നിയന്ത്രണവും നേടി. നൈൽ ഡെൽറ്റയിൽ ഒരു എതിരാളി രാജവംശം ലിയോന്റോപോളിസിൽ ഉയർന്നുവന്നതോടെയും കുഷൈറ്റ്സ് തെക്ക് നിന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി തുടങ്ങിയതോടെയും ലിബിയൻ നിയന്ത്രണം ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങി.

[[File:Rulers of Kush, Kerma Museum.jpg|thumb|ഇരുപത്തഞ്ചാം രാജവംശത്തിലെ ഫറവോമാരും കുഷിലെ രാജാക്കന്മാരും]]ബി.സി.ഇ 727-ഓടെ കുഷൈറ്റ് രാജാവായ പിയെ തെക്ക് നിന്നാക്രമിച്ച് തീബ്സിന്റെയും ഡെൽറ്റയുടെയും നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും 25-ആം രാജവംശം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Shaw|2003|p=345}} 25-ആം രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്ത് ഫറവോ തഹർഖ ന്യൂ കിങ്ങ്ഡത്തിന്റെ അത്രയും വലിയ ഒരു സാമ്രാജ്യം സൃഷ്ടിച്ചു. ഇരുപത്തിയഞ്ചാം രാജവംശത്തിലെ ഫറവോമാർ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ മെംഫിസ്, കർണാക്, കാവ, ജബൽ ബാർക്കൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഉടനീളം ക്ഷേത്രങ്ങളും സ്മാരകങ്ങളും നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Bonnet|first=Charles|title=The Nubian Pharaohs|url=https://archive.org/details/nubianpharaohsbl00unse|year=2006|publisher=The American University in Cairo Press|location=New York|isbn=978-977-416-010-3|pages=[https://archive.org/details/nubianpharaohsbl00unse/page/142 142]–154}}&lt;/ref&gt; ഈ കാലയളവിൽ, മിഡിൽ കിംഗ്ഡത്തിന് ശേഷം നൈൽ താഴ്വരയിലും ഇന്നത്തെ സുഡാനിൽ പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലും പിരമിഡുകളുടെ വ്യാപകമായ നിർമ്മാണമുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Mokhtar|first=G.|title=General History of Africa|year=1990|publisher=University of California Press|location=California, USA|isbn=978-0-520-06697-7|pages=161–163}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Emberling|first=Geoff|title=Nubia: Ancient Kingdoms of Africa|year=2011|publisher=Institute for the Study of the Ancient World|location=New York|isbn=978-0-615-48102-9 |pages=9–11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Silverman|first=David|title=Ancient Egypt|year=1997|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-521270-9|pages=[https://archive.org/details/ancientegypt00davi_0/page/36 36–37]|url=https://archive.org/details/ancientegypt00davi_0/page/36}}&lt;/ref&gt;

ഈജിപ്തിന്റെ പ്രതാപം മൂന്നാം ഇടക്കാലകാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ ക്ഷയിച്ചു. ഈജിപ്തിന്റെ സഖ്യകക്ഷികൾ പലരും [[അസീറിയ|അസീറിയൻ]] സ്വാധീനമേഖലയുടെ കീഴിലായി.ബി.സി.ഇ 700 ആയപ്പോഴേക്കും ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം അനിവാര്യമായി മാറി. ബി.സി.ഇ 671 നും 667 നും ഇടയിൽ അസീറിയക്കാർ ഈജിപ്ത് കീഴടക്കി. തഹർഖയുടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമിയായ തന്താമണിയുടെയും ഭരണം അസീറിയക്കാരുമായുള്ള നിരന്തരമായ സംഘർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരുന്നു. അവരുടെ ഭരണസമയത്ത് ഈജിപ്തുകാർ അസീറിയക്കെതിരെ നിരവധി വിജയങ്ങൾ നേടിയെങ്കിലും ആത്യന്തികമായി, അസീറിയക്കാർ കുഷൈറ്റുരാജാക്കന്മാരെ നൂബിയയിലേക്ക് തള്ളിവിടുകയും മെംഫിസ് പിടിച്ചടക്കുകയും തീബ്സിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കൊള്ളയടിക്കുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Shaw|2003|p=358}}

===പിൽക്കാലകാലഘട്ടം===
അസീറിയക്കാർ ഈജിപ്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഇരുപത്തിയാറാം രാജവംശത്തിലെ സെയ്റ്റ് രാജാക്കന്മാർ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു കൂട്ടം സാമന്തരാജാക്കന്മാരിലേക്ക് വിട്ടു. ബി.സി.ഇ 653-ഓടെ സെയ്റ്റ് രാജാവായ പ്സാംറ്റിക് ഒന്നാമൻ ഗ്രീക്ക് കൂലിപ്പടയാളികളുയെ സഹായത്തോടെ ഈജിപ്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ നാവികസേന രൂപീകരിക്കുകയും അസീറിയക്കാരെ തോല്പിക്കുകയും ചെയ്തു. നൗക്രാറ്റിസ് നഗരം നൈൽ ഡെൽറ്റയിലെ ഗ്രീക്കുകാരുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറിയതോടെ ഈജിപ്തിലെ ഗ്രീക്ക് സ്വാധീനം വളരെയധികം വികസിച്ചു. സായിസ് നഗരം പുതിയ തലസ്ഥാനം ആസ്ഥാനമാക്കി ഭരിച്ച സെയ്റ്റ് രാജാക്കന്മാർ ഈജിപ്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും സംസ്കാരത്തിലും ഹ്രസ്വമായ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. എന്നാൽ ബി.സി.ഇ 525-ൽ കാംബിസെസ് രണ്ടാമന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പേർഷ്യക്കാർ ഈജിപ്ത് കീഴടക്കുകയും പെലൂസിയം യുദ്ധത്തിൽ വച്ച് ഫറവോ പ്സാംടിക് മൂന്നാമനെ പിടികൂടുകയും ചെയ്തു. കാംബിസെസ് II പിന്നീട് ഫറവോ എന്ന ഔപചാരികപദവി ഏറ്റെടുത്തു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിനെ ഒരു സത്രപിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും ഇറാനിൽ നിന്ന് ഈജിപ്തിനെ ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു. ബി.സി.ഇ അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പേർഷ്യക്കാർക്കെതിരായി ചില വിജയകരമായ കലാപങ്ങൾ നടത്തിയെങ്കിലും ഈജിപ്തിന് ഒരിക്കലും പേർഷ്യക്കാരെ ശാശ്വതമായി പുറത്താക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.{{sfnp|Shaw|2003|p=383}}

പേർഷ്യയുടെ അധിനിവേശത്തെത്തുടർന്ന്, ഈജിപ്തും [[സൈപ്രസ്|സൈപ്രസും]] [[ഫിനീഷ്യൻ സംസ്കാരം|ഫെനിഷ്യയും]] [[ഹഖാമനി സാമ്രാജ്യം|അക്കീമെനിഡ് പേർഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ആറാമത്തെ സത്രപിയായി മാറി. ഈജിപ്തിലെ പ്രാദേശിക രാജവംശങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പരയ്ക്ക് കീഴിൽ ഈജിപ്ത് സ്വാതന്ത്ര്യം വീണ്ടെടുത്തപ്പോൾ ഇരുപത്തിയേഴാം രാജവംശം എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈജിപ്തിന്റെ പേർഷ്യൻ ഭരണത്തിന്റെ ഈ ആദ്യ കാലഘട്ടം ബി.സി.ഇ 402-ൽ  അവസാനിച്ചു. ഈ പ്രാദേശിക രാജവംശങ്ങളിൽ അവസാനത്തേത്, മുപ്പതാമത്തെ രാജവംശം നെക്റ്റനെബോ രണ്ടാമന്റെ ഭരണത്തോടുകൂടി അവസാനിച്ചു. മുപ്പത്തിയൊന്നാം രാജവംശം എന്നറിയപ്പെടുന്ന പേർഷ്യൻ ഭരണത്തിന്റെ ഒരു ഹ്രസ്വമായ പുനഃസ്ഥാപനം ബി.സി.ഇ 343-ൽ ആരംഭിച്ചു. എന്നാൽ അധികം താമസിയാതെ ബി.സി.ഇ 332-ൽ പേർഷ്യൻ ഭരണാധികാരിയായ മസാസെസ് ഈജിപ്തിനെ [[അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി|അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തിക്ക്]] കൈമാറി.{{sfnp|Shaw|2003|p=385}}

===ഈജിപ്ത് ടോളമി രാജവംശത്തിനു കീഴിൽ===
[[File:British Museum Egypt 031.jpg|thumb|ടോളമിയെ ഫറവോയുടെ വേഷത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു, ബ്രീട്ടീഷ് മ്യൂസിയം, ലണ്ടൻ]]
ബിസി 332-ൽഅലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി ഈജിപ്ത് കീഴടക്കി. അദ്ദേഹത്തെ ഈജിപ്തുകാർ ഒരു വിമോചകനായി സ്വാഗതം ചെയ്തു. അലക്‌സാണ്ടറിന്റെ പിൻഗാമികളായ മാസിഡോണിയരായ ടോളമി രാജവംശം സ്ഥാപിച്ച ഭരണം ഈജിപ്ഷ്യൻ മാതൃകയിൽ അധിഷ്ഠിതവും പുതിയ [[തലസ്ഥാനം|തലസ്ഥാനനഗരമായ]] [[അലക്സാണ്ട്രിയ|അലക്‌സാണ്ട്രിയയെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതുമായിരുന്നു. ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് ഭരണത്തിന്റെ ശക്തിയും അന്തസ്സും പ്രദർശിപ്പിച്ച നഗരമായ അലക്സാണ്ട്രിയ, നഗരത്തിലെ പ്രശസ്തമായ [[അലക്സാൻഡ്രിയ ഗ്രന്ഥാലയം|ലൈബ്രറി]] കേന്ദ്രീകരിച്ച് പഠനത്തിന്റെയും സംസ്‌കാരത്തിന്റെയും ഇരിപ്പിടമായി മാറി.{{sfnp|Shaw|2003|p=405}} അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ [[ഫറോസ് ലൈറ്റ് ഹൗസ്|ലൈറ്റ് ഹൗസ്]], നഗരത്തിലൂടെ വ്യാപാരം നടത്തിക്കൊണ്ടിരുന്ന നിരവധി കപ്പലുകൾക്ക് വഴി തെളിച്ചു. ടോളമികൾ വാണിജ്യവും പാപ്പിറസ് നിർമ്മാണം പോലുള്ള വരുമാനം ഉണ്ടാക്കുന്ന സംരംഭങ്ങൾ അവരുടെ മുൻ‌ഗണനയാക്കി മാറ്റി.{{sfnp|Shaw|2003|p=411}}

എന്നാൽ [[ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് യുഗം|ഹെല്ലനിസ്റ്റ് സംസ്കാരം]] പാരമ്പര്യ ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്കാരത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചില്ല. അതിനു കാരണം ടോളമികൾ ജനങ്ങളുടെ വിശ്വസ്തത ഉറപ്പാക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ കാലാകാലങ്ങളായി നിലനിന്നിരുന്ന പാരമ്പര്യങ്ങളെ പിന്തുണച്ചു. അവർ ഈജിപ്ഷ്യൻ ശൈലിയിൽ പുതിയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും പരമ്പരാഗത ആരാധനക്രമങ്ങളെ പിന്തുണക്കുകയും തങ്ങളെ ഫറവോമാരായി ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗ്രീക്ക്, ഈജിപ്ഷ്യൻ ദേവന്മാരെ സംയോജിപ്പിച്ച് സെറാപ്പിസ് പോലുള്ള ദേവന്മാരാക്കി സമന്വയിപ്പിച്ച് ചില പാരമ്പര്യങ്ങളെ ലയിപ്പിച്ചു. കൂടാതെ ശില്പകലയുടെ ക്ലാസിക്കൽ ഗ്രീക്ക് ശൈലികൾ പരമ്പരാഗത ഈജിപ്ഷ്യൻ രൂപങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചു. ടോളമികൾ ഈജിപ്തുകാരെ അനുനയിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയെങ്കിലും പ്രാദേശിക കലാപം, കുടുംബകലഹങ്ങൾ, ടോളമി നാലാമന്റെ മരണശേഷം രൂപപ്പെട്ട അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ശക്തമായ ജനക്കൂട്ടം എന്നിവയെല്ലാം രാജവംശത്തിനും വെല്ലുവിളിയായി മാറി.{{sfnp|Shaw|2003|p=418}} [[പ്രാചീന റോം|റോം]] ഈജിപ്തിൽ നിന്നുള്ള ധാന്യങ്ങളുടെ ഇറക്കുമതിയെ കൂടുതൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്നു. ഇതിനാൽ ഈജിപ്തിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ റോം വലിയ താൽപ്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. തുടർച്ചയായ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലാപങ്ങളും രാഷ്ട്രീയപരിതസ്ഥിതിയും നിയർ ഈസ്റ്റിൽ നിന്നുള്ള ശക്തരായ എതിരാളികളും ഈജിപ്തിലെ സാഹചര്യം അസ്ഥിരമാക്കി. റോം ഈജിപ്തിനെ അതിന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഒരു പ്രവിശ്യയായി സുരക്ഷിതമാക്കാൻ വേണ്ടി സൈന്യത്തെ അയച്ചു.{{sfnp|James|2005|p=62}}

===റോമൻ ഈജിപ്ത്===
[[File:Fayum-22.jpg|thumb|Fayum-22|ഫായും മമ്മി ഛായാചിത്രങ്ങൾ റോമൻ കാലഘട്ടത്തിലേതാണ്]]
ബി.സി.ഇ 30-ൽ ആക്ടിയം യുദ്ധത്തിൽ [[അഗസ്റ്റസ്|ഒക്ടേവിയൻ]] (അഗസ്റ്റസ് ചക്രവർത്തി) [[മാർക്ക് ആന്റണി|മാർക്ക് ആന്റണിയെയും]] [[ക്ലിയോപാട്ര|ക്ലിയോപാട്രെയേയും]] പരാജയപ്പെടുത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് ഈജിപ്ത് [[റോമാ സാമ്രാജ്യം|റോമാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ഒരു പ്രവിശ്യയായി മാറി. റോമാക്കാർ ഈജിപ്തിൽ നിന്നുള്ള ധാന്യ കയറ്റുമതിയെ വളരെയധികം ആശ്രയിച്ചിരുന്നു. ചക്രവർത്തി നിയമിച്ച ഒരു ഭരണാധികാരിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ റോമൻ സൈന്യം കലാപങ്ങൾ അടിച്ചമർത്തുകയും നികുതി പിരിവ് കർശനമായി നടപ്പിലാക്കുകയും കൊള്ളക്കാരുടെ ആക്രമണം തടയുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|James|2005|p=63}} റോമിൽ വിദേശത്തുനിന്നുള്ള ആഡംബരവസ്തുക്കൾക്ക്  വളരെയേറെ ആവശ്യക്കാരുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ കിഴക്കൻ ദേശങ്ങളുമായുള്ള വ്യാപാരപാതയിൽ നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്ന അലക്സാണ്ട്രിയ റോമാസാമ്രാജ്യത്തിലെ പ്രാധാനപ്പെട്ട കേന്ദ്രമായി മാറി.{{sfnp|Shaw|2003|p=426}}

റോമാക്കാർ ഗ്രീക്കുകാരേക്കാൾ ഈജിപ്തുകാരോട് ശത്രുത പുലർത്തിയിരുന്നു. എന്നാലും മമ്മിയാക്കി സൂക്ഷിക്കൽ പോലുള്ള ആചാരങ്ങളും പരമ്പരാഗതദൈവങ്ങളുടെ ആരാധനയും അവർ തുടർന്നു വന്നു.{{sfnp|Shaw|2003|p=422}} മമ്മി ഛായാചിത്രങ്ങളുണ്ടാക്കുന്ന കല ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചു. ചില റോമൻ ചക്രവർത്തിമാർ തങ്ങളെ ഫറവോമാരായി ചിത്രീകരിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ അവർ ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നില്ല. മാത്രമല്ല, അവർ ഫറവോമാർ എന്ന നിലയിൽ നടത്തേണ്ട ആചാരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തതുമില്ല. പ്രാദേശികഭരണം റോമൻ രീതിയിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടുകയും തദ്ദേശീയരായ ഈജിപ്തുകാരുടെ തൊഴിലവസരങ്ങൾ ഇല്ലാതാവുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Shaw|2003|p=422}}

സി. ഇ ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതിയോടെ [[ക്രിസ്തുമതം]] ഈജിപ്തിൽ വേരൂന്നി. അത് ഈജിപ്ഷ്യൻ, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ മതങ്ങളിൽ നിന്ന് ജനങ്ങളെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയും ആ മതപാരമ്പര്യങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിനെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Shaw|2003|p=431}} 391 സി.ഇ യിൽ റോമൻ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന തിയോഡോഷ്യസ് പാഗൻ ആചാരങ്ങൾ നിരോധിക്കുകയും ക്ഷേത്രങ്ങൾ അടച്ചിടുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Chadwick|2001|p=373}}{{sfnp|MacMullen|1984|p=63}} അലക്സാണ്ട്രിയ പാഗൻ ജനതക്കെതിരായ കലാപങ്ങൾക്ക് വേദിയാവുകയും പാഗൻ മതബിംബങ്ങൾ നശിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യപ്പെട്ടു. തൽഫലമായി പ്രാചീന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതം ക്ഷയിക്കുകയും അതിലെ പുരോഹിതന്മാരുടെയും പുരോഹിതകളുടെയും ജനജീവിതത്തിലെ പങ്ക് കുറയുകയും ചെയ്തതോടെ [[ഈജിപ്ഷ്യൻ ഹൈറോഗ്ലിഫ്|ഹൈറോഗ്ലിഫിക്]] എഴുത്ത് വായിക്കാനുള്ള കഴിവ് പതുക്കെ അപ്രത്യക്ഷമായി.ക്ഷേത്രങ്ങൾ പള്ളികളായി മാറ്റപ്പെടുകയോ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തു.{{sfnp|Shaw|2003|p=445}}

സി.ഇ നാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, റോമൻ സാമ്രാജ്യം വിഭജിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഈജിപ്ത് കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ തലസ്ഥാനമായുള്ള കിഴക്കൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി. സസാനിയൻ അധിനിവേശത്തിൽ (618-628) ഈജിപ്ത് സസാനിയൻ പേർഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കീഴിലായി. പിന്നീട് ബൈസന്റൈൻ ചക്രവർത്തി ഹെരാക്ലിയസ് (629-639) ഈജിപ്ത് തിരിച്ചുപിടിച്ചു, ഒടുവിൽ സി.ഇ 639-641ൽ മുസ്ലീം റാഷിദൂൻ സൈന്യം ഈജിപ്ത് പിടിച്ചെടുത്ത് ബൈസന്റൈൻ ഭരണത്തിന്റെ അന്ത്യം കുറിച്ചു.

==ഭരണാധികാരവും സമ്പദ്ഘടനയും==
===ഭരണവും വാണിജ്യവും===
[[File:Pharaoh.svg|thumb|ഫറവോയെ സാധാരണയായി രാജകീയതയുടെയും അധികാരത്തിന്റെയും ചിഹ്നങ്ങൾ (അങ്ക്, ശിരോവസ്ത്രം, താടി മുതലായവ) ധരിച്ചാണ് ചിത്രീകരിച്ചിരുന്നത്.]]
ഫറവോ രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ അധികാരം കയ്യാളിയിരുന്നു. കുറഞ്ഞത് സൈദ്ധാന്തികമായെങ്കിലും ഭൂമിയുടെയും അതിന്റെ വിഭവങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണം രാജാവിന്റെ കയ്യിലായിരുന്നു. രാജാവ് പരമോന്നത സൈനിക മേധാവിയും ഗവൺമെന്റിന്റെ തലവനുമായിരുന്നു. തന്റെ കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ഫറവോ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഒരു ബ്യൂറോക്രസിയെ ആശ്രയിച്ചിരുന്നു. ഭരണത്തിന്റെ ചുമതല വിസീറിനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം രാജാവിന്റെ പ്രതിനിധിയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ഭൂമി അളക്കൽ, ഖജനാവ്, കെട്ടിടനിർമ്മാണപദ്ധതികൾ, നിയമസംവിധാനം എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോകിപ്പിച്ചു.{{sfnp|Manuelian|1998|p=358}} പ്രാദേശികതലത്തിൽ രാജ്യത്തെ 42 ഭരണമേഖലകളായി വിഭജിച്ചിരുന്നു. ഇവ &quot;നോം&quot; എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇവയുടെ ഭരണാധികാരികൾ &quot;നൊമാർച്ച്&quot; എന്ന പേരിലറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇവർ വിസീറിന്റെ കീഴെയാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. ക്ഷേത്രങ്ങൾ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ലായിരുന്നു. അവ ആരാധനാലയങ്ങൾ മാത്രമല്ല, മേൽവിചാരകന്മാരാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന ധാന്യപ്പുരകളുടെയും ട്രഷറികളുടെയും ഒരു സംവിധാനത്തിൽ രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പത്ത് ശേഖരിക്കുന്നതിനും സംഭരിക്കുന്നതിനും ഉത്തരവാദികൾ കൂടിയായിരുന്നു.{{sfnp|Manuelian|1998|p=363}}

സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഭൂരിഭാഗവും കേന്ദ്രീകൃതവും കർശനമായി നിയന്ത്രണങ്ങളുൾക്കൊന്നതുമായിരുന്നു. പുരാതന ഈജിപ്തുകാർ പിൽക്കാലകാലഘട്ടം വരെ നാണയം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിലും {{sfnp|Egypt: Coins of the Ptolemies|2002}}അവർ ഒരു തരം നാണയ-ബാർട്ടർ സമ്പ്രദായം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.{{sfnp|Meskell|2004|p=23}} പ്രത്യേക അളവിലുള്ള ചാക്കുകളിലെ ധാന്യവും ഡെബനും എന്ന പേരിലറിയപ്പെട്ട ഏകദേശം 91 ഗ്രാം (3 ഔൺസ്) ചെമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളിയിലുള്ള ഭാരവും പൊതുവായൊരു കൈമാറ്റസമ്പ്രദായത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.{{sfnp|Manuelian|1998|p=372}} തൊഴിലാളികൾക്ക് കൂലി ലഭിച്ചിരുന്നത് ധാന്യത്തിലാണ്. ഒരു സാധാരണ തൊഴിലാളിക്ക് പ്രതിമാസം {{frac|5|1|2}} ചാക്ക് (200 കിലോഗ്രാം) ധാന്യം ലഭിച്ചിരുന്നു. അതേസമയം തൊഴിലാളികളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചിരുന്നയാൾക്ക് {{frac|7|1|2}} ചാക്ക് (250 കിലോഗ്രാം) ലഭിച്ചിരുന്നു. വ്യാപാരം സുഗമമാക്കുന്നതിന് രാജ്യത്തുടനീളം വിലകൾ നിശ്ചയിക്കുകയും അവ പട്ടികകളിൽ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.{{sfnp|Manuelian|1998|p=372}} ബി.സി.ഇ അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടോടു കൂടിയാണ് ഈജിപ്ത് നാണയവിനിമയം തുടങ്ങിയത്.{{sfnp|Turner|1984|p=125}} തുടർന്നുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഈജിപ്ത് അന്താരാഷ്ട്രവ്യാപാരത്തിനു നാണയങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.{{sfnp|Turner|1984|p=125}}

===സാമൂഹികപദവി===
ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹം വളരെയധികം തരംതിരിക്കപ്പെട്ടതായിരുന്നു. ജനം സാമൂഹിക പദവി വ്യക്തമായി പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. ജനസംഖ്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും കർഷകരായിരുന്നു, എന്നാൽ കാർഷികോൽപ്പന്നങ്ങൾ നേരിട്ട് സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെയോ, ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥരായ പ്രഭുകുടുംബത്തിന്റെയോ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു.{{sfnp|Manuelian|1998|p=383}} കർഷകർക്ക് തൊഴിൽ നികുതി ചുമത്തിയിരുന്നു. കൂടാതെ ജലസേചനപദ്ധതികളിലും നിർമ്മാണപദ്ധതികളിലും അവർ ജോലി ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു.{{sfnp|James|2005|p=136}} കലാകാരന്മാരും കരകൗശല വിദഗ്ധരും കർഷകരെക്കാൾ ഉയർന്ന പദവിയിലായിരുന്നു. എന്നാൽ അവർ രാജ്യത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ആയിരുന്നു. അവർക്ക് ഖജനാവിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ശമ്പളം ലഭിച്ചിരുന്നു. പുരാതന ഈജിപ്തിൽ എഴുത്തുകാരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഉന്നത വർഗ്ഗക്കാരായിരുന്നു. അവർ &quot;വെളുത്ത വസ്ത്രക്കാർ&quot; എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.{{sfnp|Billard|1978|p=109}} കാരണം വെളുപ്പിച്ച ലിനൻ വസ്ത്രങ്ങൾ അവരുടെ പദവിയുടെ അടയാളമായി വർത്തിച്ചു. ഉന്നത വർഗ്ഗക്കാർ കലയിലും സാഹിത്യത്തിലും അവരുടെ സാമൂഹിക പദവി പ്രകടമാക്കി. പ്രഭുക്കന്മാർക്ക് താഴെയായിരുന്നു പുരോഹിതന്മാർ, വൈദ്യൻമാർ, എഞ്ചിനീയർമാർ എന്നിവരുടെ സ്ഥാനം. ഇന്നു കാണപ്പെടുന്നതുപോലയുള്ള [[അടിമത്തം]] പുരാതന ഈജിപ്തിൽ നിലനിന്നിരുന്നോ എന്ന വിഷയത്തിൽ ചരിത്രകാരന്മാരുടെയിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം നിലനിൽക്കുന്നു.{{sfnp|Social classes in ancient Egypt|2003}}

[[File:The Mother and Wife of Userhat, Tomb of Userhat MET 30.4.162 EGDP021825.jpg|thumb|പ്രഭുവായ ഉസെർഹാത്തിന്റെ ഭാര്യയും അമ്മയും കാഴ്ചവസ്തുക്കൾ സ്വീകരിക്കുന്നതായി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു : ഉസെർഹാത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം.([[TT51]])]]
പുരാതന ഈജിപ്തുകാർ സ്ത്രീകളേയും പുരുഷന്മാരെയും എല്ലാ സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളെയും നിയമപ്രകാരം തുല്യരായി കണക്കാക്കിയിരുന്നു. ഏറ്റവും താഴ്ന്ന നിലയിലുള്ള കർഷകനു പോലും വസീറിനോടും കോടതിയോടും പ്രശ്നങ്ങളുടെ പരിഹാരത്തിനായി അപേക്ഷിക്കാൻ അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.{{sfnp|Johnson|2002}} പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും സ്വത്ത് സ്വന്തമാക്കാനും വിൽക്കാനും കരാറുകൾ ഉണ്ടാക്കാനും വിവാഹം കഴിക്കാനും വിവാഹമോചനം നേടാനും അനന്തരാവകാശം സ്വീകരിക്കാനും കോടതിയിൽ നിയമപരമായ തർക്കങ്ങൾ തുടരാനും അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു. വിവാഹിതരായ ദമ്പതികൾക്ക് സംയുക്തമായി സ്വത്ത് സ്വന്തമാക്കാനും, വിവാഹം അവസാനിച്ചാൽ ഭർത്താവിന് ഭാര്യയോടും കുട്ടികളോടും ഉള്ള സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകൾ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിരുന്ന കരാറുകളിൽ ഏർപ്പെടാനും കഴിയുമായിരുന്നു. പുരാതന ഗ്രീസിലും റോമിലും ഉണ്ടായിരുന്നതുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്ത്രീകൾക്ക് വ്യക്തിപരമായ കാര്യങ്ങളിലുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യവും, നിയമപരമായ അവകാശങ്ങളും, നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങളും കൂടുതലായിരുന്നു. ഹത്ഷെപ്‌സുറ്റ്, ക്ലിയോപാട്ര ഏഴാമൻ തുടങ്ങിയ സ്ത്രീകൾ ഫറോവമാരായിത്തീർന്നു. മറ്റു ചിലരാകട്ടെ 'അമൂനിന്റെ ദൈവിക പത്നിമാർ' (Divine Wives of Amun) എന്ന നിലയിൽ അധികാരം പ്രയോഗിച്ചു. ഇത്തരത്തിലുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്ത്രീകൾ ഭരണനിർവ്വഹണത്തിലെ ഔദ്യോഗിക പദവികളിൽ അധികം പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നില്ല. രാജകീയ പദവിയിലുള്ള പ്രധാന പുരോഹിതകളൊഴിച്ച് സ്ത്രീകൾക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാര്യമായ പദവികൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. കൂടാതെ, പുരുഷന്മാരെ അപേക്ഷിച്ച് അവർക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും കുറവായിരുന്നു.{{sfnp|Johnson|2002}}

'''ജീവിത രീതി'''

പുരാതന ഈജിപ്റ്റിലെ ജനങ്ങൾ പ്രധാനമായും കൃഷി ചെയ്തിരുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.കൂടാതെ നൂൽനൂൽക്കലും സ്ഫടിക പാത്ര നിർമ്മാണവുമായിരുന്നു മറ്റ് തൊഴിലുകൾ. ഇവർ ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലും ഗണിത ശാസ്തത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായിരുന്നു. സമയമറിയാൻ അവർ സൗര ഘടികാരവും ജലഘടികാരവും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.കൂടാതെ പിരമിഡ് നിർമ്മാണത്തിലെ ദീർല ചതുരവിസ്തൃതിയും ത്രികോണ വിസ്തൃതിയും കണക്കിലാക്കിയതിലൂടെ അവർക്ക് ഗണിത ശാസ്ത്രത്തിലുള്ള കഴിവ് വെളിവാക്കുന്നു. ദൈവീകമായ കാര്യങ്ങൾ അറിയിക്കുന്നതിനായി അവർ ഹൈറോ ഗ്ലിഫിക്സ് (Hiero glyphics) എന്ന ലിപി ഉപയോഗിച്ചി രുന്നതായി  ഷാപോലിയൻ (cham pollian)എന്ന ഫ്രഞ്ച് ഗവേഷകൻ 1798 ൽ കണ്ടെത്തിയതായി ചരിത്രം പറയുുന്നു. ശില്പ നിർമ്മാാണത്തിലും അവർക്ക് അതീവ വൈദഗ്ദ്ധ്യം ഉണ്ടാായിരുന്നതായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

== ഭാഷ ==
{{പ്രധാന ലേഖനം|ഈജിപ്ഷ്യൻ ഭാഷ}}
ആഫ്രോ-ഏഷ്യാറ്റിക് ഭാഷയാണ് ഈജിപ്ഷ്യൻ ഭാഷ. ബാർബർ, സെമിറ്റിക് ഭാഷകളുമായി വളരെയധികം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&lt;ref&gt;Loprieno (1995b) p. 2137&lt;/ref&gt;.
== ലിപി ==
{{പ്രധാന ലേഖനം|ഹിറോഗ്ലിഫ്}}
ഈജിപ്റ്റിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ലിപിയാണ് [[ഹിറോഗ്ലിഫ്|ഹൈറോഗ്ലിഫിക്സ്]]. വലതുനിന്ന് ഇടത്തോട്ടാണ് ഇത് വായിക്കേണ്ടത്. ഹൈറോഗ്ലിഫിക്സ് എന്ന വാക്കിനർത്ഥം ''വിശുദ്ധമായ എഴുത്ത്'' എന്നാണ്.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

==പുസ്തകസൂചിക==
{{Refbegin}}
* {{Cite book|last=James|first=T.G.H.|author-link=T. G. H. James|title=The British Museum Concise Introduction to Ancient Egypt|publisher=University of Michigan Press|year=2005|isbn=978-0-472-03137-5|url=https://archive.org/details/britishmuseumcon00jame}}
* {{cite book|last1=Dodson|first1=Aidan|last2=Hilton|first2=Dyan|title=The Complete Royal Families of Ancient Egypt|url=https://books.google.com/books?id=P7CpQgAACAAJ&amp;pg=PP1|year=2004|publisher=Thames &amp; Hudson|isbn=978-0-500-05128-3}}
* {{cite book|last=Loprieno|first=Antonio|chapter=Ancient Egyptian and other Afroasiatic Languages|editor=Jack M. Sasson|title=Civilizations of the ancient Near East|chapter-url=https://books.google.com/books?id=3OYpAQAAMAAJ&amp;pg=PA2137|volume=Vol. 4|date=1995b|publisher=Scribner|isbn=978-0-684-19723-4|pages=2137–2150}}
* {{Cite book|last=Manuelian|first=Peter Der|editor1=Regine Schulz|editor2=Matthias Seidel|title=Egypt: The World of the Pharaohs|url=https://archive.org/details/egyptworldofphar00unse|year=1998|location=Cologne, Germany|publisher=Könemann|isbn=978-3-89508-913-8}}
* {{Cite book |last=Clayton |first=Peter A. |title=Chronicle of the Pharaohs |publisher=Thames and Hudson |location=London |year=1994 |isbn=978-0-500-05074-3 |url=https://archive.org/details/chronicleofphara00clay }}
* {{cite journal |last=Ward |first=Cheryl |url=http://www.archaeology.org/0105/abstracts/abydos3.html |title=World's Oldest Planked Boats |journal=[[Archaeology (magazine)|Archaeology]] |volume=54 |issue=3 |date=May 2001 |access-date=2021-03-24 |archive-date=2012-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121119002030/http://www.archaeology.org/0105/abstracts/abydos3.html |url-status=dead }}
* {{Cite book|editor-last=Shaw|editor-first=Ian|title=The Oxford History of Ancient Egypt|publisher=Oxford University Press|year=2003|location=Oxford|isbn=978-0-19-280458-7|url=https://archive.org/details/oxfordhistoryofa00shaw}}
* {{Cite book|last1=Ikram|first1=Salima|author-link1=Salima Ikram|title=Choice Cuts: Meat Production in Ancient Egypt|publisher=University of Cambridge|year=1992|isbn=978-90-6831-745-9|page=5|url=https://books.google.com/books?id=1Am88Yc8gRkC&amp;pg=PA5}}
* {{Cite journal |last=Hayes |first=William C. |author-link=William C. Hayes |title=Most Ancient Egypt: Chapter III. The Neolithic and Chalcolithic Communities of Northern Egypt |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-near-eastern-studies_1964-10_23_4/page/217 |journal=[[Journal of Near Eastern Studies]] |date=October 1964 |pages=217–272 |volume=23 |issue=4 |doi=10.1086/371778 |s2cid=161307683 }}
* {{cite book|last=Patai|first=Raphael|title=The Children of Noah: Jewish Seafaring in Ancient Times|url=https://books.google.com/books?id=kX7YXtI4POkC&amp;pg=PP1|year=1998|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-00968-6}}
* {{cite book |last1=Hartwig |first1=Melinda K. |title=A Companion to Ancient Egyptian Art |date=2014 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-1-4443-3350-3 |pages=424–425 |url=https://books.google.com/books?id=z0NwDwAAQBAJ&amp;pg=PA424 }}
* {{cite book|last=Allen|first=James P.|title=Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs|url=https://books.google.com/books?id=gMxfheT1XQIC&amp;pg=PP1|year=2000|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-77483-3}}
* {{cite book|last=Robins|first=Gay|title=The Art of Ancient Egypt|url=https://books.google.com/books?id=YD-z8hmdUMIC&amp;pg=PP1|edition=revised|year=2008|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-03065-7}}
* {{cite book|last=Ryholt|first=K.S.B.|author-link=Kim Ryholt|title=The Political Situation in Egypt During the Second Intermediate Period, C. 1800-1550 B.C.|url=https://books.google.com/books?id=ANRi7cM5ZwsC&amp;pg=PP1|year=1997|publisher=Museum Tusculanum Press|isbn=978-87-7289-421-8}}
* {{cite book|last=Bleiberg|first=Edward|author-link=Edward Bleiberg|title=Arts and Humanities Through the Eras: Ancient Egypt 2675-332 B.C.E.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=QGpYAAAAYAAJ&amp;pg=PP1|volume=1|year=2005|publisher=Thomson/Gale|isbn=978-0-7876-5698-0|chapter=Architecture And Design}}
* {{cite book|last=Tyldesley|first=Joyce|author-link=Joyce Tyldesley|title=Ramesses: Egypt's Greatest Pharaoh|url=https://books.google.com/books?id=hzbRBN6Ugr0C&amp;pg=PA76|year=2001|publisher=Penguin Books Limited|isbn=978-0-14-194978-9|pages=76–77}}
* {{cite book|last=Cerny|first=J.|chapter=Egypt from the Death of Ramesses III to the End of the Twenty-First Dynasty|editor=I.E.S. Edwards|editor-link=I. E. S. Edwards|title=The Cambridge Ancient History: Volume II, Part 2. History of the Middle East and the Aegean Region, c. 1380-1000 B.C|chapter-url=https://books.google.com/books?id=vvYkAQAAMAAJ&amp;pg=PA606|year=1975|edition=third|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-08691-2|pages=606–}}
* {{cite web|url=https://www.ucl.ac.uk/museums-static/digitalegypt/metal/coins.html|title=Egypt: Coins of the Ptolemies|website=Digital Egypt for Universities|publisher=University College London|date=2002|ref={{harvid|Egypt: Coins of the Ptolemies|2002}}}}
* {{cite book |last=Meskell|first=Lynn|author-link=Lynn Meskell|title=Object Worlds in Ancient Egypt: Material Biographies Past and Present|url=https://books.google.com/books?id=YLISEAAAQBAJ&amp;pg=PP1|date=2004|publisher=Berg|isbn=978-1-85973-867-2}}
* {{cite book|last=Turner|first=E.G.|chapter=Ptolemaic Egypt|editor1-last=Walbank|editor1-first=F. W.|editor-link=F. W. Walbank|editor2-last=Astin|editor2-first=A. E.|editor3-last=Fredericksen|editor3-first=M. W.|editor4-first=R.M.|editor4-last=Ogilvie|title=The Cambridge Ancient History: Volume VII, Part 1, The Hellenic World |chapter-url=https://books.google.com/books?id=lnIpo8KBbP4C&amp;pg=PA125|edition=2nd|date=1984|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-23445-0|page=125|orig-date=1928}}
* {{cite book|last=Billard|first=Jules B.|title=Ancient Egypt, Discovering Its Splendors|date=1978|publisher=National Geographic Society|isbn=978-0-87044-220-9}}
* {{cite web |url=https://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/social/index.html |title=Social classes in ancient Egypt |date=2003 |website=Digital Egypt for Universities |publisher=University College London |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213192904/https://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/social/index.html |archive-date= 13 December 2007 |url-status=live |ref={{harvid|Social classes in ancient Egypt|2003}}}}
* {{cite web|last=Johnson |first=Janet H. |author-link=Janet H. Johnson |url=https://fathom.lib.uchicago.edu/1/777777190170/|title=Women's Legal Rights in Ancient Egypt|date=2002|website=Fathom Archive|publisher=University of Chicago }}
{{Refend}}
{{culture-stub|Ancient Egypt}}

[[വർഗ്ഗം:ചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:ലോകചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:സാംസ്കാരികം]]
[[വർഗ്ഗം:പുരാതന ഈജിപ്റ്റ്‌| ]]</text>
      <sha1>12ynch18ahhxh0g6l1c9g7bab6lmwg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48967</id>
    <revision>
      <id>4682345</id>
      <parentid>4647028</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T01:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17192" sha1="oduzgujrj2em21bdnprmqf1dq2jqn9s" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 16
| name                   = പേരാവൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1977
| reserved               =
| electorate             = 182,384 (2026)
| current mla            = [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]]
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[ഇരിട്ടി നഗരസഭ]]യും [[ആറളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആറളം]] , [[അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അയ്യൻകുന്ന്]] , [[കണിച്ചാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കണിച്ചാർ]] ,  ,[[കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കേളകം]] , [[കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൊട്ടിയൂർ]], [[മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴക്കുന്ന്]] , [[പായം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പായം]] , [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പേരാവൂർ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.  &lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 720]&lt;/ref&gt; 
&lt;mapframe text=&quot;പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q87746071,Q13110930,Q6385454,Q13111620,Q16137327,Q13113197,Q13113471,Q25588302,Q13110089&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

2006-മുതൽ 2011 വരെ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. ഐ (എം)]]-ലെ [[കെ.കെ. ശൈലജ]] ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/members/shylajateacher.pdf കേരള നിയമസഭയുടെ മെംബർമാരുടെ വിവരങ്ങൾ] - കെ. കെ. ഷൈലജ എം. എൽ. എ ,ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt; 2011 മുതൽ [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]] (INC) ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തലശ്ശേരി (താലൂക്ക്‌)|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[മട്ടന്നൂർ]] മുനിസിപ്പാലറ്റിയും, [[കൂടാളി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കൂടാളി]] , [[കീഴല്ലൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കീഴല്ലൂർ]] , [[കീഴൂർ-ചാവശ്ശേരി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കീഴൂർ-ചാവശ്ശേരി]] , [[തില്ലങ്കേരി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|തില്ലങ്കേരി]] ,[[പായം (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|പായം]] , [[ആറളം (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|ആറളം]], [[അയ്യങ്കുന്ന് (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|അയ്യങ്കുന്ന്]] , [[മുഴക്കുന്ന് (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|മുഴക്കുന്ന്]] , [[പേരാവൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|പേരാവൂർ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm മലയാള മനോരമ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 10 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;. 

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2011 മുതൽ [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]] &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=16&lt;/ref&gt;
* 2006 - 2011  [[കെ.കെ. ശൈലജ]]- [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] . &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, പേരാവൂർ - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
*2001 - 2006 [[എ. ഡി. മുസ്തഫ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm കേരള നിയമസഭ] - പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm കേരള നിയമസഭ ]- പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm കേരള നിയമസഭ ]- ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm കേരള നിയമസഭ ]- എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm കേരള നിയമസഭ] - ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm കേരള നിയമസഭ ]- ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm കേരള നിയമസഭ ]- അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-11 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2021 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.വി. സക്കീർ ഹുസ്സൈൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2016 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ബിനോയ് കുര്യൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
|2001 || [[എ.ഡി. മുസ്തഫ]] ||  ||  || 
|-
|1996 || [[കെ.ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്]] ||  ||  || 
|-
|1991 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1987 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1982 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1980 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1977 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
=== 2006 മുതൽ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2026&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/kerala/2026/peravoor/ |title=പേരാവൂർ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം 2026}}&lt;/ref&gt;||182,384||146,869||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||76140||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||61687||
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/016.pdf&lt;/ref&gt;||177818||143378||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||66706||[[കെ.വി. സക്കീർ ഹുസ്സൈൻ]], [[സി.പി.എം.]]||63534||
|-
|2016&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://resultuniversity.com/election/peravoor-kerala-assembly-constituency |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009191614/https://resultuniversity.com/election/peravoor-kerala-assembly-constituency |archive-date=2020-10-09 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;||168458||136505||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||65659||[[ബിനോയ് കുര്യൻ]], [[സി.പി.എം.]]||57670||
|-
|2011&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||145983||116832||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||56151||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], [[സി.പി.എം.]]||52711||
|-
|2006 &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/May2006/pollupd/ac/states/S11/Aconst15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ,  സ്റ്റേറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006 ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} -പേരാവൂർ  ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
|| 179145||143654||[[കെ.കെ. ശൈലജ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] || 72065||എ. ഡി. മുസ്തഫ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62966||എം. ജി. രാമകൃഷ്ണൻ[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]
|-
|}

=== 1977 മുതൽ 2001 വരെ ===
1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ. &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പേരാവൂർ - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം (1000) !!പോളിംഗ്  ശതമാനം!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി
|-
|2001||137.19 || 82.38  || എ. ഡി. മുസ്തഫ ||  47.51  ||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്||46.65  ||[[എൻ.സി.പി.]]
|-
||1996 || 125.55  ||76.81  ||കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്.||46.50  ||[[ICS]]  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ  ||46.35  ||[[INC]]  
|-
||1991  ||120.29 || 79.84  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||50.67  ||[[INC]]  ||രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി||43.62  ||[[ICS(SCS)]]  
|-
||1987  ||103.98  ||85.27  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ ||46.19  ||[[INC]]  ||രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി||44.45  ||[[ICS(SCS)]]  
|-
||1982  ||77.45  ||78.58  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||47.90  ||[[IND]]  ||പി. രാമകൃഷ്ണൻ||47.74  ||[[ICS]]  
|-
||1980  ||77.16  ||80.13  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ  ||59.18  ||[[INC(U)]]  ||സി. എം. കരുണാകരൻ നമ്പ്യാർ||40.82  ||[[INC(I)]]  
|-
||1977  ||70.44  ||84.89  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||53.06  ||[[INC]]  ||ഇ. പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ||45.81  ||[[CPM]]  
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>oduzgujrj2em21bdnprmqf1dq2jqn9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രഭുദേവ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60547</id>
    <revision>
      <id>4682356</id>
      <parentid>2932824</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8284" sha1="m5iacbi834j3gsbmz11p7kgo6lsolqt" xml:space="preserve">{{prettyurl|Prabhu Deva}}
{{Infobox actor
| bgcolour      = 
| name          = പ്രഭു ദേവ സുന്ദരം
| image         = Prabhudeva_at_Wanted_press_meet.jpg
| imagesize     = 
| caption       = 
| birthname     = 
| birthdate     = {{birth date and age|mf=yes|1973|4|3}}
| location      = [[മൈസൂർ]], [[ഇന്ത്യ]]
| deathdate     = 
| deathplace    = 
| othername     = പ്രഭു ദേവ 
| yearsactive   = 1987 - ഇതുവരെ
| spouse        = രാം‌ലത
| homepage      = 
| notable role  = 
| academyawards = 
| emmyawards    = 
| tonyawards    = 
| occupation    = അഭിനേതാവ്, &lt;br /&gt; [[ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ]], &lt;br /&gt; [[നൃത്ത സംവിധായകൻ]]
}}

തെന്നിന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര മേഖലയിലെ ഒരു നടനും, ചലച്ചിത്രസംവിധായകനും, നൃത്ത സംവിധായകനുമാണ് '''പ്രഭു ദേവ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''പ്രഭു ദേവ സുന്ദരം'''.  ({{lang-kn|ಪ್ರಭುದೇವ}}, {{lang-ta|பிரபுதேவா}}) (ജനനം: ഏപ്രിൽ 3, 1973). തന്റെ തനതായ നൃത്ത ശൈലി മൂലം  ഇന്ത്യയിലെ [[മൈക്കൽ ജാക്സൺ]] എന്നാണ് പ്രഭു അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.examiner.com/x-832-Celebrity-Examiner~y2008m10d15-Benny-Lava-Bollywood-crazy-dance-viral|title=Benny Lava Bollywood crazy dance viral |last=Carballo|first=Charlie|date=2008-10-15|publisher=Houston Examiner|accessdate=2008-12-06}}&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീ‍വിതം ==
ഏപ്രിൽ 3, 1973 ൽ [[മൈസൂർ|മൈസൂരിലാണ്]] പ്രഭു ജനിച്ചത്. പക്ഷേ, വളർന്നതും വിദ്യാഭ്യാസം കഴിഞ്ഞത് തമിഴ് നാട്ടിലെ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലെ]] [[അൽ‌വാർ‌പ്പേട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്താണ്. ഒരു ചലച്ചിത്രനൃത്ത സംവിധായകനായ പിതാവ് സുന്ദരത്തിൽ നിന്നാണ് നൃത്തത്തിനോടുള്ള പ്രചോദനം പ്രഭുവിന് ലഭിച്ചത്. തന്റെ ജീവിത ലക്ഷ്യം ഒരു നർത്തകനാവാൻ തന്നെ പ്രഭു പിന്നീട് തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. ചെറുപ്പത്തിലേ [[ഭരതനാട്യം]], വെസ്റ്റേൺ നർത്തന രീതി എന്നിവ അഭ്യസിച്ചു. തന്റെ സഹോദരന്മാരായ രാജു സുന്ദരം , നാഗേന്ദ്ര പ്രസാദ് എന്നിവരും തമിഴിലെ നൃത്ത സംവിധായകരായിരുന്നു.

== അഭിനയ ജീവിതം ==
ആദ്യകാലത്ത് നൃത്ത സംവിധാനവും പിന്നീട് അഭിനയത്തിലേക്ക് പ്രഭു തിരിയുകയായിരുന്നു.  ഒരു നൃത്ത സംവിധായകനായി ആദ്യ ചിത്രം ''വെട്രി വിഴ '' എന്ന ചിത്രമാണ്. ഏകദേശം 100 ലധികം ചിത്രങ്ങൾക്ക് നൃത്തസംവിധാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[എസ്. ഷങ്കർ|ഷങ്കർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''കാതലൻ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് ആദ്യമായി നായകനായി അഭിനയിച്ചത്. ഇതിൽ [[നഗ്മ]] ആയിരുന്നു നായിക. പിന്നീട് തന്റെ നൃത്തത്തിന്റെ ബലത്തിൽ തന്നെ ഒരു പാട്  തമിഴ് , തെലുങ്ക്, കന്നട ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു.

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==
* മികച്ച നൃത്ത സംവിധായകൻ - ദേശീയപുരസ്കാരം -''[[മിൻസാര കനവ്]]'', ''[[ലക്ഷ്യ]]'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾക്ക്.

== ബെന്നി ലാവ ==
2007 ഓഗസ്റ്റിൽ, പ്രഭുദേവ നായകനായ ''[[പെണ്ണിൻ മനത്തൈ തൊട്ടു]]'' എന്ന [[തമിഴ്]] ചിത്രത്തിലെ &quot;കല്ലൂരി വാനിൽ&quot; എന്ന പാട്ട് മൈക്ക് സട്ടൺ എന്നൊരാൾ (യൂട്യൂബിലെ ബഫലാക്സ് എന്ന ഉപഭോക്താവ്) [[യൂട്യൂബ്|യൂട്യൂബിലേക്ക്]] അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Wired&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wired.com/entertainment/theweb/news/2007/11/buffalax|title=Buffalax Mines Twisted Translations for YouTube Yuks|last=Phan|first=Monty|date=2007-11-06|work=(Entertainment : The Web)|publisher=[[Wired (magazine)|Wired Magazine]]|accessdate=2008-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204045619/http://www.wired.com/entertainment/theweb/news/2007/11/buffalax|archive-date=2013-12-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തമിഴ് വരികളുമായി ശബ്ദസാമ്യമുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കുകൾ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് നിർമിച്ച ഇംഗ്ലീഷ് വരികളും വീഡിയോക്കൊപ്പം ചേർത്തിരുന്നു.

&quot;കല്ലൂരി വാനിൽ കയന്ദ നിലാവോ?&quot; എന്ന വരി ഇഗ്ലീഷിൽ &quot;മൈ ലൂണി ബൺ ഇസ് ഫൈൻ ബെന്നി ലാവ&quot; എന്നാണ് സട്ടൺ നൽകിയത്. യൂട്യൂബ് ഉപഭോക്താക്കൾ പ്രഭു ദേവയെ ബെന്നി ലാവ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാൻ ഇത് കാരണമായി. ഈ വീഡിയോ ഇന്റർനെറ്റിൽ വളരെ പെട്ടെന്നു തന്നെ പടർന്നു. 2009 ജനുവരി വരെ ഈ വീഡീയോ 10,202,647 കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;Mike Sutton. [http://www.youtube.com/watch?v=ZA1NoOOoaNw &quot;Crazy Indian Video... Buffalaxed!&quot;], Uploaded by [[Youtube]] user &quot;buffalax&quot; on August 18, 2007. [9,966,885 Views] (Accessed December 19, 2008)&lt;/ref&gt; ഇതിനു സമാനമായ പല വീഡിയോകളും ഇതിനുശേഷം യൂട്യൂബിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ചിലർ ഇതിനെ ഒരു &quot;നല്ല തമാശ&quot;യായി കണ്ടപ്പോൾ അവരുടെ സംസ്കാരത്തെ പരിഹസിക്കുന്നതാണിതെന്നായിരുന്നു മറ്റു ചിലരുടെ പ്രതികരണം.&lt;ref name=&quot;Wired&quot; /&gt;

== അവലംബം ==

{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons category|Prabhu Deva}}
* {{imdb|0222150}}

[[വർഗ്ഗം:1973-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 3-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ ചലച്ചിത്രസം‌വിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ് ചലച്ചിത്രനൃത്തസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]</text>
      <sha1>m5iacbi834j3gsbmz11p7kgo6lsolqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67485</id>
    <revision>
      <id>4682452</id>
      <parentid>4601488</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <comment>/* ശ്രീകോവിൽ */</comment>
      <origin>4682452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109720" sha1="lub2qk2i1tow8vfnfz96ns7q3mrtwdt" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thali_Shiva_Temple}}
{{Infobox Mandir
|name = കോഴിക്കോട് തളി ശിവക്ഷേത്രം
|image = Kozhikodethali.jpg
|image size = 250px
|alt = 
|caption = തളി ക്ഷേത്രഗോപുരം
|pushpin_map = Kerala
|map= Thrissur.jpg
|latd = 11 | latm = 14  | lats = 51  | latNS = N
|longd= 75 | longm= 47 | longs = 14 | longEW = E
|map_caption = ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം 
|mapsize = 70
|other_names =
|devanagari    =
|sanskrit_transliteration =
|tamil            =
|marathi =
|bengali =
|script_name  = [[മലയാളം]]
|script            = 
|country = [[ഇന്ത്യ]]
|state/province = [[കേരളം]]
|district = [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]]
|locale = [[കോഴിക്കോട്]]
|primary_deity = [[പരമശിവൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]]
|important_festivals= തിരുവുത്സവം ([[മേടം|മേടമാസത്തിൽ]])&lt;br /&gt; [[ശിവരാത്രി]]&lt;br /&gt; [[അഷ്ടമിരോഹിണി]]
|architectural_styles= കേരള പരമ്പരാഗത ശൈലി
|number_of_temples=2
|number_of_monuments=
|inscriptions=
|date_built= 
|creator = [[പരശുരാമൻ]]
|temple_board = [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] വക [[സാമൂതിരി]]യുടെ ട്രസ്റ്റ്
|Website = 
}}
[[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ]] [[കോഴിക്കോട്]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ മഹാക്ഷേത്രമാണ് '''തളി ശിവക്ഷേത്രം'''. '''തളിയമ്പലം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ, [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീസമേതനായി]] ആനന്ദഭാവത്തിലുള്ള [[പരമശിവൻ|പരമശിവനാണ്]]. കൂടാതെ തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ, പ്രത്യേക ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനും]] കുടികൊള്ളുന്നുണ്ട്. ഇരു ഭഗവാന്മാർക്കും സ്വന്തമായി കൊടിമരങ്ങളുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;calicut&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.calicut.net/travel/thali.html
|title=Thali temple, Calicut
|work=calicut.net
|publisher=calicut.net
|accessdate=2009-10-19
|archive-date=2009-10-11
|archive-url=https://web.archive.org/web/20091011072927/http://www.calicut.net/travel/thali.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]] (രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകൾ), [[ഭഗവതി]] (മൂന്ന് പ്രതിഷ്ഠകൾ), [[നരസിംഹം|നരസിംഹമൂർത്തി]], [[ശാസ്താവ്]], [[ത്രിപുരാന്തകൻ|എരിഞ്ഞപുരാൻ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. കൂടാതെ, സമീപം തന്നെ [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ശ്രീരാമൻ]], [[വേട്ടയ്ക്കൊരുമകൻ]] എന്നീ ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേത്രങ്ങളുമുണ്ട്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് കേരളത്തിലെ പല ക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും നിർമ്മാതാവായ [[പരശുരാമൻ]] ഇവിടെ ശിവനെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. കോഴിക്കോട്ട് [[സാമൂതിരി|സാമൂതിരിപ്പാടിന്റെ]] മുഖ്യക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇത്. പഴക്കം കൊണ്ടും, പ്രൗഡികൊണ്ടും, താന്ത്രികക്രിയകളുടെ നിഷ്കർഷത കൊണ്ടും നിത്യനിദാനങ്ങളിൽ അന്യൂനമായ ചിട്ടകൾ കൊണ്ടും പ്രസിദ്ധമാണ് തളിമഹാക്ഷേത്രം.&lt;ref name=&quot;keralatourism&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.keralatourism.org/event/festival/thali-siva-temple--kozhikode-district-153.php
|title=Thali Shiva temple
|work=keralatourism.org
|publisher=keralatourism.org
|accessdate=2009-10-19
|archive-date=2011-09-29
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110929041759/http://www.keralatourism.org/event/festival/thali-siva-temple--kozhikode-district-153.php
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ|108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] പറയുന്ന നാലു തളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ([[തളി ശിവക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട്]], [[കടുത്തുരുത്തി തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം]], [[കീഴ്ത്തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]], [[തളികോട്ട മഹാദേവക്ഷേത്രം]], [[കോട്ടയം]]) ഒരു തളിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം&lt;ref&gt;കുഞ്ഞികുട്ടൻ ഇളയതിൻറെ “108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ&lt;/ref&gt;. ജന്മിവൈരങ്ങളും ശാപങ്ങളും ശാപമോക്ഷങ്ങളും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഐതിഹ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രതാപകാലത്ത് ഈ ക്ഷേത്രം ഏഴു ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന [[രേവതി പട്ടത്താനം]] എന്ന തർക്ക സദസ്സ് നടത്തിയിരുന്നു. [[തുലാം|തുലാമാസത്തിലെ]] [[രേവതി (നക്ഷത്രം)|രേവതി]] നക്ഷത്രത്തിൽ തുടങ്ങി [[തിരുവാതിര (നക്ഷത്രം)|തിരുവാതിര]] നക്ഷത്രം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒരു മഹോത്സവമായിരുന്നു ഒരുകാലത്ത് ഇത്. ഇപ്പോൾ ഇത് ഒരു പണ്ഡിതസദസ്സായി നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. [[മേടം|മേടമാസത്തിൽ]] [[വിഷു|വിഷുനാളിൽ]] കൊടിയേറി എട്ടാം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഉത്സവം, [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[ശിവരാത്രി]], [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിൽ]] [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നിവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] മേൽനോട്ടത്തോടുകൂടി സാമൂതിരിപ്പാട് മുഖ്യകാര്യദർശിയായി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്ന ഒരു ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്.

==ചരിത്രം==
[[ചിത്രം:Thali Temple, Malabar District.jpg|thumb|left|300px|കോഴിക്കോട് തളിക്ഷേത്രം 1901-ൽ]]
പെരുമാക്കന്മാരുടെ രാജ്യഭരണത്തിലും തുടർന്ന് സാമൂതിരിരാജവംശത്തിന്റെ ഭരണത്തിലും ദേവൻ രാജാധിരാജനായി ആരാധിക്കപ്പെട്ടു. സാമൂതിരി രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണം പ്രശസ്തിയുടെയും, പ്രതാപത്തിന്റെആയും ഉന്നതിയിലിരുന്ന കാലത്ത് (15-ം നൂറ്റാണ്ടിൽ) ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്തിപോന്നിരുന്ന [[രേവതീ പട്ടത്താനം]] എന്ന പണ്ഡിതസദസ്സും അതിൽ പ്രശോഭിച്ചിരുന്ന [[പതിനെട്ടരകവികൾ]] ഭാരത ചരിത്രത്തിലെ ഒരു സുപ്രധാന കണ്ണിയായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു. ഇവിടെത്തെ പണ്ഡിത പരീക്ഷയും വളരെ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു.  

ഈ പട്ടത്താനത്തിൽ നിന്നാണ് സാമൂതിരി കോവിലകത്തെയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും തന്ത്രിയായ ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് ഇന്നുള്ള തന്ത്രസമുച്ചയം എന്ന ഗ്രന്ഥം തയ്യാറാക്കാൻ സാധിച്ചത്. ഈ ഗ്രന്ഥം തളിമഹാദേവന്റെയും സാമൂതിരി രാജാവിന്റെയും, പട്ടത്താനത്തിന്റെയും മഹത്ത്വവും സംഭാവനയും ഏതുകാലത്തും എടുത്തു കാണിക്കുന്നു. 

[[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]], [[ഹൈദരലി]] എന്നിവരുടെ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചു. ഈ ആക്രമണങ്ങൾക്കു ശേഷം ക്ഷേത്രം 18-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ പുനരുദ്ധരിച്ചു. ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മിതി [[മാനവിക്രമൻ]] എന്ന സാമൂതിരിയുടെ കാലത്തേതാണ്.

===രേവതി പട്ടത്താനം===
{{പ്രലേ|രേവതി പട്ടത്താനം}}
തളി ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ പണ്ട് നടത്തപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു തർക്കസദസ്സാണ് രേവതി പട്ടത്താനം. മലയാള മാസം ആയ [[തുലാം]] മാസത്തിലായിരുന്നു ഈ മഹാമഹം നടന്നിരുന്നത്. പണ്ഠിതശ്രേഷ്ഠന്മാർക്ക് ഈ സമയത്ത് വിരുന്നുകളും സമ്മാനങ്ങളും നൽകിയിരുന്നു. [[നാരായണീയം|നാരായണീയത്തിന്റെ]] രചയിതാവായ [[മേൽപ്പത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി]] ഈ ഉത്സവത്തിൽ സമ്മാനങ്ങൾക്കും ബഹുമതികൾക്കും പാത്രമായിട്ടുണ്ട്. [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയിൽ]] [[മാമാങ്കം]] ഉത്സവം നടത്തിയിരുന്ന സാമൂതിരിമാരായിരുന്നു രേവതി പട്ടത്താനവും നടത്തിയിരുന്നത്.

രേവതിപട്ടത്താനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യങ്ങൾ ഇപ്രകാരമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മൂസ്സതുമാരുടെ സഹായത്തോടെ പന്തലായിനിക്കൊല്ലത്തെ കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ ശാഖയിലെ ഒരു തമ്പുരാൻ ബ്രാഹ്മണവേഷത്തിൽ സാമൂതിരി കോവിലകത്ത് കടന്നുകൂടിയെന്നും കോവിലകത്തെ ഒരു തമ്പുരാട്ടി ഈ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ട് മോഹിച്ചുവെന്നും തിരുവിളയനാട്ടു കാവിലെ ഉത്സവത്തിരക്കിൽ രണ്ടുപേരും പന്തലായനി കൊല്ലത്തേക്ക് ഒളിച്ചോടിയെന്നും ഇതറിഞ്ഞ സാമൂതിരി ആ തമ്പുരാട്ടിയെ വംശത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളിയെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. സാമൂതിരിപ്പാട് കോലത്തുനാട് ആക്രമിക്കാൻ സൈന്യത്തെ അയച്ചപ്പോൾ കോലത്തിരി അനന്തരവന്റെ കുറ്റം സമ്മതിച്ച് സന്ധിക്ക് തയ്യാറായെന്നും സാമൂതിരി ആവശ്യപ്പെട്ട പ്രകാരം പന്തലായിനി ഉൾപ്പെട്ട നാടും തളിപ്പറമ്പു ക്ഷേത്രത്തിലെ കോയ്മ സ്ഥാനവും സാമൂതിരിക്ക് വിട്ടുകൊടുത്തു എന്നും തിരിച്ചുവന്ന സാമൂതിരി മൂസ്സതുമാർ ബ്രാഹ്മണരാണെങ്കിലും അവരെ ക്ഷേത്ര ഊരാണ്മ സ്ഥാനത്തു നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയപ്പോൾ അവർ പട്ടിണിവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു മരിച്ചുവെന്നും ഇത് ബ്രഹ്മഹത്യയായി ദേവപ്രശ്നക്കാർ വിധിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് അതിന് പ്രായശ്ചിത്തമായി സാമൂതിരിപ്പാട് ബ്രാഹ്മണഭോജനവും വിദ്വത്സദസ്സും ആരംഭിച്ചുവെന്നും ആ സദസ്സാണ് രേവതി പട്ടത്താനം എന്നും കരുതപ്പെടുന്നു. ബാലഹത്യാദോഷം നീക്കാനാണ് പട്ടത്താനം ആരംഭിച്ചതെന്ന മറ്റൊരു വിശ്വാസവും നിലവിലുണ്ട്. തിരുന്നാവായ യോഗക്കാരുടെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ചാണ് പട്ടത്താനം തുടങ്ങിയതെന്ന് മൂന്നാമതൊരു അഭിപ്രായവുമുണ്ട്.

==ഐതിഹ്യം==
[[File:Tali 2 choosetocount.JPG|thumb|300px|ഗോപുരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ചിത്രം]]
പരശുരാമപ്രതിഷ്ഠിതമായ നാലു തളികളിൽ ഒന്നാമത്തെ തളിക്ഷേത്രമാണ് കോഴിക്കോട് തളിക്ഷേത്രം. പരശുരാമൻ തപശ്ശക്തിയാൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തിയ ഉമാമഹേശ്വരന്മാരെ (‌ശിവനും പാർവ്വതിയും) ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരി ധ്യാനരൂപത്തിൽ തളിക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ പരശുരാമന് തന്റെ ദിവ്യമായ തപസ്സിന്റെ‍ ഫലമായി ഉമാമഹേശ്വരന്മാർ ജ്യോതിസ്വരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ആ ജ്യോതിസ്സ് ജ്യോതിർലിംഗമായി പരിണമിക്കുകയും ചെയ്തു. ആ ദിവ്യസാന്നിദ്ധ്യം ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാവി ഭാഗ്യാനുഭവമാകുന്ന കല്പപകവൃക്ഷത്തിന്റെ ഉത്തമബീജമായി കല്പിച്ച് പരശുരാമൻ തന്നെ ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ശിവലിംഗമാണ് ഇപ്പോഴും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത്. പ്രകൃതിദത്തമായ ഉപചാരപൂജകളെക്കൊണ്ടും, സിദ്ധന്മാരുടെ ആരാധനകൾ കൊണ്ടും പൂർണ്ണ സാന്നിദ്ധ്യത്തോടെ പരിലസിച്ച് പോന്നതാണ് ഈ ദേവചൈതന്യം. ഏകദേശം 1500 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പാണ് രാജകീയ ആനുകൂല്യങ്ങളായ താന്ത്രിക ചടങ്ങുകളോടു കൂടിയ ഈ മഹാക്ഷേത്രം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. 

ഈ ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി പല ഐതിഹ്യങ്ങളും ഉണ്ട്. ഇവിടുത്തെ ഗണപതിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് [[നാറാണത്തു ഭ്രാന്തൻ]] ആണെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ജന്മിവൈരങ്ങളും ശാപങ്ങളും ശാപമോക്ഷങ്ങളും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഐതിഹ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രതാപകാലത്ത് ഈ ക്ഷേത്രം 7 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന രേവതി പട്ടത്താനം എന്ന തർക്ക സദസ്സ് നടത്തിയിരുന്നു. മലയാളം തുലാം മാസത്തിലായിരുന്നു ഈ മഹാമഹം നടന്നിരുന്നത്. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠന്മാർക്ക് ഈ സമയത്ത് വിരുന്നുകളും സമ്മാനങ്ങളും നൽകിയിരുന്നു. നാരായണീയത്തിന്റെ രചയിതാവായ മേൽപ്പത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി ഈ ഉത്സവത്തിൽ സമ്മാനങ്ങൾക്കും ബഹുമതികൾക്കും പാത്രമായിട്ടുണ്ട്.

== ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി ==
=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===
==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
കോഴിക്കോട് നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗമായ  [[ചാലപ്പുറം]] ദേശത്താണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രദർശനം. തളി ദേവസ്വം ഓഫീസ്, സാമൂതിരി ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ബ്രാഹ്മണസമൂഹമഠം, വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ബാങ്കുകൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങി നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗങ്ങളിലുമായി കാണാവുന്നതാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ആകർഷണമാണ് ഇവിടെയുള്ള കിഴക്കേ ഗോപുരം. ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുവർഷത്തിലധികം പഴക്കമുള്ള കിഴക്കേ ഗോപുരം, ഇന്നും പ്രൗഢിയോടെ തലയുയർത്തിനിൽക്കുന്നു. കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന് നേരെമുന്നിൽ ചെറിയൊരു [[പേരാൽ|പേരാലും]] അല്പം മാറി വലിയൊരു [[അരയാൽ|അരയാലും]] കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന് മുകളിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവും]] നടുക്ക് [[വിഷ്ണു|വിഷ്ണുവും]] അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അങ്ങനെ, [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തികളുടെ]] സാന്നിദ്ധ്യമുള്ള പുണ്യവൃക്ഷമായി ഹൈന്ദവർ അരയാലിനെ കണക്കാക്കുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിന് ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.  വടക്കുഭാഗത്താണ് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രക്കുളങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ദർശനത്തിനെത്തുന്നത് ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചശേഷമാണ്. ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ട് നടക്കുന്നതും ഈ കുളത്തിലാണ്. 2021-ൽ ഈ ഭാഗങ്ങളിൽ വൻ തോതിൽ നവീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. കുളം സൗന്ദര്യവത്കരിച്ചതിനൊപ്പം പൈതൃകസംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി ധാരാളം ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുവയ്ക്കുകയുമുണ്ടായി. സാമൂതിരിയുടെ ചരിത്രം കാണിയ്ക്കുന്ന ചിത്രങ്ങളാണ് ഇവയിലധികവും. ഇന്ന് കോഴിക്കോട്ടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണിവിടം. കുളത്തിന്റെ എതിർവശത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ [[തളി മഹാഗണപതി-ബാലസുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട്ട് ഏറ്റവുമധികം [[അയ്യർ|തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ]] താമസിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് തളി. അവരുടെ പ്രധാന ആരാധനാകേന്ദ്രമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. [[തമിഴ്നാട് |തമിഴ്നാട്ടിലെ]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ നിർമ്മാണശൈലി പിന്തുടരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാന ദേവതകളായ ഗണപതിഭഗവാനെയും സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയെയും കൂടാതെ [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]]ക്കും വിശേഷാൽ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി]], [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി]], [[തൈപ്പൂയം]] തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. ഇതുകൂടാതെ മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. [[സീത|സീതാസമേതനായ]] ശ്രീരാമനും [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനുമാണ്]] ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകൾ. കൂടാതെ ഗണപതി, [[ദുർഗ്ഗ]], [[സാളഗ്രാമം]], ശിവൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന വിഗ്രഹം ആദ്യം പൂജിച്ചിരുന്നത് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു സ്വാമിയാരാണ്. [[അയോദ്ധ്യ|അയോദ്ധ്യയിൽ]] നിന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ഈ വിഗ്രഹം ലഭിച്ചത്. ദീർഘകാലം ഇത് പൂജിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കമ്മാരൻ നായർ എന്ന തഹസിൽദാർക്ക് ഈ വിഗ്രഹം സമ്മാനിച്ചു. നോക്കിനടത്താനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ട് കണക്കിലെടുത്ത് ഈ വിഗ്രഹത്തിന് ഒരു ക്ഷേത്രം പണികഴിപ്പിയ്ക്കാൻ കമ്മാരൻ നായർ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും അങ്ങനെ പണികഴിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ക്ഷേത്രമാണിത്. ഇന്ന് ഇത് തളി ദേവസ്വത്തിന്റെ തന്നെ കീഴിലുള്ള ക്ഷേത്രമാണ്. [[ശ്രീരാമനവമി|ശ്രീരാമനവമിയാണ്]] ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. രാമായണമാസമായ [[കർക്കടകം]] മുഴുവൻ ഇവിടെ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം, തളിക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വേട്ടയ്ക്കൊരുമകൻ ക്ഷേത്രമാണ്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം [[കിരാതമൂർത്തി|കിരാതവേഷം]] ധരിച്ച ശിവപാർവ്വതിമാരുടെ പുത്രനായ വേട്ടയ്ക്കൊരുമകൻ, പ്രധാനമായും [[മലബാർ]] പ്രദേശത്തുള്ള നിരവധി കുടുംബക്കാരുടെ പരദേവതയാണ്. വളരെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമാണിവിടെയുള്ളത്. ഇടതുകയ്യിൽ [[വില്ല്|വില്ലും]] വലതുകയ്യിൽ [[ചുരിക|ചുരികയും]] ധരിച്ച, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വേട്ടയ്ക്കൊരുമകന്റെ പൂർണ്ണകായവിഗ്രഹമാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഇവിടെ ഉപദേവതകളില്ല. [[മകരം|മകരമാസം]] ഒന്നാം തീയതി നടക്കുന്ന പാട്ടുത്സവമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് 12000 നാളികേരങ്ങൾ ഒറ്റയിരിപ്പിൽ എറിഞ്ഞുടയ്ക്കുന്ന അതിവിശേഷപ്പെട്ട ചടങ്ങുണ്ട്.

==== മതിലകം ====
കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിലൂടെ അകത്തുകടന്നാൽ ആദ്യം വലിയ നടപ്പുരയിലേയ്ക്കാണെത്തുക. അസാമാന്യ വലുപ്പമുള്ള ഈ ആനക്കൊട്ടിലിൽ ഏകദേശം ഏഴ് ആനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ഇതിനകത്തുതന്നെയാണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[നന്ദി (പുരാണകഥാപാത്രം)|നന്ദിയെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ഉത്തുംഗമായ ചെമ്പുകൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഏകദേശം നൂറടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം 1962-ലാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാനുള്ള ആലോചനകൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ ബലിക്കൽപ്പുര പണിതിട്ടില്ല. താരതമ്യേന ഉയരം കുറഞ്ഞ ബലിക്കല്ലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, നടപ്പുരയിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ ശിവലിംഗം കാണാവുന്നതാണ്. നടപ്പുരയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം മതിൽക്കെട്ടിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ നരസിംഹമൂർത്തിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. അതിമനോഹരമായ ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അലംകൃതമായ ശ്രീകോവിലിൽ, യോഗനരസിംഹരൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത്. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം നൽകുന്നു. പാനകം, പാൽപ്പായസം, തുളസിമാല തുടങ്ങിയവയാണ് നരസിംഹമൂർത്തിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രേവതി പട്ടത്താനം നടക്കുന്ന അവസരങ്ങളിൽ നരസിംഹമൂർത്തിയ്ക്കും വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്താറുണ്ട്.

തുടർന്ന് പ്രദക്ഷിണം വച്ചുവരുമ്പോൾ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിൽ കാണാം. ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരം വരുന്ന ശാസ്താവിഗ്രഹം, പൂർണ്ണാ-പുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇവിടെ 41 ദിവസവും ശാസ്താംപാട്ടും ആഴിപൂജയും പതിവാണ്. [[ശബരിമല]] തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമൊക്കെ ഇവിടെ വച്ചാണ്. അയ്യപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സമീപമാണ് തേവാരത്തിൽ ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയായ ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിയുടെ കുടുംബത്തിലെ പൂർവ്വികർ പൂജിച്ചിരുന്ന [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാദേവിയുടെ]] പ്രതിഷ്ഠയെയാണ് തേവാരത്തിൽ ഭഗവതിയായി ആരാധിച്ചുവരുന്നത്. [[വാൽക്കണ്ണാടി|വാൽക്കണ്ണാടിയുടെ]] രൂപത്തിലാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയും കാണാം. [[നാഗരാജാവ്|നാഗരാജാവായി]] [[വാസുകി]] വാഴുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ [[നാഗയക്ഷി]] അടക്കമുള്ള പരിവാരങ്ങളുമുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ഇവർക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും [[കന്നി]]മാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവാണ്. ഇതിന് സമീപമായി മറ്റൊരു കുളം കാണാം. ഇത് 1917-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. ദീർഘചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഈ കുളം പണികഴിപ്പിച്ചത്, പ്രസിദ്ധമായ [[തളി സമരം|തളി സമരത്തോടനുബന്ധിച്ചാണ്]]. തളി ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള വഴികളിലൂടെ [[അവർണ്ണർ|അവർണ്ണസമുദായക്കാർക്ക്]] നടക്കാനുള്ള അവകാശം സാമൂതിരി നിഷേധിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് [[മഞ്ചേരി രാമയ്യർ]], [[സി.വി. നാരായണയ്യർ]], [[സി. കൃഷ്ണൻ]] എന്നിവർ ചേർന്ന് ക്ഷേത്രപരിസരത്തുകൂടി യാത്ര ചെയ്ത സംഭവമായിരുന്നു, [[കേരളീയ നവോത്ഥാനം|കേരളീയ നവോത്ഥാനപ്രസ്ഥാനത്തിലെ]] സുപ്രധാന ഏടുകളിലൊന്നായ തളി സമരം. [[തീയർ|തീയ സമുദായാംഗമായിരുന്ന]] സി. കൃഷ്ണൻ സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്തതാണ് പ്രശ്നത്തിന് കാരണം. ഇതിന് പരിഹാരമായാണ് അകത്ത് കുളം കുഴിച്ചത്. നിലവിൽ ഇത് ആരും ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല.

===== ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം =====
തളി ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലാണ് ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തളി ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഒരു പ്രത്യേക ക്ഷേത്രമായാണ് ഇതിനെ കണക്കാക്കിവരുന്നത്. ഇവിടെ പ്രത്യേകമായി കൊടിമരവും ബലിക്കല്ലുമുള്ളത് ഇതിന്റെ തെളിവാണ്. ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡനെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ഇവിടെയുള്ള ചെമ്പുകൊടിമരത്തിന്, ശിവക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെ കൊടിമരത്തെക്കാൾ അല്പം കൂടി ഉയരം കുറവാണ്. നിലവിൽ ഇതും മാറ്റി സ്വർണ്ണക്കൊടിമരമാക്കാൻ ആലോചനകളുണ്ട്. ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിലെ നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ഒറ്റനിലയോടുകൂടിയ ചെറിയൊരു ചതുരശ്രീകോവിലാണുള്ളത്. ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അകത്ത് മൂന്നുമുറികളാണുള്ളത്. മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ചതുർബാഹു മഹാവിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വിഗ്രഹമാണെങ്കിലും, [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിനിടയിൽ]] [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്]] വിശ്വരൂപം കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. പാൽപ്പായസം, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴവും പഞ്ചസാരയും, ത്രിമധുരം, തുളസിമാല, സഹസ്രനാമാർച്ചന തുടങ്ങി നിരവധി വഴിപാടുകൾ ശ്രീകൃഷ്ണന്നുണ്ട്. ഇതേ നാലമ്പലത്തിനകത്താണ് സാമൂതിരിയുടെ പരദേവതയായ [[തിരുവളയനാട് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുവളയനാട് ഭഗവതിയുടെ]] [[നാന്ദകം|പള്ളിവാൾ]] സൂക്ഷിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നതും. വളയനാട്ട് ഉത്സവം നടക്കുന്ന അവസരങ്ങളിൽ ഇവിടെനിന്നാണ് അത് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരിക. തുടർന്ന് ഭഗവതിയുടെ ചൈതന്യം വാളിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കും. സാധാരണ അവസരങ്ങളിൽ [[ശാക്തേയം|ശാക്തേയബ്രാഹ്മണരായ]] [[മൂത്തത്|മൂത്തതുമാർ]] പൂജ കഴിയ്ക്കുന്ന വളയനാട്ട്, ഉത്സവക്കാലത്തുമാത്രം [[നമ്പൂതിരി|നമ്പൂതിരിമാരുടെ]] പൂജയുണ്ടാകും. ഇത് തളിയിൽ നിന്നുള്ള ആവാഹനത്തിന്റെ തെളിവാണ്. തൊട്ടുപുറത്തുള്ള, മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് ശിവസ്വരൂപനായ എരിഞ്ഞപുരാനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. വലതുകയ്യിൽ [[ത്രിശൂലം]] പിടിച്ച്, ഇടതുകൈ അരയിൽ കുത്തിനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് എരിഞ്ഞപുരാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സംരക്ഷകനായാണ് എരിഞ്ഞപുരാനെ കണ്ടുവരുന്നത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലൊഴികെ പൂജകളൊന്നും ഇവിടെയില്ല.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
സമചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത, രണ്ടുനിലകളോടുകൂടിയ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ഈ ശ്രീകോവിലിന്റെ ഇരുനിലകളും ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. അകത്തേയ്ക്ക് കയറാനുള്ള പടികൾ (സോപാനപ്പടികൾ) നേരിട്ട് കയറുന്ന രീതിയിലാണ് പണിതിരിയ്ക്കുന്നത്. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്നുമുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂവായ ശിവലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി തളിയിലപ്പൻ കുടികൊള്ളുന്നു. പാർവ്വതി-ഗണപതി-സുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി രത്നപീഠത്തിലിരിയ്ക്കുന്ന സദാശിവനായാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠാസങ്കല്പം. തന്മൂലം ഇവിടെ ദർശനം നടത്തുന്നത് കുടുംബൈശ്വര്യങ്ങൾക്കും സദ്സന്താനലബ്ധിയ്ക്കും ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സ്വയംഭൂലിംഗമായതിനാൽ ഇവിടെ ചെത്തിമിനുക്കലുകളൊന്നും നടത്തിയിട്ടില്ല. നിത്യേന ഇതിൽ ചാർത്താൻ വെള്ളിയിലും സ്വർണ്ണത്തിലും തിരുമുഖങ്ങളും ചന്ദ്രക്കലകളുമുണ്ട്. അഭിഷേകമൊഴികെയുള്ള സമയത്തെല്ലാം അവ ചാർത്തിയാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് തളിയിലപ്പൻ, കുടുംബസമേതനായി ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ വിരാജിയ്ക്കുന്നു.

അതിമനോഹരമായ ചുമർച്ചിത്രങ്ങളും ദാരുശില്പങ്ങളും കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ് ഇവിടെയുള്ള ശ്രീകോവിൽ. ശിവന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ, [[ദശാവതാരങ്ങൾ]], [[സരസ്വതി]], [[ലക്ഷ്മി]], [[ദുർഗ്ഗ]] തുടങ്ങിയ ദേവിമാർ എന്നിങ്ങനെ നിരവധി ചിത്രങ്ങളാണ് ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽചുവരുകളിൽ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. 2021-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിൽ അവയിൽ പുതിയ ചായം പൂശുകയുണ്ടായി. ഇവ കൂടാതെ മൃഗമാല, പക്ഷിമാല, ഭൂതമാല തുടങ്ങിയ സങ്കല്പങ്ങളും ഇവിടെ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിൽ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഇന്ദ്രൻ, തെക്കുഭാഗത്ത് [[ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് നരസിംഹമൂർത്തി, വടക്കുഭാഗത്ത് ബ്രഹ്മാവ് എന്നീ ദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങൾ കല്ലിൽ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കയറാനുള്ള വാതിലിന്റെ ഇരുവശവും പതിവുപോലെ ദ്വാരപാലകരൂപങ്ങൾ കാണാം. ചണ്ഡനും പ്രചണ്ഡനുമാണ് ഇവിടെ ദ്വാരപാലകരായി വാഴുന്നത്. ഇവരുടേ അനുവാദം വാങ്ങി, മണിയടിച്ചുവേണം ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ എന്നാണ് ചിട്ട. ശ്രീകോവിലിന്റെ പുറകിൽ ഒരു വലിയ വിളക്ക് കാണാം. പാർവ്വതീസാന്നിദ്ധ്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായാണ് ഇതിനെ കണക്കാക്കുന്നത്. ശിവക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ പിൻവിളക്കിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് പതിവുപോലെ ഓവ് കാണാം. ഭഗവാന് അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന തീർത്ഥം ഇതിലൂടെ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു. ശിവക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇതിനപ്പുറം പ്രദക്ഷിണം നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. അതിവിശാലമായ നാലമ്പലമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. കരിങ്കല്ലിൽ പണിതീർത്ത നാലമ്പലത്തിന്റെ പുറംചുവരുകൾ വിളക്കുമാടം കൊണ്ട് അലംകൃതമാണ്. പത്തുനിലകളോടുകൂടിയ വിളക്കുമാടത്തിൽ ഏകദേശം ആയിരം വിളക്കുകൾ കാണാം. ദീപാരാധനാസമയത്ത് ഇവ കത്തിച്ചുവയ്ക്കുന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടത്തിന് ഇരുവശവും വലിയ വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. അതിവിശാലമായ ഈ വാതിൽമാടങ്ങൾ, ഒരുകാലത്ത് രേവതി പട്ടത്താനത്തിന്റെ വേദികളായിരുന്നു. വിശേഷപ്പെട്ട ഒരുപാട് പണ്ഡിതസദ്ദസ്സുകൾ ഇവിടെ അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിൽമാടത്തിലേയ്ക്ക് കയറാനായി ചെറിയൊരു കൽപ്പടി കെട്ടിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന [[കാക്കശ്ശേരി ഭട്ടതിരി|കാക്കശ്ശേരി ഭട്ടതിരിയ്ക്ക്]] കയറാനായി ഉണ്ടാക്കിയതാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ആ കഥ ഇങ്ങനെ: ചെറുപ്പത്തിലേ അതിപണ്ഡിതനായിരുന്ന ഭട്ടതിരി, അതുവരെ പട്ടത്താനത്തിലെ വിജയിയായിരുന്ന [[ഉദ്ദണ്ഡശാസ്ത്രികൾ|ഉദ്ദണ്ഡശാസ്ത്രികളെ]] മലർത്തിയടിച്ചതിന്റെ സ്മരണ നിലനിർത്തുന്നതാണ് ഈ കൽപ്പടി. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ അതിവിശേഷപ്പെട്ട ഒരു പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. [[അങ്ങാടിപ്പുറം|അങ്ങാടിപ്പുറത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീഭദ്രകാളിയാണ്]] അത്. ഒരു വാൽക്കണ്ണാടിയുടെ രൂപത്തിലാണ് തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. സാമൂതിരിയുടെ മുഖ്യശത്രുക്കളിലൊരാളായിരുന്ന [[വള്ളുവനാട്|വള്ളുവക്കോനാതിരിയുടെ]] പരദേവത അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാനക്ഷേത്രമായ തളിയിൽ വന്നതെന്നതിന് കാരണമായി പറയപ്പെടുന്ന കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: [[മാമാങ്കം|മാമാങ്കകാലത്ത്]] സാമൂതിരി സ്ഥിരമായി പരാജയപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിന്റെ കാരണമെന്താണെന്നറിയാൻ ഒരു സാമൂതിരി ചില ജ്യോത്സ്യന്മാരെക്കൊണ്ട് അന്വേഷിപ്പിച്ചപ്പോൾ തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയുടെ അനുഗ്രഹമാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. തുടർന്ന് വേഷപ്രച്ഛന്നനായി തിരുമാന്ധാംകുന്നിലെത്തിയ സാമൂതിരി, ദേവിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തുകയും തന്നോടൊപ്പം വരാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ കൊണ്ടുവന്നതാണ് ഈ ദേവിയെ എന്നാണ് വിശ്വാസം. തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയ്ക്ക് നിത്യേന പ്രത്യേകപൂജകളും മണ്ഡലകാലത്ത് [[കല്ലാറ്റുകുറുപ്പ്|കല്ലാറ്റുകുറുപ്പന്മാരുടെ]] [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവാണ്. 

നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. നിവേദ്യവസ്തുക്കൾ ഇവിടെയാണ് പാചകം ചെയ്യുന്നത്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലായി ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെയും ധാരാളം ദാരുശില്പങ്ങൾ കാണാൻ സാധിയ്ക്കും. എട്ടുതൂണുകളുള്ള ഈ മണ്ഡപത്തിലെ ഓരോ തൂണിലും ദീപലക്ഷ്മീരൂപങ്ങളുണ്ട്. മണ്ഡപത്തിന്റെ മച്ചിലാണെങ്കിൽ പതിവുപോലെ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും രൂപങ്ങളാണ്. മണ്ഡപത്തിൽ പതിവുപോലെ നന്ദിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. എന്നാൽ, മഹാദേവന് നേരെയല്ല നന്ദിപ്രതിഷ്ഠ, മറിച്ച് അല്പം തെക്കോട്ടുമാറിയാണ്. ഇങ്ങനെ വന്നതിനുപിന്നിലും ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ഇതും കാക്കശ്ശേരി ഭട്ടതിരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. അതിങ്ങനെ: പട്ടത്താനത്തിന്റെ ഭാഗമായി തളിക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്താനെത്തിയ ഭട്ടതിരിയ്ക്ക്, കുട്ടിയായിരുന്നതിനാൽ ഭഗവാനെ കാണാൻ സാധിച്ചില്ല. അപ്പോൾ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ, നന്ദിയോട് മാറാൻ പറയുകയായിരുന്നത്രേ! കഥ എന്തായാലും ഇന്നും നന്ദി ഇങ്ങനെയാണ് ഇരിയ്ക്കുന്നത്. ദിവസവും നന്ദിയ്ക്ക് വിളക്കുവയ്പുണ്ടെന്നല്ലാത വിശേഷദിവസങ്ങളോ നിവേദ്യങ്ങളോ ഇല്ല.

==== ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠകൾ ====
തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം തീർത്ത ഒരു മുറിയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കന്നിമൂല ഗണപതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''തളി ഗണപതി''' എന്ന പേരിലാണ് ഈ ഗണപതി അറിയപ്പെടുന്നത്. [[പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലം|പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലത്തിലെ]] അഞ്ചാമനായ [[നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തൻ|നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തനാണ്]] ഇവിടെ ഈ ഗണപതിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണ രൂപത്തിലുള്ള ഒരു ഗണപതിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരും. നാലുകൈകളോടുകൂടിയ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[മഴു]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[കയർ]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[മോദകം]] എന്നിവ കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ വരദമുദ്രാങ്കിതമാണ്. അപ്പമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. അതിനായി അരിയിടിയ്ക്കുന്നത് ഈ ശ്രീകോവിലിന്റെ മുന്നിൽ വച്ചുതന്നെയാകണമെന്നാണ് നിയമം. തലേന്നുതന്നെ അരിയിടിച്ച് പൊടിയാക്കി, പിറ്റേന്ന് തിടപ്പള്ളിയിൽ കൊണ്ടുപോയി ശർക്കരയും കദളിപ്പഴവും നാളികേരവും ചേർത്തുണ്ടാക്കി, അതിൽ ആദ്യം പാകമാകുന്ന അപ്പം ഇവിടെ നേദിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. കൂടാതെ ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവയും അതിവിശേഷമായ വഴിപാടുകളാണ്. 

നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ഒരു മുറിയിൽ അതിവിശേഷമായ ഒരു പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. പത്തുകൈകളോടുകൂടിയ, പത്നീസമേതനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠയാണിത്. '''തേവാരത്തിൽ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയായിരുന്ന ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്, സ്വന്തം ഇല്ലത്തെ തേവാരപ്പുരയിൽ വച്ചുപൂജിച്ചിരുന്ന വിഗ്രഹമാണിത്. അതുമൂലമാണ് ഇത് തേവാരത്തിൽ ഗണപതി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, പഞ്ചലോഹനിർമ്മിതമാണ്. വലതുഭാഗത്തുള്ള അഞ്ചുകൈകളിൽ പുറകിൽ നിന്നുള്ള ക്രമത്തിൽ ചക്രം, മഴു, ത്രിശൂലം, ഗദ, താമര എന്നിവയും; ഇടതുഭാഗത്തെ അഞ്ചുകൈകളിൽ ഇതേ ക്രമത്തിൽ ശംഖ്, കയർ, വാൾ, അമ്പും വില്ലും, മോദകം എന്നിവയും ധരിച്ച ഗണപതിഭഗവാൻ, ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ള ഇടതുകൈ പത്നിയുടെ മടിയിൽ ചേർത്താണ് ധരിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഈ നടയിൽ വച്ചാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഗണപതിഹോമം നടക്കുന്നത്. ഇത് നിന്നുകൊണ്ടാണ് നിർവഹിയ്ക്കുന്നത് എന്നൊരു പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്.

==== അകത്തെ ബലിവട്ടം ====
{{പ്രധാന ലേഖനം|ബലിക്കല്ല്}}
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിരൃതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]] &amp; [[ചന്ദ്രൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]] എന്നിവർ), [[സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രാഹ്മി]], [[മാഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[വാരാഹി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗം), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗം), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗ (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), നിർമ്മാല്യധാരി (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[ചണ്ഡികേശ്വരൻ]]) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിലെ നാലമ്പലത്തിനകത്ത് മേൽപ്പറഞ്ഞ ദേവതകളെക്കൂടാതെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പം കൂടിയുണ്ട്. സപ്തമാതൃക്കൾക്ക് ബദലായി വടക്കുഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനമൊരുക്കിയിരിയ്ക്കുന്നത്. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം അംഗരക്ഷകരായി ഗണപതിയും വീരഭദ്രനുമുള്ളതുപോലെ ഇവർക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരുമുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലുകളുടെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എങ്കിലും ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും.

== നിത്യപൂജാക്രമങ്ങൾ ==
=== രാവിലെയുള്ള പൂജകൾ ===
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുലർച്ചെ നാലുമണിയ്ക്ക് ഏഴുതവണയുള്ള [[ശംഖ്|ശംഖുവിളിയോടെ]] ഭഗവാന്മാരെ പള്ളിയുണർത്തിയശേഷം നാലരയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തലേന്നുചാർത്തിയ അലങ്കാരങ്ങളോടുകൂടി നിൽക്കുന്ന ഭഗവദ്വിഗ്രഹങ്ങൾ ദർശിച്ച് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. അതിനുശേഷം അഭിഷേകച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുകയായി. എള്ളെണ്ണ, ശംഖതീർത്ഥം, ഇഞ്ച, സുവർണകലശത്തിലെ ജലം എന്നിവ കൊണ്ട് ക്രമത്തിൽ നടന്നുപോരുന്ന അഭിഷേകങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ ആദ്യ നിവേദ്യങ്ങളായി [[മലർ]], [[ശർക്കര]], [[കദളിപ്പഴം]] എന്നിവ നേദിയ്ക്കുന്നു. ഇവ കഴിയുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം അഞ്ചുമണിയായിട്ടുണ്ടാകും. പിന്നീട് പുതിയ അലങ്കാരങ്ങൾ ചാർത്തുന്നു. അഞ്ചരയോടെ നടയടച്ച് ഉഷഃപൂജ. ആദ്യം ശിവന്റെ നടയിലും പിന്നീട് കൃഷ്ണന്റെ നടയിലും നടത്തുന്ന ഉഷഃപൂജ സൂര്യോദയത്തിനുമുമ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നു. സൂര്യോദയസമയത്ത് എതിരേറ്റുപൂജയും ഗണപതിഹോമവും നടത്തുന്നു. ഈ സമയത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ രണ്ട് ഗണപതിമാർ, മൂന്ന് ഭഗവതിമാർ, ശാസ്താവ്, നരസിംഹമൂർത്തി എന്നിവർക്ക് പൂജയുള്ളത്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് അന്നം നൽകുന്നത് ഭഗവാൻ നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് ശീവേലി. ആദ്യം ക്ഷേത്രത്തിനകത്തും പിന്നീട് പുറത്തുമുള്ള ബലിക്കല്ലുകളിലായി മൊത്തം അഞ്ചുപ്രദക്ഷിണമാണ് ശീവേലിയ്ക്കുള്ളത്. മഹാദേവനെക്കൂടാതെ ശ്രീകൃഷ്ണന്നും ശീവേലി പതിവാണ്. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ മൃത്യുഞ്ജയഹോമം തുടങ്ങും. '''ഓം ത്രയംബകം യജാമഹേ''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന [[മൃത്യുഞ്ജയമന്ത്രം]] നൂറ്റെട്ട് ഉരുവച്ച് ജപിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് മൃത്യുഞ്ജയഹോമം. ദീർഘായുസ്സിന് ഉത്തമമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതേ സമയം തന്നെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിൽ ലക്ഷ്മീനാരായണപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇത് കുടുംബസൗഖ്യത്തിന് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മൃത്യുഞ്ജയഹോമം കഴിഞ്ഞാൽ ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരയും അതിനുശേഷം നവകാഭിഷേകവും നടത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് പന്തീരടിപൂജ. നിഴലിന് പന്ത്രണ്ടടി നീളം വരുമ്പോൾ നടക്കുന്ന പൂജ എന്നാണ് പന്തീരടിപൂജയുടെ അർത്ഥം. ഇതും ആദ്യം ശിവന്റെ നടയിലാണ് നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം പത്തുമണിയ്ക്ക് ഉച്ചപ്പൂജയും പത്തരയ്ക്ക് ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

=== വൈകീട്ടുള്ള പൂജകൾ ===
വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട വീണ്ടും തുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയസമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു. ശ്രീലകത്ത് [[കർപ്പൂരം]] കത്തിച്ച് ആരാധന നടത്തുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. മഹാദേവനെയും ശ്രീകൃഷ്ണനെയും കൂടാതെ നരസിംഹമൂർത്തിയ്ക്കും ദീപാരാധന നടത്താറുണ്ട്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള വിളക്കുകളെല്ലാം കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. അതിമനോഹരമായ ഒരു കാഴ്ചയാണിത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ ഉമാമഹേശ്വരപൂജയും ഭഗവതിസേവയും നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷം ഏഴരമണിയോടെ അത്താഴപ്പൂജ തുടങ്ങുന്നു. ഇതും ആദ്യം ശിവന്റെ നടയിലാണ് നടത്തുക. തുടർന്ന് എട്ടുമണിയോടെ അത്താഴശീവേലി നടത്തുന്നു. രാവിലെയും ഉച്ചയ്ക്കുമുള്ള ശീവേലികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി അത്താഴശീവേലിയ്ക്ക് ഇരുഭഗവാന്മാർക്കും ഒന്നിച്ചാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. തന്മൂലം, ഈ സമയത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. വിശേഷാൽ വാദ്യങ്ങളോടെയുള്ള ഈ എഴുന്നള്ളത്തിനുശേഷം എട്ടേ ഇരുപതോടെ തൃപ്പുക തുടങ്ങുകയായി. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ശ്രീലകത്ത് [[അഷ്ടഗന്ധം]] പുകയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഭഗവാന്മാരെ ഉറക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്. തളിയിൽ തൃപ്പുക തൊഴുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. ആദ്യം ശിവന്റെയും പിന്നീട് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെയും നടകളിൽ തൃപ്പുക നടത്തിയശേഷം രാത്രി എട്ടരയ്ക്ക് വീണ്ടും നടയടയ്ക്കുന്നതോടെ ഒരു ദിവസത്തെ ചടങ്ങുകൾക്ക് പരിസമാപ്തിയാകുന്നു.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, ശിവരാത്രി, തിരുവാതിര, അഷ്ടമിരോഹിണി, രേവതി പട്ടത്താനം) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[ഗ്രഹണം]] നടക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിലും ഇവയ്ക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളം താന്ത്രികക്രിയകൾ നടക്കുന്നതിനാൽ സമയമാറ്റം സ്വാഭാവികമാണ്. കൊടിയേറ്റദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം മുളപൂജയും പിന്നീട് ആചാര്യവരണം എന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ ശ്രീഭൂതബലി ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഉത്സവബലി ദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാകും നടയടയ്ക്കുക. പള്ളിവേട്ടയ്ക്കും ആറാട്ടിനും നടയടയ്ക്കുമ്പോൾ അർദ്ധരാത്രിയാകും. ശിവരാത്രിനാളിൽ ശിവക്ഷേത്രവും അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രവും രാത്രി അടയ്ക്കാറില്ല. ശിവരാത്രിയ്ക്ക് രാത്രിയിലെ ഓരോ യാമത്തിലും യാമപൂജയും അതിനോടനുബന്ധിച്ച് കലശാഭിഷേകവുമുണ്ടാകുമ്പോൾ അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് അവതാരസമയം കണക്കിലെടുത്തുള്ള വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകാറുണ്ട്. തിരുവാതിരനാളിൽ ശിവന്റെ നടയിൽ അഖണ്ഡമായ ഭസ്മാഭിഷേകം പതിവാണ്. രേവതി പട്ടത്താനത്തിന്റെ സമയത്ത് പണ്ഡിതന്മാർക്ക് പണക്കിഴി കൊടുക്കുന്ന ചടങ്ങുള്ളതിനാൽ അതുകഴിഞ്ഞേ പൂജകളുണ്ടാകാറുള്ളൂ.

=== തന്ത്രി, മേൽശാന്തി, കീഴ്ശാന്തി ===
[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] അടക്കം സാമൂതിരിയുടെ കീഴിലുള്ള പല പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും താന്ത്രികാവകാശം വഹിയ്ക്കുന്ന [[പൊന്നാനി]] [[പെരുമ്പടപ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരുമ്പടപ്പ്]] ചേന്നാസ് മനയ്ക്കാണ് തളി ക്ഷേത്രത്തിലെയും താന്ത്രികാവകാശം നൽകിയിരിയ്ക്കുന്നത്. ഈ കുടുംബത്തിലെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ചേന്നാസ് രവിനാരായണൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ് ഇന്ന് കേരളത്തിലെ ഒട്ടുമിയ്ക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും ആരാധനാക്രമങ്ങൾ വിവരിയ്ക്കുന്ന '''[[തന്ത്രസമുച്ചയം]]''' എന്ന കൃതി രചിച്ചത്. സാമൂതിരിയുടെ സദസ്സിലെ [[പതിനെട്ടരക്കവികൾ|പതിനെട്ടരക്കവികളിൽ]] പ്രധാനിയായിരുന്ന ചേന്നാസിനെ, ചാക്യാർക്കൂത്തിനെഴുതിയ പ്രഹസനത്തിൽ തന്നെ വിമർശിച്ചെന്ന പേരിൽ അന്നത്തെ സാമൂതിരി തടവിൽ വയ്ക്കുകയും, ശിക്ഷയായി ഒരു വിശേഷാൽ താന്ത്രികഗ്രന്ഥം തയ്യാറാക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയുമായിരുന്നു എന്ന കഥയുണ്ട്. ശിവൻ, വിഷ്ണു, ശങ്കരനാരായണൻ, ദുർഗ്ഗ, ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ശാസ്താവ് എന്നീ ഏഴുദേവതകളുടെ ആരാധനാക്രമങ്ങളാണ് ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ളത്. തുടർന്ന്, തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിലുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ തന്ത്രസമുച്ചയം നിർബന്ധമാക്കിക്കൊണ്ട് സാമൂതിരി വിളംബരം പുറപ്പെടുവിച്ചു. പിന്നീട് രവിനാരായണൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ മകനായിരുന്ന ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്, ഇതിന്റെ തുടർച്ചയായി '''[[ശേഷസമുച്ചയം]]''' എന്ന കൃതിയും രചിച്ചു. തന്ത്രസമുച്ചയത്തിൽ പറയാത്ത ചില ദേവീദേവന്മാരെയാണ് ഇതിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ളത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഇവിടെ തന്ത്രിപൂജ നടത്താറുള്ളൂ. മേൽശാന്തി, കീഴ്ശാന്തി നിയമനങ്ങൾ ദേവസ്വം വകയാണ്.

==ഉത്സവങ്ങൾ==
=== കൊടിയേറ്റുത്സവം ===
മേടമാസത്തിൽ വിഷുത്തലേന്ന് കൊടികയറി കണികണ്ട് എട്ടാം ദിവസം ആറാട്ടോടെ സമാപിയ്ക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് തളി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. അങ്കുരാദിമുറയനുസരിച്ച് (മുളയിട്ടുതുടങ്ങുന്ന മുറ) നടക്കുന്ന ഈ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നിരവധി വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളും ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. കോഴിക്കോട് നഗരത്തിന്റെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങളിലൊന്നാണ് തളിയിലെ ഉത്സവം. എല്ലാ ദിവസവും തിരക്കുള്ള തളി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ വൻ തിരക്കുണ്ടാകും. മലബാർ മേഖലയിൽ കൊടികയറി കണികാണൽ നടക്കുന്ന മൂന്ന് പ്രധാനക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് തളി ക്ഷേത്രം. [[തിരുനാവായ നാവാമുകുന്ദക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവയാണ് മറ്റുള്ളവ.

ഉത്സവത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പ് ഇരു ഭഗവാന്മാർക്കും വിശേഷപ്പെട്ട ശുദ്ധിക്രിയകൾ തുടങ്ങും. പ്രാസാദശുദ്ധി, ബിംബശുദ്ധി തുടങ്ങി പ്രധാനപ്പെട്ട എല്ലാ ശുദ്ധിക്രിയകൾക്കും ശേഷമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്സവത്തിനുള്ള ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുക. കൊടിയേറ്റദിവസമായ വിഷുത്തലേന്ന് രാവിലെ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. പതിനാറ് വെള്ളിക്കുടങ്ങളിൽ മണ്ണിട്ടുനിരത്തി അവയിൽ [[നവധാന്യങ്ങൾ|നവധാന്യങ്ങളുടെ]] വിത്തുകൾ നട്ടുപിടിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആറാട്ടിന്റെ ദിവസമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ഇവ മുളച്ചിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് അവ പ്രസാദമായി ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള '''മുളയറ''' എന്ന മുറിയിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്. അന്ന് വൈകീട്ട് കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി '''ആചാര്യവരണം''' എന്ന ചടങ്ങുമുണ്ട്. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ സാമൂതിരിപ്പാട്, ഉത്സവസമയത്ത് ധരിയ്ക്കാനുള്ള പവിത്രമോതിരവും കൊടിക്കൂറയും തന്ത്രിയായ ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് നൽകുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഇതിനുശേഷമാണ് കൊടിയേറ്റത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തുന്നത്. ഒരേ സമയം ഇരുനടകളിലും ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തുന്നുണ്ടാകും. ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ തീർത്ത, ഏഴുനിറങ്ങൾ പിടിപ്പിച്ച് ഇരു കൊടിക്കൂറകളും സ്വീകരിച്ചശേഷം അവയിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും നാമജപത്തിന്റെയും വെടിക്കെട്ടിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിമരത്തിൽ കയറ്റുന്നു. രണ്ടുനടകളിലും ഒരേ സമയം കൊടിയേറ്റം നടക്കും. തുടർന്നുള്ള എട്ടുദിവസം ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവനും ഉത്സവലഹരിയിലമരും. ഇതിനുശേഷം നടക്കുന്ന ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അഞ്ച് ആനകളുടെ അകമ്പടിയോടെയാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അകമ്പടിയായി [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരിമേളവുമുണ്ടാകും]]. അഞ്ച് പ്രദക്ഷിണങ്ങളോടുകൂടിയ അതിവിശേഷമായ ഈ വിളക്കിനുശേഷമാണ് ഇരുനടകളിലെയും മേൽശാന്തിമാർ കണിയൊരുക്കാൻ പുറപ്പെടുന്നത്. അന്നേ ദിവസം പതിവിന് വിപരീതമായി ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിച്ചുകൂട്ടാൻ സൗകര്യമൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും.

==== വിഷു ====
വിഷുനാളിൽ ക്ഷേത്രനട ഒരുമണിക്കൂർ നേരത്തേ (3:30) തന്നെ തുറക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ് പതിവുപോലെ കണിദർശനമാണ്. ശ്രീകോവിലിനകത്തെ മുഖമണ്ഡപത്തിലാണ് കണിയൊരുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ടാകുക. [[വെള്ളരി|കണിവെള്ളരി]], [[കണിക്കൊന്ന]], [[വാൽക്കണ്ണാടി]], [[കോടിവസ്ത്രം]], [[ഗ്രന്ഥം]] തുടങ്ങിയ വസ്തുക്കൾക്കൊപ്പം വിളങ്ങുന്ന ശിവലിംഗവും കൃഷ്ണവിഗ്രഹവും കണ്ട് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ഇരു ഭഗവാന്മാരെയും കണികണ്ടുതൊഴുത്, ഗണപതിമാരെയും ഭഗവതിമാരെയും തൊഴുത് ആദ്യം മുന്നിലെത്തുന്നവർക്ക് മേൽശാന്തിമാരുടെ വക വിഷുക്കൈനീട്ടമുണ്ടാകും. പിന്നീട് പുറത്തുകടന്ന് നരസിംഹമൂർത്തിയെയും ശാസ്താവിനെയും ഭഗവതിയെയും നാഗദൈവങ്ങളെയും എരിഞ്ഞപുരാനെയും കൂടിത്തൊഴുതാൽ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും. അന്നുരാവിലെത്തന്നെയാണ് ദിക്കുകൊടി സ്ഥാപിയ്ക്കൽ ചടങ്ങും നടക്കുന്നത്. ഉത്സവച്ചുമതലകൾ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്. വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ്, കറുപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങൾ ചേർത്ത, സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ച കൊടികൾ എട്ടുദിക്കുകളിലും പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ ശാസ്താവിനെയും ഭഗവതിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ച് വേറെയും രണ്ട് കൊടികളുണ്ട്. തന്ത്രി തന്നെയാണ് ഇതും ചെയ്യുന്നത്. അന്നുമുതൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രീഭൂതബലിയുമുണ്ടാകും. സാധാരണ ശീവേലിയുടെ വിസ്തരിച്ചുള്ള രൂപമാണ് ശ്രീഭൂതബലി. ശീവേലിയ്ക്ക് തൂകുന്നതിന്റെ ഇരട്ടിയാണ് ഈയവസരത്തിൽ തൂകുന്നത്. ശ്രീഭൂതബലി കൂടാതെ അതിവിശേഷമായ കാഴ്ചശീവേലികളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ പ്രത്യേകതയാണ്. ഒരേ വലുപ്പമുള്ള ആനകളുടെ പുറത്താണ് ഇരു ഭഗവാന്മാരെയും എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. അകമ്പടിയായി [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരിമേളവുമുണ്ടാകും]]. മൂന്നുനേരമാണ് ഇതുപോലുള്ള ശീവേലികളുണ്ടാകുന്നത്. മൂന്നാം ദിവസം മുതൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ [[തായമ്പക|തായമ്പകയുമുണ്ടാകും]]. രണ്ടിനും വിദഗ്ദ്ധരായ കലാകാരന്മാരുണ്ടാകും.

==== ഉത്സവബലി ====
മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി തളിക്ഷേത്രത്തിൽ രണ്ട് ഉത്സവബലികളുണ്ടാകും. ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ അഞ്ചാം ദിവസവും, ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാം ദിവസവുമാണ് ഉത്സവബലി നടക്കുന്നത്. സാധാരണ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിസ്തരിച്ച രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. സാധാരണ ശീവേലിയുടെ നാലുമടങ്ങും, ശ്രീഭൂതബലിയുടെ ഇരട്ടിയുമാണ് ഈയവസരത്തിൽ തൂകുന്നത്. സാധാരണ തൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ഈയവസരത്തിൽ ബലിതൂകും. രാവിലെ എട്ടുമണിയ്ക്ക് പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ഉത്സവബലി തൂകാൻ തുടങ്ങുക. ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും ചേർന്നാണ് ബലിതൂകൽ നടത്തുന്നത്. ഇതിന് മുന്നോടിയായി തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജിസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌.  അതിനുശേഷം ഹവിസ്സുപൂജ നടത്തുന്നു. ഈ സമയത്ത് ആദ്യം [[മരം (വാദ്യോപകരണം)|മരം]] എന്ന വാദ്യവും ശംഖും ചേങ്ങിലയും ഉപയോഗിച്ചുള്ള പാണികൊട്ടലുണ്ടാകും. ദേവതകളെ ഉണർത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷമാണ് ബലിതൂകൽ തുടങ്ങുന്നത്. മൂന്നുഘട്ടങ്ങളിലായി ബലിതൂകലുണ്ടാകും. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ശിവന്ന് നന്ദിയും ശ്രീകൃഷ്ണന്ന് ഗരുഡനും), അഷ്ടദിക്പാലകർ, സപ്തമാതൃക്കൾ, വീരഭദ്രൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ ശിവന്ന് ചണ്ഡികേശ്വരനും ശ്രീകൃഷ്ണന്ന് വിഷ്വക്സേനനും) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകലുണ്ടാകും. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകലുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തുമാത്രമാണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമുണ്ടാകുക. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളത്ത് കടക്കും. മൂന്ന് ആനകളുടെയും പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെയുള്ള എഴുന്നള്ളത്ത് വടക്കേ നടയിലെത്തുമ്പോൾ, ക്ഷേത്രപാലന്റെ പ്രതീകമായ ബലിക്കല്ലിൽ പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന പതിവുമുണ്ട്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം ഉച്ചയായിട്ടുണ്ടാകും. അന്ന് ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള ആരും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഹവിസ്സ് കൊടുക്കും. ഉത്സവബലി കഴിഞ്ഞാൽ സാധാരണപോലെയാണ് പൂജകൾ.

==== പള്ളിവേട്ടയും ആറാട്ടും ====
ഉത്സവത്തിന്റെ ഏഴാം ദിവസം നടക്കുന്ന പള്ളിവേട്ടയും എട്ടാം ദിവസം നടക്കുന്ന  ആറാട്ടും ഇരുഭഗവാന്മാർക്കും ഒരുമിച്ചാണ്. രാവിലെ പതിവുപോലെ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പ്രസാദ ഊട്ടും കഴിഞ്ഞാൽ ക്ഷേത്രം അവകാശികൾ കുടകളുമായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തും. അന്ന് ദീപാരാധനയ്ക്ക് അതിവിശേഷമായ ചെണ്ടമേളമാണുണ്ടാകുക. അതിനുശേഷമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള പുറത്തെഴുന്നള്ളിപ്പ്. ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്ത് ആൽത്തറയിൽ പ്രത്യേകമൊരുക്കിവച്ച [[പന്നി|പന്നിയുടെ]] രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ പുറപ്പെടുന്ന ഭഗവാന്മാർ, തുടർന്ന് പന്നിയെ അമ്പെയ്തശേഷം പാണ്ടിമേളത്തോടെ തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷം നമസ്കാരമണ്ഡപങ്ങളിൽ നവധാന്യങ്ങൾക്കുനടുവിൽ ഒരുക്കിവച്ച ശയ്യയ്യിൽ ഭഗവാന്മാർക്ക് പള്ളിക്കുറുപ്പ് ഒരുക്കുന്നു. ഇതേ സമയം തന്നെ, പിറ്റേന്ന് ഇരുവർക്കും കണികാണാനായി അഷ്ടമംഗല്യം ഒരുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരം പൂർണ്ണമായും നിശ്ശബ്ദതയിലാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി പോലും ഈ സമയത്ത് കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും ഉറക്കത്തിന് തടസ്സമുണ്ടാകരുത് എന്ന സങ്കല്പമാണ് ഇതിനുപിന്നിൽ.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ പതിവിലും വൈകി ആറുമണിയോടെയാണ് ഭഗവാന്മാർ പള്ളിയുണരുന്നത്. [[പശു|പശുക്കുട്ടിയുടെ]] കരച്ചിൽ കേട്ട് പള്ളിയുണരുന്ന ഭഗവാന്മാർ, തുടർന്ന് മണ്ഡപത്തിലൊരുക്കിയ അഷ്ടമംഗല്യങ്ങൾ കണികാണുന്നു. അന്നാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. രാവിലെ പതിവുപൂജകൾ നടത്തിയശേഷം വൈകീട്ടാണ് ആറാട്ടിന് പുറപ്പെടുന്നത്. കൊടിയിറക്കിയ ശേഷം ആറാട്ട് നടത്തുന്ന രീതിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നത്. അഞ്ചുമണിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടിന് മുന്നോടിയായുള്ള പൂജ നടക്കും. തുടർന്ന് രണ്ട് ആനകളുടെ പുറത്തേറി തളിയിലപ്പനും ശ്രീകൃഷ്ണനും നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് പുറപ്പെടുന്നു. അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യമുണ്ടാകും. വഴിയിലുള്ള എല്ലാ വീടുകളും സ്ഥാപനങ്ങളിലും കയറിയിറങ്ങി നിറപറയും നിലവിളക്കും ഏറ്റുവാങ്ങുന്ന ഭഗവാന്മാർ, തുടർന്ന് ആറാട്ടുകടവിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി എട്ടുമണി കഴിയും. ഇതിനിടയിൽ പഞ്ചവാദ്യം മാറി പാണ്ടിമേളം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങും. ആറാട്ടുകടവിലെത്തിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് സപ്തപുണ്യനദികളെയും ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തും. അതിനുശേഷമാണ് ഭഗവാന്മാരുടെ തിടമ്പുകളുമായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമടക്കമുള്ള പരിവാരങ്ങൾ കുളത്തിലിറങ്ങുന്നതും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുന്നതും. ഇതിനുശേഷം കരയിൽ കൊണ്ടുവന്ന് ഇളനീരും മഞ്ഞളും കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തിയശേഷം വീണ്ടും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുന്നുണ്ട്. ഈ സമയത്ത് നിരവധി ഭക്തരും മുങ്ങിനിവരും. തുടർന്ന് തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാന്മാരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിറപറയും നിലവിളക്കും വച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും ഏഴുവട്ടം പ്രദക്ഷിണം വച്ച് അകത്തേയ്ക്ക് പോകുന്നതോടെ ഉത്സവത്തിന് പരിസമാപ്തിയാകുന്നു.

=== ശിവരാത്രി ===
തളിയിലമ്പലത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിനാളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന മഹാശിവരാത്രി. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ അതിപ്രധാനമാണ് ഈ ദിവസം. അന്നേ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ നിരവധി വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലികളും രാവിലെയും വൈകീട്ടും 1001 കുടം ധാരയും ഈ ദിവസത്തെ പ്രധാന പരിപാടികളിൽ പെടുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം വിശേഷാൽ തായമ്പകയും ഈ ദിവസമുണ്ടാകും. അന്നുരാത്രി നടയടയ്ക്കില്ല. പകരം രാത്രിയിലെ ഓരോ യാമത്തിലും വിശേഷാൽ യാമപൂജയും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവുമുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തർ ഇതുതൊഴാൻ ഉറക്കമൊഴിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലിരിയ്ക്കാറുണ്ട്.

=== അഷ്ടമിരോഹിണി ===
തളിയിലമ്പലത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാനദേവനായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജന്മദിനമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിനാളും രോഹിണി നക്ഷത്രവും ഒത്തുവരുന്ന ദിവസം നടക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണജന്മാഷ്ടമി അഥവാ അഷ്ടമിരോഹിണി. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ശിവരാത്രിനാളിൽ ശിവന്നുള്ളതുപോലെ മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളോടെയാണ് അന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെയും എഴുന്നള്ളത്ത്. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അവതാരഘോഷയാത്രയും അന്നേ ദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നിരവധി ഭക്തർ ഈ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിലെത്താറുണ്ട്.

== വഴിപാടുകൾ ==
ഉദയാസ്തമയ പൂജ, പ്രദോഷ പൂജ, ഉമാമഹേശ്വരപൂജ, സ്വയംവര പുഷ്‌പാഞ്‌ജലി, മൃത്യുഞ്ജയ ഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന, ആയുർസൂക്ത പുഷ്പാഞ്ജലി, രുദ്രസൂക്ത പുഷ്പാഞ്ജലി, കൂവളഹാര സമർപ്പണം തുടങ്ങിയവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.

==എത്തിചേരാൻ,==

കോഴിക്കോട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ലിങ്ക് റോഡ്, കണ്ടംകുളം റോഡ് വഴി ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കുമാറിയാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മൊഫ്യൂസൽ ബസ് സ്റ്റാന്റിൽ നിന്നും ചിന്താവളപ്പ് ജംഗ്ഷൻ വഴി ഒരു കിലോമീറ്റർ തെക്കുപടിഞ്ഞാട്ട് വന്നാലും തളിമഹാക്ഷേത്രത്തിൽ എത്താം.
==അവലംബം==
&lt;references/&gt; 
{{Famous Hindu temples in Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>lub2qk2i1tow8vfnfz96ns7q3mrtwdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രമേശ് ചെന്നിത്തല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68919</id>
    <revision>
      <id>4682417</id>
      <parentid>4645637</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58337-31</username>
        <id>224957</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിത രേഖ */</comment>
      <origin>4682417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26767" sha1="bjod27s2zeoug7v424dhm0fjhmkrzd7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ramesh Chennithala}}
{{Infobox officeholder
| name                = രമേശ് ചെന്നിത്തല
| image               = Ramesh chennithala Feb26.jpg
| caption             = 
| office              = കേരളത്തിലെ [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]], കയർ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി,&lt;/br&gt;
| term_start          = [[മേയ് 18]] [[2026]]
| term_end            = 
| predecessor         = [[പിണറായി വിജയൻ]] (ആഭ്യന്തരവും വിജിലൻസും), [[പി. രാജീവ്]] (കയർ വികസനം)
| term_start1         = [[ജനുവരി 1]] [[2014]]
| term_end1           = [[മേയ് 20]] [[2016]]
| predecessor1        = [[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
| successor1          = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| office2             = പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവ്
| term_start2         = മെയ് 29 2016
| term_end2           = മെയ് 22 2021
| predecessor2        = [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]]
| successor2          = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| office3             = സംസ്ഥാന ഗ്രാമവികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി
| constituency3       = 
| term_start3         = [[ജൂൺ 5]] [[1986]]
| term_end3           = [[മാർച്ച് 25]] [[1987]]
| predecessor3        = 
| successor3          = [[ടി. ശിവദാസമേനോൻ]]
| office4             = [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കെ.പി.സി.സി.]] പ്രസിഡൻറ്
| term_start4         = [[24 ജൂൺ]] [[2005]]
| term_end4           = [[ഫെബ്രുവരി 10]] [[2014]]
| predecessor4        = [[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]]
| successor4          = [[വി.എം. സുധീരൻ]]
| office5             = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| constituency5       = [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട്]]
| term_start5         = [[മേയ് 14]] [[2011]]
| term_end5           = 
| predecessor5        = [[ബാബു പ്രസാദ്]]
| successor5          = 
| term_start6         = [[മേയ് 24]] [[1982]]
| term_end6           = [[ഡിസംബർ 9]] [[1989]]
| predecessor6        = [[സി.ബി.സി. വാര്യർ]]
| successor6          = [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]]
| office7             = ലോക സഭയിലെ അംഗം
| constituency7       = [[മാവേലിക്കര ലോക്സഭാമണ്ഡലം|മാവേലിക്കര]]
| term_start7         = [[ഒക്ടോബർ 11]] [[1999]]
| term_end7           = [[ഫെബ്രുവരി 6]] [[2004]]
| predecessor7        = [[പി.ജെ. കുര്യൻ]]
| successor7          = [[സി.എസ്. സുജാത]]
| constituency8       = [[മാവേലിക്കര ലോക്സഭാമണ്ഡലം|മാവേലിക്കര]]
| term_start8         = [[ഡിസംബർ 2]] [[1989]]
| term_end8           = [[ഡിസംബർ 4]] [[1997]]
| predecessor8        = [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]
| successor8          = [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]
| salary              = 
| birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1956|5|25}}
| birth_place         = [[ചെന്നിത്തല]] [[മാവേലിക്കര]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]
| residence           = [[ചെന്നിത്തല]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]]
| religion            = [[ഹിന്ദുമതം]]
| father              = വി. രാമകൃഷ്ണൻ നായർ
| mother              = ദേവകിയമ്മ
| spouse              = ടി.എൻ. അനിത
| children            = രണ്ട് മകൻ
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = മെയ് 29
| year                = 2026
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/99%20Ramesh%20Chennithala.pdf നിയമസഭ
| 3blankname          = [[കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| 3namedata           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| 3blankname1         = [[കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| 3namedata1          = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
}}
2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിലെ 
ആഭ്യന്തരവകുപ്പ് മന്ത്രിയായി തുടരുന്ന
[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]- പാർട്ടിയുടെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പ്രമുഖരായ നേതാക്കളിലൊരാളാണ് '''രമേശ് ചെന്നിത്തല''' (ജനനം: 25 മേയ്, 1956). നിലവിൽ 2011 മുതൽ കേരള നിയമസഭയിൽ [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട് മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമായി തുടരുന്നു. 
2005 മുതൽ 2014 വരെ
[[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മറ്റിയുടെ]] പ്രസിഡണ്ടായും 2014 മുതൽ 2016 വരെ
രണ്ടാം ഉമ്മൻചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ
സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തര-വിജിലൻസ് വകുപ്പുകളുടെ
ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായും
2016 മുതൽ 2021 വരെ
നിലവിലിരുന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Jul/24/sincerely-repent-revolt-against-karunakaranramesh-chennithala-2480007.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2021/10/04/congress-leader-ramesh-chennithala-kerala-chief-minister-dreams.html&lt;/ref&gt;

== ജീവിത രേഖ==
[[ആലപ്പുഴ]] [[ജില്ല]]യിലെ [[മാവേലിക്കര]] താലൂക്കിലെ [[ചെന്നിത്തല]] ഗ്രാമത്തിൽ വി.രാമകൃഷ്ണൻ നായർ, ദേവകിയമ്മ ദാമ്പതികളുടെ മകനായി 
ഇടവ മാസത്തിലെ തിരുവാതിര നക്ഷത്രത്തിൽ 1956 മെയ് 25-ന് എ. ആർ. രമേശ് ജനിച്ചു. ഹിന്ദി ഭാഷ അനായാസം സംസാരിക്കുന്ന ഒരു ഹിന്ദിവിശാരദ് കൂടിയാണ് ചെന്നിത്തല. ഹിന്ദി, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകളിലുള്ള പ്രാവീണ്യമാണ് ചെന്നിത്തലയെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വീകാര്യനാക്കിയത്. ദക്ഷിണകേരളാ ഹിന്ദി പ്രചാരസഭയിൽ നിന്ന് പഠിച്ചെടുത്ത ഹിന്ദി വിശാരത് ആണ് ഉത്തരേന്ത്യൻ നേതാക്കളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്താൻ ചെന്നിത്തലയെ തുണയ്ക്കുന്നത്. പിന്നെ വർഷങ്ങളായി കേട്ടുപഠിച്ച ഹിന്ദി സംസാരഭാഷയും. തിരുവനന്തപുരം ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമബിരുദവും [[എൻ.എസ്.എസ്. ഹിന്ദു കോളേജ്, ചങ്ങനാശ്ശേരി|ചങ്ങനാശേരി എൻഎസ്എസ് ഹിന്ദു കോളേജിൽ]] നിന്ന് ധനതത്വശാസ്ത്രത്തിൽ നേടിയ ബിരുദവുമാണ് വിദ്യാഭ്യാസം.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[പ്രമാണം:CHENNITHALA 2012 DSC 0063.JPG|ലഘുചിത്രം|left|രമേശ് ചെന്നിത്തല സിപിഐ നേതാവ് ചന്ദ്രപ്പനും വിഎസിനുമൊപ്പം]] 

കോൺഗ്രസിൻ്റെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ [[കെ.എസ്.യു]]വിലൂടെയാണ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം.

1980-1985 കാലഘട്ടത്തിൽ
[[കെ.എസ്.യു]] സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്
എൻ.എസ്.യു.ഐ ദേശീയ പ്രസിഡൻറ്, ബാലജന സഖ്യം സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റ് എന്നി നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച ചെന്നിത്തല 1982-ൽ [[ഹരിപ്പാട്]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി നിയമസഭ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

1985-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി. 1986-ൽ മുപ്പതാം വയസിൽ [[കെ. കരുണാകരൻ]] മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1987 മുതൽ 1990 വരെ [[യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്]] സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായിരുന്നു. 1987-ൽ ഹരിപ്പാട് നിന്ന് വീണ്ടും നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു എങ്കിലും 1989-ലെ [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കോട്ടയം| കോട്ടയത്ത്]] നിന്ന് മത്സരിച്ചു ജയിച്ചതിനാൽ [[എം.എൽ.എ]] സ്ഥാനം രാജിവച്ചു.
 
1990 മുതൽ 1993 വരെ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് അഖിലേന്ത്യ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ചെന്നിത്തല 
1994 മുതൽ 1997 വരെ എ.ഐ.സി.സി. ജോയിൻ്റ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.
 
1991-ലും, 1996-ലും, വീണ്ടും [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്ത്]] നിന്ന് [[ലോക്സഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
1997-ൽ എ.ഐ.സി.സി. ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിതനായി.

1999-ലെ [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[മാവേലിക്കര]]യിൽ നിന്ന് പാർലമെൻറ് അംഗമായി  തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;http://loksabhaph.nic.in/Members/memberbioprofile.aspx?mpsno=86&amp;lastls=13&lt;/ref&gt; 

1998-ൽ കോട്ടയത്ത് നിന്ന് [[ലോക്സഭ]]യിലേയ്ക്ക് മത്സരിച്ചു എങ്കിലും [[സി.പി.എം]]മ്മിലെ [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]നോട് പരാജയപ്പെട്ടു.

2004-ൽ [[മാവേലിക്കര]] [[ലോക്സഭ]] സീറ്റിൽ നിന്ന് [[സി.പി.എം]]മ്മിലെ [[സി.എസ്. സുജാത]]യോടും തോറ്റു.

2005-ൽ
[[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ]] (KPCC)  പ്രസിഡൻറായിരുന്ന [[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]]യുടെ പകരക്കാരനായി കെ.പി.സി.സി.പ്രസിഡൻ്റായി ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/06/25/stories/2005062501750700.htm |title=''Ramesh Chennithala is KPCC president'', The Hindu, June 25, 2005 |access-date=2009-05-19 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001061514/http://www.hindu.com/2005/06/25/stories/2005062501750700.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, 2004 മുതൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടിയുടെ വർക്കിംഗ് കമ്മറ്റി അംഗവുമാണ്.

2011-ൽ [[ഹരിപ്പാട്]] നിന്ന് വീണ്ടും [[നിയമസഭ]] അംഗമായ ചെന്നിത്തല
2014 മുതൽ 2016 വരെ [[ഉമ്മൻചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[യു.ഡി.എഫ്]] മന്ത്രിസഭയിലെ ആഭ്യന്തര-വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.
 
2014-ൽ അഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി നിയമിതനായ ചെന്നിത്തല കെ.പി.സി.സി. പ്രസിഡൻറ് സ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[വി.എം. സുധീരൻ]] പകരം പ്രസിഡൻറായി സ്ഥാനമേറ്റു.

2016-ൽ പതിനാലാം [[കേരള]] [[നിയമസഭ]]യിൽ [[യു.ഡി.എഫ്]]ൻ്റെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി രമേശ് ചെന്നിത്തലയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.

2021-ലെ പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിൻ്റെ]] പരാജയത്തെ തുടർന്ന് രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം [[വി.ഡി. സതീശൻ]] [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിൻ്റെ]] പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി സ്ഥാനമേറ്റു.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/may/22/congress-appoints-vd-satheesan-as-leader-of-opposition-in-kerala-assembly-2306051.html&lt;/ref&gt;

2021, 2026 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വിജയിച്ച രമേശ് ചെന്നിത്തല ഹരിപ്പാട് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ആറാം തവണയും നിയമസഭാംഗമായി.

2026ൽ [[വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ|വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭയിൽ]] [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തരം]], [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]], [[കയർ]] വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

== ആത്മകഥ ==
* ''' രമേശ് ചെന്നിത്തല അറിഞ്ഞതും അറിയാത്തതും&lt;ref&gt;[https://www.mbibooks.com/product/ramesh-chennithala-arinjathum-ariyathathum/ Ramesh Chennithala Autobiography]&lt;/ref&gt; '''

ഒരു സാധാരണ വിദ്യാർത്ഥി എങ്ങനെയാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ നക്ഷത്രമാകുന്നത് എന്നതിനൊരു പാഠപുസ്തകമാണ് രമേശ് ചെന്നിത്തല. ആ പുസ്തകത്തെ അടുക്കിപ്പെറുക്കി അവതരിപ്പിക്കുകയാണ്  ഈ കൃതിയിലൂടെ. മുതിർന്ന മാദ്ധ്യമ
പ്രവർത്തകൻ സി.പി. രാജശേഖരൻ നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങളും
പഠനങ്ങളും അനുഭവങ്ങളുമാണ്  ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നത്. വിദ്യാർത്ഥികാലഘട്ടം മുതൽ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിനൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച എന്നും കോൺഗ്രസ് (ഐ) ഗ്രൂപ്പുകാരനായ
പൊതുപ്രവർത്തകന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ ഒരു യാത്ര.
മാദ്ധ്യമപ്രവർത്തകൻ സി.പി. രാജശേഖരൻ രചിച്ച, മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവ് രമേശ് ചെന്നിത്തലയുടെ ജീവചരിത്രം.&lt;ref&gt;[https://www.mathrubhumi.com/amp/books/news/ramesh-chennithala-autobiography-arinjathumariyathathum-book-release-sharja-international-book-fair-1.9052036 രമേശ് ചെന്നിത്തലയുടെ പുസ്തകം പ്രകാശനം ചെയ്തു.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://veekshanam.com/the-biographical-book-ramesh-chennithala-knew-and-did-not-know-was-released/ |title=രമേശ് ചെന്നിത്തല അറിഞ്ഞതും അറിയാത്തതും |access-date=2023-11-29 |archive-date=2023-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205050305/https://veekshanam.com/the-biographical-book-ramesh-chennithala-knew-and-did-not-know-was-released/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കുടുംബം ==
ഭാര്യ അനിത യുണൈറ്റഡ് ഇന്ത്യാ ഇൻഷ്വറൻസ് കമ്പനിയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥയാണ്.
മക്കൾ :
രോഹിത്, രമിത്

==വിവാദങ്ങൾ==

* സെപ്റ്റംബർ 8, 2020 : കുളത്തൂപ്പുഴയിൽ കോവിഡ് നിരീക്ഷണ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് വാങ്ങാനെത്തിയ പെൺകുട്ടിയെ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകൻ പീഡിപ്പിച്ച വിഷയത്തിൽ രമേശ് ചെന്നിത്തല &quot;റേപ്പ് ജോക്ക്&quot; പരാമർശം നടത്തിയത് വിവാദത്തിന്‌ ഇടയാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/kerala-congress-leader-ramesh-chennithala-faces-flak-over-insensitive-rape-comment-netizens-demand-apology-1719850-2020-09-08|title=Kerala Congress leader Ramesh Chennithala faces flak over insensitive rape comment, netizens demand apology|access-date=2020-09-09|last=ThiruvanathapuramSeptember 8|first=P. S. Gopikrishnan Unnithan|last2=September 8|first2=2020UPDATED:|language=en|last3=Ist|first3=2020 19:11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/congress-leader-ramesh-chennithala-must-apologise-for-insulting-women-kerala-health-minister-kk-shailaja-2292529|title=Congress Leader Must Apologise For &quot;Insulting Women&quot;: Kerala Health Minister|access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/kerala-news/ramesh-chennithala-apology-controversial-statement-415543/|title=വാക്കുകൾ പിൻവലിച്ച് നിർവ്യാജം ഖേദംപ്രകടിപ്പിക്കുന്നു: രമേശ് ചെന്നിത്തല|access-date=2020-09-09|date=2020-09-09|language=ml}}&lt;/ref&gt; പരാമർശത്തിൽ പിന്നീട് രമേശ് ചെന്നിത്തല ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/politics/kerala-leader-ramesh-chennithala-apologises-after-remark-on-rape-sparks-row-2863061.html|title=Kerala Leader Ramesh Chennithala Apologises after Remark on Rape Sparks Row|access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ramesh-chennithala-regrets-his-controversial-remarks-1.5039760|title=ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ച് രമേശ് ചെന്നിത്തല; സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിൽ നേരിയ പോറൽപോലും ഉണ്ടാകരുത്‌|access-date=2020-09-09|language=en}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-18 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും 
|-
| 2016 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. പ്രസാദ്]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || ഡി. അശ്വനി ദേവ് || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ]]
|-
| 2011 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ജി. കൃഷ്ണപ്രസാദ്]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || അജിത് ശങ്കർ || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ]]
|-
| 2004	|| [[മാവേലിക്കര ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സി.എസ്. സുജാത]]	  || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]  ||[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || ||
|-
| 1987 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
| 1982 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[പി.ജി. തമ്പി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
|}

== അവലംബം ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;kl1&quot;&gt;[https://archive.today/20141213084319/http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4747&amp;Itemid=3069 Shri. Ramesh Chennithala, kerala.gov.in/]&lt;/ref&gt;
}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Ramesh Chennithala}}
* [http://parliamentofindia.nic.in/ls/lok11/biodata/11kl11.htm ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]

[[വർഗ്ഗം:മേയ് 25-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കെ.പി.സി.സി. പ്രസിഡന്റുമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>bjod27s2zeoug7v424dhm0fjhmkrzd7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682418</id>
      <parentid>4682417</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT</username>
        <id>205977</id>
      </contributor>
      <comment>URL-കളിൽ നിന്ന് AMP ട്രാക്കിംഗ് നീക്കം ചെയ്തു  ([[:m:User:KiranBOT/AMP|വിശദാംശങ്ങൾ]]) ([[User talk:Usernamekiran|പിശക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക]]) v3.1.1s</comment>
      <origin>4682418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26762" sha1="3gegy2tv1osbs8ds69d8moovhqs87q5" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ramesh Chennithala}}
{{Infobox officeholder
| name                = രമേശ് ചെന്നിത്തല
| image               = Ramesh chennithala Feb26.jpg
| caption             = 
| office              = കേരളത്തിലെ [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]], കയർ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി,&lt;/br&gt;
| term_start          = [[മേയ് 18]] [[2026]]
| term_end            = 
| predecessor         = [[പിണറായി വിജയൻ]] (ആഭ്യന്തരവും വിജിലൻസും), [[പി. രാജീവ്]] (കയർ വികസനം)
| term_start1         = [[ജനുവരി 1]] [[2014]]
| term_end1           = [[മേയ് 20]] [[2016]]
| predecessor1        = [[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
| successor1          = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| office2             = പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവ്
| term_start2         = മെയ് 29 2016
| term_end2           = മെയ് 22 2021
| predecessor2        = [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]]
| successor2          = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| office3             = സംസ്ഥാന ഗ്രാമവികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി
| constituency3       = 
| term_start3         = [[ജൂൺ 5]] [[1986]]
| term_end3           = [[മാർച്ച് 25]] [[1987]]
| predecessor3        = 
| successor3          = [[ടി. ശിവദാസമേനോൻ]]
| office4             = [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കെ.പി.സി.സി.]] പ്രസിഡൻറ്
| term_start4         = [[24 ജൂൺ]] [[2005]]
| term_end4           = [[ഫെബ്രുവരി 10]] [[2014]]
| predecessor4        = [[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]]
| successor4          = [[വി.എം. സുധീരൻ]]
| office5             = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| constituency5       = [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട്]]
| term_start5         = [[മേയ് 14]] [[2011]]
| term_end5           = 
| predecessor5        = [[ബാബു പ്രസാദ്]]
| successor5          = 
| term_start6         = [[മേയ് 24]] [[1982]]
| term_end6           = [[ഡിസംബർ 9]] [[1989]]
| predecessor6        = [[സി.ബി.സി. വാര്യർ]]
| successor6          = [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]]
| office7             = ലോക സഭയിലെ അംഗം
| constituency7       = [[മാവേലിക്കര ലോക്സഭാമണ്ഡലം|മാവേലിക്കര]]
| term_start7         = [[ഒക്ടോബർ 11]] [[1999]]
| term_end7           = [[ഫെബ്രുവരി 6]] [[2004]]
| predecessor7        = [[പി.ജെ. കുര്യൻ]]
| successor7          = [[സി.എസ്. സുജാത]]
| constituency8       = [[മാവേലിക്കര ലോക്സഭാമണ്ഡലം|മാവേലിക്കര]]
| term_start8         = [[ഡിസംബർ 2]] [[1989]]
| term_end8           = [[ഡിസംബർ 4]] [[1997]]
| predecessor8        = [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]
| successor8          = [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]
| salary              = 
| birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1956|5|25}}
| birth_place         = [[ചെന്നിത്തല]] [[മാവേലിക്കര]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]
| residence           = [[ചെന്നിത്തല]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]]
| religion            = [[ഹിന്ദുമതം]]
| father              = വി. രാമകൃഷ്ണൻ നായർ
| mother              = ദേവകിയമ്മ
| spouse              = ടി.എൻ. അനിത
| children            = രണ്ട് മകൻ
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = മെയ് 29
| year                = 2026
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/99%20Ramesh%20Chennithala.pdf നിയമസഭ
| 3blankname          = [[കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| 3namedata           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| 3blankname1         = [[കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| 3namedata1          = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
}}
2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിലെ 
ആഭ്യന്തരവകുപ്പ് മന്ത്രിയായി തുടരുന്ന
[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]- പാർട്ടിയുടെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പ്രമുഖരായ നേതാക്കളിലൊരാളാണ് '''രമേശ് ചെന്നിത്തല''' (ജനനം: 25 മേയ്, 1956). നിലവിൽ 2011 മുതൽ കേരള നിയമസഭയിൽ [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട് മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമായി തുടരുന്നു. 
2005 മുതൽ 2014 വരെ
[[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മറ്റിയുടെ]] പ്രസിഡണ്ടായും 2014 മുതൽ 2016 വരെ
രണ്ടാം ഉമ്മൻചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ
സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തര-വിജിലൻസ് വകുപ്പുകളുടെ
ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായും
2016 മുതൽ 2021 വരെ
നിലവിലിരുന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Jul/24/sincerely-repent-revolt-against-karunakaranramesh-chennithala-2480007.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2021/10/04/congress-leader-ramesh-chennithala-kerala-chief-minister-dreams.html&lt;/ref&gt;

== ജീവിത രേഖ==
[[ആലപ്പുഴ]] [[ജില്ല]]യിലെ [[മാവേലിക്കര]] താലൂക്കിലെ [[ചെന്നിത്തല]] ഗ്രാമത്തിൽ വി.രാമകൃഷ്ണൻ നായർ, ദേവകിയമ്മ ദാമ്പതികളുടെ മകനായി 
ഇടവ മാസത്തിലെ തിരുവാതിര നക്ഷത്രത്തിൽ 1956 മെയ് 25-ന് എ. ആർ. രമേശ് ജനിച്ചു. ഹിന്ദി ഭാഷ അനായാസം സംസാരിക്കുന്ന ഒരു ഹിന്ദിവിശാരദ് കൂടിയാണ് ചെന്നിത്തല. ഹിന്ദി, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകളിലുള്ള പ്രാവീണ്യമാണ് ചെന്നിത്തലയെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വീകാര്യനാക്കിയത്. ദക്ഷിണകേരളാ ഹിന്ദി പ്രചാരസഭയിൽ നിന്ന് പഠിച്ചെടുത്ത ഹിന്ദി വിശാരത് ആണ് ഉത്തരേന്ത്യൻ നേതാക്കളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്താൻ ചെന്നിത്തലയെ തുണയ്ക്കുന്നത്. പിന്നെ വർഷങ്ങളായി കേട്ടുപഠിച്ച ഹിന്ദി സംസാരഭാഷയും. തിരുവനന്തപുരം ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമബിരുദവും [[എൻ.എസ്.എസ്. ഹിന്ദു കോളേജ്, ചങ്ങനാശ്ശേരി|ചങ്ങനാശേരി എൻഎസ്എസ് ഹിന്ദു കോളേജിൽ]] നിന്ന് ധനതത്വശാസ്ത്രത്തിൽ നേടിയ ബിരുദവുമാണ് വിദ്യാഭ്യാസം.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[പ്രമാണം:CHENNITHALA 2012 DSC 0063.JPG|ലഘുചിത്രം|left|രമേശ് ചെന്നിത്തല സിപിഐ നേതാവ് ചന്ദ്രപ്പനും വിഎസിനുമൊപ്പം]] 

കോൺഗ്രസിൻ്റെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ [[കെ.എസ്.യു]]വിലൂടെയാണ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം.

1980-1985 കാലഘട്ടത്തിൽ
[[കെ.എസ്.യു]] സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്
എൻ.എസ്.യു.ഐ ദേശീയ പ്രസിഡൻറ്, ബാലജന സഖ്യം സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റ് എന്നി നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച ചെന്നിത്തല 1982-ൽ [[ഹരിപ്പാട്]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി നിയമസഭ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

1985-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി. 1986-ൽ മുപ്പതാം വയസിൽ [[കെ. കരുണാകരൻ]] മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1987 മുതൽ 1990 വരെ [[യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്]] സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായിരുന്നു. 1987-ൽ ഹരിപ്പാട് നിന്ന് വീണ്ടും നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു എങ്കിലും 1989-ലെ [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കോട്ടയം| കോട്ടയത്ത്]] നിന്ന് മത്സരിച്ചു ജയിച്ചതിനാൽ [[എം.എൽ.എ]] സ്ഥാനം രാജിവച്ചു.
 
1990 മുതൽ 1993 വരെ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് അഖിലേന്ത്യ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ചെന്നിത്തല 
1994 മുതൽ 1997 വരെ എ.ഐ.സി.സി. ജോയിൻ്റ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.
 
1991-ലും, 1996-ലും, വീണ്ടും [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്ത്]] നിന്ന് [[ലോക്സഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
1997-ൽ എ.ഐ.സി.സി. ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിതനായി.

1999-ലെ [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[മാവേലിക്കര]]യിൽ നിന്ന് പാർലമെൻറ് അംഗമായി  തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;http://loksabhaph.nic.in/Members/memberbioprofile.aspx?mpsno=86&amp;lastls=13&lt;/ref&gt; 

1998-ൽ കോട്ടയത്ത് നിന്ന് [[ലോക്സഭ]]യിലേയ്ക്ക് മത്സരിച്ചു എങ്കിലും [[സി.പി.എം]]മ്മിലെ [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]നോട് പരാജയപ്പെട്ടു.

2004-ൽ [[മാവേലിക്കര]] [[ലോക്സഭ]] സീറ്റിൽ നിന്ന് [[സി.പി.എം]]മ്മിലെ [[സി.എസ്. സുജാത]]യോടും തോറ്റു.

2005-ൽ
[[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ]] (KPCC)  പ്രസിഡൻറായിരുന്ന [[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]]യുടെ പകരക്കാരനായി കെ.പി.സി.സി.പ്രസിഡൻ്റായി ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/06/25/stories/2005062501750700.htm |title=''Ramesh Chennithala is KPCC president'', The Hindu, June 25, 2005 |access-date=2009-05-19 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001061514/http://www.hindu.com/2005/06/25/stories/2005062501750700.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, 2004 മുതൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടിയുടെ വർക്കിംഗ് കമ്മറ്റി അംഗവുമാണ്.

2011-ൽ [[ഹരിപ്പാട്]] നിന്ന് വീണ്ടും [[നിയമസഭ]] അംഗമായ ചെന്നിത്തല
2014 മുതൽ 2016 വരെ [[ഉമ്മൻചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[യു.ഡി.എഫ്]] മന്ത്രിസഭയിലെ ആഭ്യന്തര-വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.
 
2014-ൽ അഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി നിയമിതനായ ചെന്നിത്തല കെ.പി.സി.സി. പ്രസിഡൻറ് സ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[വി.എം. സുധീരൻ]] പകരം പ്രസിഡൻറായി സ്ഥാനമേറ്റു.

2016-ൽ പതിനാലാം [[കേരള]] [[നിയമസഭ]]യിൽ [[യു.ഡി.എഫ്]]ൻ്റെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി രമേശ് ചെന്നിത്തലയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.

2021-ലെ പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിൻ്റെ]] പരാജയത്തെ തുടർന്ന് രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം [[വി.ഡി. സതീശൻ]] [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിൻ്റെ]] പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി സ്ഥാനമേറ്റു.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/may/22/congress-appoints-vd-satheesan-as-leader-of-opposition-in-kerala-assembly-2306051.html&lt;/ref&gt;

2021, 2026 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വിജയിച്ച രമേശ് ചെന്നിത്തല ഹരിപ്പാട് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ആറാം തവണയും നിയമസഭാംഗമായി.

2026ൽ [[വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ|വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭയിൽ]] [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തരം]], [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]], [[കയർ]] വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

== ആത്മകഥ ==
* ''' രമേശ് ചെന്നിത്തല അറിഞ്ഞതും അറിയാത്തതും&lt;ref&gt;[https://www.mbibooks.com/product/ramesh-chennithala-arinjathum-ariyathathum/ Ramesh Chennithala Autobiography]&lt;/ref&gt; '''

ഒരു സാധാരണ വിദ്യാർത്ഥി എങ്ങനെയാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ നക്ഷത്രമാകുന്നത് എന്നതിനൊരു പാഠപുസ്തകമാണ് രമേശ് ചെന്നിത്തല. ആ പുസ്തകത്തെ അടുക്കിപ്പെറുക്കി അവതരിപ്പിക്കുകയാണ്  ഈ കൃതിയിലൂടെ. മുതിർന്ന മാദ്ധ്യമ
പ്രവർത്തകൻ സി.പി. രാജശേഖരൻ നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങളും
പഠനങ്ങളും അനുഭവങ്ങളുമാണ്  ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നത്. വിദ്യാർത്ഥികാലഘട്ടം മുതൽ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിനൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച എന്നും കോൺഗ്രസ് (ഐ) ഗ്രൂപ്പുകാരനായ
പൊതുപ്രവർത്തകന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ ഒരു യാത്ര.
മാദ്ധ്യമപ്രവർത്തകൻ സി.പി. രാജശേഖരൻ രചിച്ച, മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവ് രമേശ് ചെന്നിത്തലയുടെ ജീവചരിത്രം.&lt;ref&gt;[https://www.mathrubhumi.com/books/news/ramesh-chennithala-autobiography-arinjathumariyathathum-book-release-sharja-international-book-fair-f9b55f18 രമേശ് ചെന്നിത്തലയുടെ പുസ്തകം പ്രകാശനം ചെയ്തു.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://veekshanam.com/the-biographical-book-ramesh-chennithala-knew-and-did-not-know-was-released/ |title=രമേശ് ചെന്നിത്തല അറിഞ്ഞതും അറിയാത്തതും |access-date=2023-11-29 |archive-date=2023-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205050305/https://veekshanam.com/the-biographical-book-ramesh-chennithala-knew-and-did-not-know-was-released/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കുടുംബം ==
ഭാര്യ അനിത യുണൈറ്റഡ് ഇന്ത്യാ ഇൻഷ്വറൻസ് കമ്പനിയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥയാണ്.
മക്കൾ :
രോഹിത്, രമിത്

==വിവാദങ്ങൾ==

* സെപ്റ്റംബർ 8, 2020 : കുളത്തൂപ്പുഴയിൽ കോവിഡ് നിരീക്ഷണ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് വാങ്ങാനെത്തിയ പെൺകുട്ടിയെ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകൻ പീഡിപ്പിച്ച വിഷയത്തിൽ രമേശ് ചെന്നിത്തല &quot;റേപ്പ് ജോക്ക്&quot; പരാമർശം നടത്തിയത് വിവാദത്തിന്‌ ഇടയാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/kerala-congress-leader-ramesh-chennithala-faces-flak-over-insensitive-rape-comment-netizens-demand-apology-1719850-2020-09-08|title=Kerala Congress leader Ramesh Chennithala faces flak over insensitive rape comment, netizens demand apology|access-date=2020-09-09|last=ThiruvanathapuramSeptember 8|first=P. S. Gopikrishnan Unnithan|last2=September 8|first2=2020UPDATED:|language=en|last3=Ist|first3=2020 19:11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/congress-leader-ramesh-chennithala-must-apologise-for-insulting-women-kerala-health-minister-kk-shailaja-2292529|title=Congress Leader Must Apologise For &quot;Insulting Women&quot;: Kerala Health Minister|access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/kerala-news/ramesh-chennithala-apology-controversial-statement-415543/|title=വാക്കുകൾ പിൻവലിച്ച് നിർവ്യാജം ഖേദംപ്രകടിപ്പിക്കുന്നു: രമേശ് ചെന്നിത്തല|access-date=2020-09-09|date=2020-09-09|language=ml}}&lt;/ref&gt; പരാമർശത്തിൽ പിന്നീട് രമേശ് ചെന്നിത്തല ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/politics/kerala-leader-ramesh-chennithala-apologises-after-remark-on-rape-sparks-row-2863061.html|title=Kerala Leader Ramesh Chennithala Apologises after Remark on Rape Sparks Row|access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ramesh-chennithala-regrets-his-controversial-remarks-1.5039760|title=ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ച് രമേശ് ചെന്നിത്തല; സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിൽ നേരിയ പോറൽപോലും ഉണ്ടാകരുത്‌|access-date=2020-09-09|language=en}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-18 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും 
|-
| 2016 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. പ്രസാദ്]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || ഡി. അശ്വനി ദേവ് || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ]]
|-
| 2011 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ജി. കൃഷ്ണപ്രസാദ്]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || അജിത് ശങ്കർ || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ]]
|-
| 2004	|| [[മാവേലിക്കര ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സി.എസ്. സുജാത]]	  || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]  ||[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || ||
|-
| 1987 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
| 1982 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[പി.ജി. തമ്പി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
|}

== അവലംബം ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;kl1&quot;&gt;[https://archive.today/20141213084319/http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4747&amp;Itemid=3069 Shri. Ramesh Chennithala, kerala.gov.in/]&lt;/ref&gt;
}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Ramesh Chennithala}}
* [http://parliamentofindia.nic.in/ls/lok11/biodata/11kl11.htm ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]

[[വർഗ്ഗം:മേയ് 25-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കെ.പി.സി.സി. പ്രസിഡന്റുമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>3gegy2tv1osbs8ds69d8moovhqs87q5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682419</id>
      <parentid>4682418</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58337-31</username>
        <id>224957</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിത രേഖ */</comment>
      <origin>4682419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26765" sha1="4qhguppctg34wzlz8ct93ae33nkj414" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ramesh Chennithala}}
{{Infobox officeholder
| name                = രമേശ് ചെന്നിത്തല
| image               = Ramesh chennithala Feb26.jpg
| caption             = 
| office              = കേരളത്തിലെ [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]], കയർ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി,&lt;/br&gt;
| term_start          = [[മേയ് 18]] [[2026]]
| term_end            = 
| predecessor         = [[പിണറായി വിജയൻ]] (ആഭ്യന്തരവും വിജിലൻസും), [[പി. രാജീവ്]] (കയർ വികസനം)
| term_start1         = [[ജനുവരി 1]] [[2014]]
| term_end1           = [[മേയ് 20]] [[2016]]
| predecessor1        = [[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
| successor1          = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| office2             = പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവ്
| term_start2         = മെയ് 29 2016
| term_end2           = മെയ് 22 2021
| predecessor2        = [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]]
| successor2          = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| office3             = സംസ്ഥാന ഗ്രാമവികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി
| constituency3       = 
| term_start3         = [[ജൂൺ 5]] [[1986]]
| term_end3           = [[മാർച്ച് 25]] [[1987]]
| predecessor3        = 
| successor3          = [[ടി. ശിവദാസമേനോൻ]]
| office4             = [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കെ.പി.സി.സി.]] പ്രസിഡൻറ്
| term_start4         = [[24 ജൂൺ]] [[2005]]
| term_end4           = [[ഫെബ്രുവരി 10]] [[2014]]
| predecessor4        = [[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]]
| successor4          = [[വി.എം. സുധീരൻ]]
| office5             = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| constituency5       = [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട്]]
| term_start5         = [[മേയ് 14]] [[2011]]
| term_end5           = 
| predecessor5        = [[ബാബു പ്രസാദ്]]
| successor5          = 
| term_start6         = [[മേയ് 24]] [[1982]]
| term_end6           = [[ഡിസംബർ 9]] [[1989]]
| predecessor6        = [[സി.ബി.സി. വാര്യർ]]
| successor6          = [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]]
| office7             = ലോക സഭയിലെ അംഗം
| constituency7       = [[മാവേലിക്കര ലോക്സഭാമണ്ഡലം|മാവേലിക്കര]]
| term_start7         = [[ഒക്ടോബർ 11]] [[1999]]
| term_end7           = [[ഫെബ്രുവരി 6]] [[2004]]
| predecessor7        = [[പി.ജെ. കുര്യൻ]]
| successor7          = [[സി.എസ്. സുജാത]]
| constituency8       = [[മാവേലിക്കര ലോക്സഭാമണ്ഡലം|മാവേലിക്കര]]
| term_start8         = [[ഡിസംബർ 2]] [[1989]]
| term_end8           = [[ഡിസംബർ 4]] [[1997]]
| predecessor8        = [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]
| successor8          = [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]
| salary              = 
| birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1956|5|25}}
| birth_place         = [[ചെന്നിത്തല]] [[മാവേലിക്കര]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]
| residence           = [[ചെന്നിത്തല]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]]
| religion            = [[ഹിന്ദുമതം]]
| father              = വി. രാമകൃഷ്ണൻ നായർ
| mother              = ദേവകിയമ്മ
| spouse              = ടി.എൻ. അനിത
| children            = രണ്ട് മകൻ
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = മെയ് 29
| year                = 2026
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/99%20Ramesh%20Chennithala.pdf നിയമസഭ
| 3blankname          = [[കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| 3namedata           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| 3blankname1         = [[കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| 3namedata1          = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
}}
2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിലെ 
ആഭ്യന്തരവകുപ്പ് മന്ത്രിയായി തുടരുന്ന
[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]- പാർട്ടിയുടെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പ്രമുഖരായ നേതാക്കളിലൊരാളാണ് '''രമേശ് ചെന്നിത്തല''' (ജനനം: 25 മേയ്, 1956). നിലവിൽ 2011 മുതൽ കേരള നിയമസഭയിൽ [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട് മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമായി തുടരുന്നു. 
2005 മുതൽ 2014 വരെ
[[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മറ്റിയുടെ]] പ്രസിഡണ്ടായും 2014 മുതൽ 2016 വരെ
രണ്ടാം ഉമ്മൻചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ
സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തര-വിജിലൻസ് വകുപ്പുകളുടെ
ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായും
2016 മുതൽ 2021 വരെ
നിലവിലിരുന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Jul/24/sincerely-repent-revolt-against-karunakaranramesh-chennithala-2480007.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2021/10/04/congress-leader-ramesh-chennithala-kerala-chief-minister-dreams.html&lt;/ref&gt;

== ജീവിത രേഖ==
[[ആലപ്പുഴ]] [[ജില്ല]]യിലെ [[മാവേലിക്കര]] താലൂക്കിലെ [[ചെന്നിത്തല]] ഗ്രാമത്തിൽ വി.രാമകൃഷ്ണൻ നായർ, ദേവകിയമ്മ ദാമ്പതികളുടെ മകനായി 
ഇടവ മാസത്തിലെ തിരുവാതിര നക്ഷത്രത്തിൽ 1956 മെയ് 25-ന് കെ. ആർ. രമേശ് ജനിച്ചു. ഹിന്ദി ഭാഷ അനായാസം സംസാരിക്കുന്ന ഒരു ഹിന്ദിവിശാരദ് കൂടിയാണ് ചെന്നിത്തല. ഹിന്ദി, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകളിലുള്ള പ്രാവീണ്യമാണ് ചെന്നിത്തലയെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വീകാര്യനാക്കിയത്. ദക്ഷിണകേരളാ ഹിന്ദി പ്രചാരസഭയിൽ നിന്ന് പഠിച്ചെടുത്ത ഹിന്ദി വിശാരത് ആണ് ഉത്തരേന്ത്യൻ നേതാക്കളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്താൻ ചെന്നിത്തലയെ തുണയ്ക്കുന്നത്. പിന്നെ വർഷങ്ങളായി കേട്ടുപഠിച്ച ഹിന്ദി സംസാരഭാഷയും. തിരുവനന്തപുരം ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമബിരുദവും [[എൻ.എസ്.എസ്. ഹിന്ദു കോളേജ്, ചങ്ങനാശ്ശേരി|ചങ്ങനാശേരി എൻഎസ്എസ് ഹിന്ദു കോളേജിൽ]] നിന്ന് ധനതത്വശാസ്ത്രത്തിൽ നേടിയ ബിരുദവുമാണ് വിദ്യാഭ്യാസം.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[പ്രമാണം:CHENNITHALA 2012 DSC 0063.JPG|ലഘുചിത്രം|left|രമേശ് ചെന്നിത്തല സിപിഐ നേതാവ് ചന്ദ്രപ്പനും വിഎസിനുമൊപ്പം]] 

കോൺഗ്രസിൻ്റെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ [[കെ.എസ്.യു]]വിലൂടെയാണ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം.

1980-1985 കാലഘട്ടത്തിൽ
[[കെ.എസ്.യു]] സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്
എൻ.എസ്.യു.ഐ ദേശീയ പ്രസിഡൻറ്, ബാലജന സഖ്യം സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റ് എന്നി നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച ചെന്നിത്തല 1982-ൽ [[ഹരിപ്പാട്]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി നിയമസഭ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

1985-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി. 1986-ൽ മുപ്പതാം വയസിൽ [[കെ. കരുണാകരൻ]] മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1987 മുതൽ 1990 വരെ [[യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്]] സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായിരുന്നു. 1987-ൽ ഹരിപ്പാട് നിന്ന് വീണ്ടും നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു എങ്കിലും 1989-ലെ [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കോട്ടയം| കോട്ടയത്ത്]] നിന്ന് മത്സരിച്ചു ജയിച്ചതിനാൽ [[എം.എൽ.എ]] സ്ഥാനം രാജിവച്ചു.
 
1990 മുതൽ 1993 വരെ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് അഖിലേന്ത്യ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ചെന്നിത്തല 
1994 മുതൽ 1997 വരെ എ.ഐ.സി.സി. ജോയിൻ്റ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.
 
1991-ലും, 1996-ലും, വീണ്ടും [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്ത്]] നിന്ന് [[ലോക്സഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
1997-ൽ എ.ഐ.സി.സി. ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിതനായി.

1999-ലെ [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[മാവേലിക്കര]]യിൽ നിന്ന് പാർലമെൻറ് അംഗമായി  തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;http://loksabhaph.nic.in/Members/memberbioprofile.aspx?mpsno=86&amp;lastls=13&lt;/ref&gt; 

1998-ൽ കോട്ടയത്ത് നിന്ന് [[ലോക്സഭ]]യിലേയ്ക്ക് മത്സരിച്ചു എങ്കിലും [[സി.പി.എം]]മ്മിലെ [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]നോട് പരാജയപ്പെട്ടു.

2004-ൽ [[മാവേലിക്കര]] [[ലോക്സഭ]] സീറ്റിൽ നിന്ന് [[സി.പി.എം]]മ്മിലെ [[സി.എസ്. സുജാത]]യോടും തോറ്റു.

2005-ൽ
[[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ]] (KPCC)  പ്രസിഡൻറായിരുന്ന [[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]]യുടെ പകരക്കാരനായി കെ.പി.സി.സി.പ്രസിഡൻ്റായി ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/06/25/stories/2005062501750700.htm |title=''Ramesh Chennithala is KPCC president'', The Hindu, June 25, 2005 |access-date=2009-05-19 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001061514/http://www.hindu.com/2005/06/25/stories/2005062501750700.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, 2004 മുതൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടിയുടെ വർക്കിംഗ് കമ്മറ്റി അംഗവുമാണ്.

2011-ൽ [[ഹരിപ്പാട്]] നിന്ന് വീണ്ടും [[നിയമസഭ]] അംഗമായ ചെന്നിത്തല
2014 മുതൽ 2016 വരെ [[ഉമ്മൻചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[യു.ഡി.എഫ്]] മന്ത്രിസഭയിലെ ആഭ്യന്തര-വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.
 
2014-ൽ അഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി നിയമിതനായ ചെന്നിത്തല കെ.പി.സി.സി. പ്രസിഡൻറ് സ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[വി.എം. സുധീരൻ]] പകരം പ്രസിഡൻറായി സ്ഥാനമേറ്റു.

2016-ൽ പതിനാലാം [[കേരള]] [[നിയമസഭ]]യിൽ [[യു.ഡി.എഫ്]]ൻ്റെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി രമേശ് ചെന്നിത്തലയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.

2021-ലെ പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിൻ്റെ]] പരാജയത്തെ തുടർന്ന് രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം [[വി.ഡി. സതീശൻ]] [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിൻ്റെ]] പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി സ്ഥാനമേറ്റു.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/may/22/congress-appoints-vd-satheesan-as-leader-of-opposition-in-kerala-assembly-2306051.html&lt;/ref&gt;

2021, 2026 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വിജയിച്ച രമേശ് ചെന്നിത്തല ഹരിപ്പാട് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ആറാം തവണയും നിയമസഭാംഗമായി.

2026ൽ [[വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ|വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭയിൽ]] [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തരം]], [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]], [[കയർ]] വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

== ആത്മകഥ ==
* ''' രമേശ് ചെന്നിത്തല അറിഞ്ഞതും അറിയാത്തതും&lt;ref&gt;[https://www.mbibooks.com/product/ramesh-chennithala-arinjathum-ariyathathum/ Ramesh Chennithala Autobiography]&lt;/ref&gt; '''

ഒരു സാധാരണ വിദ്യാർത്ഥി എങ്ങനെയാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ നക്ഷത്രമാകുന്നത് എന്നതിനൊരു പാഠപുസ്തകമാണ് രമേശ് ചെന്നിത്തല. ആ പുസ്തകത്തെ അടുക്കിപ്പെറുക്കി അവതരിപ്പിക്കുകയാണ്  ഈ കൃതിയിലൂടെ. മുതിർന്ന മാദ്ധ്യമ
പ്രവർത്തകൻ സി.പി. രാജശേഖരൻ നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങളും
പഠനങ്ങളും അനുഭവങ്ങളുമാണ്  ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നത്. വിദ്യാർത്ഥികാലഘട്ടം മുതൽ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിനൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച എന്നും കോൺഗ്രസ് (ഐ) ഗ്രൂപ്പുകാരനായ
പൊതുപ്രവർത്തകന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ ഒരു യാത്ര.
മാദ്ധ്യമപ്രവർത്തകൻ സി.പി. രാജശേഖരൻ രചിച്ച, മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവ് രമേശ് ചെന്നിത്തലയുടെ ജീവചരിത്രം.&lt;ref&gt;[https://www.mathrubhumi.com/books/news/ramesh-chennithala-autobiography-arinjathumariyathathum-book-release-sharja-international-book-fair-f9b55f18 രമേശ് ചെന്നിത്തലയുടെ പുസ്തകം പ്രകാശനം ചെയ്തു.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://veekshanam.com/the-biographical-book-ramesh-chennithala-knew-and-did-not-know-was-released/ |title=രമേശ് ചെന്നിത്തല അറിഞ്ഞതും അറിയാത്തതും |access-date=2023-11-29 |archive-date=2023-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205050305/https://veekshanam.com/the-biographical-book-ramesh-chennithala-knew-and-did-not-know-was-released/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കുടുംബം ==
ഭാര്യ അനിത യുണൈറ്റഡ് ഇന്ത്യാ ഇൻഷ്വറൻസ് കമ്പനിയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥയാണ്.
മക്കൾ :
രോഹിത്, രമിത്

==വിവാദങ്ങൾ==

* സെപ്റ്റംബർ 8, 2020 : കുളത്തൂപ്പുഴയിൽ കോവിഡ് നിരീക്ഷണ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് വാങ്ങാനെത്തിയ പെൺകുട്ടിയെ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകൻ പീഡിപ്പിച്ച വിഷയത്തിൽ രമേശ് ചെന്നിത്തല &quot;റേപ്പ് ജോക്ക്&quot; പരാമർശം നടത്തിയത് വിവാദത്തിന്‌ ഇടയാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/kerala-congress-leader-ramesh-chennithala-faces-flak-over-insensitive-rape-comment-netizens-demand-apology-1719850-2020-09-08|title=Kerala Congress leader Ramesh Chennithala faces flak over insensitive rape comment, netizens demand apology|access-date=2020-09-09|last=ThiruvanathapuramSeptember 8|first=P. S. Gopikrishnan Unnithan|last2=September 8|first2=2020UPDATED:|language=en|last3=Ist|first3=2020 19:11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/congress-leader-ramesh-chennithala-must-apologise-for-insulting-women-kerala-health-minister-kk-shailaja-2292529|title=Congress Leader Must Apologise For &quot;Insulting Women&quot;: Kerala Health Minister|access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/kerala-news/ramesh-chennithala-apology-controversial-statement-415543/|title=വാക്കുകൾ പിൻവലിച്ച് നിർവ്യാജം ഖേദംപ്രകടിപ്പിക്കുന്നു: രമേശ് ചെന്നിത്തല|access-date=2020-09-09|date=2020-09-09|language=ml}}&lt;/ref&gt; പരാമർശത്തിൽ പിന്നീട് രമേശ് ചെന്നിത്തല ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/politics/kerala-leader-ramesh-chennithala-apologises-after-remark-on-rape-sparks-row-2863061.html|title=Kerala Leader Ramesh Chennithala Apologises after Remark on Rape Sparks Row|access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ramesh-chennithala-regrets-his-controversial-remarks-1.5039760|title=ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ച് രമേശ് ചെന്നിത്തല; സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിൽ നേരിയ പോറൽപോലും ഉണ്ടാകരുത്‌|access-date=2020-09-09|language=en}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-18 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും 
|-
| 2016 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. പ്രസാദ്]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || ഡി. അശ്വനി ദേവ് || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ]]
|-
| 2011 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ജി. കൃഷ്ണപ്രസാദ്]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || അജിത് ശങ്കർ || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ]]
|-
| 2004	|| [[മാവേലിക്കര ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സി.എസ്. സുജാത]]	  || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]  ||[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || ||
|-
| 1987 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
| 1982 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[പി.ജി. തമ്പി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
|}

== അവലംബം ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;kl1&quot;&gt;[https://archive.today/20141213084319/http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4747&amp;Itemid=3069 Shri. Ramesh Chennithala, kerala.gov.in/]&lt;/ref&gt;
}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Ramesh Chennithala}}
* [http://parliamentofindia.nic.in/ls/lok11/biodata/11kl11.htm ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]

[[വർഗ്ഗം:മേയ് 25-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കെ.പി.സി.സി. പ്രസിഡന്റുമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>4qhguppctg34wzlz8ct93ae33nkj414</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിരീശ്വരവാദം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70472</id>
    <revision>
      <id>4682267</id>
      <parentid>4647908</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95573" sha1="bxum63hanw9jah33eppobln8szjve3g" xml:space="preserve">{{prettyurl|Atheism}}
{{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}}
സമാന്യമായി [[ദൈവം]], ദേവത,  ബ്രഹ്മം, [[പരലോകം|സ്വർഗം]], നരകം, [[ആത്മാവ്]], സാത്താൻ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ നിരാകരിക്കുന്ന നിലപാടോ, [[ദർശനം|ദർശനമോ]] (Philosophy) ആണ് '''നിരീശ്വരവാദം''' (Atheism). &lt;ref&gt;
[http://atheistempire.com/atheism/atheism.php എത്തീസ്റ്റ് എമ്പയർ വെബ് പേജ്] &lt;/ref&gt;

പാശ്ചാത്യദർശനശാസ്ത്രം (Western Philosophy) അനുസരിച്ചുള്ള ഒരു വിഭാഗമാണ് ഇത്. ആധുനിക ശാസ്ത്രം, സ്വതന്ത്രചിന്ത, ലിംഗനീതി എന്നിവയും ഇതിൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. ഭാരതീയ ദർശനമനുസരിച്ചുള്ള (Indian Philosophy), നാസ്തികവാദം (Heterodoxy), മേല്പറഞ്ഞ നിർവചനമനുസരിച്ചുള്ളതല്ല. [[വേദം|വേദങ്ങളെ]] പ്രമാണമായി അംഗീകരിക്കുന്നുവോ ഇല്ലയോ എന്നുള്ളതാണ്, ഭാരതീയ ദർശനപ്രകാരമുള്ള ആസ്തിക-നാസ്തിക വിഭജനത്തിന് അടിസ്ഥാനം. ഇതിനെ ചാർവാകദർശനം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. വേദം പ്രമാണമായി അംഗീകരിക്കുന്ന, ആസ്തികദർശനമായ, [[സാംഖ്യദർശനം]] ദൈവത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. നാസ്തിക
 [[ചർവാകരും]] ഇപ്രകാരം ഒരു ദൈവത്തെയോ വേദങ്ങളേയോ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. &lt;ref&gt;
ആൻ ഇൻട്രൊഡക്ഷൻ ടു ഇൻഡ്യൻ ഫിലൊസോഫി, ചാറ്റർജി ആന്റ് ദത്ത,രൂപ ആന്റ് കമ്പനി, ഡെൽഹി.&lt;/ref&gt;

നിരീശ്വരവാദികൾ, വ്യവസ്ഥാപിത മതങ്ങളുടെ തത്ത്വങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തിന് മതിയായ പ്രത്യക്ഷത്തെളിവുകൾ (Empirical evidence) ഇല്ല എന്ന് നിരീശ്വരർ വാദിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[അജ്ഞേയതാവാദം|അജ്ഞേയതാവാദത്തിൽ]] (Agnosticism) നിന്നും വിഭിന്നമാണ് ഈ വാദം. ദൈവത്തെപ്പറ്റിയോ പ്രപഞ്ചകാര്യങ്ങൾ മുഴുവനുമോ‍, മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക്, അതിന്റെ പരിമിതികൾ കൊണ്ട് അറിയുവാൻ കഴിയില്ല എന്ന തത്ത്വശാസ്ത്രപരമായ നിലപാടാണ് അജ്ഞേയവാദം. &lt;ref&gt; വിശ്വവിജ്ഞാനകോശം പുസ്തകം ഒന്ന്, എൻ. ബി. എസ്., കോട്ടയം &lt;/ref&gt; 

ലോകത്തിൽ 85 കോടിയോളം ജനങ്ങൾ വ്യവസ്ഥാപിത മതങ്ങളിൽ വിശ്വാസമില്ലാത്തവരാണ്. &lt;ref&gt; [http://www.atheistempire.com/reference/stats/index.php എത്തീസ്റ്റ് വെബ്സൈറ്റ്] &lt;/ref&gt;

== പ്രാചീന നിരീശ്വരവാദങ്ങൾ ==
മനുഷ്യന്റെ ആദ്യതലമുറകൾ ഏതെങ്കിലും വിശ്വാസക്രമങ്ങൾ പിന്തുടർന്നതിന് ലഭ്യമായ തെളിവുകളില്ല. പില്ക്കാലത്ത് അവർ കൂട്ടമായി ജീവിക്കുകയും സാമൂഹിക ജീവിതം വികസിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ചുറ്റുപാടുകളുമായുള്ള അവരുടെ ബന്ധം സങ്കീർണമായിത്തീർന്നു. ഗോത്രങ്ങളും വിശ്വാസക്രമങ്ങളും രൂപപ്പെട്ടു. തന്നെക്കാൾ കരുത്തുള്ള പ്രകൃതിശക്തികളെ അവർ ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നതും ഇക്കാലത്താണ്. പില്ക്കാലത്ത് ഇത്തരം വിശ്വാസരൂപങ്ങൾ ദൈവങ്ങളും മതങ്ങളുമൊക്കെയായി വളർന്നുവരികയാണുണ്ടായത്. പ്രപഞ്ചത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കാനുള്ള അവരുടെ ശ്രമങ്ങളായിരുന്നു ദർശനങ്ങളായി അവയിൽ ഘനീഭവിച്ചത്. എന്നാൽ ഇത്തരം ദർശനങ്ങൾ അതീത ശക്തിയിലും, പ്രപഞ്ചസ്രഷ്ടാവിലും ചെന്നെത്തിയപ്പോൾ അവയോട് വിയോജിക്കുകയും ബദൽ ദർശനങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് ചില പ്രാചീന ദാർശനികർ അവരുടെ സ്വതന്ത്ര ചിന്ത ആവിഷ്കരിച്ചു. 

=== ഇന്ത്യ നിരീശ്വരവാദം ===
ഈശ്വരവാദവും നിരീശ്വരവാദവും ഏറ്റവും സ്പഷ്ടമായ അർഥകല്പനകളുള്ള ദാർശനിക നിലപാടുകളായിട്ടാണ് ഇന്ത്യൻ ദാർശനികർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതെന്ന് ദേബീപ്രസാദ് ചതോപാധ്യായ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. സർവജ്ഞനും, സർവശക്തനും, ധാർമിക നിയന്താവുമായ ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തമായ സങ്കല്പമാണ് ഈശ്വരവാദം. എന്നാൽ ഇത്തരം സങ്കല്പങ്ങളുടെ നിഷേധമായിരുന്നു നിരീശ്വരവാദം.

ഇന്ത്യൻ ദാർശനികരിൽ ഒരു വിഭാഗം നിരീശ്വരവാദികളായിരുന്നു. അവർക്ക് ഈശ്വരൻ അന്ധവിശ്വാസവും പൊള്ളയായ സങ്കല്പവും ലക്ഷ്യംതെറ്റിയ ആരാധനാവസ്തുവുമായിരുന്നു.  ദൈവത്തെ സർവജ്ഞൻ, സർവശക്തൻ, അനശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെ വാഴ്ത്തുന്നത് അർഥശൂന്യമാണെന്നാണ് ജൈനദാർശനികരുടെ അഭിപ്രായം.

വേദാന്തവും, ന്യായ-വൈശേഷികവുമൊഴിച്ച്, [[ബുദ്ധമതം]], [[ജൈനമതം]], &lt;ref name=&quot;winston2&quot;&gt;{{cite book |last=Winston |first=Robert (Ed.) |title=Human |url=https://archive.org/details/human0000unse_n1j1 |publisher=New York: DK Publishing, Inc |year=2004 |isbn=0-7566-1901-7 |page=[https://archive.org/details/human0000unse_n1j1/page/299 299] |quote=Nonbelief has existed for centuries. For example, Buddhism and Jainism have been called atheistic religions because they do not advocate belief in gods.}}
&lt;/ref&gt;[[ചാർവാകം]] (ലോകായതം), [[മീമാംസ]], ന്യായ-വൈശേഷികത്തിന്റെ ആദ്യരൂപം, [[സാംഖ്യം]], [[യോഗം]] തുടങ്ങിയ ദർശനങ്ങളെല്ലാം നിരീശ്വരവാദപരമായിരുന്നു. ഇതിൽ യോഗം വലിയ ദാർശനിക പദ്ധതിയായി കരുതാനാവില്ല. യോഗത്തിലെ ദാർശനിക കാര്യങ്ങൾ സാംഖ്യത്തിൽനിന്ന് കടംകൊണ്ടിട്ടുള്ളവയാണ്. 

ബുദ്ധനു മുൻപ് (ബി.സി. 6-ാം ശ.) എഴുതപ്പെട്ട ശ്വേതാശ്വതരോപനിഷത്തിൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ കാരണമന്വേഷിക്കുന്ന ചിന്തകളുടെ സൂചനകളുണ്ട്. അവ, ഈശ്വരനാണ് കാരണമെന്ന് പറയുന്ന ഈശ്വരവാദം, ആകസ്മികത്വമാണെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന യദൃച്ഛാവാദം, സ്വഭാവത്തെ കാരണമായി കരുതുന്ന സ്വഭാവവാദം എന്നിവയാണ്.

==== സ്വഭാവവാദം ====
ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രപഞ്ചം തികച്ചും ഭൌതികമായ ഒന്നാണ്. അത് ദ്രവ്യത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രകൃതി നിയമങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനഫലമായാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ മുഴുവൻ വസ്തുക്കളും സംഭവങ്ങളും പ്രകൃതി നിയമങ്ങൾക്ക് വിധേയമാണ്. പ്രാർഥനയ്ക്കോ വഴിപാടുകൾക്കോ അവയെ സ്വാധീനിക്കാനാവില്ല. ആകസ്മികതാവാദവും ഈശ്വരാസ്തിത്വത്തെ നിരാകരിക്കുന്നതാണ്. ലോകയാഥാർഥ്യം സങ്കീർണവും യാദൃച്ഛികവുമാണെന്ന് ആകസ്മികതാവാദികൾ വാദിക്കുന്നു. ബുദ്ധന് മുൻപുതന്നെ ഇന്ത്യയിൽ വികാസം പ്രാപിച്ച അനേകം നിരീശ്വരവാദ നിലപാടുകൾ ശ്വേതാശ്വതരോപനിഷത്തിൽ കാണുന്നു. 

==== ചാർവാകം ====
ഭൗതികവാദികളായിരുന്ന ചാർവകന്മാരുടെ കൃതികളൊന്നും തന്നെ ലഭ്യമല്ല. ഇവർ സ്വഭാവവാദത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രതിനിധികളായിരുന്നു. അവരുടെ വാദങ്ങളെ നിഷേധിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി ഈശ്വരവാദികൾ ഉദ്ധരിച്ച വാക്യങ്ങളും, സംഗ്രഹിതരൂപങ്ങളുമാണ് ചാർവാകത്തെക്കുറിച്ച് നമുക്ക് അറിവു നല്കുന്നത്. ഈശ്വരൻ, സ്വർഗം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളെ തികഞ്ഞ ഭൗതികവാദാടിത്തറയിൽനിന്ന് അവർ നിരാകരിച്ചു. 

ചതുർഭൂതങ്ങളായ ഭൂമി, ജലം, തേജസ്സ്, വായു എന്നിവ പ്രത്യേകാനുപാതത്തിൽ കൂടിച്ചേർന്നാണ് ശരീരം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് അവർ സമർഥിച്ചു. ചതുർഭൂതങ്ങൾ ശിഥിലമാവുമ്പോൾ ശരീരം നശിക്കുന്നു. പ്രത്യക്ഷാനുഭവങ്ങളെ മാത്രമേ ലോകായതർ അംഗീകരിച്ചിരുന്നുള്ളു. അതുകൊണ്ട് തെളിവുകളില്ലാത്ത അനുമാനങ്ങളെ അവർ നിരാകരിച്ചു.

{| width=&quot;50%&quot;
| width=&quot;50%&quot; | &lt;poem&gt;
{{ഉദ്ധരണി|ന സ്വർഗോ നാപവർഗോ വാ
നൈവാത്മാ പാരലൌകികഃ
നൈവ വർണാശ്രമാദീനാം
ക്രിയാശ്ച ഫലദായികാഃ}}
&lt;/poem&gt; 
| സ്വർഗമില്ല; മോക്ഷമില്ല; പരലോക സംബന്ധിയായ ആത്മാവുമില്ല; ഫലപ്രദമായ വർണാശ്രമധർമകർമങ്ങളുമില്ല.
|-
|&lt;poem&gt; {{ഉദ്ധരണി|അഗ്നിഹോത്രം ത്രയോവേദാ:
ത്രിദണ്ഡം ഭസ്മഗുണ്ഠനം
ബുദ്ധിപൗരുഷഹീനാനാം
ജീവികാ ധാതൃനിർമിതാ}}
&lt;/poem&gt;
| അഗ്നിഹോത്രം, മൂന്ന് വേദങ്ങൾ, സന്ന്യാസം, ഭസ്മംപൂശൽ ഇവയൊക്കെ ബുദ്ധിയും പൗരുഷവും കെട്ടവരുടെ വയറ്റുപിഴപ്പിന് ഉണ്ടാക്കിയവ മാത്രമാണ്, എന്നിങ്ങനെയുള്ള ബൃഹസ്പതിയുടെ വാദങ്ങൾ ശക്തവും രൂക്ഷവുമാണ്.
|}

==== സാംഖ്യം ====
ആസ്തിക ദർശനങ്ങളിൽപ്പെട്ട സാംഖ്യത്തിന്റെ ഭൗതികോന്മുഖതയെ അംഗീകരിക്കാൻ യഥാസ്ഥിതിക പണ്ഡിതർക്ക് മടിയുണ്ടെങ്കിലും ഭൗതികവാദവീക്ഷണം സാംഖ്യത്തിലെ അവിഭാജ്യ സമീപനമാണ്. പ്രാചീനമായ ഈ ദർശനത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രാമാണിക ഗ്രന്ഥങ്ങളൊന്നും ലഭ്യമല്ല. ക്രി.പി. രണ്ടാം ശതകത്തിലോ അഞ്ചാം ശതകത്തിലോ മറ്റോ രചിക്കപ്പെട്ട 73 കാരികകളുള്ള സാംഖ്യകാരികയാണ് ഒന്ന്. മുഖ്യ തത്ത്വങ്ങളുടെ ഒരു സംഗ്രഹീതരൂപംമാത്രമാണ് ഈ കൃതി. ഗൌഡപാദരും വാചസ്പതി മിശ്രനും ഇതിനു നല്കിയ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. സാംഖ്യസൂത്രം കപിലമുനി (ക്രി.മു. 6-ാം ശ.) രചിച്ചു എന്നു കരുതുന്നുവെങ്കിലും വേദാന്തത്തിന്റെ കലർപ്പുകളുള്ള കൃതിക്കു 14-ാം ശതകത്തിനപ്പുറം പഴക്കമില്ലെന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്. ഈ കൃതിക്കു വിജ്ഞാനഭിക്ഷു എഴുതിയ ഭാഷ്യവും പ്രസിദ്ധമാണ്. സാംഖ്യകാരികയിൽ ഈശ്വരനെപ്പറ്റി യാതൊന്നും പറയുന്നില്ല. പ്രകൃതി പരിണമിച്ചാണ് ഭൌതിക പ്രപഞ്ചം ഉണ്ടായതെന്ന് അവർ സമർഥിക്കുന്നു. 61-ാം കാരികയുടെ വ്യാഖ്യാനത്തിലാണ് ഗൗഡപാദൻ സാംഖ്യനിരീശ്വരവാദ ചർച്ച അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.

നിർഗുണനായ ഈശ്വരനിൽനിന്ന് സഗുണങ്ങളായ ജീവപ്രപഞ്ചം ഉണ്ടാവില്ല. ത്രിഗുണാത്മക (ഭൌതിക) പ്രകൃതിയിൽനിന്നേ ത്രിഗുണാത്മക പ്രപഞ്ചം ഉണ്ടാവുകയുള്ളൂ. വെള്ള നൂലുകളിൽനിന്ന് വെള്ള വസ്ത്രവും, കറുത്ത നൂലുകളിൽനിന്ന് കറുത്ത വസ്ത്രവുമുണ്ടാകുന്നതുപോലെയാണിത്. ഇതിൽനിന്ന് ഈശ്വരനോ കാലമോ അല്ല, പ്രകൃതിയാണ് പ്രപഞ്ചകാരണമെന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഭൗതിക പ്രപഞ്ചകാരണമായി അഭൗതികനായ ഈശ്വരനെ കൊണ്ടുവരേണ്ട ആവശ്യമില്ല - എന്നിങ്ങനെയാണ് ഗൗഡപാദൻ, സാംഖ്യനിരീശ്വരവാദം അവതരിപ്പിക്കുന്നത്; ദുർബലമായ ഈ വാദങ്ങളിൽനിന്നും മുന്നോട്ടുപോകുന്നുണ്ട് വാചസ്പതിമിശ്രന്റെ ചിന്തകൾ. 

പ്രകൃതി, ലോകമായി പരിണമിക്കുന്നത് പരപ്രേരണകൂടാതെ സ്വാഭാവികമായാണെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. ബോധപൂർവമായ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും സ്വാർഥം കൊണ്ടോ കാരുണ്യംകൊണ്ടോ ആണ് നടക്കുന്നത്. ലോകസൃഷ്ടിയിൽ ഇത് രണ്ടുമില്ല. അതുകൊണ്ട് അത് ബോധപൂർവുമല്ല. 

ദൈവത്തിന് സ്വാർഥതയില്ല. സൃഷ്ടിക്കുമുൻപ് ശരീരവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമില്ലാത്തതുകൊണ്ട് ദുഃഖങ്ങളുമില്ല. അതുകൊണ്ട് കാരുണ്യത്തിന്റെ ആവശ്യവുമില്ല. കാരുണ്യവാൻ സുഖികളെ മാത്രമേ സൃഷ്ടിക്കു. ഇങ്ങനെ നോക്കിയാൽ ഈശ്വരൻ അപ്രസക്തനാകുന്നുവെന്നാണ് സാംഖ്യദർശനത്തിന്റെ പക്ഷം.

==== ബൗദ്ധദർശനം ====
ധർമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണമാണ് ബൗദ്ധദർശനങ്ങളുടെ കാതൽ. ജീവിതത്തിലെ എല്ലാറ്റിലും ശ്രീബുദ്ധൻ ദുഃഖം കണ്ടെത്തി. &lt;ref&gt;V.A. Gunasekara, {{cite web |url=http://www.buddhistinformation.com/buddhist_attitude_to_god.htm |title=The Buddhist Attitude to God. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080102053643/http://www.buddhistinformation.com/buddhist_attitude_to_god.htm |archivedate=2008-01-02 |access-date=2011-03-15 |url-status=live }} In the Bhuridatta Jataka, &quot;The Buddha argues that the three most commonly given attributes of God, viz. omnipotence, omniscience and benevolence towards humanity cannot all be mutually compatible with the existential fact of dukkha.&quot;&lt;/ref&gt;അതിൽനിന്നുള്ള മോചന(നിർവാണം)ത്തിനുവേണ്ടി നടത്തിയ അന്വേഷണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദർശനങ്ങൾ. സാംഖ്യവും, ബൗദ്ധദർശനങ്ങളുമായി അഭേദ്യമായ ബന്ധമുള്ളതായി പണ്ഡിതർ നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. സത്യത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെയും, ലോകത്തിന്റെ ആത്യന്തിക കാരണത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണങ്ങൾ നിഷ്ഫലമാണെന്ന് ബുദ്ധൻ കരുതി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈശ്വരാസ്തിത്വത്തിന്റെ പ്രശ്നം അദ്ദേഹത്തെ അലട്ടിയിരുന്നില്ല. ഈശ്വരാന്വേഷണം പ്രയോജനരഹിതമാണെന്ന് കരുതിയതിനാൽ അത്തരം ചർച്ചകളെ ശിഷ്യർക്കിടയിൽപ്പോലും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നില്ല.

ദുരിതങ്ങൾക്കറുതിവരുത്തുന്ന പ്രായോഗിക പ്രശ്നങ്ങളിലേക്കാണ് ബുദ്ധൻ തന്റെ ശിഷ്യരുടെ ശ്രദ്ധ ക്ഷണിച്ചത്. അദ്ദേഹം ആധ്യാത്മിക അന്വേഷണ പദ്ധതികളെ അംഗീകരിച്ചില്ലെന്നു മാത്രമല്ല, അവയോട് ഉദാസീനനുമായിരുന്നു. ബുദ്ധന്റെ ഉപദേശങ്ങളെ ശരിയായി ഉൾക്കൊണ്ട [[അശ്വഘോഷൻ]], ഈശ്വരവിചാരം ബുദ്ധമതത്തിൽ എന്തുകൊണ്ട് അർഥശൂന്യമാവുന്നുവെന്ന് തന്റെ കൃതിയായ ബുദ്ധചരിതത്തിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്{{തെളിവ്}}.
{| width=&quot;50%&quot;
| width=&quot;50%&quot; | &lt;poem&gt;{{ഉദ്ധരണി|ഐശ്വരം ചേദിദം വിശ്വം
ഭവേന്നേത്ഥം വ്യവസ്ഥിതം;
ദുഃഖൈർനാഭിഭവേത് കശ്ചി-
ന്നാനായോനിംന സംവ്രജേത്}}&lt;/poem&gt;
| ഈ ലോകം ഈശ്വരൻ സൃഷ്ടിച്ചതാണെങ്കിൽ ഇത്തരം വ്യവസ്ഥകൾ നിലനില്ക്കുകയില്ല; ഒരാൾക്കും ദുഃഖമുണ്ടാവുകയില്ല; പല ജന്മങ്ങളെ പ്രാപിക്കുകയുമില്ല.
|-
|&lt;poem&gt;{{ഉദ്ധരണി|സങ്കൽപ്പേന വിനൈവേശഃ
കുരുതേ ചേദഹൈതുകം
ബാലവത് പരമേശസ്യ
നാധികാരഃ സ്വചേതസി}}&lt;/poem&gt;
| സങ്കല്പമോ കാരണമോ കൂടാതെ ഈശ്വരൻ ലോകത്തെ നിർമ്മിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ബാലനെപ്പോലെ ഈശ്വരനും ബുദ്ധിരഹിതനാവും. 
|}
ആദ്യകാല മഹായാന ബുദ്ധമതക്കാർ ഈശ്വരനിഷേധികളായിരുന്നു. നാഗാർജുനന്റെ ചിന്തകൾ യുക്തിയുക്തം ഈശ്വരാസ്തിത്വത്തെ നിരാകരിക്കുന്നതായിരുന്നു; ഔപനിഷദികദർശനത്തിന്റെ 'സ്വ-ഭാവ'വാദം അഥവാ 'സത്താവാദ'ത്തെ നിരാകരിക്കാൻ വേണ്ടി, നാഗാർജുനൻ ആവിഷ്കരിച്ച, ശൂന്യതാവാദത്തിൽ ദൈവാസ്തിത്വത്തിനു പ്രസക്തിയില്ല. 'ആത്യന്തികമായ കാരണം' എന്ന അർഥത്തിൽ ദൈവത്തെ കരുതുന്ന വീക്ഷണത്തെ എതിർത്ത നാഗാർജുനൻ, 'കാര്യ'ത്തിൽ കാരണവും 'കാരണ'ത്തിൽ 'കാര്യ'വും അന്തഃസ്ഥിതമാണെന്നും വസ്തു പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ ആവിർഭാവവും നിലനില്പും പരസ്പര ബന്ധിതമാണെന്നും സിദ്ധാന്തിച്ചു.

ഈശ്വരാസ്തിത്വത്തെയും സത്താവാദത്തെയും ബുദ്ധൻ നിരാകരിക്കുകയും ധാർമികതയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ദർശനം ആവിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്തെങ്കിലും, പില്ക്കാലത്ത് ബുദ്ധമതം സ്ഥാപനവത്കരിക്കപ്പെടുകയും ജനപ്രീതിയാർജിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ അനുഷ്ഠാനപരതയിലേക്കും ഈശ്വരവാദത്തിലേക്കും വ്യതിചലിക്കുകയാണുണ്ടായത്.

==== ജൈനദർശനം ====
ബുദ്ധമതത്തെക്കാൾ പ്രാചീനമായ ജൈനമതം ഈശ്വരാസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ച് തികഞ്ഞ ഉദാസീനത കാണിച്ചിരുന്നു. അവർ പ്രപഞ്ചത്തിലെ സർവ പദാർഥങ്ങളെയും ജീവനുള്ളവയെന്നും, ഇല്ലാത്തവയെന്നും രണ്ടായി വിഭജിക്കുന്നു. കാലം, ആകാശം, പുദ്ഗലം (ദ്രവ്യം), ധർമം, അധർമം എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചായി അജീവ വസ്തുക്കളെ തരംതിരിക്കുന്നു. നന്മ, തിന്മ, അശുദ്ധം തുടങ്ങി ഏഴു ധർമങ്ങളെക്കൂടി അവർ പരിഗണിക്കുന്നു. ജീവനില്ലാത്തവയുമായി ജീവൻ എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും ബന്ധനങ്ങളിൽനിന്ന് എങ്ങനെ വിമുക്തമാവുന്നുവെന്നും വിശദീകരിക്കാനാണ് ഈ സങ്കല്പങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഒരിടത്തും അവർ ഈശ്വരനെ സങ്കല്പിച്ചിട്ടില്ല. ഈശ്വരവാദത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ചപ്പോഴൊക്കെയും അവർ നിരീശ്വരവാദപക്ഷത്ത് ഉറച്ചുനിന്നു. ദാർശനികമായി കരുത്തുറ്റ ഉജ്ജ്വല താർക്കികരായിരുന്നു ജൈനമത പണ്ഡിതർ.

എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ജൈന സാഹിത്യകാരനായ ഹരിഭദ്രന്റെ സദ്ദർശന സമുച്ചയത്തിന് ഗുണരത്നൻ എഴുതിയ ഭാഷ്യമായ തർക്ക രഹസ്യദീപിക പില്ക്കാല ന്യായവൈശേഷികരുടെ ഈശ്വരവാദത്തെ നിരാകരിക്കുന്നു. ലോകം നിത്യമാണ്; അതുകൊണ്ട് അതിൽ 'കാര്യ'മില്ല. ചിലപ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നതും സംഭവിക്കാത്തുമാണ് കാര്യം. ലോകത്തിന് ഈ സ്വഭാവമില്ല. അതുകൊണ്ട് ഇതിന് കാരണവുമില്ല. കാരണമില്ലാത്തതുകൊണ്ട് ഈശ്വരനുമില്ല എന്ന് ഗുണരത്നൻ വാദിക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ സർവജ്ഞനാണെങ്കിൽതന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന അസുരന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചതെന്തിന്? ഈശ്വരാസ്തിത്വം തന്നെ നിഷേധിക്കുന്ന നിരീശ്വരവാദികളെ സൃഷ്ടിച്ചതെന്തിന്? എന്നിങ്ങനെ പരിഹസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 

==== മീമാംസാദർശനം ====
വേദങ്ങളെ പ്രമാണമായി അംഗീകരിക്കുന്ന മീമാംസകർ പലരും നിരീശ്വരവാദപരമായ വീക്ഷണങ്ങളാണ് വച്ചുപുലർത്തിയിരുന്നത്. ബി.സി. രണ്ടാം ശതകത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട, ജൈമിനിയുടെ മീമാംസാസൂത്രങ്ങളാണ് മീമാംസയുടെ അടിസ്ഥാനഗ്രന്ഥം. ഇതിന് പ്രഭാകരനും [[കുമാരിലഭട്ട]]യും  നല്കിയ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ പ്രാഭാകരം, ഭാട്ടം എന്നീ രണ്ടു പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് രൂപം നല്കി.

ജൈമിനി സ്പഷ്ടമായി ഈശ്വരാസ്തിത്വം നിഷേധിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ധർമലക്ഷണസൂത്രം ഈശ്വരനിരാകരണത്തിന്റെ വിത്തുകൾ പേറുന്നുവെന്ന് മീമാംസാപണ്ഡിതൻ എ. സുബ്രഹ്മണ്യശാസ്ത്രി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. പ്രഭാകരൻ സംശയരഹിതമായി തന്റെ നിരീശ്വരവാദ ആഭിമുഖ്യം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ  [[കുമാരിലഭട്ട]] ഈശ്വരവാദത്തിന്റെ നിഗൂഢാനുയായിയാണെന്ന് ഡോ. രാധാകൃഷ്ണൻ വാദിക്കുന്നുവെങ്കിലും അതിൽ അടിസ്ഥാനമില്ലെന്ന് ദേബീപ്രസാദ് സമർഥിക്കുന്നു. എന്നാൽ, വേദപ്രമാണത്തെ അരക്കിട്ടുറപ്പിക്കുന്നതിനും 'യജ്ഞ' സംസ്കാരത്തിന്റെ അപ്രമാദിത്വം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുമാണ് പൂർവമീമാംസകർ ഈശ്വരനിഷേധത്തെ ഉപയോഗിച്ചത്.

പ്രകൃതിപ്രതിഭാസങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലായിടത്തും അടിസ്ഥാനം 'യജ്ഞ'മാണെന്നു വാദിച്ച [[കുമാരിലഭട്ട]]ൻ, ഒരർഥത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് 'യജ്ഞ'ത്തെ സ്ഥാപിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. ആസ്തികദർശനങ്ങളുടെ 'ദൈവം' പോലും 'യജ്ഞ'ത്തിനു വിധേയമാണെന്ന് [[കുമാരിലഭട്ട]]ൻ സിദ്ധാന്തിച്ചു. അതിനാൽ, [[കുമാരിലഭട്ട]]ൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പൂർവമീമാംസകരുടെ ഈശ്വരനിഷേധത്തെ ദാർശനികമായ അർഥത്തിൽ നിരീശ്വരവാദമെന്ന് നിർവചിക്കാനാവില്ല. 

എന്നാൽ പില്ക്കാല മീമാംസകരിൽ പലരും ഈശ്വരാസ്തിത്വത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നവരായിരുന്നു.

==== പ്രാരംഭ ന്യായ-വൈശേഷികം ====
ന്യായ-വൈശേഷികരുടെ ആദ്യകാല വക്താക്കൾ നിരീശ്വരവാദികളായിരുന്നു. ഗൗതമന്റെ ന്യായസൂത്രങ്ങൾ, കണാദന്റെ വൈശേഷിക സൂത്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ന്യായ-വൈശേഷിക ദർശനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ. ന്യായദർശനം തർക്കശാസ്ത്രത്തിനും വൈശേഷിക ദർശനം അണുസിദ്ധാന്തത്തിനും ഊന്നൽ നല്കി. 

പില്ക്കാല ന്യായ-വൈശേഷികനായ ഉദയനൻ സ്തുതിക്കുന്ന പരമാത്മാവിനെപ്പറ്റി ന്യായസൂത്രത്തിൽ പരമാർശങ്ങളില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുസുമാഞ്ജലിയിൽ മോക്ഷപ്രാപ്തിക്ക് ഈശ്വരാരാധനയെ ലക്ഷ്യമാക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഗൌതമൻ ഒരിടത്തും ഈശ്വരാരാധനയെപ്പറ്റി പരമാർശിക്കുന്നില്ല. 

പില്ക്കാല ന്യായ-വൈശേഷികരുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ അടിസ്ഥാനഗ്രന്ഥങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വ്യതിയാനങ്ങളായിരുന്നു. പരമാണുക്കൾ കൂടിച്ചേർന്നാണ് പ്രപഞ്ചത്തിലെ സകല വസ്തുക്കളും ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് വാദിച്ച കണാദന്റെ ആശയങ്ങളുടെ തുടർച്ച വൈശേഷികരിൽ കണ്ടെത്താനാവും. രണ്ടു പരമാണുക്കൾ കൂടിച്ചേരുന്നത് സ്വാഭാവികമായാണെന്ന് ധരിച്ച അവർ സ്വഭാവവാദത്തെ പിൻപറ്റിയിരുന്നു. പില്ക്കാലത്താണ് അവരുടെ വാദങ്ങൾ ഈശ്വരനിലേക്ക് വഴുതി മാറിയത്.

ഇന്ത്യൻ ദാർശനികരിൽ ഒരു വലിയ വിഭാഗം നിരീശ്വരവാദികളായിരിക്കെത്തന്നെ വിഭിന്നങ്ങളും പരസ്പരവിരുദ്ധവുമായ പ്രപഞ്ച വീക്ഷണങ്ങൾ വച്ചുപുലർത്തിയവരുമായിരുന്നു. അവയിൽ പലതും തികഞ്ഞ ആശയവാദങ്ങൾകൂടിയായിരുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണങ്ങളിൽ ധീരവും ശക്തവുമായ സ്ഥാനം ഈ ദർശനങ്ങൾക്കുണ്ട്.

=== നിരീശ്വരവാദം യൂറോപ്പിൽ ===
യൂറോപ്പിൽ നിരീശ്വരവാദം എന്നവാക്ക് വൈവിധ്യമാർന്ന അർഥത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പൗരാണിക ഗ്രീസിൽ മതത്തെയും ദൈവത്തെയും നിരാകരിച്ചവരെ നിരീശ്വരവാദികൾ എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കാത്തവരെ സൂചിപ്പിക്കാൻ [[സോക്രട്ടീസ്|സോക്രട്ടീസിനെപ്പോലുള്ളവർ]] നിരീശ്വരവാദികൾ എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പേഗനിസ്റ്റുകളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ക്രൈസ്തവ പൗരോഹിത്യം ഈ വാക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. 

[[സോക്രട്ടീസ്|സോക്രട്ടീസിനു]] മുമ്പ് ജീവിച്ചിരുന്ന തത്ത്വചിന്തകനായ [[ഡെമോക്രിറ്റസ്]](460-370 ബി.സി.) തികഞ്ഞ നിർണയന വാദിയും ഭൗതികവാദിയുമായിരുന്നു. പരമാണുക്കളാൽ നിർമിതമായ പ്രപഞ്ചവസ്തുക്കൾ എന്ന ആശയം അദ്ദേഹം സ്വീകരിക്കുന്നത് ല്യുസിപ്പസിൽനിന്നാണ്. അവിഭജിതവും, നശിപ്പിക്കാനാവാത്തതും, എപ്പോഴും ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുമായ ആറ്റങ്ങളാൽ നിർമിതമാണ് വസ്തുപ്രപഞ്ചം എന്നതായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം.


പുരാതന ഗ്രീക്കു ചിന്തകനായ [[Epicurus|എപിക്യൂറസിന്റെ]] (341-270 ബി.സി.) ചിന്തകൾ ഭൗതികവാദത്തെ പിൻപറ്റുന്നതായിരുന്നു. എപിക്യൂറിയനിസ്റ്റുകൾ ദൈവം ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ അവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളെയുംപോലെ ആറ്റങ്ങൾകൊണ്ട് നിർമിതമായിരുന്നു ദൈവവും. ഭൂമിയിൽനിന്ന് ഒരുപാട് അകലെയാണ് ദൈവം. മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ദൈവത്തിന് താത്പര്യങ്ങളൊന്നുമില്ല. ദൈവം ആർക്കും പുരസ്കാരങ്ങൾ നല്കില്ല; ശിക്ഷിക്കുകയുമില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രാർഥനയുടെ ആവശ്യവുമില്ല. ദൈവം പ്രപഞ്ച സ്രഷ്ടാവല്ല. പ്രപഞ്ചം അനന്തവും അനശ്വരവുമാണ്.


[[പ്രമാണം:Epikouros BM 1843.jpg|thumb|left|[[Epicurus]] is credited with first expounding the [[problem of evil]]. [[David Hume]] in his ''[[Dialogues concerning Natural Religion]]'' (1779) cited Epicurus in stating the argument as a series of questions:&lt;ref&gt;{{cite book |title=Dialogues Concerning Natural Religion |author=David Hume |url=http://www.gutenberg.org/etext/4583 |publisher=Project Gutenberg (e-text)}}
&lt;/ref&gt;
&quot;Is [God] willing to prevent evil, but not able? then is he impotent. Is he able, but not willing? then is he malevolent. Is he both able and willing? whence then is evil?&quot;]]


പ്രപഞ്ചചലനം ദൈവേച്ഛയനുസരിച്ച് നടക്കുന്നതല്ലെന്ന് എപിക്യൂറിയനിസ്റ്റുകൾ കരുതി. റോമൻ കവിയും തത്ത്വചിന്തകനുമായ ലുക്രീറ്റിയസ് (99-55 ബി.സി.) ഇത്തരം ആശയങ്ങൾ പുലർത്തിയിരുന്നു. ഭയത്തിൽനിന്നും, വേദനകളിൽനിന്നും മോചനം നേടി ഏറ്റവും നല്ല സന്തോഷത്തെ അന്വേഷിക്കുകയാണ് നന്മയെന്ന് എപിക്യൂറിയനിസ്റ്റുകൾ കരുതി. മരണം ശരീരത്തിന്റെയും ആത്മാവിന്റെയും അവസാനമാണ്, അതുകൊണ്ട് ഭയത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ലെന്നവർ വാദിച്ചു.

ബി.സി. മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സ്റ്റോയിക്കുകളും ഭൗതികവാദികൾ തന്നെയായിരുന്നു. പ്രകൃതിയും ദൈവവും ഒന്നാണെന്ന് വാദിച്ചവരായിരുന്നു പാൻതീയിസ്റ്റുകൾ. മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ളതും സൃഷ്ടികർത്താവുമായ ദൈവത്തിൽ അവർക്ക് വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നില്ല. പ്രാചീന ഇന്ത്യയെപ്പോലെ ഭൗതികവാദ ആശയങ്ങൾ പ്രാചീന റോമിലും ഗ്രീസിലും മറ്റും നിലനിന്നിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവുകളാണിത്. എന്നാൽ ഇരുണ്ട കാലഘട്ടം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന മധ്യകാലയൂറോപ്പിൽ ഗ്രീക്കു ഭൗതികവാദ സമീപനങ്ങൾ ക്രൈസ്തവ പൗരോഹിത്യത്താൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടു. സ്വച്ഛന്ദചിന്തയെ ഇല്ലാതാക്കിക്കൊണ്ട് കടന്നുപോയ ഈ കാലഘട്ടം യൂറോപ്യൻ നവോത്ഥാന ചിന്തയോടെയാണ് ചോദ്യംചെയ്യപ്പെട്ടുതുടങ്ങിയത്. പ്രാചീന ഗ്രീക്കു ഭൌതികവാദചിന്തകളെ പുനരന്വേഷണങ്ങൾക്ക് വിധേയമാക്കിക്കൊണ്ട് ആധുനിക യൂറോപ്പ് ശാസ്ത്രചിന്തയുടെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുകയായിരുന്നു.

== ആധുനിക നിരീശ്വരവാദം ==
യൂറോപ്യൻ [[നവോത്ഥാന കാലം‌|നവോത്ഥാനകാലത്ത്]] ഹ്യൂമനിസ്റ്റുകളുടെ ചിന്തയും പ്രവർത്തനങ്ങളുമാണ് നിരീശ്വരവാദ സമീപനങ്ങൾക്ക് പ്രേരകശക്തിയായി മാറിയത്. അവർ യുക്തിചിന്തയിൽ അടിയുറച്ച് ജനാധിപത്യത്തിനും, സ്വതന്ത്രചിന്തയ്ക്കും ലിംഗസമത്വത്തിനും വേണ്ടി വാദിച്ചു. പൊതു രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിൽ മതത്തിന്റെ ഇടപെടലുകളെ നിശിതമായി എതിർത്തവരായിരുന്നു മതേതര ഹ്യൂമനിസ്റ്റുകൾ. മറ്റുചിലർ പ്രകൃത്യതീത വാദങ്ങളെ തള്ളിക്കളയുകയും ശാസ്ത്രീയ ധാരണകൾ വച്ചു പുലർത്തുകയും ചെയ്തു. ഹ്യൂമനിസ്റ്റുകളുടെ ചിന്താലോകം പില്ക്കാല നിരീശ്വരവാദത്തിനും ശാസ്ത്രചിന്തയ്ക്കും അടിത്തറ പാകുകയായിരുന്നു.


നിരീശ്വരവാദത്തെ നാലായി തരംതിരിക്കാവുന്നതാണ്.

1. ദൈവാസ്തിത്വം പൂർണമായി നിഷേധിക്കുന്ന ഭൗതിക വാദികളാണ് ആദ്യവിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നവർ. അവർ അതിഭൗതികാശയങ്ങളെ നിരാകരിക്കുകയും ദ്രവ്യത്തെ അടിസ്ഥാനമായി സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എപിക്യൂറിയൻസ് മുതൽ മാർക്സ് വരെയുള്ളവർ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

2. ദൈവികാസ്തിത്വത്തിന് തൃപ്തികരമായ തെളിവുകളൊന്നും ലഭ്യമല്ലെന്ന് വാദിച്ചവരായിരുന്നു രണ്ടാമത്തെ കൂട്ടർ. ടി.എച്ച് ഹക്സ്ലിയുടെ നിലപാടുകൾ ഇത്തരത്തിലുള്ളതായിരുന്നു. ദൈവമെന്ന ആശയത്തെ നിരാകരിച്ചെങ്കിലേ നിരീശ്വരവാദികളാവൂ, എന്നായിരുന്നു അവരുടെ വാദം. അജ്ഞേയവാദികളായ ഇവരുടെ നിലപാടുകളും വിശാലാർഥത്തിൽ നിരീശ്വരവാദപരമായിരുന്നു.

3. പ്രകൃതി പ്രതിഭാസങ്ങളാണ് സത്യമെന്ന് വിശ്വസിച്ചവരാണ് മറ്റൊരു വിഭാഗം. അവർ ക്രൈസ്തവ വിശ്വാസത്തെ നിരാകരിച്ചു. മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള ദൈവത്തെയും, പ്രപഞ്ച സ്രഷ്ടാവെന്ന ദൈവത്തിന്റെ സ്ഥാനത്തെയും തള്ളിക്കളയുന്നവരായിരുന്നു അവർ. ഡേവിഡ് ഹ്യൂം ഇതിന്റെ വക്താക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു.

4. മതാധികാരികളുടെ യാഥാസ്ഥിതികത്വത്തിനും മനുഷ്യത്വരഹിതമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുമെതിരെ പ്രതികരിച്ചവരാണ് അവസാന ഗണത്തിൽപ്പെടുന്നവർ. വെളിപാടിൽ ഊന്നിയ മതാധികാരം അവർക്ക് അസ്വീകാര്യമായിരുന്നു. യുക്തിവാദികളും പരിഷ്കർത്താക്കളുമായിരുന്നു അവർ. ചാൾസ് ബ്രദ്ലഹ്, തോമസ് പയ്നെ, ബെർട്രാൻഡ് റസ്സൽ തുടങ്ങിയവർ ഈ വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 


ജ്ഞാനോദയത്തോടെ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ രീതിശാസ്ത്രം വികസിക്കുകയും ക്രമേണ മതാധികാരത്തിനുമേൽ സ്വതന്ത്ര യുക്തിചിന്ത ആധിപത്യം നേടുകയും ചെയ്തു. ഇത് നിരീശ്വരവാദത്തെ തത്ത്വചിന്തയിലും, പ്രയോഗത്തിലും ഏറെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തു. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫ്രഞ്ച് ഭൗതിക വാദികളായ ജെ. മെസ്ലിയർ&lt;ref&gt;[http://www.wpunj.edu/newpol/issue40/Onfray40.htm Michel Onfray on Jean Meslier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060908093940/http://www.wpunj.edu/newpol/issue40/Onfray40.htm |date=2006-09-08 }} on William Paterson University accessed at January 19, 2008&lt;/ref&gt;, പി. ഹോൾബക്,&lt;ref&gt;All children are born Atheists; they have no idea of God. {{cite book |last=d'Holbach |first=P. H. T. |authorlink=Baron d'Holbach |title=Good Sense |url=http://www.gutenberg.org/etext/7319 |accessdate=2006-10-27 |year=1772}}
&lt;/ref&gt; ജെ.നെയ്ജിയോൺ, &lt;ref&gt;{{cite book |last=d'Holbach |first=P. H. T. |authorlink=Baron d'Holbach |title=The system of nature |url=http://fulltextarchive.com/pages/The-System-of-Nature-Vol-21.php |accessdate=2007-10-31 |year=1770 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003035706/http://www.fulltextarchive.com/pages/The-System-of-Nature-Vol-21.php |archive-date=2018-10-03 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ഡി. സിഡെറോ, സി.ഹെൽവിത്തസ്, ജെ. ല മെത്രി തുടങ്ങിയവർ നിരീശ്വരവാദത്തിന്റെ വക്താക്കളായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇവർ മതവിശ്വാസത്തെ ചരിത്രപരമായി പരിശോധിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു എന്ന് മാർക്സിസ്റ്റ് ചിന്തകർ വിലയിരുത്തുന്നു.

[[പ്രമാണം:Feuerbach Ludwig.jpg|thumb|left|upright|[[Ludwig Andreas Feuerbach|Ludwig Feuerbach]]'s ''[[The Essence of Christianity]]'' (1841) would greatly influence philosophers such as [[Friedrich Engels|Engels]], [[Karl Marx|Marx]], [[David Strauss]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], and [[Max Stirner]]. He considered God to be a human invention and religious activities to be wish-fulfillment. For this he is considered the founding father of modern [[anthropology of religion]].]]

പത്തൊൻപതാം ശതകത്തിൽ ജീവിച്ച ഫോയർബാഹ് മതത്തെയും ആശയവാദത്തെയും എതിർത്ത ചിന്തകനായിരുന്നു. മനുഷ്യവികാരങ്ങളും കാമനകളും ഭാവനകളായി മാറി ദൈവത്തിൽ ആരോപിക്കപ്പെടുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. ദൈവത്തിന് മനുഷ്യരെക്കാൾ വലുതായ യാതൊരു കഴിവുകളുമില്ല. മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക സ്വഭാവത്തെ പുറത്തേക്ക് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതാണ് ദൈവസങ്കല്പം. മതം മനുഷ്യനെ പരിശുദ്ധനാക്കുന്നില്ല. പരിശുദ്ധത, മതത്തിൽ ആരോപിക്കപ്പെടുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ദൈവവുമായുള്ള ബന്ധം കൊണ്ട് പ്രതിഭാസങ്ങൾ പരിശുദ്ധമാവില്ല. ഗുണങ്ങൾ സ്വയം പരിശുദ്ധമാണെങ്കിൽ ദൈവവും പരിശുദ്ധമാവും. ഇങ്ങനെ പോകുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദമുഖങ്ങൾ.


[[കാൾ മാക്സ്|കാൾമാർക്സും]] [[ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്|എംഗൽസും]] ചേർന്ന് വികസിപ്പിച്ച ചരിത്രപരമായ ഭൗതികവാദ ദർശനം അതിഭൗതിക ആശയവാദ സമീപനങ്ങളെ നിരാകരിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു പടികൂടി മുന്നോട്ടുപോയി. മതത്തെ ഒരു സാമൂഹിക പ്രതിഭാസമായികാണുകയും, സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യത്തിന്റെ, ഭാവനാത്മകമായ പ്രതികരണമായി അതിനെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. 

&quot;മതപരമായ ദുരിതം ഒരേ സമയം യഥാർഥ ദുരിതത്തിന്റെ പ്രകടനവും യഥാർഥ ദുരിതത്തോടുള്ള പ്രതിഷേധവുമാണ്. അത് മർദിതരുടെ നെടുവീർപ്പാണ്, ഹൃദയ ശൂന്യമായ ലോകത്തിന്റെ ഹൃദയമാണ്. ആത്മാവില്ലാത്ത വ്യവസ്ഥയുടെ ആത്മാവാണ്. ജനതയെ മയക്കുന്ന കറുപ്പാണ്.'' ഇത് മാർക്സിന്റെ ഏറെ പ്രസിദ്ധമായ വാചകങ്ങളാണ്; അതുപോലെതന്നെ തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടതും. ഉത്പാദന ബന്ധങ്ങളിലെ മാറ്റങ്ങളിലൂടെയേ മതത്തെ മറികടക്കാനാവൂ എന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.

1917-ലെ സോവിയറ്റ് വിപ്ലവത്തോടെ നിരീശ്വരവാദം ആദ്യമായി സ്റ്റേറ്റിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമായി മാറി. [[ലെനിൻ]] അതിനെ ശാസ്ത്രീയ നിരീശ്വരവാദം എന്ന നിലയിൽ വികസിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ യാന്ത്രികമായ വിലയിരുത്തലുകളും അന്ധമായ പ്രയോഗങ്ങളും ജനതയുടെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിനുമേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമായി മാറി. മതവിശ്വാസങ്ങൾ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടു. സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകർച്ചയോടെ മതവിശ്വാസങ്ങൾ പുനരുദ്ധരിക്കപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.

പത്തൊൻപതാം ശതകത്തിലെ നിരീശ്വരവാദം ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വികാസവുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രപഞ്ചോത്പത്തിയെയും ജീവിവർഗ പരിണാമത്തെയും കുറിച്ച് പുതിയ വിവരങ്ങൾ ഉദയം ചെയ്തതോടെ ദൈവത്തിന്റെ നിലനില്പ് കൂടുതൽ ശക്തമായി ചോദ്യംചെയ്യപ്പെട്ടു. [[ചാൾസ് ഡാർവിൻ|ചാൾസ് ഡാർവിന്റെ]] ജീവിവർഗങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവമെന്ന കൃതി ദൈവത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഇ.പി. ഹെയ്ക്കൽ ഏക പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രവാദം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുകയും സംഘടിതമായി മതത്തിനെതിരെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രപഞ്ചത്തിലെ നിഗൂഢസത്യങ്ങളിലെ പ്രകൃതി നിയമങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ശാസ്ത്രാന്വേഷണങ്ങളുടെ ഉറച്ച ചുവടുവയ്പ് ദൈവത്തെ പ്രപഞ്ച വിജ്ഞാനത്തിൽനിന്ന് നിഷ്കാസനം ചെയ്തു.

പത്തൊൻപതാം ശതകത്തിന്റെ അവസാനം, 'ദൈവം മരിച്ചു' എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ച [[ഫ്രീഡ്രിക്ക് നീച്ച]] തന്റെ ചിന്താവിപ്ളവം തുറന്നു വിട്ടു. ഹൈഡെഗർ, സാർത്രെ, കാമു തുടങ്ങിയവരാണ് ഇരുപതാം ശതകത്തിൽ മതത്തിനെതിരായി നിരീശ്വര അസ്തിത്വവാദ ദർശനം മുന്നോട്ടുവച്ചത്. ഫ്രോയ്ഡിന്റെ മനോവിശകലന പദ്ധതികളും മതചിന്തയുടെ മുനയൊടിക്കുന്നതായി മാറി. റസ്സലിന്റെ യുക്തിവാദചിന്തകൾ ക്രൈസ്തവതയെ പിടിച്ചുകുലുക്കി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഞാനെന്തുകൊണ്ടൊരു ക്രിസ്ത്യാനിയല്ല&lt;ref&gt;http://www.users.drew.edu/~jlenz/whynot.html&lt;/ref&gt; എന്ന പുസ്തകം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരീശ്വരവാദികൾക്ക് ഊർജ്ജം പകർന്നു. പില്ക്കാലത്ത് നിരീശ്വരവാദിയായി മാറിയ കത്തോലിക്ക പുരോഹിതൻ ജോസഫ് മക്ബെയുടെ രചനകളും ഇത്തരത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

[[ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റൈൻ|ഐൻസ്റ്റൈൻന്റെ]] (ഈശ്വര വിശ്വാസി ആയിരുന്നു) കണ്ടെത്തലുകൾ, ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രരംഗത്ത് ശാസ്ത്രം കൈവരിച്ച അപൂർവമായ നേട്ടങ്ങൾ, ജനിതക ഗവേഷണത്തിലെ മുന്നേറ്റങ്ങൾ, പരിണാമ സിദ്ധാന്തത്തിലെ പുതിയ കണ്ടെത്തലുകൾ തുടങ്ങി ശാസ്ത്രത്തിന്റെ കുതിച്ചുചാട്ടം ഈശ്വരാസ്തിത്വത്തെ പാടെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതായിരുന്നു. റിച്ചാർഡ് ഡോക്കിൻസിനെപ്പോലുള്ള നവഡാർവിനിസ്റ്റുകൾ അതിശക്തമായിത്തന്നെ മതത്തെയും ദൈവത്തെയും നിരാകരിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രത്തിലും ചിന്തയിലും ഇത്തരം നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചപ്പോഴും ജനതയുടെ സാമൂഹിക ജീവിതത്തിലും ഭാവനയിലും മതവും ദൈവവും ഒരു 'യാഥാർഥ്യ'മായി ഇന്നും തുടരുന്നു.

== നിരീശ്വരവാദ സംഘടനകൾ ==
പത്തൊൻപതാം ശതകത്തിൽത്തന്നെ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിരീശ്വരവാദസംഘടനകൾ രൂപംകൊണ്ടിരുന്നു. അവയിൽ ചിലവ യുക്തിക്ക് പ്രാധാന്യം കൊടുത്ത് മതത്തെ വിശകലനം ചെയ്ത യുക്തിവാദികളുടേതായിരുന്നു. മതേതരവാദികളും, പ്രകൃതിവാദികളുമൊക്കെയായി നിരീശ്വരവാദികളുടെ ഗണം വൈവിധ്യമാർന്നതാണ്. 1880-ൽ ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലെ നിരീശ്വരവാദികൾ ചേർന്ന് 'വേൾഡ് അസോസിയേഷൻ ഒഫ് ഫ്രീ തിങ്കേഴ്സ്' സ്ഥാപിച്ചു.
1941-ൽ അമേരിക്കൻ ഹ്യൂമനിസ്റ്റ് ഫൗണ്ടേഷനും തുടർന്ന്, ഇന്റർ നാഷണൽ ഹ്യൂമനിസ്റ്റ് ആൻഡ് എത്തിക്കൽ യൂണിയനും സ്ഥാപിതമായി. 1946-ൽ അമേരിക്കയിൽ ആദ്യത്തെ എത്തിയിസ്റ്റ് റേഡിയോ പ്രക്ഷേപണം ആരംഭിച്ചു. 

എതീസ്റ്റ് അലയൻസ് ഇൻറർനാഷണൽ, ദ ബ്രൈറ്റ് നെറ്റ്, യൂറോപ്യൻ ഹ്യൂമനിസ്റ്റ് ഫെഡറേഷൻ, ഇൻറർനാഷണൽ ഹ്യൂമനിസ്റ്റ് എത്തിക്കൽ യൂണിയൻ, ഇൻറർനാഷണൽ ലീഗ് ഒഫ് ഹ്യൂമാനിറ്റീസ്, ഇൻറർനാഷണൽ ലീഗ് ഒഫ് നോൺ റിലിജിയസ് ആൻഡ് എതീസ്റ്റ്സ്, റാഷനലിസ്റ്റ് ഇൻറർനാഷണൽ തുടങ്ങിയ അന്താരാഷ്ട്രസംഘടനകൾ മതേതരത്വം, ജനാധിപത്യം, ലിംഗതുല്യത, സമാധാനം, പ്രകൃത്യതീത ശക്തിയിൽ വിശ്വസിക്കുന്നതിനെതിരായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്കുവേണ്ടി പ്രചാരണം നടത്തിവരുന്നു. ഇവ കൂടാതെ ലോകത്തിലെ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലും ഇത്തരം സംഘടനകൾ സജീവമാണ്. റിച്ചാർഡ് ഡോക്കിൻസ് ഫൗണ്ടേഷൻ ഫോർ റീസൺ ആൻഡ് സയൻസ് എന്ന സംഘടന ശാസ്ത്രപ്രചാരണങ്ങൾക്കും, മതേതര സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുംവേണ്ടി സഹായങ്ങൾ ചെയ്തുവരുന്നു.  
ജാതിവിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ ശ്രമങ്ങളുടെയും മറ്റും ഭാഗമായാണ് ആധുനിക ഇന്ത്യയിൽ നിരീശ്വരവാദ ആശയങ്ങൾ ആദ്യമായി പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.  പടിഞ്ഞാറൻ തത്ത്വചിന്തയുടെ സ്വാധീനവും നവീന മനുഷ്യനു വേണ്ടിയുള്ള അന്വേഷണങ്ങളും ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളിൽ ഒരു വിഭാഗത്തെയും ചെറുവിഭാഗം സ്വാതന്ത്യ്രസമര പ്രവർത്തകരെയും നിരീശ്വരവാദത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. [[ഭഗത്സിംഗ്]], [[പെരിയോർ ഇ.വി. രാമസ്വാമി നായ്ക്കർ]], [[ജവാഹർലാൽ നെഹ്റു]], [[സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ]] തുടങ്ങിയവർ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പ്രമുഖരായിരുന്നു. 'ജാതിവേണ്ട, മതംവേണ്ട, ദൈവം വേണ്ട' എന്ന് ആഹ്വാനം ചെയ്ത് സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ കേരളത്തിൽ യുക്തിവാദത്തിന് അടിത്തറപാകി.

ഗോപരാജു രാമചന്ദ്രറാവു (ഗോറ) 1940-ൽ 'എതിയിസ്റ്റ് സെന്റർ' സ്ഥാപിച്ചു. 1972-ൽ ലോക നിരീശ്വരവാദസമ്മേളനവും സംഘടിപ്പിച്ചു. 1949-ൽ ഇന്ത്യൻ റാഷണലിസ്റ്റ് അസോസിയേഷൻ സ്ഥാപിതമായി. സനൽ ഇടമറുകിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ റാഷണലിസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന സംഘടനയും പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു.

യുക്തിവാദപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ജീവനാഡിയായിരുന്ന [[എ.ടി. കോവൂർ]] ഇന്ത്യയിലൂടനീളം സഞ്ചരിച്ച് അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾക്കെതിരെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തി. ശ്രീലങ്കയും ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തന മേഖലയായിരുന്നു. സത്യസായി ബാബയെപ്പോലുള്ളവരുടെ അമാനുഷശക്തിയെ ചോദ്യംചെയ്യുകയും അത് തെളിയിക്കാൻ അവരെ വെല്ലുവിളിക്കുകയും ചെയ്തു. അത്തരമൊരു മുഖാമുഖത്തിന് സത്യസായിബാബയോട് നിരന്തരം ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹം അതിന് തയ്യാറായില്ല. ഇന്ത്യയിലും കേരളത്തിലുമുള്ള യുക്തിവാദികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

സഹോദരനയ്യപ്പനോടെ കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പുതിയ ഘട്ടം ആരംഭിക്കുകയായിരുന്നു. സി.വി. കുഞ്ഞിരാമൻ, കെ. രാമവർമ തമ്പാൻ, സി. കൃഷ്ണൻ, എം.സി. ജോസഫ്, [[കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപ്പിള്ള]], ആർ. സുഗതൻ, [[വി.ടി. ഭട്ടതിരിപ്പാട്]], ഡോ. പി.പി. ആന്റണി (കുസുമം), എം.പി. വർക്കി തുടങ്ങിയവർ ഈ ഘട്ടത്തിലെ പ്രമുഖരായിരുന്നു. ഇവർ ഒന്നിച്ചല്ല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. മാത്രമല്ല ഇവരുടെ ആശയങ്ങൾ യാഥാസ്ഥിതിക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് അസ്വീകാര്യവുമായിരുന്നു. 1917-ൽ സഹോദരസംഘം രൂപീകരിക്കുകയും മിശ്രഭോജനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. സഹോദരൻ പത്രത്തിലൂടെ വിപ്ലവകരമായ ചിന്താഗതികൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. ആദ്യം പുറത്തുവന്ന യുക്തിവാദിലേഖനം എം.പി. വർക്കിയുടെ 'യഥാർഥ ക്രിസ്തു'വായിരുന്നു. സഹോദരനിലാണ് അത് അച്ചടിച്ചുവന്നത്. അമേരിക്കൻ യുക്തിവാദിയായ ഇംഗർസോളിന്റെ ജീവചരിത്രവും ലേഖനങ്ങളും ഇതിൽ പ്രസിദ്ധീകൃതമായി. കുറ്റിപ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ളയുടെ എഴുത്തുകൾ യുക്തിവാദദർശനങ്ങൾക്ക് താത്ത്വികാടിത്തറ നല്കുന്നവയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിനു മുൻപും ശേഷവും അത്രയും ശക്തമായി വാദമുഖങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ച യുക്തിവാദികൾ ഇല്ലെന്നുതന്നെ പറയാം.

കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ യുക്തിവാദികൾ കോഴിക്കോട്ട്, മിതവാദി പത്രാധിപർ സി. കൃഷ്ണന്റെ വീട്ടിൽ സമ്മേളിച്ചു. ഇതായിരുന്നു കേരളത്തിലെ യുക്തിവാദികളുടെ ആദ്യസമ്മേളനം. യുക്തിവാദി എന്ന ഒരു മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഈ യോഗം   തീരുമാനിച്ചു. 1929-ൽ സഹോദരൻ പ്രസ്സിൽനിന്ന് ഇത് അച്ചടിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചുതുടങ്ങി. കെ. രാമവർമത്തമ്പാൻ, കെ. അയ്യപ്പൻ, സി.വി. കുഞ്ഞുരാമൻ, സി. കൃഷ്ണൻ, എം.സി. ജോസഫ് തുടങ്ങിയവരായിരുന്നു അതിന്റെ പത്രാധിപസമിതിയംഗങ്ങൾ.

രാമവർമത്തമ്പാൻ പ്രസിഡന്റും എം.സി. ജോസഫ് സെക്രട്ടറിയുമായി 1935-ൽ കൊച്ചിയിൽ യുക്തിവാദി സംഘം രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. തിരുവനന്തപുരത്തും മറ്റുപലയിടങ്ങളിലും ചെറിയ സംഘങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഇടമറുകിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇസ്ത്രാ എന്ന മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. 1953-ൽ [[ആലുവ അദ്വൈതാശ്രമം]] സ്കൂളിൽവച്ച് യുക്തിവാദിസമ്മേളനം, [[സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ]], കുറ്റിപ്പുഴ തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടക്കുകയുണ്ടായി. 1946-ൽ അഖില കൊച്ചി മിശ്രവിവാഹസംഘം രൂപീകൃതമായി. 1958-ൽ ഇത് കേരള മിശ്രവിവാഹ സംഘമായി മാറി. 1983-ൽ സംഘം പിളർന്നു. [[ജോസഫ് ഇടമറുക്|ജോസഫ് ഇടമറുകിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഇന്ത്യൻ റാഷണലിസ്റ്റ് അസോസിയേഷനും 1984-ൽ [[കേരള യുക്തിവാദിസംഘടന|കേരള യുക്തിവാദിസംഘടനയും]] രൂപീകൃതമായി. അഖിലേന്ത്യാ സംഘടനയ്ക്കു കേരളത്തിൽ വേരുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു. നേരത്തേ പരമാർശിക്കപ്പെട്ടവരെക്കൂടാതെ [[ക്യാപ്റ്റൻ ലക്ഷ്മി]], [[പവനൻ]], [[യു. കലാനാഥൻ]], രാജഗോപാൽ വാകത്താനം, [[ശ്രീനി പട്ടത്താനം]], [[പ്രേംനാഥ്]], എം. പ്രഭ, പാറുക്കുട്ടിയമ്മ, കെ. പരമേശ്വരൻ, വി.കെ പവിത്രൻ, ഇ.എ. ജബ്ബാർ തുടങ്ങിയവരാണ് കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ യുക്തിവാദി നേതാക്കൾ. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ശ്രദ്ധേയരായ കേരളീയരായ യുക്തിവാദികളാണ് [[:en:Sanal_Edamaruku|സനൽ ഇടമറുക്]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://rationalistinternational.net/|title=Wayback Machine|access-date=2020-11-20|date=2001-02-02|archive-date=2001-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20010202124900/http://rationalistinternational.net/|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; [[:en:Maharashtra_Rationalist_Association#Current_status|മനോജ് ജോൺ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.atheistalliance.org/directors/|title=Who We Are|access-date=2020-11-20|language=en-US}}&lt;/ref&gt; എന്നിവർ. സനൽ ഇടമറുക് [[ഫിൻലാന്റ്|ഫിൻലാൻഡ്]] ആസ്ഥാനമായ റാഷണലിസ്റ്റ് ഇൻറർനാഷണലിൻറെ പ്രസിഡന്റ് ആണ്. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ യുക്തിവാദി സംഘടനകളുടെ ഫെഡറേഷനും ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയിൽ ഉപദേശക പദിവിയുള്ള സന്നദ്ധ സംഘടനയുമായ യു.എസ്. ആസ്ഥാനമായ [[:en:Atheist_Alliance_International|എതീസ്റ്റ് അലയൻസ് ഇൻറനാഷണലിൻറെ]] ഡയറക്ടർ ആണ് മനോജ് ജോൺ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/nri/pravasi-bharatham/mumbai/mumbai-news/article-1.4937724|title=മനോജ് ജോൺ അന്താരാഷ്ട്ര യുക്തിവാദി ഫെഡറേഷനിൽ|access-date=2020-11-20|language=en|archive-date=2020-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128130922/https://www.mathrubhumi.com/nri/pravasi-bharatham/mumbai/mumbai-news/article-1.4937724|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

യുക്തിവാദ നിലപാടുകൾ ഭൌതികവാദികളുടെ പക്ഷത്തുനിന്നുതന്നെ വിമർശനവിധേയമായിട്ടുണ്ട്. മതത്തെയും വിശ്വാസക്രമങ്ങളെയും ആരാധനയെയും സംബന്ധിച്ച് കേവല യുക്തിവാദികൾ സ്വീകരിക്കുന്ന നിലപാടുകൾ യാന്ത്രികമാണെന്നാണ് ഇതിൽ പ്രധാനം. ഇത്തരം വിശ്വാസ മണ്ഡലം ബോധവത്കരണത്തിലൂടെയും യുക്തിവിചാരത്തിലൂടെയും നിർമാർജ്ജനം ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്നാണ് അവർ വിചാരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ജനതയുടെ ഭാവനാലോകത്ത് ഇടംകണ്ടെത്തിയ ഇവയ്ക്ക് ഭൌതികാടിത്തറയുണ്ടെന്നും, അതുതന്നെ ഒരു സാമൂഹികശക്തിയാണെന്നുമുള്ള ധാരണ യുക്തിവാദികൾ പിൻപറ്റുന്നില്ല. ജനങ്ങൾ അജ്ഞതയിലാണെന്നും അവരെ ബോധവത്കരിച്ചാൽ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാമെന്നും കരുതുന്നത് നവോത്ഥാനകാലത്ത് രൂപപ്പെട്ട കേവല യുക്തിയുടെ തുടർച്ചയാണ്. ഭൌതികാടിത്തറയെ വർഗസമരത്തിലൂടെ മാറ്റിമറിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ മതവും വിശ്വാസങ്ങളും അപ്രത്യക്ഷമാവുകയുള്ളൂ എന്നാണ് മാർക്സിസ്റ്റ് വാദം. എന്നാൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകർച്ചയോടെ അവിടെ  തിരിച്ചെത്തിയ മതങ്ങൾ ഇത്തരം ധാരണകളെയും ചോദ്യംചെയ്യുന്നതാണ്. മതാടിത്തറയെ യുക്തിവാദികൾ പരിശോധിക്കുന്നത് ആശയവാദപരമായാണെന്ന വിമർശനങ്ങളും നിലനില്ക്കുന്നുണ്ട്. 'മതത്തെ സൃഷ്ടിച്ച സാഹചര്യങ്ങൾക്കെതിരായ സമരമാണ് മതത്തിനെതിരായ സമര'മെന്ന് മാർക്സ് വിശദീകരിക്കുന്നു. യുക്തിവാദികളുടെ ഇത്തരം യാന്ത്രിക സമീപനങ്ങളെ മറികടന്നുകൊണ്ട് ജാതീയവും മതപരവും വിശ്വാസപരവുമായ ആശയലോകങ്ങളെ നിരാകരിക്കുന്ന നിരീശ്വര-ഭൗതികവാദ നിലപാടുകൾ പുതിയ കാലത്ത് കൂടുതൽ സജീവവും വിപുലവുമാകുന്നുണ്ട്.

== നവനിരീശ്വരവാദം ==
നിരീശ്വരവാദത്തിൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നടന്ന/നടക്കുന്ന മുന്നേറ്റങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനാണ് ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[സാം ഹാരിസ്]], ഡാനിയൽ സി ഡെന്നത്ത്, [[റിച്ചാർഡ് ഡോക്കിൻസ്]], വിക്ടർ ജെ സ്റ്റെൻജർ, [[ക്രിസ്റ്റഫർ ഹിച്ചൻസ്]] എന്നിവരുടെ എഴുത്തുകളാണ് പുത്തൻ നിരീശ്വരവാദ സമീപനങ്ങളെ രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ജനിതകശാസ്ത്രത്തിലും പ്രപഞ്ച വിജ്ഞാനീയത്തിലും മറ്റും നടന്ന നൂതന കണ്ടെത്തലുകളാണ് മതനിഷേധത്തിന്റെയും, ഈശ്വര നിഷേധത്തിന്റെയും ദർശനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്താൻ ഇവർ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മുൻതലമുറ നിരീശ്വരവാദങ്ങളുടെ അടിത്തറ തത്ത്വചിന്തയായിരുന്നുവെങ്കിൽ പുതുനിരീശ്വരവാദം ശാസ്ത്രത്തിലാണ് ഊന്നുന്നത്.

'ദൈവം ഉണ്ടെന്ന' പ്രസ്താവന ഒരു ഹൈപൊതിസിസ് ആണെന്നും, ഇത് ശാസ്ത്രീയ പരീക്ഷണത്തിന് വിധേയമാക്കുമ്പോൾ തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിക്കാൻ കഴിയുമെന്നും ഡോക്കിൻസും, വിക്ടർ സ്റ്റെൻജറും വാദിക്കുന്നു. ജീവോത്പത്തിയും ഗാലക്സികളും മാനസിക പ്രതിഭാസങ്ങളും തലച്ചോറുമൊക്കെ നാച്വറലിസത്താൽ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് ഇവരുടെവാദം. ദൈവമുണ്ടെന്നതിന് തെളിവുകളില്ല എന്നതിനർഥം ദൈവം ഇല്ലെന്നതിന്റെ തെളിവാണെന്ന് പുതുനിരീശ്വരവാദം സമർഥിക്കുന്നു. പ്രകൃത്യതീതശക്തികൾ ഉണ്ടോ എന്നത് ശാസ്ത്രീയ അന്വേഷണത്തിന് വിധേയമാക്കാമെന്നും അങ്ങനെ അത്തരം ധാരണകൾ തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിക്കാമെന്നുമാണ് വിശദീകരണം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സൃഷ്ടിവാദം പരാജയമടയുന്നു.

ഈ മേഖലയിൽ എഴുതപ്പെട്ട പ്രധാന പുസ്തകങ്ങളാണ് ദ എൻഡ് ഒഫ് ഫെയ്ത്, റിലീജിയൻ ടെറർ ആൻഡ് ഫ്യൂച്ചർ ഒഫ് റീസൺ (2004) എന്നിവ. തുടർന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ലെറ്റർ ടു എ ക്രിസ്ത്യൻ നേഷൻ (2006), ക്രൈസ്തവതയെ വിമർശന വിധേയമാക്കി. ഇതേവർഷം തന്നെ ഗോഡ് ഡെല്യൂഷനും പുറത്തിറങ്ങി. ബ്രെയ്ക്കിങ് ദ സ്പെൽ, റിലിജീയൻ അസ് എ നാച്വറൽ ഫിനോമിനൺ (ഡാനിയൽ സി ഡെന്നത്ത് - 2006), ഗോഡ്: ദ ഫെയിൽഡ് ഹൈപൊതിസസ്, ഹൗ സയൻസ് ഷോസ് ദാറ്റ് ഗോഡ് ഡസ്നോട്ട് എക്സിസ്റ്റ് (വിക്ടർ ജെ സ്റ്റെൻജർ - 2007), ഗോഡ് ഈസ് നോട്ട് ഗ്രെയ്റ്റ്, ഹൗ റിലിജിയൻ പോയിസൺസ് എവരിതിങ്, (ക്രിസ്റ്റഫർ ഹിച്ചൻസ് - 2007) തുടങ്ങിയ കൃതികളും ഇതേ ഗണത്തിൽപ്പെട്ടവയാണ്.

2005-ൽ എൻസൈക്ളോപീഡിയ ബ്രിട്ടാനിക്ക നടത്തിയ സർവേ പ്രകാരം ലോകത്ത് 11.9% മതേതരവിശ്വാസികളും 2.3% നിരീശ്വരവാദികളുമുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിരീശ്വരവാദികളുടെ എണ്ണം ഇതര മേഖലകളെക്കാൾ കൂടുതലാണ്. [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിൽ]] 27% പേർ മാത്രമാണ് ഈശ്വരവിശ്വാസികൾ എന്ന് 2006-ൽ ഫിനാൻഷ്യൽ ടൈംസ് നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. 85% [[സ്വീഡൻ|സ്വീഡൻകാരും]], 65% [[ജപ്പാൻ|ജാപ്പനീസുകാരും]], 48% [[റഷ്യ|റഷ്യക്കാരും]] ദൈവവിശ്വാസികളല്ലെന്നാണ് കണക്കുകൾ പറയുന്നത്.

== കൂടുതൽ വായനക്ക് ==
{{refbegin}}
* {{Cite book
|last=Berman
|first=David
|title=A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell
|year=1990
|url=http://books.google.ca/books?id=Li4OAAAAQAAJ&amp;lpg=PP1&amp;dq=A%20History%20of%20Atheism%20in%20Britain%3A%20From%20Hobbes%20to%20Russell&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true
|publisher=London: Routledge
|isbn=0-415-04727-7
}}
* {{Cite book
|last=Buckley
|first=M. J.
|title=At the Origins of Modern Atheism
|url=https://archive.org/details/atoriginsofmoder00buck
|year=1990
|isbn=0-300-04897-1
|publisher=New Haven, CT: Yale University Press}}
* {{Cite book
|last=Dawkins
|first=Richard
|authorlink=Richard Dawkins
|title=The God Delusion
|url=http://books.google.ca/books?id=yq1xDpicghkC&amp;lpg=PP1&amp;dq=The%20God%20Delusion&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true
|year=2006
|publisher=Bantam Press
|isbn=0-593-05548-9
}}
* {{Cite book
|last=Flew
|first=Antony
|authorlink=Antony Flew
|title=God and Philosophy
|publisher=Prometheus Books
|isbn=1-59102-330-0
|year=2005}}
* {{Cite book|editor=Tom Flynn|title=The New Encyclopedia of Unbelief|url=https://archive.org/details/isbn_9781591023913|year=2007|publisher=Prometheus Books|location=Buffalo, NY|isbn=1-59102-391-2}}
* {{Cite book
|editor=Gaskin, J.C.A.
|title=Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre
|url=https://archive.org/details/isbn_9780023406812
|publisher=•New York: Macmillan
|year=1989
|isbn=0-02-340681-X}}
* {{Cite journal
|last=Germani
|first=Alan
|title=The Mystical Ethics of the New Atheists
|journal=The Objective Standard
|volume=3
|issue=3
|publisher=Glen Allen Press
|date=2008-09-15
|url=http://www.theobjectivestandard.com/issues/2008-fall/mystical-ethics-new-atheists.asp
|accessdate=2008-09-15
|ref=harv
}}
* {{Cite book
|last=Harbour
|first=Daniel
|title=[[An Intelligent Person's Guide to Atheism]]
|publisher=London: Duckworth
|isbn=0-7156-3229-9
|year=2003}}
* {{Cite book
|last=Harris
|first=Sam
|authorlink=Sam Harris (author)
|title=Letter to a Christian Nation
|url=http://books.google.ca/books?id=RlZATs3xD0gC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Letter%20to%20a%20Christian%20Nation&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true
|publisher=Knopf
|isbn=978-0-307-26577-7
|year=2006
}}
* {{Cite news|url=http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html|title=The Problem with Atheism|last=Harris|first=Sam|date=October 2, 2007|work=[[The Washington Post]]|accessdate=2010-06-18|archive-date=2011-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110524071308/http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html|url-status=dead}}
* {{Cite book
|last=Hitchens
|first=Christopher
|authorlink=Christopher Hitchens
|title=God Is Not Great: How Religion Poisons Everything
|url=http://books.google.ca/books?id=sGgoYfGyqSMC&amp;lpg=PP1&amp;dq=God%20Is%20Not%20Great%3A%20How%20Religion%20Poisons%20Everything&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true
|publisher=Twelve
|isbn=978-0-446-57980-3
|year=2007
}}
* {{Cite book
|last=Jacoby
|first=Susan
|authorlink=Susan Jacoby
|title=Freethinkers: A History of American Secularism
|url=https://archive.org/details/freethinkershist0000jaco_y7t9
|year=2004
|publisher=Metropolitan Books
|isbn=978-0-8050-7442-0}}
* {{Cite book
|last=Krueger
|first=D. E.
|title=What is Atheism?: A Short Introduction
|url=https://archive.org/details/whatisatheismsho0000krue
|publisher=New York: Prometheus
|year=1998
|isbn=1-57392-214-5}}
* {{Cite book
|last=Le Poidevin
|first=R.
|title=Arguing for Atheism: An Introduction to the Philosophy of Religion
|publisher=London: Routledge
|url=http://books.google.ca/books?id=M4YlYZi_cMUC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Arguing%20for%20Atheism%3A%20An%20Introduction%20to%20the%20Philosophy%20of%20Religion&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true
|year=1996
|isbn=0-415-09338-4
}}
* {{Cite book|last=Mackie|first=J. L.|authorlink=J. L. Mackie|title=The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God|url=https://archive.org/details/miracleoftheisma0000mack|year=1982|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=0-19-824682-X}}
* {{Cite book
|last=Maritain
|first=Jacques
|title=The Range of Reason
|publisher=London: Geoffrey Bles
|year=1953
|id=ISBN B0007DKP00
|url=http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/range.htm
|accessdate=2006-10-27
}}
* {{Cite book
|last=Martin
|first=Michael
|authorlink=Michael Martin (philosopher)
|title=Atheism: A Philosophical Justification
|url=http://books.google.ca/books?id=MNZqCoor4eoC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Atheism%3A%20A%20Philosophical%20Justification&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true
|publisher=Philadelphia, PA: Temple University Press
|year=1990
|isbn=0-87722-943-0
}}
* {{Cite book|editor=Michael Martin &amp; Ricki Monnier|title=The Impossibility of God|url=https://archive.org/details/impossibilityofg0000unse|year=2003|publisher=Prometheus Books|location=Buffalo, NY|isbn=1-59102-120-0}}
* {{Cite book|editor=Michael Martin &amp; Ricki Monnier|title=The Improbability of God|url=https://archive.org/details/isbn_9781591023814|year=2006|publisher=Prometheus Books|location=Buffalo, NY|isbn=1-59102-381-5}}
* {{Cite book|last1=McTaggart|first1=John|last2=McTaggart|first2=Ellis|title=Some Dogmas of Religion|edition=New|year=1930|publisher=Edward Arnold &amp; Co.|location=London|isbn=0-548-14955-0|origyear=1906}}
* {{Cite book
|last=Nielsen
|first=Kai
|authorlink=Kai Nielsen
|title=Philosophy and Atheism
|url=https://archive.org/details/philosophyatheis0000niel
|year=1985
|publisher=New York: Prometheus
|isbn=0-87975-289-0}}
* {{Cite book
|last=Nielsen
|first=Kai
|authorlink=Kai Nielsen
|title=Naturalism and Religion
|url=https://archive.org/details/naturalismreligi0000niel
|year=2001
|isbn=1-57392-853-4
|publisher=New York: Prometheus}}
* {{cite book |last= Onfray |first= Michel |year= 2007 |title= Atheist Manifesto |url= http://books.google.ca/books?id=QpEAYMo7pFkC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Atheist%20Manifesto&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true |publisher= Arcade Publishing |location= New York |isbn= 978-1-55970-820-3 }}
* {{Cite book
|last=Oppy
|first=Graham
|authorlink=Graham Oppy
|year=2006
|title=Arguing about Gods
|url=http://books.google.ca/books?id=DlVtfUxPD14C&amp;lpg=PP1&amp;dq=Arguing%20about%20Gods&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true
|publisher=Cambridge University Press
|isbn=0-521-86386-4
}}
* {{Cite book
|last=Robinson
|first=Richard
|title=An Atheist's Values
|url=http://www.positiveatheism.org/hist/athval0.htm
|isbn=0-19-824191-7
|publisher=Oxford: Clarendon Press
|year=1964
}}
* {{Cite encyclopedia |last=Russell |first=Paul |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |title=Hume on Religion |url=http://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/ |accessdate=2010-06-18 |edition=Winter 2008 |date=October 4, 2005 |publisher=Metaphysics Research Lab }}
* {{Cite book
|last=Sharpe
|first=R.A.
|title=The Moral Case Against Religious Belief
|url=https://archive.org/details/moralcaseagainst0000shar
|publisher=London: SCM Press
|year=1997
|isbn=0-334-02680-6}}
* Stenger, Victor J. (2007). ''God: The Failed Hypothesis. How Science Shows that God Does Not Exist.'' Amherst, NY: Prometheus. ISBN 1-59102-481-1
* {{Cite book
|last=Thrower
|first=James
|title=A Short History of Western Atheism
|url=https://archive.org/details/ashorthistoryofw0000unse
|publisher=London: Pemberton
|year=1971
|isbn=0-301-71101-1}}
{{refend}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
&lt;!--Per Wikipedia conventions, there should be no more than 10–15 external links in this section. External links that don't merit inclusion here should either be removed altogether, moved to daughter articles, or incorporated into the article text as references.--&gt;
* [http://www.iep.utm.edu/atheism Atheism in ''The Internet Encyclopedia of Philosophy'']
* [http://www.iep.utm.edu/n-atheis The New Atheists in ''The Internet Encyclopedia of Philosophy'']
* {{dmoz|Society/Religion_and_Spirituality/Atheism/|Atheism}} – Includes links to organizations and websites.
* [http://www.positiveatheism.org/tochist.htm Positive atheism: Great Historical Writings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061129151309/http://www.positiveatheism.org//tochist.htm |date=2006-11-29 }} Historical writing sorted by authors.
* [http://www.bbc.co.uk/religion/religions/atheism/ Religion &amp; Ethics—Atheism] at [[bbc.co.uk]].
* [http://www.infidels.org/library/ Secular Web library] – Library of both historical and modern writings, a comprehensive online resource for freely available material on atheism.
* [http://www.agreeley.com/articles/hardcore.html The Demand for Religion] – A study on the demographics of Atheism by Wolfgang Jagodzinski (University of Cologne) and Andrew Greeley (University of Chicago and University of Arizona).
* [http://www.enotes.com/science-religion-encyclopedia/atheism Atheism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814142005/http://www.enotes.com/science-religion-encyclopedia/atheism |date=2011-08-14 }} at enotes.com
* [http://www.therali.com/ ഇന്ത്യൻ എതീസ്റ്റ്  പബ്ലിഷേഴ്സ് വെബ് താൾ തേരാളി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061213073817/http://www.therali.com/ |date=2006-12-13 }}

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}}

[[വർഗ്ഗം:മതങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദം]]</text>
      <sha1>bxum63hanw9jah33eppobln8szjve3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫെർഡിനാന്റ് മഗല്ലൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73131</id>
    <revision>
      <id>4682394</id>
      <parentid>4525548</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34611" sha1="t06qon556mi254i291clwvqft9yj4f9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ferdinand Magellan}}
{{prettyurl|Ferdinand Magellan}}
{{Infobox Person
| name = {{PAGENAME}}&lt;br /&gt;
| image = Retrato de Hernando de Magallanes.jpg
| caption = '''പര്യവേഷകൻ'''
| birth_date = വസന്തകാലം, 1480
| birth_place = [[Sabrosa|സബ്രോസ]], [[Portugal|പോർച്ചുഗൽ]]
| death_date = {{death date|1521|4|27|mf=y}}
| death_place = [[Cebu Province|സെബു]], [[Philippines|ഫിലിപ്പിൻസ്]]
| known_for = ഭൂമി ചുറ്റിയുള്ള ആദ്യത്തെ കപ്പൽ യാത്രയുടെ കപ്പിത്താനായിരുന്നു; [[മഗല്ലൻ കടലിടുക്ക്|മഗല്ലൻ കടലിടുക്ക്]] കണ്ടെത്തി.
| other_names = '''[[Portuguese (language)|pt]]''': Fernão de Magalhães &lt;br /&gt;'''[[Spanish (language)|es]]''': ഹെർനാണ്ടോ ഡ മഗല്ലനാസ്
}}

ഒരു [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസ്]] സഞ്ചാരിയായിരുന്നു '''ഫെർഡിനാന്റ് മഗല്ലൻ''' (ജനനം: വസന്തകാലം 1480 – മരണം: ഏപ്രിൽ 27, 1521). [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലിലെ]] സബ്രോസ ജില്ലയിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം ആ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ പല നാവിക സം‌രംഭങ്ങളിലും പങ്കെടുത്തെങ്കിലും ഒടുവിൽ സർക്കാരിന്റെ അപ്രീതിയ്ക്കു പാത്രീഭവിച്ചു. തുടർന്ന് [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിലെ]] സർക്കാരിന്റെ ആശ്രയം തേടിയ അദ്ദേഹം പതിനെട്ടു വയസ്സു മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ചാൾസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിനെ, പടിഞ്ഞാറോട്ടു സഞ്ചരിച്ച് [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലേക്ക്]] ജലമാർഗ്ഗം കണ്ടെത്താനുള്ള പര്യവേഷണത്തെ പിന്തുണക്കാൻ സമ്മതിപ്പിച്ചു.&lt;ref name = &quot;durant&quot;&gt;ദ റിഫോർമേഷൻ, [[ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് സിവിലിസേഷൻ]] ആറാം ഭാഗം, [[വിൽ ഡുറാന്റ്]] (പുറങ്ങൾ 865-66)&lt;/ref&gt; വിഷമം പിടിച്ച ആ യാത്രയിൽ മഗല്ലന്റെ പര്യവേഷകസംഘം, [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കൻ]] ഭൂഖണ്ഡത്തിനു കുറുകേ തെക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക്കിൽ നിന്ന് ശാന്തസമുദ്രത്തിലേക്കുള്ള മഗല്ലൻ കടൽപ്പാത കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ [[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പീൻസിലെ]] സീബു ദ്വീപിന്റെ ഭരണാധികാരി മാക്ടാൻ ദ്വീപിലെ ശത്രുവിനെതിരെ നടത്തിയ യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത മഗല്ലൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

[[Magellanic Penguin|മഗല്ലനിക് പെൻഗ്വിനിന്]] ഈ പേര് ലഭിച്ചത് ഇദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നാണ്. [[Magellanic clouds|മഗല്ലന്റെ മേഘപടലങ്ങൾ]] (സമീപത്തുള്ള ചെറിയ ഗാലക്സികളാണിവ എന്ന് പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു), ചന്ദ്രനിലെയും ചൊവ്വയിലെയും ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ക്രേറ്ററുകൾ &lt;ref name=&quot;IAU&quot;&gt;
From the [http://planetarynames.wr.usgs.gov/ Gazetteer of Planetary Nomenclature], maintained by the [[United States Geological Survey|USGS]], in cooperation with [[International Astronomical Union|IAU]]: [http://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/3578 Magelhaens on Moon], [http://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/11040 Magelhaens A on Moon], and [http://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/3579 Magelhaens on Mars].  Accessed 2012-08-27.&lt;/ref&gt; എന്നിവ കണ്ടെത്തിയ ആദ്യ യൂറോപ്യനാണ് ഇദ്ദേഹം. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Hogan|2008}}&lt;/ref&gt; 

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
റൂയി ദ മഗല്ലനും അൽഡാ ദ മെസ്ക്വിറ്റായും ആയിരുന്നു മഗല്ലന്റെ മാതാപിതാക്കൾ. പത്താമത്തെ വയസ്സിൽ മാതാപിതാക്കളെ നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹം [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലിലെ]] ലിയോനോർ രാജ്ഞിയുടെ കൊട്ടാരത്തിലെ പരിചാരകനായി ചേർന്നു. 

[[ചിത്രം:NaoVictoria.JPG|thumb|150px|left|[[ഫെർഡിനാന്റ് മഗല്ലൻ|ഫെർഡിനാന്റെ മഗല്ലന്റെ]] [[കപ്പൽ]] വിക്ടോറിയയുടെ മാതൃക]]

1505-ൽ [[ഇൻഡ്യ|ഇൻഡ്യയിലെ]] ആദ്യത്തെ [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസ്]] വൈസ്രോയിയായി നിയമിക്കപ്പെട്ട ഫ്രാൻസിസ്കോ അൽമീഡയെ അനുഗമിച്ച 22 കപ്പലുകളുടെ വ്യൂഹത്തിൽ 25 വയസ്സുള്ള മഗല്ലൻ ചേർന്നു.  [[ഗോവ|ഗോവയിലും]] [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിലും]] [[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തുമായി]] അദ്ദേഹം എട്ടു വർഷം ഇൻഡ്യയിൽ ചെലവിട്ടു. 1506-ലെ [[കണ്ണൂർ]] യുദ്ധവും 1509-ലെ ഡിയൂ യുദ്ധവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സൈനികസം‌രംഭങ്ങളിലും മഗല്ലൻ പങ്കെടുത്തു. [[കണ്ണൂർ]] യുദ്ധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിനു പരിക്കേറ്റിരുന്നു.&lt;ref&gt;James A. Patrick, &quot;Renaissance and Reformation&quot;, p. 787, Marshall Cavendish, 2007, ISBN 0-7614-7650-4&lt;/ref&gt; പിന്നീട് ഡിയഗോ ലോപസ് സെക്വീരായുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മലാക്കയിലേക്കു പോയ ആദ്യത്തെ [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസ്]] ദൗത്യസംഘത്തിലും മഗല്ലൻ ചേർന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്തും, ഒരുപക്ഷേ ബന്ധുവുമായിരുന്ന ഫ്രാൻസെസ്കോ സെരാവോയും ആ ദൗത്യത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;William J. Bernstein, &quot;A Splendid Exchange: How Trade Shaped the World&quot;, p.183-185, Grove Press, 2009, ISBN 0-8021-4416-0&lt;/ref&gt;[[മലാക്ക|മലാക്കയിലെത്തിയ]] ആ ദൗത്യസംഘം ഒരു ഗൂഢാലോചനയ്ക്ക് ഇരയായതിനെ തുടർന്ന് ദൗത്യം ഉപേക്ഷിച്ചു. ഗൂഢാലോചനയെക്കുറിച്ച് സംഘനേതാവിനു മുന്നറിയിപ്പു നൽകുന്നതിലും കരയിൽ ഇറങ്ങിക്കഴിഞ്ഞിരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ അപകടം കൂടാതെ രക്ഷപ്പെടുത്തുന്നതിലും മഗല്ലൻ നിർണ്ണായകമായ പങ്കു വഹിച്ചു. &lt;ref&gt;Zweig, Stefan, &quot;Conqueror of the Seas - The Story of Magellan&quot;, p.44-45, READ BOOKS, 2007, ISBN 1-4067-6006-4&lt;/ref&gt; ഇത് അദ്ദേഹത്തിനു ബഹുമതികളും ജോലിക്കയറ്റവും നേടിക്കൊടുത്തു.
[[പ്രമാണം:PArenas Magallanes.JPG|thumb|175px|left|[[ചിലി|ചിലിയിലെ]] പുന്റാ അരേനാസിലുള്ള മഗല്ലൻ സ്മാരകം. ഇതിൽ മഗല്ലന്റെ പ്രതിമ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന കടൽപ്പാതയിലേക്കു മുഖം കാട്ടി നിൽക്കുന്നു]]
1511-ൽ അൽഫോൻസോ അൽബുക്കർക്ക് ഗവർണ്ണറായിരിക്കെ മഗല്ലനും സെരാവോയും [[മലാക്ക]] കീഴടക്കുന്നതിൽ പങ്കെടുത്തു. ആ യുദ്ധത്തിനു ശേഷം അവർ വഴിപിരിഞ്ഞു: ഉദ്യോഗക്കയറ്റവും കൊള്ളമുതലും എല്ലാം മഗല്ലന്റെ നില ഉയർത്തി. താൻ വേലക്കാരനായെടുത്ത് [[മാമ്മോദീസ]] മുക്കിയ മലാക്കയിലെ എൻറീക്കിനൊപ്പം 1512-ൽ അദ്ദേഹം [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലിലേയ്ക്കു]] മടങ്ങി. സുഗന്ധദ്വീപുകൾ കണ്ടെത്താൻ പോയ ആദ്യത്തെ പര്യവേഷകസംഘത്തിൽ അംഗമായി പോയ സെരാവോ മൊളൂക്കാസ് ദ്വീപിൽ തങ്ങി. അവിടെ അംബോയിനാ വംശത്തിൽ പെട്ട ഒരു നാട്ടുകാരിയെ വിവാഹം ചെയ്ത സെരാവോ പിന്നീട് ടെർനാറ്റേയിലെ സുൽത്താന്റെ സൈനികോപദേഷ്ടാവായി. സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ വിളയുന്ന കിഴക്കൻ നാടുകളെക്കുറിച്ച് മഗല്ലന്‌ വിലയേറിയ അറിവുകൾ ലഭിച്ചത് സെരാവോയുടെ കത്തുകളിൽ നിന്നാണ്‌.&lt;ref&gt;Zweig, Stefan, &quot;Conqueror of the Seas - The Story of Magellan&quot;, p.51, READ BOOKS, 2007,ഏ ISBN 1-4067-6006-4&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;R. A. Donkin, [http://books.google.com/books?id=B4IFMnssyqgC&amp;lpg=PP1&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false &quot;Between east and west: the Moluccas and the traffic in spices up to the arrival of Europeans&quot;], p.29, Volume 248 of Memoirs of the American Philosophical Society, DIANE Publishing, 2003
ISBN 0-87169-248-1&lt;/ref&gt;

ഇതിനിടെ ചില ദൗർഭാഗ്യങ്ങളും മഗല്ലനെ അലട്ടി. അസെമ്മൂറിലെ യുദ്ധത്തിലേറ്റ മുറിവ് അദ്ദേഹത്തിനു സ്ഥിരമായ മുടന്തു നൽകി. അനുമതിയില്ലാതെ അവധിയെടുത്ത മഗല്ലൻ [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസ്]] അധികാരികളുടെ അപ്രീതിക്കു പാത്രമായി. മൂറുകളുമായി നിയമാനുസൃതമല്ലാത്ത കച്ചവടത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു എന്ന ആരോപണവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മേൽ ഉന്നയിക്കപ്പെട്ടു. ആ ആരോപണം കള്ളമാണെന്നു തെളിഞ്ഞെങ്കിലും 1514 മേയ് മാസത്തിനു ശേഷം കാര്യമായ ഒരുദ്യോഗവാഗ്ദാനവും അദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചില്ല. 1515 അവസാനം ഒരു [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസ്]] കപ്പലിലെ നാവികനായി നിയമനം കിട്ടിയെങ്കിലും മഗല്ലൻ അതു സ്വീകരിച്ചില്ല.  1517-ൽ, സുഗന്ധദ്വീപുകളിലേയ്ക്കുള്ള ഒരു പര്യവേഷണയാത്രയെ സഹായിക്കാനുള്ള തന്റെ അഭ്യർത്ഥന നിരസിച്ച മാനുവേൽ ഒന്നാമൻ രാജാവുമായുള്ള കലഹത്തെ തുടർന്ന് മഗല്ലൻ [[പോർച്ചുഗൽ]] വിട്ടു [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിലേയ്ക്കു]] പോയി. സ്പെയിനിലെ സെവില്ലിൽ തന്റെ നാട്ടുകാരൻ ഡിയഗോ ബാർബോസയുടെ സൗഹൃദം നേടിയ മഗല്ലൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൾ ബിയാട്രിസ് ബാർബോസയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അവർക്കു രണ്ടു മക്കൾ ജനിച്ചെങ്കിലും രണ്ടുപേരും ശൈശവത്തിലേ മരിച്ചു.

ഇതിനിടെ ഭൂമിശാസ്ത്രവിദഗ്ദ്ധൻ റൂയി ഫലേറിയയോടു ചേർന്ന് ഏറ്റവും പുതിയ ഭൂപടങ്ങൾ പഠിച്ച് [[അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രം|അറ്റ്ലാന്റിക്കിൽ]] നിന്ന് തെക്കൻ [[ശാന്തസമുദ്രം|ശാന്തസമുദ്രത്തിലേയ്ക്കു]] ഒരു വഴി കണ്ടെത്താൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിനും]] [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലിനും]] ഇടയ്ക്ക് ആഗോളതലത്തിൽ കോളനീകരണാവകാശം പകുത്തുനൽകുന്ന ടോർഡെസില്ലായിലെ ഉടമ്പടിയുടെ തീർപ്പനുസരിച്ച് മൊളൂക്കാസ് ദ്വീപുകൾ [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിന്‌]] അവകാശപ്പെട്ടതാണെന്നു സ്ഥാപിക്കുകയായിരുന്നു ഈ പഠനങ്ങളുടെ മറ്റൊരു ലക്ഷ്യം.

== സാഹസയാത്ര ==
=== തുടക്കം ===
ഏറെ ധനശേഷിയില്ലാതിരുന്ന [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിലെ]] യുവരാജാവായ ചാൾസ് ഒന്നാമൻ മഗല്ലന്റെ അഭ്യർത്ഥനയെ മാനിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹസയാത്രയ്ക്കായി പഴകിത്തുരുമ്പിച്ച അഞ്ചു [[കപ്പൽ|കപ്പലുകൾ]] അനുവദിച്ചു. കപ്പലുകളുടെ അവസ്ഥ അറിയാമായിരുന്നതു കൊണ്ട്, പരിചയസമ്പന്നരായ നാവികർ മഗല്ലന്റെ സം‌രംഭത്തിൽ പങ്കുചേരുവാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ കടൽത്തീരത്ത് തൊഴിലില്ലാതെ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞിരുന്നവരെ ചേർത്താണ്‌ മഗല്ലൻ 280 പേരടങ്ങുന്ന തന്റെ യാത്രാസംഘം രൂപപ്പെടുത്തിയത്. 1519 സെപ്തംബർ 20-ആം തീയതി കപ്പലുകൾ ഗ്വാഡലൂക്വിവർ നദീമുഖത്തുള്ള സാൻ ലൂക്കാർ തുറമുഖത്തു നിന്ന് യാത്രതിരിച്ചു. വടക്കൻ [[അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രം|അറ്റ്ലാന്റിക്കിൽ]] നിന്ന് ശീതകാലമാകുന്നതിനു മുൻപ് തിരിച്ച് തെക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക്കിൽ ചൂടുകാലത്ത് എത്തിച്ചേരുവാൻ കഴിഞ്ഞെങ്കിലും 1520 മാർച്ച് ആയപ്പോൾ ദക്ഷിണസമുദ്രത്തിലെ ശീതകാലം തുടങ്ങി. അതോടെ കപ്പലുകൾ നങ്കൂരമിട്ട ശേഷം അഞ്ചു തണുത്ത മാസങ്ങൾ അവർക്ക് [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ]] തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള പറ്റഗോണിയയിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നു.  

=== മഗല്ലൻ കടല്പാത ===
[[പ്രമാണം:Cities of Tierra del Fuego.png|thumb|250px|right|തെക്കൻ [[അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രം|അറ്റ്ലാന്റിക്]], [[ശാന്തസമുദ്രം|ശാന്തസമുദ്രങ്ങളെ]] കൂട്ടിയിണക്കുന്ന മഗല്ലൻ കടല്പാത]]
കഷ്ടപ്പാടുകൾ സഹിക്കാവുന്നതിലധികമായപ്പോൾ യാത്രാസംഘത്തിലെ അഞ്ചുകപ്പലുകളിൽ മൂന്നിലേയും നാവികർ കലാപമുയർത്തി. അതോടെ യാത്ര പുനരാരംഭിക്കാൻ മഗല്ലന്‌ തന്റെ സംഘത്തോടു തന്നെ യുദ്ധം  പ്രഖ്യാപിക്കേണ്ടി വന്നു. ഒരു കപ്പൽ അദ്ദേഹത്തെ വെട്ടിച്ച് രക്ഷപ്പെട്ട് [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിലേയ്ക്കു]] തിരികെ പോയി. മറ്റൊരു കപ്പൽ ഒരു പവിഴപ്പുറ്റിൽ ഇടിച്ചു തകർന്നു. അവശേഷിച്ച 3 കപ്പലുകളുമായി 1520 ആഗസ്റ്റ് മാസം മഗല്ലൻ യാത്ര പുനരാരംഭിച്ചു.  [[തെക്കേ അമേരിക്ക]] മുറിച്ച് ശാന്തസമുദ്രത്തിലേക്കു ഒരു ഭൂഖണ്ഡാന്തര  ജലമാർഗ്ഗം കണ്ടെത്താനായി അവരുടെ ശ്രമം. നവംബർ 28--നു ആ ശ്രമം വിജയിച്ചു. അങ്ങനെ അവർ &quot;മഗല്ലൻ കടലിടുക്ക്&quot; എന്നറിയപ്പെട്ട ജലമാർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. [[അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രം|അറ്റ്ലാന്റിക്കിനെ]] [[ശാന്തസമുദ്രം|ശാന്തസമുദ്രവുമായി]] കൂട്ടിയിണക്കുന്ന 280 മൈൽ ദൈർഘ്യമുള്ള ആ പാത തരണം ചെയ്യാൻ അവർ 38 ദിവസമെടുത്തു.

=== മരണം, ശേഷം ===
പിന്നെ അവർ [[ശാന്തസമുദ്രം|ശാന്തസമുദ്രത്തിൽ]] അന്തമില്ലാത്തതെന്നു തോന്നിക്കുന്ന യാത്ര തുടങ്ങി. {{സൂചിക|൧}}  അടുത്ത 98 ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ കണ്ടത് രണ്ടു ചെറിയ ദ്വീപുകൾ മാത്രമായിരുന്നു. കപ്പലിൽ ഇല്ലായ്മകൾ പെരുകുകയും നാവികരെ [[സ്കർ‌വി]] രോഗം വലയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇടയ്ക്ക് ഗുവാം ദ്വീപ് കണ്ടെങ്കിലും ദ്വീപുവാസികളുടെ ശത്രുത മൂലം അവിടെ ഇറങ്ങിയില്ല. 1521 ഏപ്രിൽ 7-ന്‌ അവർ [[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പീൻസിലെ]] സീബു ദ്വീപിൽ ഇറങ്ങി. കപ്പലിലെ ദൗർലഭ്യങ്ങൾ നീക്കാൻ വേണ്ട വിഭവങ്ങൾ അവിടുന്ന് സമാഹരിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. പ്രതിഫലമായി, സമീപത്തുള്ള മാക്ടാൻ ദ്വീപിലെ ശത്രുവുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ സീബു ദ്വീപിലെ രാജാവിനെ സഹായിക്കാൻ മഗല്ലൻ സമ്മതിച്ചു. എന്നാൽ മാക്ടാനിലെ യുദ്ധത്തിൽ അതിരുകടന്ന ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ, ആവശ്യത്തിനു മുൻ‌കരുതലുകളില്ലാതെ പങ്കെടുത്ത മഗല്ലൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൃതദേഹം പോലും കണ്ടുകിട്ടിയില്ല.


അവശേഷിച്ച നാവികർ രണ്ടു കപ്പലുകൾക്കു മാത്രമേ തികയുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരു കൂട്ടർ, അമേരിക്കയിലെ [[സ്വർണ്ണം]] തേടിയാവാം [[ശാന്തസമുദ്രം|ശാന്തസമുദ്രത്തിൽ]] വന്ന വഴിയേ തിരികെപോയി. വിക്ടോറിയ എന്ന കപ്പലിന്റെ ചുമതല ഏറ്റെടുത്ത ഹുവാൻ സെബാസ്റ്റിൻ ദെൽ കാനോ അതിനെ സുഗന്ധദ്വീപുകൾ(spice islands) കടത്തി [[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രൻ|ഇൻഡ്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലും]] [[ശുഭപ്രതീക്ഷാ മുനമ്പ്|ശുഭപ്രതീക്ഷാമുനമ്പ്]] ചുറ്റി [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയുടെ]] പശ്ചിമതീരത്തും എത്തിച്ചു. കേപ്പ് വെർദേ ദ്വീപിലെത്തിയ കപ്പലിലെ നാവികരിൽ പകുതിപേരെ അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന പോർച്ചുഗീസുകാർ ബന്ധനത്തിലാക്കി. 22 പേർ എങ്ങനെയോ രക്ഷപ്പെട്ടുപോയി. 1522 സെപ്തംബർ 8-ന്‌ മൂന്നോളം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം വിക്ടോറിയ [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിലെ]] സെവിൽ തുറമുഖത്ത് മടങ്ങിയെത്തി. യാത്ര തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്ന 280 പേരിൽ 18 പേർ മാത്രമാണ്‌ ആ കപ്പലിൽ അപ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്നത്.

== വിലയിരുത്തൽ ==
ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും സാഹസികവും, [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ]] അറിവിനെ സംബന്ധിച്ചെടുത്തോളം ഏറ്റവും പ്രയോജനകരവുമായ പര്യവേഷണങ്ങളിൽ ഒന്നിനാണ്‌ മഗല്ലൻ നേതൃത്വം കൊടുത്തത്. അദ്ദേഹം [[ഭൂമി|ഭൂമിയ്ക്കു]] ചുറ്റും സഞ്ചരിച്ചു എന്നു പറയുക വയ്യ. എന്നാൽ [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] നിന്നു പടിഞ്ഞാറോട്ടു സഞ്ചരിച്ച് [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെത്തുകയെന്ന]]  [[ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസ്|കൊളംബസ്സിന്റെ]] പഴയ സ്വപ്നം സാക്ഷാത്കരിച്ചത് മഗല്ലനായിരുന്നു.&lt;ref name = &quot;durant&quot;/&gt;

മഗല്ലന്റെ നേട്ടത്തിന്റെ മഹത്ത്വം ഉടനെയെങ്ങും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല. ലോകം ചുറ്റി മടങ്ങിയെത്തിയവൻ എന്ന ബഹുമതിയാകട്ടെ 'വിക്ടോറിയ'-യുടെ കപ്പിത്തൻ ഹുവാൻ സെബാസ്റ്റിൻ ദെൽ കാനോയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.  വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം മാഗല്ലന്റെ കപ്പലിന്റെ നാൾവഴിപ്പുസ്തകം (log book) കണ്ടു കിട്ടിയതോടെയാണ്‌, പര്യവേഷണത്തിന്റെ നേതാവെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവന തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടതും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതും.

== നുറുങ്ങുകൾ ==
[[ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളം|ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ]] നിന്നു കാണാവുന്ന കുള്ളൻ [[താരാപഥം|താരാപഥങ്ങളായ]] മാഗല്ലനിക മേഘങ്ങൾക്കും(Magellanic clouds), [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ]] മാഗല്ലനിക [[പെൻ‌ഗ്വിൻ|പെൻ‌ഗ്വിനുകൾക്കും]] (Magellanic Penguins) ഫെർഡിനാന്റ് മഗല്ലന്റെ പേരാണ്‌.

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{കുറിപ്പ്|൧|}} അറ്റ്ലാന്റിക്കിനേക്കാൾ പ്രശാന്തമായിക്കാണപ്പെട്ട [[ശാന്തസമുദ്രം|ശാന്തസമുദ്രത്തിന്‌]] ആ പേരു (പസിഫിക്) നൽകിയത് മഗല്ലനാണ്‌.&lt;ref&gt;ജവഹർലാൽ നെഹ്രു, വിശ്വചരിത്രാവലോകനം(Glimpses of World History)(പുറങ്ങൾ 242-43)&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
===പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ===
{{refbegin}}
* {{Citation |last= Pigafetta |first= Antonio |authorlink= Antonio Pigafetta |title=Magellan's Voyage around the World |publisher=Arthur A. Clark |year= 1906 |isbn= |ref=harv}} (orig. ''[http://www.archive.org/details/primerviajeentor00piga Primer viaje en torno del globo]'' Retrieved on 2009-04-08)
* [[Maximilianus Transylvanus]], ''De Moluccis insulis'', 1523, 1542
* {{Citation |last= Nowell |first= Charles E. ed. |title= Magellan's Voyage around the World: Three Contemporary Accounts |publisher=NU Press |location=Evanston |year= 1962 |isbn= }}
* &lt;cite id=CITEREFStanley1874&gt;''[http://dlxs.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=sea;cc=sea;sid=424383ff2ffa1020e1afb760b0fe4109;idno=sea061;view=toc The First Voyage Round the World, by Magellan]'', full text, English translation by [[Henry Stanley, 3rd Baron Stanley of Alderley|Lord Stanley of Alderley]], London: Hakluyt, [1874] – six contemporary accounts of his voyage&lt;/cite&gt;
* {{citation|last=Oliveira|first=Fernando|title=The Voyage of Ferdinand Magellan|url=http://books.google.com/books?id=MByAAAAAMAAJ|year=1550–1560|publication-date=2002|publisher=National Historical Institute|isbn=978-971-538-163-5}}, English translation by Peter Schreurs from the original Portuguese manuscript in the University Library of Leiden, The Netherlands.
{{refend}}

===ദ്വിതീയ സ്രോതസ്സുകൾ===
{{refbegin}}
* {{Citation |last= Bergreen |first=Laurence |authorlink= Laurence Bergreen |title=Over the Edge of the World: Magellan's Terrifying Circumnavigation of the Globe |publisher=William Morrow |year= 2003 |month= 14 October|isbn= 978-0-06-621173-2, ISBN 0-06-093638-X |laysummary= http://www.bookreporter.com/reviews/0066211735.asp }}
* {{Citation |last=Guillemard |first=Francis Henry Hill |title=The life of Ferdinand Magellan, and the first circumnavigation of the globe, 1480–1521 |publisher=G. Philip |year=1890 |url=http://www.archive.org/details/lifeofferdinandm00guil |accessdate=8 April 2009 }}
* {{Citation |last= Hildebrand |first=Arthur Sturges |title= Magellan |publisher=Harcourt, Brace &amp; Co |location= New York |year= 1924 |isbn= 978-1-4179-1413-5 (reprint) }}
* {{Citation |last= Joyner |first= Tim |title=Magellan |publisher=International Marine Publishing |location= Camden, Me. |year=1992 |isbn= 978-0-07-033128-0 }}
* {{Citation |last= Nunn |first= George E. |title= The Columbus and Magellan Concepts of South American Geography |year= 1932 |isbn= }}
* {{Citation |last= Parr |first= Charles M. |title= So Noble a Captain: The Life and Times of Ferdinand Magellan |publisher=Crowell |location=New York |year= 1953 |isbn= 0-8371-8521-1, ISBN 0-8371-8521-1 }}
* {{Citation |last= Parry |first= J. H. |authorliYnk= J. H. Parry |title= The Discovery of South America |publisher=Taplinger |location= New York |year= 1979 |isbn= }}
* {{Citation |last= Parry |first= J. H. |title= The Discovery of the Sea |publisher=University of California Press |location= Berkeley |year= 1981 |isbn= 978-0-520-04236-0 }}
* {{Citation |last= Parry |first= J. H. |title= The Spanish Seaborne Empire |publisher=Knopf |location= New York |year= 1970 |isbn= 978-0-520-07140-7 }}
* {{Citation |last= Pérez-Mallaína |first= Pablo E. |others= trans. Carla Rahn Phillips |title= Spain's Men of the Sea: Daily Life on the Indies Fleets in the Sixteenth Century |publisher=Johns Hopkins University Press |location= Baltimore |year= 1998 |isbn= 978-0-8018-5746-1 |laysummary= http://www.marcusrediker.com/reviews/Perez_review.htm }}
* {{Citation |last= Roditi |first= Edouard |title= Magellan of the Pacific |publisher=Faber &amp; Faber |location=London |year= 1972 |isbn= 0-571-08945-3 }}
* {{Citation |last= Schurz |first=William L. |year=1922 |month=May |title= The Spanish Lake|journal=Hispanic American Historical Review |volume=5 |issue=2 |pages=181–194 |id= |quote= |doi= 10.2307/2506024 |publisher=Duke University Press |postscript= . |jstor= 2506024 }}
* {{Citation |last= Thatcher |first= Oliver J. ed. |title= The Library of Original Sources |chapter= Vol. V: 9th to 16th Centuries |publisher= University Research Extension Co |year= 1907 |isbn=  |pages= 41–57 |url= http://www.fordham.edu/halsall/mod/1519magellan.html |accessdate= 8 April 2009 |archive-date= 2014-08-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140824002337/http://www.fordham.edu/halsall/mod/1519magellan.html |url-status= dead }}
* {{Citation |last= Wilford |first= John Noble |authorlink= John Noble Wilford |title= The Mapmakers |publisher=Knopf |location=New York |year= 2000 |isbn= 0-375-70850-2 |laysummary= http://www.cosmopolis.ch/english/cosmo33/history_cartography_mapmakers.htm }}
* {{Citation |last=Zweig |first=Stefan |authorlink=Stefan Zweig |title=Conqueror of the Seas – The Story of Magellan |publisher=Read Books |year=2007 |isbn=1-4067-6006-4 |url=http://books.google.com/?id=tLoWg9mMh04C&amp;lpg=PA37&amp;dq=cannanore%201506&amp;pg=PA1#v=onepage&amp;q=cannanore%201506 }}
{{refend}}

===ഓൺലൈൻ സ്രോതസ്സുകൾ===
{{refbegin}}
* {{Citation
|last=Swenson
|first=Tait M.
|url=http://www.thenagain.info/WebChron/WestEurope/Magellan.html
|title=First Circumnavigation of the Globe by Magellan 1519–1522
|publication-date=November 2005
|year=2005
|work=The Web Chronology project
|accessdate=14 March 2006
|separator=.
|postscript=.
}}
{{refend}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commonscat|Ferdinand Magellan}}
* [http://www.historyhouse.com/in_history/magellan/ Magellan's untimely demise on Cebu in the Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060317153932/http://www.historyhouse.com/in_history/magellan/ |date=2006-03-17 }} from History House.
* Lists of crew members :
** [http://www.armada15001900.net/tripulantesmagallanes.htm 107 people]
*** [http://olivetreegenealogy.com/ships/magship_vict.shtml The 18 arriving on ''Victoria'']
** [http://www.britannica.com/eb/article-9049979/Ferdinand-Magellan Encyclopaedia Britannica Ferdinand Magellan]
** [https://web.archive.org/web/20060613115657/http://cvc.cervantes.es/actcult/museo_naval/sala8/personajes/personaje_13.htm A picture of the 1522 disembarkment with names of the 18]
&lt;!-- Metadata (see [[Wikipedia:Persondata]]) --&gt;

[[വർഗ്ഗം:സഞ്ചാരികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാവികർ]]
[[വർഗ്ഗം:പര്യവേഷകർ]]</text>
      <sha1>t06qon556mi254i291clwvqft9yj4f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പെരിഞ്ഞനം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75941</id>
    <revision>
      <id>4682343</id>
      <parentid>4680690</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T01:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11778" sha1="kuog1nuyrkysub0pclq4uvi5ha73tw4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = പെരിഞ്ഞനം
| other_name              = പെരിന്നനം, പെരിങ്ങനം
| settlement_type         = ഗ്രാമം
| image_skyline           = &lt;!-- ചിത്രത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഫയൽ നാമം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഇവിടെ ചേർക്കുക --&gt;
| image_caption           = പെരിഞ്ഞനം കടപ്പുറം
| pushpin_map             = India Kerala
| pushpin_map_caption     = കേരളത്തിൽ പെരിഞ്ഞനത്തിന്റെ സ്ഥാനം
| coordinates             = {{coord|10|18|50|N|76|8|55|E|type:city_region:IN-KL|display=inline,title}}
| subdivision_type        = രാജ്യം
| subdivision_name        = {{flag|India}}
| subdivision_type1       = [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]
| subdivision_name1       = [[കേരളം]]
| subdivision_type2       = [[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ല]]
| subdivision_name2       = [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]]
| population_as_of        = 2011
| population_total        = 21,012
| demographics_type1      = ഭാഷകൾ
| demographics1_title1    = ഔദ്യോഗികം
| demographics1_info1     = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]]
| timezone1               = [[ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = [[പിൻകോഡ്]]
| postal_code             = 680686
| area_code_type          = ടെലിഫോൺ കോഡ്
| area_code               = 0480
| registration_plate      = [[കേരളത്തിലെ വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|KL]]-47
| blank_name_sec1         = അടുത്തുള്ള നഗരം
| blank_info_sec1         = [[ഇരിങ്ങാലക്കുട]], [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]]
| blank1_name_sec1        = [[ലോകസഭ|ലോകസഭാ]] മണ്ഡലം
| blank1_info_sec1        = [[ചാലക്കുടി ലോകസഭാമണ്ഡലം|ചാലക്കുടി]]
| blank2_name_sec1        = [[കേരള നിയമസഭ|നിയമസഭാ]] മണ്ഡലം
| blank2_info_sec1        = [[കൈപ്പമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൈപ്പമംഗലം]]
| blank3_name_sec1        = [[കാലാവസ്ഥ]]
| blank3_info_sec1        = തീരദേശ കാലാവസ്ഥ ([[കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ വിഭാഗീകരണം|കോപ്പൻ]])
| website                 = {{URL|www.perinjanam.com}}
}}

ഇന്ത്യയിലെ [[കേരളം|കേരള]] സംസ്ഥാനത്തെ [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയുടെ]] പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു തീരദേശ ഗ്രാമമാണ് '''പെരിഞ്ഞനം'''.&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;Registrar General &amp; Census Commissioner, India. &quot;Census of India : Villages with population 5000 &amp; above&quot;. ശേഖരിച്ചത്: 10 ഡിസംബർ 2008.&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ ഗ്രാമങ്ങളിലൊന്നായ ഇതിന് അര കിലോമീറ്റർ മാത്രമാണ് വീതിയുള്ളത്. [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]] (പഴയ എൻ.എച്ച്. 17) ഈ പ്രദേശത്തുകൂടി കടന്നുപോകുകയും പെരിഞ്ഞനത്തെ കിഴക്ക്, പടിഞ്ഞാറ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[മതിലകം]], [[പടിയൂർ]], [[കൈപ്പമംഗലം]] എന്നിവയാണ് സമീപ ഗ്രാമങ്ങൾ. കിഴക്ക് [[കനോലി കനാൽ|കനോലി കനാലും]] പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലുമാണ്]] ഇതിന്റെ അതിരുകൾ.

== പദോല്പത്തി ==
'പെരിയ ജ്ഞാനമുള്ളവരുടെ ദേശം' എന്നാണ് പെരിഞ്ഞനം എന്ന വാക്കിനർത്ഥം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.{{അവലംബം ആവശ്യമാണ്}}

== സ്ഥാനം ==
[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്ററും [[തൃപ്രയാർ|തൃപ്രയാറിൽ]] നിന്ന് 13 കിലോമീറ്ററും അകലെയാണ് പെരിഞ്ഞനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. സംഘകാലകൃതികളിലും സന്ദേശകാവ്യങ്ങളിലും പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ള [[തൃക്കണാമതിലകം]] ഇതിന് തൊട്ടടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2011-ലെ ഇന്ത്യൻ [[2011-ലെ ഇന്ത്യൻ കാനേഷുമാരി|സെൻസസ്]] പ്രകാരം പെരിഞ്ഞനത്തിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 21,012 ആണ്. ഇതിൽ 9,666 പുരുഷന്മാരും 11,346 സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Perinjanam Census Town City Population Census 2011-2026 - Kerala |website=www.census2011.co.in |url=https://www.census2011.co.in |access-date=11 January 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;census&quot; /&gt; 2001-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ഇവിടുത്തെ ജനസംഖ്യ 20,340 ആയിരുന്നു (9,375 പുരുഷന്മാരും 10,965 സ്ത്രീകളും).

== പെരിഞ്ഞനോർജ്ജം പദ്ധതി ==
[[സൗരോർജ്ജം|സൗരോർജ്ജത്തെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കി ജനപങ്കാളിത്തത്തോടെ ഊർജ്ജ സ്വയംപര്യാപ്തത കൈവരിക്കുന്നതിനായി പെരിഞ്ഞനം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് നടപ്പിലാക്കിയ ബദൽ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദന-വിതരണ പദ്ധതിയാണ് '''പെരിഞ്ഞനോർജ്ജം'''. ഈ പദ്ധതിയിലൂടെ 700 കിലോവാട്ട് പുരപ്പുറ സോളാർ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ പഞ്ചായത്തായി പെരിഞ്ഞനം മാറി. പകൽ സമയത്തെ ഗാർഹിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പുരപ്പുറ സോളാർ വൈദ്യുതി ഉപയോഗിക്കുകയും, മിച്ചം വരുന്ന വൈദ്യുതി [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കെ.എസ്.ഇ.ബി.]] കോമൺപൂൾ ഗ്രിഡിലേക്ക് നൽകി രാത്രിയിൽ മാത്രം കെ.എസ്.ഇ.ബി. വൈദ്യുതിയെ ആശ്രയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഓൺ ഗ്രിഡ് രീതിയാണ് ഇവിടെ കൂടുതൽ പേരും പിന്തുടരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.keraleeyammasika.com/perinjanam-thrissur-kerala-panchayat-install-solar-panels-household-rooftops-cooperative-bank-subsidy-energy-management-atomic-power-plant/ |title=എന്താണ് ‘പെരിഞ്ഞനോർജ്ജം’ പദ്ധതി? |website=കേരളീയം മാസിക |language=ml |access-date=2026-10-27}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ==
മാമച്ചോഹൻ സ്ഥാപിച്ച രാമൻ മെമ്മോറിയൽ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കൂടാതെ മഹ്മൂദുൽ ബക്രിയുടെ സ്മരണാർത്ഥം സഹോദരപുത്രനായ നസ്രുദീൻ ദാരിമി സ്ഥാപിച്ച മഹ്മൂദിയ്യ ട്രസ്റ്റിന് കീഴിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.

* മഹമ്മൂദിയ ഇംഗ്ലീഷ് സ്കൂൾ
* ആർ.എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പെരിഞ്ഞനം
* ഗവൺമെന്റ് യു.പി. സ്കൂൾ പെരിഞ്ഞനം
* ഈസ്റ്റ് യു.പി. സ്കൂൾ പെരിഞ്ഞനം
* എസ്.എൻ. സ്മാരകം യു.പി. സ്കൂൾ
* അയ്യപ്പൻ മെമ്മോറിയൽ

=== എൽ.പി. സ്കൂളുകൾ ===
* വെസ്റ്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ
* സെൻട്രൽ എൽ.പി. സ്കൂൾ
* എയിഡഡ് മാപ്പിള എൽ.പി. സ്കൂൾ
* എസ്.എൻ.ജി.എം. എൽ.പി. സ്കൂൾ

== ആരാധനാലയങ്ങൾ ==
* '''പള്ളിയിൽ ഭഗവതിക്ഷേത്രം''': ഏറെ പഴക്കമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതിക്ഷേത്രവുമായി]] ബന്ധമുണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് വരുന്ന തമിഴ് ഭക്തർ പലപ്പോഴും ഈ ക്ഷേത്രവും സന്ദർശിച്ചാണ് മടങ്ങാറുള്ളത്.
* '''പെരിഞ്ഞനം പൊൻമാനിക്കുടം ജുമാ മസ്ജിദ്''': സൂഫിവര്യന്മാരായ ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ദീൻ ബകരി, മകൻ മഹ്മൂദുൽ ബക്‌രി എന്നിവരുടെ ഖബറിടം ഈ പള്ളിയുടെ സമീപത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

== അവലംബം ==
{{അവലംബം}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* https://web.archive.org/web/20220117031236/http://perinjanam.com/

{{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>kuog1nuyrkysub0pclq4uvi5ha73tw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കേരള വനം വന്യജീവി വകുപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89895</id>
    <revision>
      <id>4682349</id>
      <parentid>4633796</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T02:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53501-24</username>
        <id>224944</id>
      </contributor>
      <comment>/* കേരളത്തിലെ വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങൾ. */</comment>
      <origin>4682349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39439" sha1="0u97asrer4treuweh9jb2m0l65tu4jv" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kerala Forest Department}}
[[പ്രമാണം:Vanam vakupp.jpg|thumb|200px| ഒരു വനം വകുപ്പ് കാര്യാലയത്തിന്റെ സൂചന ബോർഡ്]]{{Infobox Government agency|nativename_r=കേരള വനം വകുപ്പ്|jurisdiction=[[കേരളം]]|headquarters=[[വഴുതക്കാട്]], [[തിരുവനന്തപുരം]]|budget=|minister1_name=ഷിബു ബേബി ജോൺ|minister1_pfo=വനം മന്ത്രി|chief1_name=രാജേഷ് രവീന്ദ്രൻ IFS|chief2_name=|chief2_position=|chief1_position=വനം മേധാവി (HoFF)|website=https://forest.kerala.gov.in|logo=Logo of Kerala Forest Department.png{{!}}frameless{{!}}center{{!}}image has rationale=yes|logo_width=150px|logo_caption=ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം|agency_name=കേരള വനം വകുപ്പ്}}
[[കേരളം|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] വനസമ്പത്തിന്റെയും വന്യജീവികളുടെയും പരിപാലന-നിയമ നിർവഹണ ഏജൻസിയാണ്‌ '''കേരള വനം വകുപ്പ്'''. സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കു മുൻപു തന്നെ കേരളത്തിൽ വനപരിപാലനത്തിൽ  അധികാരികൾ ശ്രദ്ധ ചെലുത്തിയിരുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായിട്ടാണ്‌ വനം വകുപ്പ് രൂപീകൃതമായത്. തിരുവനന്തപുരം ആണ്‌ കേരള വനം സേനയുടെ ആസ്ഥാനം. 'സുരക്ഷിതമായ ഭാവിക്ക് വേണ്ടി' എന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്ന 'സുരക്ഷിത ഭാവ്യാർത്ഥം' എന്ന സംസ്കൃത വാക്യം ആണ്‌ ഈ സേനയുടെ ആപ്തവാക്യം. കേരള സർക്കാരിൻ്റെ വനം-പരിസ്ഥിതി വന്യജീവി സംരക്ഷണ വകുപ്പിൻ്റെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ സേനയുടെ തലവൻ സംസ്ഥാന വനം  മേധാവിയാണ്(HoFF). അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിലും സംസ്ഥാന തലത്തിലും ഉദ്യോഗാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുത്ത്‌, പരിശീലനം നൽകി സ്വന്തം ജന്മദേശത്തോ, കേരളത്തിന്റെ മറ്റേതെങ്കിലും ഭാഗത്തോ നിയമിച്ചു കൊണ്ടുള്ള സംവിധാനം ആണ്‌ നിലവിലുള്ളത്‌. കേരളാ വനം വകുപ്പിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഏതു ഭാഗത്തും പ്രവർത്തിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരാണ്‌. ആവശ്യമെങ്കിൽ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്‌.

==ചരിത്രം ==
പതിനെട്ടാം  നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യം  വരെ കേരളത്തിന്റെ മുക്കാൽ ഭാഗവും വനപ്രദേശങ്ങളായിരുന്നു. വ്യാപാരാവശ്യത്തിന് വിദേശികൾ എത്തിയപ്പോഴേക്കും  വനവിസ്തൃതി കുറഞ്ഞു. ആദ്യ കാലങ്ങളിൽ കേരളത്തിലെ ജനങ്ങൾ കൂടുതലും തീരപ്രദേശങ്ങളിലായിരുന്നു വസിച്ചിരുന്നത്. ആവശ്യങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ  വനപ്രദേശങ്ങളിലേക്കും മലമടക്കുകളിലേക്കും കൃഷി വ്യാപിച്ചു. കേരളത്തിലെ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ ഖ്യാതി ലോക പ്രശസ്തമായിരുന്നു. വിദേശികൾ ഇവിടെയുള്ള നാട്ടുപ്രമാണികളുമായി [[കുരുമുളക്]], [[ഏലം]], [[ഈട്ടി]] മുതലായവയുടെ കച്ചവടത്തിന് ഉടമ്പടികളിൽ ഏർപ്പെട്ടു. കപ്പൽ നിർമ്മാണത്തിനും  മറ്റും  വ്യാപകമായി [[തേക്ക്|തേക്കുമരങ്ങൾ]] ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങി. ഇതിനെ തുടർന്ന് വനഭൂമി ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ഇത് വനപരിപാലനത്തെക്കുറിച്ച് അധികാരികളെ ചിന്തിപ്പിച്ചു.

===തിരുവിതാംകൂർ===
ആദ്യകാലങ്ങളിൽ തിരുവിതാംകൂറിൽ മരം മുറിക്കുന്നതിന് യാതൊരു തടസ്സങ്ങളുമില്ലായിരുന്നു. പിന്നീട് സർക്കാർ ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. സർക്കാരിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ മരങ്ങൾ മുറിച്ച് ഡിപ്പോകൾ വഴി വിതരണം ചെയ്യുവാനാരംഭിച്ചു. 1820 ൽ ആലപ്പുഴയിൽ ആദ്യത്തെ തടി ഡിപ്പോ ആരംഭിച്ചു. [[തിരുവിതാംകൂർ |തിരുവിതാംകൂറിൽ]] വനം വകുപ്പിന്റെ തുടക്കം അങ്ങനെയാണ്. ബോംബെയിൽനിന്നും വന്ന ഫോറസ്റ്റ് കൺസർവേറ്ററായ ക്യാപ്റ്റൻ '''റൊബർട്ട് ഗോർഡനായിരുന്നു''' ഇതിന്റെ തലവൻ .തുടർന്നു വന്ന '''യു.വി. മൺറോയാണ്''' ആദ്യത്തെ വനം കൺസർവേറ്റർ. മൺറോയും  കീഴുദ്യോഗസ്ഥരും  അടങ്ങുന്നതായിരുന്നു ആദ്യ വനം വകുപ്പ്. 1864 മുതൽ സർക്കാർ കൂടുതൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉൾപ്പെടുത്തി വനം വകുപ്പ് വിപുലീകരിച്ചു. 1896 ൽ വനം വകുപ്പ് ഡിവിഷൻ-റേഞ്ച് തലത്തിൽ വിഭജിച്ചു. 1913ൽ ഇവ വിപുലീകരിച്ച ആറു ഡിവിഷനുകളാക്കി.

===കൊച്ചി===
1813ൽ [[കൊച്ചി]] രാജ്യത്ത്  '''മലമേൽ വിചാരിപ്പ്''' എന്നു സ്ഥാനപ്പേരുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വനത്തിൽ നിന്നു മരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ നിയോഗിച്ചു. 1835ൽ ആദ്യത്തെ കൺസർവേറ്റാറായി ജെ. എ. കോൾഹോഫിനെ അന്നത്തെ ദിവാൻ വെടങ്കിട സുബ്ബയ്യർ നിയമിച്ചിച്ചു. അദ്ദേഹം  വനനിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കി. കൊച്ചി രാജ്യത്തിലെ വനങ്ങളെ ഏഴ് ഉപവിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ച് വിചാരിപ്പുകാരന്റെ ചുമതലയിൽ ഭരണം  നടത്തി. 1908 ൽ റേഞ്ച് സംവിധാനം  നിലവിൽ വന്നു.

===മലബാർ ===
മലബാറിൽ ആദ്യകാലത്ത് വനം  വകുപ്പ് കളക്റ്ററുടെ കീഴിൽ ആയിരുന്നു. 1866ൽ  ക്യാപ്റ്റൻ '''ഗിബ്ബ്''' ആദ്യത്തെ ജില്ലാ ആഫീസറായി നിയമിതനായി. [[കപ്പൽ]] നിർമ്മാണത്തിനു വേണ്ടി ഇംഗ്ളീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി വൻ തോതിൽ തേക്കുമരങ്ങൾ യൂറോപ്പിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്തിരുന്നു. ഇത് തേക്കിന്റെ ലഭ്യതയിൽ ആശങ്കയുണ്ടാക്കിയതിനെ തുടർന്ന് [[തേക്ക്|തേക്കിനെ]] റോയൽ ട്രീ ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 1840ൽ [[ഇന്ത്യൻ നേവി]] ബോർഡിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം  തേക്ക് കൃതൃമായി വച്ചു പിടിപ്പിക്കാൻ '''എച് വി കൊനോലിയെ''' ചുമതല ഏല്പ്പിച്ചു.
====കൊനോലിയുടെ തേക്കിൻ തോട്ടം====
ലോകത്തിലെ ആദ്യ തേക്കും തോട്ടം സ്ഥാപിച്ചത് എച് വി കൊനോലിയാണ്‌. 1842 ൽ നിലമ്പൂരിലെ ശോഷിച്ച വനങ്ങളിൽ [[തേക്ക്]] വെച്ചുപിടിപ്പിച്ചാണ്‌  ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്. പിന്നീട് നിലമ്പൂർ എന്ന സ്ഥലനാമം , തേക്കിന്റെ പര്യായമായി  മാറി.

==സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം==
തിരുവിതാംകൂറും  കൊച്ചിയും  സംയോജിപ്പിച്ച് 1949ൽ തിരു കൊച്ചി സംസ്ഥാനമായപ്പോൾ വനം  വകുപ്പ് മേധാവിയുടെ പേര് ചീഫ് ഫോറാസ്റ്റ് കൺസർവേറ്റർ എന്നാക്കി. '''ടി വി വെങ്കിടേശ്വര അയ്യർ''' ആ പദവി വഹിച്ച ആദ്യ ഓഫീസറായി. തിരു കൊച്ചിയിൽ രണ്ടു  ഡിവിഷനുകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. വനം  വകുപ്പിനെ രണ്ടു സർക്കിളുകളായി വിഭജിച്ചു. കൺസർവേറ്റർക്കായിരുന്നു ഇതിന്റെ ചുമതല. 1956 ൽ കേരള സംസ്ഥാനം  രൂപവത്കരിച്ചപ്പോൾ മലബാർ തിരുകൊച്ചിയോട് ചേർത്ത് സർക്കിളുകൾ മൂന്നാക്കി. ഡിവിഷനുകൾ പതിന്നാലായി. പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയിലൂടെ വികസനപ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ടായപ്പോൾ വനം  വകുപ്പിൽ ഡിവിഷനുകളൂടെയും  കീഴ് ഘടകങ്ങളുടെയും  എണ്ണം  വർദ്ധിച്ചു.
==വനം വകുപ്പിന്റെ ഘടന.==
സർക്കാർ തലത്തിൽ വനം മന്ത്രിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ വനം &amp; വന്യജീവി വകുപ്പിന്റെ കീഴിലാണ് കേരള വനം വകുപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. നിലവിലെ വനം മന്ത്രി ശ്രീ [[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kairalinewsonline.com/the-forest-and-wildlife-department-operates-on-the-basis-of-central-law-minister-a-k-saseendran-hr1|title=Minister A K Saseendran {{!}} 'വനം വന്യജീവി വകുപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് കേന്ദ്ര നിയമത്തിന്റെ കൂടി അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്': മന്ത്രി എ കെ ശശീന്ദ്രൻ|access-date=2026-02-03|last=ഹരിദാസ്|first=ഹരിത|date=2025-05-24|language=ml}}&lt;/ref&gt;

വകുപ്പിന്റെ മേധാവിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ്‌സ് (Head of Forest Force – HoFF) ആണ്. മുഖ്യ വനം മേധാവി എന്ന പേരിൽ ആണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സാധാരണയായി [[ഇന്ത്യൻ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ്]] (IFS) കേഡറിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനെയാണ് ഈ പദവിയിൽ നിയമിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/malayalam/kerala/bennichan-thomas-will-be-appointed-as-the-new-chief-of-kerala-forest-department-92569|title=വനം വകുപ്പിന് പുതിയ മേധാവി; ബെന്നിച്ചൻ തോമസ് മുഖ്യ വനം മേധാവിയാകും; തീരുമാനം മന്ത്രിസഭാ യോഗത്തിൽ|access-date=2026-02-03|date=2022-05-25|language=ml}}&lt;/ref&gt;
*[[തിരുവനന്തപുരം]] [[വഴുതക്കാട്]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വനലക്ഷ്മി കോംപ്ലക്സ് ആണ്  വകുപ്പിന്റെ ആസ്ഥാനം. 
*പ്രിൻസിപ്പൽ ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ് &amp; ഹെഡ് ഓഫ് ദി ഫോറസ്റ്റ് ഫോഴ്സ് ആണ് വനം  വകുപ്പിന്റെ തലവൻ.
*വകുപ്പു തലവന്റെ കീഴിൽ പ്രിൻസിപ്പൽ ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ്, അഡീഷണൽ പ്രിൻസിപ്പൽ ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ് , ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ് റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരുണ്ട്.
* ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ് റാങ്കിലുള്ളവർക്ക് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ , വൈൽഡ് ലൈഫ് , ഡവലപ്മെന്റ് , സോഷ്യൽ ഫോറസ്ട്രി , ഇക്കോടൂറിസം  &amp; ട്രൈബൽ ഡവലപ്മെന്റ് , വിജിലൻസ് എന്നീ ചുമതലകൾ വിഭജിച്ചു നൽകിയിട്ടു‌ണ്ട്.
*വകുപ്പിനെ റീജിയണുകളായും സർക്കിളുകളായും  ഡിവിഷനുകളായും  റേഞ്ചുകളായും സ്റ്റേഷനുകളായും സെക്ഷനുകൾ ആയും  തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
*സംസ്ഥാനത്ത് 5 ഫോറസ്റ്റ് സർക്കിളുകളാണ് ഉള്ളത്.സതേൺ സർക്കിൾ കൊല്ലം, ഹൈറേഞ്ച് സർക്കിൾ കോട്ടയം , സെൻട്രൽ സർക്കിൾ തൃശ്ശൂർ , ഈസ്റ്റേൺ സർക്കിൾ പാലക്കാട് , നോർത്തേൺ സർക്കിൾ കണ്ണൂർ എന്നിവയാണ് 5 ടെറിട്ടോറിയൽ സർക്കിളുകൾ. ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ് എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് സർക്കിളിന്റെ ഭരണച്ചുമതല. ഇതുകൂടാതെ വൈൽഡ് ലൈഫ്, സോഷ്യൽ ഫോറസ്ട്രി, വിജിലൻസ് വിഭാഗങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക സർക്കിളുകളും ഉണ്ട്, ഈ 5 സർക്കിളുകളെ വീണ്ടും വലിയ രണ്ട് റീജിയണുകളായി (Regions) തിരിച്ച് അതിനു മുകളിൽ ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ രണ്ട് റീജിയണുകളുടെയും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നത് സാധാരണയായി അഡീഷണൽ പ്രിൻസിപ്പൽ ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ് (APCCF - Additional Principal Chief Conservator of Forests) പദവിയിലുള്ള വളരെ മുതിർന്ന ഐ.എഫ്.എസ് (IFS) ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. APCCF (Southern Region) - തിരുവനന്തപുരം, APCCF (Northern Region) - കോഴിക്കോട്
*സർക്കിളുകളുടെ കീഴിലുള്ള ഡിവിഷനുകളുടെ തലവൻ ഡിവിഷണൽ ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസറാണ്.അസിസ്റ്റൻറ് ഫോറസ്റ്റ് കൺസർവേറ്റർ റാങ്കിൽ കുറയാത്ത ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആയിരിക്കും ഡിവിഷണൽ ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർമാർ.
* വൈൽഡ് ലൈഫ് ഡിവിഷനുകളിൽ വൈൽഡ് ലൈഫ് വാർഡൻ ആണ് ചുമതല.
* ഡിവിഷനുകളുടെ കീഴിലുള്ള റേഞ്ചുകളിൽ റേഞ്ച് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർമാർ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
* വൈൽഡ് ലൈഫ് ഡിവിഷനു കീഴിലുള്ള റേഞ്ചുകളിൽ അസിസ്റ്റൻറ് വൈൽഡ് ലൈഫ് വാർഡൻ നിയന്ത്രിക്കുന്നു
* ഡെപ്യൂട്ടി റേഞ്ച് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർ (Dy. RFO): റേഞ്ച് ഓഫീസറെ ഭരണപരമായി സഹായിക്കുന്നു. ഫോറസ്റ്റ് സ്റ്റേഷൻ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഇവരാണ്.
* ​സെക്ഷൻ ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർ (SFO): ഒരു ഫോറസ്റ്റ് സെക്ഷന്റെ ചാർജ് ഉള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥൻ 
* ബീറ്റ് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർ (BFO): വനസംരക്ഷണത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാന കണ്ണി (പഴയ ഫോറസ്റ്റ് ഗാർഡ് പദവി). കാടുകളിൽ നേരിട്ട് പെട്രോളിംഗ് നടത്തുന്നതും അതിർത്തികൾ കാക്കുന്നതും ഇവരാണ്.
* ബീറ്റ് ​ഫോറസ്റ്റ് ഡ്രൈവർമാർ (BFO Drivers): വനമേഖലകളിലെ അടിയന്തര നീക്കങ്ങൾക്കും പെട്രോളിംഗിനും വാഹനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നവർ.
[[ഇന്ത്യൻ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ്]] (IFS), കേരള ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ് (KFS), കൂടാതെ കേരള ഫോറസ്റ്റ് സബോർഡിനേറ്റ് സർവീസ്.

IFS കേഡറിൽ അസിസ്റ്റന്റ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ്‌സ് (ACF) മുതൽ പ്രിൻസിപ്പൽ ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ്‌സ് (PCCF) വരെയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. ഇവർ [[യൂണിയൻ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ]] മുഖേന നിയമിക്കപ്പെടുന്ന ഗ്രൂപ്പ് എ ഗസറ്റഡ് ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. കേരള ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ് (KFS) വിഭാഗത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ്‌സ് (നോൺ-IFS), അസിസ്റ്റന്റ് കൺസർവേറ്റർ ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ്‌സ് (നോൺ-IFS), കൂടാതെ [[ഫോറസ്റ്റ് റേഞ്ച് ഓഫീസർ|റേഞ്ച് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർമാർ]] ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരള ഫോറസ്റ്റ് സബോർഡിനേറ്റ് സർവീസിൽ ഡെപ്യൂട്ടി റേഞ്ച് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർമാർ, സെക്ഷൻ ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർമാർ, ബീറ്റ് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർമാർ, ബീറ്റ് ഫോറസ്റ്റ് ഡ്രൈവർമാർ എന്നിവരാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Wayback Machine |url=https://forest.kerala.gov.in/forestapp/public/documents/circulars/circular0711202407:42:19.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708090606/https://forest.kerala.gov.in/forestapp/public/documents/circulars/circular0711202407:42:19.pdf |archive-date=2025-07-08 |access-date=2026-01-25 |website=forest.kerala.gov.in |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ഖാക്കി (''[[Khaaki|Khaki]]'') യൂണിഫോം ഫീൽഡ് തലത്തിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് (റേഞ്ച് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസറും അതിന് താഴെയുള്ള പദവികളിലുമുള്ളവർക്ക്) മാത്രമാണ് നിർബന്ധമായിട്ടുള്ളത്; ACF മുതൽ മുകളിലുള്ള മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് നിർദ്ദിഷ്ട യൂണിഫോം ഇല്ല.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! No.
! പദവി
! തോളിലെ ചിഹ്നം
|-
| 1
| റേഞ്ച് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർ (RFO)
| [[File:Range Forest Officer (RFO) rank insignia (Kerala).png|center|frameless|90x90px]]
|-
| 2
| ഡെപ്യൂട്ടി റേഞ്ച് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർ (Dy.RFO)
| [[File:Deputy Range Forest Officer rank insignia (Kerala).png|center|frameless|90x90px]]
|-
| 3
| സെക്ഷൻ ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർ (SFO)
| [[File:Section Forest Officer rank insignia (Kerala).png|center|frameless|90x90px]]
|-
| 4
| ബീറ്റ് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർ/ഡ്രൈവർ (BFO)
| [[File:Beat Forest Officer rank insignia (Kerala).png|center|frameless|90x90px]]
|}

== ലക്ഷ്യങ്ങൾ ==
* കേരളത്തിലെ വനങ്ങളും വന്യജീവികളും സംരക്ഷിക്കുക  
* ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കുക  
* വനഭൂമികളിലെ അനധികൃത കയ്യേറ്റങ്ങൾ തടയുക  
* മരം, വനോൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അനധികൃത കടത്ത് തടയുക  
* വന്യജീവി–മനുഷ്യ സംഘർഷങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുക  
* സാമൂഹ്യവനം, പരിസ്ഥിതി ബോധവത്കരണം എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക  

== നിയമനം ==
[[കേരളം|കേരള]] വനം വകുപ്പിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള നിയമനങ്ങൾ [[കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ]] മുഖേനയാണ് നടത്തുന്നത്.  
ബീറ്റ് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർ/ബീറ്റ് ​ഫോറസ്റ്റ് ഡ്രൈവർമാർ, സെക്ഷൻ ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർ, റേഞ്ച് ഫോറസ്റ്റ് ഓഫീസർ തുടങ്ങിയ തസ്തികകളിലേക്കാണ് പ്രധാനമായും പി.എസ്.സി. മുഖേന നിയമനം നടത്തുന്നത്.  
ഉയർന്ന ഗസറ്റഡ് തസ്തികകളിലേക്കുള്ള നിയമനം അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിലുള്ള [[ഇന്ത്യൻ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ്]] കേഡറിൽ നിന്നുമാണ്. ഇന്ത്യൻ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ് ലേക്കുള്ള നിയമനം യൂണിയൻ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മിഷൻ നടത്തുന്ന ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ മുഖേനയാണ്.

== നിയമങ്ങളും ചട്ടങ്ങളും ==
കേരള വനം വകുപ്പ് നടപ്പിലാക്കുന്ന പ്രധാന നിയമങ്ങൾ:
* [[ഇന്ത്യൻ ഫോറസ്റ്റ് ആക്ട്]], 1927
* [[വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമം (ഇന്ത്യ)]], 1972
* [[കേരള ഫോറസ്റ്റ് ആക്ട്]], 1961
* [[പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ നിയമം (ഇന്ത്യ)]], 1986
* [[ജൈവവൈവിധ്യ നിയമം (ഇന്ത്യ)]], 2002

==ദേശീയോദ്യാനങ്ങളും  വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങളും==
വന്യ ജീവികളുടെയും  സസ്യങ്ങളുടെയും  പരിരക്ഷയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകിക്കൊണ്ട് നില നിർത്തിയിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങളാണ് ദേശീയോദ്യാനങ്ങളും  വന്യജീവിസങ്കേതങ്ങളും . വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങളേക്കാൽ കൂടുതൽ സം‌‌രക്ഷണം  ഉറപ്പിക്കലാണ് ദേശീയോദ്യാനങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം . കേന്ദ്ര- സംസ്ഥാന സർക്കരുകൾക്ക്  ഒരു വനപ്രദേശത്തെ [[ദേശീയോദ്യാനം|ദേശീയോദ്യാനമായി]] പ്രഖ്യാപിക്കാൻ അധികാരം  ഉണ്ട്.
==കേരളത്തിലെ ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ. ==
കേരളത്തിൽ അഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനങ്ങളൂണ്ട്. അതിൽ നാലും  ഇടുക്കി ജില്ലയിലാണ്. സംസ്ഥാനത്ത് ഏറ്റവും  വനപ്രദേശവും  മലയോരമേഖലയും  ഉള്ളത് ഇടുക്കി ജില്ലയിലാണ്
{| class=&quot;wikitable&quot; bgcolor=&quot;#F0F8F8&quot; rules=&quot;all&quot; style = &quot;text-align: center;border:2px solid;border-spacing: 0px;border-collapse: collapse&quot;
|+ '''
! !! ദേശീയോദ്യാനം!!ജില്ല!!വിസ്തീർണ്ണം(ച.കി.മി)
|-
!1
| [[ഇരവികുളം ദേശീയോദ്യാനം|ഇരവികുളം]]|| ഇടുക്കി||97
|-
!2
| [[സൈലന്റ് വാലി]] ||പാലക്കാട്||89.52
|-
!3
|[[മതികെട്ടാൻ ചോല]] ||ഇടുക്കി||12.81
|-
!4
|[[ആനമുടി ചോല]]||ഇടുക്കി||7.5
|-
!5
|[[പാമ്പാടും  ചോല]]||ഇടുക്കി||1.318
|}

== കേരളത്തിലെ വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങൾ. ==

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot; bgcolor=&quot;#F0F8F8&quot; rules=&quot;all&quot; style=&quot;text-align: center;border:2px solid;border-spacing: 0px;border-collapse: collapse&quot;
|+ '''
! !! വന്യജീവി സങ്കേതം!!ജില്ല!!വിസ്തീർണ്ണം(ച.കി.മി)
|-
!1
| [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ]]|| ഇടുക്കി||925
|-
!2
| [[വയനാട് വന്യജീവി സം‌രക്ഷണകേന്ദ്രം|വയനാട് ]]||വയനാട്||344.44
|-
!3
|[[പറമ്പിക്കുളം]] ||പാലക്കാട് |||286
|-
!4
|[[കരിമ്പുഴ വന്യജീവി സങ്കേതം|കരിമ്പുഴ]]
|[[മലപ്പുറം]]
|228
|-
!5
|[[ചെന്തുരുണി വന്യജീവി സങ്കേതം|ചെന്തുരുണി]]||കൊല്ലം||171
|-
!6
|[[നെയ്യാർ വന്യജീവി സം‌രക്ഷണകേന്ദ്രം|നെയ്യാർ]]||തിരുവനന്തപുരം||128
|-
!7
|[[പീച്ചി-വാഴാനി വന്യജീവി സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം|പീച്ചി-വാഴാനി]]||തൃശൂർ||125
|-
!8
|[[ചിന്നാർ വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|ചിന്നാർ]]||ഇടുക്കി||90.44
|-
!9
|[[ഇടുക്കി]]||ഇടുക്കി||70
|-
!10
|[[ചിമ്മിണി വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|ചിമ്മിനി]]||തൃശൂർ||85
|-
!11
|[[ആറളം വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|ആറളം]]||കണ്ണൂർ||55
|-
!12
|[[പേപ്പാറ വന്യജീവിസംരക്ഷണകേന്ദ്രം|പേപ്പാറ]]||തിരുവനന്തപുരം||53
|-
!13
|[[കുറിഞ്ഞിമല സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|കുറിഞ്ഞിമല]]||ഇടുക്കി||32
|-
!14
|[[മലബാർ]]‌||കോഴിക്കോട്||74
|}‌‌ ‌

== കേരളത്തിലെ പക്ഷി സങ്കേതങ്ങൾ  ==

{| class=&quot;wikitable&quot; bgcolor=&quot;#F0F8F8&quot; rules=&quot;all&quot; style = &quot;text-align: center;border:2px solid;border-spacing: 0px;border-collapse: collapse&quot;
|+ '''
! !! പക്ഷി സങ്കേതം!!ജില്ല!!വിസ്തീർണ്ണം(ച.കി.മി)
|-
!1
| [[ഡോ. സാലിം അലി പക്ഷിസങ്കേതം, തട്ടേക്കാട്‌|തട്ടേക്കാട്]]||എറണാകുളം||25
|-
!2
| [[ചൂളനൂർ]]||പാലക്കാട്||3.42
|-
!3
|[[മംഗളവനം പക്ഷിസങ്കേതം|മംഗളവനം ]] ||എറണാകുളം ||0.0274
|-
!4
|[[കടലുണ്ടി പക്ഷിസങ്കേതം|കടലുണ്ടി ]] ||മലപ്പുറം ||
|}

== ഇക്കോടൂറിസം  ==
 
വന്യമൃഗ സംരക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങൾ, ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ചുറ്റുപാടുകളീൽ പരിസ്ഥിതിക്കു പ്രതികൂലമാകാത്ത തരത്തിൽ നടപ്പിലാക്കുന്ന ടൂറിസം  പദ്ധതിയാണ് [[ഇക്കോടൂറിസം]]. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യമായിത്തന്നെ ഈ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിയത് കൊല്ലം  ജില്ലയിലെ [[തെന്മല]]യിലാണ്.  [[പേപ്പാറ വന്യജീവിസംരക്ഷണകേന്ദ്രം|പേപ്പാറ]], നെയ്യാർ, ചെന്തുരുണി, ചിമ്മിനി, തെന്മല, കോന്നി , [[ഗവി]], പെരിയാർ , [[തൊമ്മൻ കുത്ത്]] , ആറളം, പറമ്പിക്കുളം, [[കനോലിപ്ലോട്ട്]]  എന്നിവ ഇക്കോടൂറിസം  പ്രദേശങ്ങളാണ്.

== വനഭൂമിക്ക് വെളിയിൽ വനവൽകരണത്തിനായുള്ള സർക്കാർ പദ്ധതികൾ ==
[[പ്രമാണം:Vazhiyorathanal.jpg|thumb|250px|വഴിയോര തണൽ പദ്ധതിപ്രകാരം നട്ട ഒരു വൃക്ഷത്തെ]]    
;എന്റെ മരം: പരിസ്ഥിതി സം‌രക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് ഇളം തലമുറയെ ബോധവൽക്കരിക്കുന്നതിനായി ഒന്നു മുതൽ പത്തു വരെക്ലാസുകളിൽ പഠിക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് ഒരു വൃക്ഷത്തൈ വീതം നൽകുന്ന സർക്കാർ പദ്ധതിയാണിത്.
;വഴിയോരതണൽ: വഴിവക്കിൽ മരം വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുവാനുള്ള വനം വകുപ്പിന്റെയും ട്രേഡ് യൂണിയൻ തൊഴിലാളികളുടെയും സം‌യുക്ത സം‌രംഭം
;ഹരിത തീരം: [[സുനാമി]]പോലെയുള്ള കടൽ ക്ഷോഭങ്ങളിൽ നിന്നും [[കടൽ]] ത്തീരത്തെ രക്ഷിക്കുവാൻ [[കണ്ടൽക്കാട്| കണ്ടൽച്ചെടികളൂം]] കുറ്റിച്ചെടികളും വച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതി.
;നമ്മുടെ മരം: വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും വളപ്പിൽ മരം വച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്നതിനായുള്ള പദ്ധതി
;തേക്ക് മ്യൂസിയം: തേക്കിന്റെ ചരിത്രം, ഉപയോഗം ,ഉദ്പാദനം കൃഷിരീതി എന്നിവയുടെ പ്രചരണാർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചതാണ് [[നിലമ്പൂർതേക്ക് മ്യൂസിയം]]
;കേരള ഫോറസ്റ്റ് ഡവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ: വനപരിപാലനം ,വനവിഭവങ്ങളുടെ ആസൂത്രിതമായ ഉപയോഗം തുടങ്ങിയവയുടെ  ലക്ഷ്യമിട്ട് കേന്ദ്ര - സംസ്ഥാന സർക്കാ‍രുകളുടെ സംയുക്ത സംരംഭമാണ് [[കേരള ഫോറസ്റ്റ് ഡവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ]]. [[കോട്ടയം|കോട്ടയമാണിതിന്റെ]] ആസ്ഥാനം.
;കേരള ഫോറസ്റ്റ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട്: കേരള സർക്കാരിന്റെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പിന്റെ സഹായത്തോടെ 1975 ൽ ആരംഭിച്ചു.[[തൃശൂർ|തൃശൂരിലെ]] പീച്ചി ആണ് ആസ്ഥാനം.

== മറ്റു സം‌രംഭങ്ങൾ ==
വനം വകുപ്പിന്റെ കുടിവെള്ള വിതരണ പദ്ധതിയാണ്‌ '''ശബരീജലം'''.[[ശബരിമല]] തീർത്ഥാടകർക്ക് കുപ്പിവെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്ന ഈ പദ്ധതിയുടെ വിപണനോദ്ഘാടനം 2009 നവംബറിൽ വനം വകുപ്പു മന്ത്രി ശ്രീ ബിനോയ് വിശ്വം നിർവ്വഹിച്ചു.[[പ്ലാസ്റ്റിക്]] മാലിന്യങ്ങൾ കുറച്ചുകൊണ്ടുവരുക എന്ന ദൗത്യം ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നു
==പുരസ്കാരം==
*ഇന്ദിരാ പ്രിയദർശിനി വൃക്ഷമിത്ര അവാർഡ് (2007,2008) - വൃക്ഷവത്കരണത്തിനുള്ള ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പുരസ്കാരം
* യു. എൻ. പുരസ്കാരം (2010) - യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എൻവയൺമെന്റ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ പ്രശസ്തിപത്രം (UNEP) &lt;ref&gt;[http://www.keralaforest.org/images/sf_unep.pdf സാമൂഹ്യവനവത്കരണത്തിന് യു. എൻ. അംഗീകാരം] &lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ വനങ്ങൾ]]
== അവലംബം ==
{{Reflist}}
മാതൃഭൂമി ഹരിശ്രീ 2009 സെപ്റ്റംബർ 19
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.forest.kerala.gov.in/ കേരളാ വനംവന്യജീവി വകുപ്പ് ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230914033118/https://forest.kerala.gov.in/ |date=2023-09-14 }}

[[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാറിന്റെ വകുപ്പുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമ പരിപാലനം]]</text>
      <sha1>0u97asrer4treuweh9jb2m0l65tu4jv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ക്രിസ്റ്റെൻ സ്റ്റ്യുവർട്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89955</id>
    <revision>
      <id>4682421</id>
      <parentid>4587544</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:32:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ooligan</username>
        <id>149991</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Kristin Stewart and Dylan Meyer 2022-03-13- (cropped).jpg]] → [[File:Kristen Stewart and Dylan Meyer 2022-03-13- (cropped).jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · It's &quot;Kristen Stewart&quot;, not &quot;Kristin Stewart&quot;. - Ok.</comment>
      <origin>4682421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11460" sha1="qdym12pk0riqmyl9oyrsylwji8o1umq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kristen Stewart}} 
{{Infobox person
| name               = ക്രിസ്റ്റെൻ സ്റ്റ്യുവർട്ട്
| image              = Kristen Stewart and Dylan Meyer 2022-03-13- (cropped).jpg
| caption            = 2022
| birth_name         = ക്രിസ്റ്റെൻ ജെയിംസ് സ്റ്റ്യുവർട്ട്
| birth_date         = {{birth date and age|mf=yes|1990|4|9}}
| birth_place        = [[Los Angeles|ലോസ് ആഞ്ചെലെസ്]], [[California|കാലിഫോർണിയ]], യു.എസ്.
| death_date         = 
| death_place        = 
| other_names        = 
| occupation         = അഭിനേത്രി
| yearsactive        = 1999–ഇന്നുവരെ
| partner            = single
| signature      = Kristen Stewart signature.svg
| signature_size = 100px

}}
ഒരു അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്രനടിയാണ് '''ക്രിസ്റ്റെൻ സ്റ്റ്യുവർട്ട്''' (ജനനം: ഏപ്രിൽ 9, 1990). ട്വിലൈറ്റിലെ ബെല്ല സ്വാൻ ശ്രദ്ധേയമായ കഥാപാത്രമാണ്.

== കുട്ടിക്കാലം ==
[[ലോസ് ആഞ്ചെലെസ്|ലോസ് ആഞ്ചലസിലാണ്]] ക്രിസ്റ്റെൻ ജനിച്ചതും വളർന്നതുമെല്ലാം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1807776250/bio |title=Kristen Stewart Biography - Yahoo! Movies&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2009-12-03 |archive-date=2011-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121141400/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1807776250/bio |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;According to the State of California. ''California Birth Index, 1905-1995''. Center for Health Statistics, California Department of Health Services, Sacramento, California. At Ancestry.com&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;australia&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.moviesonline.ca/movienews_11136.html |title=Kristen Stewart Interview, The Messengers - MoviesOnline&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2009-12-03 |archive-date=2012-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121042559/http://www.moviesonline.ca/movienews_11136.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അച്ഛൻ ജോൺ സ്റ്റ്യുവർട്ട് ടെലിവിഷൻ നിർമ്മാതാവാണ്. [[ഫോക്സ് ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിങ് കമ്പനി|ഫോക്സിന്]] വേണ്ടിയാണ് ജോൺ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{Cite web |url=http://www.askmen.com/women/celeb_profiles_actress_60/96_kristen_stewart.html |title=Kristen Stewart - AskMen.com&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2009-12-03 |archive-date=2008-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720131508/http://www.askmen.com/women/celeb_profiles_actress_60/96_kristen_stewart.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അമ്മ ജൂൾസ് മാനൻസ് സ്റ്റ്യുവർട്ട് സ്ക്രിപ്റ്റ് റൈറ്ററാണ്&lt;ref name=&quot;australia&quot;/&gt;&lt;ref name=K11&gt;{{cite news | author=Larry Carroll | title=EXCLUSIVE: 'Twilight' Stars Kristen Stewart &amp; Nikki Reed To Reunite, Play Men In Prison Film 'K-11' | url=http://moviesblog.mtv.com/2008/11/21/exclusive-twilight-stars-kristen-stewart-nikki-reed-to-reunite-play-men-in-prison-film-k-11/ | publisher=[[MTV]] | date=2008-11-21 | accessdate=2008-11-28 | archive-date=2013-05-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130522083433/http://moviesblog.mtv.com/2008/11/21/exclusive-twilight-stars-kristen-stewart-nikki-reed-to-reunite-play-men-in-prison-film-k-11/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/name/nm0543032/ Jules Mann-Stewart]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.filmreference.com/film/15/Kristen-Stewart.html Kristen Stewart Biography (1990-)&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;. ക്രിസ്റ്റെന് ഒരു സഹോദരനുണ്ട്,കാമറൂൺ സ്റ്റ്യുവർട്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.portraitmagazine.net/archives/kristenstewart.html |title=Interview from Portrait Magazine |access-date=2009-12-03 |archive-date=2012-06-29 |archive-url=https://archive.today/20120629170733/http://www.portraitmagazine.net/archives/kristenstewart.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഏഴാം ഗ്രേഡ് വരെയെ ക്രിസ്റ്റെൻ സ്കൂളിൽ പോയിട്ടുള്ളു. പിന്നെ ഹൈസ്കൂൾ വരെ കറസ്പോണ്ടൻറ് ആയിട്ടാണ് പഠിച്ചത്&lt;ref name=&quot;australia&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Dennis Hopper |title=Kristen Stewart |url=http://www.interviewmagazine.com/film/kristen-stewart-1/4/ |publisher=[[Interview (magazine)|Interview]] |date=2009-10-01 |accessdate=2009-10-01 }}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|-
!Year
!Title
!Role
!class=&quot;unsortable&quot; | Notes
|-
| 2000
|''[[The Flintstones in Viva Rock Vegas]]''
| Ring Toss Girl
| Uncredited
|-
| 2001
|''[[The Safety of Objects]]''
| Sam Jennings
| 
|-
| 2002
|''[[Panic Room]]''
| Sarah Altman
| 
|-
| 2003
|''[[Cold Creek Manor]]''
| Kristen Tilson
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2004
|''[[Catch That Kid]]''
| Maddy Phillips
|
|-
|''[[Undertow (2004 film)|Undertow]]''
| Lila
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2005
|''[[Fierce People (film)|Fierce People]]''
| Maya
|
|-
|''[[Zathura: A Space Adventure]]''
| Lisa Budwing
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot;|2007
|''[[The Messengers (film)|The Messengers]]''
| Jessica &quot;Jess&quot; Solomon
|
|-
|''[[In the Land of Women]]''
| Lucy Hardwicke
|
|-
|''[[The Cake Eaters]]''
| Georgia Kaminski
|
|-
|''[[Into the Wild (film)|Into the Wild]]''
| Tracy Tatro
|
|-
|''[[Cutlass (short film)|Cutlass]]''
| Young Robin
| Short film
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|2008
|''[[Jumper (2008 film)|Jumper]]''
| Sophie
| 
|-
|''[[What Just Happened (2008 film)|What Just Happened]]''
| Zoe
|
|-
|''[[The Yellow Handkerchief (2008 film)|The Yellow Handkerchief]]''
| Martine
|
|-
|''[[Twilight (2008 film)|Twilight]]''
|[[Bella Swan]]
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2009
|''[[Adventureland (film)|Adventureland]]''
| Emily &quot;Em&quot; Lewin
| 
|-
|''[[The Twilight Saga: New Moon]]''
| [[Bella Swan]]
| 
|-
| rowspan=&quot;3&quot;|2010
| ''[[The Runaways (2010 film)|The Runaways]]''
| [[Joan Jett]]
|
|-
|''[[The Twilight Saga: Eclipse]]''
| [[Bella Swan]]
|
|-
|''[[Welcome to the Rileys]]''
| Allison/Mallory (alias)
|
|-
| 2011
|''[[The Twilight Saga: Breaking Dawn&amp;nbsp;– Part 1]]''
| [[Bella Swan|Bella Swan Cullen]]
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|2012
|''[[Snow White and the Huntsman]]''
|[[Snow White]]
|
|-
|''[[On the Road (2012 film)|On the Road]]''
| Marylou
|
|-
|''[[The Twilight Saga: Breaking Dawn&amp;nbsp;– Part 2]]''
| [[Bella Swan|Bella Cullen]]
|
|-
|''[[K-11 (film)|K-11]]''
| Ray's Secretary
| Voice role
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|2014
|''[[Camp X-Ray (film)|Camp X-Ray]]''
| Cole
| 
|-
|''[[Clouds of Sils Maria]]''
| Valentine
|
|-
|''[[Still Alice]]''
| Lydia Howland
|
|-
|''9 Kisses''
| 
| Short film
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|2015
|''[[American Ultra]]''
| Phoebe Larson
|
|-
|''[[Anesthesia (2015 film)|Anesthesia]]''
| Sophie
|
|-
|''Once and Forever''
|[[Coco Chanel]]
|Short film&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Rutherford|first=Chrissy|date=December 2, 2015|title=Watch Kristen Stewart Play Coco Chanel In 'Once and Forever'|url=https://www.harpersbazaar.com/fashion/designers/news/a13041/kristen-stewart-chanel-once-and-forever-and-paris/|access-date=October 17, 2020|magazine=[[Harper's Bazaar]]|archive-date=October 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017025305/https://www.harpersbazaar.com/fashion/designers/news/a13041/kristen-stewart-chanel-once-and-forever-and-paris/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[Equals (film)|Equals]]''
| Nia
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|2016
|''[[Certain Women (film)|Certain Women]]''
| Elizabeth Travis
|
|-
| ''[[Café Society (2016 film)|Café Society]]''
| Vonnie
| 
|-
|''[[Personal Shopper]]''
| Maureen
| 
|-
|''[[Billy Lynn's Long Halftime Walk (film)|Billy Lynn's Long Halftime Walk]]''
| Kathryn
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2018
|''[[Lizzie (2018 film)|Lizzie]]''
| Bridget Sullivan
| 
|-
|''[[JT LeRoy (film)|JT LeRoy]]''
| Savannah Knoop
| 
|-
| rowspan=&quot;3&quot;|2019
| ''[[Seberg]]''
| [[Jean Seberg]]
|
|-
| ''[[Love, Antosha]]''
| Herself
| Documentary&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kristen Stewart Reveals Anton Yelchin Broke Her Heart in &quot;Love, Antosha&quot; Documentary|url=https://www.wmagazine.com/story/kristen-stewart-anton-yelchin/|access-date=September 26, 2020|website=[[W (magazine)|W]]|date=January 30, 2019 |archive-date=February 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212171554/https://www.wmagazine.com/story/kristen-stewart-anton-yelchin/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Charlie's Angels (2019 film)|Charlie's Angels]]''
| Sabina Wilson
| 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2020 
| ''[[Underwater (film)|Underwater]]''
| Norah Price
| 
|-
| ''[[Happiest Season]]''
| Abby Holland
|
|-
| 2021
| ''[[Spencer (film)|Spencer]]''
| [[Diana, Princess of Wales]]
|
|-
| 2022
| ''[[Crimes of the Future (2022 film)|Crimes of the Future]]''
| Timlin
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2024
| ''[[Love Lies Bleeding (2024 film)|Love Lies Bleeding]]''
| Lou
| 
|-
| ''[[Love Me (2024 film)|Love Me]]''
| me.life.form/Deja
| 
|-
| {{TableTBA}}
| {{pending film|[[Sacramento (upcoming film)|Sacramento]]}}
| {{TableTBA}}
| Filming&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/sacramento/news/sacramento-film-wrapping-up-production-maybe-youll-catch-a-glimpse-of-stars-at-these-spots/|website=cbsnews.com|accessdate=June 4, 2023|title=&quot;Sacramento&quot; film wrapping up production: Maybe you'll catch a glimpse of stars at these spots|first=Cecilio|last=Padilla|date=May 25, 2023|archive-date=June 4, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604163243/https://www.cbsnews.com/amp/sacramento/news/sacramento-film-wrapping-up-production-maybe-youll-catch-a-glimpse-of-stars-at-these-spots/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

== പ്രതിഷേധം ==
[[കാൻ ചലച്ചിത്രോത്സവം|കാൻ ചലച്ചിത്രോൽസവ]]ത്തിലെ റെഡ് കാർപ്പറ്റിൽ സ്ത്രീകൾ ഹീൽ ഉള്ള പാദരക്ഷ ധരിക്കണം എന്ന നിബന്ധനയ്ക്കെതിരെ പ്രതിഷേധിക്കാനായി 2018 മെയ് 14ന് കാൻ വേദിയിൽ തന്റെ ഹീലുകൾ ഊരി നഗ്നപാദയായി നടന്നു.&lt;ref&gt;https://www.telegraph.co.uk/news/2018/05/15/kristen-stewart-goes-barefoot-cannes-red-carpet-rebellion-against/&lt;/ref&gt;
== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

{{Commons category|Kristen Stewart}}
* {{imdb|0829576}}
* {{ymovies name|1807776250}}

{{DEFAULTSORT:ക്രി}}
[[വർഗ്ഗം:1990-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 9-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹോളിവുഡ് ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]


{{bio-stub|Kristen Stewart}}</text>
      <sha1>qdym12pk0riqmyl9oyrsylwji8o1umq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>90403</id>
    <revision>
      <id>4682290</id>
      <parentid>4680532</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikidata weekly summary #756 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="386496" sha1="qfhts1d08fdau3vdy54g60xt91xwtqg" xml:space="preserve">*[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ]]
*[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ 1]]

== ഫലകം പുനഃപരിശോധിക്കണം ==

താങ്കൾ [[ഇന്ത്യയിലെ തർക്ക ബാധിത മേഖലകൾ]] എന്ന താളിൽ ചേർത്ത ഫലകം ദയവായി പുനഃപരിശോധിക്കുക. ആ താളിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികളുമായി എന്താ ബന്ധം? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 10:54, 27 മേയ് 2020 (UTC)

പിഴവു പറ്റിയതാണ്. ഇപ്പോ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ടല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 14:37, 27 മേയ് 2020 (UTC)
== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | വിക്കിപീഡിയ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള താങ്കളുടെ വിലയേറിയ സംഭാവനകൾക്കാണ് ഇത്.  താങ്കളെപ്പോലെയുള്ളവരാണ് വിക്കിപീഡിയയുടെ സമ്പത്ത്. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Path slopu|Path slopu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Path slopu|സംവാദം]]) 06:00, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
|}
* Thank You Pathu--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 10:15, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)

==[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]] നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു==

&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;'''[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]]''' ഒഴിവാക്കാൻ, ലയിപ്പിക്കാൻ, അഥവാ പുനഃനാമകരണം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Wikipedia:Categorization|വർഗ്ഗീകരണ]] നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ചാണോ ഈ നിർദ്ദേശം സൃഷ്ടിച്ചത് എന്നതറിയുവാൻ ഒരു ചർച്ച നടക്കുന്നുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് ഈ നിർദ്ദേശത്തെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായം അറിയിക്കുന്നതിനായി ദയവായി [[Wikipedia:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ#വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ|വർഗ്ഗത്തിന്റെ വിവരണത്തിൽ]]''' താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക.&lt;!-- Template:Cfd-notify--&gt; നന്ദി. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 02:59, 22 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
== കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ ==

[[കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ]] ഈ താളിലെ ജനന തീയതി ഒന്ന് പരിശോധിക്കാമോ? അതു പോലെ ശ്രീമൂലം അസംബ്ലിയാണോ പ്രജാസഭയാണോ എന്ന കാര്യത്തിലും സംശയമുണ്ട്. അസംബ്ലി എന്ന് തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 21:39, 5 നവംബർ 2020 (UTC)
::[http://klaproceedings.niyamasabha.org/pdf/TSMA-002-00014-00001.pdf ശ്രീമൂലം അസംബ്ലി] തന്നെ. ജനനത്തീയതി പരിശോധിക്കാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 08:38, 8 നവംബർ 2020 (UTC

== [[:വർഗ്ഗം:ഗോണ്ട് ചിത്ര കല]] ==

ഈ ചിത്രവും കലയും രണ്ടാണോ, അതോ ഒന്നോ? കുറേ കാലമായി എന്നെറിയാം, എന്തേലും ഓർമ്മവരുന്നുണ്ടോ?--&lt;small&gt;:- എന്ന് - &lt;/small&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|&lt;span style=&quot;font-size:30px&quot;&gt;✆&lt;/span&gt;]] 11:21, 8 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
:: ഗോണ്ട് ചിത്രകലാ ശൈലി എന്നാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്
--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 15:27, 9 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[:d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2023 12 18|Read the full report]]''' · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:Mohammed Abdulai (WMDE)|Mohammed Abdulai  (WMDE)]] 17:15, 18 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=25974255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Mohammed Abdulai (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #730 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset.
* Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now.
** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026.
** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia &amp; Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration.
** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh.
** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026.
** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes.
* Africa Wiki Women:
** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] -  how images are used across the Projects with examples documenting African Women.
** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects.
** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership.

''' Tool of the week '''
* [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub])

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson.
* [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (&lt;nowiki&gt;topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets  ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (&lt;nowiki&gt;age requirement documentation URL statement of this website or company&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (&lt;nowiki&gt;(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]]
* WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]].
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies.
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning &quot;to give&quot;, &quot;to perform/hold&quot;, or &quot;to diminish in strength&quot;

''' Development '''
* Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing
* WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #731 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops.
* Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]'''  will take place between '''19 - 21 June'''.&lt;br&gt;WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''.
** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May
** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026]
** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore.
** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos
** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata]
** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice]
** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali.
** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods.
** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance.
* Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics:
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer]
** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda.
** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization''
* Presentations:
** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]]
** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next.

''' Tool of the week '''
* [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''&quot;an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies.&quot;''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn.
* [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''
&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (&lt;nowiki&gt;amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (&lt;nowiki&gt;content rating for coin-operated video games&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing.
** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William &amp; May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. 

''' Development '''
* Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing
* Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area
* Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #732 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to &quot;แม่แบบอนุกรมวิธาน&quot; (taxonomy template).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24.
** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity.
** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24
** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link).

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia &amp; Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary]
* Papers:
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files
** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals.
** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it.
** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor.
*Presentations
**[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026

''' Tool of the week '''
*[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties
* [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap.
* The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (&lt;nowiki&gt;cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (&lt;nowiki&gt;‎algebraic closure of the field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14414|real closure]] (&lt;nowiki&gt;real closure of the formally real field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (&lt;nowiki&gt;specialized type of an eusocial animal&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (&lt;nowiki&gt;Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (&lt;nowiki&gt;factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (&lt;nowiki&gt;French video game content rating (1999–2003)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (&lt;nowiki&gt;URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (&lt;nowiki&gt;theory that proves neither this proposition nor its negation&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (&lt;nowiki&gt;form of name or title with no assumption of gender&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (&lt;nowiki&gt;Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14469|election result map]] (&lt;nowiki&gt;map that displays the result of this election&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (&lt;nowiki&gt;portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to reviews: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (&lt;nowiki&gt;''(no English description proposed yet)''&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (&lt;nowiki&gt;page title used in a Grokipedia article URL&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (&lt;nowiki&gt;Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (&lt;nowiki&gt;depicts taxon&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (&lt;nowiki&gt;Still taken from the film&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&amp;oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source])
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after  Mothers death date]]

''' Development '''
* Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement].
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not
* Mobile statement editing:
** We worked on reducing the load for users with limited data
** We are continuing to fix issues uncovered in testing
* Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #733 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]],  [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00]  [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data'']
* Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]]

''' Tool of the week '''
* [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Starting May 28, 2026, the &lt;code&gt;Special:EntityData&lt;/code&gt; page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g &lt;code&gt;.php&lt;/code&gt; URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: &lt;code&gt;Q42.json&lt;/code&gt;). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (&lt;nowiki&gt;image of a name-plate or similar identifying plate of the subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (&lt;nowiki&gt;photographer&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source])

* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.]
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)]

''' Development '''
* Mobile statement editing:
** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans
** We are improving how error messages are shown
* Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:30, 25 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30560068 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #734 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:'''
** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_&quot;*estauxunidense&quot;_with_&quot;d'Estaos_Xuníos&quot;|Project Chat]], replace &quot;''estauxunidense''&quot; in Asturian descriptions with &quot;''d'Estaos Xuníos''&quot;. Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674345 here].
** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm.
** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike.
** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans.
** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details.
** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST.
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr
** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos.
** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar.
* Papers:
** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026).
** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026).
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs
** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that.
** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&amp;t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo
* Presentations:
** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video])
** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026).

''' Tool of the week '''
* [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' (&quot;Maxx&quot;, about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created.
* Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs &amp; Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize]
**
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka &lt;small&gt;''(Q854)''&lt;/small&gt;]]. 
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it?
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]]

''' Development '''
* Mobile editing of statements:
** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]])
** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]])
** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]])
** We addressed issues found in testing
* Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item
* GraphQL:
** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]])
** We are improving the documentation.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:45, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30605449 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #735 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links.
** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English)
** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians.
** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration.
** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via  [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad].
* Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations.
** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &amp;lt;P812: academic major&amp;gt; Property] by rtnf.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan.
* Papers:
** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics.
** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725  Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026)
** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026).
** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026)
* Videos:
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events.
** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap.
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data.
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk.

''' Tool of the week '''
* [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]]

''' Other Noteworthy Stuff '''
*  The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles]
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:: 
**[[:d:Property:P14511|trailer of]] (&lt;nowiki&gt;works that this trailer video represents&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (&lt;nowiki&gt;the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld &amp; Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (&lt;nowiki&gt;ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (&lt;nowiki&gt;a property intended to indicate the height of any objects from the ground&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (&lt;nowiki&gt;the operational status of something like ship or building&lt;/nowiki&gt;)
*New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]])
** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]])
* Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero  &lt;small&gt;''(Q139959656)''&lt;/small&gt;]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] -  for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. 
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]]
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to &quot;fan&quot; in English

''' Development '''
* The team was involved in workshops last week so there are no updates.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:54, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30646984 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. 
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...&lt;small&gt;(click UTC for your local timezone)&lt;/small&gt;
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC]
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] 
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC]
** Click here -&gt; [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] &lt;- for access links to the event.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
**[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] 
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata.
** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN.
* Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland.
** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata.
** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons.

''' Tool of the week '''
* [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&amp;id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors.
* [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (&lt;nowiki&gt;in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14519|body modification]] (&lt;nowiki&gt;deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;

&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (&lt;nowiki&gt;Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;Taxon footprint&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (&lt;nowiki&gt;Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (&lt;nowiki&gt;link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (&lt;nowiki&gt;dual notion in category theory&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (&lt;nowiki&gt;Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (&lt;nowiki&gt;Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.&lt;/nowiki&gt;)

* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* WikiProject Highlights:
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&amp;user=&amp;page=&amp;excludetempacct=1&amp;wpdate=&amp;tagfilter=&amp;wpfilters%5B%5D=thanks&amp;wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha &lt;--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar

''' Development '''
* Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details])
* GraphQL:
** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]])
** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]])
* MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]])
* Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects.
** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist.
* Mobile editing of statements:
** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]])
** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]])
** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:42, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-22. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#736]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - RfP scheduled to end after 24 June 2026 19:26 (UTC)
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_1|Nabbot 1]] - Task: Adding Turkish descriptions for scientific articles 

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Wikimania 2026 program] has been revealed, go bookmark your favourite sessions.
** [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdneBEtREhStI9VLsTJ9xKKt9L4NEU_BSr297jdOjNTkQJ64A/viewform?pli=1 Physical Training; Improving Health Articles in Africa] - 21 June, 10:00, University of Ibadan.
** The [[m:WikiIndaba_conference_2026|WikiIndaba Call for Proposals ends June 30th]]  - don't forget to submit your Wikidata-sessions.
** Sessions of the WikiProjects Days 2026 event will shortly be available on Commons: [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_presentations|Presentations]] / [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_videos|Videos]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://talk.tiddlywiki.org/t/wikitiddler-tiddlywiki-as-a-live-wikidata-frontend-zero-hosting-auto-updating/15419 WikiTiddler; Tiddlywiki as a live Wikidata frontend] - if you run a TiddlyWiki instance, you can now run queries to the Wikidata Query Service and convert the results to Tiddlers.
** [https://blog.tib.eu/2026/06/19/what-do-we-mean-when-we-talk-about-ai-and-open-knowledge/ TIB: What do we mean when we talk about AI and open knowledge?] - Lozana Rossenova details their experiences at the AI+Bridges Symposium.
* Papers:
** [https://www.elgaronline.com/monobook/book/9781035353750/9781035353750.xml  How to use Wikibase for Mixed-Methods Research], a book published by  F. Bailo, E. Booth, and J. Williams
** [https://zenodo.org/records/20693572 Wikimedia as a Platform for Evidence Synthesis: Quantifying Bias and Literature Coverage in Crowd-Sourced Knowledge Graphs] by D. Mietchen, and J. Dearborn, (2026).
** [https://www.mdpi.com/2227-7390/14/12/2227 From Wikidata to Smart Tourism: A Reproducible Pipeline Based on AI and Fuzzy Logic for Interpretable Multi-Category Classification of Points of Interest] - This paper develops a reproducible pipeline that converts Wikidata POIs into an interpretable tourism taxonomy, enabling multi-category classification and personalized smart tourism applications. By Kontogianni et al., (2026)
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=EKIVrRgLQ6w Name Suggestion Index Explained: How OpenStreetMap Standardizes Brands]
** [https://www.youtube.com/watch?v=_MbZtO2Q2U0  EMCO Wikidata CoP meeting (2026-06-04)]
** [https://www.youtube.com/watch?v=AsBMBpc05sQ Using the Duplicity and WD Fist Tools to edit Wikidata]
** [https://www.youtube.com/watch?v=CkFuyX605nU Unlocking Data through Semantic Linking], presented at ENDORSE 2025 by Thora Hagen. Experiences using 19th-century German encyclopedias, demonstrating how semantic enrichment via Wikidata can reveal fascinating patterns.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=K9M4mIP0mZg From your pocket to the knowledge graph: SquirrelBase] is a Wikibase instance that functions as a semantic metadata and reference platform. Make 3D smartphone captures of cultural assets, artworks, and ephemeral structures FAIR.

''' Tool of the week '''
* [https://multilingualprogramming.github.io/MotusArtium/ MotusArtium] : Wikidata GraphQL showcase application for exploring and understanding art movements (alpha version). [https://github.com/multilingualprogramming/MotusArtium/tree/main/graphql GraphQL queries used]
* As seen during WikiProjects Days 2026 - [[d:Wikidata:Tools/Enhance_user_interface#Userscripts_for_improving_data_quality|Classification.js]], visualise parent classes and identify incorrections, detect superclass tree loops. To use, click ''Activate'' and copy the two lines into your Common.js page.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Reminder: Try Ontology Federation to import Items from Wikidata to your Wikibase instance. Share your feedback in the linked survey. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/LOTFJGPF7V6SQ7KVE6P6RF5MDDBZBV5Q/ full announcement])
* A session at WikiProjects Days 2026 was devoted to general-purpose tools for WikiProjects. A new page under the main Wikidata tools page was created with a list and description of these tools. Take a look at [[d:Wikidata:Tools/WikiProjects|Wikidata:Tools/WikiProjects]] and add any missing tools.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14531|meteorological intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14539|perfumer]] (&lt;nowiki&gt;person who created a perfume&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14540|‎dual notion (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;dual of the concept in category theory&lt;/nowiki&gt;)
* External identifiers: [[:d:Property:P14532|catholica.cz ID]], [[:d:Property:P14533|‎Skeivopedia ID]], [[:d:Property:P14534|Mathlib Declaration ID]], [[:d:Property:P14535|Annuséries series ID]], [[:d:Property:P14536|FES digital collections person ID]], [[:d:Property:P14537|‎BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Property:P14538|Sri Lanka Ministry of Education school census number]], [[:d:Property:P14541|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Property:P14542|OTOTOY artist ID]], [[:d:Property:P14543|livres-cinema.info author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Visual style|Visual style]] (&lt;nowiki&gt;the visual style used in a video game (or other creative work)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Gmedia rating (video games)|Gmedia rating (video games)]] (&lt;nowiki&gt;Video game ratings of the Saudi Arabian rating system ({{Q|Q28717438}})&lt;/nowiki&gt;)
* External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/altinget.se person ID|altinget.se person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Il cinema ritrovato film ID|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholm Archipelago Trail ID|Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/some properties for category theory|some properties for category theory]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Farzonagon ID|Farzonagon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Guide film ID|TV Guide film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd Writer ID|Letterboxd Writer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d Hits artist ID|d Hits artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Person ID|1SCREEN Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN movie ID|1SCREEN movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fantia ID|Fantia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/17LIVE ID|17LIVE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CFLapedia player ID|CFLapedia player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model-Kartei.de ID|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Parson ID|U-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Video ID|U-NEXT Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/H-NEXT Parson ID|H-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ABEMA Video ID|ABEMA Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Parson ID|FOD Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LRT topic ID|LRT topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Video ID|FOD Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jiji Press Member of Parliament ID|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wildenstein Plattner Institute ID|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/belarusenc.by ID|belarusenc.by ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Huellas Digitales de la Memoria ID|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/socrealizm.com.ua person ID|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pacelli edition person ID|Pacelli edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Los Angeles Historic-Cultural Monument number|Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Writing Systems Technical Resources script code|Writing Systems Technical Resources script code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Répertoire des films classés film ID|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Fine Arts, Houston person ID|Museum of Fine Arts, Houston person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lankan Parliament member ID|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanal Architecture entry ID|Kanal Architecture entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Parson ID|Web The Television Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Work ID|Web The Television Work ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q11446|ship (Q11446)]] - large buoyant watercraft

''' Development '''
* We enabled links to WikiProjects in the sidebar and added links to WikiProjects Music, Medicine, Datasets, sum of all paintings, and elections ([[phab:T422935|T422935]], [[phab:T422935|T422935]])
* We added a floating “add statement” button that makes it easier to add statements without looking through the existing statements ([[phab:T417641|T417641]], [[phab:T428450|T428450]]).
* We’re working on making sure that users can tell when statements exist before they add new ones ([[phab:T424009|T424009]]).
* We made some layout fixes to wbui2025 / MEX ([[phab:T428766|T428766]], [[phab:T428761|T428761]], [[phab:T428759|T428759]], [[phab:T427658|T427658]], [[phab:T428853|T428853]]).
* We refactored error handling ([[phab:T423613|T423613]]).
* We’re refactoring the server-side rendering so we don’t need separate .less style files ([[phab:T409827|T409827]]).
* We’re working on the interaction between scrollable values and indicator icons ([[phab:T425974|T425974]]).


[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 22 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #738 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-29. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#737]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/TopDevsBot|TopDevsBot]] - Task/s: Create new items for software-development, design, and consulting companies from source data: topdevs.ai 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - Task/s: Reference Gardener (archive dead reference links) + Welcome Bot (welcome new users) 
* New request for comments: [[c:Commons:Requests_for_comment/Policy_update_for_AI_content|WM Commons: Policy update for AI content]] - this RfC will seek opinions on the use and allowance of AI-generated and modified content. This can have downstream impacts on Wikidata.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:meta:Wikimedia Taiwan/Wikidata Taiwan/2026年7月嘉義維基媒體街景踏查團暨工作坊|2026 Chiayi Streetview Workshop]] July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at Tâi-uân tôo-su-sik, Chiayi, Taiwan.
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #90 July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://blog.lobid.org/2026/06/23/nwbib-wikipedia-bot.html Lobid Blog: NWBibBot – Making a regional bibliography visible in Wikipedia with help from Wikidata]
** [https://tech-news.wikimedia.de/2026/06/24/knowledge-wants-to-be-found/ Tech News (WMDE) Knowledge wants to be found] - We interview Tim Wittenborg about the [https://en.borgnetzwerk.org/ WissKomm Wiki], from the Leibniz Information Center for Science and Technology in TIB Hannover.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/29/bridging-open-knowledge-and-digital-rights-reflections-from-drif-2026-and-the-wikimedia-community/ Bridging Open Knowledge And Digital Rights: Reflections From DRIF 2026 And The Wikimedia Community]
* Papers: [https://arxiv.org/pdf/2606.27933v1 MathModDB: A Database for Mathematical Models] - The Mathematical Models Database (MathModDB), deployed on the MaRDI Portal within Germany’s National Research Data Infrastructure, provides researchers with a curated knowledge graph that organizes scattered mathematical models, formulas, and assumptions, connects to related tools like MathAlgoDB and MaRDMO, and demonstrates practical use through cases such as plasma physics modeling. By Fiedler et al., (2026)
* Videos:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|WikiProjects Days 2026 - recordings now on Commons]], if you missed the event or want to recap what was discussed, individual session recordings are now available from the Event program.
** [[commons:File:Jason Evans, &quot;Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey&quot;.webm|Jason Evans: Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey]]

''' Tool of the week '''
* [https://cyllchuesnconii.rf.gd/panoply/?id=8 Altilunium Panoply] : A lightweight Wikibase alternative for creating collaborative knowledge bases, written as [https://github.com/altilunium/panoply a single PHP file] with no dependencies.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. A Q&amp;A clinic will be held on 1 July at 15:00 UTC ([https://bbb.wikipedia.de/rooms/plp-qml-xrj-9ib/ join here]).
* [[mw:Growth/Feature summary|Growth features]] are now available at Wikidata. This update enables access to Mentorship, Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14544|‎Taiwan Central News Agency news topic ID]], [[:d:Property:P14545|‎Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Property:P14546|‎Sceneweb artwork ID]], [[:d:Property:P14547|‎Sceneweb production ID]], [[:d:Property:P14548|Fantia ID]], [[:d:Property:P14549|Finnish educational institution ID]], [[:d:Property:P14550|‎altinget.se person ID]], [[:d:Property:P14551|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Property:P14552|TV Guide film ID]], [[:d:Property:P14553|FOD person ID]], [[:d:Property:P14554|LRT topic ID]], [[:d:Property:P14555|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Property:P14556|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Property:P14557|Museum of Fine Arts, Houston person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/subdiscipline of|subdiscipline of]] (&lt;nowiki&gt;less specific academic discipline&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/has garden|has garden]] (&lt;nowiki&gt;Object is a {{Q|1107656}} related to this {{Q|16222597}}&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/ranking by|ranking by]] (&lt;nowiki&gt;issuer of a ranking&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/linguistic group|linguistic group]] (&lt;nowiki&gt;group of people who share the same language, regardless of their ancestry or ethnicity&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult actress ID|Pure Adult actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Taiwan Central News Agency News tag id|Taiwan Central News Agency News tag id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult studio ID|Pure Adult studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/GBIF taxon ID|Natural science/GBIF taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digitaler Portraitindex person ID|Digitaler Portraitindex person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/torial ID|torial ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dicionário da Língua Portuguesa ID|Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pontifical Urbaniana University ID|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Samtrafiken-vehicle-id|Samtrafiken-vehicle-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sundsvall Municipality opendata ID|Sundsvall Municipality opendata ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nakamura Kikaku ID|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KBS News topic ID|KBS News topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GIGA actress ID|GIGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Zen Pictures actress ID|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur Autoroc|Identifiant d'une personne sur Autoroc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/La Grange ID|La Grange ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/RtYx Roles and contributions of ? in Fictional Universes and Media franchises] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Jheald-20260627104200-Fantastoria-20260627091900|source]])
* Schema examples: it's World Cup time so here's 2 soccer/football-related EntitySchemas. 
** [[d:EntitySchema:E404|E404:Swedish Soccer Player]] and [[d:EntitySchema:E183|E183:Chilean Women's Football Players]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Logic|WikiProject Logic]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roots_and_Rhythms|WikiProject Roots and Rhythms]]
* WikiProject Highlights: GovDirectory has opened a [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Madagascar|Madagascar]] page.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q615|Lionel Messi]] - 6 World Cups, scoring in the last 7 consecutive matches.

''' Development '''
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are continuing to evaluate the prototype for reducing the number of unnecessary edits from Wikidata that show up in watchlist and recent changes of Wikipedia and co. The approach is to look at the diff of the rendered article before and after the change from Wikidata is made. If there is no difference then the change is probably not relevant for that article. We are collecting a sample to further understand how it performs.
** To continue to address Wikidata's scaling issues, we are planning the migration of entity usage tables to the X1 cluster.
* Mobile editing of statements:
** We implemented more feedback from testing of the new mobile front-end. Specifically we worked on making it clearer when a statements already exist that the editor is trying to add to the Item.
** Additionally, we made minor improvements to the look and feel of the mobile front-end.
* REST API:
** REST search routes now take apihighlimits right into account ([[phab:T428032]])
** We are starting to work on Lexeme support ([[phab:T429572]], [[phab:T429332]])
* GraphQL:
** We added support for requesting “best statements” for a given Property ([[phab:T428138]])
** We are working on adding support for negation in Property value pair filters ([[phab:T429580]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Poland|Poland]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:51, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30720282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #739 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-06. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#738]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Closed request for adminship:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Interface administrator/1Veertje|1Veertje]] - '''Closed as Successful'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - '''Closed as Successful'''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/gov-wikidata-match 1|gov-wikidata-match 1]] - '''Task/s:''' Link existing GOV (historical gazetteer) building-like objects to existing Wikidata building-like objects.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AgenticCommonsBot 1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P648|Open Library ID &lt;small&gt;(P648)&lt;/small&gt;]] (OpenLibrary author ID) to Wikidata items about people, only where the OpenLibrary author and the Wikidata person have been confirmed to be the same individual, with a source on every statement.
* Closed request for permissions/Bot: 
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/JigildikBot|JigildikBot]] - '''Approved'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - '''Approved'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Approved'''

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The Wikidata Platform (WDP) [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|monthly office hour]] takes place '''tomorrow''', {{zonestamp|2026-07-07 16:00|7th July at 16:00 UTC}}. These office hours are focus on the Blazegraph migration work, and the team is inviting all community members to join the discussion. ''Register via [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|the event page]]'' 
** The next Wikidata+Wikibase office hours will take place on Wednesday, 18:00 CEST (in your [https://zonestamp.toolforge.org/1783526400/1783530000?zdl=fU_LqsJADP2a6SZwqXMf9C66UEHQpSiu4zR2otNMnUkX_r2jG8GFEEjCeXDOlELrVcdsvufGrsro10BlnSOL86jlXNNyG-vz7x772XX7s7s0K819JThQe-ALd6gIxv7B4zliJoinEzsCH6dUdZRd4lE5SrsfXRxY-ifzowyiwIE6odzhzdglNOphM4Ub2LpIjG1mTYlc17CgFFiM_QcWUE8v7x0F6hMOUHqIUKhCdPjM8Y7cAQ timezone]), 08th July 2026 in the Wikidata Telegram group. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase.
** [[m:Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool|Sandbox sessions: Wikidata Reference Validator Tool - improving Wikidata references]] - Aug 15, 17:00 - 18:00 UTC.
** [https://wikiedu.org/courses/documenting-america-wikidata/ Wiki Education + AASLH: Documenting America with Wikidata], a collaboration between Wiki Education and the American Association for State and Local History is offering six hour-long meetings held weekly to introduce attendees to Wikidata and improve content for Wikidata and Wikipedia on American history. Registration ends: July 17, 23:59 Pacific Time (PT)

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: (fr) [[:w:fr:Wikip%C3%A9dia:RAW/2026-07-05#Le_point_sur_la_diversit%C3%A9_de_genre_dans_les_articles|Le point sur la diversité de genre dans les articles]] in *Regards sur l'actualité du mouvement Wikimedia*
* Papers:
** Spatiotemporal-Heuristic A* Search for Pruning - Historical Influence and Succession Paths in Wikidata - [https://informatika.stei.itb.ac.id/~rinaldi.munir/Stmik/2025-2026/Makalah2026/13524106_Michael%20James%20Liman_Makalah%20Stima.pdf Paper], by Michael James Liman (2026).
** Wikontic: Constructing Wikidata-Aligned, Ontology-Aware Knowledge Graphs with Large Language Models - [https://aclanthology.org/2026.eacl-long.388/ Paper] by Chepurova et al., (2026).
* Videos: (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=AL_pyY2PIOE Introduction to Wikidata] - Dr. Claudia De Souza and Prof. Dinah Wilson Fraites introduce Wikidata with Spanish-slides.

''' Tool of the week '''
* [https://zelph.org/ Zelph]: Offers powerful analysis capabilities for the complete Wikidata knowledge graph while remaining adaptable for any semantic domain.
* [https://viz.luarai.com/worldcup-heights World Cup Heights]: An interactive data‑viz app that shows the heights of FIFA World Cup players, arranged so you can quickly compare teams, positions, and overall height distributions.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July.
* The Wikidata Platform team has published the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|8th issue of its monthly newsletter]]. This edition includes updates on the migration of WDQS backend away from Blazegraph, including a transition into the next phase '''Initial Implementation (pilot) phase''' following completion of the '''installation phase'''. This update also include some Documentation on Query Rewrites the team will like the Wikidata community and all WDQS users to help review and leave feedbacks. ''see [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP monthly newsletter]] for more details''

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
*  Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14559|prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;number or identifier assigned to a prisoner, to be used as a qualifier for P2632 (place of detention)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14574|photographer]] (&lt;nowiki&gt;person who took this photograph&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14595|‎Gmedia rating (video games)]] (&lt;nowiki&gt;video game ratings of the Saudi Arabian rating system&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14603|visual style]] (&lt;nowiki&gt;the visual style used in a video game (or other creative work)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14610|garden]] (&lt;nowiki&gt;garden of this subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14613|objects (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise objects of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14614|morphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise morphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14615|terminal object]] (&lt;nowiki&gt;the precise terminal object of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14616|initial object]] (&lt;nowiki&gt;the precise initial object of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14617|products (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise products of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14618|coproducts (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise coproducts of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14619|isomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise isomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14620|monomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise monomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14621|epimorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise epimorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14622|regular monomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise regular monomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14623|regular epimorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise isomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14624|left adjoint]] (&lt;nowiki&gt;the left adjoint of the functor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14625|enriched over]] (&lt;nowiki&gt;the base monoidal category, bicategory, etc. of the enriched category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14626|monoidal category operation]] (&lt;nowiki&gt;the “tensor product” bifunctor of the monoidal category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14627|2-morphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise 2-morphisms of the 2-category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14635|taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;image of a footprint of this taxon&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14558|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Property:P14560|‎Taiwan Central News Agency news tag ID]], [[:d:Property:P14561|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Property:P14562|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Property:P14564|Web The Television work ID]], [[:d:Property:P14565|Web The Television person ID]], [[:d:Property:P14566|U-NEXT person ID]], [[:d:Property:P14567|U-NEXT video ID]], [[:d:Property:P14568|Sokmil director ID]], [[:d:Property:P14569|Sokmil idol ID]], [[:d:Property:P14570|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Property:P14571|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Property:P14572|‎regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Property:P14573|‎regjeringen.no politician ID]], [[:d:Property:P14575|Objectif plumes work ID]], [[:d:Property:P14576|National Operator Code (UK)]], [[:d:Property:P14577|‎Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Property:P14578|Pacelli edition person ID]], [[:d:Property:P14579|Myludo game ID]], [[:d:Property:P14580|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Property:P14581|Maoyan film ID]], [[:d:Property:P14582|‎Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Property:P14583|Letterboxd writer ID]], [[:d:Property:P14584|KSW organization ID]], [[:d:Property:P14585|KSW person ID]], [[:d:Property:P14586|KSW place ID]], [[:d:Property:P14587|1SCREEN movie ID]], [[:d:Property:P14588|1SCREEN Person ID]], [[:d:Property:P14589|‎Artistas Visuales Chilenos propertyvalue ID]], [[:d:Property:P14590|‎Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Property:P14591|occitanica.eu ID]], [[:d:Property:P14592|Hancinema company  ID]], [[:d:Property:P14593|ZicTrad person ID]], [[:d:Property:P14594|H-NEXT Person ID]], [[:d:Property:P14596|FOD video ID]], [[:d:Property:P14597|Farzonagon ID]], [[:d:Property:P14598|d Hits artist ID]], [[:d:Property:P14599|ABEMA video ID]], [[:d:Property:P14600|17LIVE ID]], [[:d:Property:P14604|‎regjeringen.no government ID]], [[:d:Property:P14605|Pure Adult actress ID]], [[:d:Property:P14606|Pure Adult studio ID]], [[:d:Property:P14607|‎GBIF taxon ID]], [[:d:Property:P14608|Digital portrait index person (GND) ID]], [[:d:Property:P14609|torial username]], [[:d:Property:P14611|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Property:P14628|CatDat category ID]], [[:d:Property:P14629|CatDat functor ID]], [[:d:Property:P14630|CatDat category property ID]], [[:d:Property:P14631|CatDat functor property ID]], [[:d:Property:P14632|‎Samtrafiken-vehicle ID]], [[:d:Property:P14633|GIGA actress ID]], [[:d:Property:P14634|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Property:P14636|Olyrix artist ID]], [[:d:Property:P14637|AutorÒc 16-18 author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dielectric strenght|dielectric strenght]] (&lt;nowiki&gt;maximum electric field a material can withstand before electrical breakdown occurs&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/about page URL|about page URL]] (&lt;nowiki&gt;URL to the official about page&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult Person ID|Rakuten TV adult Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le GRoG ID|Le GRoG ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK On Demand Program ID|NHK On Demand Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Centre for Computing History exhibit reference ID|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GCD character ID|GCD character ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identificador de agente econômico na ANCINE|Identificador de agente econômico na ANCINE]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Program ID|1SCREEN Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Architectenregister-id|Architectenregister-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LUDAP ID|LUDAP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TakaWiki ID|TakaWiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Terceiro Tempo Que Fim Levou ID|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BiDünyaFilm film ID|BiDünyaFilm film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNUC code|CNUC code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Steady username|Steady username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK ONE Program ID|NHK ONE Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SongLyrics.com song ID|SongLyrics.com song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Braunschweiger ProfKat ID|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ClayArena shooter profile ID|ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Collective ID|Open Collective ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii author ID|Anobii author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* The development team are at an offsite retreat this week.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/France|France]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:05, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #740 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#739]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

'''Discussions'''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/GA_Kevin|GA Kevin]] - &lt;small&gt;RfP scheduled to end after 14 July 2026 18:40 (UTC)&lt;/small&gt;
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_2|Nabbot 2]] - '''Task:''' Translating English descriptions to Turkish using a predefined dictionary mapping. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AgenticCommonsBot_1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task:''' Add [[d:Property:P648|Open Library ID (P648)]] (OpenLibrary author ID) to items about people, where the OpenLibrary author and Wikidata person are the same individual, when every  statement is sourced. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EquipboardBot|EquipboardBot]] -  '''Task''': Add [[d:Property:P6912|Equipboard artist ID (P6912)]] to Wikidata items for musicians, sourced from Equipboard's own database of public artist identifiers.
* Call for Participation in Improving Constraints
** Just about any aspect of constraints is in scope, from rewriting existing bots to expanding the power of property constraints to adding new kinds of constraint. If you are interested, sign up in [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|WikiProject Property Constraints/improving]].

'''Events''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[wmania:2026:Wikimania|Wikimania 2026]] is fast approaching. Taking place 21 - 25 July in Paris, France. Can't attend? Register for a ticket to the [[wmania:2026:Registration|virtual event]] and watch sessions online.
** Interested in [[mw:Wikibase/Ontology-Federation|Wikibase Ontology Federation]]? Join the July 14 call, see the [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Cleaning_Task_Force#Tuesday,_14_July_2026,_11:30_EDT_(UTC-4)|Cleaning Task Force]] page for more details.
* Previous events:
** The 3rd Quarter Wikidata + Wikibase office hour was held. The transcript  is available to read:&lt;br&gt;[[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-07-08|Wikidata:Events/Telegram office hour 2026 07 08]]

'''Press, articles, blog posts, videos'''
* Blogs
** [[Diffblog:2026/07/10/behind-better-data-inside-wikidatas-first-wikiprojects-days|Behind Better Data: Inside Wikidata’s First WikiProjects Days]]
** [[Diffblog:2026/07/12/africa-wiki-challenge-2026-in-the-ghanaian-pidgin-community-documenting-water-for-life-through-wikimedia-projects|Africa Wiki Challenge 2026 in the Ghanaian Pidgin Community: Documenting “Water for Life” Through Wikimedia Projects]]
** [[Diffblog:2026/07/09/reflecting-on-progress-and-planning-ahead-dagbani-wikimedians-user-group-holds-its-last-quarter-team-meeting|Reflecting on progress and planning ahead: Dagbani Wikimedians User Group holds its last quarter team meeting]]
** [[Diffblog:2026/07/08/eduwiki-workshop-combining-petscan-and-generative-ai-for-smarter-wikipedia-editing|EduWiki Workshop: Combining PETScan and Generative AI for Smarter Wikipedia Editing]]
** [https://computationalhistory.substack.com/p/why-computational-historians-need Why Computational Historians need Wikidata] - a substack article by Jim Clifford
* Papers
** [https://dl.acm.org/doi/10.1145/3805712.3808389 A Demonstration of WikiRAG: An Evidence-based Link Prediction for Wikidata with Retrieval Augmented Generation] - WikiRAG is an interactive framework that combines automated link prediction with retrieval‑augmented generation and human validation to reliably complete knowledge graphs like Wikidata by generating candidate links, retrieving supporting evidence, and enabling users to confirm and export validated triples. By Sabu, et al., (2026)
* Videos
** [https://m.youtube.com/watch?v=GRS-0nMsb1Q&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Using Open Refine] by Wikimedia Australia, Paul Duchesne presents &quot;Using OpenRefine&quot; during WikiCon Australia 2026, (National Film and Sound Archive, Canberra).
** [https://m.youtube.com/watch?v=oq2fjfAhsgc&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Let’s Get Mappy - making maps on Wikimedia platforms] by Wikimedia Australia, Alex Lum presents  how location (pushpin) maps, locator maps, and interactive &quot;slippy&quot; local maps end up on Wikipedia, and how infoboxes, Wikidata and OpenStreetMap works together to generate them
** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=YaOjh92PPuI Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons] - recording of a workshop (July 5) on Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons, held by Wikimedia Taiwan Community and OSM Taiwan.  
** [https://www.youtube.com/watch?v=VxCTNRqnOKw Open data tools for cultural heritage] 2nd session in the workshop series “Open Data to Strengthen Online Cultural Heritage,” held March 24, 2026, and organized by the National Library of Uruguay (BNU), Wikimedians of Uruguay, Datysoc, and Data Uruguay.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ZrzycFNeVyI  GLAMs and Citizen Science Encouraging and Enabling Participation] - Siobhan Leachman presents &quot;citizen science workflows&quot; (BHL, iNaturalist, Bionomia, Wikidata) to show how GLAM's can empower citizen scientists to reuse their collections.

'''Tool of the week'''
*[https://rudof-project.github.io/ rudof] can be used as a command line tool or can be embedded as a library using cargo. It can be used to validate RDF data represented with different syntaxes like Turtle, NTriples, to name a few. As well as RDF data available through SPARQL endpoints like Wikidata

'''Other Noteworthy Stuff'''
* A [[d:Wikidata:Project_chat#c-Ainali-20260623132900-Need_of_a_process_to_become_a_mentor|Project Chat discussion]] on the new [[mw:Help:Growth/Mentorship|Mentorship features]]. Self-enrollment has been enabled with the following requirements - account age: 365 days, edits: 500.
* There is also a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Bovlb-20260709235700-Discussion|proposal]] to add an advisory message to new accounts that create multiple items.

'''Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review'''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14638|Rakuten TV adult person ID]], [[:d:Property:P14639|KBS News topic ID]], [[:d:Property:P14640|Rakuten Books author ID]], [[:d:Property:P14641|PTS News Network topic ID]], [[:d:Property:P14642|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Property:P14643|‎La Grange person ID]], [[:d:Property:P14644|‎Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Property:P14645|NHK On Demand program ID]], [[:d:Property:P14646|1SCREEN program ID]], [[:d:Property:P14647|LUDAP ID]], [[:d:Property:P14648|Bianco keyword ID]], [[:d:Property:P14649|Architectenregister ID]], [[:d:Property:P14650|‎ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Property:P14651|‎Sundsvall Municipality opendata beach ID]], [[:d:Property:P14652|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/relocated from|relocated from]] (&lt;nowiki&gt;Object is the original or former {{Q|17334923}} of the permanently relocated {{Q|16222597}}&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/transforms from|transforms from]] (&lt;nowiki&gt;this fictional or mythical entity transforms from that form&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Korean Classification of Administrative Districts|Korean Classification of Administrative Districts]] (&lt;nowiki&gt;code assigned to an administrative district of South Korea in the Korean Classification of Administrative Districts&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii book ID|Anobii book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Maps Place ID|Google Maps Place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Viberate Artist ID|Viberate Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TuneCore Japan artist ID|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Deltarune Wiki article ID|Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/INAPP OA author ID|INAPP OA author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNR-IRIS ID|CNR-IRIS ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AnimeOshi anime ID|AnimeOshi anime ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Guide Japan Person ID|Guide Japan Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CD Journal Artist ID|CD Journal Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CIDIM Artist ID|CIDIM Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Operabook Artist ID|Operabook Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mizan al-Arab poet ID|Mizan al-Arab poet ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norton Simon Museum object ID|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenStreetMap data item ID|OpenStreetMap data item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/A World Made by Travel person ID|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base notes ID|Scent Base notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radio.net IDs|radio.net IDs]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumer ID|Scent Base perfumer ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

'''Did you know?'''
* Query examples: [https://w.wiki/SJfA Items only connected to Telugu Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Ainali-20260712084300-Stefan_Kühn-20260712083900|source]]) - change the language code 'te' to make it work with any other Wikipedia 
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E269|French historic monument (E269)]] - With Wikimania taking place in the French Capital, you can use this entity schema if you feel inspired to or expand items on French monuments.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Pleasant_Goat_and_Big_Big_Wolf|Project Pleasant Goat and Big Big Wolf]] - a Chinese-animated television franchise.
** (Français) [[d:Wikidata:Wikiproject_Orthodox_Christianity|Project Orthodox Christianity]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_SUNY_Libraries_EMCO|Project SUNY Libraries EMCO]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Poland|Project Govdirectory Poland]] added several new subpages detailing coverage and progress on State, Local Agencies and Marshall's Offices.
**[[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints|Project Property Constraints]] added a subpage: [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|Improving]] - a call for participation, as a result of discussions during WikiProjects Days 2026.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Most_sitelinked_items/with_statements|Most sitelinked Items (with statements)]]

'''Development'''
* Blazegraph migration: We are continuing to prepare the Query UI, Query Builder, constraint checks, etc for the migration to QLever ([[phab:T425618]])
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are investigating some Lua modules to find ones responsible for a lot of unnecessary entries in Watchlist and Recent changes on Wikipedia and co ([[phab:T429366]])
* GraphQL: Added support for negation in property value pair filters ([[phab:T429580]])
* REST API: We are working on the first pieces of support for Lexemes: retrieving a full Lexeme ([[phab:T429332]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

'''Weekly Tasks'''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''·   [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2026 07 06|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current| Help translate]] · [[:d:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] [[:d:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]] ·''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:01, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary 741 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#740]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - '''Task/s:''' When an Item on a Kenyan river has a Swahili label but no English version, this bot will derive an English label and description.
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/William_Avery_Bot_14|William Avery Bot 14]] - '''Task/s:''' Change values of url properties in mainspace that link to http://web.archive.org/ to use the https protocol (requested at [[d:Wikidata:Bot_requests#Request_to_make_HTTPS_for_Wayback_Machine_recurrent_(2026-07-17)|Bot requests#Make HTTPS for Wayback Machine recurrent]])

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Wikimania is about to begin. Whether you're attending on-site or virtually, plan your sessions so you don't miss any.
*** [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Full program] / [[wmania:2026:Program/Wikidata|Wikidata-only program]]
*** Get your [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/ virtual ticket]
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #91 Aug 10 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
** [https://force11.org/post/webinar-metadata-for-all-with-wikidata Force11 webinar: Metadata for all with Wikidata] will look at three novel applications, WikiCite, the Trans Music Achive and the Pratt Institute. Held online August 26, 13-14:00 UTC. Please register for the access link.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://blog.johl.io/calling-wikifunctions-for-der-die-das/ Calling Wikifunctions for der, die, das]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/18/how-to-strengthen-the-public-domain-with-wikidata/ How to strengthen the public domain with Wikidata]
** [https://rtnf.substack.com/p/altilunium-panoply-v26719 Altilunium Panoply v26.7.19] : In this latest release, the external Wikidata connection logic has undergone a major architectural overhaul to improve internal trace mapping.
* Videos:
** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=eiYEdXCA3z4 Strategic inclusion of library data on Wikidata] - first recorded at Digikult 2019, with Alicia Fagerving.
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=FA5i80xTXpU I’ll explain how Wikidata works! (Livestream recording)], [[d:User:Lyoko%C3%AF|User:Lyokoï]] will introduce Wikidata and its concepts and the fundamentals of editing.
** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=NCswknRt7wg Wikivoyage Guidelines for editing Temple information]
** [https://www.youtube.com/watch?v=VGtGZhE7e-E  How to use Wikibase for Mixed Methods Research], with Francesco Bailo. Recorded at SICSS Melbourne 2026 (Summer Institute in Computational Social Science).
* Games: [https://www.webwoven.org/ Webwoven] - a new game has surfaced, powered by Wikidata. Race from start to finish in as few connections as possible. Already includes Leaderboards, daily challenges and multiplayer. Sure to be a hit at future Wikidata events.

''' Tool of the week '''
*[https://wikivibes.toolforge.org/#/ wikivibes] is a tool by [[User:Magnus Manske|Magnus Magnus]] that play public domain music from Commons, tracked by Wikidata

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Jobs:
** [https://wikimedia-deutschland.softgarden.io/job/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders-?jobDbPVId=279178738&amp;l=en (Interim) Engineering Manager - Wikidata For Wikimedia Projects] - Hybrid
** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060307?gh_src=uginyj6n1us Senior Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote
** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261?gh_src=4n8hpqkx1us Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
***[[:d:Property:P14659|‎about page URL]] (&lt;nowiki&gt;URL to the official about page&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14653|Western Orthodox Wiki ID]], [[:d:Property:P14654|Steady publication ID]], [[:d:Property:P14655|‎Open Collective ID]], [[:d:Property:P14656|‎Guide du Rôliste Galactique ID]], [[:d:Property:P14657|CNUC code]], [[:d:Property:P14658|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Property:P14660|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Property:P14661|CNR-IRIS author ID]], [[:d:Property:P14662|Anobii Book ID]], [[:d:Property:P14663|Anobii author ID]], [[:d:Property:P14664|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Property:P14665|TakaWiki numeric page ID]], [[:d:Property:P14666|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Property:P14667|Guide Japan Person ID]], [[:d:Property:P14668|CD Journal artist ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/autoptic examination|autoptic examination]] (&lt;nowiki&gt;time of last direct examination of the inscribed object&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Tabular data series|Tabular data series]] (&lt;nowiki&gt;A tabular data series in Commons that models the given concept&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/data series|data series]] (&lt;nowiki&gt;A data series about the given topic.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/incumbent before dissolution|incumbent before dissolution]] (&lt;nowiki&gt;entity incumbent in a position before its dissolution for an election&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/former operator|former operator]] (&lt;nowiki&gt;entity, company, military service, or organisation which is notable for previously operated the item, aircraft, vehicle, or other equipment&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/número de la plaza|número de la plaza]] (&lt;nowiki&gt;square number&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/PISAI ID|PISAI ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ko-fi page ID|Ko-fi page ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base brand ID|Scent Base brand ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Etsy shop name|Etsy shop name]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Overcast podcast ID|Overcast podcast ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Grillplatser.nu ID|Grillplatser.nu ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Criticker Film ID|Criticker Film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/HAND ID|HAND ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Language Archives Community language code|Open Language Archives Community language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant Ciel d'oc d'une publication|identifiant Ciel d'oc d'une publication]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ODiD ID|ODiD ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Generic/Numero de Registre Tributari|Generic/Numero de Registre Tributari]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UntitledDb People ID|UntitledDb People ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan drama ID|MissEvan drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan sound ID|MissEvan sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan ID|MissEvan ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan voice actor ID|MissEvan voice actor ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang FM ID|Fmfenxiang FM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang sound ID|Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang seiyuu ID|Fmfenxiang seiyuu ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* Wikidata Query Service: We are working on adapting the Query Service UI to get it ready for the move to QLever
* Mobile editing of statements: We are continuing to fix small issues found in testing
* Lexemes: We are continuing the work on adding support for Lexemes to the REST API
* Sustainability:
** We are preparing the migration of some database tables on the client wikis that track the usage of Wikidata's data in articles on Wikipedia and co
** We are further investigating how many changes from Wikidata that currently get sent to Wikipedia and co don't actually lead to a change in the article to be able to reduce these cases further

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]]  · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:56, 20 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2026|Wikimedians of Kerala - June 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{ptag2|T429741}}
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 29&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 27th June 2026, we held our June 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 12 community members participated in the meeting and discussions.

** [[:User:Athulvis|Athul R T]] shared updates about [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]] -  The programe will run in July 2026. More than two thousand images are uploaded now. 
** [[:User:Sree1959|Sreekrishnan Narayanan]] shared updates about Malayalam Wikivoyage project. Users are editing and we are waiting for the response from Language Committee. 
** [[:User:SijiR|Siji]] shared updates about [[:m:Event:Wikiwomen Camp Kerala 2026|Wikiwomen Camp Kerala 2026]]. Program is planned on July 11,12 at Kozhikkode.


&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]]: Wiki Loves Earth India is an international photographic campaign and We are organizing it in India. More than four thousand files uploaded into this campaign. The campaign will end on 31st July 2026.
** [[:m:Event:Wikiwomen Camp Kerala 2026|Wikiwomen Camp Kerala 2026]]: Wikiwomen Camp aims to bring together women who are active contributors to the Wikimedia movement. 23 editors participated in this two day camp at Kozhikode.
**[[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2026 at C-SiS CUSAT|Wikimedia Technical Workshop 2026 at C-SiS CUSAT]] : We organized a Wikimedia technical workshop in collaboration with Centre for Science in Society (C-SiS), Cochin University of Science and Technology, Kochi, Kerala. 20 students from various colleges participated in this event. We started developing some tools with the help of participants.
**[[:m:Kerala Culture Month 2026|Kerala Culture Month 2026]] As part of Wiki Conference India 2026 we co-organized a writing campaign as a pre conference activity. The campaign started on 15th July 2026 and will end on 15th August 2026.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; July 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/4198|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent by [[:m:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:22, 25 ജൂലൈ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #742 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#741]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/AuntuBot|AuntuBot]] - '''Task/s:''' Per the approved bot request at commons:Commons:Bots/Requests/AuntuBot, I am in the process of uploading approximately 50,000 issues of the Bangladesh Gazette to Wikimedia Commons. We need to a parent Wikidata item for each specific issue/volume to import and organize these files on Bengali Wikisource.  Note that AuntuBot has already been granted a bot flag on Wikimedia Commons for the file uploads.
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 2|Rebot 2]] - '''Task/s:''' We recently created the new property perspective (P14345) (Wikidata:Property proposal/anatomical view).  With Rebot, I plan to move:
*About 570 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a property
*About 1400 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a qualifier of image (P18)  
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 3|Rebot 3]] - '''Task/s:''' Import 1389 instances of taxon author citation (P6507) from this Catalan Wikipedia list, compiled by bot from the articles.  
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 4|Rebot 4]] - '''Task/s:''' The task consists in changing these 1072 items. It has to change creator (P170) to the new property photographer (P14574). Also there are 1000+ items in which the property should be used as a qualifier.  
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials. Specifically:  
*Creating new Wikidata items for Thai politicians not yet in the database  
*Adding P39 (position held) claims with proper qualifiers (P580 start time, P582 end time, P2937 legislative term for legislators, P1365/P1366 replaces/replaced by, P1545 series ordinal)  
*Adding P102 (member of political party) with date qualifiers  
*Adding P569 (date of birth), P106 (occupation), P21 (sex or gender), P19 (place of birth), P1559 (name in native language)  
*Setting and correcting labels, descriptions, and aliases  
*Removing incorrect claims and deduplicating  
*Adding social media profiles (P2003 Instagram, P2013 Facebook, P11705 Facebook numeric ID)
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense &lt;small&gt;(Q1994301)&lt;/small&gt;]], [[Q814722|participle &lt;small&gt;(Q814722)&lt;/small&gt;]] to simply use [[Q12717679|past participle &lt;small&gt;(Q12717679)&lt;/small&gt;]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** Vladimir Terentyev used the set of names for [https://vova.today/en/works/plofornot/  every dish from Wikidata] -- labels and aliases in every language -- along with restaurant data from OpenStreetMap to develop a world map of dish names, attempting to answer the research question: &quot;Where does plov end and biryani begin, and who really draws these borders?&quot;
** [https://oshwa.org/announcements/giving-open-source-hardware-a-place-on-wikidata/ Giving Open Source Hardware a Place on Wikidata] 
** [https://blog.tib.eu/2026/07/27/simplified-entry-of-complex-data-into-wikibase/ Simplified entry of complex data into Wikibase]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/24/grateful-and-growing-reflecting-on-my-wiki-afrodemics-fellowship-pilot-cohort/ Grateful and Growing: Reflecting on My Wiki Afrodemics Fellowship, Pilot Cohort]
* Papers: [https://ojs.aaai.org/index.php/ICWSM/article/view/42790 DivinWD: Exploring the Diversity of Scientific Publications in Wikidata] - DivinWD is a large open-source dataset of over 23 million triples and 1.2 million scholarly articles (2010–2024), integrating Wikidata with five bibliographic sources and gender data to enable transparent diversity analyses in science while documenting biases and infrastructural limitations. By Saletti et. al., (2026)

''' Tool of the week '''
*[https://osm.wikidata.link/ OWL Places], the  Wikidata-OpenStreetMap matching tool, can now add OpenStreetMap IDs to Wikidata

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/4ODLBGNPJVVMLFCRJUMODQ3SQEPPOXCE/ Wikibase Suite Deploy 7.1.0 and other upgrades]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14669|dielectric strength]] (&lt;nowiki&gt;electric field strength that causes electrical breakdown of an insulating material under specified test conditions&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14672|still taken from the audiovisual work]] (&lt;nowiki&gt;image comes from the given audiovisual work&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14670|Operabook artist ID]], [[:d:Property:P14671|‎MPA certificate number]], [[:d:Property:P14673|‎Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Property:P14674|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Property:P14675|UntitledDb person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse app|Fediverse app]] (&lt;nowiki&gt;Fediverse platform of the instance or address&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse instance URL|Fediverse instance URL]] (&lt;nowiki&gt;Ferdiverse instance of/about the subject&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/reference amount|reference amount]] (&lt;nowiki&gt;Amount of the food that contains a particular quantity of a nutrient.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Book ID|Qidian Book ID]] (&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Garance item ID|Garance item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinorating|Kinorating]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IGN producer|IGN producer]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse address|Fediverse address]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Music &amp; Opera artist ID|Music &amp; Opera artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LFL player ID|LFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net tournament ID|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/kicker.de coach ID|kicker.de coach ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer team ID|BeSoccer team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FootballFakts.ru stadium ID|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SofaScore tournament ID|SofaScore tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato club ID|Foot Mercato club ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lithuanian movie register ID|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato referee ID|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer referee ID|BeSoccer referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kicker.de referee ID|Kicker.de referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net referee ID|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNESCO Observatory of Killed Journalists ID|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net stadium ID|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MFL player ID|MFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Okko movie ID|Okko movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIA Novosti organization ID|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV person ID|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV organization ID|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV term ID|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Camping.se ID|Camping.se ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/classicalive artist ID|classicalive artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess Games tournament ID|Chess Games tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess.com tournament ID|Chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MusiciansPage artist ID|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Flemish educational institution number|Flemish educational institution number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Giovani Artisti italiani ID|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/365chess.com tournament ID|365chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norwegian Athletics athlete ID|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkedIn numeric company ID|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lulu spotlight ID|Lulu spotlight ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RPGnet Index ID|RPGnet Index ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EU Treaties and Agreements database ID|EU Treaties and Agreements database ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* The team were at Wikimania this past week so not much development happened. 

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:32, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30846852 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #743 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#742]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
*[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - Task/s: Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[Diffblog:wikimedia-research-conference-in-the-cee-region-programme-coming-in-august-registration-open|Wikimedia &amp; Research conference in the CEE region: programme coming in August, registration open]] - follow link for registration instructions, (onsite) open until August 26, (online) open until at least October 5. Event takes place Katowice, Poland, October 9-10, 2026.
** [https://www.dublincore.org/conferences/2026/sessions/workshop-wikidata-open-innovation/ Workshop: Wikidata for Open Innovation] - DCMI 226. Held on August 3 by Kalliopi Mathios, participants will get hands-on experience of Wikidata for use in Libraries, Industry and Communities.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers:
** the [[:d:Q140818826|proceedings]] of the conference [[:d:Q131418010|Wikidata and Research]] (cf. [[:meta:Wikidata and research|Meta page]]), held in Florence (Italy) on June 5-6, 2025, have been published on July 2026 and are available in CC-BY 4.0 license: ''[https://books.fupress.com/isbn/9791221510102 Wikidata e la ricerca. Condividere esperienze / Wikidata and Research. Sharing Experiences]''; 32 papers, 25 in English and 7 in Italian, deal with the usage of Wikidata and other Wikibase instances in different fields of academic research
** [https://arxiv.org/html/2607.25959 Detecting Knowledge Inconsistencies Across Text, Tables, and Knowledge Graphs] by Wei et al., (2026). This paper introduces ''Kontrast'': a tool for comparing Wikidata's statements against Wikipedia tables (and text) to find conflicting information or inconsistencies and missing data.
* Videos: [https://www.youtube.com/watch?v=PA8pp1Qsh4M LIVE Wikidata Editing #123] with hosts [[d:User:Ainali|User:Ainali]] and [[d:User:Abbe98|User:Abbe98]]

''' Tool of the week '''
* [https://leximap.toolforge.org/ Leximap]: Create a colour-coded map of Lexemes from a Wikisource page's text, roll-over individual words to discover more about the lemma
* [https://thefilmmap.com/ Filmmap]: a free interactive map of filming locations built from Wikidata. Search the title to see where it’s shot or a place to see what was made there
*[https://www.wikidata.org/wiki/User:Danielyepezgarces/Cradle-gadget Cradle-gadget]  – A new user script embeds the Cradle form editor into Wikidata item pages, enabling schema-based editing with ShEx.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Job vacancy: [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261 (Remote) Software Engineer for the Wikidata Platform team].
* [https://www.wikibase.cloud/hosting-policy/pilot Wikibase Cloud has a new hosting policy (pilot version)]
* [https://f-droid.org/en/packages/app.subster/ Subster] - a timeline-based Wikidata-powered game that plays songs from your own music collection and asks you to rank it against other songs in your hand. Like a digital, cardless version of Hitster. Requires a subsonic-compatible music server to connect to.
* Uyen developed a tool in which you can visualize and inspect content gaps and shared content between different Wikipedia editions, as well as topic distributions: https://wiki-gap-finder.toolforge.org/ Check it out and give them [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc-ff0w-oUCEQXoQsCRxuiz5aOiOSes6kfWti5-KsKGgOgezg/viewform feedback].

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14687|tabular data series]] (&lt;nowiki&gt;A tabular data series in Commons that models the given concept&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14701|infobox chronology]] (&lt;nowiki&gt;indicate the place of an item in an Infobox chronology, as seen on the Wikipedias.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14726|‎OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType, without trailing spaces&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14733|‎Fediverse app]] (&lt;nowiki&gt;Fediverse platform of the instance or address&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14734|‎Fediverse instance URL]] (&lt;nowiki&gt;Ferdiverse instance of/about the subject&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14676|Viberate artist ID]], [[:d:Property:P14677|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Property:P14678|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Property:P14679|radio.net station ID]], [[:d:Property:P14680|radio.net podcast ID]], [[:d:Property:P14681|Sokmil AV performer ID]], [[:d:Property:P14682|Scent Base brand ID]], [[:d:Property:P14683|Scent Base notes ID]], [[:d:Property:P14684|Scent Base perfumers ID]], [[:d:Property:P14688|PISAI ID]], [[:d:Property:P14689|CIDIM Artist ID]], [[:d:Property:P14690|Etsy shop name]], [[:d:Property:P14691|‎Open Language Archives Community language code]], [[:d:Property:P14692|‎OpenStreetMap Wiki item ID]], [[:d:Property:P14695|Ko-fi page ID]], [[:d:Property:P14696|KinoRating ID]], [[:d:Property:P14697|‎Korean Classification of Administrative Districts]], [[:d:Property:P14698|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Property:P14699|SofaScore tournament ID]], [[:d:Property:P14700|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Property:P14702|MFL player ID]], [[:d:Property:P14703|‎MissEvan username]], [[:d:Property:P14704|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Property:P14705|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Property:P14706|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Property:P14707|‎IGN producer ID]], [[:d:Property:P14708|kicker.de coach ID]], [[:d:Property:P14709|Kicker.de referee ID]], [[:d:Property:P14710|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Property:P14712|LFL player ID]], [[:d:Property:P14713|BeSoccer referee ID]], [[:d:Property:P14714|BeSoccer team ID]], [[:d:Property:P14715|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Property:P14716|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Property:P14717|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Property:P14718|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Property:P14719|Foot Mercato club ID]], [[:d:Property:P14720|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Property:P14721|Chess Games tournament ID]], [[:d:Property:P14722|Chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14723|‎Camping.se ID]], [[:d:Property:P14724|Garance item ID]], [[:d:Property:P14725|‎OpenType language system tag]], [[:d:Property:P14727|Okko movie ID]], [[:d:Property:P14728|‎Grillplatser.nu ID]], [[:d:Property:P14729|Número de Registre Tributari]], [[:d:Property:P14730|‎MissEvan sound ID]], [[:d:Property:P14731|‎MissEvan drama ID]], [[:d:Property:P14732|‎Flemish educational institution number]], [[:d:Property:P14735|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Property:P14736|RPGnet Index ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/ENS name|ENS name]] (&lt;nowiki&gt;Ethereum Name Service (ENS) domain associated with a person or entity&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID|Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID]] (&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/member of musical group|member of musical group]] (&lt;nowiki&gt;member of musical group&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/name type|name type]] (&lt;nowiki&gt;type of noun or name the sense is&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 Program ID|CINE21 Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult maker ID|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM maker ID|DMM maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sukumizu.tv actress ID|sukumizu.tv actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GAS actress ID|GAS actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Paradise TV Parson ID|Paradise TV Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/syukou-club(X-DIABLO) actress ID|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 company ID|CINE21 company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Book ID|STAPI Book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Comics ID|STAPI Comics ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Episode ID|STAPI Episode ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Performer ID|STAPI Performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Author ID|Qidian Author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Medieval Unicode Font Initiative ID|Medieval Unicode Font Initiative ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple Maps place id|Apple Maps place id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmycast person ID|Filmycast person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EORI|EORI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GBIF Specimen (occurrence)|GBIF Specimen (occurrence)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store Parson ID|d anime store Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store work ID|d anime store work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! Parson ID|Crank-in! Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! drama ID|Crank-in! drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! animation ID|Crank-in! animation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! movie ID|Crank-in! movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects team ID|Elite Prospects team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/r-hockey.ru team ID|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects stadium ID|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/izohli.uz word ID|izohli.uz word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dubbinfo ID|Dubbinfo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DBNL chamber of rhetoric ID|DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLS Code|BLS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID|JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/T5E4 Retrieve all Belgian writers without an article on French Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-ScriptaBelgica-20260723083200-ScriptaBelgica-20260719201400|source]])
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E408|Swedish barbecue areas (E408)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occitan|Project Occitan]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Broadcasting|Project Broadcasting]] - after 10 years of inactivity, the project has been revived with a flurry of activity . Of particular interest is the change in broadcasting scope from primarily airwave to internet transmission.
** [[Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Japan_Week_Datathon/Data_Item_List/UNIS|Wiki x K-pop 2026 • Editing Party - Japan Week Datathon]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://wikidata-terminator.toolforge.org/?list&amp;mode=tx#/ Wikidata Terminator] - find items that lack Label, description or sitelink.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q842|Oman (Q842)]] - state in western Asia
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L648863|cheche (L648863)]]

''' Development '''
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We reviewed samples of Wikidata-related entries in Recent changes and watchlist on Wikipedia and co in order to see which additional changes we can remove because they don't change the article.
** We are preparing for the migration of the entity usage table to the extension database cluster to address database scalability issues ([[phab:T424133]])
* Wikidata Query Service: We are continuing to adapt the Query Service UI and the Quality Constraints extension for the upcoming move from Blazegraph to QLever.
* REST API: We are continuing to add support for Lexemes, specifically retrieving a full Lexeme (GET) ([[phab:T429332]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Seychelles|Seychelles]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 06:55, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30872537 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #744 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-10. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#743]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''

* The order of properties on Wikidata is governed by [[mw:Manual:Interface/Wikibase-SortedProperties|MediaWiki/Wikibase-SortedProperties]]. We propose moving [[d:Property:P2559|(P2559) Wikidata usage instructions]]  to the top, so important guidance is more visible and less likely to be overlooked. To comment on this change, please visit [[mw:MediaWiki_talk#prominently displaying Wikidata usage instructions (P2559)|MediaWiki_talk#prominently displaying (P2559)]].
* Closed request for comments: '''19''' RfC's were closed recently, too many to list here. Please see the [[d:Wikidata:Requests_for_comment#Closed_requests|RfC page]] for more information.

''' Events '''
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ nfdi4 / Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata], 18.08.2026, 14:00–16:00 CEST ([https://terminplaner6.dfn.de/b/1439bb751afd1e9fc42ebc30069eb685-1762199 register for Zoom-link])
** [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool  Improving Wikidata References:  The hands-on session will explore how to identify and improve broken references on Wikidata] , 15.08.2026, 17:00–18:00 WAT (UTC+1).
* Looking ahead: (Deutsch) [https://www.fu-berlin.de/kalender/2026/10/20261022-tidy-data-versionskontrolle-wikidata-in-der-forschungspraxis.html Freie Universitat / Tidy data version control - Wikidata in research]: 22.10.2026, 09:00 - 16:00 CEST.
* Previous events: August 04 - [[d:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_Aug_2026|Blazegraph Migration office hour]] - see the [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours Etherpad notes] for questions and answers.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://gdotv.com/blog/the-weekly-edge-fraud-graphs-graphtalk-gfql-wikidata-graphrag/#edge-item-4 gdottv / The Weekly Edge article: demonstrating the Wikidata Query Logs (WDQL) Dataset] talks about a paper released in February this year, ([https://arxiv.org/html/2602.14594v1 Wikidata Query Logs Dataset])
** [https://www.linkedin.com/posts/brian-hatten-434b7457_orthopedicsurgery-kneereplacement-knowledgegraph-activity-7465395166682583040-v0qH?utm_source=share&amp;utm_medium=member_desktop&amp;rcm=ACoAAAUVbMUB9qSIcEDloiodU_ZoBrIi4-bJtT8 LinkedIn] - [[d:User:Orthodoc10|User:Orthodoc10]] describes their experience mapping and modelling knee replacement surgical practices into Wikidata
** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability/ Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/zero-budget-programs-you-could-start-tommorrow/ Zero-budget programs you could start tommorrow - Lessons from Wikimania Paris]]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/openspeaks-tools-update-subtitler-tome-and-bento-go-stable-meet-media-dashboard/ OpenSpeaks Tools Update: Subtitler, Tome, and Bento Go Stable — Meet Media Dashboard]
** [[Diffblog:a-look-at-a-2026-wikimania-hackathon-project-wikidata-bias-detector|A look at a 2026 Wikimania Hackathon Project – Wikidata Bias Detector]
** [https://nlnet.nl/project/Inventaire-Split/ nlnet Foundation / Inventaire Split] - a short article on this standalone Wikidata-federated Bibliographic database.
** [https://ktieb.org.mt/news-en/nbc-and-wikimedia-malta-renew-collaboration-on-national-book-prize/ Maltese national Book Council and WM Malta renew partnerhship]: Wikidata to support and feed Maltese Wikipedia.
** [Diffblog:wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability|Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability] - the project aims to add to news-related organisation entities to help feed Wikipedia infoboxes with structured data.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/live/saeV6bZ7cIk?t=25105s India's Software Stories: A Hands-on Workshop with Software Heritage, Commons and Wikidata] - a Wikimania Lightning talk with  Mathilde Fichen and Pavan Santhosh. ([https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/talk/review/EYFQXB9WHFAR9WATXTEUFSKADEVWMCP9 Session page])
** [https://www.youtube.com/watch?v=sJq1926Jz5Q The Art of Editing Wikidata (Africa Wiki Women)] - Guest host David Palfrey will share valuable insights and help newcomers uncover the mysteries of editing Wikidata, this session is in collaboration with Art+Feminism.
** (no audio) [https://www.youtube.com/watch?v=JJbPTX18I4Q Tutorial: Add Geoshape to Wikimedia Commons and connect it to its Wikidata Item] - Anne Chen gives a visual demonstration of the steps provided in this [https://docs.google.com/document/d/1A1FNy9NztkmxE2MhBds2caHGcxMNSNvgXnLfeJsAosw/edit?tab=t.0 google doc], found on the [[d:Wikidata:WikiProject_IDEA/Resources_for_Participants#Links_to_useful_tutorials|WikiProject IDEA]] page.
** [https://www.youtube.com/watch?v=9infd-TJ6z8 LIVE Wikidata Editing #124] is streaming today, 20:00 CEST (18:00 UTC)!
** (Bahasa Indonesian) [https://www.youtube.com/@WikimediaIndonesia/videos Wikimedia Indonesia] have released 4 short videos on editing practices, querying, basic structure and data quality of Wikidata.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=gLH0W0coIw8 ZB MED LAB | The Carpentries] - aimed at researchers and professionals who work with data, a series of tutorials and workshops to teach you Wikidata, Python, R, OpenRefine and more.

''' Tool of the week '''
*[https://toolhub.wikimedia.org/tools/cradle-gadget Cradle-gadget] is a tool by [[User:Danielyepezgarces]]This is an interactive, schema-based form editor that works directly within Wikidata item pages. It allows users to check, view, add, modify, or delete claims in a modern sidebar drawer or a dedicated special page, aligned with the Wikimedia design guidelines. This is the easiest way to exploit the benefits of Wikidata entity schemas, powered by ShEx.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScv4BEQqn-sSsJNvIFCRgMDpr_K59Y0UjdXx5rO8MzAs4CRjw/viewform 2026 OpenRefine User Survey] is now open. (Note that a link to a feature-prioritization survey is provided at the end of the Google Form so don't miss that if you want to influence what should get more focus.)

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14755|particularly]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, when the statement applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14766|‎incumbent before dissolution]] (&lt;nowiki&gt;entity incumbent in a position before its dissolution for an election&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14737|CINE21 TV program ID]], [[:d:Property:P14738|GCD character ID]], [[:d:Property:P14739|ODiD ID]], [[:d:Property:P14740|365chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14741|NHK ONE program ID]], [[:d:Property:P14742|CINE21 company ID]], [[:d:Property:P14743|‎Fmfenxiang seiyuu ID]], [[:d:Property:P14744|‎Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Property:P14745|Elite Prospects team ID]], [[:d:Property:P14746|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Property:P14747|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Property:P14748|Classicalive artist ID]], [[:d:Property:P14749|Apple Maps place id]], [[:d:Property:P14750|‎HAND ID]], [[:d:Property:P14751|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Property:P14752|‎Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Property:P14753|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Property:P14754|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Property:P14756|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Property:P14757|‎MissEvan voice actor ID]], [[:d:Property:P14758|Music &amp; Opera artist ID]], [[:d:Property:P14759|Dubbinfo ID]], [[:d:Property:P14760|GAS actress ID]], [[:d:Property:P14761|‎EU Treaties and Agreements database ID]], [[:d:Property:P14762|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Property:P14763|sukumizu.tv model ID]], [[:d:Property:P14764|Paradise TV Person ID]], [[:d:Property:P14765|Regional heritage of Wallonia ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/filing unit code|filing unit code]]
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has Member|has Member]] (&lt;nowiki&gt;has member&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/introduced to|introduced to]] (&lt;nowiki&gt;region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Lift-World lift ID|Lift-World lift ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Schiffsdatenliste ID|Schiffsdatenliste ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/marketswiki|marketswiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Palace Museum Digital Archive ID|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Information Commissioner's Office registration reference|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Registry of Type Design ID|Registry of Type Design ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ariana Museum ID|Ariana Museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Emulation General Wiki article ID|Emulation General Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sofia monuments register ID|Sofia monuments register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIdIM ID|RIdIM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo ID|Weibo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo username|Weibo username]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/TGHU Ten longest State of the Union adress in the USA]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E519|object with inscription]]  - schema for objects with inscriptions [[d:Q1640824|(Q1640824)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Brigham_Young_University_Library|Project Brigham Young University Library]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Perth_Women_on_Wikipedia|Project Perth Women on Wikipedia]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_UC_Riverside_Library_Jay_Kay_Klein_Photographs|Project UC Riverside Library Jay Kay Klein Photographs]]
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Metaclasses|Project Ontology]] added a Metaclasses page
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:User:Pasleim/Sitelink_statistics|Sitelink statistics]] by User:Pasleim.

''' Development '''
* Sustainability: We continued the work on migrating usage tracking on Wikipedia and co to the extension database cluster ([[phab:T424185]])
* Watchlist and recent changes on Wikipedia and co: We finished our review of a sample of Wikidata edits sent to Wikidata and co in order to better understand which remaining ones are not useful. It will soon be published on Commons.
* Query Service: We continued the work on preparing the Query Service UI for the migration from Blazegraph to QLever and will move to Query Builder and Quality Constraints next

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:54, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30889662 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #745 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-17. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#744]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[wmau:WikiLoves_Pride_Australia_-_15_August_2026|WikiLoves Pride / Australia]], 15 August, drop-in online for a collaborative editing session on LGBT+ representation on Wikidata, Wikipedia and Commons.
** [[wmau:Drop_in_and_Wikidata_-_August_2026|Drop-in and Wikidata]], 27 August, WM Australia also hold a drop-in Wikidata ediitng sesison.
** [[m:Event:Open_Heritage-Wikidata_Contest|Open Heritage - Wikidata Islamic Civilization Contest]] from September 1 - 30, 2026. [[m:Special:RegisterForEvent/4303|Register for news]].
*** A Wikidata training webinar will be held August 25.
* Looking ahead: [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-11-12-hands-on-wikidata.html Hands-on workshop: Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond] - Digital Humanities Lab, 12.11.2026, 14:15-15:45 CEST.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://programminghistorian.org/en/lessons/wikidata-for-historical-research Introductory lesson on Wikidata at the Programming Historian]
** [https://www.ibm.com/case-studies/wikimedia-deutschland Making open knowledge Gen-AI-ready] by IBM
** [https://noeflandre.com/posts/describe-place-on-earth-part1-wikidata How to describe a place on Earth using text? Part 1: Wikidata] by  Noé Flandre
* Papers: [https://www.ebsco.com/articles/arts-and-entertainment/7162dc3c-7d03-51bb-a950-30de681bb95e/cultural-information-bubbles-a-new-approach-for-automatic-ethical-evaluation-of-digital-artwork-collections-based-on-wikidata Cultural information bubbles: A new approach for automatic ethical evaluation of digital artwork collections based on Wikidata] by M. Zhitomirsky-Geffet and S. Minster, (2026).

''' Tool of the week '''
*[https://ranker.toolforge.org This tool lets you edit the rank of multiple statements at once.]

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[wmau:Partner_Projects_2026-2027|WM Australia is funding partner projects for 2026 - 2027]], for Australian organisations or individuals who want to build projects for open and free knowledge, including Wikidata.
* Job Vacancies: [https://wikimedia-deutschland.career.softgarden.de/jobs/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders- (Interim) Engineering Manager / Wikidata for Wikimedia Projects]
* [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnOtvIKyp5fGlAkqz8pYMdFxhtvaH9exlxmrQ8O3HtDIHM3A/viewform Survey: What content would you like to see on the Wikidata Social media channels?] - only want to hear about Wikidata events or news, would like to see more use-cases of Wikidata, or perhaps you'd like more beginner or advanced Wikidata tutorials? Let us know in this short survey.
* We are setting up to apply for recognition of a new Wikimedia user group, '''Wikimedians for Data Organization and Quality'''.  The group's goal will be to improve the organization and quality of data, particularly structured data, in Wikimedia projects.  You can see more details in [https://meta.wikimedia.org/wiki/Data_Organization_and_Quality the group's home page] and, if you wish, you can contribute to the discussion in its talk page. We invite you to be a part of this proposed user group by adding your Wikimedia signature to the Interested Parties section of the group's page. &lt;br /&gt;Ege Atacan Doğan and Peter Patel-Schneider

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14788|located at a height]] (&lt;nowiki&gt;a property intended to indicate the height of any objects from the ground&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14789|contributed to narrative universe]] (&lt;nowiki&gt;narrative universe that a person contributed to&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14792|‎name type]] (&lt;nowiki&gt;type of noun or name the sense is&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14796|introduced to]] (&lt;nowiki&gt;region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14767|d anime store Work ID]], [[:d:Property:P14768|d anime store Person ID]], [[:d:Property:P14769|Crank-in! drama ID]], [[:d:Property:P14770|Crank-in! animation ID]], [[:d:Property:P14771|Crank-in! person ID]], [[:d:Property:P14772|‎STAPI Book ID]], [[:d:Property:P14773|‎STAPI Episode ID]], [[:d:Property:P14774|‎STAPI Performer ID]], [[:d:Property:P14775|‎Qidian Author ID]], [[:d:Property:P14776|Crank-in! movie ID]], [[:d:Property:P14777|‎DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Property:P14778|‎Criticker Film ID]], [[:d:Property:P14779|Lulu spotlight ID]], [[:d:Property:P14780|German Maritime Museum Ship ID]], [[:d:Property:P14781|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Property:P14782|izohli.uz word ID]], [[:d:Property:P14783|Ciel d'oc publication ID]], [[:d:Property:P14784|Lift-World lift ID]], [[:d:Property:P14785|‎STAPI Comics ID]], [[:d:Property:P14786|Qidian Book ID]], [[:d:Property:P14787|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14790|DMM maker ID]], [[:d:Property:P14791|Registry of Type Design ID]], [[:d:Property:P14793|‎Fediverse address]], [[:d:Property:P14794|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Property:P14795|‎WorldFootball.net ID (new)]], [[:d:Property:P14797|Sofia monuments register ID]], [[:d:Property:P14798|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Property:P14799|Ariana Museum ID]], [[:d:Property:P14800|RIdIM ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/school of martial arts|school of martial arts]] (&lt;nowiki&gt;school or style of martial arts this person studied&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has official Italian government website|has official Italian government website]] (&lt;nowiki&gt;tems that the item has an official website operated by or belonging to the Government of Italy&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Infraestructuras de Portugal ID|Infraestructuras de Portugal ID]] (&lt;nowiki&gt;station code Infraestruturas de Portugal&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumer ID|Silloria perfumer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria notes ID|Silloria notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beer Advocate beer style ID|Beer Advocate beer style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBFC release ID|BBFC release ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifier for a person in norwegian polar history|Identifier for a person in norwegian polar history]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmová databáze seriál ID|Filmová databáze seriál ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Serbo-Croatian Literary Language entry ID|Serbo-Croatian Literary Language entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/dbv member slug|dbv member slug]], [[:d:Wikidata:Property proposal/idw member ID|idw member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sky programme ID|Sky programme ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/immaterieelerfgoed.be ID|immaterieelerfgoed.be ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geoshape Repository ID|Geoshape Repository ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FIBA.basketball event ID|FIBA.basketball event ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SEASLUG.WORLD species ID|SEASLUG.WORLD species ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria brands ID|Silloria brands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT|Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Parson ID|Kinolights Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Work ID|Kinolights Work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O|Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.uk constituency ID|parliament.uk constituency ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Europeans In East Africa ID|Europeans In East Africa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID|Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Judoresults judoka ID|Judoresults judoka ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumes ID|Silloria perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumes ID|Scent Base perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IMCDB work ID|IMCDB work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador de sardana de somarxiu.cat|identificador de sardana de somarxiu.cat]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Xcity maker ID|Xcity maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CrashPad Series performer ID|CrashPad Series performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PinkLabel.TV performer ID|PinkLabel.TV performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Seiyu Grand Prix Person ID|Seiyu Grand Prix Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Person ID|animehack Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Program ID|animehack Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack movie ID|animehack movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/XBIZ.com topic ID|XBIZ.com topic ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
**[https://w.wiki/TYra roughly ~4.000 massacres reported in Wikidata]
**[https://w.wiki/TXBP Passports cover that have at least 4 languages]
** [https://w.wiki/TZjc Landkreis Reutlingen Items missing  a picture, displayed on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260815083000-Windharp-20260812063800|source]])
** [https://w.wiki/TZjt Radio stations in Virginia, USA, plotted on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260809204600-Bluerasberry-20260803150500|source]])
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E528|(E528) Space Telescope, instrument in outer space for observing distant space objects]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Côte_d'Ivoire/Tabs|Project Côte d'Ivoire]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Indonesia/Kegiatan/Datathon/Arsip/2026|Project Indonesia: Hari Domain Public International Datathon 2026]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Immigration_and_Visas|Project Immigration and Visas]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_University_of_North_Carolina_at_Chapel_Hill_EMCO|Project University of North Carolina at Chapel Hill EMC0]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Recent_deaths|Recent deaths (this report can help for updating Wikipedia articles]]

''' Development '''
* Query Service: We started preparing the constraint checks for the migration from Blazegraph to QLever.
* Page load times: We looked into unnecessarily loaded modules related to the Wikidata Bridge to see if we can remove them and speed up page load times.
* Wikipedia and co:
** We worked with English Wikipedia to optimize the CiteQ module code to generate less usage tracking for &quot;Anonymous&quot;.
** We checked a variety of Mediawiki areas where Parsoid deprecation may lead to breakages.*
* Sustainability: We are planning to migrate the usage tracking data to the X1 extension cluster. We are checking which queries involving entity usage will need re-writing or updating.
* REST API: We finished adding support for getting a full Lexeme and started work on creating Lexemes.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:40, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30921730 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2026|Wikimedians of Kerala - August 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 30&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th July 2026, we held our July 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 17 community members participated in the meeting and discussions.

** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]] -  The camapgin will run in July 2026. More than five thousand images are uploaded now. 
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2026 at C-SiS CUSAT|Wikimedia Technical Workshop 2026 at C-SiS CUSAT]] -   The program was carried out in coordination with Centre for Science in Society, Cusat. 
** [[:User:SijiR|Siji]] shared updates about [[:m:Event:Wikiwomen Camp Kerala 2026|Wikiwomen Camp Kerala 2026]]. Program happened on July 11,12 at Kozhikkode. A photowalk was done in connection with Wiki Loves Earth 2026 in India.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] updated about a [[:File:A year of conversations, campaigns and collaborations - Wikimedians of Kerala User Group.pdf|poster presented]] at Wikimania 2026.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going and past events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
**[[:m:Kerala Culture Month 2026|Kerala Culture Month 2026]] As part of Wiki Conference India 2026 we co-organized a writing campaign as a pre conference activity. The campaign started on 15th July 2026 and end on 15th August 2026.
**[[:m:Wiki Loves Village 2026|Wiki Loves Village 2026]] As part of Wiki Conference India 2026 we co-organized a writing campaign as a pre conference activity. The campaign started on 15th August 2026 and will end on 15th September 2026.
**[[:m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools 2026]] We are organizing a writing campaign in Malayalam Wikipedia. The campaign started on 27th July 2026 and will end on 30th September 2026.
** [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]]: Wiki Loves Earth India is an international photographic campaign and We are organizing it in India. More than four thousand files uploaded into this campaign. The campaign was over on 31st July 2026.
** [[:c:commons:Wiki Loves Onam 2026|Wiki Loves Onam 2026]]: Photography campaign to document Onam culture. The campaign is from 15th August 2026 to 15th September 2026
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; Aug 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/4396|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 13:35, 22 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #746 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-24. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#745]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: [[m:Event:Wikidata Lab XLVIII|Wikidata Lab XLVIII: Outreach Dashboard]], August 27, at 15:30 UTC. Come see and discuss new Wikidata functionalities of the Outreach Dashboard!

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://diff.wikimedia.org/2026/08/20/finishing-outreachy-with-wikidata-support-for-wikiscore/ Finishing Outreachy with Wikidata support for Wikiscore] by ACorrea WMB and AnaMRRuiz
* Papers: [https://zenodo.org/records/21032521 Climate Knowledge Graph (ClimateKG)] - A partnership project to make a knowledge graph of the 10,000 page Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) Sixth Assessment Report. 

''' Tool of the week '''
*[https://lex-olympia.toolforge.org Lex-Olympia] — A new tool for improving Wikidata Lexemes. Try it out and share your feedback with the developer and community.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Research study: AI tools for content verifiability on Wikidata. Researchers from King's College London are inviting Wikidata editors (especially those working on health or GLAM/cultural heritage content) to participate in a two-stage study (1-hour interview + 2-hour workshop) exploring how AI tools can support content verifiability. Participants receive compensation via Love2Shop vouchers. Sign up [https://qualtrics.kcl.ac.uk/jfe/form/SV_brAn2DKOrDz0fum here] (Qualtrics form).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14801|‎BBFC release ID]], [[:d:Property:P14802|Silloria brands ID]], [[:d:Property:P14804|Silloria notes ID]], [[:d:Property:P14805|Silloria perfumer ID]], [[:d:Property:P14806|Kinolights person ID]], [[:d:Property:P14808|Kinolights work ID]], [[:d:Property:P14809|‎BeerAdvocate beer style ID]], [[:d:Property:P14810|‎immaterieelerfgoed.be ID]], [[:d:Property:P14811|idw member ID]], [[:d:Property:P14812|Geoshape Repository municipality ID]], [[:d:Property:P14813|Filmová databáze seriál ID]], [[:d:Property:P14814|FIBA.basketball event ID]], [[:d:Property:P14815|dbv member slug]], [[:d:Property:P14816|Silloria perfumes ID]], [[:d:Property:P14817|SEASLUG.WORLD species ID]], [[:d:Property:P14818|parliament.uk constituency ID]], [[:d:Property:P14819|‎Judoresults judoka ID]], [[:d:Property:P14820|‎Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID]], [[:d:Property:P14821|IMCDB work ID]], [[:d:Property:P14822|Norwegian polarhistory ID]], [[:d:Property:P14824|CREDD'O catalog ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/substance control status|substance control status]] (&lt;nowiki&gt;control regime a substance is placed under in a jurisdiction or by an international treaty — schedule, class, or explicitly uncontrolled; qualify with &quot;applies to jurisdiction&quot; (P1001) and start/end time&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Bibcode access status|Bibcode access status]] (&lt;nowiki&gt;Indicator of the access statement for a document on Bibcode&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/wowKorea Parson ID|wowKorea Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/wowKorea Work ID|wowKorea Work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TOWER RECORDS ONLINE artist ID|TOWER RECORDS ONLINE artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Antarctic Protected Areas database ID|Antarctic Protected Areas database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WikiPepper pepper ID|WikiPepper pepper ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID|Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NAKED(X-DIABLO) actress ID|NAKED(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo ID|Weibo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Umamusume Wiki article ID|Umamusume Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du CREDD'O|Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du CREDD'O]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian NAPR identification number|Georgian NAPR identification number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Companyinfo.ge corporation ID|Companyinfo.ge corporation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/T&amp;F NCAAdb athlete ID|T&amp;F NCAAdb athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UkrBIN ID|UkrBIN ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier|Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:[https://w.wiki/Tc4r Railway stations map in the two Koreas]

''' Development '''
* REST API: We are continuing the work on making it possible to create a Lexeme and will then move on to adding statements to Lexemes.
* GraphQL: We are working on moving the Item search from cirrussearch to mariadb to be able to add more functionality.
* Newcomer homepage: We are updating the text to move it away from some Wikipedia-specific phrases (e.g. articles)
* Mobile editing: We worked on not showing edit links on old revisions and diffs since those can not be edited.
* Page load times: We continued looking into unnecessarily loaded modules related to the Wikidata Bridge to see if we can remove them and speed up page load times.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #747 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-31. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#746]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - '''Task/s:''' Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DifoolBot 9|DifoolBot 9]] - '''Task/s:''' (1) Fix [[Property:P214|VIAF cluster ID &lt;small&gt;(P214)&lt;/small&gt;]] statements deprecated for [[Q14946528|conflation &lt;small&gt;(Q14946528)&lt;/small&gt;]] once VIAF has split the cluster. (2) Deprecate VIAF ID values that VIAF has since redirected or abandoned, and add the redirect target if it is not already on another Wikidata item.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense &lt;small&gt;(Q1994301)&lt;/small&gt;]], [[Q814722|participle &lt;small&gt;(Q814722)&lt;/small&gt;]] to simply use [[Q12717679|past participle &lt;small&gt;(Q12717679)&lt;/small&gt;]]
* Closed request for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DL2204bot 4|DL2204bot 4]] - Closed as ''Approved''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Yirbot|Yirbot]] - Closed as ''Approved''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - Closed as ''Approved''
* Survey: The [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScv4BEQqn-sSsJNvIFCRgMDpr_K59Y0UjdXx5rO8MzAs4CRjw/viewform OpenRefine 2026 User Survey] is open.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** WikidataCon 2027 will be hosted in Istanbul, Türkiye from 29 to 31 October 2027, in partnership with the Wikimedians of Turkic Languages User Group. The dates mark Wikidata's 15th birthday. More details to follow.
** Wikidata Query Service Days, October 17-23: The next online event by Wikimedia Deutschland will be about the migration from Blazegraph to QLever. Learn what's changing, try the new system, and get help rewriting your queries. [[Event:Query Service Days 2026|Register now]]!
** Next LD4 Wikidata Affinity Group session – 1 September 2026: Adélie Ranville will present how Wikidata can support literature reviews. [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/Wikidata_for_literature_review|Event page]] — 16:00 UTC / 6pm CEST.
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #92 Sep. 7 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
* Looking ahead: [[w:Event:Wikidata_Day_NYC_2026|Wikidata Day in New York City 2026]] - hosted by the [[w:Pratt_Institute_School_of_Information|Pratt Institute School of Information]] on October 30, 19:00 - 23:00 CEST.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [[Diffblog:beyond-wikipedia-a-technical-workshop-introducing-moroccan-teachers-to-wikidata-and-the-wikimedia-technical-ecosystem|Beyond Wikipedia: A Technical Workshop Introducing Moroccan Teachers to Wikidata and the Wikimedia Technical Ecosystem]]
** [[Diffblog:wiki-oto-2026-a-new-collaboration-to-make-african-women-more-visible|Wiki OTO 2026: A new collaboration to make African women more visible]]
** [[Diffblog:six-months-of-building-leaders-bridging-knowledge-gaps-and-strengthening-community-by-africa-wiki-women|Six Months of Building Leaders, Bridging Knowledge Gaps, and Strengthening Community by Africa Wiki Women]]
** [https://casrai.org/guides/wikidata-qid-pid-hub-research-entities Wikidata as a PID Hub for Research Entities: QIDs Alongside ORCID, ROR, and ISNI] - by CASRAI, a community-maintained open vocabulary for research administration project.
* Videos:
** [https://youtube.com/watch?v=a2qV2wHPE_s&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Wikidata Lab XLVIII: Outreach Dashboard], WM Brasil and EduWiki present Wikidata functionalities on the dashboard, including some new things coming.
** [https://youtube.com/watch?v=D3Gb1079BB4&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m WikiTree How-To: BEE Extension for Wikidata] - WikiTree is a family-tree generator and now includes a Wikidata-powered extension that will help surface notables for inclusion.
** [https://youtube.com/watch?v=Gz2-R-eBedk&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m LIVE Wikidata editing #125]
** [https://www.youtube.com/watch?v=aK2bTdHhV8s Wikidata plug-in for ArchivesSpace]

''' Tool of the week '''
* [https://wikidata-timetrail.toolforge.org/Wikidata Timetrail] is a tool by Nahom Araya it visualizes the movement of Wikidata items over time by mapping their associated events and locations. Enter an Item ID/Name and select a supported property from the dropdown list to fetch a timetrail.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The Wikimedia Deutschland software [[d:Wikidata:Linked Open Data development plan|development plan]] has been updated to include activity estimates for the third quarter (Q3).
* The Wikidata development team is proposing a redesign of [[d:Special:NewItem|Special:NewItem]] with a warning banner and conflict-of-interest checkbox to reduce the increase in promotional editing. We need your feedback on the wording and designs. Head over to [[d:Wikidata:Reducing promotional editing|Wikidata:Reducing promotional editing]] and share your thoughts on the talk page by 15 September.
* Due to an increase of non-notable item creation, and their subsequent request for deletion (and undeletion), a new page has been created. [[d:Wikidata:Requests_for_new_items|Requests for new items]] exists for those who are unsure if their item idea is notable enough, or have a conflict of interest. The Wikidata Community can help by reviewing requests and offering advice.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14834|substance control status]] (&lt;nowiki&gt;control regime a substance is placed under in a jurisdiction or by an international treaty — schedule, class, or explicitly uncontrolled; qualify with &quot;applies to jurisdiction&quot; (P1001) and start/end time&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14825|animehack program ID]], [[:d:Property:P14826|animehack movie ID]], [[:d:Property:P14827|animehack person ID]], [[:d:Property:P14828|Xcity maker ID]], [[:d:Property:P14829|XBIZ.com topic ID]], [[:d:Property:P14830|WikiPepper pepper ID]], [[:d:Property:P14831|Seiyu Grand Prix person ID]], [[:d:Property:P14832|PinkLabel.TV performer ID]], [[:d:Property:P14833|‎Antarctic Protected Areas database ID]], [[:d:Property:P14835|Infraestructuras de Portugal ID]], [[:d:Property:P14836|‎Umamusume Wiki article ID]], [[:d:Property:P14837|Tower Records Online artist ID]], [[:d:Property:P14838|‎Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID]], [[:d:Property:P14839|SOMARXIU.CAT sardana ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Texas Legislators: Past &amp; Present ID|Texas Legislators: Past &amp; Present ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a legislator on the Legislative Reference Library of Texas website&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/file page start and file page end|file page start and file page end]] (&lt;nowiki&gt;indicate a page number of a pdf file, if multiple pages is involved&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Clubhouse|Clubhouse]] (&lt;nowiki&gt;A proposal to denote the buildings occupied by members clubs. This can be useful when the clubs change clubhouse or merge or cease to exist.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/LPF rating|LPF rating]] (&lt;nowiki&gt;film and media rating in Malaysia by the Film Censorship Board&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/phonetic synthesis method|phonetic synthesis method]] (&lt;nowiki&gt;phonetic synthesis method used to process the recorded voice from a human source to build a voice bank&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans le Mémorial du clergé (1914-1918)|Identifiant dans le Mémorial du clergé (1914-1918)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sgpbusiness.com ID|sgpbusiness.com ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Redalyc author ID|Redalyc author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID|Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inventory of Movable Heritage designer ID|Inventory of Movable Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID|Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage material ID|Brussels Inventory of Movable Heritage material ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID|Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lunarstorm person ID|Lunarstorm person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/World Athletics competition ID|World Athletics competition ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Archive in Baden-Württemberg ID|Archive in Baden-Württemberg ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID|Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Arcinsys Hessen ID|Arcinsys Hessen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sharjah Dictionary word ID|Sharjah Dictionary word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GenWiki|GenWiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stereo Ve Mono release ID|Stereo Ve Mono release ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kudos author ID|Kudos author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stiftungsarchive ID|Stiftungsarchive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Archivportal Thüringen ID|Archivportal Thüringen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/findbuch.net subdomain|findbuch.net subdomain]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Onderwijstermen Taalunie ID|Onderwijstermen Taalunie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology function ID|Allotrope Foundation Ontology function ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology process ID|Allotrope Foundation Ontology process ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology quality ID|Allotrope Foundation Ontology quality ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology role ID|Allotrope Foundation Ontology role ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology result ID|Allotrope Foundation Ontology result ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant de l'annuaire Drag France|Identifiant de l'annuaire Drag France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Statistics Finland Concept Database ID|Statistics Finland Concept Database ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/T$Ys Items with a P275 value (''copyright licence'')] - [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_K%C3%BChn-20260825102100-Janhrach-20260825093200|(source)]]
** [https://w.wiki/TfC$ English adverbs missing a P5238 (''combines lexemes'') value] - [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Piecesofuk-20260820075100-English_adverbs_missing_P5238|(source)]]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E311|English adverb (E311)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Organized_Labour|Project Organized Labour]], a companion Project to [[w:Wikipedia:WikiProject_Organized_Labour|Wikipedia's WikiProject]], it is established to expand articles and items, properties and ontologies for collective bargaining/organised labour and trade union practices.
** [[d:Wikidata:WikiProject_chublets-software|Project Chublets Software]]
* WikiProject Highlights: Project Ontology added subpages for [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/CCO|CC0]], [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/DOLCE|DOLCE]] and [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/BFO/Class_Order|BFO Class order]].
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deaths_at_Wikipedia|Deaths at Wikipedia]] - This report collects items missing a [[d:Property:P570|P570 ''(date of death)'']] but they do feature in a Wikipedia 'Recent Deaths' article.

''' Development '''
* Query Service: We have continued adapting the Constraints system for the migration from Blazegraph to QLever.
* Wikidata integration in the Wikimedia projects:
** We are investigating how to treat watchlist and recent changes entries from Wikidata that are about adding, changing or removing a sitelink. These seem to be category of Wikidata changes not everyone is interested in and a candidate for filtering.
** We looked into how to make the process of adding Wikidata support for a newly created Wikimedia projects less manual for the team and did a proof of concept for automating some of the database operations.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:22, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #748 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-07. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#747]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/HsfBot|HsfBot]] - '''Task/s:''' Mostly add missing Indonesian Wikipedia sitelinks to Wikidata items for taxonomy templates created by HsfBot on idwiki.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CrossrefIDsBot|CrossrefIDsBot]] - '''Task/s:''' Adding Crossref ID, DOI, Print ISSN, and Online ISSN from Crossref dataset where they are missing in Wikidata.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CatmapperBot|CatmapperBot]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P14249|SocioMap ID]] statements for reviewed SocioMap category mappings, and provisionally add [[Property:P2888|exact match]] URLs for reviewed ArchaMap category mappings until Wikidata approves an ArchaMap-specific identifier property.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/BenchfolkBot|BenchfolkBot]] - '''Task/s:''' Add or correct sourced statements on existing items after explicit human approval.
* New request for comments:
** [[d:Wikidata:Requests for comment/Request for comments: in country of citizenship (P27), to remove class political territorial entity (Q1048835) as a valid value-type constraint (Q21510865)|Class Q1048835 as a not valid value-type constraint]] - To remove an incorrect value for {{Q|Q21510865}} for [[d:Property:P27|P27 &lt;small&gt;''(country of citizenship)''&lt;/small&gt;]]
** [[d:Wikidata:Project_chat#c-Qbli2mHd-20260906142300-Anything_goes_for_P18?|Project chat: What images are appropriate for P18?]] - a lengthy discussion about quality control and what is acceptable for a [[d:Property:P18|P18 &lt;small&gt;''(image)''&lt;/small&gt;]] value.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: [https://www.sanchoelsabio.eus/en/actividades/taller-abierto-documentando-las-biografias-del-patrimonio-cultural-vasco-en-wikipedia-y-wikidata-22092026/ac-57/ Open Workshop: Connecting Basque heritage authors (Persons and entities) in Wikipedia and Wikidata] - 22 September - 09:00 - 11:30 CEST.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: What Does a Wikidata-Powered Abstract Wikipedia Article Look Like? (Links: [https://jsamwrites.substack.com/p/what-does-a-wikidata-powered-abstract Substack] and [https://jsamwrites.medium.com/what-does-a-wikidata-powered-abstract-wikipedia-article-look-like-91c071859780 Medium])
* Papers: Bemme, J., &amp; Winkler, A. (2026). Mehr Edits wagen? Virtuelle Ausstellungen erschließen mit Wikidata und Commons. LIBREAS. Library Ideas, (48). https://doi.org/10.18452/37905 / https://libreas.eu/ausgabe48/bemme/

''' Tool of the week '''
* [https://tabernacle.toolforge.org/#/tab Tabernacle] is a tool by [[User: Magnus Manske]] it generates a table of Wikidata items and statements. Allows for quick addition of some types via WiDaR.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The 10th issue of the [[Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|Wikidata Platform Newsletter]] is out. Also remember to join the [[Event:Blazegraph Migration Office Hours - Sept 2026|next Blazegraph Migration Office Hour]], that will take place [https://zonestamp.toolforge.org/1788883200 Tuesday, 8th September 2026 at 16:00 UTC]
* [https://thecastlemap.com/ The Castle Map] - every Castle, Fortress and Palace recorded on Wikidata, on a map.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14840|CREDDO author ID]], [[:d:Property:P14841|‎World Athletics competition ID]], [[:d:Property:P14842|Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier]], [[:d:Property:P14843|T&amp;F NCAAdb athlete ID]], [[:d:Property:P14844|COMDT author ID]], [[:d:Property:P14845|Clergy Memorial (1914-1918) ID]], [[:d:Property:P14846|‎Texas Legislators: Past &amp; Present ID]], [[:d:Property:P14847|Stiftungsarchive ID]], [[:d:Property:P14848|Redalyc author ID]], [[:d:Property:P14849|Kudos author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Pokémon Ability|Pokémon Ability]] (&lt;nowiki&gt;Pokémon Ability assigned to this Pokémon species or form in games of the Pokémon series&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Collective bargaining coverage|Collective bargaining coverage]] (&lt;nowiki&gt;Percentage of workers covered by collective agreement coverage. This is distinct from union membership rate, because non-union members can also be covered, for example France has 7% union density but 98% collective bargaining coverage.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/encompasses|encompasses]] (&lt;nowiki&gt;specific entity this placeholder item may represent when the exact one is unknown&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/marionetteist|marionetteist]] (&lt;nowiki&gt;Person who manipulates a marionette in real time to create the illusion of life.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has expression of concern|has expression of concern]] (&lt;nowiki&gt;(article) has an expression of concern (expression of concern notice)&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Common Core Ontologies concept ID|Common Core Ontologies concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AbeBooks author ID|AbeBooks author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID|DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VocaDB tag ID|VocaDB tag ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CCLI song ID|CCLI song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LIDO concept ID|LIDO concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/The Telegraph topic ID|The Telegraph topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLL-Ontology concept ID|BLL-Ontology concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GOLD linguistic concept ID|GOLD linguistic concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISBNdb author ID|ISBNdb author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookWyrm author ID|BookWyrm author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookWyrm book ID|BookWyrm book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/China Railway station telegraph code|China Railway station telegraph code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darija.io ID|Darija.io ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Vietnamese Administrative Unit Codes|Vietnamese Administrative Unit Codes]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Officials of Nazi Reich Ministries ID|Officials of Nazi Reich Ministries ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fandom.com universe page|Fandom.com universe page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KennisWest ID|KennisWest ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët|identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Phenotype and Trait Ontology ID|Phenotype and Trait Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Governors’ Association ID|National Governors’ Association ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Numista engraver or designer ID|Numista engraver or designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of Alabama ID (new schema)|Encyclopedia of Alabama ID (new schema)]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/UGCJ UNESCO Heritage sites 100km or less from the centre of the Meditrranean Sea] [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_K%C3%BChn-20260907113600-Ecritures-20260906215500|(source)]]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E213|spaceport]] (E213): schema for [[d:Q194188|spaceport ''&lt;small&gt;(Q194188)&lt;/small&gt;'']] locations, used to launch and receive spacecraft.
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Medicine/Knee_Arthroplasty|Project Medicine / Knee Arthroplasty]] - a comprehensive subpage to model the techniques and procedures for knee-related surgery.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Same_humans/Occupations_(1–50)|Same Humans/List by Occupations]] - this report presents possible human duplicates by comparing name and birth/death dates. They can be reviewed and flagged for merging and/or deletion.

''' Development '''
* Sustainability:
** We are looking into improvements to caching for Property labels ([[phab:T434204]])
** We are continuing to prepare the move of the entity_usage table to the extension database cluster. Moving the tables is tentatively scheduled to begin after 24. September. ([[phab:T427472]])
* Newcomer homepage: We are working on making the [[d:Special:Homepage|Newcomer Homepage]] show labels for Items instead of just the ID ([[phab:T429345]])
* Wikidata changes in Watchlist and Recent changes of Wikipedia and co: We are deciding how filtering will look for hiding language link changes on wikis where the sitelink has not changed ([[phab:T435904]])
* REST API: We are continuing to expand the support for Lexemes in the API, specifically creating a Lexeme, adding a statement to a Lexeme and adding a Form to a Lexeme

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] ·  [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 7 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #749 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-14. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#748]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: 
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Chrisahn|Chrisahn]]
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Amitie 10g|Amitie 10g]]
:&lt;small&gt;Both RfPs are scheduled to end after 17 September 2026 21:56 (UTC)&lt;/small&gt;
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 15|William Avery Bot 15]] - '''Task/s:''' Automatically update [[Wikidata:Administrators by language]], as requested at [[Wikidata:Bot requests#Request to automatically update Wikidata:Administrators by language (2026-08-04)]]
* Closed request for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/CrossrefIDsBot|CrossrefIDsBot]] - Closed as Approved
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Request_for_comments:_in_country_of_citizenship_(P27),_to_remove_class_political_territorial_entity_(Q1048835)_as_a_valid_value-type_constraint_(Q21510865)|Should class ''political territorial entity &lt;small&gt;(Q1048835)&lt;/small&gt;'' as a valid ''value-type constraint &lt;small&gt;(Q21510865)&lt;/small&gt;'' be removed from ''country of citizenship &lt;small&gt;(P27)&lt;/small&gt;'' ?]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #93 Oct. 5 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
** Next Linked Data for Libraries [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group LD4 Wikidata Affinity Group] session: Tuesday, September 15, 2026  9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST ([https://zonestamp.toolforge.org/1789488000 Time zone converter]). Adélie Ranville demonstrates useful tools around bibliographic data and citations in Wikidata, Wikipedia and Wikiversity, including Zotero, Cita, and Tabernacle.::Event page: [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/Wikidata_for_literature_review|WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/'''Wikidata for literature review''']]
* '''[[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday|Wikidata's 14th Birthday]] is approaching!''' Join us October 29 for a Birthday call. 
** [[d:Special:RegisterForEvent/3536|Register]] to receive updates and news
** [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday/Run_an_event|Run a local event]] or [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday/Calendar|find events]] to join near you.
** Join the [[d:Event:Wikidata_Fourteenth_Birthday/Presents_%26_messages_call|Birthday Call]] and see what Presents and Messages will be shared.
* WikiCon (Regensburg) 2026 - the conference dedicated to the German-speaking Wikipedia and sister projects communities, is taking place from 18 - 20 September. The sessions involving Wikidata: [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/Wikidata_–_9_Jahre_danach|Wikidata - 9 Years later]], [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/Quellen_in_Wikidata_eingeben|Enter sources in Wikidata]], [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/Unkompliziert_Wikidata_erkunden_(usefulQueries)|Easily explore Wikidata (UsefulQueries)]],  and [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/WikiProjekt_Stolpersteine_goes_Wikidata|WikiProject Stolpersteine goes Wikidata]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://medium.com/@javierzomeo/how-i-inferred-the-family-relationships-of-nearly-one-million-people-from-wikidata-99724fd966fb Medium: How I inferred the family relationships of nearly 1 million people, from Wikidata]
** (Deutsch) [https://www.wikimedia.de/wp-content/uploads/2026/09/Wikidata_in_Museen_Archiven_und_Bibliotheken.pdf Wikidata in Museen, Archiven und Bibliotheken (PDF)]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=in3M5o_CMKM Live Wikidata Editing #126]
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i4eS1tcQzYE Workshop: Digital Humanities Methodologies Applied to Research]
** [https://www.youtube.com/watch?v=B9-MDvkO2Ow Sep 2026 Community Call:  International Image Interoperability Framework (IIIF) &amp; Wikimedia] - can IIIF be integrated with Wikimedia platforms, or as a Wikibase instance?
** [https://m.youtube.com/watch?v=5lxvetWlGqQ&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m 16 Days of Activism Against Gender-Based Violence Campaign Launch 2026 using Wikidata]

''' Tool of the week '''
* [https://lex-olympia.toolforge.org/ Lex-Olympia] is a tool by [[User: Luca.favorido]] it is an open, gamified challenge platform for exploring Wikidata lexemes, born as a successor to the now-unmaintained Lexeme Challenge tool. Players test their language knowledge by matching audio, hyphenations, and concepts to lexemes, competing via scores and a weekly leaderboard.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* WM Turkic languages user group ([https://www.instagram.com/p/Dc__Z8OxISH/ instagram post]): official co-hosts of WikidataCon 2027; Istanbul, Türkiye, in collaboration with Üsküdar University.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14867|phonetic synthesis method]] (&lt;nowiki&gt;phonetic synthesis method used to process the recorded voice from a human source to build a voice bank&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14869|‎LPF rating]] (&lt;nowiki&gt;film and media rating in Malaysia by the Film Censorship Board&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14875|‎Collective bargaining coverage]] (&lt;nowiki&gt;Percentage of workers covered by collective agreement coverage. This is distinct from union membership rate, because non-union members can also be covered, for example France has 7% union density but 98% collective bargaining coverage.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14881|has Pokémon Ability]] (&lt;nowiki&gt;Pokémon Ability assigned to this Pokémon species or form in games of the Pokémon series&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14850|‎Allotrope Foundation Ontology function ID]], [[:d:Property:P14851|‎Allotrope Foundation Ontology process ID]], [[:d:Property:P14852|‎Allotrope Foundation Ontology quality ID]], [[:d:Property:P14853|‎Allotrope Foundation Ontology result ID]], [[:d:Property:P14854|‎Allotrope Foundation Ontology role ID]], [[:d:Property:P14855|Arcinsys Hessen ID]], [[:d:Property:P14856|Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID]], [[:d:Property:P14858|Archivportal Thüringen ID]], [[:d:Property:P14860|Baden-Württemberg archives ID]], [[:d:Property:P14861|BookWyrm author ID]], [[:d:Property:P14862|BookWyrm book ID]], [[:d:Property:P14863|VocaDB tag ID]], [[:d:Property:P14864|Statistics Finland Concept Database ID]], [[:d:Property:P14866|sgpbusiness.com ID]], [[:d:Property:P14868|‎LIDO concept ID]], [[:d:Property:P14870|‎Common Core Ontologies concept ID]], [[:d:Property:P14871|GenWiki article ID]], [[:d:Property:P14872|findbuch ID]], [[:d:Property:P14873|Darija.io ID]], [[:d:Property:P14874|‎China Railway telegraph code]], [[:d:Property:P14876|‎Sharjah Dictionary word ID]], [[:d:Property:P14877|CCLI song ID]], [[:d:Property:P14878|‎DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID]], [[:d:Property:P14879|Vietnamese administrative unit code]], [[:d:Property:P14880|UkrBIN ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/stylized representation|stylized representation]] (&lt;nowiki&gt;stylized visual representation of the subject&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Former country|Former country]] (&lt;nowiki&gt;Historical country that was in force at the time of this event/object or in the past&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/North Dakota Legislative Assembly biography ID|North Dakota Legislative Assembly biography ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a biography at the North Dakota Legislative Assembly&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Wyoming Legislator Database ID|Wyoming Legislator Database ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a biography in the Wyoming Legislator Database&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/European Legislation Identifier|European Legislation Identifier]] (&lt;nowiki&gt;EU legislation identifier for documents published by the EU, its member states and other (non-EU) countries&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Visa requirement|Visa requirement]] (&lt;nowiki&gt;Requirement for a non-citizen to enter a country&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/FilmBaze people ID|FilmBaze people ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EHRI Institution ID|EHRI Institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Climate Policy Radar Topics|Climate Policy Radar Topics]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SEASLUG.WORLD taxon ID|SEASLUG.WORLD taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verenigingsloket vCode|Verenigingsloket vCode]], [[:d:Wikidata:Property proposal/StoryGraph book ID|StoryGraph book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/China Railway Pinyin code|China Railway Pinyin code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ZFIN person ID|ZFIN person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BallotReady person ID|BallotReady person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Film Archive of Japan ID|National Film Archive of Japan ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Baza osób polskich ID|Baza osób polskich ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mycelium entity ID|Mycelium entity ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant DDH|identifiant DDH]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Alberta Legislative Assembly member ID|Alberta Legislative Assembly member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Homeostasis imbalance process ontology|Homeostasis imbalance process ontology]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Damen-Basketball-Bundesliga (DBBL) Spieler ID|Damen-Basketball-Bundesliga (DBBL) Spieler ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digital Momijiyama Bunko ID|Digital Momijiyama Bunko ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kunaicho Shoryobu Shuzo Kanseki Shuran ID|Kunaicho Shoryobu Shuzo Kanseki Shuran ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Union Catalogue Database of Japanese Texts ID|Union Catalogue Database of Japanese Texts ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Siwar entry ID|Siwar entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISDCF studio identifier|ISDCF studio identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISDCF facility identifier|ISDCF facility identifier]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/UGb4 Tram stops per network map]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E133|adminstrative district in Turkey (E133)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject Medicine/Knee Arthroplasty|WikiProject Medicine/Knee Arthroplasty]] maintains structured data for knee replacement on Wikidata, covering the procedure tree and the taxonomy of surgical techniques, with a literature layer of referenced scholarly articles.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Duga|WikiProject LGBT / Duga]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Victims_of_National_Socialism/Data_Model|Project Victims of National Socialism / Data model]]

''' Development '''
* Query Service migration: We are adapting more of the example queries for QLever
* Mobile editing: We are making minor adjustments in preparation for the rollout for everyone
* Wikidata integration in Wikipedia and co:
** We are continuing to automate the connection of Wikidata to newly-created wikis, and replace the sites table with a Sitematrix lookup, which is more efficient ([[phab:T431093]])
** We are continuing the research into how best to handle changes for language link updates in Recent changes and Watchlist, which are mostly considered not relevant for editors

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] ·  [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:59, 14 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #750 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-21. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#749]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Kvazimodo|Kvazimodo]]
:&lt;small&gt;RfP is scheduled to end after 26 September 2026 08:42 (UTC)&lt;/small&gt;
* Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator#Chrisahn|Chrisahn]] - voting has been closed.
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/BenchfolkBot|BenchfolkBot]] - '''Task/s:''' Add or correct sourced statements on existing items after explicit human approval.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CatmapperBot|CatmapperBot]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P14249|SocioMap ID]] statements for reviewed SocioMap category mappings, and provisionally add [[Property:P2888|exact match]] URLs for reviewed ArchaMap category mappings until Wikidata approves an ArchaMap-specific identifier property.
* Closed request for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/HsfBot|HsfBot]] - Closed as Approved
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/Add properties to the Deletion policy|Add properties to the Deletion policy]] - following a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Amitie_10g-20260902214200-Should_identifier_properties_be_deleted_when_the_external_website_goes_offline?|Project Chat]] discussion, suggestions for an amendment to the policy are being discussed and your feedback is welcome.

''' Events '''
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[m:Open_Knowledge:_Wikimedia_%26_Research_in_the_CEE_Region/Registration_%26_scholarships|Open Knowledge Wikimedia Research in the CEE Region]], online participation to the Conference is still open, [[m:Open_Knowledge:_Wikimedia_%26_Research_in_the_CEE_Region/Registration_%26_scholarships|register here]]: 09 - 10 October.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers:
** [https://arxiv.org/abs/2609.20057 WiCleanData: Guaranteeing the Type Consistency of Wikidata by Taxonomy Refinement and Constraint Enforcement] by Peng et al., (2026).
** [https://www.researchgate.net/publication/414343459_The_Wikibase_Ecosystem_in_DH_and_GLAM The Wikibase Ecosystem in Digital Humanities and GLAM] by Lindemann et al., (2026).
* Videos: (Swedish) [https://www.youtube.com/watch?v=u8clrj_3MG4 The SAT trail in OSM and Wikidata] by Magnus Sälgö.

''' Tool of the week '''
* [https://wikidata-todo.toolforge.org/cloudy_concept.php Concept cloud] - Shows language labels for Wikipedia links from a Wikidata item, and allows label editing.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Job vacancy: [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261?gh_src=4n8hpqkx1us Software Engineer, Wikidata Platform]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14885|Wyoming Legislator Database ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a biography in the Wyoming Legislator Database&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14891|‎has expression of concern]] (&lt;nowiki&gt;(article) has an expression of concern (expression of concern notice)&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14882|National Governors’ Association ID]], [[:d:Property:P14883|Numista engraver or designer ID]], [[:d:Property:P14884|‎Phenotype and Trait Ontology ID]], [[:d:Property:P14886|‎ZFIN person ID]], [[:d:Property:P14887|Association Service Desk vCode]], [[:d:Property:P14888|Nazi Reich Ministries ID]], [[:d:Property:P14889|‎North Dakota Legislative Assembly biography ID]], [[:d:Property:P14890|KennisWest ID]], [[:d:Property:P14892|‎GOLD linguistic concept ID]], [[:d:Property:P14897|‎Alberta Legislative Assembly member ID]], [[:d:Property:P14900|EHRI Institution ID]], [[:d:Property:P14901|‎Encyclopedia of Alabama ID (new schema)]], [[:d:Property:P14902|National Film Archive of Japan ID]], [[:d:Property:P14903|‎Homeostasis imbalance process ontology]], [[:d:Property:P14904|DDH ID]], [[:d:Property:P14905|Economic Operators Registration and Identification number]], [[:d:Property:P14907|wowKorea work ID]], [[:d:Property:P14908|wowKorea Person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/illustrator (character)|illustrator (character)]] (&lt;nowiki&gt;artist who illustrated the character&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/contribution URL|contribution URL]] (&lt;nowiki&gt;URL of a page explaining how to participate in or contribute to a project or organization&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Holy See cardinal biography ID|Holy See cardinal biography ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a cardinal's biography at the website of the Holy See&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Atomic radius, covalent radius and van der Waals radius|Atomic radius, covalent radius and van der Waals radius]] (&lt;nowiki&gt;measured or calculated radius of an atom of a chemical element&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Register of British Slave Traders person ID|Register of British Slave Traders person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Tric Trac|Tric Trac]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PsychonautWiki article ID|PsychonautWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hitchwiki article ID|Hitchwiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Raras disease ID|Raras disease ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Heritage Overlay Number|Heritage Overlay Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Techniques de l'Ingénieur author ID|Techniques de l'Ingénieur author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/nbsearch|nbsearch]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Indian Film History film ID|Indian Film History film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Indian Film History person ID|Indian Film History person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VideoGamesCritic game ID|VideoGamesCritic game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador Eldoblatge d'actor original|identificador Eldoblatge d'actor original]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador Eldoblatge d'actor de doblatge|identificador Eldoblatge d'actor de doblatge]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E206|(E206) ''Stolperstein'']]: Stumbling blocks, commemorative plaques set into the ground for victims of Nazism.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Taiwan/Wikidata_Cross-Domain_Forum|(Traditional Chinese) Project Taiwan: Wikidata Cross-Domain Forum]]
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_3|Project Ontology: Course Offering 3]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:User:Ivan_A._Krestinin/To_merge/Categories|Categories (to merge)]] - this list generated by User:Ivan A. Krestinin suggests potential duplicate categories.

''' Development '''
*

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:09, 21 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31043091 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #751 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-28. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#750]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/MamouriBot|MamouriBot]], '''Task/s:'''  Add census demographics — population, male population, female population, and no. of households — to existing Iranian settlement items identified by ''[[d:Property:P1010|Iran statistics ID (P1010)]]'', from the Statistical Center of Iran censuses of 1385 (2006) and 1395 (2016).

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The program for the Wikidata Query Service Days (October 17-23) is now published, covering the migration from Blazegraph to QLever with sessions for editors, reusers, and tool builders; see the event page for details and [[d:Event:Query_Service_Days_2026#Sessions|schedule]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [[Diffblog:from-university-research-to-free-knowledge-academics-discover-wikimedia/|From University Research to Free Knowledge: Academics Discover Wikimedia]] by [[m:User:Osps7|User:Osps7]]
** [https://enterprise.wikimedia.com/blog/wikidata-bulk-snapshots-batches/ WM Enterprise: Wikidata Bulk snapshots]
** [https://www.wikiloveswomen.org/2026/08/31/wiki-oto-2026-wiki-loves-women-and-africa-wiki-women-join-forces Wiki OTO 2026: Wiki Loves Women and Africa Wiki Women join forces!]
** [https://freeknowledgeafrica.org/making-african-restitution-efforts-more-visible/ Making African Restitution Efforts More Visible]
* Papers: [https://arxiv.org/html/2609.29474v1 CodeGraph: Open-Taxonomy Knowledge Graph for Source Code with Wikidata Grounding] by Pennino et al., (2026).
* Videos:
**When the Old Constraints Disappear: Work and Creativity in the Age of AI (Wikipedia-&gt;Wikidata-&gt;Wikifunctions-&gt;Abstract Wikipedia), John Samuel, Mindstone AI Meetup, September 22, 2026, Lyon, France ([https://community.mindstone.com/annotate/article_BAlTTMiMLlNJjjRpAn Video], [https://figshare.com/articles/presentation/When_the_Old_Constraints_Disappear_Work_and_Creativity_in_the_Age_of_AI_Mindstone_AI_Meetup_Lyon_-_John_Samuel/33968791 Slides])
** [https://www.youtube.com/watch?v=BS0BZF5WhRg&amp;pp=ygUIV2lraWRhdGE%3D AI BRIDGES Open Forum meeting - September 2026]

''' Tool of the week '''
* [https://humansmap.com/gallery/gallery.html#power HumansMap Gallery] - The site offers various type of visualizations, and offers the possibility to navigate through connections between people and organizations, based on your interests, powered by Wikidata.
* [https://bookitemizer.toolforge.org/ 📚 Wikidata Book Itemizer] It is a simple tool to catalog books on Wikidata! Creating work and edition items manually on Wikidata with proper metadata and multilingual labels can often be tedious and error-prone. Wikidata Book Itemizer automates this entire process with a simple form!

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Wikimedia Deutschland is researching how to improve interoperability between Wikidata, Wikibase Cloud, and Wikibase Suite. If you've worked with data imports or staging, or even if you haven't, your input would be valuable. The [https://wikimedia.sslsurvey.de/LOD-Interoperability-Migration survey] takes 5 to 10 minutes and is anonymous. More information on the background of the questions: [[d:Wikidata:Requests for comment/Mass-editing policy#Context|Wikidata:Requests for comment/Mass-editing policy#Context]]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14909|Union Catalogue Database of Japanese Texts ID]], [[:d:Property:P14910|‎Siwar entry ID]], [[:d:Property:P14911|Kunaicho Shoryobu Shuzo Kanseki Shuran ID]], [[:d:Property:P14912|‎Emulation General Wiki article ID]], [[:d:Property:P14913|Digital Momijiyama Bunko ID]], [[:d:Property:P14914|Raras disease ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Writers at Risk database ID|Writers at Risk database ID]] (&lt;nowiki&gt;Identifier in the PEN America Writers at Risk database, cataloging writers threatened, imprisoned, and jailed worldwide&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Ohio Entity Number|Ohio Entity Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NZPCN legacy ID|NZPCN legacy ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Žmonės.lt topic ID|Žmonės.lt topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jersey HER Reference|Jersey HER Reference]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le Maitron|Identifiant d'un(e) auteurice dans le Maitron]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Search profile handle|Google Search profile handle]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Leipziger Biographie ID|Leipziger Biographie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LEO-BW person ID|LEO-BW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Biopsa ID|Biopsa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Isle of Man Registered Building No.|Isle of Man Registered Building No.]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Waymark code|Waymark code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans OrthodoxWiki en français|Identifiant dans OrthodoxWiki en français]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WE League player ID|WE League player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WE League manager ID|WE League manager ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Delfi.lt topic ID|Delfi.lt topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lrytas.lt topic ID|Lrytas.lt topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Baidu Baike article|Baidu Baike article]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [[Wikidata:Request a query#c-YoshiRulz-20260927103700-Paula_(WDU)-20260925145700|Latin American Cinema / Films with an English or Portuguese Wikipedia page, but not Spanish]]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E422|(E422) 'Golden age of illustration']] book from the Maastricht University Library collection. 
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Schlaraffia|Project Schlaraffia]] - for enriching items about the German-language fraternity [[d:Q1305789|Schlaraffia ''&lt;small&gt;(Q1305789)&lt;/small&gt;'']] and its international and local associations.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Tamil_Nadu|Project Tamil Nadu]] dedicated to creating and improving Wikidata content related to [[d:Q1445|Tamil Nadu ''&lt;small&gt;(Q1445)&lt;/small&gt;'']] and [[d:Q5885|Tamil ''&lt;small&gt;(Q5885)&lt;/small&gt;'']]. 
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_PCC_EMCO_Wikidata_CoP/List_of_corporate_body_properties|Project PCC EMCO Wikidata CoP]] added a subpage for listing Properties normally associated with Corporate bodies.

''' Development '''
* Mobile statement editing: We are continuing with UX fixes. This is primarily visual polish and consistency as well as fixing bugs related to RTL display.
* Wikibase REST API:
** We are finishing the support for creating Lexemes and the statements on them.
** We are continuing working on support for adding Forms to a Lexeme.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are going to stop sending language link changes to the first few wikis. An initial deployment to group1 wikis is now planned for Monday, 05.10.2026. (Click group1 on [https://versions.toolforge.org this Toolforge page] to see which Wikis are included.) This will help reduce noise in Watchlists and Recent changes and help reduce the size of the database table holding recent changes on these wikis.
** Connecting a newly created Wiki to Wikidata is a manual task, we are automating that and optimising the SitesTable at the same time, making a 'single source of truth' that all wikis point to, rather than a table per Wiki that are all clones of each other.
** We are experimenting with raising the entity usage limit on wikis. If this is feasible, we can reduce the amount of bundled changes. This would reduce the quantity of Wikidata-triggered Recent Changes rows being created.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/The Gambia|The Gambia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 10:38, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31072096 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2026|Wikimedians of Kerala - August 2026 Newsletter]] ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 22nd August 2026, we held our August 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 12 community members participated in the meeting and discussions.

** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]] - The campaign is over and results are planned to be announced by end of the month.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about moving Malayalam Wikivoyage out of [[:Incubator:Wy/ml|Incubator]] - Planning to having it discussed in [[:metawiki:WikiConference India 2026|WikiConference India]] program.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going and past events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
**[[:m:Kerala Culture Month 2026|Kerala Culture Month 2026]] As part of Wiki Conference India 2026 we co-organized a writing campaign as a pre conference activity. The campaign started on 15th July 2026 and ended on 15th August 2026.
**[[:wikidata:Event:Growing Malayalam Lexemes/Workshop 1|Malayalam Lexemes Workshop]]: A 2 hour workshop was conducted on 22nd August. The program was presented by Mohammed Sadat Abdulai (WMDE) with support from Satdeep Gill. 12 community members participated in the same.
**[[:c:commons:Wiki Loves Onam 2026|Wiki Loves Onam 2026]]: The program has started and it will run until Septmeber 30.
**[[:m:Wiki Loves Village 2026|Wiki Loves Village 2026]]: The event has started on 15th August and it will run until 15 September. The event is conducted as a pre-conference program for WikiConference India.
**[[:m:Wiki Loves Schools#Wiki Loves Schools 2026|Wiki Loves Schools 2026]]: The program was planned to details of important schools in Wikipedia. The program was started in the month of July and it will continue until 30 September.
**[[m:Wiki Loves Quotes 2026|Wiki Loves Quotes 2026]]: A program to contribute quotes to wiki - The program has been started at International level on August 15 and it will continue until September 15.
**Booth for India FOSS: A booth for Wikipedia has been alloted in India FOSS 2026 program planned to happen on 26th and 27th of September.
* &lt;u&gt;''Upcoming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
**Annual Plan 2027: The time for 2027 Annual plan submission has come up. Wiki Loves Onam, Folklore Documentation, Women's Day edit-a-thon, Wikidata Birthday Celebration, Malayalam Wikipedia 25th year Celebration, Wiki Loves Earth - These are the programs currently planned to add in the same. Planned to add a language improvement plan by adding a Lexeme improvement project.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:11, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #752 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-10-05. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#751]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SaadBot|SaadBot]] - '''Task/s:''' A read-only (no edits) entity lookups for an academic research project building a relation triplet extraction (RTE) dataset from web text.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot|OKA bot]] - '''Tasks:''' Improve Wikidata items using authoritative open datasets, e.g., national mapping data and reference works: add sources, fill gaps, create missing items and report conflicts from the ''Swisstopo'' dataset and its subsets.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/FoxfindingBot|FoxfindingBot]] - '''Task/s:''' Passively enrich existing Wikidata games with gog.com metadata
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Wahl.de Bot|Wahl.de Bot]] - '''Task/s:''' Keep mandate data of German parliamentary members current. Edits to ''end date (P582)'', ''successor/replaced by  (P1366)'',  ''start time (P580)'', ''parliamentary term (P2937)''retrieved and sourced from official sources.
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/Split needed from Q4167836|Wikidata:Requests for comment/Split needed from Q4167836]]: Split [[d:Q4167836|Wikimedia category &lt;small&gt;''(Q4167836)''&lt;/small&gt;]] into two items, because one is for [[d:Q35252665|MediaWiki non-main namespace &lt;small&gt;''(Q35252665)''&lt;/small&gt;]] and the other is for [[d:Q14204246|Wikimedia project page &lt;small&gt;''(Q14204246)''&lt;/small&gt;]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** On October 9 ends up the early-bird registration with its reduced fees for [https://www.semantic-mediawiki.org/wiki/MediaWiki_Users_and_Developers_Conference_Fall_2026 MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2026], November 11-13, at {{Q|5918873}}. The program is already set up!
** [[d:Q139103554|Wikidata's 14th birthday &lt;small&gt;''(Q139103554)''&lt;/small&gt;]] in Taiwan: [[d:Wikidata:Fourteenth Birthday/Taiwan|Wikidata Cross-Domain Forum 2026]],  24 Oct 2026.
** (Deutsch) [https://www.aarauinfo.ch/event/eP0MjgtY Wikidata Writing Workshop], takes place Saturday, 31 October, 10:00 to 13:00 CEST at the Aargauer Kantonsbibliothek, Obere Vorstadt 6, 5000 Aarau.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** (Deutsch) [https://www.compgen.de/2026/10/video-meeting-domus-projekt-zur-haeusergeschichte/ Domus – an open data project on the history of houses] - Wikidata and FactGrid Wikibase combine to help build a map visualiser.
** [[diffblog:2026/10/04/wikinusantara-2026-a-second-chance-in-makassar|WikiNusantara 2026: a second chance in Makassar]]
** [https://www.nationalcollection.org.uk/events/news/launching-n-rich-wikimedia-project N-RICH: a new Wikimedia Project to explore Wikidata as a connective layer for UK cultural heritage infrastructure]
* Videos:
** (Short) [https://www.instagram.com/reels/DeAfcHjRYBb/ Schomburg Center’s 2026 Wikidata Edit-a-thon during the New York Black and African Literature Festival]
** [https://www.youtube.com/watch?v=qqBKhxP_QoU RLUK DSF | Linked data and the research library] - explores how libraries are engaging with linked data (including Wikidata) and what this means for metadata creation, management, and discovery.
** [https://www.youtube.com/watch?v=6xmELa8KZkU Wikidata 14th Birthday Celebration stream] with Africa Wiki Women.
** [https://www.youtube.com/watch?v=BS0BZF5WhRg AI BRIDGES Open Forum meeting], the September 2026 meeting, showcasing updates from the DARIAH’s DHWiki working group on Wikibase.
** [https://www.youtube.com/watch?v=oUJPT8w6NHk  Exploring networks of artists and scientists] with the Wikidata Query Service.
** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=UZ5hWv7xW9s What does Wikidata contribute to open library data?] with Elena Sánchez Nogales.
* LD4 Conference streams:
** [https://youtube.com/watch?v=8tJ5E4i7rgw&amp;t=490 Sessions 1 / Building more complete and linked GLAM datasets: The Smithsonian’s (In)Visible Women’s Project]
** [https://www.youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs Sessions 2], incl.
*** [https://youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs?t=4715 EMCO: Entity management for everyone]
*** [https://youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs?t=6476 Using Wikidata to identify duplicates in the Library of Congress Name Authority File (LCNAF)]
*** [https://youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs?t=7052 From Wikidata to Our Collection Management System: Automating GIS Import for Cultural Heritage Data]
** [https://www.youtube.com/watch?v=6CkLue6pZys Sessions 4] including Finding where to contribute on Wikidata with Dustpan and Broomstick. Wikidata is mentioned throughout the stream.
** [https://www.youtube.com/watch?v=j1S2VDS5F4k Sessions 5 / Reduced Fuzziness in Semantic Kompakkt 3D Object Viewer through Extensive Data Modelling in Wikibase]
** [https://youtube.com/watch?v=7x_K8nf1BpY?t=5029 Sessions 9 / Using Wikidata to Improve the Visibility of African Women in Open Knowledge]
** [https://youtube.com/watch?v=9VjMwwUM89c?t=1705 Sessions 10 / From Sounds to Solidarity: Jazz, Student Protests, and Wikidata]
** [https://www.youtube.com/watch?v=duTs2dQtl98 Wikidata Affinity Group: Working with Corporate Bodies for EMCO]

''' Tool of the week '''
* [https://mna.toolforge.org/ Mergers &amp; Acquisitions: A Wikidata Merge Assistant], a new web app that surfaces possible duplicate items from Wikidata and provides a simple interface for evaluating the candidate pairs and merging them together or marking them as different.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14924|disjoint with]] (&lt;nowiki&gt;instances of this type cannot be simultaneously instances of that type&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14934|‎contribution URL]] (&lt;nowiki&gt;URL of a page explaining how to participate in or contribute to a project or organization&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14936|atomic radius]] (&lt;nowiki&gt;measured or calculated radius of an atom of a chemical element&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14937|covalent radius]] (&lt;nowiki&gt;radius of an atom of a chemical element when covalently bonded&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14938|Van der Waals radius]] (&lt;nowiki&gt;radius of an imaginary hard sphere representing the distance of closest approach for a non-bonded atom&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14915|Tric Trac game ID]], [[:d:Property:P14916|Techniques de l'Ingénieur author ID]], [[:d:Property:P14917|Stereo Ve Mono release ID]], [[:d:Property:P14918|‎Sky programme ID]], [[:d:Property:P14919|‎Sky series ID]], [[:d:Property:P14920|Scent Base perfumes ID]], [[:d:Property:P14921|‎Register of British Slave Traders person ID]], [[:d:Property:P14922|‎Onderwijstermen Taalunie ID]], [[:d:Property:P14923|‎NZPCN legacy ID]], [[:d:Property:P14925|Biopsa ID]], [[:d:Property:P14926|‎Writers at Risk database ID]], [[:d:Property:P14927|LEO-BW person (GND) ID]], [[:d:Property:P14928|Leipziger Biographie ID]], [[:d:Property:P14929|Jersey HER Reference]], [[:d:Property:P14930|Isle of Man Registered Building No.]], [[:d:Property:P14931|‎Holy See cardinal biography ID]], [[:d:Property:P14932|‎Google Search profile handle]], [[:d:Property:P14933|Filmbaze people ID]], [[:d:Property:P14935|‎China Railway Pinyin code]], [[:d:Property:P14939|belarusenc.by ID]], [[:d:Property:P14940|‎BLL-Ontology concept ID]], [[:d:Property:P14941|‎IFWiki article]], [[:d:Property:P14942|Brussels ‎Inventory of Movable Heritage designer ID]], [[:d:Property:P14943|Eldoblatge original actor ID]], [[:d:Property:P14944|Eldoblatge original dub actor ID]], [[:d:Property:P14945|Drag France directory ID]], [[:d:Property:P14946|OrthodoxWiki ID (French)]], [[:d:Property:P14948|Le Maitron author ID]], [[:d:Property:P14949|‎Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID]], [[:d:Property:P14950|‎Brussels Inventory of Movable Heritage material ID]], [[:d:Property:P14951|‎Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID]], [[:d:Property:P14952|‎Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID]], [[:d:Property:P14953|‎Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID]], [[:d:Property:P14954|‎WE League manager ID]], [[:d:Property:P14955|‎WE League player ID]], [[:d:Property:P14956|‎ArchaMap ID]], [[:d:Property:P14957|Womens German Basketball Bundesliga Player ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has language or spelling variant|has language or spelling variant]] (&lt;nowiki&gt;the (multilingual) label of the linked item is a a language, spelling or etymological variation of the label of this item&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/school of martial arts|school of martial arts]] (&lt;nowiki&gt;school or style of martial arts this person studied&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/YouSaid person ID|YouSaid person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Demko ID|Demko ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Niconico Pedia article ID|Niconico Pedia article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scholastica scholar ID|Scholastica scholar ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hannah Arendt edition person ID|Hannah Arendt edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AbeBooks author ID (2)|AbeBooks author ID (2)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans Calames|Identifiant dans Calames]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët|identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E379|ICH item(E379)]] - schema for a Unesco Intangible Cultural Heritage item in the international lists or national inventories.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_EastEnders|EastEnders (TV series)]] - a project for the BBC soap opera.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/EntitySchema_directory|The EntitySchema Directory]]

''' Development '''
* REST API: Continuing the work on adding support for lexicographical data, specifically creating a statement, Form and Sense on a Lexeme
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing to look into raising the entity usage limit. We are setting up monitoring to see how much it can reduce the amount of Recent Changes entries triggered from Wikidata.
* Mobile editing of statements: We continued addressing the remaining UX issues, including RTL and Kartographer issues
* hCaptcha: We are planning the support for it to Wikibase-specific pages like Special:New Item

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tanzania|Tanzania]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:58, 5 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31072096 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #753 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-10-12. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#752]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;


''' Discussions '''
* Open request for adminship:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/DERDAKI ILIAS|DERDAKI ILIAS]] - {{Requests for permissions/Closetime|13 October 2026 11:19}}
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Aue Nai|Aue Nai]] - {{Requests for permissions/Closetime|15 October 2026 02:58}}
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot 2|OKA bot 2]] - '''Tasks:''' Two additional datasets for the ([[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot|already approved task of OKA bot]]). For each entry, the bot finds the matching item, adds the identifier if it is missing, and adds the facts the entry states, each referenced to the entry.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MisovalkoProfileBot|MisovalkoProfileBot]] - '''Task:''' A narrowly scoped source-verification and, only if approved, existing-item update process for [[Q97454550]].
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/RegularBot 4|RegularBot 4]] - '''Task/s:''' Create new items from Wikipedias.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/GZWDer (flood) 7|GZWDer (flood) 7]] - '''Task/s:''' Import data from external sources in comply with the recently approved [[Wikidata:Mass-editing policy]].
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/GZWDer (flood) 8|GZWDer (flood) 8]] - '''Task/s:''' Adding mul labels and aliases; cleanup existing labels in certain cases. No edits to other people's biographies, invented conference items, undocumented private engagements, unsupported future appearances, or promotional link dumps.
* Closed request for permissions/Bot, ''all closed as successful'': [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MamouriBot|MamouriBot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot|OKA bot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot|Rebot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 2|Rebot 2]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 3|Rebot 3]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 4|Rebot 4]]
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/has part (P527) for european political alliances (Q127603408)|Requests for comment/has part (P527) for european political alliances (Q127603408)]] - [[d:Q127603408|Q127603408]] (European political alliance) was created as a subclass of [[d:Q60170135|Q60170135]] (political alliance) for european parties. While [[d:Q60170135|Q60170135]] allows using has part(s) ([[d:Property:P527|Property:P527]]), they were reverted, with &quot;Members are not &quot;parts&quot;.
* Closed request for comments:
** [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing Policy]] - Consensus reached, the policy will be implemented.
** [[d:Wikidata:Requests_for_comment/External_identifier_sorting|External Identifier sorting]] - No consensus

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
* Wikidata [[d:Event:Query_Service_Days_2026|Query Service Days]] commences '''17 October, until 23 October''', make sure to [[d:Special:RegisterForEvent/4448|register for access]].
** See the [[d:Event:Query_Service_Days_2026#Sessions|full program]], sessions will repeat for different timezones
* Wikidata's 14th Birthday is coming, '''29 October'''. Join the [[d:Event:Wikidata_Fourteenth_Birthday/Presents_%26_messages_call|Birthday call]] and see what presents have been prepared, and see what community events [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday#Events_calendar|are happening near you]].
* [[d:Event:WikiData_Days_in_Africa/2026|Wikidata Days in Africa 2026]]
* Dates, location and scholarships are open for: [[wmania:2027:Scholarships|Wikimania 2027]]
* Dates and location for next Wikimedia Hackathon has been announced and scholarship applications are open: [[mw:Wikimedia_Hackathon_2027|Wikimedia Hackathon 2027]] * Previous event:
** If you missed the quarterly Wikidata + Wikibase Office Hour, you can [[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-10-07|find the transcript here]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: ''[https://rtnf.substack.com/p/p101-field-of-work P101 - field of work]'' by rtnF
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=S884qd1kcD0 Access to Memory (AtoM)] with Wikidata links.
** [https://www.youtube.com/watch?v=5X3k6jzzA7w  Lightning Talk Wikilokal Exploring Wikimedia Around You] with Affandy Murad, it combines information from Wikipedia, Wikidata, Wikivoyage, Wiktionary, and Nominatim within a 3-kilometer radius.
** [https://www.youtube.com/watch?v=A8w6Onlr26s  RDA Wikibase Cloud Sandbox Demonstration: Creating an Account and Logging In]  - demonstrates account creation and login process for Crystal Yragui's Wikibase cloud instance: A sandbox for students at  University of Washington information school as they learn  Official RDA cataloging.

''' Tool of the week '''
*[https://wikidata-reference-validator.toolforge.org/ Wikidata Reference Validator] - A tool which helps validate external references of Wikidata items to check if their links are still accessible or now offline. This matters because we want to ensure that we have solid references for statements in Wikidata, so we can demonstrate how we know what we know

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Wikidata:Mass-editing policy|Wikidata talk:Mass-editing policy]] has been accepted and is now in effect.
* [[f:Wikifunctions:Status_updates/2026-09-25#The_mayor_of_Paris|Wikifunctions Status Update 2026-09-25 (The Mayor of Paris)]] and Wikidata's spread across Wikipedias.
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Editing Wikidata statements on mobile devices is officially launching soon!]]&lt;br/&gt;The beta is ending, from '''October 14''', all editors will be able to edit all datatypes from mobile devices.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/disambiguated by|disambiguated by]] (&lt;nowiki&gt;Links a Wikibase Lexeme to a general disambiguation page, such as a [[Q4167410|Wikipedia disambiguation page]].&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/biome|biome]] (&lt;nowiki&gt;biome in which a geographical area is wholly or partly located, according to a documented ecological classification&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Bibliothèque nationale de Tunisie ID|Bibliothèque nationale de Tunisie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mappola ID|Mappola ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/On Think Tanks ID|On Think Tanks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld &amp; Geluid program ID|Beeld &amp; Geluid program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le Random subject ID|Le Random subject ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RETE ID|RETE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificativo Corago di un evento|identificativo Corago di un evento]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AVN company ID|AVN company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AVN person ID 2|AVN person ID 2]], [[:d:Wikidata:Property proposal/swissNAMES3D ID|swissNAMES3D ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/THB Wiki ID|THB Wiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nederlands Fotomuseum-id|Nederlands Fotomuseum-id]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/YvAY Current collections of Astrolabes by the Lahore astrolabists] ([[:w:en:Lahore family of astrolabists|relevant English Wikipedia article]])

''' Development '''
* Mobile statement editing: We fixed a few remaining issues before the full roll-out to everyone later this week.
* hCaptcha support: We planned how to integrate support for hCaptcha in the Wikibase-related pages.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are collecting feedback from the first wikis about removing the language link change entries from Recent changes and watchlists.
** We are collecting data to determine how much we can increase the entity usage limit.
* REST API: We are continuing to add support for Lexeme editing to the REST API.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:49, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31072096 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #754 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-10-19. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#753]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/OKA_bot_3|OKA Bot 3]] - '''Task/s:''' Reference works and registers, like [[d:User:OKA_bot#Task_2:_facts_from_reference_works|Task 2]] (Historical Dictionary of Switzerland and Store norske leksikon). Each item-linked entry, adds statements, references, sources where value is same and missing identifiers.
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/UBZH_Videothek_bot|UBZH Videothek Bot]] - '''Task/s:''' Add external identifiers of films and film directors/people to existing items (from film catalogue of the University Library of Zurich: UZH, Videothek database).
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EZBIDsBot|EZBIDsBot]] - '''Task/s:''' Adding [[d:Property:P8089|EZB ID]], [[d:Property:P1042|ZDB ID]], [[d:Property:P856|website URL]], [[d:Property:P236|Print ISSN]], and Online ISSN from [[d:Q1327244|EZB dataset]] where they are missing in Wikidata.
* Closed request for comments: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Schema_virtual_tour|Schema Virtual tour]] - the RfC has been inactive since 2025, but discussion can continue on a dedicated page: [[d:Wikidata:Schema_proposals/virtual_tour|Schema Proposals/Virtual Tour]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The [[d:Event:Query_Service_Days_2026|Query Service Days]] is currently ongoing! We still have many great sessions left so don't miss out, especially if you use SPARQL, &lt;nowiki&gt;{{Wikidata List}}&lt;/nowiki&gt; or the query service (WDQS) in anyway...here's some helpful links:
*** [[d:Special:RegisterForEvent/4448|Register]] to get access to the live-sessions
*** See the [[d:Event:Query_Service_Days_2026#Sessions|full program]], including links to the previous sessions and recordings.
** Wikidata's [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday|14th Birthday]] is approaching soon...see what events are planned on the [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday#Events_calendar|Calendar]] or near you on the [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday#Events_map|Map]].
** Rutgers University is holding 2 Wikidata Edit-A-Thons, open to all students, faculty, staff and community members. No Wikidata experience is required.
*** [https://libcal.rutgers.edu/event/17361479 Newark Activists, Artists, Academics] edit-a-thon, Oct 19, 12:00 - 14:00 EDT
*** [https://libcal.rutgers.edu/event/17614499 Black Bibliograohy] edit-A-Thon, Oct 21, 12:00 - 16:00 EDT
** [[wmau:Drop_in_and_Wikidata_-_October_2026|Drop in and Wikidata (Oct)]], a community call and live session will take place 29 Oct, 19:00 pm – 20:30 pm AEDT

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://rtnf.substack.com/p/wdlite-v261018 wdlite v26.10.18] by rtnF
** [https://diff.wikimedia.org/2026/10/16/growing-active-technical-contributors-in-eseap/ Growing Active Technical Contributors in ESEAP]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/10/16/wiki-hour-initiative-trains-government-agency-on-wikipedia/ Wiki Hour Initiative trains government agency on Wikipedia, Wikidata and other Wikimedia projects.]
* Papers:
** [[:w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/By the numbers|Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?]], The Signpost, October 13, 2026
** [https://repository.ifla.org/items/b028a2b0-b909-4a22-b32b-b4d8c3eb076a Using Wikidata to find duplicates in the Library of Congress Name Authority File (LCNAF)] - Librarians used Wikidata queries to identify and resolve duplicate records in the Library of Congress Name Authority File, improving 1,559 Wikidata items and reporting 166 duplicate records for deletion over six months. By  Muratsubaki, (2026).
* Videos:
** [https://m.youtube.com/watch?v=6xmELa8KZkU&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Africa Wiki Women’s Wikidata 14th birthday celebration]
** [https://m.youtube.com/watch?v=WMRILU3a-nI&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Wikidata Editing - an introduction with Lepidoptera data]
** [https://m.youtube.com/watch?v=h_rJ4mG7eak&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Sandbox Session September 2026 - The Wikidata Toolbox]
** [https://m.youtube.com/watch?v=MQNfQKz3x98&amp;pp=0gcJCY8Co7VqN5tDiggCQAE%3D&amp;ra=m Sandbox Session August 2026 - The Wikidata reference Validator Tool]
* Datasets:  A dataset comparing Wikipedia biographies count to UN birth estimates by country, gender, and language edition&quot;. Codeberg, 2026-07-12, https://codeberg.org/pac2/biographies-vs-births

''' Tool of the week '''
* [https://www.wikidata.org/wiki/User:GZWDer/newentity.js Script newentity.js] Generates new items (including lexemes) from the given JSON object. The tool was created by [[User:GZWDer]]

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YQTPWNCTCIDO3SNDLIRNRFA2XTFFK5KR/ Upcoming changes to XML dumps]
* [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/EOG5DIAYBCYMDIJDV4CDUCWR5S2YAGSJ/ Mobile statement editing, now available to all editors]
* [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/thread/3U5VHOU2SJ2Y72TITJZ7EUVUFDB6H6IA/ Wikimania scholarships]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14967|‎European Legislation Identifier (EU)]] (&lt;nowiki&gt;EU legislation identifier for documents published by the EU, its member states and other (non-EU) countries&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14958|‎YouSaid person ID]], [[:d:Property:P14959|StoryGraph book ID]], [[:d:Property:P14960|Scholastica scholar ID]], [[:d:Property:P14961|Ohio Entity Number]], [[:d:Property:P14962|Lrytas.lt topic ID]], [[:d:Property:P14963|‎ISDCF studio identifier]], [[:d:Property:P14964|‎ISDCF facility identifier]], [[:d:Property:P14965|Calames  archives ID]], [[:d:Property:P14966|Hannah Arendt edition person ID]], [[:d:Property:P14968|‎Climate Policy Radar Topics]], [[:d:Property:P14970|E-CRIS.SR ID]], [[:d:Property:P14971|Demko ID]], [[:d:Property:P14972|Delfi.lt topic ID]], [[:d:Property:P14973|Beeld &amp; Geluid program ID]], [[:d:Property:P14974|Baza osób polskich ID]], [[:d:Property:P14975|‎BallotReady person ID]], [[:d:Property:P14976|swissNAMES3D ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/National Encyclopedia of Uzbekistan article|National Encyclopedia of Uzbekistan article]] (&lt;nowiki&gt;A reference to an article in the printed National Encyclopedia of Uzbekistan, identified by its volume and page number.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/juvenile form of|juvenile form of]] (&lt;nowiki&gt;taxon (or taxa) of which instances of this item may be juveniles&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/development code|development code]] (&lt;nowiki&gt;code assigned by a company or research organisation to a drug substance or product during development, before or alongside its nonproprietary name&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/part of the observance of|part of the observance of]] (&lt;nowiki&gt;holiday or observation on which this tradition is observed, this item is used, or with which this character is associated&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID závodiště podle českého Jockey Clubu|ID závodiště podle českého Jockey Clubu]], [[:d:Wikidata:Property proposal/German War Memorial Website ID|German War Memorial Website ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ERef Bayreuth ID|ERef Bayreuth ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EPub Bayreuth ID|EPub Bayreuth ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kansallinen Liiga player ID|Kansallinen Liiga player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SPL person ID|SPL person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weilbachs Kunstnerleksikon|Weilbachs Kunstnerleksikon]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inscriptions of Aphrodisias ID|Inscriptions of Aphrodisias ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/The Session composer ID|The Session composer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inscriptions of Roman Tripolitania 2021 ID|Inscriptions of Roman Tripolitania 2021 ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmoteket|Filmoteket]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ecocard ID|Ecocard ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanalregister|Kanalregister]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IBA cocktail ID|IBA cocktail ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
**[https://w.wiki/ZijK Botched executions list]
**[https://w.wiki/dM6e Québec governments duration]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E208|(E208) SPARQL endpoint]] - entity schema of entities with SPARQL endpoint.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Lukion_taulukot|Project Lukion taulukot]] - aims to develop a source-based, mul vocabulary of secondary-school science, technology, engineering and mathematics (STEM) (uses Finnish reference work ''Lukion taulukot'' as its starting corpus).
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Estonia|Project GovDirectory]] have added an [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Estonia|Estonian]] subpage.
** [[Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/Statistics|Project Library and Information Services]] added a Statistics subpage.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ethnomusicological_descriptors_-_University_of_Turin/Instruments|Project Ethnomusicological descriptors]] from the University of Turin added an Instruments subpage.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:SPARQL_query_service/Wikidata_Query_Help|Wikidata Query Help]] - with many database reports using the Query Service as a source, this will be a helpful page for the planned migration.

''' Development '''
* Mobile editing of statements: We set the new mobile statement editing UI live for all mobile users
* REST API: We are finishing the work on being able to add Senses to existing Lexemes ([[phab:T432569]])
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** Wikidata entities used in this page in the Page Information ([https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=South_Pole_Telescope&amp;action=info#mw-pageinfo-header-properties example]) and Edit source views will now render with their local-language labels (in addition to their QID/PIDs) so it is easier to understand which Items, Properties, etc are used in an article ([[phab:T440430]])
** We are continuing to investigate the impacts of raising the entity usage limit ([[phab:T441306]])
** We are protyping wireframe versions of a new filter on Recent changes and Watchlist for Language Links under &quot;Wikidata Edits&quot; in Active Filters ([[phab:T441388]])
* hCaptcha: We started implementation work for hCaptcha on Wikidata.org ([[phab:T426089]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:56, 19 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31177905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #755 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-10-26. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#754]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Horcrux|Horcrux]] - ''RfP scheduled to end after 28 October 2026 13:29 (UTC)''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/NDG|NDG]] - ''RfP scheduled to end after 30 October 2026 18:09 (UTC)''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chemobot|Chemobot]] - '''Task/s:''' Add german substance name in existing wikidata entries.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/KnutuxBot|KnutuxBot]] - '''Task/s:''' Add &quot;described by source&quot; (P1343) statements citing the 1925 gazetteer ''Lietuvos apgyventos vietos'' ([[Q141805965]]) to about 14,000 existing Lithuanian settlement and rural-district (valsčius) items, with page, name-as-printed and Wikisource-URL qualifiers.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AipAerobot|AipAerobot]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P973|described at URL &lt;small&gt;(P973)&lt;/small&gt;]] (described at URL) to aerodrome items that carry [[Property:P239|ICAO airport code &lt;small&gt;(P239)&lt;/small&gt;]] (ICAO code), pointing to that aerodrome's page on aip.aero, qualified with [[Property:P407|language of work or name &lt;small&gt;(P407)&lt;/small&gt;]] (language of work or name).
* Closed request for permissions/Bot: '''''all closed as successful''' -'' [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/EZBIDsBot|EZBIDsBot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Alex NB OT|Alex NB OT]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Wahl.de Bot|Wahl.de Bot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/FoxfindingBot|FoxfindingBot]] and [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot 2|OKA bot 2]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** 🎂 Wikidata turns 14 on 29 October! Join an event, add a birthday gift, or hop on the birthday call at 17:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1793293200 see in your own time zone]). Find everything here: [[d:Wikidata:Fourteenth Birthday|Wikidata Fourteenth Birthday]]. Share with #Wikidata14 or #WikidataBirthday. See you Thursday 🥳
** [https://www.sas.ac.uk/news-events/news/ai-bridges-project-invites-organisations-submit-questions-wikidata AI-BRIDGES project invites organisations to submit questions for Wikidata]
** [https://www.eventbrite.com/e/wikidata-day-nyc-2026-tickets-2003013314744 Wikidata Day NYC 2026] - this meetup is at capacity, but anyone is welcome to join the livestream. See event for details.
** (Deutsch) [https://forschungsdaten-thueringen.de/veranstaltung/wikidata.html Share research – Basics for the participation in the Wikiverse using the example of the Gotha Research Library], a free webinar via Zoom taking place 25 November 14:00-14:30 CEST.
* Past Events: [[d:Event:Query_Service_Days_2026|Query Service Days 2026]] - catch up on all recorded sessions from the Event page.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://theartofinformation.org/2026/10/21/from-wikidata-to-axiell-collections-automating-geographic-data-for-museum-collections/ The Art of Information &quot;From Wikidata to Axiell Collections: Automating Geographic Data for Museum Collections&quot;]
* Papers:
** [preprint] ''“A Dictionary Without Its Own Database: Building an Offline-First Dagbanli Dictionary on Wikidata Lexemes”'' ([https://doi.org/10.5281/zenodo.23601230 zenodo]). Describes the Dagbanli Dictionary, reporting data-quality findings from linking recorded speech to Lexemes and noting that two-thirds of Lexemes have only one Form and some frequent words are missing from Wikidata entirely. By Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan
** [https://dara.ui.ac.id/en/research-output/a54df376-4658-4a08-9226-3d3d6697f3ce AC-IQuAD: Automatically Constructed Indonesian Question Answering Dataset by Leveraging Wikidata]
* Videos:
** [https://m.youtube.com/watch?v=Deus2Y5sDz8&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Wikidata Workshop: Black Artists on Wikidata Project] - by Wiki Activate Africa, aims to improve representation and visibility of Black artists, creatives, and cultural practitioners in  global digital knowledge ecosystem.
** [https://m.youtube.com/watch?v=b3BFgMoNRho&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m LIVE Wikidata editing #126 Wikidata Query Service Days 2026] -  User:Ainali and User:Abbe98 will do some livestreaming (in English), and discuss how to adapt the queries of WikiProject Govdirectory and the thought process behind it.
** [https://www.youtube.com/watch?v=Y0RBey5eKms Canvas vs SVG: drawing a Wikidata graph] No. 10 from the &quot;Building smollerGraph&quot; series.
** [https://www.youtube.com/watch?v=naO2NtZX4fM EMCO Wikidata Community of Practice autumn meeting] ([https://www.youtube.com/watch?v=ljoku5_-ZSM Part 2])
** (zh-TW/Chinese) [https://www.youtube.com/watch?v=fEu_oKpDn2Q Wikidata Cross-Domain Forum 2026] - part of the [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday/Taiwan|Fourteenth Birthday events]]

''' Tool of the week '''
* [https://mna.toolforge.org/?sort=detectedAt A Wikidata Merge Assistance] By connorshea web-based tool designed to help editors find, evaluate, and resolve duplicate items on Wikidata

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://wikidata-castles-qa.tderflinger.workers.dev Wikidata Castles QA] is a tool to see which data properties are still missing in Wikidata in the domain of castles, palaces and fortresses. Feedback welcome!

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14982|martial arts style]] (&lt;nowiki&gt;school or style of martial arts this person studied or practiced&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14984|‎has language or spelling variant]] (&lt;nowiki&gt;the (multilingual) label of the linked item is a a language, spelling or etymological variation of the label of this item&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14988|‎biome]] (&lt;nowiki&gt;biome in which a geographical area is wholly or partly located, according to a documented ecological classification&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14990|juvenile form of]] (&lt;nowiki&gt;instances of the subject item are juveniles of one of these class(es) of organisms&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P15001|development code]] (&lt;nowiki&gt;code assigned by a company or research organisation to a drug substance or product during development, before or alongside its nonproprietary name&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14977|RETE ID]], [[:d:Property:P14978|Tabularius entity ID]], [[:d:Property:P14979|On Think Tanks Directory ID]], [[:d:Property:P14980|Mappola ID]], [[:d:Property:P14981|‎GBIF occurrence key]], [[:d:Property:P14983|NicoNicoPedia article ID]], [[:d:Property:P14985|‎German War Memorial ID]], [[:d:Property:P14986|ERef Bayreuth ID]], [[:d:Property:P14987|EPub Bayreuth ID]], [[:d:Property:P14989|‎AbeBooks author ID]], [[:d:Property:P14991|Nederlands Fotomuseum ID]], [[:d:Property:P14992|Weilbachs Kunstnerleksikon]], [[:d:Property:P14993|AVN company ID]], [[:d:Property:P14994|AVN person ID]], [[:d:Property:P14995|SPL person ID]], [[:d:Property:P14996|‎Victorian Heritage Overlay Number]], [[:d:Property:P14997|Centre Delavouët catalog author ID]], [[:d:Property:P14998|‎The Session composer ID]], [[:d:Property:P14999|Inscriptions of Roman Tripolitania 2021 ID]], [[:d:Property:P15000|Inscriptions of Aphrodisias (2007) ID]], [[:d:Property:P15002|‎Filmoteket ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/accumulated cyclone energy|accumulated cyclone energy]] (&lt;nowiki&gt;sum of the squared maximum sustained winds at 6-hour intervals of a tropical cyclone, a tropical cyclone season, or a time period, where the winds at that particular point in time are at least gale-force (34 knots or higher), in units of 10 kilo-square-knots (unit implied)&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/full work formatter URL|full work formatter URL]] (&lt;nowiki&gt;formatter URL for the web page containing this work; URI template from which &quot;$1&quot; can be automatically be replaced with the effective property value on items. If the site goes offline, set it to deprecated rank. If the formatter URL changes, add a new statement with preferred rank.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Key or index image|Key or index image]] (&lt;nowiki&gt;Secondary image which acts as an index or key to the contents of the subject image&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/The Montessorians ID|The Montessorians ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FEI Horse ID|FEI Horse ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IT History Forum Data Archive ID|IT History Forum Data Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology equipment ID|Allotrope Foundation Ontology equipment ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Historical East German Biographies ID|Historical East German Biographies ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TURKPATENT geographical indication ID|TURKPATENT geographical indication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGA ID|BGA ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MEMO ID|MEMO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hong Kong Jockey Club horse ID|Hong Kong Jockey Club horse ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Der Spiegel sports data ID|Der Spiegel sports data ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GitHub Advisory Database ID|GitHub Advisory Database ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/exuB Japanese Ethnic Group Claims]
* Schema example: [[d:EntitySchema:E257|(E257) Politician]] - simple schema for validating a politician (occupation = Q82955)

''' Development '''
* hCaptcha support: We've added hCaptcha support to Special:Set* forms and started implementing support on Special:NewItem/Special:NewProperty forms
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are verifying that not bundling entity usages reduces the amount of unnecessary changes coming from Wikidata in the Recent changes and Watchlist on Wikipedia and co ([[phab:T440856]])
** We are conducting interviews and prototype testing on wireframe versions of a new filter for language link changes under &quot;Wikidata Edits&quot; in the filters on Recent changes and Watchlist

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 26 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31177905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #756 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-11-02. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#755]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Horcrux|Horcrux]] - ''Closed as successful''
* New requests for permissions/Bot: 
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CampaignCommsBot|CampaignCommsBot]] - '''Task/s:''' Add missing factual, sourced statements (identifiers, official website, party, candidacy, offices held, verified social accounts, freely licensed image) to existing items about US political candidates who use CampaignComms. Paid editing disclosed below.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Karlb42Bot|Karlb42Bot]] - '''Task/s''': Create a first sense with [[Property:P5137|item for this sense (P5137)]] on lexemes that have no senses, when the item's label or alias in the lexeme's language equals the lemma.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PeneBot 1|PeneBot 1]] - '''Task/s:''' Add ِPersian Wikipedia sitelinks to existing Wikidata items for French communes
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AcervoFilmicoBot|AcervoFilmicoBot]] - '''Task/s:''' Create items for Mexican fiction television films (later also feature films), longer than 70 minutes, that have an IMDb ID but no Wikidata item.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 1|Mezi bajty 1]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 11th November 17:00 - 19:00 CET (in Czech, Slovak, English)
** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-11-19-hands-on-wikidata.html Hands-on workshop: Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond] for students and researchers. 19 November 14:15 - 15:45 CET at the DH Lab, Philturm (C2003), University of Hamburg.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** ''[https://rtnf.substack.com/p/the-intersection-of-openstreetmap The intersection of OpenStreetMap and Wikidata]'' by rtnF
** (Deutsch) [[wmde:wikidata-wird-14-und-schafft-neue-wege-fuer-freies-wissen|Wikidata turns 14 and creates new ways for free knowledge]]
** [https://mollystarkdean.substack.com/p/mrs-krueger-won-again-wikidata-day My Two Favorite Holidays Collided: Halloween + Wikidata Day] - The Stark Report and organising birthday celebrations at [https://www.pratt.edu/events/wikidata-day-nyc-2026/ Wikidata NYC Day].  
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=doHlmS2ARYI&amp;list=PLRlF8IYVhm58 Query Service Days 2026 (Playlist)] - catch up on any missed sessions
** [https://www.youtube.com/watch?v=e7F6sM3vMQc Wikidata. Wiki, data, or neither?] by Marcin Cieślak, drawing on five years worth of observations of the Ionian Wikithon and LOD research to invite attendees to build a shared stance on teaching open data's value.
** [https://www.youtube.com/watch?v=kqxj3veuTIk Vandalism Detection Systems for Wikipedia and Wikidata] by Mykola Trokhymovych. Presents two projects designed to aid patrolling and vandalism detection including ''Graph2Text'' designed for Wikidata.
** [https://www.youtube.com/watch?v=3EKh2RKJ5tA Epistemic Practices Behind Wikidata’s Ontology Evolution] with Marcin Roszkowski. Wikidata's Ontology can and does change, who shapes and makes those decisions? This talk explores that.
** [https://www.youtube.com/watch?v=0dakTLF7sDE Data, Science, and Technology Talk Show 2026: Data Reuse: (AI) reusing Wikidata’s data] - (this session is in English but has a Bahasa Indoesian introduction) Alan Ang (WMDE) discusses how Wikidata is being reused in the development of AI.
** [https://www.youtube.com/watch?v=Wsl5JAb2LIo Repertory of Colonial Plunder] from the WiNoDa Knowledge Lab. Explores issues that arise from encoding looted cultural heritage items on digital data platforms, with three exemplary cases.
** [https://www.youtube.com/watch?v=pPfRebT-bBk RDA Wikibase Cloud Sandbox Demonstration 2: Creating &quot;Stub&quot; WEMI Entities with Access Points] - create initial linked data entities for a work, expression, manifestation, and item associated with a single-part manifestation.
** [https://www.youtube.com/watch?v=_viTl_aGDeg RDA Wikibase Cloud Sandbox Demonstration 3: Describing Manifestations Pt. I] - describe a single-part manifestation.
* Presentations: [[c:Category:Wikidata_Query_Service_Days_2026_presentations|Query Service Days 2026]] - slides for all presentations are on Commons

''' Tool of the week '''
* [https://github.com/altilunium/wd-provenance wd-provenance] : A tool that analyzes Wikidata item provenance, historical edits, deleted facts, and active contributor rankings by parsing its revision history.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P15005|‎part of the observance of]] (&lt;nowiki&gt;holiday or observance during which this tradition is observed, this item is used, or this story or story element is commemorated&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P15012|‎accumulated cyclone energy]] (&lt;nowiki&gt;sum of the squared maximum sustained winds at 6-hour intervals of a tropical cyclone, a tropical cyclone season, or a time period, where the winds at that particular point in time are at least gale-force&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P15003|‎IBA cocktail ID]], [[:d:Property:P15004|IT History Forum Data Archive ID]], [[:d:Property:P15007|BGA numeric ID]], [[:d:Property:P15008|BGA ID]], [[:d:Property:P15009|‎Allotrope Foundation Ontology equipment ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Politicômetro|Politicômetro]] (&lt;nowiki&gt;politician identifier on the Politicômetro website&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Derived from language|Derived from language]] (&lt;nowiki&gt;language from which a lexeme is directly derived, when the source lexeme is unknown or not yet available on Wikidata&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Yaayuwee ethnobotanical use|Yaayuwee ethnobotanical use]] (&lt;nowiki&gt;category of traditional use of a plant taxon by the Yaayuwee people of Garoua-Boulaï, Cameroon {{!}} fr=catégorie d'usage traditionnel d'une plante par le peuple Yaayuwee de Garoua-Boulaï&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/reuses footage from|reuses footage from]] (&lt;nowiki&gt;audiovisual work from which this work incorporates pre-existing moving-image footage&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/name on ballot|name on ballot]] (&lt;nowiki&gt;name used on the ballot for an election&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/VSCO username|VSCO username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Docker Hub namespace|Docker Hub namespace]], [[:d:Wikidata:Property proposal/il Palio.Siena.it Palio ID|il Palio.Siena.it Palio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/il Palio.Siena.it jockey ID|il Palio.Siena.it jockey ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/il Palio.Siena.it person ID|il Palio.Siena.it person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ilpalio.org jockey ID|ilpalio.org jockey ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ilpalio.org Palio ID|ilpalio.org Palio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/State Catalogue of Geographical Names (Belarus) ID|State Catalogue of Geographical Names (Belarus) ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VLKK given name ID|VLKK given name ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dictionary of Lithuanian Surnames ID|Dictionary of Lithuanian Surnames ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Austriasoccer.at football players ID|Austriasoccer.at football players ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/HKeL ID|HKeL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pontifical Catholic University of Chile Library authority ID|Pontifical Catholic University of Chile Library authority ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sraidainm ID|Sraidainm ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RNAL registration number|RNAL registration number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KEIBA.GO.JP horse ID|KEIBA.GO.JP horse ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/2Day Chrono-Wiki ID|2Day Chrono-Wiki ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Repertorium_Eruditorum_Totius_Europae|Project Repertorium Eruditorum Totius Europae]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_GovanStones|Project GovanStones]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_IrishRoundTowers|Project Irish Round Towers]]
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Epigraphy|Project Epigraphy]] - new data model, workshop and taster session. 

''' Development '''
* REST API:
** We added the ability to add Forms and Senses to a Lexeme when creating a Lexeme
** We are working on modifying an existing Lexeme
* hCaptcha: We are continuing to adapt the UI and APis for the upcoming rollout of hCaptcha
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are doing usability tests for a new filter option for Recent changes and Watchlist to filter out changes to sitelinks
* Mobile UI: We are addressing small issues that came up after the rollout for everyone

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:22, 2 നവംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31239182 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>qfhts1d08fdau3vdy54g60xt91xwtqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>യു. ശ്രീനിവാസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110199</id>
    <revision>
      <id>4682459</id>
      <parentid>4674220</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ജീവിതരേഖ */</comment>
      <origin>4682459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7803" sha1="2yci0vp2du1m5rwxypeh9ciage5qdqr" xml:space="preserve">{{prettyurl|U. Srinivas}} 
{{Infobox musical artist
|name            = U. Srinivas
|background      = non_vocal_instrumentalist
|image           = U. Srinivas (01).jpg
|image_size      =
|caption         = U. Srinivas
|native_name     =
|birth_name      = Uppalapu Srinivas
|alias           = U. Srinivas, Mandolin Srinivas
|birth_date      = {{Birth date|df=yes|1969|2|28}}
|birth_place     = [[Palakollu]], [[West Godavari|West Godavari District]], [[Andhra Pradesh]], [[India]]
|origin          = Andhra Pradesh, India
|death_date      = {{Death date and age|df=yes|2014|09|19|1969|2|28}}
|death_place     = [[Chennai]], [[Tamil Nadu]], India
|genre           = [[Indian classical music]]
|occupation      = Musician ([[Mandolin]] Maestro)
|instrument      = [[electric mandolin|Electric Mandolin]]&lt;ref name=cnn/&gt;
|years_active    = 1978–2014
|label           = [[Real World Records]]&lt;br /&gt;[[EMI Classics|Virgin Classics]]/[[EMI]]
|website         = [https://www.mandolinbrothers.in/ Mandolin U Shrinivas]
|current_members =
|past_members    =
}}
ഭാരതീയനായ ഒരു [[മൻഡോലിൻ]] വാദകനായിരുന്നു '''യു.ശ്രീനിവാസ്''' അഥവാ 
ഉപ്പലാപു ശ്രീനിവാസ് (ജനനം 1969 [[ഫെബ്രുവരി 28]] - മരണം 2014 സെപ്തംബർ 19). പാശ്ചാത്യവാദ്യമായ മൻഡോലിനിൽ [[കർണാടക സംഗീതം]] വായിക്കുന്നതിനാണ് ഇദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായിട്ടുള്ളത്. 1998 ൽ [[Padma Shri|പത്മശ്രീ]] യും 2010 ൽ സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡും ഇദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കരൾ സംബന്ധമായ അസുഖത്തെ തുടർന്ന് 2014 സെപ്തംബർ 19 ന് ഇദ്ദേഹം നിര്യാതനായി.&lt;ref&gt;http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mandolin-U-Srinivas-popular-carnatic-musician-passes-away/articleshow/42877658.cms&lt;/ref&gt;
==ജീവിതരേഖ==
[[ആന്ധ്രപ്രദേശ്|ആന്ധ്രപ്രദേശിൽ]] [[പശ്ചിമ ഗോദാവരി ജില്ല|പശ്ചിമ ഗോദാവരി ജില്ലയിലുള്ള]] പാലക്കൊല്ലു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ 1969 ഫെബ്രുവരി 28-ന് യു. സത്യനാരായണയുടെയും കാന്തമ്മയുടെയും മൂത്ത മകനായി ശ്രീനിവാസ് ജനിച്ചു.  പിതാവ് സത്യനാരായണയാണ് മാൻഡലിനിൽ ആദ്യ ഗുരു. ചലച്ചിത്ര സംഗീതസംവിധായകൻ വാസു റാവുവിൽനിന്ന് പടിഞ്ഞാറൻ സംഗീതത്തിലും [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈയുടെ]] ശിഷ്യൻ സുബ്ബരാജുവിൽനിന്ന് വായ്പാട്ടിലും പരിശീലനം നേടി. 1978 ൽ ഒമ്പതാം വയസ്സിൽ അരങ്ങേറ്റം നടത്തി. 1983ൽ [[ജർമനി|ജർമനിയിൽ]] അന്താരാഷ്ട്ര ജാസ് മേളയിൽ 13 ആം വയസ്സിൽ പങ്കെടുത്തു. ഇന്ത്യക്കകത്തും [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെയും]] [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെയും]] പ്രമുഖ നഗരങ്ങളിലെല്ലൊം നിരവധി പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജോ മക്ലോളിനും മൈക്കൽ നൈമാനും മൈക്കൽ ബ്രൂക്കിനുമൊപ്പം അന്താരാഷ്ട്ര സംഗീതമേളകളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. [[സാക്കിർ ഹുസൈൻ|സാക്കിർ ഹുസൈനും]] [[ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസ്യ|ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസ്യക്കും]] ശിവമണിക്കുമൊപ്പം ഫ്യൂഷൻ സംഗീത അരങ്ങുകളിലും ശോഭിച്ചു. പുതിയ പ്രതിഭകളെ മാൻഡലിൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനായി ശ്രീനിവാസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് വേൾഡ് മ്യൂസിക് എന്ന സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=മാൻഡലിൻ വാദകൻ യു. ശ്രീനിവാസ് അന്തരിച്ചു|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=485517|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=20 സെപ്റ്റംബർ 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

പ്രശസ്ത മാൻഡലിൻ വാദകൻ യു. രാജേഷ് ഇളയ സഹോദരനാണ്. യു. ശ്രീയായിരുന്നു ഭാര്യ. 2012-ൽ വിവാഹമോചിതരായ ഇവർക്ക് ഒരു മകനുണ്ട്. 2014 സെപ്റ്റംബർ 11-ന് കരൾ രോഗം ബാധിച്ച് ചെന്നൈയിലെ അപ്പോളോ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം അവിടെ വച്ച് കരൾ മാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയനായി. എന്നാൽ, തുടർന്നുണ്ടായ സങ്കീർണ്ണതകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവനെടുത്തു. 2014 സെപ്റ്റംബർ 19-ന് രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെയാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. 45 വയസ്സായിരുന്നു അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്. മൃതദേഹം പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ ബസന്ത് നഗർ വൈദ്യുതിശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിച്ചു.

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
*[[പത്മശ്രീ]] (1998)
*[[സംഗീത നാടക അക്കാദമി]]ഡ് (2010)
*രാജീവ് ഗാന്ധി പുരസ്‌കാരം
*മദ്രാസ് മ്യൂസിക് അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം
*രാജലക്ഷ്മി പുരസ്‌കാരം
*സംഗീത രത്‌ന പുരസ്‌കാരം

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://www.mandolinshrinivas.org/ The official website]

[[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2014-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 28-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 19-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സംഗീതജ്ഞർ]]</text>
      <sha1>2yci0vp2du1m5rwxypeh9ciage5qdqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682461</id>
      <parentid>4682459</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <origin>4682461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8239" sha1="lbfw2ayy0ej69rrj1swrbgamz4jcdqt" xml:space="preserve">{{prettyurl|U. Srinivas}} 
{{Infobox musical artist
|name            = യു. ശ്രീനിവാസ്
|background      = non_vocal_instrumentalist
|image           = U. Srinivas (01).jpg
|image_size      =
|caption         = യു. ശ്രീനിവാസ്
|native_name     =
|birth_name      = ഉപ്പലാപു ശ്രീനിവാസ്
|alias           = മാൻഡലിൻ ശ്രീനിവാസ്
|birth_date      = {{Birth date|df=yes|1969|2|28}}
|birth_place     = [[പാലക്കൊല്ലു]], [[പടിഞ്ഞാറൻ ഗോദാവരി ജില്ല]], [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്]], [[ഇന്ത്യ]]
|origin          = ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്, ഇന്ത്യ
|death_date      = {{Death date and age|df=yes|2014|09|19|1969|2|28}}
|death_place     = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], ഇന്ത്യ
|genre           = [[ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]]
|occupation      = [[മാൻഡലിൻ]] വിദഗ്ധൻ
|instrument      = [[ഇലക്ട്രിക്ക് മാൻഡലിൻ]]&lt;ref name=cnn/&gt;
|years_active    = 1978–2014
|label           = [[റിയൽ വേൾഡ് റെക്കോർഡ്സ്]]&lt;br /&gt;[[വർജിൻ ക്ലാസികസ്]]/[[ഇ.എം.ഐ.]]
|website         = [https://www.mandolinbrothers.in/ Mandolin U Shrinivas]
|current_members =
|past_members    =
}}
ഭാരതീയനായ ഒരു [[മൻഡോലിൻ]] വാദകനായിരുന്നു '''യു.ശ്രീനിവാസ്''' അഥവാ 
ഉപ്പലാപു ശ്രീനിവാസ് (ജനനം 1969 [[ഫെബ്രുവരി 28]] - മരണം 2014 സെപ്തംബർ 19). പാശ്ചാത്യവാദ്യമായ മൻഡോലിനിൽ [[കർണാടക സംഗീതം]] വായിക്കുന്നതിനാണ് ഇദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായിട്ടുള്ളത്. 1998 ൽ [[പത്മശ്രീ]]യും 2010 ൽ സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡും ഇദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കരൾ സംബന്ധമായ അസുഖത്തെ തുടർന്ന് 2014 സെപ്തംബർ 19 ന് ഇദ്ദേഹം നിര്യാതനായി.&lt;ref&gt;http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mandolin-U-Srinivas-popular-carnatic-musician-passes-away/articleshow/42877658.cms&lt;/ref&gt;
==ജീവിതരേഖ==
[[ആന്ധ്രപ്രദേശ്|ആന്ധ്രപ്രദേശിൽ]] [[പശ്ചിമ ഗോദാവരി ജില്ല|പശ്ചിമ ഗോദാവരി ജില്ലയിലുള്ള]] പാലക്കൊല്ലു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ 1969 ഫെബ്രുവരി 28-ന് യു. സത്യനാരായണയുടെയും കാന്തമ്മയുടെയും മൂത്ത മകനായി ശ്രീനിവാസ് ജനിച്ചു.  പിതാവ് സത്യനാരായണയാണ് മാൻഡലിനിൽ ആദ്യ ഗുരു. ചലച്ചിത്ര സംഗീതസംവിധായകൻ വാസു റാവുവിൽനിന്ന് പടിഞ്ഞാറൻ സംഗീതത്തിലും [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈയുടെ]] ശിഷ്യൻ സുബ്ബരാജുവിൽനിന്ന് വായ്പാട്ടിലും പരിശീലനം നേടി. 1978 ൽ ഒമ്പതാം വയസ്സിൽ അരങ്ങേറ്റം നടത്തി. 1983ൽ [[ജർമനി|ജർമനിയിൽ]] അന്താരാഷ്ട്ര ജാസ് മേളയിൽ 13 ആം വയസ്സിൽ പങ്കെടുത്തു. ഇന്ത്യക്കകത്തും [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെയും]] [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെയും]] പ്രമുഖ നഗരങ്ങളിലെല്ലൊം നിരവധി പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജോ മക്ലോളിനും മൈക്കൽ നൈമാനും മൈക്കൽ ബ്രൂക്കിനുമൊപ്പം അന്താരാഷ്ട്ര സംഗീതമേളകളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. [[സാക്കിർ ഹുസൈൻ|സാക്കിർ ഹുസൈനും]] [[ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസ്യ|ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസ്യക്കും]] ശിവമണിക്കുമൊപ്പം ഫ്യൂഷൻ സംഗീത അരങ്ങുകളിലും ശോഭിച്ചു. പുതിയ പ്രതിഭകളെ മാൻഡലിൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനായി ശ്രീനിവാസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് വേൾഡ് മ്യൂസിക് എന്ന സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=മാൻഡലിൻ വാദകൻ യു. ശ്രീനിവാസ് അന്തരിച്ചു|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=485517|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=20 സെപ്റ്റംബർ 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

പ്രശസ്ത മാൻഡലിൻ വാദകൻ യു. രാജേഷ് ഇളയ സഹോദരനാണ്. യു. ശ്രീയായിരുന്നു ഭാര്യ. 2012-ൽ വിവാഹമോചിതരായ ഇവർക്ക് ഒരു മകനുണ്ട്. 2014 സെപ്റ്റംബർ 11-ന് കരൾ രോഗം ബാധിച്ച് ചെന്നൈയിലെ അപ്പോളോ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം അവിടെ വച്ച് കരൾ മാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയനായി. എന്നാൽ, തുടർന്നുണ്ടായ സങ്കീർണ്ണതകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവനെടുത്തു. 2014 സെപ്റ്റംബർ 19-ന് രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെയാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. 45 വയസ്സായിരുന്നു അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്. മൃതദേഹം പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ ബസന്ത് നഗർ വൈദ്യുതിശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിച്ചു.

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
*[[പത്മശ്രീ]] (1998)
*[[സംഗീത നാടക അക്കാദമി]]ഡ് (2010)
*രാജീവ് ഗാന്ധി പുരസ്‌കാരം
*മദ്രാസ് മ്യൂസിക് അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം
*രാജലക്ഷ്മി പുരസ്‌കാരം
*സംഗീത രത്‌ന പുരസ്‌കാരം

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://www.mandolinshrinivas.org/ The official website]

[[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2014-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 28-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 19-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സംഗീതജ്ഞർ]]</text>
      <sha1>lbfw2ayy0ej69rrj1swrbgamz4jcdqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വാണി വിശ്വനാഥ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115992</id>
    <revision>
      <id>4682401</id>
      <parentid>4574260</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* അഭിനയിച്ച മലയാള സിനിമകൾ */</comment>
      <origin>4682401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9712" sha1="7pxccc2dr19uttaa08bj6rsuwkadq40" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vani Viswanath}}
{{Infobox actor
| name                    = വാണി വിശ്വനാഥ്
| image                   =
| caption                 = 
| birth_date               = {{birthdate and age|mf=yes|1971|05|13}} 
| birth_place             = ഒല്ലൂർ, തൃശൂർ ജില്ല
| death_date               = 
| death_place              = 
| restingplace            = 
| restingplacecoordinates = 
| othername               = 
| occupation              = ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| yearsactive             = 1989 - ഇതുവരെ
| spouse                  = 
| partner                 = [[ബാബുരാജ്]]
| children                = 
| parents                 = 
| influences              = 
| influenced              = 
| website                 = 
| awards                  = '''കേരളസംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ'''&lt;br/&gt; 2000 സൂസന്ന
}}
ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു അഭിനേത്രിയാണ് '''വാണി വിശ്വനാഥ്'''.&lt;ref&gt;&quot;ഏഴ് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം വാണി വിശ്വനാഥ് വീണ്ടും; തിരിച്ചുവരവ് ബാബുരാജിനൊപ്പം, vani viswanath back to cinema with Baburaj The criminal lawyer movie&quot; https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/vani-viswanath-back-to-cinema-with-baburaj-the-criminal-lawyer-movie-1.6112619{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; മലയാളത്തിനു പുറമെ [[തമിഴ്]], [[തെലുങ്ക്]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളിലും അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;&quot;എന്റെ സൂപ്പർസ്റ്റാർ; വാണിക്കൊപ്പമുള്ള ചിത്രം പങ്കുവയ്ച്ച് ബാബുരാജ്, Vani Viswanath Babu Raj new photo Viral Movies couple goals&quot; https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/vani-viswanath-babu-raj-new-photo-viral-movies-couple-goals-1.5813816&lt;/ref&gt; 2000-ത്തിൽ ''സൂസന്ന'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് വാണി വിശ്വനാഥിന് രണ്ടാമത്തെ മികച്ച നടിക്കുള്ള [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം]] ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.screenindia.com/old/20010316/renews.htm|title=Kerala State Film Awards - 2000|date=2001 March 16|publisher=[[Screen (magazine)|Screen]]|accessdate=2009 December 03|archive-date=2008-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081209071037/http://www.screenindia.com/old/20010316/renews.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ഒല്ലൂരിൽ ജ്യോതിഷ പണ്ഡിതനായ താഴത്തു വീട്ടിൽ വിശ്വനാഥിൻ്റെയും ഗിരിജയുടേയും മകളായി 1971 മെയ് 13ന് തൃക്കേട്ട നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ചു. ഒല്ലൂർ സെൻ്റ് റാഫേൽസ് കോൺവൻ്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിലും ചെന്നൈയിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. വാണിക്ക് പതിമൂന്ന് വയസുള്ളപ്പോൾ അച്ഛൻ പ്രവചിച്ചിരുന്നു മകൾ ഒരു അഭിനേത്രിയാകുമെന്നും പിന്നീട് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമെന്നും. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ആക്ഷൻ റാണി എന്നാണ് വാണി അറിയപ്പെടുന്നത്.
നടൻ ബാബുരാജാണ് ഭർത്താവ്. 2002-ലായിരുന്നു ഇവരുടെ പ്രണയ വിവാഹം. ആർച്ച, ആർദ്രി എന്നിവർ മക്കൾ. ഇപ്പോൾ ചെന്നൈയിൽ താമസിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/interview/vani-viswanath-opens-up-about-her-love-story-1.3957672 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-16 |archive-date=2021-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017133740/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/interview/vani-viswanath-opens-up-about-her-love-story-1.3957672 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2020/05/13/vani-viswanath-birthday-special-reveals-how-she-fell-for-baburaj.html&lt;/ref&gt;

== അഭിനയിച്ച മലയാള സിനിമകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമ നമ്പർ
! മലയാളം 
! വർഷം
|-
| 53
| വരവ്
| 2026
|-
| 52
| ആസാദി
| 2025
|-
| 51
| റൈഫിൾ ക്ലബ്
| 2024
|-
| 50
| ഒരു അന്വേഷണത്തിൻ്റെ തുടക്കം
| 2024
|-
| 49
| മാന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് II 
|2014
|-
| 48
|ഉപ്പുകണ്ടം ബ്രദേഴ്സ് ബാക്ക് ഇൻ ആക്ഷൻ 
|2011
|-
| 47
| ബ്ലാക്ക് ഡാലിയ
| 2009
|-
| 46
| ചിന്താമണി കൊലക്കേസ്
| 2006
|-
| 45
|ബൽറാം vs താരാദാസ്
| 2006
|-
| 44
| ഡാനി 
|2002
|-
| 43
| ഭേരി 
|2002
|-
| 42
| അഖില 
|2002
|-
| 41
| ഈ ഭാർഗവി നിലയം
| 2002
|-
| 40
| എൻ്റെ ഹൃദയത്തിൻ്റെ ഉടമ 
|2002
|-
| 39
|പുത്തൂരം പുത്രി ഉണ്ണിയാർച്ച 
|2002
|-
| 38
| ഇന്ത്യ ഗേറ്റ് 
|2002
|-
| 37
|നഗരവധു 
|2001
|-
| 36
|ഈ നാട് ഇന്നലെ വരെ
| 2001
|-
| 35
| സൂസന്ന 
|2000
|-
| 34
|ഇന്ദ്രിയം
| 2000
|-
| 33
| ദൈവത്തിൻ്റെ മകൻ 
|2000
|-
| 32
| ഇവൾ ദ്രൗപതി
| 2000
|-
| 31
|റാപ്പിഡ് ആക്ഷൻ ഫോഴ്സ്
| 2000
|-
| 30
|ദി ഗ്യാംങ് 
|2000
|-
| 29
|ഗർഷോം 
|1999
|-
| 28
|ഇൻഡിപെൻഡൻസ് 
|1999
|-
| 27
|ക്യാപ്റ്റൻ 
|1999
|-
| 26
|ജയിംസ് ബോണ്ട്
| 1999
|-
| 25
|തച്ചിലേടത്ത് ചുണ്ടൻ 
|1999
|-
| 24
|ദി ഗോഡ്മാൻ
| 1999
|-
| 23
|ഉസ്താദ് 
|1999
|-
| 22
|വാസന്തിയും ലക്ഷ്മിയും പിന്നെ ഞാനും
| 1999
|-
| 21
| ദി ട്രൂത്ത് 
|1999
|-
| 20
|ദ്രാവിഡൻ 
|1999
|-
| 19
| ഹർത്താൽ 
|1998
|-
| 18
| ഇളമുറ തമ്പുരാൻ
| 1998
|-
| 17
|അനുഭൂതി 
|1997
|-
| 16
| ജനാധിപത്യം 
|1997
|-
| 15
| കണ്ണൂർ
| 1997
|-
| 14
|കിലുകിൽ പമ്പരം 
|1997
|-
| 13
|പൂത്തുമ്പിയും പൂവാലൻമാരും
| 1997
|-
| 12
|ഹിറ്റ്ലർ
| 1996
|-
| 11
|കളിവീട് 
|1996
|-
| 10
| മാന്ത്രികക്കുതിര 
|1996
|-
| 9
|മാൻ ഓഫ് ദി മാച്ച്
| 1996
|-
| 8
|സ്വർണ്ണക്കിരീടം
| 1996
|-
| 7
|തക്ഷശില
| 1995
|-
| 6
| ദി കിംഗ് 
|1995
|-
| 5
| മംഗലം വീട്ടിൽ മാനസേശ്വരി ഗുപ്ത 
|1995
|-
| 4
| മാന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ്
| 1995
|-
| 3
| ശിപായി ലഹള
| 1995
|-
| 2
|എവിടൻസ് 
|1988
|-
| 1
| മംഗല്യച്ചാർത്ത് 
|1987
|-
|} 
&lt;ref&gt;https://m.imdb.com/name/nm0899804/&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.malayalasangeetham.info/movies.php?tag=Search&amp;actor=Vani%20Viswanath&amp;limit=43&amp;alimit=9&amp;page_num=1&amp;sortorder=3&amp;sorttype=1&amp;cl=1 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-16 |archive-date=2021-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026111105/https://www.malayalasangeetham.info/movies.php?tag=Search&amp;actor=Vani%20Viswanath&amp;limit=43&amp;alimit=9&amp;page_num=1&amp;sortorder=3&amp;sorttype=1&amp;cl=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{imdb name|id=0899804}}

[[വർഗ്ഗം:1971-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 13-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടിക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]]


{{actor-stub}}</text>
      <sha1>7pxccc2dr19uttaa08bj6rsuwkadq40</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682403</id>
      <parentid>4682401</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:05:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതരേഖ */</comment>
      <origin>4682403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9850" sha1="4t3wfehdam5a1nsuscgezxpe7xjhbxw" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vani Viswanath}}
{{Infobox actor
| name                    = വാണി വിശ്വനാഥ്
| image                   =
| caption                 = 
| birth_date               = {{birthdate and age|mf=yes|1971|05|13}} 
| birth_place             = ഒല്ലൂർ, തൃശൂർ ജില്ല
| death_date               = 
| death_place              = 
| restingplace            = 
| restingplacecoordinates = 
| othername               = 
| occupation              = ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| yearsactive             = 1989 - ഇതുവരെ
| spouse                  = 
| partner                 = [[ബാബുരാജ്]]
| children                = 
| parents                 = 
| influences              = 
| influenced              = 
| website                 = 
| awards                  = '''കേരളസംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ'''&lt;br/&gt; 2000 സൂസന്ന
}}
ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു അഭിനേത്രിയാണ് '''വാണി വിശ്വനാഥ്'''.&lt;ref&gt;&quot;ഏഴ് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം വാണി വിശ്വനാഥ് വീണ്ടും; തിരിച്ചുവരവ് ബാബുരാജിനൊപ്പം, vani viswanath back to cinema with Baburaj The criminal lawyer movie&quot; https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/vani-viswanath-back-to-cinema-with-baburaj-the-criminal-lawyer-movie-1.6112619{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; മലയാളത്തിനു പുറമെ [[തമിഴ്]], [[തെലുങ്ക്]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളിലും അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;&quot;എന്റെ സൂപ്പർസ്റ്റാർ; വാണിക്കൊപ്പമുള്ള ചിത്രം പങ്കുവയ്ച്ച് ബാബുരാജ്, Vani Viswanath Babu Raj new photo Viral Movies couple goals&quot; https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/vani-viswanath-babu-raj-new-photo-viral-movies-couple-goals-1.5813816&lt;/ref&gt; 2000-ത്തിൽ ''സൂസന്ന'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് വാണി വിശ്വനാഥിന് രണ്ടാമത്തെ മികച്ച നടിക്കുള്ള [[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം]] ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.screenindia.com/old/20010316/renews.htm|title=Kerala State Film Awards - 2000|date=2001 March 16|publisher=[[Screen (magazine)|Screen]]|accessdate=2009 December 03|archive-date=2008-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081209071037/http://www.screenindia.com/old/20010316/renews.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ഒല്ലൂരിൽ ജ്യോതിഷ പണ്ഡിതനായ താഴത്തു വീട്ടിൽ വിശ്വനാഥിൻ്റെയും ഗിരിജയുടേയും മകളായി 1971 മെയ് 13ന് തൃക്കേട്ട നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ചു. ഒല്ലൂർ സെൻ്റ് റാഫേൽസ് കോൺവൻ്റ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂളിലും ചെന്നൈയിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. വാണിക്ക് പതിമൂന്ന് വയസുള്ളപ്പോൾ അച്ഛൻ പ്രവചിച്ചിരുന്നു മകൾ ഒരു അഭിനേത്രിയാകുമെന്നും പിന്നീട് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമെന്നും. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ആക്ഷൻ റാണി എന്നാണ് വാണി അറിയപ്പെടുന്നത്.
നടൻ ബാബുരാജാണ് ഭർത്താവ്. 2002-ലായിരുന്നു ഇവരുടെ പ്രണയ വിവാഹം. ആർച്ച, ആർദ്രി എന്നിവർ മക്കൾ. ഇപ്പോൾ ചെന്നൈയിൽ താമസിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/interview/vani-viswanath-opens-up-about-her-love-story-1.3957672 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-16 |archive-date=2021-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017133740/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/interview/vani-viswanath-opens-up-about-her-love-story-1.3957672 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2020/05/13/vani-viswanath-birthday-special-reveals-how-she-fell-for-baburaj.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://grihalakshmi.mathrubhumi.com/cinema/kaloor-dennis-praises-vani-viswanaths-bold-acting-and-memorable-characters-ysbf2x28&lt;/ref&gt;

== അഭിനയിച്ച മലയാള സിനിമകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ക്രമ നമ്പർ
! മലയാളം 
! വർഷം
|-
| 53
| വരവ്
| 2026
|-
| 52
| ആസാദി
| 2025
|-
| 51
| റൈഫിൾ ക്ലബ്
| 2024
|-
| 50
| ഒരു അന്വേഷണത്തിൻ്റെ തുടക്കം
| 2024
|-
| 49
| മാന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് II 
|2014
|-
| 48
|ഉപ്പുകണ്ടം ബ്രദേഴ്സ് ബാക്ക് ഇൻ ആക്ഷൻ 
|2011
|-
| 47
| ബ്ലാക്ക് ഡാലിയ
| 2009
|-
| 46
| ചിന്താമണി കൊലക്കേസ്
| 2006
|-
| 45
|ബൽറാം vs താരാദാസ്
| 2006
|-
| 44
| ഡാനി 
|2002
|-
| 43
| ഭേരി 
|2002
|-
| 42
| അഖില 
|2002
|-
| 41
| ഈ ഭാർഗവി നിലയം
| 2002
|-
| 40
| എൻ്റെ ഹൃദയത്തിൻ്റെ ഉടമ 
|2002
|-
| 39
|പുത്തൂരം പുത്രി ഉണ്ണിയാർച്ച 
|2002
|-
| 38
| ഇന്ത്യ ഗേറ്റ് 
|2002
|-
| 37
|നഗരവധു 
|2001
|-
| 36
|ഈ നാട് ഇന്നലെ വരെ
| 2001
|-
| 35
| സൂസന്ന 
|2000
|-
| 34
|ഇന്ദ്രിയം
| 2000
|-
| 33
| ദൈവത്തിൻ്റെ മകൻ 
|2000
|-
| 32
| ഇവൾ ദ്രൗപതി
| 2000
|-
| 31
|റാപ്പിഡ് ആക്ഷൻ ഫോഴ്സ്
| 2000
|-
| 30
|ദി ഗ്യാംങ് 
|2000
|-
| 29
|ഗർഷോം 
|1999
|-
| 28
|ഇൻഡിപെൻഡൻസ് 
|1999
|-
| 27
|ക്യാപ്റ്റൻ 
|1999
|-
| 26
|ജയിംസ് ബോണ്ട്
| 1999
|-
| 25
|തച്ചിലേടത്ത് ചുണ്ടൻ 
|1999
|-
| 24
|ദി ഗോഡ്മാൻ
| 1999
|-
| 23
|ഉസ്താദ് 
|1999
|-
| 22
|വാസന്തിയും ലക്ഷ്മിയും പിന്നെ ഞാനും
| 1999
|-
| 21
| ദി ട്രൂത്ത് 
|1999
|-
| 20
|ദ്രാവിഡൻ 
|1999
|-
| 19
| ഹർത്താൽ 
|1998
|-
| 18
| ഇളമുറ തമ്പുരാൻ
| 1998
|-
| 17
|അനുഭൂതി 
|1997
|-
| 16
| ജനാധിപത്യം 
|1997
|-
| 15
| കണ്ണൂർ
| 1997
|-
| 14
|കിലുകിൽ പമ്പരം 
|1997
|-
| 13
|പൂത്തുമ്പിയും പൂവാലൻമാരും
| 1997
|-
| 12
|ഹിറ്റ്ലർ
| 1996
|-
| 11
|കളിവീട് 
|1996
|-
| 10
| മാന്ത്രികക്കുതിര 
|1996
|-
| 9
|മാൻ ഓഫ് ദി മാച്ച്
| 1996
|-
| 8
|സ്വർണ്ണക്കിരീടം
| 1996
|-
| 7
|തക്ഷശില
| 1995
|-
| 6
| ദി കിംഗ് 
|1995
|-
| 5
| മംഗലം വീട്ടിൽ മാനസേശ്വരി ഗുപ്ത 
|1995
|-
| 4
| മാന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ്
| 1995
|-
| 3
| ശിപായി ലഹള
| 1995
|-
| 2
|എവിടൻസ് 
|1988
|-
| 1
| മംഗല്യച്ചാർത്ത് 
|1987
|-
|} 
&lt;ref&gt;https://m.imdb.com/name/nm0899804/&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.malayalasangeetham.info/movies.php?tag=Search&amp;actor=Vani%20Viswanath&amp;limit=43&amp;alimit=9&amp;page_num=1&amp;sortorder=3&amp;sorttype=1&amp;cl=1 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-16 |archive-date=2021-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026111105/https://www.malayalasangeetham.info/movies.php?tag=Search&amp;actor=Vani%20Viswanath&amp;limit=43&amp;alimit=9&amp;page_num=1&amp;sortorder=3&amp;sorttype=1&amp;cl=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{imdb name|id=0899804}}

[[വർഗ്ഗം:1971-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 13-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടിക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]]


{{actor-stub}}</text>
      <sha1>4t3wfehdam5a1nsuscgezxpe7xjhbxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പപ്പൂരൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119420</id>
    <revision>
      <id>4682455</id>
      <parentid>4534497</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>{{Split-apart |അങ്കക്കാരൻ|പപ്പൂരൻ}}</comment>
      <origin>4682455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1293" sha1="dfqufihvaem447zp1bp3tdlt6ji4tqi" xml:space="preserve">{{ഒറ്റവരിലേഖനം|date=2010 ജൂലൈ}}
{{Split-apart |അങ്കക്കാരൻ|പപ്പൂരൻ}}

[[File:Angakkaaran Theyyam.jpg|thumb|അങ്കക്കാരൻ തെയ്യം]]

[[മലബാർ|മലബാറിൽ]] കെട്ടിയാടപ്പെടുന്ന [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്]] '''അങ്കക്കാരനും പപ്പൂരനും'''. [[അണ്ടല്ലൂർക്കാവ്|അണ്ടല്ലൂർ കാവിലെ]]  [[തിറ|തിറയോടനുബന്ധിച്ചു]] ഇവ കെട്ടിയാടുന്നു. അങ്കക്കാരൻ [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനും]] പപ്പൂരൻ [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനുമാണെന്നാണു]] വിശ്വാസം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://andalurkavu.com/festivals.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-02-01 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811114335/http://andalurkavu.com/festivals.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{തെയ്യം}}
[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>dfqufihvaem447zp1bp3tdlt6ji4tqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പിയർ ഡി ഫെർമ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122141</id>
    <revision>
      <id>4682337</id>
      <parentid>4079935</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3078" sha1="lu1adh2mi354algb3yuvwfn1rcfkups" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pierre de Fermat}}
{{Infobox scientist
| name = Pierre de Fermat
| image = Pierre de Fermat.jpg
| caption = Pierre de Fermat
| birth_place = [[Beaumont-de-Lomagne]], [[France]]
| death_date = {{death date|df=yes|1665|1|12}}
| death_place = [[Castres]], [[France]]
| residence = [[France]]
| nationality = [[France|French]]
| field = [[Mathematics]] and [[Law]]
| known_for = [[Analytic geometry]]&lt;/br&gt; [[Fermat's principle]]&lt;/br&gt; [[Probability]]&lt;/br&gt; '''[[Fermat's Last Theorem]]'''}}
[[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലെ]] പാർലമെന്റായ [[Toulouse|ടോളൌസിലെ]] ഒരു നിയമഞ്ജനായിരുന്നു '''പിയറി ഡി ഫെർമ''' ( '''Pierre de Fermat''') ({{IPA-fr|pjɛːʁ dəfɛʁˈma}}; 17 August 1601 or 1607/8&lt;ref name=barner&gt;[http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=14213014 Klaus Barner (2001): ''How old did Fermat become?''] Internationale Zeitschrift für Geschichte und Ethik der Naturwissenschaften, Technik und Medizin. ISSN 0036-6978. Vol 9,  No 4, pp. 209-228.&lt;/ref&gt; &amp;ndash; 12 January 1665) . കൂടാതെ ഒരു [[List of amateur mathematicians|ഗണിത ശാസ്ത്രഞ്ജനും ]] കൂടിയായിരുന്നു.

==ആദ്യകാല ജീവിതം==
1601 ആഗസ്റ്റ് 17-ാം തീയതിയാണ് ഫെർമ ജനിച്ചത്. തുളോസെയാണ് ജനനസ്ഥലം. പിതാവ് ഒരു തുകൽ വ്യാപാരി ആയിരുന്നു. ബാലകാല വിദ്യാഭ്യാസം വീട്ടിൽ വച്ചുതന്നെയാണ് നടത്തിയത്


==അവലംബം==
{{Reflist|2}}

==കൂടുതൽ വായനക്ക്==
*{{citebook|last=Singh|first=Simon|title=Fermat's Last Theorem|publisher=Fourth Estate Ltd|year=2002|isbn=1841157910}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*{{MacTutor Biography|id=Fermat}}
*The [https://web.archive.org/web/20110111162140/http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Fermat/RouseBall/RB_Fermat.html Life and times of Pierre de Fermat (1601 - 1665)] from [[Rouse History of Mathematics|W. W. Rouse Ball's History of Mathematics]]
*[http://cgd.best.vwh.net/home/flt/flt01.htm The Mathematics of Fermat's Last Theorem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040803221632/http://cgd.best.vwh.net/home/flt/flt01.htm |date=2004-08-03 }}
*[http://fermatslasttheorem.blogspot.com/2005/05/fermats-achievements.html Fermat's Achievements]
*[http://www.mathpages.com/home/kmath195/kmath195.htm Fermat's Fallibility] at MathPages
*[http://ns33717.ovh.net/spokus/default/EN/all/tpe_felix/ History of Fermat's Last Theorem (French)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080617221136/http://ns33717.ovh.net/spokus/default/EN/all/tpe_felix/ |date=2008-06-17 }}


{{Commons|Pierre de Fermat}}
[[Category:ഫ്രഞ്ച് ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[Category:നിയമജ്ഞർ]]</text>
      <sha1>lu1adh2mi354algb3yuvwfn1rcfkups</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Netha Hussain</title>
    <ns>3</ns>
    <id>122242</id>
    <revision>
      <id>4682258</id>
      <parentid>4682036</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T14:23:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kiran Gopi</username>
        <id>10521</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബോട്ട് */</comment>
      <origin>4682258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="227068" sha1="hwg29dk54lfgtb64dvxtc0e63ttd5ht" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:green; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| പഴയ സംവാദങ്ങൾ
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
[[User talk:Netha Hussain/archive1|സെപ്റ്റംബർ '12 വരെ]] &lt;/br&gt;
|}

{{tb|Razimantv}}

== സൂക്ഷ്മജീവിശാസ്ത്രം - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ ==

അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ എന്ന വർഗ്ഗങ്ങൾക്കായി അതാതു സ്റ്റബ്ബുകൾ [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8B%E0%B5%BE-%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8D_%E0%B4%85%E0%B4%97%E0%B5%BC&amp;diff=1430717&amp;oldid=1430716 ഇതു പോലെ] ചേർത്താൽ മതി. സൂക്ഷ്മജീവിശാസ്ത്രം - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ എന്ന വർഗ്ഗം താളിൽ തനിയെ ദൃശ്യമാകും.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 15:23, 29 സെപ്റ്റംബർ 2012 (UTC)
:അതറിയാം, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നത്. ഇത്തവണ മറന്ന് പിന്നെയും പഴയ പോലെ ചെയ്തുപോയതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 15:29, 29 സെപ്റ്റംബർ 2012 (UTC)
::{{പുഞ്ചിരി}} നന്ദി--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 14:00, 30 സെപ്റ്റംബർ 2012 (UTC)

== :) ==

താരകത്തിന് നന്ദി നത -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 17:03, 16 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

== പഗ് ==

നായക്കുട്ടിയെ നൽകിയതിനു നന്ദി.. നല്ലോണം നോക്കിക്കോളാം.. ;-) സ്നേഹപൂർവം--[[ഉപയോക്താവ്:Hirumon|ഹിരുമോൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hirumon|സംവാദം]]) 03:31, 17 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)
:{{കൊള്ളാം}}സ്നേഹം ഇരട്ടിയായാലും നോ പ്രോബ്ലം. രണ്ടിനേം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. :D--[[ഉപയോക്താവ്:Hirumon|ഹിരുമോൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hirumon|സംവാദം]]) 05:55, 17 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

==ലവ്‌ലേസ് അവാർഡ്==
നത, അവാർഡിനു നന്ദി. ഒന്നുരണ്ടു ശാസ്ത്രജ്ഞകളെക്കൂടി ചേർക്കാൻ കരുതിയതാണ്. തരപ്പെട്ടില്ല:‌) ആശംസകളോടെ.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|ജോർജുകുട്ടി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Georgekutty|സംവാദം]]) 04:06, 28 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)
{{tb|സംവാദം:തളർവാതം}}
==ഒരു കൊച്ചു സമ്മാനം==
{{award2| border=green| color=white| image=Start hand.svg| size=100px| topic=Way to go| text= വിക്കിപീഡിയക്ക് അകത്തും പുറത്തും  നടത്തുന്ന നല്ല പ്രവൃത്തികൾക്ക് ഒരു കൈ. ഈ പ്രവർത്തനം തുടരട്ടെ!!. ഈ പച്ചക്കൊടി കാട്ടുന്നത്. ----[[ഉപയോക്താവ്:jigesh|jigesh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:jigesh|സംവാദം]]) 20:11, 2 ജനുവരി 2013 (UTC))}}
==വനിതാദിന പുരസ്കാരത്തിന് നന്ദി==
നത തന്ന പുരക്സാരത്തിനു നന്ദി.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|ജോർജുകുട്ടി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Georgekutty|സംവാദം]]) 00:41, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)
:ഞാനും നന്ദ്രി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. യജ്ഞം സമാപിച്ചതായി താളിൽ ചേർക്കാമല്ലോ... --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 02:41, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)
::നന്ദി നത [[ഉപയോക്താവ്:Bipinkdas|ബിപിൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bipinkdas|സംവാദം]]) 03:36, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)
::നന്ദി നത--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|Fotokannan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 07:45, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)

:നന്ദി, സന്തോഷം , പരിപാടിയുടെ സമഗ്ര റിപ്പോർട്ട്‌ ഉടൻ വരും എന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു :) &lt;font style=&quot;font-family: Zapfino, Segoe Script&quot;&gt;[[User:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;- Irvin Calicut..&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;&lt;font style=&quot;font-family: Papyrus&quot;&gt;[[User talk:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;brown&quot;&gt;..ഇർവിനോട് പറയു&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt; 12:45, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)
: എന്റെയും നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sidharthan|സംവാദം]]) 12:57, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)
:നന്ദി നത--[[ഉപയോക്താവ്:ShajiA|ഷാജി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ShajiA|സംവാദം]]) 17:55, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)

:{{tb|കവാടത്തിന്റെ സംവാദം:ജീവശാസ്ത്രം}}

== പിറന്നാളാശംസകൾ ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Award misc birthday cake.jpg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''പിറന്നാൾ കേക്ക് '''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | പിറന്നാൾ ദിനത്തിൽ ആശംസകളോടെ..  [[ഉപയോക്താവ്:Hrishikesh.kb|Hrishi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hrishikesh.kb|സംവാദം]]) 19:10, 27 മേയ് 2013 (UTC)
{{കൈ}} എന്റേം വക ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ആശംസകൾ..{{പുഞ്ചിരി}} --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 07:40, 28 മേയ് 2013 (UTC)
|}
: പിറന്നാൾ ആശംസകൾക്ക് രണ്ടുപേർക്കും നന്ദി. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 13:47, 3 ജൂൺ 2013 (UTC)

== Happy birthday Netha! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:841 food.JPG|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''Happy birthday Netha!'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | Wish you a very happy birthday Netha, stay blessed to inspire others! Btw I have had my bite of your birthday cake :D [[ഉപയോക്താവ്:Psubhashish|Psubhashish]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Psubhashish|സംവാദം]]) 02:31, 28 മേയ് 2013 (UTC)
|}

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Original Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''യഥാർത്ഥ താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | സഹോദരി,
താങ്കളെ കുറിച്ച് ഏഷ്യാനെറ്റ്‌ ന്യൂസ്‌ ചാനലിൽ ഇപ്പോൾ കണ്ടു. അഭിനന്ദനങ്ങൾ.  ഒപ്പം പ്രവർത്തങ്ങൾക്ക് ആശംസകളും [[ഉപയോക്താവ്:AswiniKP|♥Aswini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AswiniKP|സംവാദം]]) 14:19, 8 ജൂൺ 2013 (UTC)
|}

== സംഗമോത്സവം2013 (സ്വാഗതം) ==

സംഗമോത്സവത്തിനായി ഒരു സ്വാഗതഫലകം [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം|ഇവിടെ]] തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായ ശേഷം ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷയും വേണം. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 09:05, 4 നവംബർ 2013 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px &quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f1f1f1;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#efefef;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; &quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]&lt;br/&gt;&lt;/div&gt;
|- 
! 
&lt;div  style=&quot;font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left&quot; &gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px;  font-size:16px&quot;&gt;നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px;&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ   [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br/&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.

പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]  ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Netha Hussain|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 16:39, 16 നവംബർ 2013 (UTC)

==അരീക്കോട്==

അരീക്കോട് എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു താൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കീപീഡിയയിൽ നിലവിലുണ്ട്.Arecode എന്ന് സെർച്ചൂ...
[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/117.211.59.174|117.211.59.174]] 10:52, 16 ഡിസംബർ 2013 (UTC)

== Medical Translation Newsletter Aug./Sept. 2014 ==

[[File:Medical translation.svg|80px|left|link=:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation Task Force]] 
[[File:Stetho book.jpg|right|250px]]
&lt;div style = &quot;line-height: 1.2&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif&quot;&gt;'''''Medical Translation Newsletter'''''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
Issue 2, Aug./Sept. 2014&lt;br/&gt;
by [[:w:en:User:CFCF|CFCF]]
&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;
&lt;/div&gt;
''[[:w:en:Wikipedia:WikiProject_Medicine/Translation_task_force/Newsletter/Recipients|sign up for monthly delivery]]''&lt;/div&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style = &quot;margin-top: 1.5em; border: 3px solid #0000FF; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: .9em&quot;&gt;
[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|70px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Project_Med]][[File:TWB.svg|right|120px|link=http://translatorswithoutborders.org/]]
===&lt;big&gt;Feature – [[:w:en:Ebola virus disease|Ebola]] articles&lt;/big&gt;===
[[File:Ebola virus virion.jpg|200px|thumb|right|link=:w:en:WP:RTTS|Electron micrograph of an Ebola virus virion]]
During August we have translated [[:w:en:Ebola virus disease|Disease]] and it is now live in more than 60 different languages! To help us focus on African languages [https://rubric.com/ Rubric] has donated a large number of articles in languages we haven't previously reached–so a shout out them, and [[:w:en:User:Ian Henderson|Ian Henderson]] from Rubric who's joined us here at Wikipedia. We're very happy for our continued collaboration with both Rubric and Translators without Borders!
:Just some of our over 60 translations:
*[[:xh:Isifo sentsholongwane i-Ebola|Xhosa]]
*[[:nso:Bolwetši bja baerase ya Ebola|Northern Sotho]]
*[[:zu:Isifo segciwane le-Ebola|Zulu]]
*[[:ts:Xitsongwatsongwana xa vuvabyi bya Ebola|Tsonga]]
*[[:ve:Vhulwadze ha Vairasi ya Ebola|Venda]]
*[[:ha:Ƙwayoyin cuta na Ebola|Hausa]]
*[[:ig:Ọrịa ihi ụra nke ukwuu|Igbo]]
*[[:yo:Àrùn oorun àsùnjù|Yoruba]]
*[[:rw:Indwara y’umusinziro nyafurika|Kinyarwanda]]
*[[:sw:Ugonjwa wa malale|Swahili]]
*[[:ti:ኣፍሪካን ትራይፓኖሶሚያሲስ|Tigrinya]]

;&lt;big&gt;New roles and guides!&lt;/big&gt;
At Wikimania there were so many enthusiastic people jumping at the chance to help out the Medical Translation Project, but unfortunately not all of them knew how to get started. That is why we've been spending considerable time writing and improving guides! They are finally live, and you can find them at our [[:w:en:WP:TTF|home-page]]!
;&lt;big&gt;New sign up page!&lt;/big&gt;
We're proud to announce a new sign up page at [[:w:en:WP:MTSIGNUP|WP:MTSIGNUP]]! The old page was getting cluttered and didn't allow you to speficy a role. The new page should be easier to sign up to, and easier to navigate so that we can reach you when you're needed!
;Style guides for translations
Translations are of both full articles and shorter articles continues. The process where short articles are chosen for translation hasn't been fully transparent. In the coming months we hope to have a first guide, so that anyone who writes medical or health articles knows how to get their articles to a standard where they can be translated! That's why we're currently working on medical '''good lede''' criteria! The idea is to have a similar peer review process to [[:w:en:WP:GAN|good article nominations]], but only for ledes.
;Some more stats
*In July, 18 full article translations went live (&lt;small&gt;[[:w:en:WP:RTT|WP:RTT]]&lt;/small&gt;), and an additional 6 simplified versions went live (&lt;small&gt;[[:w:en:WP:RTTS|WP:RTTS]]&lt;/small&gt;)!
*We have a number of new lead integrators into Dutch, Polish, Arabic and Bulgarian, with more to come in smaller languages! ''(&lt;small&gt;Find them here [[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/People|old sign up page]]&lt;/small&gt;)''
*We were mentioned in a Global Voices Online report by Subhashish Panigrahi at [http://globalvoicesonline.org/2014/07/27/doctors-and-translators-are-working-together-to-bridge-wikipedias-medical-language-gap/# Doctors and translators are working together to bridge Wikipedia's medical language gap]
*New medical professionals have started, dedicated to working in '''[[:w:en:Odiya language|Odiya]]''' and '''[[:w:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]'''!
;Further reading
*[http://translatorswithoutborders.org/ Translators Without Borders]
*[http://www.hifa2015.org/ Healthcare information for all by 2015], ''a global campaign''
&lt;br/&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
-- [[:w:en:User:CFCF|&lt;span style=&quot;background:#014225;color:#FFFDD0;padding:0 4px;font-family: Copperplate Gothic Bold&quot;&gt;CFCF&lt;/span&gt;]] [[:w:en:User talk:CFCF|🍌]] ([[Special:EmailUser/CFCF|email]]) 13:09, 24 September 2014 (UTC)
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CFCF/Mass_message/Translation_newsletter&amp;oldid=9988851 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:CFCF@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== New sign-up page for the Medical Translation Project ==

Hey!

This is a friendly reminder that the '''[[:w:en:Wikipedia:WikiProject_Medicine/Translation_task_force/Sign_up|sign-up page]]''' at the [[:w:en:WP:TTF|Medical Translation Project]] (previously Translation Task force) has been updated. This means everyone has to sign up again. Using the new page it will be easier for us to get into contact with you when there is work available. Please check out our [[:w:en:WP:TTFPROGRESS|progress pages]] now! There might be work there already for you. 

We are also very proud to introduce new roles and guides which allows people to help who don't have medical knowledge too!
;'''Here are ways you can help!'''
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation Task Force/Community organizing|Community organization]]
:We need involved Wikipedians to engage the community on the different Wikipedias, and to '''spread the word'''!
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/Integration guides/Pre translation|Assessing content]]
:We need language knowledgeable Wikipedians (or not yet Wikipedians) who indicate on our progress tables '''which articles should and should not be translated'''!
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/Integration guides/Translating|Translating]]
:We are always on the look-out for dedicated '''translators''' to work with our content, especially in smaller languages!
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/Integration guides/Post translation|Integration]]
:Translated articles need to be '''integrated into local Wikipedias'''. This process is done manually, and needs to take merge or replace older articles.
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/Integration guides/Localization|Template installation]]
:For translations to be more useful templates and modules should be installed. We need people with the technical know-how who can help out!
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/Integration guides/Programming|Programming]]
:Several of our processes are in need of simplification and many could occur automatically with bots.

Please use the '''[[:w:en:Wikipedia:WikiProject_Medicine/Translation_task_force/Sign_up|sign up page]]''', and thank you guys for all the work you've been doing. The translation project wouldn't be possible without you!


-- [[:w:en:User:CFCF|&lt;span style=&quot;background:#014225;color:#FFFDD0;padding:0 4px;font-family: Copperplate Gothic Bold&quot;&gt;CFCF&lt;/span&gt;]] [[:w:en:User talk:CFCF|🍌]] ([[Special:EmailUser/CFCF|email]]) 13:09, 24 September 2014 (UTC)
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CFCF/Mass_message/Sign_up_message&amp;oldid=9989702 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:CFCF@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==ഹലോ [[user:Netha Hussain | നതാ ]]! ==
ഞാൻ ഒരു പുതിയ അംഗമാണു്. സ്തീപക്ഷ എഴൂത്തിൽ താല്പര്യമുണ്ട്. 
[[user:viswaprabha|വിശ്വപ്രഭ]]യാണു് താങ്കളെ എനിക്കു പരിചയപ്പെടുത്തിയതു്. [[ഉപയോക്താവ്:Jothi Narayanan|Jothi Narayanan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jothi Narayanan|സംവാദം]]) 11:02, 26 സെപ്റ്റംബർ 2014 (UTC)

== Doctor Ji ==

Hey,&lt;br/&gt;
Doctor Ji, :)&lt;br/&gt;
You may remember me from En WP. I was just making minor fixes at [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/റിപ്പോർട്ട്/en]] and found it is your article. How are you doing these days? And how was your Europe trip?  --[[User:Titodutta|Tito Dutta]] ([[User_talk:Titodutta|Talk]]) 14:21, 18 ഒക്ടോബർ 2014 (UTC)
::Dear Tito ji,&lt;br /&gt;
The report requires major fixes! I have just copied an entire article which was probably the notes written by someone from the press. I am in the process of cleaning up and translating the rest of the report. I will have to correct the typos and fix grammatical errors after I have done the translation. Thank you for joining me on Malayalam Wikipedia, you are a superstar! The Europe trip was good, but I missed the community consultation and hence could not meet you. Meet you sometime later soon! Thanks again for your hard work in fixing the report! --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 16:29, 18 ഒക്ടോബർ 2014 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയ-എൽ.ജി.ബി.ടി പഠനശിബിരം ==

വിക്കിപീഡിയ - എൽ.ജി.ബി.ടി പഠനശിബിരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപര്യപ്പെടുന്നു.
--[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] 14:24, 26 നവംബർ 2014 (UTC)

== ആയിരമാകാൻ ഒന്ന്  ==

Gastroenteritis Viral എന്ന ഒറ്റ ലേഖനം മാത്രമാണ്‌ 1000 പ്രധാന ലേഖനങ്ങളിൽ ഇല്ലാത്തത്.ഡോക്റ്റർ ഇതിന്റെ മലയാളത്തിലുള്ള ലേഖനം ഒന്ന് തുടങ്ങാമൊ?.Dr ajay സാറിനോടും ഇത്തരത്തിൽ ഒരു സന്ദേശം ഇട്ടിട്ടുണ്ട് പക്ഷേ അദ്ദേഹം അവധിയിലാണ്‌.--[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 20:55, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2015 (UTC)
::[https://en.wikipedia.org/wiki/Viral_gastroenteritis ഇതാണോ] താങ്കൾ ഉദ്ദേശിച്ച ലേഖനം? വളരെ ചെറിയ ലേഖനമാണല്ലോ, 1000-ത്തിൽ പെടുമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 1000 പ്രധാനലേഖനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ആസൂത്രണ പേജ് ഉണ്ടോ? നന്ദി, [[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]]. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 16:59, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2015 (UTC)
ഡോക്റ്റർ,Gastroenteritis Viral എന്നാണ്‌ അവർ 1000 പ്രധാന ലേഖനങ്ങളിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്ന്തെങ്കിലും [https://en.wikipedia.org/wiki/Gastroenteritis Gastroenteritis] എന്ന ലേഖനത്തിലേക്കാണ്‌ ലിങ്ക് കൊടുത്തിരിക്കുന്നത്.ബുദ്ധിമുട്ടാകില്ലങ്കിൽ Gastroenteritis ഇതിന്റെ മലയാളം എഴുതാമൊ? ---[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 17:08, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2015 (UTC)&lt;br /&gt;
Gastroenteritis ലേഖനം തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.1000 [https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8E%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B4%BE_%E0%B4%AD%E0%B4%BE%E0%B4%B7%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%B5%E0%B5%87%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86_%E0%B4%AA%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BF%E0%B4%95 പ്രധാനലേഖനങ്ങൾ] --[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 12:09, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2015 (UTC)-

== വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ_മാസം ==

[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ_മാസം]] തുടങ്ങി. നോക്കുമോ  മറ്റുള്ളവരേം ചേർക്കുമോ. ഫേസ്ബുക്കില് പ്രമോട്ട് ചെയ്യുമോ. ചില ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുമോ ----[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 06:27, 3 നവംബർ 2015 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015==

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കി]] സമൂഹത്തിന്റെ വാർഷിക സംഗമം, [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015]], ഡിസംബർ മാസത്തിൽ കോഴിക്കോട് വെച്ച് ചേരാനുദ്ദേശിക്കുന്നു. [[കോഴിക്കോട്]] നിന്നുള്ള വിക്കി ഉപയോക്താവെന്ന നിലയിൽ താങ്കളുടെ ആത്മാർത്ഥമായ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ഒപ്പം സംഗമോത്സവ വിജയത്തിനായി താങ്കൾക്ക് എങ്ങനെ ഇതിന്റെ സംഘാടകരുമായി / സംഘാടക സമിതിയുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്ന് അറിയുവാനും താൽപര്യപ്പെടുന്നു. താങ്കളുടെ വിലയേറിയ അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും അറിയിക്കുക. താങ്കളുടെ സജീവ പങ്കാളിത്തം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

സംഘാടനത്തിന് മുന്നിട്ടിറങ്ങാൻ തയ്യാറുള്ളവർ ഇവരാണ്. താങ്കൾ ഇവരുമായി ബന്ധപ്പെടുമല്ലോ.?
*വി.കെ ആദർശ് (മൊബൈൽ : 9387907485)
*[[ഉപയോക്താവ്:Lalsinbox|ലാലു മേലേടത്ത്]] (മൊബൈൽ : 9562818718)
*[[ഉപയോക്താവ്:sreejithkoiloth|ശ്രീജിത്ത്  കൊയിലോത്ത്]] (മൊബൈൽ : 9745002412)

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് എന്നെയും വിളിക്കാവുന്നതാണ്. (എല്ലാർക്കും അയക്കുന്ന കൂട്ടത്തിൽ അയച്ചതാണേ. _/\_)

എന്ന്,
[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] - (മൊബൈൽ : 7403377786)

== താങ്കൾക്കിതാ ഒരു പുച്ചക്കുട്ടി! ==

[[പ്രമാണം:Cute grey kitten.jpg|left|150px]]
മലയാള വിക്കിയിൽ നടത്തുന്ന പമ്മി പമ്മിയുള്ള തിരുത്തലുകൾക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു


[[ഉപയോക്താവ്:Sidheeq|സിദ്ധീഖ് &amp;#124; सिधीक&amp;#124;Sidheeq&amp;#124; صدّيق]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sidheeq|സംവാദം]]) 15:31, 2 ഡിസംബർ 2015 (UTC)
&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;/&gt;
::പൂച്ചക്കുട്ടിക്ക് വളരെയധികം നന്ദി, [[ഉപയോക്താവ്:Sidheeq|സിദ്ധീഖ് &amp;#124; सिधीक&amp;#124;Sidheeq&amp;#124; صدّيق]]. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 18:16, 8 ഡിസംബർ 2015 (UTC)

== വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

&lt;div style=&quot;background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:12px; height:15px; padding:2px;border-radius:5px; &quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f9f9f9;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f9f9f9;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; &quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:WikiSangamothsavam-2015-logo.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015]]&lt;br/&gt;&lt;/div&gt;
|- 
! 
&lt;div  style=&quot;font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left&quot; &gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px;  font-size:16px&quot;&gt;നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px;&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ '''[[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015]], ഡിസംബർ 19, 20 തീയ്യതികളിൽ   [[കോഴിക്കോട്]] വെച്ച് നടക്കുന്നു'''.&lt;br/&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [https://www.facebook.com/MalayalamWikipedia/  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1n8X_pfFDfu_CcEnAhsrjfSUYEfM5eT3oEW-U1c6maXU/ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.

വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:MALABAR2015|മലബാർ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]  ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''കോഴിക്കോട് ഫോട്ടോവാക്ക്'', ''മലയാളം വിക്കി ഭാവി പരിപാടികൾ'', ''പഴയ പുസ്തകങ്ങളുടെ ഡിജിറ്റൈസേഷനും'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ മുഴുവൻ സമയ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കി ഈ വാർഷിക സമ്മേളനം അവിസ്മരണീയമാക്കുമല്ലോ. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Ranjithsiji|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

2015 ഡിസംബർ 19,20 തീയ്യതികളിൽ കോഴിക്കോട്ട് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
----'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015#.E0.B4.B8.E0.B4.82.E0.B4.98.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B4.95.E0.B5.BC|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:42, 9 ഡിസംബർ 2015 (UTC)

== വിവാഹ നക്ഷത്രം ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Bride_and_groom.jpg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''വിവാഹമംഗളാശംസകൾ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | 2016 [[ജനുവരി 9]] ന് വിവാഹിതയായ നതയ്കും കൂട്ടുകാരനും സ്നേഹം നിറഞ്ഞ ആശംകൾ ! [[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 00:55, 11 ജനുവരി 2016 (UTC)
|}

ഞാനും നേരുന്നു...മംഗല്യ മംഗളം... വൈകിയതിൽ ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു.... [[ഉപയോക്താവ്:Sidheeq|സിദ്ധീഖ് &amp;#124; सिधीक&amp;#124;Sidheeq&amp;#124; صدّيق]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sidheeq|സംവാദം]]) 06:41, 24 ജനുവരി 2016 (UTC)

== Request ==

Greetings.

Could you create the article [[en:Azerbaijani rug]] in Malayalam?

Thank you.

== വിക്കപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 ==

&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; &quot;&gt;
പ്രിയ സുഹൃത്തേ, താങ്കളെ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി ക്ഷണിക്കുന്നു

ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തിരുത്തൽയജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻ മാസം. നവംബർ 2016 ലാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തപ്പെടുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും ആധികാരികതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതും ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശമാണ്. 2015 ൽ 7000 ലേഖനങ്ങൾ 43 വിവിധ ഭാഷകളിലായി വിവിധ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കാൻ ഈ പദ്ധതി മൂലം കഴിഞ്ഞു.

പരസ്പര സൗഹൃദത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ഏഷ്യൻ സമൂഹങ്ങൾ ഓരോ എഡിറ്റർക്കും ഒരു പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ പോസ്റ്റ്കാർഡ് അയക്കുന്നതാണ്. 4 ലേഖനങ്ങൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ ചേർന്ന് എഴുതണമെന്ന നിബന്ധനമാത്രമേയുള്ളൂ.

ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കും.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[Wikipedia:WAM2016|ഏഷ്യൻമാസം 2016]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നമുക്ക് ഈ പരിപാടി ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാമെന് പ്രതീക്ഷയോടെ
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2016&amp;action=edit&amp;section=4 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
&lt;/noinclude&gt;[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:25, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== തെരഞ്ഞെടുപ്പിലേക്കു സ്വാഗതം ==

[[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] പോലുള്ള നിർണ്ണായക തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ സ്ത്രീ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പുവരുത്തണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ചില നിബന്ധനകൾ പാലിച്ചുകൊണ്ട് ഏതൊരു ഉപയോക്താവിനും തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ടുചെയ്യാം. കാര്യനിർവാഹക സ്ഥാനത്തേക്കു വനിതാ സ്ഥാനാർത്ഥികളെ താങ്കൾക്കു നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്യാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 12:45, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
::[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] : സന്ദേശത്തിനു നന്ദി. ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അടുത്തകാലത്തായി മലയാളത്തിൽ വളരെക്കുറച്ച് തിരുത്തലുകളേ നടത്താറുള്ളൂ. ചില ആഗോള പ്രൊജക്റ്റുകളീൽ പങ്കെടുക്കുന്നതുകൊണ്ട് മലയാളത്തിൽ ലേഖനമെഴുതാൻ അധികം സമയം കിട്ടാറില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഞാൻ വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. വനിത സ്ഥാനാർഥികളെ കാര്യനിർവാഹക/ബ്യൂറോക്രാറ്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നതിനോട് യോജിക്കുന്നു. എന്റെ പരിചയത്തിൽ അനുഭവസമ്പന്നരായ സജീവ വനിതാ വിക്കിമീഡിയർ ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നും വിട്ടു നിൽക്കുന്നു. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 13:15, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
അഭിപ്രായം അറിയിച്ചതിനും വോട്ടുചെയ്തതിനും {{നന്ദി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 13:57, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

== 27 Communities have joined WAM 2018, we're waiting for you! ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px]]

Dear WAM organizers!

Wikipedia Asian Month 2018 is now 26 days away! It is time to sign up for 
'''[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2018#Communities_and_Organizers|WAM 2018]]''', 

Following are the updates on the upcoming WAM 2018:

* Follow the [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Organiser Guidelines|organizer guidelines]] to host the WAM successfully.
* We want to host many onsite Edit-a-thons all over the world this year. If you would like to host one in your city, please [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Onsite edit-a-thon|take a look and '''sign up''' at this page]]. 
* If you or your affiliate wants to organize an event partnering with WAM 2018, Please [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Event Partner|'''Take a look''' at here]].
* Please encourage other organizers and participants to sign-up in [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]] to receive updates and news on Wikipedia Asian Month.


If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Reach out the WAM team here at the [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|meta talk page]] if you have any questions.

Best Wishes,&lt;br /&gt;
[[:m:User:Wikilover90|Wikilover90]] using ~~&lt;includeonly&gt;~&lt;/includeonly&gt;~~
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18448358 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM Organizers Update ==

Hi WAM Organizer! Hopefully, everything works just fine so far! '''[[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|Need Help Button''', post in any language is fine]]
* Here are some recent updates and clarification of rules for you, and as always, let me know if you have any idea, thought or question.
** Additional souvenirs (e.g. postcard) will be sent to Ambassadors and active organizers.
** A participant's article count is combined on all language Wikipedias they have contributed to
** Only Wikipedia Asian Month on Wikipedia or Wikivoyage projects count (no WikiQuote, etc.)
** The global top 3 article count will only be eligible on Wikipedias where the WAM article requirement is at least 3,000 bytes and 300 words.
** If your community accepts an extension for articles, you should set up a page and allow participants to submit their contributions there.
** In case of redirection not allowed submitting in Fountain tool, a workaround is to delete it, copy and submit again. Or a submission page can be used too.
** Please make sure enforce the rules, such as proper references, notability, and length.
** International organizers will double check the top 3 users' accepted articles, so if your articles are not fulfilling the rules, they might be disqualified. We don't want it happened so please don't let us make such a decision.

Please feel free to contact me and WAM team on [[m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|meta talk page]], send me an email by Email this User or chat with me on facebook. For some languages, the activity for WAM is very less, If you need any help please reach out to us, still, 12 more days left for WAM, Please encourage your community members to take part in it.

If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Best Wishes,&lt;br /&gt;
Sailesh Patnaik&lt;br /&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18557757 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== What's Next (WAM)! ==

Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next?
; Tool problem
: If you faced problem submitting articles via judging tool, use [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/late submit|this meta page]] to do so. Please spread this message with local participants.
; Here are what will come after the end of WAM
* Make sure you judge all articles before December 7th, and participants who can improve their contribution (not submit) before December 10th. 
* Participates still can submit their contribution of November before December 5th at [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/late submit|'''this page''']]. Please let your local wiki participates know. Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Status|'''this page''']] after December 7th
* There will be three round of address collection scheduled: December 15th, December 20th, and December 25th. 
*  Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Ambassadors|'''on this page''']], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
* There will be a progress page for the postcards.

; Some Questions
* In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[:m:User:Ле Лой|Le Loi]] for more information.

Thanks again, Regards &lt;br/&gt;
[[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 04:59, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18652404 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM Postcard collection ==

Dear organiser,

Thanks for your patience, I apologise for the delay in sending the Google form for address collection. Please share [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScoZU2jEj-ndH3fLwhwG0YBc99fPiWZIfBB1UlvqTawqTEsMA/viewform this form] and the message with the participants who created 4 or more than 4 articles during WAM. We will send the reminders directly to the participants from next time, but please ask the participants to fill the form before January 10th 2019. 

Things to do:
#If you're the only organiser in your language edition, Please accept your article, keeping the WAM guidelines in mind.
#Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Ambassadors|'''on this page''']], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
#Please update the status of your language edition in [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Status|'''this page''']].


Note: This form is only accessed by WAM international team. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. If you have problems accessing the google form, you can use [[:m:Special:EmailUser/Saileshpat|Email This User]] to send your address to my Email. Thanks :) --[[:m:User:Saileshpat|Saileshpat]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 21:15, 19 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18711123 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to Organize Wiki Loves Love 2019 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:WLL Subtitled Logo subtitled b (transparent).svg|frameless|right]]

[[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Love 2019|Wiki Loves Love]] (WLL) is an International photography competition of Wikimedia Commons to subject love testimonials happening in the month of February 2019.

The primary goal of the competition is to document love testimonials through human cultural diversity such as monuments, ceremonies, snapshot of tender gesture, and miscellaneous objects used as symbol of love; to illustrate articles in the worldwide free encyclopedia Wikipedia, and other Wikimedia Foundation (WMF) projects. February is around the corner and Wiki Loves Love team invites you to organize and promote WLL19 in your country and join hands with us to celebrate love and document it on Wikimedia Commons. The theme of 2019 is '''Festivals, ceremonies and celebrations of love'''.

To organize Wiki Loves Love in your region, sign up at WLL [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Organise|Organizers]] page. You can also simply support and spread love by helping us [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Love 2019|translate]] the commons page in your local language which is open for translation.

The contest starts runs from 1-28 February 2019. Independent from if there is a local contest organised in your country, you can help by making the photo contest Wiki Loves Love more accessible and available to more people in the world by translating the upload wizard, templates and pages to your local language. See for an overview
of templates/pages to be translated at our [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Translations|Translations page]].

Imagine...The sum of all love!

[[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/International Team|Wiki Loves Love team]]

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:33, 6 ജനുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wiki_Loves_Love&amp;oldid=18760999 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Invitation from WAM 2019 ==

[[File:WAM logo without text.svg|right|200px]]
Hi WAM organizers!

Hope you are all doing well! Now it's a great time to '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2019#Communities_and_Organizers|sign up for the 2019 Wikipedia Asian Month]]''', which will take place in November this year (29 days left!). Here are some updates and improvements we will make for upcoming WAM. If you have any suggestions or thoughts, feel free to discuss on [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|the meta talk page]].

#Please add your language project by 24th October 2019. Please indicate if you need multiple organisers by 29th October.
#Please update your community members about you being the organiser of the WAM.
#We want to host many onsite Edit-a-thons all over the world this year. If you would like to host one in your city, please [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Onsite edit-a-thon|take a look and sign up at this page]]. 
#Please encourage other organizers and participants to sign-up [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|in this page]] to receive updates and news on Wikipedia Asian Month.
#If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Reach out the WAM team here at the [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|meta talk page]] if you have any questions.

Best Wishes,&lt;br /&gt;
[[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:03, 2 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=19195667 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit&amp;section=1 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== അഭിനന്ദനങ്ങൾ ==

റെഡ് ഹാറ്റിന്റെ ഓപ്പൺ സോഴ്സ് അക്കാദമിക് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചതിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 05:53, 3 മേയ് 2020 (UTC)
:: അഭിനന്ദനങ്ങൾക്ക് നന്ദി, [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]]. {{unsigned|Netha Hussain}}

== Wikipedia Asian Month 2020 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''.
# Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. 
#	The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) 
#	Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020

Sincerely yours,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&amp;oldid=20508138 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KOKUYO@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വാക്സിൻ തിരുത്തൽ താരകം ==

{{award2| border=blue| colour=white| image=Barnstarmedicine.svg| size=200px| topic=നക്ഷത്രപുരസ്കാരം| text=[[വിക്കിപീഡിയ:വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2021|വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2021]] മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ അവതരിപ്പിച്ചതിന് നതയ്ക്ക് ഈ നക്ഷത്രപുരസ്കാരം സന്തോഷപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 02:27, 3 ജൂൺ 2021 (UTC)}}

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:34, 23 ജൂലൈ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774789 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ ==

സുഹൃത്തെ Netha Hussain,

വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം.
*[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']].

നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.

[[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants!
Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team.
# Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''.
# Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!!
# If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:'''

# Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones.
# The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!)
# Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status.

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&amp;#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021

Sincerely yours,

[[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=20538644 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Reke@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]]  for organizers. Please remember to:

# use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs &amp; Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''.
# Inform your community members WAM 2022 is coming!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. 
#	The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022

Sincerely yours,

 [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=23975688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Joycewikiwiki@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:25, 16 നവംബർ 2022 (UTC) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023: Help us organize! ==

Dear Wikimedian,

You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. 

If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 18 നവംബർ 2022 (UTC)

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24094749 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:21, 2 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 ==

Dear Wikimedian,

As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call.

* [WCI 2023] Open Community Call
* Date: 18 December 2022
* Time: 1900-2000  [7 pm to 8 pm] (IST)
* Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei

Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:11, 18 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

&lt;small&gt;
On Behalf of,
WCI 2023 Organizing team
&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24099166 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=ml medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/ml&amp;oldid=25416194 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Doc James@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br/&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th January 2024, we had our first user group meeting held online this year.
** Shared updates about the [[:m:WikiConference Kerala|WikiConference Kerala]] and [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Malayalam_Wikipedia_21st_Birthday_Celebration|21st Birthday Celebration of Malayalam Wikipedia]] held on 23 Dec 2023 at Thrissur.
** Shared updates about the [[:m:Wikimedians_of_Kerala/Events/Wikisource_Digitization_Event,_Pala|Wikisource digitization program]] held at St. Mary's GHSS Pala. 
** Discussed about the Monthly newsletter of UG....([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Feb 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/February_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26198188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br/&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th February 2024, we had our second user group meeting held online at Google Meet platform this year.
** Shared updates about the ongoing [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]] by [[User:Tonynirappathu]].
** Discussed about the [[:m:Tamil-Malayalam Community Collaboration|Tamil-Malayalam Community Collaboration]] plans and invited members to join the initiate.
** Discussed the technical issues in the Malayalam Wikipedia and shared updates about the ''Wikimedians of Kerala technical group'' ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Shared updates about [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 30th Mar 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/March_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 17:30, 28 മാർച്ച് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's third newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br/&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 30th March 2024, we had our third user group monthly meeting held online at User Group's Telegram platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki campaigns.
** Discussed about [[:c:Wiki Loves Earth 2024|Wiki loves Earth]] campaign and usergroup's interest in organising it in India level.
** Discussed about WikiFunctions and members shared updates about their views. ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/March_2024|Read more at...]])

'''Eevents &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group is planning to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th Arp 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/April_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 06:18, 21 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April-May 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br/&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27th April, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki edit-a-thons and hack-a-thons.
** Discussed about recent happenings in Malayalam Wikipedia.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2024|'' Read more at...'']])
* On 25th May, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Discussed about India election 2024 edit-a-thon running in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about technical training for editors in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about Indic Media Wiki Developers user group [[:m:Wikimedia Hackathon Kochi - 2024|Hackathon]] happened at Tinkerspace, Kalamassery.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2024|'' Read more at...'']])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
**[[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
**[[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
**[[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group has proposed an application to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 15th June 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/June_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Rajithsiji|Rajithsiji]] &amp; [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 13:26, 14 ജൂൺ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26940905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - June 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 15th June 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the MC final draft version and voting procedure. Suggested open voting in meta to select the offical voter of the Wikimedians of Kerala UG.
** Shared updates about Technical Consultations 2024 program by Indic MediaWiki Developers UG and discussed how community members can get involved.
** Shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|Wiki Loves Onam Rapid grant]] by User:Gnoeee and discussed the focus of the event with the members. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2024|Read more at...]])
* On 29th June 2024, we had a special meeting held online at Jitsi platform to discuss with the UG members and Malayalam community about the MC voting.
** User:Ranjithsiji was selected as official voter of UG after open voting in meta and asked the community about the feedback before voting.
** Discussed about Movement Charter and members shared updates about their views. UG members invloved in translating the MC page to Malayalam. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/MC discussion June 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* Past events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been ended on June 15th and nearly [https://editathonstat.toolforge.org/ige24/index.php 87 articles] has been created/updated.
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 20th July 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 08:41, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26958227 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - July 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th July 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Akhilan presented the idea about photo documentation that aims to document a village and a photo scavenger hunt. The more details about it can been seen at [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Village Documentation - Thalavoor|Village Documentation - Thalavoor]] and [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Wikipedia Takes Kollam|Wikipedia Takes Kollam]] pages.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|''Wiki Loves Onam'']] grant proposal which got approved for in FY 2023-24 (Round 6) that aims to document videos and photos in Wikimedia platforms. Planning to share more updates in the month of August.
** Discussed about the user groups upcoming months plan. User:Ranjithsiji and User:Manojk shared plans for submitting grant proposals for organising some events in upcoming months. 
** Community members User:Irvin calicut, User:Akhilan, User:Tonynirappathu was elected for auditing the grants involving the user group.([https://etherpad.wikimedia.org/p/IN-KL_Meetup_July_2024 read more at...])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group members User:Gnoeee and User:Ranjithsiji will be travelling to Wikimania this year from Kerala and User:Mujeebcpy will be joining from Austria.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Aug 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 14:49, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27190605 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - August 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th August 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee and User:Ranjithsiji shared their experience in attending Wikimania 2024 at Katowice, Poland from Kerala. The other known Malayali Wikimedians attended this years Wikimania in-person are User:Mujeebcpy, User:Jsamwrites and User:Leaderboard
** User:Ranjithsiji presented a talk on Schoolwiki project and presented the poster describing activities of Wikimedians of Kerala UG. User:Gnoeee presented the poster describing the activities of OpenDataKerala community.
** User:Ranjithsiji and User:Mujeebcpy worked on a tool named 'Vcutcli' to create small videos by cutting a large video using starting and ending timestamps during Wikimania.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]]. The photography campaign in Wikimedia Commons and Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia was discussed.
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** Discussed about the IndiaFOSS 2024 event at Bangalore and two representatives of User-group was planned to attend the event.
** Community members are encouraged to apply for Train the Trainer (TTT) 2024, which will be held in Odisha.
** Community members User:Gnoeee, User:Irshadpp, User:Manojk and User:Ranjithsiji shared their selection to participate in the Wiki Technology Summit taking place on 4th and 5th Oct at Hyderabad. ([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2024|Read more...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - the photography campaign at Wikimedia Commons
** [[:ml:WP:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - Edit-a-thon at Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21st September 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:34, 19 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - September 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 21st Sept 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee started the meetup welcoming everyone and shared the agenta for this months meetup  as listed in the event page.
** User:Ranjithsiji shared the UG's grant proposal details and the plans for upcoming months.
** User:Ranjithsiji shared his experience in attending IndiaFOSS along with Naveen Francis. Both of them represented the reperentative of Wikimedians of Kerala UG at IndiaFOSS. User:Gnooee's workshop on OpenRefine has been accepted for IndiaFOSS, but due to his absence for personal reasons the workshop was taken by User:Ranjithsiji and Ayushi, an Outreachy intern who has worked with the OpenRefine team.
** User:Gnoeee has been reminded about the last date to submit the Technical Consultations form that was shared in the Village pump, mailing list and other social media platforms.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]].
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** User:Ranjithsiji shared an update about the online workshop 'Introduction to Wikipedia' he did for SFLC Delhi.
** The Sacharam project idea was discussed. Participants mentioned it would  good to discuss with the person who proposed it in the next meeting.
** User:Tonynirappathu shared update about his Book Digitization work.
** Shared the discussion that is going on about the planned WCI 2025
([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 12th October 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:37, 8 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - October 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's [[:M:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2024|nineth newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 12th Oct 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 17 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone and shared the agenda for this months meetup as listed in the event page.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam campaign]], highlighting that over 4,000 files were uploaded by more than 100 participants between September 1st and 30th.
** User:VSj (WMF) shared the updates about Sancharam project. During the discussion, participants actively contributed by sharing valuable feedback and raising questions to clarify specific aspects of the initiative. Challenges were noted, including technical support for uploading, handling licenses, and managing the content.
** User:Ranjithsiji shared an update on organizing Wikidata birthday with a community gathering and workshop in Kerala, with the potential to collaborate with the OpenStreetMap (OSM) community for greater engagement and shared learning opportunities.
** User:Gnoeee shared an update on Wikidata's 12th Birthday celebrations led by the Wikimedians of Kerala UG on Wikidata Oct 13th-19th. One week focusing on [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday#Week_1|improving hospital and health center data]].
** User:Manojk shared an update on the WikiConference Kerala that is planned to be hosted at Thrissur during the month of December. More details will be shared soon. Also shared update on up-coming Malayalam Wikisource activities.
** During the discussion, participants explored the idea to submit a bid for hosting the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|WCI 2025]] in Kerala. The participants expressed their support for the idea, and decided to form a dedicated group was to work on the bid proposal and submit the bid for Kochi location.
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis and User:Jameela P. got selection to attend Train-the-Trainer (TTT) program that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.
* User:Gnoeee has received an invitation from the WikiArabia Conference team to attend the conference and to organize an OpenRefine workshop during the conference in Oman.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday|Wikidata Twelfth Birthday datathon]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 9th November 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:46, 4 നവംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== [[കരട്:കതരഗാമ]] ==
കതരഗാമ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. കരടിൽ നിന്നും ഈ ലേഖനം മാറ്റിത്തരണമന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:29, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയ:വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം ==
{{ping|Netha Hussain}}
[[വിക്കിപീഡിയ:വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2025|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] തുടങ്ങാനാഗ്രഹിക്കുന്നതിനു നന്ദി എന്നാൽ 2021 മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലുള്ളവർ [[Meta:Feminism and Folklore|ഫെമിനസം ആൻഡ് ഫോക്ലോർ]] തിരുത്തൽ യജ്ഞം എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോർ 2024|തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]] പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ട്. 2025ലും ഈ പദ്ധതി നടത്തുവാനുള്ള തീരുമാനം നമ്മൾ മീറ്റിംഗുകളിൽ അറിയിച്ചിട്ടുള്ളതുമാണ്.  ഇന്ത്യ ലെവലിൽ നടന്ന മീറ്റിംഗുകളിൽ നമ്മൾ പങ്കെടുത്തതും ഇവിടെ പരിപാടി നടത്തുവാനുള്ള [[Meta:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki Loves Folklore &amp; Feminism and Folklore Activities in India 2025 (ID: 22891840)|ബഡജറ്റ് സമർപ്പിക്കുകയും]] ചെയ്തിട്ടുള്ളതുമാണ്. ആകയാൽ ഈ തിരുത്തൽ യജ്ഞം അതുമായി ചേർക്കുമല്ലോ. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:25, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
::{{ping|Ranjithsiji}}ഫെമിനിസം ആൻ്റ് ഫോക്ലോർ പരിപാടി നമ്മൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന കാര്യം ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നില്ല. വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം ഈ പരിപാടിയുമായി തീർച്ചയായും ബന്ധിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഫെബ്രുവരിയിൽ ഫെമിനിസം ആൻ്റ് ഫോക്ലോർ നടത്തുകയാണെങ്കിൽ മാർച്ചിൽ വനിതാദിനപരിപാടി നടത്തുന്നത് കാരണം വനിതാസംബന്ധമായ വിഷയങ്ങൾക്ക് രണ്ട് മാസത്തെ പ്രവർത്തനം മാറ്റി വയ്ക്കുന്നത് ആവശ്യമാണോ? അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് തിരുത്തൽ യജ്ഞങ്ങളും ഫെബ്രുവരിയിൽ തന്നെ നടത്തണോ, പക്ഷെ അങ്ങനെ ചെയ്താൽ രണ്ട് യജ്ഞത്തിലുമുള്ള പങ്കാളിത്തം കുറഞ്ഞ് പോകുമോ? താങ്കളുടെ അഭിപ്രായത്തിനനുസരിച്ച് തീരുമാനിക്കാം എന്ന് കരുതുന്നു. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 14:20, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
:::{{ping|Netha Hussain}}അതായത് തത്വത്തിൽ വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ എഴുതുന്ന എല്ലാ ലേഖനങ്ങളും ഫെമിനിസം ഫോക്‌ലോർ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ വരാൻ യോഗ്യമാണ്. ഈ സമയക്രമം അന്താരാഷ്ട്ര സമയക്രമമുമായി ഒത്തുപോകാനായാണ് നിശ്ചയിച്ചത്. 2021 മുതൽ വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടത്താത്തത് ഫെമിനിസം ഫോക്‌ലോർ നടത്തുന്നതുകൊണ്ടാണ്. മീനാക്ഷി നന്ദിനിയാണ് പ്രധാന സംഘാടക. ഇതിപ്പോ ഒരു ലേഖനം തന്നെ രണ്ട് പരിപാടിയിലും വരും. രണ്ടിലും സമ്മാനവും കിട്ടും. എനിക്ക് തോന്നുന്നത് രണ്ടു തിരുത്തൽ യജ്ഞവും നടത്താമെന്നാണ്. വനിതാസംബന്ധമായ വിഷയങ്ങൾക്ക് രണ്ട് മാസത്തെ പ്രവർത്തനം തീർച്ചയായും അത്യാവശ്യം തന്നെയാണ്. മാർച്ച് മാസത്തിൽ എഴുതുന്ന ലേഖനങ്ങളെല്ലാം രണ്ടു പരിപാടിയിലും പരിഗണിക്കാം. എന്തു പറയുന്നു. അതുകൂടാതെ മാർച്ചിൽ വിക്കി ലൗസ് ഫോക്‌ലോർ ഫോട്ടോ ക്യാമ്പയിനും നടക്കുന്നുണ്ട്. അവയിൽ വരുന്ന ഫോട്ടോകൾ ലേഖനങ്ങളിലുപയോഗിക്കുക എന്ന പരിപാടിയും മാർച്ചിൽ വരും.  അപ്പോൾ ഫെബ്രുവരിയിൽ തുടങ്ങുന്നു. മാർച്ചിൽ വരുന്ന ലേഖനങ്ങളെല്ലാം വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിലും പരിഗണിക്കുന്നു. രണ്ടിലും സമ്മാനങ്ങളും കൊടുക്കുന്നു. അങ്ങനെയാക്കിയാലോ ? --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 15:35, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
::: {{ping|Ranjithsiji}} ഓക്കെ. എന്നാൽ അങ്ങനെയാക്കാം. രണ്ട് യജ്ഞങ്ങളും തമ്മിൽ ആകെ രണ്ട് വ്യത്യാസങ്ങളെ ഉള്ളൂ. ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോറിൽ നാടോടി സംസ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ച് എഴുതാം, വനിതാദിനത്തിന്റേതിൽ അതില്ല. ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോറിൽ 3000 ബൈറ്റ്സ് ഉള്ള ലേഖനങ്ങൾ പരിഗണിക്കും, പക്ഷെ വനിതാദിനത്തിന്റേതിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ മാത്രമേ പരിഗണിക്കൂ [ഗുണമേന്മ കുറഞ്ഞ ലേഖനങ്ങൾ പഴയകാല തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ ഉൾക്കൊണ്ടിട്ടുള്ളതുകൊണ്ടാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ വേണമെന്ന നിബന്ധന വച്ചത്, ഇതുവരെ ഇത്തരം ഒരു യജ്ഞം ആരും നടത്തിയിട്ടില്ല എന്ന് തോന്നുന്നു] വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം എന്ന പേര് ഒഴിവാക്കി, തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്ന യജ്ഞത്തെ ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോറിന്റെ അനുബന്ധ പരിപാടിയായി നടത്താൻ പറ്റുമോ? പക്ഷെ, സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ച് തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിന് സമ്മാനം കൊടുക്കാനാവും, പക്ഷെ നാടോടി സംസ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ച് തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിന് സമ്മാനം കൊടുക്കാൻ കഴിയില്ല. പല വ്യത്യസ്ഥ പേരുള്ള പരിപാടികൾ ഒരേസമയം നടത്തുന്നതിനു പകരം, ഒരൊറ്റ പരിപാടിക്ക് കീഴിൽ പലതരം ആക്റ്റിവിറ്റികൾ നടത്തുന്നതാവും അഭികാമ്യം എന്നാണ് എന്റെയും അഭിപ്രായം. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 16:43, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
:::  അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ ഈ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിനെ ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോറിന്റെ ഉപപരിപാടിയാക്കാം. അത് മെറ്റ താളിലും അറിയിക്കാം. വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ മാത്രം എഴുതാം. എന്നിരിക്കില്ലും അതിനും ഒരു നിബന്ധനവയ്ക്കുന്നത് നന്നാവും എന്നെനിക്ക് തോന്നുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ എന്നെയും ജൂറിമെമ്പറായി ചേർക്കുമോ. ലേഖനങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാര പരിശോധനക്ക് വിവിവധ ടൂളുകളെ ആശ്രയിക്കാമെന്നും തോന്നുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:53, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
::: {{ping|Ranjithsiji}} തീർച്ചയായും. തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എങ്ങനെ എഴുതണമെന്നുള്ള നിബന്ധനകൾ ഉണ്ടാക്കാൻ താങ്കൾക്ക് കഴിയുമോ? എങ്കിൽ അവ ചേർത്ത് താൾ വികസിപ്പിക്കുമല്ലോ. നിലവിലെ ലോഗോ മാറ്റുകയും, വനിതാദിന യജ്ഞത്തിന്റെ താൾ ഉപതാളാക്കുകയും ചെയ്യണമെങ്കിൽ അതും ചെയ്യുമല്ലോ. മീനാക്ഷി {{ping|Meenakshi nandhini}} ജൂറിയിൽ ചേരുന്നതിൽ താല്പര്യം അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. താങ്കളും ജൂറിയായി ചേരുമല്ലോ. മൂന്നാമത് ഒരാളെക്കൂടി ജൂറിയായി ആവശ്യമുണ്ട്, ആർക്കെങ്കിലും ഈ പ്രവർത്തനത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളതായി അറിയുമോ? ജൂറി വിജയികളെ തിരഞ്ഞെടുത്താൽ അവർക്ക് സമ്മാനം കൊടുക്കുന്ന ഉത്തരവാദിത്തം ഞാൻ ഏറ്റെടുക്കാം. 
:::സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചോ, സ്ത്രീകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശാസ്ത്ര-സാമൂഹ്യ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചോ തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ആയിരിക്കണം എഴുതേണ്ടത് എന്ന നിബന്ധന മാത്രമേ എന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് ഉള്ളൂ. സമ്മാനം കൊടുക്കാനായി ആകെ 9000 രൂപയും ഉണ്ട് (മാർച്ച് 2025 നുള്ളിൽ പണം ഉപയോഗിച്ച് തീർക്കണം). ബാക്കിയുള്ള കാര്യങ്ങളൊക്കെ എങ്ങനെ ചെയ്യണമെന്നുള്ളത് താങ്കളുടെയും, മീനാക്ഷിയുടെയും വിവേചനത്തിനനുസരിച്ച് ചെയ്യാം എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. അനുയോജ്യമായ മാറ്റങ്ങൾ യജ്ഞത്തിന്റെ താളിൽ വരുത്തുമല്ലോ. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 17:16, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
::: {{ping|Netha Hussain}} {{ping|Vijayanrajapuram}} വിജയൻ മാഷിനെ ഈ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെയും ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോറിന്റെയും ജൂറിയാവാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു.
::: [[വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം (മാനദണ്ഡങ്ങൾ)]] ആണ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലവിലുള്ള മാനദണ്ഡം. [[:en:Wikipedia:Featured article criteria|ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇങ്ങനെ]] ഒരു മാനദണ്ഡവുമുണ്ട്.  വോട്ടെടുപ്പിലൂടെയാണ് തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം തീരുമാനിക്കുന്നത്.  ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മറ്റ് നിയമങ്ങൾ വേണമെങ്കിൽ സമവായമുണ്ടാക്കി നിർമ്മിക്കാവുന്നതാണ്. സാധാരണയായി തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം എഴുതുന്നത് ആ വിഷയത്തിൽ താത്പര്യമുള്ളവരുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ്. അതുകൊണ്ട് അത്തരം ആളുകളെ പങ്കെടുപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വെല്ലുവിളി. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 06:50, 5 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - November 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's tenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 9th Nov 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 15 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone to the meeting and shared the agenda for this months meetup.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:m:Wiki Loves Onam/Video documentation|Wiki Loves Onam Video documentation]], that features a collection of 10 videos documented in Commons that capture key events and customs associated with the festival.
** User Gnoeee shared the update about the selection of the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|Kochi venue for the WikiConference India 2025 bid proposal]] submitted by the User Group.
** User:Irvin calicut shared an update of [[:m:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds in India]] photography campaign dedicated to celebrating and documenting the remarkable avian biodiversity across India.
** User:Gnoeee shared his experience participating in [[:m:WikiArabia 2024|WikiArabia 2024]] and providing training on OpenRefine to the participants. He also shared an update on his discussion with User:VSj (WMF) during the event about the Sancharam project.
** User:Akhilan shared the update on [[:s:ml:WS:Pallikkoodam|പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും (Back to School)]] campaign which focus to digitize old Malayalam textbooks in Malayalam Wikisource. Members User:Tonynirappathu and User:Manoj also part of the discussion of the project.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on celebrating [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Wikidata workshop and birthday celebration at Wayanad|Wikidata's 12th Birthday]] in collabration with OSM community during SoTM Kerala 2024 event.
** User:Athulvis shared his experience in attending TTT 2024 at Bhubaneswar.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on submitting Grant proposal for organsing User group events and collabrating with other communities.
** User:Ranjithsiji shared the update on starting a workspace page at Phabricator for UG.
** User:Ranjithsiji shared the update on bringing Wikivoyage Malayalam out of the Incubator. User:Gnoeee also invloved in the discussion about the futhur plans that needs to be carried out. ''([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2024|Read more at]])''
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis, User:Gnoeee and User:Ranjithsiji got selected to attend [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon]] organized by Indic MediaWiki Developers User Group in collaboration with the Odia Wikimedians User Group that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:ml:WP:EG2024|എന്റെ ഗ്രാമം 2024 (My Village 2024)]] - Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: Annual General Body Meetup 2024 - 29th December 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 03:53, 21 ഡിസംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's twelfth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On Jan 25th 2025, we had our user groups monthly meeting held online at Google meet platfrom. 15 participants attended the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji]] shared the updates about the grant utilization for the Wikimedians of Kerala UG activities.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference Kerala 2024|WCK 2024]] tha was organised on 28th Dec. Shared update about the discussions happened in the UG's AGM and published report.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference India 2025|WCI 2025]] that will be organised at Kochi in 2025. Shared the dicussion happened during UG's AGM meeting held on 28th Dec.
** The [[:ml:WP:EG2024|My Village 2024 Edit-a-thon]] has been organised in Malayalam Wikipedia. 114 articles was created.
** Shared update about [[:commons:Commons:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds India 2024]] campaign. Preliminary judgement has been completed. and final judging process going on.
** [[:User:Gnoeee]] shared updates about UG's [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|initial discusssion about hosting Wikimania 2027 in India]]. Wikimania never happened in South Asia. So UG has taken initative to start the discussion and to submit the bid. The bid has been submitted on [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|Wikimania portal]] on 27th Jan 2025.
** [[:User:Akbarali]] shared update about Wiki Loves Ramadan campaign. Erfan and Muhammed Yaseen shared their interest in taking up the initiative. ''([[Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2025|Read more...]])''
&lt;/div&gt;

'''Events &amp; activities'''
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
&lt;!-- Your content here--&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025
* ''Upcoming events''
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2025 Datathon|International Mother Language Day 2025 Datathon]] - in Wikidata from 21st-28th Feb 2025
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22nd Feb 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1300|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 16:25, 19 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's thirteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
** On 22nd Feb 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Thirteen members attended the meeting.
** Jinoy &amp; Manoj shared updates about [[:m:WikiConference India 2025|Wiki Conference India 2025]]. 
** Jinoy shared updates about Wiki Loves Folklore photography campaign, Feminism and Folklore Edit a thon in Malayalam Wikipedia.
** Manoj shared updates about Wikisource workshop at Kannur and plans to celebrate Malayalam Source anniversary celebration.
** Akhilan shared about about Padayani documentaion project. Articles has been created in Malayalam wiki and documented.
** Jinoy shared the news about [[:m:Event:Wiki Loves Folklore Workshop 2025 Kannur|workshop and photowalk]] in association with Wiki Loves Folklore at Kannur.
** Jinoy and Manoj shared updates on behalf of the user group about the [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|submitted bid proposal to bring Wikimania to India]], the first ever Wikimania in South Asia.
** Manoj shared the updates about submiting the Annual grant proposal for next cycle for organising UG.activities and asked community members inputs.
** Kannan shared his plans to release the works under CC licence of an author and asked the community support.
** Adarsh shared his work on WP:Category project and inviting people to particpate. [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[:commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Manoj shared about participation in [[:m:Wikisource Conference 2025|Wikisource Conference 2025]] at Bali from Feb 14-16, 2025.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 29th Mar 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1500|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:32, 29 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 29th Mar 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Nineteen members attended the UG meeting.
** Jinoy shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] campaign which received over 30k images.
*** Jinoy shared updates about the [[:m:Event:Wiki_Loves_Folklore_Workshop_2025_Kannur|workshop and photowalk]] focusing on Theyyam organized at Kannur as part of WLF campaign.
** Jinoy shared the updates about the holding of [[:m:WikiConference India 2025|WikiConference India 2025]] due to FCRA issues faced by CIS.
** Jinoy shared the updates about the sessions organised during [[:m:Event:Open Data Days 2025 at Digital University Kerala|Open Data Days 2025 at Digital University Kerala, Thiruvananthapuram]].
** Ranjithsiji shared updates about documenting Mudiyettu, Thiruvathirakali, and visiting museums for potential collaborations.
** Ranjithsiji &amp; Manoj shared updates about progress on the Wikivoyage Malayalam. Two workshops were held; more contributors are encouraged to participate. Planning to take out of Incubator in another 3 months.
*** Suggestions made to translate and adapt article skeleton templates for Wikivoyage Malayalam.
** Akhilan reported documentation of 10 festivals, including 5 Padayani-related ones with 1.5k images.
** Manoj shared plans to organise [[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:വിക്കി_പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിഗ്രന്ഥശാല_കമ്മ്യൂണിറ്റി_മീറ്റപ്പ്|Wikisource Community Meetup]] on April 19 and 20th.
** Ranjithsiji shared the plans of upcoming campaigns include Wiki Loves Earth India and Wiki Loves Onam 2025, gathering of Wiki Women in Kerala and finalizing UG strategy plans.
** Jinoy shared the updates of discussions happened with Grant admin regarding this behalf of the UG.
** Ranjithsiji shared plans to have training on small technical tools and increased technical capacity building was proposed.
*** Jinoy shared the past activities done during the time of pandemic and discussed about kick starting it again.
** Adarsh shared the concerns raised over IP vandalism on Malayalam Wikimedia projects and discussed it.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
''(On-going events &amp; activities supported by User Group)''
*[[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|Wikisource Community Meetup]] - 18th and 19th April 2025.

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Six UG members has shared news about receiving scholarship to attend [[:wikimania:2025:Wikimania|Wikimania 2025]] in Nairobi, Kenya.
* Jinoy shared the [[:m:Capacity Exchange|Capacity Exchange project and the tool]] introduced to share skills within the community which was shared with the UG by Nivas.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th Apr 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1588|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 06:49, 19 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th Apr 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Sixteen members attended the UG meeting.
** Manojk shared updates about Wikisource Workshop conducted at Kerala Sahitya Academy, Thrissur.
** As part of the event, prototying of Wikisource evaluation tool was done and it will be released soon.
** Jinoy shared updates about evaluation of images populated as part of Wiki Loves Folklore program. Final results are yet to be published.
** Jinoy shared updates on the scanner provided by CIS to the UG. Currently it is under the custody of Tony Nirappathu.
** Ranjithsiji shared updates about Wikivoyage workshops conducted in Tamil Nadu and Kerala. Discussion about collaboration with Tamil Wiki was also discussed.
** Jinoy shared updates on [[WikiConference India 2025]] and the possibility of postponing the same to 2026.
** Shagil raised concerns about improvement of articles generated as part of Wiki Loves Folklore.
** Vis M shared updates about Dart2Corpus which is now released under CC license.
** Ranjithsiji shared insights on lack of Lexeme support in OpenRefine and inputs on the same received as part of FOSS meetup.
&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared updates about [[mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon]] which is scheduled to be conducted at Istanbul, Turkey. [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]],  [[User:Gnoeee|Gnoeee]], [[User:Manojk|Manojk]] received scholarships to attend the event.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 24th May 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1704|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) &amp; [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) on 14:01, 22 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2025|Wikimedians of Kerala - May 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixteenth newsletter&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 24th May 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Ranjithsiji shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Fourteen members attended the UG meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about enabling WikiFunctions in [[:ml:wikt:വിക്കിനിഘണ്ടു:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)#Wikifunctions will be deployed on your wiki on May 27| Malayalam Wiktionary]] on 27 May.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]]. The results are expected to be announced by June last week.
** Ranjithsiji shared plans to conduct [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth campaign in India]] this year.
** Ranjithsiji shared updates on WikiConference India 2025 that is postponed to next year.
** [[:User:Adithyak1997|Adithya]] shared inputs on the map issue raised during the previous call. Issue is yet to be resolved.
** Ranjithsiji shared inputs on mass IP vandalism currently happening in Malayalam Wikipedia.
** Ranjithsiji shared updates that [[User:Manojk|Manojk]] is in discussion with Kole Birders Kerala to have their photos uploaded to Wikimedia Commons in CC-by-SA license.
** UG members, Ranjithsiji, Manoj, Jinoy and Akbarali attended [[:mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon 2025]] organized at Isthanbul. 
*** Ranjith and Jinoy shared  their experience and shared the updates about the [[phab:T393318|Multi Gallery tool]] and [[toollabs:wdrecentchanges|Wikidata RC tool]] that were presented by them during the Hackathon.
** Ranjithsiji shared thoughts on having a new frontpage for Wikivoyage once it goes live.
** [[:User:Irshadpp|Irshad]] shared queries on missing admin action in Malayalam wiki when users with 3 vandalized edits are made. 
** Ranjithsiji explained about the draft namespace we are currently having in mlwiki and about an improved policy wherein article can be moved as SD once article is moved to main namespace without needed changes. [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared plans on conducting a 3 month workshop on Wiki related tools at GRD College using the grant submitted by [[:User:Bhuvana Meenakshi|Bhuvana Meenakshi]].
* [[:User:Fotokannan|Kannan Shanmugham]] shared that he along with [[:User:Akhilan|Akhilan]] will be conducting basics of Wikipedia for Kollam Press club.
* The new [[:mw:Extension:Chart/Project/Updates|Charts extension]] has been enabled and can be used on every Wikimedia projects. [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|''(... more tech updates)'']]
* A hackathon is planned to be organised at Kochi from July 25-27, 2025 by IMDUG. The application deadline is June 14. Visit the [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Kochi 2025|Meta-Wiki page]] for details and to apply.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28th June 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1785|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:13, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2025|Wikimedians of Kerala - June 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's seventeenth [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter|newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 28th June 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Eleven members attended the UG meeting.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about Wiki Loves Folklore. The [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India/Winners|results]] of the event was announced yesterday. Shared the thanks note to each commiunity members for their support in organising the activity
** Jinoy shared updates about [[Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025 (WPWP)]] event and shared the plans about conducting a regional level program in association with [[WPWP]].
** [[User:Manojk|Manoj]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth in India]] competition. Around 4000 photos have been uploaded during the time of call and Manoj shared plans to socialize by sending mails on the same for better reach.
** Jinoy shared that, following an email from IMUG on June 5, 2025, requesting support and mentorship for a hackathon in Kochi (July 25–27, 2025), the update was communicated through community channels and included in the June newsletter. During this call, he invited inputs from UG members.
** [[User:Shajiarikkad|Shaji]] shared updates on his work related to a template to store books in pdf format.
** Manoj and Arya shared information about plans related to Ayurveda in Wikimedia projects.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th July 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/1898|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:49, 16 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/July 2025|Wikimedians of Kerala - July 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]
&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th July 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. 13 members attended the UG meeting.
** Shared the update about the eligibility of UG to take part in the shortlisting process for the WMF Board of Trustees 2025 Election. Jinoy has been nominated as the group’s representative voter.
** Updates on the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) 2025]] campaign on [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങൾ_ആവശ്യമുള്ള_വിക്കിപീഡിയ_താളുകൾ_2025|Malayalam Wikipedia]]. Hashtag #WPWPINKL is using to track the contributions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared that [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] is being organized again after 2017, with international team support.
** Jinoy shared the idea of organising the [[ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിയിലെ_ഓണാഘോഷം_-_വിക്കി_ലൗവ്സ്_ഓണം_2025|Wiki Loves Onam 2025]] campaign this year with the support of UG members and the community. Plans include a longer campaign, improving Onam-related articles and media files.
** User group members will be participating in [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] at Nairobi. Four posters (UG + individual) from Kerala are selected. Feedback from last year on proper image licensing has been addressed.
** New member of UG, [[:User:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] shared about the plan to take photos of bus stops at Malappuram and uploads to Commons.
** Members suggested forming a review committee for handling UG assets. Jinoy shared that a discussion will be started on the criteria for using UG assets.
** Akbarali suggested preparing reports in Malayalam. Volunteers are welcome to help with translations. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:ommons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] - media campaign by UG in Wikimedia Commons from 17th Aug - 30st Sept 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Members were encouraged to contribute to the [[m:South Asia/Newsletter|South Asia Newsletter]].
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 23th August 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/2065|Meetup Registration]]'''

&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:36, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 15-ാം വിക്കി തിരുത്തൽ വാർഷികം :) ==

{| style=&quot;background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Balloons-aj.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ആദ്യ വിക്കി തിരുത്തൽ ദിനാശംസകൾ!'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ താങ്കളുടെ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Netha_Hussain&amp;dir=prev&amp;limit=1 ആദ്യ തിരുത്തലിന്റെ] 15-ാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്ന ഈ അവസരത്തിൽ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ താങ്കൾക്ക് എന്റെ ആശംസകൾ.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 16:15, 2 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
|}

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2025|Wikimedians of Kerala - August 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's nineteen newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 23rd August 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Sixteen members attended the UG meeting. Jinoy shared the agenda for the meeting and welcomed everyone to the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] initiated discussions on the need to apply for the [[Community Resources and Partnerships/India General Support Project|Annual General Support Fund (GSF)]]. The deadline for submission is 5th September 2025. 
** Ranjith, Manoj, Jinoy, Tony shared the update about the received. Members emphasized finalizing pending support reports before proceeding with the new application.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] presented a [[:m:Talk:Wikimedians of Kerala#Drafting policy to handle the Wikimedians of Kerala UG_assets|draft policy]] for handling User Group assets. Members are invited to provide feedback and suggestions on the talk page or on the document.
** Updates on ongoing campaigns [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] were shared.
** Ranjithsiji announced that the proposal for WikiConference India 2026 will be submitted in September and plans are underway to organize WikiConference Kerala in December 2025.
** [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayan V K]] proposed starting a campaign to create school articles from SchoolWiki to Malayalam Wikipedia, with a focus on uploading at least one photo for each school.
** Participants (Manoj, Ranjith, Jinoy and Akbarali who participated the meeting) who attended [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] shared their experiences.
** Discussions also touched upon issues in Malayalam Wiktionary’s IPA module, possible solutions for Commons uploads.
** [[:User:Vis M|Vis M]], [[:User:Tonynirappathu|Tony]] and other members discussed possible tools and workflows to ease bulk uploads to Wikimedia Commons, including Google Drive integrations.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] – Photography campaign to document Onam culture, ongoing in Commons.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – Photography campaign  to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions, ongoing in Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th September 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2243|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 07:23, 26 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/September 2025|Wikimedians of Kerala - September 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; September 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Eighteen members attended the meeting. The agenda for the meeting was shared, and everyone was welcomed.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about the support request by the UG and the annual plan published on Meta-Wiki.
** [[:User:Irvin calicut|Irvin]] and [[:User:Manojk|Manoj]] shared plans for organizing Wiki Loves Birds this year. More updates will be shared soon.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates on the ongoing campaigns — [[:m:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] — supported by the UG. More than 400 images have been uploaded for both WLO and WLS campaigns.
*** [[:User:Vijayanrajapuram]] and Ranjithsiji discussed future plans for the Wiki Loves Schools campaign.
** Jinoy shared about the past [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] campaign on Malayalam Wikipedia, which was also supported by the UG. Twelve participants contributed to over 100 Wikimedia projects during this period, with more than 500 media files added.
** [[:User:Athulvis|Athul]] shared plans for [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Navarathri at Thiruvananthapuram|documenting Navarathri programs]] and invited others to join the initiative.
** Athul, Jinoy, and Ranjith shared updates and experiences from attending [[:m:Event:Wikimedians of Kerala at IndiaFOSS 2025|IndiaFOSS 2025 in Bangalore]], where they managed a Wikimedians of Kerala stall to raise awareness about Wikimedia projects. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions. The campaign is ongoing on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25th October 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2386|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:20, 24 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2025|Wikimedians of Kerala - October 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; October 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Seventeen members attended and Everyone was welcomed to the meeting. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].
** [[:User:Manojk|Manoj K]] and [[:User:Irvin calicut|Irvin]]  shared updates about the Wiki Loves Birds campaign in India 2025.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the [[:m:User:Gnoeee/Wikipedia@25|idea behind the anniversary tool]] and wished [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] and [[:User:Erfanebrahimsait|Erfanebrahimsait]] on their first edit on Commons and Malayalam Wikipedia.
** Ranjith and Manoj shared an update [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]]. Planning to organise the event on the 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; and 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December in Thrissur.
** Jinoy shared an update about the celebration of [[:m:Wikipedia_25|25th birthday of Wikipedia]]. Shared some of the updates from the community
** Wikidata Birthday Celebrations
*** Ranjith shared updates about [[:d:Event:Wikidata 13th Birthday Celebration in Kochi, India|Wikidata Birthday celebration at Kochi]] during Kochi FOSS Meetup
*** Athul shared the plans about the [[:d:Event:Wikidata Workshop and Birthday Celebration at State of the Map Kerala 2025 Kannur|Wikidata Birthday celebration]] during 15&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; &amp; 16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 along with SoTM Kerala.
** Manoj shared the ongoing work on WikiSource and Wikidata integration.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrating the stunning avian diversity of India, home to approximately 1,350 bird species.
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2567|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:56, 22 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29521954 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2025|Wikimedians of Kerala - November 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and welcomed everyone to the meeting. Fifteen members attended the meeting.
** Ranjith shared updates about the Wikidata Workshop and 13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebration that has been happened during [[:OSMwiki:State of the Map Kerala 2025|State of the Map Kerala 2025]] event at Payyannur, Kannur.
** [[:User:Manojk|Manoj]] and Ranjith shared updates about the upcoming [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] which will be held on 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December at Kerala Institute of Local Administration (KILA), Thrissur, Kerala.
** Ranjith shared the updates on organising the [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] along with the WCK 2025.
** Ranjith shared the invitation received on organising [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop at Amal Jyothi College of Engineering Kanjirappally]].
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the updates about the [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|Initial discussions about WikiConference India 2026]]. Inviting the community members to signup and endorse the Grant proposal. 
** Athul shared the plans about documenting [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] at Wikimedia Commons.
** Manoj shared the updates about 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; edition of Wiki Loves Birds India photography campaign in Wikimedia Commons.
** [[:User:SijiR|SijiR]] shared the idea of organising #SheSaid campaign as part of the Wiki Loves Women initiative on Malayalam Wikiquote.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 - 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrate the stunning avian diversity of India. ''(12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 – 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:q:ml:Wq:SheSaid|SheSaid]] – A campaign to celebrate leading women and their voices by encouraging the creation and improvement of Wikiquote articles that feature women’s quotations in Malayalam Wikiquote. ''(1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Sept – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Dec 2025)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi year campaign to document the Villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|Annual General Body Meetup 2025]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Join [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday]] Celebration'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:41, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29733777 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/December 2025|Wikimedians of Kerala - December 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* In the month of December, we did not have an online meeting as we held our AGM.
* On 5–6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Amal Jyothi College of Engineering, Kanjirappally, Kottayam.
** 52 students participated in this event and were trained on the Wikimedia ecosystem. The students presented their tools and outcomes on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], [[:User:MatthewsM2]], and [[:User:Ranjithsiji]] joined the workshop as mentors.
* On 15–16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom.
** 50 students participated in this event and received training on the Wikimedia technical ecosystem. The students worked on fixing issues and developing tools, which they presented on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], and [[:User:Ranjithsiji]] from the UG attended as mentors.
* 980 contributions were made to the [[c:Commons:Wiki Loves Museums|Wiki Loves Museums]] initiative from 20 November to 31 December 2025. 
* On 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] was organised at the Kerala Institute of Local Administration, Thrissur.
** The [[Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] of Malayalam Wikipedia was held during this time.
** 90+ participants attended the WCK and its sessions.
* This month, we held our [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|4&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual General Body Meeting (AGBM)]] at the Kerala Institute of Local Administration on 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025. 
** Twenty-two UG members and two guests attended the meeting.
** Shared and discussed upcoming annual plans and the Wikipedia 25th Birthday celebrations.
** Discussed preparations for [[WikiConference India 2026]]. ''([[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025/Report|Read the detailed report here...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document the International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026 –  [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2973|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:43, 30 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/January 2026|Wikimedians of Kerala - January 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 24&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|January 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 12 community members participated in the discussion.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared the Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised across different districts of Kerala (Thrissur, Kannur, Kozhikode, Kollam, Wayanad, Ernakulam, Kottayam). [[User:Fotokannan|Kannan]] master shared the updates about organising the event at Kollam.
** A short update about the Wikimedia Hackathon planned at Kaprassery IHRD as part of Tarang on 7–8&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February was shared.
** Discussed about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The campaign was conducted on Wikimedia Commons and Malayalam Wikipedia.
*** The program was originally started in 2014 as 'Ende Gramam'.
** [[User:Irvin calicut|Irvin]] shared the outcomes of [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign at Wikimedia Commons.
*** More than 6000 images have been uploaded and 9 bird walk programs have been conducted.
*** Education programs are ongoing and the campaign continues for another month.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the SheSaid campaign updates on Wikiquote. 9 contributors participated and 61 new articles were created during the timeperiod.
** Jinoy shared the status updates of [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]
*** Athul Invited Community members interested in volunteering to [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|register on the interest page]] on the WCI 2026 page.
* Discussions were also held about organising:
** Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore program
** International mother language day
** Womens month editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Feb 2026)''
** [[:d:Wd:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] – Datathon on Wikidata. ''(21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Feb 2026 – 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3209|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 01:31, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2026|Wikimedians of Kerala - February 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|February 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 13 community members participated in the discussion.
** Shared the details about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The program was organized to improve geographical details about villages.
*** 135 articles were written, 38 articles improved and 59 images were uploaded as part of the campaign.
** Shared the details about [[:m:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day]] program
*** A datathon was conducted from Feb 1 and it will end by March 3.
*** Tasks shared for the same was less difficult compared to the one shared last time.
** [[User:Sree1959|Sree1959]] updated on efforts to move Malayalam Wikivoyage out of the Incubator.
*** Introducing Wikivoyage day - Contributing to Malayalam Wikivoyage for atleast 1 day per month was announced.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared details about Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised in and around Kerala.
** Discussed about Women's Day campaign.
*** Planning to conduct Wiki Loves Women followed by an offline workshop program was discussed.
** Discussed about [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign.
*** Ranjithsiji shared about documentation of Theyyam which is currently in progress.
*** Planned to start [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign by mid of March.
*** Ranjithsiji and [[User:Gnoeee|Jinoy]] planning to visit Kannur during March 7-8 for documenting Theyyam.
** Discussions were also held about organizing
*** Wiki Loves Birds
*** Open Data Day
*** Wiki Loves Earth

&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:ml:WP:WHM2026|Womens Day Edit-a-athon 2026]] - 3rd March - 31 March 2026 a edit-a-thon on Malayalam Wikipedia related to creating and improving articles realted to Women health.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] - a 2 month campaign from 17th March - 17 May 2026 photography campaign in Wikimedia commons related to Theyyam.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3345|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:45, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/March 2026|Wikimedians of Kerala - March 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 26&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|March 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared an update about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] organized on the Wikidata from February 21, 2026 to March 3, 2026. A total of 31 contributors signed up for the event and contributed during the campaign period.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared  an update about the [[:m:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign that was organized online and offline. Around 6,000 images was recieved during the campaing period and bird walks were also organized as part of the campaign.
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the updates about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Womens Day 2026 Datathon|International Womens Day 2026 Datathon]] on Wikidata. A total of 21 contributors signed up during the campaign period.
** Ranjithsiji shared status updates on [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] including the ongoing scholarship call, and encouraged everyone to apply.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. Updates on [[m:Wiki Folklore Documentation|on-going documentation initatives]] as part of this campaign were also shared.
** Ranjithsiji shared the updates about the [[m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] hich received around 4,800 images during the campaign period.
*** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia and make use of the uploaded images.
* Discussions were also held about organising:
** International Women's Day Editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] – photo campaign on Wikimedia Commons. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Mar 2026 – 17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; May 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3549|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 13:34, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2026|Wikimedians of Kerala - June 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{ptag2|T429741}}
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 29&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 27th June 2026, we held our June 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 12 community members participated in the meeting and discussions.

** [[:User:Athulvis|Athul R T]] shared updates about [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]] -  The programe will run in July 2026. More than two thousand images are uploaded now. 
** [[:User:Sree1959|Sreekrishnan Narayanan]] shared updates about Malayalam Wikivoyage project. Users are editing and we are waiting for the response from Language Committee. 
** [[:User:SijiR|Siji]] shared updates about [[:m:Event:Wikiwomen Camp Kerala 2026|Wikiwomen Camp Kerala 2026]]. Program is planned on July 11,12 at Kozhikkode.


&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]]: Wiki Loves Earth India is an international photographic campaign and We are organizing it in India. More than four thousand files uploaded into this campaign. The campaign will end on 31st July 2026.
** [[:m:Event:Wikiwomen Camp Kerala 2026|Wikiwomen Camp Kerala 2026]]: Wikiwomen Camp aims to bring together women who are active contributors to the Wikimedia movement. 23 editors participated in this two day camp at Kozhikode.
**[[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2026 at C-SiS CUSAT|Wikimedia Technical Workshop 2026 at C-SiS CUSAT]] : We organized a Wikimedia technical workshop in collaboration with Centre for Science in Society (C-SiS), Cochin University of Science and Technology, Kochi, Kerala. 20 students from various colleges participated in this event. We started developing some tools with the help of participants.
**[[:m:Kerala Culture Month 2026|Kerala Culture Month 2026]] As part of Wiki Conference India 2026 we co-organized a writing campaign as a pre conference activity. The campaign started on 15th July 2026 and will end on 15th August 2026.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; July 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/4198|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent by [[:m:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:22, 25 ജൂലൈ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2026|Wikimedians of Kerala - August 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 30&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th July 2026, we held our July 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 17 community members participated in the meeting and discussions.

** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]] -  The camapgin will run in July 2026. More than five thousand images are uploaded now. 
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2026 at C-SiS CUSAT|Wikimedia Technical Workshop 2026 at C-SiS CUSAT]] -   The program was carried out in coordination with Centre for Science in Society, Cusat. 
** [[:User:SijiR|Siji]] shared updates about [[:m:Event:Wikiwomen Camp Kerala 2026|Wikiwomen Camp Kerala 2026]]. Program happened on July 11,12 at Kozhikkode. A photowalk was done in connection with Wiki Loves Earth 2026 in India.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] updated about a [[:File:A year of conversations, campaigns and collaborations - Wikimedians of Kerala User Group.pdf|poster presented]] at Wikimania 2026.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going and past events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
**[[:m:Kerala Culture Month 2026|Kerala Culture Month 2026]] As part of Wiki Conference India 2026 we co-organized a writing campaign as a pre conference activity. The campaign started on 15th July 2026 and end on 15th August 2026.
**[[:m:Wiki Loves Village 2026|Wiki Loves Village 2026]] As part of Wiki Conference India 2026 we co-organized a writing campaign as a pre conference activity. The campaign started on 15th August 2026 and will end on 15th September 2026.
**[[:m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools 2026]] We are organizing a writing campaign in Malayalam Wikipedia. The campaign started on 27th July 2026 and will end on 30th September 2026.
** [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]]: Wiki Loves Earth India is an international photographic campaign and We are organizing it in India. More than four thousand files uploaded into this campaign. The campaign was over on 31st July 2026.
** [[:c:commons:Wiki Loves Onam 2026|Wiki Loves Onam 2026]]: Photography campaign to document Onam culture. The campaign is from 15th August 2026 to 15th September 2026
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; Aug 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/4396|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 13:35, 22 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2026|Wikimedians of Kerala - August 2026 Newsletter]] ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 22nd August 2026, we held our August 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 12 community members participated in the meeting and discussions.

** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about [[:c:commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026]] - The campaign is over and results are planned to be announced by end of the month.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about moving Malayalam Wikivoyage out of [[:Incubator:Wy/ml|Incubator]] - Planning to having it discussed in [[:metawiki:WikiConference India 2026|WikiConference India]] program.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going and past events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
**[[:m:Kerala Culture Month 2026|Kerala Culture Month 2026]] As part of Wiki Conference India 2026 we co-organized a writing campaign as a pre conference activity. The campaign started on 15th July 2026 and ended on 15th August 2026.
**[[:wikidata:Event:Growing Malayalam Lexemes/Workshop 1|Malayalam Lexemes Workshop]]: A 2 hour workshop was conducted on 22nd August. The program was presented by Mohammed Sadat Abdulai (WMDE) with support from Satdeep Gill. 12 community members participated in the same.
**[[:c:commons:Wiki Loves Onam 2026|Wiki Loves Onam 2026]]: The program has started and it will run until Septmeber 30.
**[[:m:Wiki Loves Village 2026|Wiki Loves Village 2026]]: The event has started on 15th August and it will run until 15 September. The event is conducted as a pre-conference program for WikiConference India.
**[[:m:Wiki Loves Schools#Wiki Loves Schools 2026|Wiki Loves Schools 2026]]: The program was planned to details of important schools in Wikipedia. The program was started in the month of July and it will continue until 30 September.
**[[m:Wiki Loves Quotes 2026|Wiki Loves Quotes 2026]]: A program to contribute quotes to wiki - The program has been started at International level on August 15 and it will continue until September 15.
**Booth for India FOSS: A booth for Wikipedia has been alloted in India FOSS 2026 program planned to happen on 26th and 27th of September.
* &lt;u&gt;''Upcoming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
**Annual Plan 2027: The time for 2027 Annual plan submission has come up. Wiki Loves Onam, Folklore Documentation, Women's Day edit-a-thon, Wikidata Birthday Celebration, Malayalam Wikipedia 25th year Celebration, Wiki Loves Earth - These are the programs currently planned to add in the same. Planned to add a language improvement plan by adding a Lexeme improvement project.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:11, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ബോട്ട് ==
[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%92%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%82_%E0%B4%B8%E0%B4%BF._%E0%B4%85%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B4%AE%E0%B5%87%E0%B4%A8%E0%B5%8B%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B4%AD&amp;curid=601394&amp;diff=4681544&amp;oldid=4069706 ഇവിടെ] jurisdiction = കേരളത്തിലെ എന്നുള്ളത് കേരളം എന്നു മാറ്റിയതായി കണ്ടു, അതിനാൽ വിവരപ്പെട്ടിയിലെ വിവരണം കേരളം 5-ആം മന്ത്രിസഭ എന്ന് മാറിപ്പോയി. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 20:20, 31 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
:: ഇത് ശ്രദ്ധയിൽ പെടുത്തിയതിനു നന്ദി, കിരണേട്ടാ. ചെയ്യാവുന്ന ഒരു കാര്യം ബോട്ടിനോട് ഇൻഫോബോക്സിൽ ഇടപെടൽ പാടില്ല എന്ന് പറയുകയാണ്. അതിനായി ബോട്ടിൻ്റെ പ്രോംപ്റ്റിൽ മാറ്റം വരുത്തേണ്ടി വരും. ഇതുവരെ ചെയ്തിരിക്കുന്ന തിരുത്തുകളെല്ലാം ബോട്ടിന് അനുമതി കിട്ടിയ സമയത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന അതേ പ്രോംപ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ചാണ്. പുതിയ പ്രോംപ്റ്റ് എഴുതിയാൽ, അത് എത്ര ചെറിയ മാറ്റമാണെങ്കിൽ പോലും, ഒരു 100-200 പരീക്ഷണ ഓട്ടം നടത്തി വിലയിരുത്തേണ്ടി വരും. ബോട്ട്, 'jurisdiction = കേരളത്തിലെ' എന്നത് കേരളം എന്നാക്കി മാറ്റിയത് ഇംഗ്ലിഷിലെ രീതി പിന്തുടർന്നാണെന്ന് തോന്നുന്നു. ഭാവിയിൽ വരുന്ന ബോട്ടുകൾക്കു കൂടി ഇൻഫോബോക്സ് സൗഹൃദപരമായി മാറ്റുവാനായി 'jurisdiction = കേരളം' എന്ന് എഴുതുമ്പോൾ, ടെക്സ്റ്റിൽ 'കേരളത്തിലെ' എന്ന് വരത്തക്ക രീതിയിൽ ചെയ്യാൻ പറ്റുമോ എന്നതും ആലോചിക്കാവുന്നതാണ്. അങ്ങനെ ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള മറ്റ് ഇൻഫോബോക്സ് ഫീൽഡുകളും മാറ്റം വരുത്തേണ്ടതായി വരും. ഈ വിഷയത്തിൽ എന്തു ചെയ്യണം എന്നതിൽ കിരണേട്ടൻ്റെ അഭിപ്രായം അറിയാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. ബോട്ടിൻ്റെ പ്രവർത്തനം നിർത്തി വച്ചിരിക്കുകയാണ് --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 08:48, 1 നവംബർ 2026 (UTC)
:തൽക്കാലം ബോട്ട് ഇൻഫോബോക്സ് തിരുത്തൽ ഒഴിവാക്കിയാൽ മതിയാകും, ഇൻഫോബോക്സിൽ സാഹചര്യം അനുസരിച്ച് കേരളം/ത്തിലെ/ന്റെ എന്നൊക്കെ കൊടുക്കേണ്ടി വരും.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 14:23, 2 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hwg29dk54lfgtb64dvxtc0e63ttd5ht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മീഡിയവിക്കി:Inscript help.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>130194</id>
    <revision>
      <id>4682319</id>
      <parentid>3675018</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:42:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>68652</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>4682319</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="1101" sha1="qc048nrd82a86p8gr6trr32wp0fv3m5" xml:space="preserve">/**
 * author: Junaid P V [[user:Junaidpv]]
 * date: 2010-10-08
 **/
if(LAYOUT_HELP_WIDTH == null || isNaN(LAYOUT_HELP_WIDTH)) {
	var LAYOUT_HELP_WIDTH = 640;
}else {
	LAYOUT_HELP_WIDTH = parseInt(LAYOUT_HELP_WIDTH);
}
var layoutHtml = '&lt;div style=&quot;position: fixed; right: 0; bottom: 0; z-index: 100;&quot;&gt;'+
		'&lt;div id=&quot;NavFrame100&quot; class=&quot;NavFrame&quot; style=&quot;clear:both;&quot;&gt;' +
		'&lt;div class=&quot;NavHead&quot; align=&quot;center&quot;&gt;മലയാളം ഇൻസ്ക്രിപ്റ്റ് കീബോർഡ് ലേയൗട്ട് '+
		'&lt;a href=&quot;javascript:toggleNavigationBar(100);&quot; id=&quot;NavToggle100&quot; class=&quot;NavToggle&quot;&gt;[മറയ്ക്കുക]&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;'+
		'&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;'+
		'&lt;a title=&quot;Malayalam keyboad layout&quot; href=&quot;//commons.wikimedia.org/wiki/File:Inscript_keyboard_ml.png&quot;&gt;'+
		'&lt;img width=&quot;'+LAYOUT_HELP_WIDTH+'px&quot; alt=&quot;Inscript keyboard ml&quot; src=&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Inscript_keyboard_ml.png/'+
		LAYOUT_HELP_WIDTH + 'px-Inscript_keyboard_ml.png&quot; border=&quot;0&quot; /&gt;'+
		'&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;';
$(document).ready(function () {
	$(&quot;body&quot;).append(layoutHtml);
});</text>
      <sha1>qc048nrd82a86p8gr6trr32wp0fv3m5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കോൺറാഡ് അഡനോവെർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133783</id>
    <revision>
      <id>4682265</id>
      <parentid>4069323</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:17:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>756</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Bundesarchiv_B_145_Bild-F078072-0004,_Konrad_Adenauer.jpg&quot; നീക്കം ചെയ്യുന്നു, [[c:User:Reinhard Kraasch|Reinhard Kraasch]] എന്ന കാര്യനിർവ്വാഹകൻ അത് കോമൺസിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കാരണം: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:C</comment>
      <origin>4682265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7283" sha1="locd2ozw0k5vpmer3ohk7swx7dhlzkd" xml:space="preserve">{{ആധികാരികത}}
{{prettyurl|Konrad Adenauer}}
{{Infobox officeholder
|image       =
|caption     = കോൺറാഡ് അഡനോവെർ 1952-ൽ
|order       = [[Chancellor of Germany (Federal Republic of Germany)|Chancellor of Germany]]
|term_start  = 15 September 1949
|term_end    = 16 October 1963
|predecessor = '''Position established'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Allied Occupation Zones in Germany|Allied military occupation, 1945–1949]]&lt;br /&gt;   [[Count Lutz Schwerin von Krosigk]] (1945)&lt;/small&gt;
|successor   = [[Ludwig Erhard]]
|order2      = [[Foreign Minister of Germany]]
|term_start2 = 15 March 1951
|term_end2   = 6 June 1955
|predecessor2=  [[Count Lutz Schwerin von Krosigk]] (1945)
|successor2  = Heinrich von Brentano
|order3      = [[List of mayors of Cologne|Mayor of Cologne]]
|term_start3 = 1917
|term_end3   = 1933
|predecessor3= [[Ludwig Theodor Ferdinand Max Wallraf]]
|successor3  = [[Günter Riesen]]
|term_start4 = 1945
|term_end4   = 1945
|predecessor4= [[Robert Brandes]]
|successor4  = [[Willi Suth]]
|birth_date  = {{birth date|df=yes|1876|1|5}}
|birth_place = [[Cologne]]
|death_date  = {{death date and age|df=yes|1967|4|19|1876|1|5}}
|death_place = [[Bad Honnef]]
|spouse      = Emma Weyer &lt;br /&gt; Auguste (Gussie) Zinsser
|alma_mater  = [[University of Freiburg]] &lt;br /&gt; [[Ludwig Maximilians University of Munich|University of Munich]] &lt;br /&gt; [[University of Bonn]]
|occupation  = [[Lawyer]], [[Politician]]
|party       = [[Centre Party (Germany)|Centre Party]] (1906–1945)&lt;br /&gt;[[Christian Democratic Union of Germany|CDU]] (1945–1967)
|religion    = [[Roman Catholic Church|Roman Catholicism]]
}}
[[ജർമൻ]] ഫെഡറൽ [[റിപ്പബ്ലിക്|റിപ്പബ്ളിക്കിന്റെ]] ആദ്യത്തെ [[ചാൻസലർ]] ആയിരുന്നു '''കോൺറാഡ് അഡനോവെർ'''. ‍ [[ജർമൻ]] [[രസതന്ത്രം|രസതന്ത്രജ്ഞന്]]‍; 1876 [[ജനുവരി]] 5-ന് ജർമനിയിൽ കൊളോണിലെ ഒരു കത്തോലിക്കാകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു. ഫെയ്ബർഗ്, മ്യൂണിക്, [[ബേൺ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ സർവകലാശാലകളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തി. സാമ്പത്തികശാസ്ത്രമായിരുന്നു ഐച്ഛികവിഷയം. നിയമത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ അഡനോവെർ 1906-ൽ കൊളോൺ [[നഗരസഭ|നഗരസഭയിലേക്കു]] തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് 1917-ൽ കൊളോണിലെ ചീഫ് മേയറായി; 1933 വരെ തൽസ്ഥാനത്തു തുടർന്നു. ജർമനിയിൽ [[ഹിറ്റ്ലർ|ഹിറ്റ്ലറുടെ]] [[നാസി]]ഭരണം സ്ഥാപിതമായതോടുകൂടി (1933) അഡനോവെറിന് എല്ലാ പദവികളും നഷ്ടമായി. 1933-നും 1944-നും ഇടയ്ക്ക് നാസി ഭരണകൂടം ഇദ്ദേഹത്തെ പല പ്രാവശ്യം ജയിലിൽ അടച്ചു.

ക്രിസ്ത്യൻ ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂണിയന്റെ (സി.ഡി.യു.) രൂപീകരണത്തിൽ (1945) മുഖ്യപങ്കു വഹിച്ച അഡനോവെർ ആ പാർട്ടിയുടെ അധ്യക്ഷനായിത്തീർന്നു. ജർമൻ ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ളിക്കിന്റെ ഭരണഘടനയുണ്ടാക്കിയ പാർലമെന്ററി കൌൺസിലിന്റെ സ്പീക്കറും (1948-49) ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു. 1949, 1953 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ അഡനോവെർ ചാൻസലറും, 1951 മുതൽ 1955 വരെ വിദേശകാര്യമന്ത്രിയുമായിരുന്നു. 1953-ലും 1957-ലും നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ അഡനോവെറിന്റെ കക്ഷി ഭൂരിപക്ഷം നേടി വിജയിച്ചു. 1966 [[മാർച്ച്]] വരെ ഇദ്ദേഹം ക്രിസ്ത്യൻ ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂണിയന്റെ ചെയർമാൻ സ്ഥാനത്തു തുടർന്നു. ഉത്തര അറ്റ്ലാന്റിക് സഖ്യസംഘടന (NATO), പശ്ചിമയൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ (west Euro-pean) തുടങ്ങിയ പല അന്താരാഷ്ട്രകൂട്ടുകെട്ടുകളിലും ജർമനി ഭാഗഭാക്കായത് അഡനോവെറിന്റെ ഭരണകാലത്താണ്. നാസിഭരണം താറുമാറാക്കിയ ജർമനിയെ പുനർനിർമ്മാണംമൂലം ഒരു സമ്പന്നരാഷ്ട്രമാക്കിയതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്. ബോണിനടുത്ത് റോണ്ടോർഫിൽവച്ച് 1967 [[ഏപ്രിൽ]] 19-ന് അഡനോവെർ അന്തരിച്ചു.

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [http://german.about.com/cs/culture/p/adenauer.htm അഡനോവെർ, കോൺറാഡ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807052212/http://german.about.com/cs/culture/p/adenauer.htm |date=2011-08-07 }}
* [http://www.kas-asia.org/ കോൺറാഡ് അഡനോവെർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101224220438/http://www.kas-asia.org/ |date=2010-12-24 }}
* [http://www.answers.com/topic/konrad-adenauer  കോൺറാഡ് അഡനോവെർ]
*[http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/GERadenauerK.htm  കോൺ‌ഡാഡ് അഡനോർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514081552/http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/GERadenauerK.htm |date=2011-05-14 }}
*[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/adenauer_konrad.shtml കോൺ‌ഡാഡ് അഡനോരെന്ന ചരിത്ര  പുരുഷൻ]
*[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/5663/Konrad-Adenauer കോൺ‌ഡാഡ് അഡനോർ]
{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|%E0%B4%85%E0%B4%A1%E0%B4%A8%E0%B5%8B%E0%B4%B5%E0%B5%86%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D,_%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%A1%E0%B5%8D|അഡെനോവെർ, കോൺറാഡ്}}

[[വർഗ്ഗം:ജർമ്മനിയുടെ ചാൻസലർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1876-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 1967-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 19-ന് മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>locd2ozw0k5vpmer3ohk7swx7dhlzkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രപഞ്ചം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135541</id>
    <revision>
      <id>4682354</id>
      <parentid>4087501</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14443" sha1="06isun0zfa5yq749hncwv8pufund4xd" xml:space="preserve">{{prettyurl|Universe}}
[[പ്രമാണം:HubbleUltraDeepFieldwithScaleComparison.jpg|thumb|right|290px|പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങളുടെ ഒരു ചിത്രം [[ഹബ്ബിൾ ദൂരദർശിനി|ഹബ്ബിൾ ദൂരദർശിനിയിലൂടെ]].]]
ഭൗതികമായി നിലനിൽക്കുന്ന [[എല്ലാം]] ചേർന്നതാണ് '''പ്രപഞ്ചം'''. സമ്പൂർണമായ [[സ്ഥലം|സ്ഥലവും]] [[സമയം|സമയവും]], എല്ലാ രൂപത്തിലുമുള്ള [[ദ്രവ്യം|ദ്രവ്യവും]], [[ഊർജ്ജം|ഊർജ്ജവും]] [[ഗതി|ഗതിയും]], [[ഭൗതിക നിയമങ്ങൾ|ഭൗതിക നിയമങ്ങളും]] അവയുടെ അളവുകളുമെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ [[ലോകം]], [[പ്രകൃതി]] എന്നീ അർത്ഥങ്ങളിലും പ്രപഞ്ചം എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

1382 കോടി വർഷമാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പഴക്കം എന്ന് [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്ര]] നിരീക്ഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Planck 2013&quot;&gt;[http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2013/21mar_cmb/ nasa science news] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130323003329/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2013/21mar_cmb/ |date=2013-03-23 }} Universe Older Than Previously Thought&lt;/ref&gt; പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണമായ പ്രതിഭാസം [[മഹാവിസ്ഫോടനം]] (ബിഗ് ബാങ്) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ സമയത്ത് ഇന്ന് കാണാവുന്ന പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ ദ്രവ്യവും ഊർജ്ജവും അനന്തമായ സാന്ദ്രതയിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെട്ടു (''Perfect Singularity''). മഹാ സ്ഫോടനത്തിന് ശേഷം പ്രപഞ്ചം ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയിലേക്ക് വികസിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. അത് ഇന്നും തുടരുന്നു എന്ന് കരുതുന്നു.

എവിടെയെല്ലാം ദ്രവ്യമുണ്ടോ ദ്രവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എന്തെങ്കിലുമുണ്ടോ അവിടമെല്ലാം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. എല്ലാ ദ്രവ്യവും ദ്രവ്യരൂപങ്ങൾക്കിടയിലുള്ളതും അവയ്ക്കു ചലിക്കുവാൻ വേണ്ടതുമായ സ്ഥലവും ചേർന്നതാണ് പ്രപഞ്ചം. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഭാഗമല്ലാത്തതായി ഒന്നുമില്ല. ഇനി നമുക്ക് പ്രപഞ്ചം എങ്ങനെയുണ്ടായി എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം കണ്ടെത്തൻ ശ്രമിക്കാം.

പ്രപഞ്ചം എങ്ങനെയുണ്ടായി എന്നും എന്നുണ്ടായി എന്നുമുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയിട്ട് കാലം കുറേയായി. പ്രപഞ്ചോൽപ്പത്തിയെ വിശദീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന പല സിദ്ധാന്തങ്ങളുണ്ട്. അതിലൊന്നാണ് മഹാവിസ്ഫോടന സിദ്ധാന്തം(big bang theory). മഹാവിസ്ഫോടന സിദ്ധാന്ത പ്രകാരം ആയിരത്തിയഞ്ഞൂറ്കോടി വർഷങ്ങൾക്ക് പുറകിലേക്ക് നാം നോക്കുകയാണ് എങ്കിൽ അന്ന് ആദിമ പ്രപഞ്ചം തുടക്കാവസ്ഥയിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയിരിക്കണം. ആ യുഗനാന്ദിയിൽ അതിഭയങ്കരമായ ഒരു പൊട്ടിത്തെറി നടന്നിരിക്കണം. ദ്രവ്യം സ്ഫോടനം വഴി നിലവിൽ വരികയും അകന്നു തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരിക്കണം. അൽപ്പം കൂടി ചുഴിഞ്ഞ് നോക്കാം നമുക്കത്.

എന്താണ് പൊട്ടിത്തെറിച്ചത്? അത്യുഗ്രഘനമുള്ള ഒരു ദ്രവ്യ പിണ്ഡം . അതു പൊട്ടിത്തെറിച്ചാൽ ചുട്ടുപഴുത്ത ദ്രവ്യം ചുറ്റിലേക്കും തെറിക്കും. വൻ പ്രവേഗത്തിൽ ഈ ദ്രവ്യ കണങ്ങൾ അകന്നകന്നു പോകും. അതിയായ ചൂടുനിമിത്തം വ്യത്യസ്ത മൂലകങ്ങൾ രൂപപ്പെടുവാനുള്ള സാഹചര്യങ്ങളുണ്ടായി എന്നും അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. തുടക്കത്തിലുള്ള അത്യുന്നതമായ താപനില അതിൽ നിന്ന് വികിരണങ്ങൾ ഉത്സർജിക്കപ്പെടുന്നതുകൊണ്ട് ക്രമേണകുറഞ്ഞുവരുന്നു. പ്രത്യേക സമ്മർദ്ദങ്ങളുടെ ഫലമായി ചില ഭാഗങ്ങളിൽ കണങ്ങൾ കൂട്ടം കൂടി, അവ നെബുലകളായി, നക്ഷത്രങ്ങളായി... ഗ്രഹങ്ങളായി... ഗ്യലക്സികളായി മാറുന്നു.

മഹാസ്ഫോടനത്തെ തുടർന്ന് ദ്രവ്യകണങ്ങൾ ചുറ്റിലേക്കും ചിതറിയില്ലേ. ഗ്യാലക്സികൾ അകന്നു പോകുന്നതായി ഇന്നും നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയുന്നത് മഹാസ്ഫോടന സമയത്ത് കണങ്ങൾക്ക് കിട്ടിയ പ്രവേഗത്താലാണത്രെ!! മഹാസ്ഫോടനം നടന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഏതു ദിക്കിൽ നിന്നും സ്ഫോടനത്തിന്റെ അവശിഷ്ടമായി ഏകദേശം 3kതാപനില സൂചിപ്പിക്കുന്ന താപനില കണ്ടെത്താൻ കഴിയണം. ഇത്തരം വികിരണം 1965ൽ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തതോടെ മഹാ വിസ്ഫോടന സിദ്ധാന്തത്തിന് ശക്തമായ ഒരു അടിത്തറ ലഭിച്ചു. മഹാവിസ്ഫോടനസിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രബലമായ തെളിവായി ഇത് ചൂണ്ടി കാണിക്കപ്പെടുന്നു.

1948 ൽ മൂന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് ശാസ്​ത്രജ്ഞൻമാർ  ഉന്നയിച്ച‌താണ് രണ്ടാമത്തെ സിദ്ധാന്തം. സ്ഥിരസ്ഥിതി സിദ്ധാന്തം എന്നാണതിന്റെ പേര് (''steady state theory''). ഈ സിദ്ധാന്ത പ്രകാരം പ്രപഞ്ചത്തിന് സമയാനുസ്രതമായിമാറ്റമില്ല. അതായത് ഇന്ന് കാണുന്ന പ്രപഞ്ചം എന്നും ഇതു പോലെ തന്നെയായിരുന്നു. ഇനി എന്നും ഇതു പോലെതന്നെയായിരിക്കുകയും ചെയ്യും. കോടിക്കണക്കിന് പ്രകാശവർഷം അകലെ നിന്ന് നിരീക്ഷിച്ചാലും ഈ പ്രപഞ്ചം ഇങ്ങനെ തന്നെയായിരിക്കും അതായത് ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന് ആദിയും അന്തവുമില്ല, തുടക്കവും ഒടുക്കവുമില്ല.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

==ഗ്രന്ഥസൂചിക==
*{{cite journal|ref=Bartel|author = Bartel |authorlink = Bartel Leendert van der Waerden|year = 1987|title = The Heliocentric System in Greek, Persian and Hindu Astronomy|doi = 10.1111/j.1749-6632.1987.tb37224.x|bibcode = 1987NYASA.500..525V|journal = Annals of the New York Academy of Sciences|volume = 500|issue = 1| pages = 525–545}}
* {{cite book|ref=Landau|author = [[Lev Landau|Landau, Lev]], [[Evgeny Lifshitz|Lifshitz, E.M.]]|year = 1975|title= The Classical Theory of Fields ([[Course of Theoretical Physics]], Vol. 2)|edition = revised 4th English|publisher=Pergamon Press|location=New York|isbn=978-0-08-018176-9|pages=[https://archive.org/details/classicaltheoryo0000land_k6k2/page/358 358]–397}}
*{{cite book|ref=Liddell|author=Liddell, H. G. and Scott, R. |title=A Greek-English Lexicon|year=1968|url=https://archive.org/details/greekenglishlexi0000lidd_y0v2|publisher=Oxford University Press|isbn= 0-19-864214-8}}
* {{cite book|ref=Misner|author = [[Charles W. Misner|Misner, C.W.]], [[Kip Thorne|Thorne, Kip]], [[John Archibald Wheeler|Wheeler, J.A.]]|title = [[Gravitation (book)|Gravitation]]|location = San Francisco|publisher = W. H. Freeman|year = 1973|isbn = 978-0-7167-0344-0|pages = [https://archive.org/details/gravitationphysi00misn/page/n722 703]–816}}
* {{cite book|ref=Rindler|author = Rindler, W.|year = 1977|title = Essential Relativity: Special, General, and Cosmological|url=https://archive.org/details/essentialrelativ00rind_279|publisher = Springer Verlag|location = New York|isbn = 0-387-10090-3|pages = [https://archive.org/details/essentialrelativ00rind_279/page/n205 193]–244|authorlink = Wolfgang Rindler}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
* {{cite book|author=Weinberg, S.|first=|year=1993|title=The First Three Minutes: A Modern View of the Origin of the Universe.|edition=2nd updated|publisher=Basic Books|location=New York|pages=|isbn=978-0-465-02437-7|oclc=28746057|authorlink=Steven Weinberg}} For lay readers.
* {{cite book|first1=Harry|last1=Nussbaumer|first2=Lydia|last2=Bieri|first3=Allan|last3=Sandage|year = 2009|title= Discovering the Expanding Universe|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-51484-2|url=http://books.google.com/books?id=RaNOJkQ4l14C}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Universe}}
{{wikiquote}}
* {{HowStuffWorks|hole-in-Universe|Is there a hole in the Universe?}}
* [http://www.pbs.org/wnet/hawking/html/home.html ''Stephen Hawking's Universe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120623201507/http://www.pbs.org/wnet/hawking/html/home.html |date=2012-06-23 }}&amp;nbsp;– Why is the Universe the way it is?
* [http://www.astro.ucla.edu/~wright/cosmology_faq.html Cosmology FAQ]
* [http://www.shekpvar.net/~dna/Publications/Cosmos/cosmos.html Cosmos&amp;nbsp;– An &quot;illustrated dimensional journey from microcosmos to macrocosmos&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080412094332/http://www.shekpvar.net/~dna/Publications/Cosmos/cosmos.html |date=2008-04-12 }}
* [http://www.co-intelligence.org/newsletter/comparisons.html Illustration comparing the sizes of the planets, the sun, and other stars]
* [https://web.archive.org/web/20101225211703/http://www.slate.com/id/2087206/nav/navoa/ My So-Called Universe]&amp;nbsp;– Arguments for and against an infinite and parallel universes
* [http://cosmology.lbl.gov/talks/Ho_07.pdf The Dark Side and the Bright Side of the Universe] Princeton University, Shirley Ho
* [http://www.atlasoftheuniverse.com/ Richard Powell: ''An Atlas of the Universe'']&amp;nbsp;– Images at various scales, with explanations
* [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1142346 Multiple Big Bangs]
* [http://www.exploreuniverse.com/ic/ Universe&amp;nbsp;– Space Information Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060421094451/http://www.exploreuniverse.com/ic/ |date=2006-04-21 }}
{{Spoken Wikipedia-4|2012-06-13|WIKIPEDIA SPOKEN ARTICLE - Universe (Part 1).oga|WIKIPEDIA SPOKEN ARTICLE - Universe (Part 2).oga|WIKIPEDIA SPOKEN ARTICLE - Universe (Part 3).oga|WIKIPEDIA SPOKEN ARTICLE - Universe (Part 4).oga}}

===വീഡിയോകൾ===
* [https://web.archive.org/web/20150520111239/http://irfu.cea.fr/cosmography Cosmography of the Local Universe] at irfu.cea.fr (17:35) ([http://arxiv.org/abs/1306.0091 arXiv])
* [http://www.youtube.com/embed/17jymDn0W6U The Known Universe] created by the [[American Museum of Natural History]]
* [http://www.youtube.com/embed/0fKBhvDjuy0 Understand The Size Of The Universe]&amp;nbsp;– by [[Powers of Ten]]
* [http://www.youtube.com/watch?v=08LBltePDZw 3-D Video (01:46)&amp;nbsp;– Over a Million Galaxies of Billions of Stars each&amp;nbsp;– BerkeleyLab/animated]
* [http://www.universetomorrow.com The Future of the Universe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200814102703/https://www.universetomorrow.com/ |date=2020-08-14 }}&amp;nbsp;– NASAHome/News

{{Earth's location}}
{{Nature nav}}

[[വർഗ്ഗം:പ്രപഞ്ചം]]</text>
      <sha1>06isun0zfa5yq749hncwv8pufund4xd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji</title>
    <ns>3</ns>
    <id>137256</id>
    <revision>
      <id>4682289</id>
      <parentid>4680531</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikidata weekly summary #756 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="432216" sha1="mbr4ur8jwzpihcxnqt4kwuh9rycmhah" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']]
|}
0_0


== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #727 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC)
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles.
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]].
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations.
* Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input.

''' Events ''' 
* Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]]
* Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June.
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]]
**[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!]
** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration.
** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida.
** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98
** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine &amp; Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important.
** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren
** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi
** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&amp;pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why &amp; how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter.
** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&amp;pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL.
** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&amp;pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]]
** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]].
** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective.
** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area]  by Clair Kronk.

''' Tool of the week '''
* [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (&lt;nowiki&gt;3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (&lt;nowiki&gt;URL of a team's official page about this player&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (&lt;nowiki&gt;type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (&lt;nowiki&gt;Usenet newsgroup associated with the item&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (&lt;nowiki&gt;significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (&lt;nowiki&gt;writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (&lt;nowiki&gt;person designated to take on royal position after death of subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (&lt;nowiki&gt;time for video thumbnail in seconds&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian &amp; Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a language (system) in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (&lt;nowiki&gt;anatomical location of a tattoo that this person or character have&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&amp;oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia
** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]])
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. 
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish.

''' Development '''
* The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities].
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #728 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC)
* Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate].
** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link).
** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable.  
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan
* Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 -  Wikidata &amp; Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V &amp; Kasyap P.
** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history.

''' Tool of the week '''
* [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
**[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (&lt;nowiki&gt;theory that proves neither this proposition nor its negation&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (&lt;nowiki&gt;the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (&lt;nowiki&gt;discography that this musical release is a part of&lt;/nowiki&gt;)
*New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]])
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning &quot;a photographic transparency&quot;, &quot;a playground or gym apparatus&quot;, or &quot;a mass movement of earth or snow&quot;

''' Development '''
* The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] 
* The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145]

* In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype]

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല ==

എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്  [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #729 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin!
* New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan
** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok.
* Papers:
** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme &amp; M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series.
** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98.
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile.
** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports.
** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. 
* Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]]

''' Tools of the week '''
* [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events.
* [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release:
** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications.
** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages.
** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud.
** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability.
** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14345|perspective]] (&lt;nowiki&gt;point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (&lt;nowiki&gt;The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14359|‎motive]] (&lt;nowiki&gt;verified reasoning behind an action&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (&lt;nowiki&gt;(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (&lt;nowiki&gt;This property is to be distinguished from the other property&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (&lt;nowiki&gt;classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (&lt;nowiki&gt;factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (&lt;nowiki&gt;content rating for coin-operated video games&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by  [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''&lt;small&gt;(P106)&lt;/small&gt;'']], [[d:Q12737077|occupation ''&lt;small&gt;(Q12737077)&lt;/small&gt;'']] with data verified from official national occupation classification systems.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication 
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning &quot;to move from one place to another&quot;, &quot;a sports team member moving to another team&quot;, or &quot;a ticket allowing continuation of a journey&quot;

''' Development '''
* Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML &amp; GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]])
* The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]])
* The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]])
* Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL  ([[phab:T413655]])


[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 ==

[[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]]
The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''.

The Programming Team is inviting the following types of session proposals:

* '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic
* '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&amp;A)
* '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics)
* '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged

Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on:
* Potential impact and expected outcomes
* Relevance to the conference theme or focus areas

Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission.

'''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]'''

For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com

&lt;!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --&gt;

(This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&amp;oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #730 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset.
* Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now.
** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026.
** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia &amp; Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration.
** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh.
** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026.
** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes.
* Africa Wiki Women:
** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] -  how images are used across the Projects with examples documenting African Women.
** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects.
** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership.

''' Tool of the week '''
* [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub])

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson.
* [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (&lt;nowiki&gt;topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets  ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (&lt;nowiki&gt;age requirement documentation URL statement of this website or company&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (&lt;nowiki&gt;(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]]
* WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]].
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies.
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning &quot;to give&quot;, &quot;to perform/hold&quot;, or &quot;to diminish in strength&quot;

''' Development '''
* Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing
* WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #731 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops.
* Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]'''  will take place between '''19 - 21 June'''.&lt;br&gt;WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''.
** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May
** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026]
** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore.
** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos
** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata]
** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice]
** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali.
** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods.
** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance.
* Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics:
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer]
** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda.
** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization''
* Presentations:
** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]]
** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next.

''' Tool of the week '''
* [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''&quot;an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies.&quot;''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn.
* [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''
&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (&lt;nowiki&gt;amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (&lt;nowiki&gt;content rating for coin-operated video games&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing.
** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William &amp; May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. 

''' Development '''
* Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing
* Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area
* Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #732 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to &quot;แม่แบบอนุกรมวิธาน&quot; (taxonomy template).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24.
** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity.
** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24
** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link).

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia &amp; Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary]
* Papers:
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files
** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals.
** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it.
** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor.
*Presentations
**[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026

''' Tool of the week '''
*[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties
* [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap.
* The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (&lt;nowiki&gt;cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (&lt;nowiki&gt;‎algebraic closure of the field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14414|real closure]] (&lt;nowiki&gt;real closure of the formally real field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (&lt;nowiki&gt;specialized type of an eusocial animal&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (&lt;nowiki&gt;Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (&lt;nowiki&gt;factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (&lt;nowiki&gt;French video game content rating (1999–2003)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (&lt;nowiki&gt;URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (&lt;nowiki&gt;theory that proves neither this proposition nor its negation&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (&lt;nowiki&gt;form of name or title with no assumption of gender&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (&lt;nowiki&gt;Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14469|election result map]] (&lt;nowiki&gt;map that displays the result of this election&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (&lt;nowiki&gt;portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to reviews: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (&lt;nowiki&gt;''(no English description proposed yet)''&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (&lt;nowiki&gt;page title used in a Grokipedia article URL&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (&lt;nowiki&gt;Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (&lt;nowiki&gt;depicts taxon&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (&lt;nowiki&gt;Still taken from the film&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&amp;oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source])
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after  Mothers death date]]

''' Development '''
* Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement].
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not
* Mobile statement editing:
** We worked on reducing the load for users with limited data
** We are continuing to fix issues uncovered in testing
* Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ==

ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു.

അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ?

വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC)

:താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് സഹായിക്കാനാകും. ഞാൻ ഇതിനകം അവിടെ ചില വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അത് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതല്ല. ഇത് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകാമോ. അതോ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:21, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമില്ല. താങ്കൾക്ക് ഈ വിഷയം അറിയുമെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാമെങ്കിൽ തീർച്ചയായും മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:22, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഞാൻ തീർച്ചയായും അത് മെച്ചപ്പെടുത്തും. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:25, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:29, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]]  ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:37, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::https://en.wikipedia.org/wiki/Janalynn_Castelino ഈലേഖനം വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും നിലവിലുള്ള ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത്. അതുകൊണ്ട് വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുക. പകുതി ചെയ്യാതെ ലേഖനം മുഴുവനും വിവർത്തനം ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:34, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] വിവർത്തനം അനുവദനീയമാണോ എന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പില്ലായിരുന്നു. അറിയിച്ചതിന് നന്ദി. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്ന് അരിയാന ഗ്രാൻഡെ ലേഖനം എനിക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാമോ?
:::::::ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ അരിയാന ഗ്രാൻഡെ ലേഖനം മികച്ചതാണ്, നിലവിലുള്ളത് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനേക്കാൾ അത് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാണ് എനിക്ക് എളുപ്പമെന്ന് തോന്നുന്നു. അതൊരു നല്ല ആശയമാണോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 12:49, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::നിലവിൽ https://en.wikipedia.org/wiki/Ariana_Grande വളരെ വലിയ ലേഖനമാണ്. 413,896 bytes ഉണ്ട്. ഇതുമുഴുവനും വിവർത്തനം ചെയ്യാമെങ്കിൽ വളരെ നല്ല ആശയമാണ്. താങ്കൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] ടൂൾ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. ഇതിൽ യാന്ത്രിക വിവർത്തനം ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതിനാൽ ശ്രദ്ധിക്കുക. വാചകങ്ങൾ വിക്കിശാലിയിലാക്കി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:53, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::അതെ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്! വളരെ നീണ്ട ഒരു ലേഖനം. ഉള്ളടക്ക വിവർത്തന ഉപകരണം എവിടെ കണ്ടെത്താമെന്ന് പറയാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 12:58, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::[[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] നോക്കുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 13:00, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::നന്ദി. പുതിയ വിവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയ ശേഷം, ഞാൻ നേരത്തെ ഉണ്ടാക്കിയ നിലവിലുള്ള ഡ്രാഫ്റ്റ് ഇല്ലാതാക്കണോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 13:03, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::അത് നോക്കാം. ശരിയാക്കാവുന്നതാണ് [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 13:04, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതായിരിക്കാം. നിങ്ങൾ എന്നോട് പറഞ്ഞ വിവർത്തനം വളരെ നല്ല ആശയമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 13:12, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]]  ശുഭദിനം! അരിയാന ഗ്രാൻഡെയ്ക്ക് വേണ്ടി നിങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ വിവർത്തന ഉപകരണം ഉപയോഗിക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ എങ്ങനെയോ അത് എനിക്ക് ഒരു വിവർത്തനം സൃഷ്ടിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല, കാരണം ലേഖനം ഇതിനകം നിലവിലുണ്ട്.
::::::::::::::ഗായിക സെലിൻ ഡിയോണിന്റെ പേജിനും ഇത് ബാധകമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 07:08, 21 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::::പുതിയ വിവർത്തനത്തിന് ശ്രമിച്ചാൽ സാധിക്കുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:21, 21 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::::സംവാദത്തിൽ പോലും യാന്ത്രികതയാണല്ലോ. മലയാളി അല്ലേ [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]]?. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 08:23, 21 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]]  പിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത് നിലവിലുള്ള ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കാം. ഇത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കും, പക്ഷേ എന്റെ ഒഴിവുസമയത്ത് ഞാൻ ശ്രമിക്കാം. മറുപടിക്കും സഹായത്തിനും നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:02, 21 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::::::അതായത് ലേഖനം നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും പുതിയ വിവർത്തനം തുടങ്ങാവുന്നതാണ്. ആ ടൂളിൽ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ശ്രമിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:29, 21 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::::::ഞാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:33, 21 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]]  ഞാൻ അഭിമാനിയായ ഒരു മലയാളിയാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:07, 21 മേയ് 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #733 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]],  [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00]  [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data'']
* Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]]

''' Tool of the week '''
* [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Starting May 28, 2026, the &lt;code&gt;Special:EntityData&lt;/code&gt; page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g &lt;code&gt;.php&lt;/code&gt; URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: &lt;code&gt;Q42.json&lt;/code&gt;). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (&lt;nowiki&gt;image of a name-plate or similar identifying plate of the subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (&lt;nowiki&gt;photographer&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source])

* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.]
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)]

''' Development '''
* Mobile statement editing:
** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans
** We are improving how error messages are shown
* Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:30, 25 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30560068 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അശ്രാന്ത പരിശ്രമീ താരകം.'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ഈ താരകം 2010 മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് താങ്കൾ നൽകുന്ന സംഭാവനകൾക്ക്. [[ഉപയോക്താവ്:Pachu Kannan|Pachu Kannan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Pachu Kannan|സംവാദം]]) 20:05, 25 മേയ് 2026 (UTC)
|}

== Wikidata weekly summary #734 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:'''
** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_&quot;*estauxunidense&quot;_with_&quot;d'Estaos_Xuníos&quot;|Project Chat]], replace &quot;''estauxunidense''&quot; in Asturian descriptions with &quot;''d'Estaos Xuníos''&quot;. Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674345 here].
** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm.
** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike.
** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans.
** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details.
** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST.
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr
** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos.
** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar.
* Papers:
** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026).
** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026).
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs
** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that.
** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&amp;t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo
* Presentations:
** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video])
** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026).

''' Tool of the week '''
* [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' (&quot;Maxx&quot;, about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created.
* Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs &amp; Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize]
**
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka &lt;small&gt;''(Q854)''&lt;/small&gt;]]. 
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it?
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]]

''' Development '''
* Mobile editing of statements:
** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]])
** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]])
** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]])
** We addressed issues found in testing
* Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item
* GraphQL:
** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]])
** We are improving the documentation.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:45, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30605449 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

what the hell are you doing.. [[ഉപയോക്താവ്:Manjushpiyush|Manjushpiyush]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manjushpiyush|സംവാദം]]) 19:12, 3 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #735 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links.
** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English)
** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians.
** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration.
** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via  [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad].
* Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations.
** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &amp;lt;P812: academic major&amp;gt; Property] by rtnf.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan.
* Papers:
** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics.
** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725  Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026)
** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026).
** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026)
* Videos:
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events.
** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap.
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data.
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk.

''' Tool of the week '''
* [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]]

''' Other Noteworthy Stuff '''
*  The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles]
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:: 
**[[:d:Property:P14511|trailer of]] (&lt;nowiki&gt;works that this trailer video represents&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (&lt;nowiki&gt;the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld &amp; Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (&lt;nowiki&gt;ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (&lt;nowiki&gt;a property intended to indicate the height of any objects from the ground&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (&lt;nowiki&gt;the operational status of something like ship or building&lt;/nowiki&gt;)
*New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]])
** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]])
* Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero  &lt;small&gt;''(Q139959656)''&lt;/small&gt;]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] -  for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. 
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]]
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to &quot;fan&quot; in English

''' Development '''
* The team was involved in workshops last week so there are no updates.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:54, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30646984 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. 
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...&lt;small&gt;(click UTC for your local timezone)&lt;/small&gt;
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC]
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] 
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC]
** Click here -&gt; [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] &lt;- for access links to the event.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
**[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] 
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata.
** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN.
* Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland.
** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata.
** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons.

''' Tool of the week '''
* [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&amp;id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors.
* [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (&lt;nowiki&gt;in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14519|body modification]] (&lt;nowiki&gt;deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;

&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (&lt;nowiki&gt;Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;Taxon footprint&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (&lt;nowiki&gt;Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (&lt;nowiki&gt;link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (&lt;nowiki&gt;dual notion in category theory&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (&lt;nowiki&gt;Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (&lt;nowiki&gt;Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.&lt;/nowiki&gt;)

* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* WikiProject Highlights:
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&amp;user=&amp;page=&amp;excludetempacct=1&amp;wpdate=&amp;tagfilter=&amp;wpfilters%5B%5D=thanks&amp;wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha &lt;--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar

''' Development '''
* Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details])
* GraphQL:
** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]])
** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]])
* MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]])
* Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects.
** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist.
* Mobile editing of statements:
** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]])
** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]])
** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:42, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-22. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#736]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - RfP scheduled to end after 24 June 2026 19:26 (UTC)
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_1|Nabbot 1]] - Task: Adding Turkish descriptions for scientific articles 

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Wikimania 2026 program] has been revealed, go bookmark your favourite sessions.
** [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdneBEtREhStI9VLsTJ9xKKt9L4NEU_BSr297jdOjNTkQJ64A/viewform?pli=1 Physical Training; Improving Health Articles in Africa] - 21 June, 10:00, University of Ibadan.
** The [[m:WikiIndaba_conference_2026|WikiIndaba Call for Proposals ends June 30th]]  - don't forget to submit your Wikidata-sessions.
** Sessions of the WikiProjects Days 2026 event will shortly be available on Commons: [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_presentations|Presentations]] / [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_videos|Videos]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://talk.tiddlywiki.org/t/wikitiddler-tiddlywiki-as-a-live-wikidata-frontend-zero-hosting-auto-updating/15419 WikiTiddler; Tiddlywiki as a live Wikidata frontend] - if you run a TiddlyWiki instance, you can now run queries to the Wikidata Query Service and convert the results to Tiddlers.
** [https://blog.tib.eu/2026/06/19/what-do-we-mean-when-we-talk-about-ai-and-open-knowledge/ TIB: What do we mean when we talk about AI and open knowledge?] - Lozana Rossenova details their experiences at the AI+Bridges Symposium.
* Papers:
** [https://www.elgaronline.com/monobook/book/9781035353750/9781035353750.xml  How to use Wikibase for Mixed-Methods Research], a book published by  F. Bailo, E. Booth, and J. Williams
** [https://zenodo.org/records/20693572 Wikimedia as a Platform for Evidence Synthesis: Quantifying Bias and Literature Coverage in Crowd-Sourced Knowledge Graphs] by D. Mietchen, and J. Dearborn, (2026).
** [https://www.mdpi.com/2227-7390/14/12/2227 From Wikidata to Smart Tourism: A Reproducible Pipeline Based on AI and Fuzzy Logic for Interpretable Multi-Category Classification of Points of Interest] - This paper develops a reproducible pipeline that converts Wikidata POIs into an interpretable tourism taxonomy, enabling multi-category classification and personalized smart tourism applications. By Kontogianni et al., (2026)
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=EKIVrRgLQ6w Name Suggestion Index Explained: How OpenStreetMap Standardizes Brands]
** [https://www.youtube.com/watch?v=_MbZtO2Q2U0  EMCO Wikidata CoP meeting (2026-06-04)]
** [https://www.youtube.com/watch?v=AsBMBpc05sQ Using the Duplicity and WD Fist Tools to edit Wikidata]
** [https://www.youtube.com/watch?v=CkFuyX605nU Unlocking Data through Semantic Linking], presented at ENDORSE 2025 by Thora Hagen. Experiences using 19th-century German encyclopedias, demonstrating how semantic enrichment via Wikidata can reveal fascinating patterns.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=K9M4mIP0mZg From your pocket to the knowledge graph: SquirrelBase] is a Wikibase instance that functions as a semantic metadata and reference platform. Make 3D smartphone captures of cultural assets, artworks, and ephemeral structures FAIR.

''' Tool of the week '''
* [https://multilingualprogramming.github.io/MotusArtium/ MotusArtium] : Wikidata GraphQL showcase application for exploring and understanding art movements (alpha version). [https://github.com/multilingualprogramming/MotusArtium/tree/main/graphql GraphQL queries used]
* As seen during WikiProjects Days 2026 - [[d:Wikidata:Tools/Enhance_user_interface#Userscripts_for_improving_data_quality|Classification.js]], visualise parent classes and identify incorrections, detect superclass tree loops. To use, click ''Activate'' and copy the two lines into your Common.js page.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Reminder: Try Ontology Federation to import Items from Wikidata to your Wikibase instance. Share your feedback in the linked survey. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/LOTFJGPF7V6SQ7KVE6P6RF5MDDBZBV5Q/ full announcement])
* A session at WikiProjects Days 2026 was devoted to general-purpose tools for WikiProjects. A new page under the main Wikidata tools page was created with a list and description of these tools. Take a look at [[d:Wikidata:Tools/WikiProjects|Wikidata:Tools/WikiProjects]] and add any missing tools.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14531|meteorological intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14539|perfumer]] (&lt;nowiki&gt;person who created a perfume&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14540|‎dual notion (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;dual of the concept in category theory&lt;/nowiki&gt;)
* External identifiers: [[:d:Property:P14532|catholica.cz ID]], [[:d:Property:P14533|‎Skeivopedia ID]], [[:d:Property:P14534|Mathlib Declaration ID]], [[:d:Property:P14535|Annuséries series ID]], [[:d:Property:P14536|FES digital collections person ID]], [[:d:Property:P14537|‎BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Property:P14538|Sri Lanka Ministry of Education school census number]], [[:d:Property:P14541|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Property:P14542|OTOTOY artist ID]], [[:d:Property:P14543|livres-cinema.info author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Visual style|Visual style]] (&lt;nowiki&gt;the visual style used in a video game (or other creative work)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Gmedia rating (video games)|Gmedia rating (video games)]] (&lt;nowiki&gt;Video game ratings of the Saudi Arabian rating system ({{Q|Q28717438}})&lt;/nowiki&gt;)
* External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/altinget.se person ID|altinget.se person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Il cinema ritrovato film ID|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholm Archipelago Trail ID|Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/some properties for category theory|some properties for category theory]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Farzonagon ID|Farzonagon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Guide film ID|TV Guide film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd Writer ID|Letterboxd Writer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d Hits artist ID|d Hits artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Person ID|1SCREEN Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN movie ID|1SCREEN movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fantia ID|Fantia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/17LIVE ID|17LIVE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CFLapedia player ID|CFLapedia player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model-Kartei.de ID|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Parson ID|U-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Video ID|U-NEXT Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/H-NEXT Parson ID|H-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ABEMA Video ID|ABEMA Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Parson ID|FOD Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LRT topic ID|LRT topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Video ID|FOD Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jiji Press Member of Parliament ID|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wildenstein Plattner Institute ID|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/belarusenc.by ID|belarusenc.by ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Huellas Digitales de la Memoria ID|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/socrealizm.com.ua person ID|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pacelli edition person ID|Pacelli edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Los Angeles Historic-Cultural Monument number|Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Writing Systems Technical Resources script code|Writing Systems Technical Resources script code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Répertoire des films classés film ID|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Fine Arts, Houston person ID|Museum of Fine Arts, Houston person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lankan Parliament member ID|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanal Architecture entry ID|Kanal Architecture entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Parson ID|Web The Television Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Work ID|Web The Television Work ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q11446|ship (Q11446)]] - large buoyant watercraft

''' Development '''
* We enabled links to WikiProjects in the sidebar and added links to WikiProjects Music, Medicine, Datasets, sum of all paintings, and elections ([[phab:T422935|T422935]], [[phab:T422935|T422935]])
* We added a floating “add statement” button that makes it easier to add statements without looking through the existing statements ([[phab:T417641|T417641]], [[phab:T428450|T428450]]).
* We’re working on making sure that users can tell when statements exist before they add new ones ([[phab:T424009|T424009]]).
* We made some layout fixes to wbui2025 / MEX ([[phab:T428766|T428766]], [[phab:T428761|T428761]], [[phab:T428759|T428759]], [[phab:T427658|T427658]], [[phab:T428853|T428853]]).
* We refactored error handling ([[phab:T423613|T423613]]).
* We’re refactoring the server-side rendering so we don’t need separate .less style files ([[phab:T409827|T409827]]).
* We’re working on the interaction between scrollable values and indicator icons ([[phab:T425974|T425974]]).


[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 22 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #738 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-29. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#737]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/TopDevsBot|TopDevsBot]] - Task/s: Create new items for software-development, design, and consulting companies from source data: topdevs.ai 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - Task/s: Reference Gardener (archive dead reference links) + Welcome Bot (welcome new users) 
* New request for comments: [[c:Commons:Requests_for_comment/Policy_update_for_AI_content|WM Commons: Policy update for AI content]] - this RfC will seek opinions on the use and allowance of AI-generated and modified content. This can have downstream impacts on Wikidata.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:meta:Wikimedia Taiwan/Wikidata Taiwan/2026年7月嘉義維基媒體街景踏查團暨工作坊|2026 Chiayi Streetview Workshop]] July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at Tâi-uân tôo-su-sik, Chiayi, Taiwan.
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #90 July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://blog.lobid.org/2026/06/23/nwbib-wikipedia-bot.html Lobid Blog: NWBibBot – Making a regional bibliography visible in Wikipedia with help from Wikidata]
** [https://tech-news.wikimedia.de/2026/06/24/knowledge-wants-to-be-found/ Tech News (WMDE) Knowledge wants to be found] - We interview Tim Wittenborg about the [https://en.borgnetzwerk.org/ WissKomm Wiki], from the Leibniz Information Center for Science and Technology in TIB Hannover.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/29/bridging-open-knowledge-and-digital-rights-reflections-from-drif-2026-and-the-wikimedia-community/ Bridging Open Knowledge And Digital Rights: Reflections From DRIF 2026 And The Wikimedia Community]
* Papers: [https://arxiv.org/pdf/2606.27933v1 MathModDB: A Database for Mathematical Models] - The Mathematical Models Database (MathModDB), deployed on the MaRDI Portal within Germany’s National Research Data Infrastructure, provides researchers with a curated knowledge graph that organizes scattered mathematical models, formulas, and assumptions, connects to related tools like MathAlgoDB and MaRDMO, and demonstrates practical use through cases such as plasma physics modeling. By Fiedler et al., (2026)
* Videos:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|WikiProjects Days 2026 - recordings now on Commons]], if you missed the event or want to recap what was discussed, individual session recordings are now available from the Event program.
** [[commons:File:Jason Evans, &quot;Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey&quot;.webm|Jason Evans: Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey]]

''' Tool of the week '''
* [https://cyllchuesnconii.rf.gd/panoply/?id=8 Altilunium Panoply] : A lightweight Wikibase alternative for creating collaborative knowledge bases, written as [https://github.com/altilunium/panoply a single PHP file] with no dependencies.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. A Q&amp;A clinic will be held on 1 July at 15:00 UTC ([https://bbb.wikipedia.de/rooms/plp-qml-xrj-9ib/ join here]).
* [[mw:Growth/Feature summary|Growth features]] are now available at Wikidata. This update enables access to Mentorship, Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14544|‎Taiwan Central News Agency news topic ID]], [[:d:Property:P14545|‎Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Property:P14546|‎Sceneweb artwork ID]], [[:d:Property:P14547|‎Sceneweb production ID]], [[:d:Property:P14548|Fantia ID]], [[:d:Property:P14549|Finnish educational institution ID]], [[:d:Property:P14550|‎altinget.se person ID]], [[:d:Property:P14551|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Property:P14552|TV Guide film ID]], [[:d:Property:P14553|FOD person ID]], [[:d:Property:P14554|LRT topic ID]], [[:d:Property:P14555|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Property:P14556|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Property:P14557|Museum of Fine Arts, Houston person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/subdiscipline of|subdiscipline of]] (&lt;nowiki&gt;less specific academic discipline&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/has garden|has garden]] (&lt;nowiki&gt;Object is a {{Q|1107656}} related to this {{Q|16222597}}&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/ranking by|ranking by]] (&lt;nowiki&gt;issuer of a ranking&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/linguistic group|linguistic group]] (&lt;nowiki&gt;group of people who share the same language, regardless of their ancestry or ethnicity&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult actress ID|Pure Adult actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Taiwan Central News Agency News tag id|Taiwan Central News Agency News tag id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult studio ID|Pure Adult studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/GBIF taxon ID|Natural science/GBIF taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digitaler Portraitindex person ID|Digitaler Portraitindex person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/torial ID|torial ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dicionário da Língua Portuguesa ID|Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pontifical Urbaniana University ID|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Samtrafiken-vehicle-id|Samtrafiken-vehicle-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sundsvall Municipality opendata ID|Sundsvall Municipality opendata ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nakamura Kikaku ID|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KBS News topic ID|KBS News topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GIGA actress ID|GIGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Zen Pictures actress ID|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur Autoroc|Identifiant d'une personne sur Autoroc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/La Grange ID|La Grange ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/RtYx Roles and contributions of ? in Fictional Universes and Media franchises] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Jheald-20260627104200-Fantastoria-20260627091900|source]])
* Schema examples: it's World Cup time so here's 2 soccer/football-related EntitySchemas. 
** [[d:EntitySchema:E404|E404:Swedish Soccer Player]] and [[d:EntitySchema:E183|E183:Chilean Women's Football Players]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Logic|WikiProject Logic]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roots_and_Rhythms|WikiProject Roots and Rhythms]]
* WikiProject Highlights: GovDirectory has opened a [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Madagascar|Madagascar]] page.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q615|Lionel Messi]] - 6 World Cups, scoring in the last 7 consecutive matches.

''' Development '''
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are continuing to evaluate the prototype for reducing the number of unnecessary edits from Wikidata that show up in watchlist and recent changes of Wikipedia and co. The approach is to look at the diff of the rendered article before and after the change from Wikidata is made. If there is no difference then the change is probably not relevant for that article. We are collecting a sample to further understand how it performs.
** To continue to address Wikidata's scaling issues, we are planning the migration of entity usage tables to the X1 cluster.
* Mobile editing of statements:
** We implemented more feedback from testing of the new mobile front-end. Specifically we worked on making it clearer when a statements already exist that the editor is trying to add to the Item.
** Additionally, we made minor improvements to the look and feel of the mobile front-end.
* REST API:
** REST search routes now take apihighlimits right into account ([[phab:T428032]])
** We are starting to work on Lexeme support ([[phab:T429572]], [[phab:T429332]])
* GraphQL:
** We added support for requesting “best statements” for a given Property ([[phab:T428138]])
** We are working on adding support for negation in Property value pair filters ([[phab:T429580]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Poland|Poland]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:51, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30720282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #739 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-06. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#738]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Closed request for adminship:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Interface administrator/1Veertje|1Veertje]] - '''Closed as Successful'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - '''Closed as Successful'''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/gov-wikidata-match 1|gov-wikidata-match 1]] - '''Task/s:''' Link existing GOV (historical gazetteer) building-like objects to existing Wikidata building-like objects.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AgenticCommonsBot 1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P648|Open Library ID &lt;small&gt;(P648)&lt;/small&gt;]] (OpenLibrary author ID) to Wikidata items about people, only where the OpenLibrary author and the Wikidata person have been confirmed to be the same individual, with a source on every statement.
* Closed request for permissions/Bot: 
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/JigildikBot|JigildikBot]] - '''Approved'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - '''Approved'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Approved'''

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The Wikidata Platform (WDP) [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|monthly office hour]] takes place '''tomorrow''', {{zonestamp|2026-07-07 16:00|7th July at 16:00 UTC}}. These office hours are focus on the Blazegraph migration work, and the team is inviting all community members to join the discussion. ''Register via [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|the event page]]'' 
** The next Wikidata+Wikibase office hours will take place on Wednesday, 18:00 CEST (in your [https://zonestamp.toolforge.org/1783526400/1783530000?zdl=fU_LqsJADP2a6SZwqXMf9C66UEHQpSiu4zR2otNMnUkX_r2jG8GFEEjCeXDOlELrVcdsvufGrsro10BlnSOL86jlXNNyG-vz7x772XX7s7s0K819JThQe-ALd6gIxv7B4zliJoinEzsCH6dUdZRd4lE5SrsfXRxY-ifzowyiwIE6odzhzdglNOphM4Ub2LpIjG1mTYlc17CgFFiM_QcWUE8v7x0F6hMOUHqIUKhCdPjM8Y7cAQ timezone]), 08th July 2026 in the Wikidata Telegram group. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase.
** [[m:Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool|Sandbox sessions: Wikidata Reference Validator Tool - improving Wikidata references]] - Aug 15, 17:00 - 18:00 UTC.
** [https://wikiedu.org/courses/documenting-america-wikidata/ Wiki Education + AASLH: Documenting America with Wikidata], a collaboration between Wiki Education and the American Association for State and Local History is offering six hour-long meetings held weekly to introduce attendees to Wikidata and improve content for Wikidata and Wikipedia on American history. Registration ends: July 17, 23:59 Pacific Time (PT)

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: (fr) [[:w:fr:Wikip%C3%A9dia:RAW/2026-07-05#Le_point_sur_la_diversit%C3%A9_de_genre_dans_les_articles|Le point sur la diversité de genre dans les articles]] in *Regards sur l'actualité du mouvement Wikimedia*
* Papers:
** Spatiotemporal-Heuristic A* Search for Pruning - Historical Influence and Succession Paths in Wikidata - [https://informatika.stei.itb.ac.id/~rinaldi.munir/Stmik/2025-2026/Makalah2026/13524106_Michael%20James%20Liman_Makalah%20Stima.pdf Paper], by Michael James Liman (2026).
** Wikontic: Constructing Wikidata-Aligned, Ontology-Aware Knowledge Graphs with Large Language Models - [https://aclanthology.org/2026.eacl-long.388/ Paper] by Chepurova et al., (2026).
* Videos: (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=AL_pyY2PIOE Introduction to Wikidata] - Dr. Claudia De Souza and Prof. Dinah Wilson Fraites introduce Wikidata with Spanish-slides.

''' Tool of the week '''
* [https://zelph.org/ Zelph]: Offers powerful analysis capabilities for the complete Wikidata knowledge graph while remaining adaptable for any semantic domain.
* [https://viz.luarai.com/worldcup-heights World Cup Heights]: An interactive data‑viz app that shows the heights of FIFA World Cup players, arranged so you can quickly compare teams, positions, and overall height distributions.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July.
* The Wikidata Platform team has published the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|8th issue of its monthly newsletter]]. This edition includes updates on the migration of WDQS backend away from Blazegraph, including a transition into the next phase '''Initial Implementation (pilot) phase''' following completion of the '''installation phase'''. This update also include some Documentation on Query Rewrites the team will like the Wikidata community and all WDQS users to help review and leave feedbacks. ''see [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP monthly newsletter]] for more details''

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
*  Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14559|prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;number or identifier assigned to a prisoner, to be used as a qualifier for P2632 (place of detention)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14574|photographer]] (&lt;nowiki&gt;person who took this photograph&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14595|‎Gmedia rating (video games)]] (&lt;nowiki&gt;video game ratings of the Saudi Arabian rating system&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14603|visual style]] (&lt;nowiki&gt;the visual style used in a video game (or other creative work)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14610|garden]] (&lt;nowiki&gt;garden of this subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14613|objects (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise objects of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14614|morphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise morphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14615|terminal object]] (&lt;nowiki&gt;the precise terminal object of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14616|initial object]] (&lt;nowiki&gt;the precise initial object of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14617|products (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise products of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14618|coproducts (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise coproducts of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14619|isomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise isomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14620|monomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise monomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14621|epimorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise epimorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14622|regular monomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise regular monomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14623|regular epimorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise isomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14624|left adjoint]] (&lt;nowiki&gt;the left adjoint of the functor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14625|enriched over]] (&lt;nowiki&gt;the base monoidal category, bicategory, etc. of the enriched category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14626|monoidal category operation]] (&lt;nowiki&gt;the “tensor product” bifunctor of the monoidal category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14627|2-morphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise 2-morphisms of the 2-category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14635|taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;image of a footprint of this taxon&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14558|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Property:P14560|‎Taiwan Central News Agency news tag ID]], [[:d:Property:P14561|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Property:P14562|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Property:P14564|Web The Television work ID]], [[:d:Property:P14565|Web The Television person ID]], [[:d:Property:P14566|U-NEXT person ID]], [[:d:Property:P14567|U-NEXT video ID]], [[:d:Property:P14568|Sokmil director ID]], [[:d:Property:P14569|Sokmil idol ID]], [[:d:Property:P14570|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Property:P14571|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Property:P14572|‎regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Property:P14573|‎regjeringen.no politician ID]], [[:d:Property:P14575|Objectif plumes work ID]], [[:d:Property:P14576|National Operator Code (UK)]], [[:d:Property:P14577|‎Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Property:P14578|Pacelli edition person ID]], [[:d:Property:P14579|Myludo game ID]], [[:d:Property:P14580|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Property:P14581|Maoyan film ID]], [[:d:Property:P14582|‎Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Property:P14583|Letterboxd writer ID]], [[:d:Property:P14584|KSW organization ID]], [[:d:Property:P14585|KSW person ID]], [[:d:Property:P14586|KSW place ID]], [[:d:Property:P14587|1SCREEN movie ID]], [[:d:Property:P14588|1SCREEN Person ID]], [[:d:Property:P14589|‎Artistas Visuales Chilenos propertyvalue ID]], [[:d:Property:P14590|‎Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Property:P14591|occitanica.eu ID]], [[:d:Property:P14592|Hancinema company  ID]], [[:d:Property:P14593|ZicTrad person ID]], [[:d:Property:P14594|H-NEXT Person ID]], [[:d:Property:P14596|FOD video ID]], [[:d:Property:P14597|Farzonagon ID]], [[:d:Property:P14598|d Hits artist ID]], [[:d:Property:P14599|ABEMA video ID]], [[:d:Property:P14600|17LIVE ID]], [[:d:Property:P14604|‎regjeringen.no government ID]], [[:d:Property:P14605|Pure Adult actress ID]], [[:d:Property:P14606|Pure Adult studio ID]], [[:d:Property:P14607|‎GBIF taxon ID]], [[:d:Property:P14608|Digital portrait index person (GND) ID]], [[:d:Property:P14609|torial username]], [[:d:Property:P14611|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Property:P14628|CatDat category ID]], [[:d:Property:P14629|CatDat functor ID]], [[:d:Property:P14630|CatDat category property ID]], [[:d:Property:P14631|CatDat functor property ID]], [[:d:Property:P14632|‎Samtrafiken-vehicle ID]], [[:d:Property:P14633|GIGA actress ID]], [[:d:Property:P14634|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Property:P14636|Olyrix artist ID]], [[:d:Property:P14637|AutorÒc 16-18 author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dielectric strenght|dielectric strenght]] (&lt;nowiki&gt;maximum electric field a material can withstand before electrical breakdown occurs&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/about page URL|about page URL]] (&lt;nowiki&gt;URL to the official about page&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult Person ID|Rakuten TV adult Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le GRoG ID|Le GRoG ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK On Demand Program ID|NHK On Demand Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Centre for Computing History exhibit reference ID|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GCD character ID|GCD character ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identificador de agente econômico na ANCINE|Identificador de agente econômico na ANCINE]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Program ID|1SCREEN Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Architectenregister-id|Architectenregister-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LUDAP ID|LUDAP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TakaWiki ID|TakaWiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Terceiro Tempo Que Fim Levou ID|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BiDünyaFilm film ID|BiDünyaFilm film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNUC code|CNUC code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Steady username|Steady username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK ONE Program ID|NHK ONE Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SongLyrics.com song ID|SongLyrics.com song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Braunschweiger ProfKat ID|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ClayArena shooter profile ID|ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Collective ID|Open Collective ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii author ID|Anobii author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* The development team are at an offsite retreat this week.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/France|France]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:05, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #740 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#739]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

'''Discussions'''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/GA_Kevin|GA Kevin]] - &lt;small&gt;RfP scheduled to end after 14 July 2026 18:40 (UTC)&lt;/small&gt;
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_2|Nabbot 2]] - '''Task:''' Translating English descriptions to Turkish using a predefined dictionary mapping. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AgenticCommonsBot_1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task:''' Add [[d:Property:P648|Open Library ID (P648)]] (OpenLibrary author ID) to items about people, where the OpenLibrary author and Wikidata person are the same individual, when every  statement is sourced. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EquipboardBot|EquipboardBot]] -  '''Task''': Add [[d:Property:P6912|Equipboard artist ID (P6912)]] to Wikidata items for musicians, sourced from Equipboard's own database of public artist identifiers.
* Call for Participation in Improving Constraints
** Just about any aspect of constraints is in scope, from rewriting existing bots to expanding the power of property constraints to adding new kinds of constraint. If you are interested, sign up in [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|WikiProject Property Constraints/improving]].

'''Events''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[wmania:2026:Wikimania|Wikimania 2026]] is fast approaching. Taking place 21 - 25 July in Paris, France. Can't attend? Register for a ticket to the [[wmania:2026:Registration|virtual event]] and watch sessions online.
** Interested in [[mw:Wikibase/Ontology-Federation|Wikibase Ontology Federation]]? Join the July 14 call, see the [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Cleaning_Task_Force#Tuesday,_14_July_2026,_11:30_EDT_(UTC-4)|Cleaning Task Force]] page for more details.
* Previous events:
** The 3rd Quarter Wikidata + Wikibase office hour was held. The transcript  is available to read:&lt;br&gt;[[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-07-08|Wikidata:Events/Telegram office hour 2026 07 08]]

'''Press, articles, blog posts, videos'''
* Blogs
** [[Diffblog:2026/07/10/behind-better-data-inside-wikidatas-first-wikiprojects-days|Behind Better Data: Inside Wikidata’s First WikiProjects Days]]
** [[Diffblog:2026/07/12/africa-wiki-challenge-2026-in-the-ghanaian-pidgin-community-documenting-water-for-life-through-wikimedia-projects|Africa Wiki Challenge 2026 in the Ghanaian Pidgin Community: Documenting “Water for Life” Through Wikimedia Projects]]
** [[Diffblog:2026/07/09/reflecting-on-progress-and-planning-ahead-dagbani-wikimedians-user-group-holds-its-last-quarter-team-meeting|Reflecting on progress and planning ahead: Dagbani Wikimedians User Group holds its last quarter team meeting]]
** [[Diffblog:2026/07/08/eduwiki-workshop-combining-petscan-and-generative-ai-for-smarter-wikipedia-editing|EduWiki Workshop: Combining PETScan and Generative AI for Smarter Wikipedia Editing]]
** [https://computationalhistory.substack.com/p/why-computational-historians-need Why Computational Historians need Wikidata] - a substack article by Jim Clifford
* Papers
** [https://dl.acm.org/doi/10.1145/3805712.3808389 A Demonstration of WikiRAG: An Evidence-based Link Prediction for Wikidata with Retrieval Augmented Generation] - WikiRAG is an interactive framework that combines automated link prediction with retrieval‑augmented generation and human validation to reliably complete knowledge graphs like Wikidata by generating candidate links, retrieving supporting evidence, and enabling users to confirm and export validated triples. By Sabu, et al., (2026)
* Videos
** [https://m.youtube.com/watch?v=GRS-0nMsb1Q&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Using Open Refine] by Wikimedia Australia, Paul Duchesne presents &quot;Using OpenRefine&quot; during WikiCon Australia 2026, (National Film and Sound Archive, Canberra).
** [https://m.youtube.com/watch?v=oq2fjfAhsgc&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Let’s Get Mappy - making maps on Wikimedia platforms] by Wikimedia Australia, Alex Lum presents  how location (pushpin) maps, locator maps, and interactive &quot;slippy&quot; local maps end up on Wikipedia, and how infoboxes, Wikidata and OpenStreetMap works together to generate them
** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=YaOjh92PPuI Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons] - recording of a workshop (July 5) on Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons, held by Wikimedia Taiwan Community and OSM Taiwan.  
** [https://www.youtube.com/watch?v=VxCTNRqnOKw Open data tools for cultural heritage] 2nd session in the workshop series “Open Data to Strengthen Online Cultural Heritage,” held March 24, 2026, and organized by the National Library of Uruguay (BNU), Wikimedians of Uruguay, Datysoc, and Data Uruguay.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ZrzycFNeVyI  GLAMs and Citizen Science Encouraging and Enabling Participation] - Siobhan Leachman presents &quot;citizen science workflows&quot; (BHL, iNaturalist, Bionomia, Wikidata) to show how GLAM's can empower citizen scientists to reuse their collections.

'''Tool of the week'''
*[https://rudof-project.github.io/ rudof] can be used as a command line tool or can be embedded as a library using cargo. It can be used to validate RDF data represented with different syntaxes like Turtle, NTriples, to name a few. As well as RDF data available through SPARQL endpoints like Wikidata

'''Other Noteworthy Stuff'''
* A [[d:Wikidata:Project_chat#c-Ainali-20260623132900-Need_of_a_process_to_become_a_mentor|Project Chat discussion]] on the new [[mw:Help:Growth/Mentorship|Mentorship features]]. Self-enrollment has been enabled with the following requirements - account age: 365 days, edits: 500.
* There is also a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Bovlb-20260709235700-Discussion|proposal]] to add an advisory message to new accounts that create multiple items.

'''Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review'''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14638|Rakuten TV adult person ID]], [[:d:Property:P14639|KBS News topic ID]], [[:d:Property:P14640|Rakuten Books author ID]], [[:d:Property:P14641|PTS News Network topic ID]], [[:d:Property:P14642|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Property:P14643|‎La Grange person ID]], [[:d:Property:P14644|‎Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Property:P14645|NHK On Demand program ID]], [[:d:Property:P14646|1SCREEN program ID]], [[:d:Property:P14647|LUDAP ID]], [[:d:Property:P14648|Bianco keyword ID]], [[:d:Property:P14649|Architectenregister ID]], [[:d:Property:P14650|‎ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Property:P14651|‎Sundsvall Municipality opendata beach ID]], [[:d:Property:P14652|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/relocated from|relocated from]] (&lt;nowiki&gt;Object is the original or former {{Q|17334923}} of the permanently relocated {{Q|16222597}}&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/transforms from|transforms from]] (&lt;nowiki&gt;this fictional or mythical entity transforms from that form&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Korean Classification of Administrative Districts|Korean Classification of Administrative Districts]] (&lt;nowiki&gt;code assigned to an administrative district of South Korea in the Korean Classification of Administrative Districts&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii book ID|Anobii book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Maps Place ID|Google Maps Place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Viberate Artist ID|Viberate Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TuneCore Japan artist ID|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Deltarune Wiki article ID|Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/INAPP OA author ID|INAPP OA author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNR-IRIS ID|CNR-IRIS ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AnimeOshi anime ID|AnimeOshi anime ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Guide Japan Person ID|Guide Japan Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CD Journal Artist ID|CD Journal Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CIDIM Artist ID|CIDIM Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Operabook Artist ID|Operabook Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mizan al-Arab poet ID|Mizan al-Arab poet ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norton Simon Museum object ID|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenStreetMap data item ID|OpenStreetMap data item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/A World Made by Travel person ID|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base notes ID|Scent Base notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radio.net IDs|radio.net IDs]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumer ID|Scent Base perfumer ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

'''Did you know?'''
* Query examples: [https://w.wiki/SJfA Items only connected to Telugu Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Ainali-20260712084300-Stefan_Kühn-20260712083900|source]]) - change the language code 'te' to make it work with any other Wikipedia 
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E269|French historic monument (E269)]] - With Wikimania taking place in the French Capital, you can use this entity schema if you feel inspired to or expand items on French monuments.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Pleasant_Goat_and_Big_Big_Wolf|Project Pleasant Goat and Big Big Wolf]] - a Chinese-animated television franchise.
** (Français) [[d:Wikidata:Wikiproject_Orthodox_Christianity|Project Orthodox Christianity]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_SUNY_Libraries_EMCO|Project SUNY Libraries EMCO]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Poland|Project Govdirectory Poland]] added several new subpages detailing coverage and progress on State, Local Agencies and Marshall's Offices.
**[[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints|Project Property Constraints]] added a subpage: [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|Improving]] - a call for participation, as a result of discussions during WikiProjects Days 2026.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Most_sitelinked_items/with_statements|Most sitelinked Items (with statements)]]

'''Development'''
* Blazegraph migration: We are continuing to prepare the Query UI, Query Builder, constraint checks, etc for the migration to QLever ([[phab:T425618]])
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are investigating some Lua modules to find ones responsible for a lot of unnecessary entries in Watchlist and Recent changes on Wikipedia and co ([[phab:T429366]])
* GraphQL: Added support for negation in property value pair filters ([[phab:T429580]])
* REST API: We are working on the first pieces of support for Lexemes: retrieving a full Lexeme ([[phab:T429332]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

'''Weekly Tasks'''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''·   [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2026 07 06|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current| Help translate]] · [[:d:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] [[:d:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]] ·''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:01, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary 741 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#740]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - '''Task/s:''' When an Item on a Kenyan river has a Swahili label but no English version, this bot will derive an English label and description.
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/William_Avery_Bot_14|William Avery Bot 14]] - '''Task/s:''' Change values of url properties in mainspace that link to http://web.archive.org/ to use the https protocol (requested at [[d:Wikidata:Bot_requests#Request_to_make_HTTPS_for_Wayback_Machine_recurrent_(2026-07-17)|Bot requests#Make HTTPS for Wayback Machine recurrent]])

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Wikimania is about to begin. Whether you're attending on-site or virtually, plan your sessions so you don't miss any.
*** [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Full program] / [[wmania:2026:Program/Wikidata|Wikidata-only program]]
*** Get your [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/ virtual ticket]
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #91 Aug 10 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
** [https://force11.org/post/webinar-metadata-for-all-with-wikidata Force11 webinar: Metadata for all with Wikidata] will look at three novel applications, WikiCite, the Trans Music Achive and the Pratt Institute. Held online August 26, 13-14:00 UTC. Please register for the access link.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://blog.johl.io/calling-wikifunctions-for-der-die-das/ Calling Wikifunctions for der, die, das]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/18/how-to-strengthen-the-public-domain-with-wikidata/ How to strengthen the public domain with Wikidata]
** [https://rtnf.substack.com/p/altilunium-panoply-v26719 Altilunium Panoply v26.7.19] : In this latest release, the external Wikidata connection logic has undergone a major architectural overhaul to improve internal trace mapping.
* Videos:
** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=eiYEdXCA3z4 Strategic inclusion of library data on Wikidata] - first recorded at Digikult 2019, with Alicia Fagerving.
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=FA5i80xTXpU I’ll explain how Wikidata works! (Livestream recording)], [[d:User:Lyoko%C3%AF|User:Lyokoï]] will introduce Wikidata and its concepts and the fundamentals of editing.
** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=NCswknRt7wg Wikivoyage Guidelines for editing Temple information]
** [https://www.youtube.com/watch?v=VGtGZhE7e-E  How to use Wikibase for Mixed Methods Research], with Francesco Bailo. Recorded at SICSS Melbourne 2026 (Summer Institute in Computational Social Science).
* Games: [https://www.webwoven.org/ Webwoven] - a new game has surfaced, powered by Wikidata. Race from start to finish in as few connections as possible. Already includes Leaderboards, daily challenges and multiplayer. Sure to be a hit at future Wikidata events.

''' Tool of the week '''
*[https://wikivibes.toolforge.org/#/ wikivibes] is a tool by [[User:Magnus Manske|Magnus Magnus]] that play public domain music from Commons, tracked by Wikidata

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Jobs:
** [https://wikimedia-deutschland.softgarden.io/job/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders-?jobDbPVId=279178738&amp;l=en (Interim) Engineering Manager - Wikidata For Wikimedia Projects] - Hybrid
** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060307?gh_src=uginyj6n1us Senior Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote
** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261?gh_src=4n8hpqkx1us Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
***[[:d:Property:P14659|‎about page URL]] (&lt;nowiki&gt;URL to the official about page&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14653|Western Orthodox Wiki ID]], [[:d:Property:P14654|Steady publication ID]], [[:d:Property:P14655|‎Open Collective ID]], [[:d:Property:P14656|‎Guide du Rôliste Galactique ID]], [[:d:Property:P14657|CNUC code]], [[:d:Property:P14658|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Property:P14660|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Property:P14661|CNR-IRIS author ID]], [[:d:Property:P14662|Anobii Book ID]], [[:d:Property:P14663|Anobii author ID]], [[:d:Property:P14664|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Property:P14665|TakaWiki numeric page ID]], [[:d:Property:P14666|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Property:P14667|Guide Japan Person ID]], [[:d:Property:P14668|CD Journal artist ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/autoptic examination|autoptic examination]] (&lt;nowiki&gt;time of last direct examination of the inscribed object&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Tabular data series|Tabular data series]] (&lt;nowiki&gt;A tabular data series in Commons that models the given concept&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/data series|data series]] (&lt;nowiki&gt;A data series about the given topic.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/incumbent before dissolution|incumbent before dissolution]] (&lt;nowiki&gt;entity incumbent in a position before its dissolution for an election&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/former operator|former operator]] (&lt;nowiki&gt;entity, company, military service, or organisation which is notable for previously operated the item, aircraft, vehicle, or other equipment&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/número de la plaza|número de la plaza]] (&lt;nowiki&gt;square number&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/PISAI ID|PISAI ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ko-fi page ID|Ko-fi page ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base brand ID|Scent Base brand ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Etsy shop name|Etsy shop name]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Overcast podcast ID|Overcast podcast ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Grillplatser.nu ID|Grillplatser.nu ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Criticker Film ID|Criticker Film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/HAND ID|HAND ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Language Archives Community language code|Open Language Archives Community language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant Ciel d'oc d'une publication|identifiant Ciel d'oc d'une publication]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ODiD ID|ODiD ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Generic/Numero de Registre Tributari|Generic/Numero de Registre Tributari]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UntitledDb People ID|UntitledDb People ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan drama ID|MissEvan drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan sound ID|MissEvan sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan ID|MissEvan ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan voice actor ID|MissEvan voice actor ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang FM ID|Fmfenxiang FM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang sound ID|Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang seiyuu ID|Fmfenxiang seiyuu ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* Wikidata Query Service: We are working on adapting the Query Service UI to get it ready for the move to QLever
* Mobile editing of statements: We are continuing to fix small issues found in testing
* Lexemes: We are continuing the work on adding support for Lexemes to the REST API
* Sustainability:
** We are preparing the migration of some database tables on the client wikis that track the usage of Wikidata's data in articles on Wikipedia and co
** We are further investigating how many changes from Wikidata that currently get sent to Wikipedia and co don't actually lead to a change in the article to be able to reduce these cases further

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]]  · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:56, 20 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #742 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#741]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/AuntuBot|AuntuBot]] - '''Task/s:''' Per the approved bot request at commons:Commons:Bots/Requests/AuntuBot, I am in the process of uploading approximately 50,000 issues of the Bangladesh Gazette to Wikimedia Commons. We need to a parent Wikidata item for each specific issue/volume to import and organize these files on Bengali Wikisource.  Note that AuntuBot has already been granted a bot flag on Wikimedia Commons for the file uploads.
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 2|Rebot 2]] - '''Task/s:''' We recently created the new property perspective (P14345) (Wikidata:Property proposal/anatomical view).  With Rebot, I plan to move:
*About 570 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a property
*About 1400 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a qualifier of image (P18)  
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 3|Rebot 3]] - '''Task/s:''' Import 1389 instances of taxon author citation (P6507) from this Catalan Wikipedia list, compiled by bot from the articles.  
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 4|Rebot 4]] - '''Task/s:''' The task consists in changing these 1072 items. It has to change creator (P170) to the new property photographer (P14574). Also there are 1000+ items in which the property should be used as a qualifier.  
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials. Specifically:  
*Creating new Wikidata items for Thai politicians not yet in the database  
*Adding P39 (position held) claims with proper qualifiers (P580 start time, P582 end time, P2937 legislative term for legislators, P1365/P1366 replaces/replaced by, P1545 series ordinal)  
*Adding P102 (member of political party) with date qualifiers  
*Adding P569 (date of birth), P106 (occupation), P21 (sex or gender), P19 (place of birth), P1559 (name in native language)  
*Setting and correcting labels, descriptions, and aliases  
*Removing incorrect claims and deduplicating  
*Adding social media profiles (P2003 Instagram, P2013 Facebook, P11705 Facebook numeric ID)
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense &lt;small&gt;(Q1994301)&lt;/small&gt;]], [[Q814722|participle &lt;small&gt;(Q814722)&lt;/small&gt;]] to simply use [[Q12717679|past participle &lt;small&gt;(Q12717679)&lt;/small&gt;]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** Vladimir Terentyev used the set of names for [https://vova.today/en/works/plofornot/  every dish from Wikidata] -- labels and aliases in every language -- along with restaurant data from OpenStreetMap to develop a world map of dish names, attempting to answer the research question: &quot;Where does plov end and biryani begin, and who really draws these borders?&quot;
** [https://oshwa.org/announcements/giving-open-source-hardware-a-place-on-wikidata/ Giving Open Source Hardware a Place on Wikidata] 
** [https://blog.tib.eu/2026/07/27/simplified-entry-of-complex-data-into-wikibase/ Simplified entry of complex data into Wikibase]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/24/grateful-and-growing-reflecting-on-my-wiki-afrodemics-fellowship-pilot-cohort/ Grateful and Growing: Reflecting on My Wiki Afrodemics Fellowship, Pilot Cohort]
* Papers: [https://ojs.aaai.org/index.php/ICWSM/article/view/42790 DivinWD: Exploring the Diversity of Scientific Publications in Wikidata] - DivinWD is a large open-source dataset of over 23 million triples and 1.2 million scholarly articles (2010–2024), integrating Wikidata with five bibliographic sources and gender data to enable transparent diversity analyses in science while documenting biases and infrastructural limitations. By Saletti et. al., (2026)

''' Tool of the week '''
*[https://osm.wikidata.link/ OWL Places], the  Wikidata-OpenStreetMap matching tool, can now add OpenStreetMap IDs to Wikidata

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/4ODLBGNPJVVMLFCRJUMODQ3SQEPPOXCE/ Wikibase Suite Deploy 7.1.0 and other upgrades]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14669|dielectric strength]] (&lt;nowiki&gt;electric field strength that causes electrical breakdown of an insulating material under specified test conditions&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14672|still taken from the audiovisual work]] (&lt;nowiki&gt;image comes from the given audiovisual work&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14670|Operabook artist ID]], [[:d:Property:P14671|‎MPA certificate number]], [[:d:Property:P14673|‎Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Property:P14674|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Property:P14675|UntitledDb person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse app|Fediverse app]] (&lt;nowiki&gt;Fediverse platform of the instance or address&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse instance URL|Fediverse instance URL]] (&lt;nowiki&gt;Ferdiverse instance of/about the subject&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/reference amount|reference amount]] (&lt;nowiki&gt;Amount of the food that contains a particular quantity of a nutrient.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Book ID|Qidian Book ID]] (&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Garance item ID|Garance item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinorating|Kinorating]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IGN producer|IGN producer]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse address|Fediverse address]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Music &amp; Opera artist ID|Music &amp; Opera artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LFL player ID|LFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net tournament ID|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/kicker.de coach ID|kicker.de coach ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer team ID|BeSoccer team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FootballFakts.ru stadium ID|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SofaScore tournament ID|SofaScore tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato club ID|Foot Mercato club ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lithuanian movie register ID|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato referee ID|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer referee ID|BeSoccer referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kicker.de referee ID|Kicker.de referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net referee ID|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNESCO Observatory of Killed Journalists ID|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net stadium ID|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MFL player ID|MFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Okko movie ID|Okko movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIA Novosti organization ID|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV person ID|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV organization ID|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV term ID|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Camping.se ID|Camping.se ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/classicalive artist ID|classicalive artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess Games tournament ID|Chess Games tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess.com tournament ID|Chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MusiciansPage artist ID|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Flemish educational institution number|Flemish educational institution number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Giovani Artisti italiani ID|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/365chess.com tournament ID|365chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norwegian Athletics athlete ID|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkedIn numeric company ID|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lulu spotlight ID|Lulu spotlight ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RPGnet Index ID|RPGnet Index ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EU Treaties and Agreements database ID|EU Treaties and Agreements database ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* The team were at Wikimania this past week so not much development happened. 

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:32, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30846852 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #743 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#742]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
*[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - Task/s: Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[Diffblog:wikimedia-research-conference-in-the-cee-region-programme-coming-in-august-registration-open|Wikimedia &amp; Research conference in the CEE region: programme coming in August, registration open]] - follow link for registration instructions, (onsite) open until August 26, (online) open until at least October 5. Event takes place Katowice, Poland, October 9-10, 2026.
** [https://www.dublincore.org/conferences/2026/sessions/workshop-wikidata-open-innovation/ Workshop: Wikidata for Open Innovation] - DCMI 226. Held on August 3 by Kalliopi Mathios, participants will get hands-on experience of Wikidata for use in Libraries, Industry and Communities.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers:
** the [[:d:Q140818826|proceedings]] of the conference [[:d:Q131418010|Wikidata and Research]] (cf. [[:meta:Wikidata and research|Meta page]]), held in Florence (Italy) on June 5-6, 2025, have been published on July 2026 and are available in CC-BY 4.0 license: ''[https://books.fupress.com/isbn/9791221510102 Wikidata e la ricerca. Condividere esperienze / Wikidata and Research. Sharing Experiences]''; 32 papers, 25 in English and 7 in Italian, deal with the usage of Wikidata and other Wikibase instances in different fields of academic research
** [https://arxiv.org/html/2607.25959 Detecting Knowledge Inconsistencies Across Text, Tables, and Knowledge Graphs] by Wei et al., (2026). This paper introduces ''Kontrast'': a tool for comparing Wikidata's statements against Wikipedia tables (and text) to find conflicting information or inconsistencies and missing data.
* Videos: [https://www.youtube.com/watch?v=PA8pp1Qsh4M LIVE Wikidata Editing #123] with hosts [[d:User:Ainali|User:Ainali]] and [[d:User:Abbe98|User:Abbe98]]

''' Tool of the week '''
* [https://leximap.toolforge.org/ Leximap]: Create a colour-coded map of Lexemes from a Wikisource page's text, roll-over individual words to discover more about the lemma
* [https://thefilmmap.com/ Filmmap]: a free interactive map of filming locations built from Wikidata. Search the title to see where it’s shot or a place to see what was made there
*[https://www.wikidata.org/wiki/User:Danielyepezgarces/Cradle-gadget Cradle-gadget]  – A new user script embeds the Cradle form editor into Wikidata item pages, enabling schema-based editing with ShEx.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Job vacancy: [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261 (Remote) Software Engineer for the Wikidata Platform team].
* [https://www.wikibase.cloud/hosting-policy/pilot Wikibase Cloud has a new hosting policy (pilot version)]
* [https://f-droid.org/en/packages/app.subster/ Subster] - a timeline-based Wikidata-powered game that plays songs from your own music collection and asks you to rank it against other songs in your hand. Like a digital, cardless version of Hitster. Requires a subsonic-compatible music server to connect to.
* Uyen developed a tool in which you can visualize and inspect content gaps and shared content between different Wikipedia editions, as well as topic distributions: https://wiki-gap-finder.toolforge.org/ Check it out and give them [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc-ff0w-oUCEQXoQsCRxuiz5aOiOSes6kfWti5-KsKGgOgezg/viewform feedback].

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14687|tabular data series]] (&lt;nowiki&gt;A tabular data series in Commons that models the given concept&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14701|infobox chronology]] (&lt;nowiki&gt;indicate the place of an item in an Infobox chronology, as seen on the Wikipedias.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14726|‎OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType, without trailing spaces&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14733|‎Fediverse app]] (&lt;nowiki&gt;Fediverse platform of the instance or address&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14734|‎Fediverse instance URL]] (&lt;nowiki&gt;Ferdiverse instance of/about the subject&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14676|Viberate artist ID]], [[:d:Property:P14677|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Property:P14678|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Property:P14679|radio.net station ID]], [[:d:Property:P14680|radio.net podcast ID]], [[:d:Property:P14681|Sokmil AV performer ID]], [[:d:Property:P14682|Scent Base brand ID]], [[:d:Property:P14683|Scent Base notes ID]], [[:d:Property:P14684|Scent Base perfumers ID]], [[:d:Property:P14688|PISAI ID]], [[:d:Property:P14689|CIDIM Artist ID]], [[:d:Property:P14690|Etsy shop name]], [[:d:Property:P14691|‎Open Language Archives Community language code]], [[:d:Property:P14692|‎OpenStreetMap Wiki item ID]], [[:d:Property:P14695|Ko-fi page ID]], [[:d:Property:P14696|KinoRating ID]], [[:d:Property:P14697|‎Korean Classification of Administrative Districts]], [[:d:Property:P14698|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Property:P14699|SofaScore tournament ID]], [[:d:Property:P14700|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Property:P14702|MFL player ID]], [[:d:Property:P14703|‎MissEvan username]], [[:d:Property:P14704|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Property:P14705|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Property:P14706|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Property:P14707|‎IGN producer ID]], [[:d:Property:P14708|kicker.de coach ID]], [[:d:Property:P14709|Kicker.de referee ID]], [[:d:Property:P14710|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Property:P14712|LFL player ID]], [[:d:Property:P14713|BeSoccer referee ID]], [[:d:Property:P14714|BeSoccer team ID]], [[:d:Property:P14715|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Property:P14716|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Property:P14717|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Property:P14718|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Property:P14719|Foot Mercato club ID]], [[:d:Property:P14720|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Property:P14721|Chess Games tournament ID]], [[:d:Property:P14722|Chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14723|‎Camping.se ID]], [[:d:Property:P14724|Garance item ID]], [[:d:Property:P14725|‎OpenType language system tag]], [[:d:Property:P14727|Okko movie ID]], [[:d:Property:P14728|‎Grillplatser.nu ID]], [[:d:Property:P14729|Número de Registre Tributari]], [[:d:Property:P14730|‎MissEvan sound ID]], [[:d:Property:P14731|‎MissEvan drama ID]], [[:d:Property:P14732|‎Flemish educational institution number]], [[:d:Property:P14735|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Property:P14736|RPGnet Index ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/ENS name|ENS name]] (&lt;nowiki&gt;Ethereum Name Service (ENS) domain associated with a person or entity&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID|Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID]] (&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/member of musical group|member of musical group]] (&lt;nowiki&gt;member of musical group&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/name type|name type]] (&lt;nowiki&gt;type of noun or name the sense is&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 Program ID|CINE21 Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult maker ID|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM maker ID|DMM maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sukumizu.tv actress ID|sukumizu.tv actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GAS actress ID|GAS actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Paradise TV Parson ID|Paradise TV Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/syukou-club(X-DIABLO) actress ID|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 company ID|CINE21 company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Book ID|STAPI Book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Comics ID|STAPI Comics ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Episode ID|STAPI Episode ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Performer ID|STAPI Performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Author ID|Qidian Author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Medieval Unicode Font Initiative ID|Medieval Unicode Font Initiative ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple Maps place id|Apple Maps place id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmycast person ID|Filmycast person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EORI|EORI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GBIF Specimen (occurrence)|GBIF Specimen (occurrence)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store Parson ID|d anime store Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store work ID|d anime store work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! Parson ID|Crank-in! Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! drama ID|Crank-in! drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! animation ID|Crank-in! animation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! movie ID|Crank-in! movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects team ID|Elite Prospects team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/r-hockey.ru team ID|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects stadium ID|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/izohli.uz word ID|izohli.uz word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dubbinfo ID|Dubbinfo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DBNL chamber of rhetoric ID|DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLS Code|BLS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID|JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/T5E4 Retrieve all Belgian writers without an article on French Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-ScriptaBelgica-20260723083200-ScriptaBelgica-20260719201400|source]])
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E408|Swedish barbecue areas (E408)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occitan|Project Occitan]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Broadcasting|Project Broadcasting]] - after 10 years of inactivity, the project has been revived with a flurry of activity . Of particular interest is the change in broadcasting scope from primarily airwave to internet transmission.
** [[Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Japan_Week_Datathon/Data_Item_List/UNIS|Wiki x K-pop 2026 • Editing Party - Japan Week Datathon]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://wikidata-terminator.toolforge.org/?list&amp;mode=tx#/ Wikidata Terminator] - find items that lack Label, description or sitelink.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q842|Oman (Q842)]] - state in western Asia
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L648863|cheche (L648863)]]

''' Development '''
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We reviewed samples of Wikidata-related entries in Recent changes and watchlist on Wikipedia and co in order to see which additional changes we can remove because they don't change the article.
** We are preparing for the migration of the entity usage table to the extension database cluster to address database scalability issues ([[phab:T424133]])
* Wikidata Query Service: We are continuing to adapt the Query Service UI and the Quality Constraints extension for the upcoming move from Blazegraph to QLever.
* REST API: We are continuing to add support for Lexemes, specifically retrieving a full Lexeme (GET) ([[phab:T429332]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Seychelles|Seychelles]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 06:55, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30872537 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 06 August 2026 ==

നമസ്കാരം @[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]], എനിക്ക് ഒരു സംശയം ഉണ്ട്. 2011 മുതൽ [[നിക്കോള ടെസ്‌ല|നികോള ടെസ്‌ല]] (Nikola Tesla) ആണ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ലേഖനം ആയി കിടക്കുന്നത്. ഇത് എപ്പോഴാണ് മാറുക? 

ഇതുപോലെ തന്നെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതിയ എഡിറ്റർമാരുടെ കുറവ് പരിഹരിക്കാൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ 'Teahouse' മാതൃകയിൽ ഒരു പുതിയ ഇടം ആരംഭിച്ചാൽ നന്നായിരിക്കും എന്ന് കരുതുന്നു. നിലവിലെ സഹായമേശ പലർക്കും ഉപയോഗിക്കാൻ അല്പം സങ്കീർണ്ണമാണ്

പുതിയ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ സൗഹൃദപരമായും സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ വേണ്ടി നമുക്ക് 'വിക്കിപീഡിയ:ചായക്കട' എന്ന പേരിൽ ഒരു പേജ് രൂപീകരിക്കാമോ? ആവശ്യമാണെങ്കിൽ ഈ പേജിന്റെ അടിസ്ഥാന രൂപകൽപ്പനയും എഴുത്തുകളും തയ്യാറാക്കാൻ ഞാൻ തയാറാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 10:49, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== Language Diversity Hub evaluation survey: your input needed! ==

The Wikimedia Foundation is evaluating hub pilots to understand their work, outcomes, and future direction. As part of this, we're gathering feedback on how hub services and activities have contributed to concrete, measurable outcomes.

You're receiving this because you're part of the Language Diversity Hub audience group, and we'd value your perspective. Your feedback will help inform the evaluation and strengthen our understanding of the Hub's impact.

The survey takes about 10–15 minutes, and we kindly ask that you respond by '''10 August 2026.'''

'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_6KXVndZhZvlSoUS Survey Link]'''

The Foundation is not collecting personal data through this survey. Responses will be reviewed and consolidated by audience group — analyzed collectively rather than attributed to individuals.

Thank you for contributing. Your feedback helps ensure this evaluation reflects the perspectives of communities, affiliates, and others connected to the Hub.

Questions? Contact strategy2030@wikimedia.org.

Sincerely, 

Oscar on behalf of the [[Wikimedia Language Diversity Hub]], 21:22, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&amp;oldid=30514061 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #744 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-10. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#743]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''

* The order of properties on Wikidata is governed by [[mw:Manual:Interface/Wikibase-SortedProperties|MediaWiki/Wikibase-SortedProperties]]. We propose moving [[d:Property:P2559|(P2559) Wikidata usage instructions]]  to the top, so important guidance is more visible and less likely to be overlooked. To comment on this change, please visit [[mw:MediaWiki_talk#prominently displaying Wikidata usage instructions (P2559)|MediaWiki_talk#prominently displaying (P2559)]].
* Closed request for comments: '''19''' RfC's were closed recently, too many to list here. Please see the [[d:Wikidata:Requests_for_comment#Closed_requests|RfC page]] for more information.

''' Events '''
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ nfdi4 / Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata], 18.08.2026, 14:00–16:00 CEST ([https://terminplaner6.dfn.de/b/1439bb751afd1e9fc42ebc30069eb685-1762199 register for Zoom-link])
** [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool  Improving Wikidata References:  The hands-on session will explore how to identify and improve broken references on Wikidata] , 15.08.2026, 17:00–18:00 WAT (UTC+1).
* Looking ahead: (Deutsch) [https://www.fu-berlin.de/kalender/2026/10/20261022-tidy-data-versionskontrolle-wikidata-in-der-forschungspraxis.html Freie Universitat / Tidy data version control - Wikidata in research]: 22.10.2026, 09:00 - 16:00 CEST.
* Previous events: August 04 - [[d:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_Aug_2026|Blazegraph Migration office hour]] - see the [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours Etherpad notes] for questions and answers.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://gdotv.com/blog/the-weekly-edge-fraud-graphs-graphtalk-gfql-wikidata-graphrag/#edge-item-4 gdottv / The Weekly Edge article: demonstrating the Wikidata Query Logs (WDQL) Dataset] talks about a paper released in February this year, ([https://arxiv.org/html/2602.14594v1 Wikidata Query Logs Dataset])
** [https://www.linkedin.com/posts/brian-hatten-434b7457_orthopedicsurgery-kneereplacement-knowledgegraph-activity-7465395166682583040-v0qH?utm_source=share&amp;utm_medium=member_desktop&amp;rcm=ACoAAAUVbMUB9qSIcEDloiodU_ZoBrIi4-bJtT8 LinkedIn] - [[d:User:Orthodoc10|User:Orthodoc10]] describes their experience mapping and modelling knee replacement surgical practices into Wikidata
** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability/ Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/zero-budget-programs-you-could-start-tommorrow/ Zero-budget programs you could start tommorrow - Lessons from Wikimania Paris]]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/openspeaks-tools-update-subtitler-tome-and-bento-go-stable-meet-media-dashboard/ OpenSpeaks Tools Update: Subtitler, Tome, and Bento Go Stable — Meet Media Dashboard]
** [[Diffblog:a-look-at-a-2026-wikimania-hackathon-project-wikidata-bias-detector|A look at a 2026 Wikimania Hackathon Project – Wikidata Bias Detector]
** [https://nlnet.nl/project/Inventaire-Split/ nlnet Foundation / Inventaire Split] - a short article on this standalone Wikidata-federated Bibliographic database.
** [https://ktieb.org.mt/news-en/nbc-and-wikimedia-malta-renew-collaboration-on-national-book-prize/ Maltese national Book Council and WM Malta renew partnerhship]: Wikidata to support and feed Maltese Wikipedia.
** [Diffblog:wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability|Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability] - the project aims to add to news-related organisation entities to help feed Wikipedia infoboxes with structured data.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/live/saeV6bZ7cIk?t=25105s India's Software Stories: A Hands-on Workshop with Software Heritage, Commons and Wikidata] - a Wikimania Lightning talk with  Mathilde Fichen and Pavan Santhosh. ([https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/talk/review/EYFQXB9WHFAR9WATXTEUFSKADEVWMCP9 Session page])
** [https://www.youtube.com/watch?v=sJq1926Jz5Q The Art of Editing Wikidata (Africa Wiki Women)] - Guest host David Palfrey will share valuable insights and help newcomers uncover the mysteries of editing Wikidata, this session is in collaboration with Art+Feminism.
** (no audio) [https://www.youtube.com/watch?v=JJbPTX18I4Q Tutorial: Add Geoshape to Wikimedia Commons and connect it to its Wikidata Item] - Anne Chen gives a visual demonstration of the steps provided in this [https://docs.google.com/document/d/1A1FNy9NztkmxE2MhBds2caHGcxMNSNvgXnLfeJsAosw/edit?tab=t.0 google doc], found on the [[d:Wikidata:WikiProject_IDEA/Resources_for_Participants#Links_to_useful_tutorials|WikiProject IDEA]] page.
** [https://www.youtube.com/watch?v=9infd-TJ6z8 LIVE Wikidata Editing #124] is streaming today, 20:00 CEST (18:00 UTC)!
** (Bahasa Indonesian) [https://www.youtube.com/@WikimediaIndonesia/videos Wikimedia Indonesia] have released 4 short videos on editing practices, querying, basic structure and data quality of Wikidata.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=gLH0W0coIw8 ZB MED LAB | The Carpentries] - aimed at researchers and professionals who work with data, a series of tutorials and workshops to teach you Wikidata, Python, R, OpenRefine and more.

''' Tool of the week '''
*[https://toolhub.wikimedia.org/tools/cradle-gadget Cradle-gadget] is a tool by [[User:Danielyepezgarces]]This is an interactive, schema-based form editor that works directly within Wikidata item pages. It allows users to check, view, add, modify, or delete claims in a modern sidebar drawer or a dedicated special page, aligned with the Wikimedia design guidelines. This is the easiest way to exploit the benefits of Wikidata entity schemas, powered by ShEx.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScv4BEQqn-sSsJNvIFCRgMDpr_K59Y0UjdXx5rO8MzAs4CRjw/viewform 2026 OpenRefine User Survey] is now open. (Note that a link to a feature-prioritization survey is provided at the end of the Google Form so don't miss that if you want to influence what should get more focus.)

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14755|particularly]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, when the statement applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14766|‎incumbent before dissolution]] (&lt;nowiki&gt;entity incumbent in a position before its dissolution for an election&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14737|CINE21 TV program ID]], [[:d:Property:P14738|GCD character ID]], [[:d:Property:P14739|ODiD ID]], [[:d:Property:P14740|365chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14741|NHK ONE program ID]], [[:d:Property:P14742|CINE21 company ID]], [[:d:Property:P14743|‎Fmfenxiang seiyuu ID]], [[:d:Property:P14744|‎Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Property:P14745|Elite Prospects team ID]], [[:d:Property:P14746|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Property:P14747|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Property:P14748|Classicalive artist ID]], [[:d:Property:P14749|Apple Maps place id]], [[:d:Property:P14750|‎HAND ID]], [[:d:Property:P14751|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Property:P14752|‎Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Property:P14753|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Property:P14754|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Property:P14756|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Property:P14757|‎MissEvan voice actor ID]], [[:d:Property:P14758|Music &amp; Opera artist ID]], [[:d:Property:P14759|Dubbinfo ID]], [[:d:Property:P14760|GAS actress ID]], [[:d:Property:P14761|‎EU Treaties and Agreements database ID]], [[:d:Property:P14762|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Property:P14763|sukumizu.tv model ID]], [[:d:Property:P14764|Paradise TV Person ID]], [[:d:Property:P14765|Regional heritage of Wallonia ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/filing unit code|filing unit code]]
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has Member|has Member]] (&lt;nowiki&gt;has member&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/introduced to|introduced to]] (&lt;nowiki&gt;region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Lift-World lift ID|Lift-World lift ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Schiffsdatenliste ID|Schiffsdatenliste ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/marketswiki|marketswiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Palace Museum Digital Archive ID|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Information Commissioner's Office registration reference|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Registry of Type Design ID|Registry of Type Design ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ariana Museum ID|Ariana Museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Emulation General Wiki article ID|Emulation General Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sofia monuments register ID|Sofia monuments register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIdIM ID|RIdIM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo ID|Weibo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo username|Weibo username]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/TGHU Ten longest State of the Union adress in the USA]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E519|object with inscription]]  - schema for objects with inscriptions [[d:Q1640824|(Q1640824)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Brigham_Young_University_Library|Project Brigham Young University Library]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Perth_Women_on_Wikipedia|Project Perth Women on Wikipedia]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_UC_Riverside_Library_Jay_Kay_Klein_Photographs|Project UC Riverside Library Jay Kay Klein Photographs]]
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Metaclasses|Project Ontology]] added a Metaclasses page
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:User:Pasleim/Sitelink_statistics|Sitelink statistics]] by User:Pasleim.

''' Development '''
* Sustainability: We continued the work on migrating usage tracking on Wikipedia and co to the extension database cluster ([[phab:T424185]])
* Watchlist and recent changes on Wikipedia and co: We finished our review of a sample of Wikidata edits sent to Wikidata and co in order to better understand which remaining ones are not useful. It will soon be published on Commons.
* Query Service: We continued the work on preparing the Query Service UI for the migration from Blazegraph to QLever and will move to Query Builder and Quality Constraints next

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:54, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30889662 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #745 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-17. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#744]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[wmau:WikiLoves_Pride_Australia_-_15_August_2026|WikiLoves Pride / Australia]], 15 August, drop-in online for a collaborative editing session on LGBT+ representation on Wikidata, Wikipedia and Commons.
** [[wmau:Drop_in_and_Wikidata_-_August_2026|Drop-in and Wikidata]], 27 August, WM Australia also hold a drop-in Wikidata ediitng sesison.
** [[m:Event:Open_Heritage-Wikidata_Contest|Open Heritage - Wikidata Islamic Civilization Contest]] from September 1 - 30, 2026. [[m:Special:RegisterForEvent/4303|Register for news]].
*** A Wikidata training webinar will be held August 25.
* Looking ahead: [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-11-12-hands-on-wikidata.html Hands-on workshop: Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond] - Digital Humanities Lab, 12.11.2026, 14:15-15:45 CEST.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://programminghistorian.org/en/lessons/wikidata-for-historical-research Introductory lesson on Wikidata at the Programming Historian]
** [https://www.ibm.com/case-studies/wikimedia-deutschland Making open knowledge Gen-AI-ready] by IBM
** [https://noeflandre.com/posts/describe-place-on-earth-part1-wikidata How to describe a place on Earth using text? Part 1: Wikidata] by  Noé Flandre
* Papers: [https://www.ebsco.com/articles/arts-and-entertainment/7162dc3c-7d03-51bb-a950-30de681bb95e/cultural-information-bubbles-a-new-approach-for-automatic-ethical-evaluation-of-digital-artwork-collections-based-on-wikidata Cultural information bubbles: A new approach for automatic ethical evaluation of digital artwork collections based on Wikidata] by M. Zhitomirsky-Geffet and S. Minster, (2026).

''' Tool of the week '''
*[https://ranker.toolforge.org This tool lets you edit the rank of multiple statements at once.]

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[wmau:Partner_Projects_2026-2027|WM Australia is funding partner projects for 2026 - 2027]], for Australian organisations or individuals who want to build projects for open and free knowledge, including Wikidata.
* Job Vacancies: [https://wikimedia-deutschland.career.softgarden.de/jobs/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders- (Interim) Engineering Manager / Wikidata for Wikimedia Projects]
* [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnOtvIKyp5fGlAkqz8pYMdFxhtvaH9exlxmrQ8O3HtDIHM3A/viewform Survey: What content would you like to see on the Wikidata Social media channels?] - only want to hear about Wikidata events or news, would like to see more use-cases of Wikidata, or perhaps you'd like more beginner or advanced Wikidata tutorials? Let us know in this short survey.
* We are setting up to apply for recognition of a new Wikimedia user group, '''Wikimedians for Data Organization and Quality'''.  The group's goal will be to improve the organization and quality of data, particularly structured data, in Wikimedia projects.  You can see more details in [https://meta.wikimedia.org/wiki/Data_Organization_and_Quality the group's home page] and, if you wish, you can contribute to the discussion in its talk page. We invite you to be a part of this proposed user group by adding your Wikimedia signature to the Interested Parties section of the group's page. &lt;br /&gt;Ege Atacan Doğan and Peter Patel-Schneider

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14788|located at a height]] (&lt;nowiki&gt;a property intended to indicate the height of any objects from the ground&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14789|contributed to narrative universe]] (&lt;nowiki&gt;narrative universe that a person contributed to&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14792|‎name type]] (&lt;nowiki&gt;type of noun or name the sense is&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14796|introduced to]] (&lt;nowiki&gt;region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14767|d anime store Work ID]], [[:d:Property:P14768|d anime store Person ID]], [[:d:Property:P14769|Crank-in! drama ID]], [[:d:Property:P14770|Crank-in! animation ID]], [[:d:Property:P14771|Crank-in! person ID]], [[:d:Property:P14772|‎STAPI Book ID]], [[:d:Property:P14773|‎STAPI Episode ID]], [[:d:Property:P14774|‎STAPI Performer ID]], [[:d:Property:P14775|‎Qidian Author ID]], [[:d:Property:P14776|Crank-in! movie ID]], [[:d:Property:P14777|‎DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Property:P14778|‎Criticker Film ID]], [[:d:Property:P14779|Lulu spotlight ID]], [[:d:Property:P14780|German Maritime Museum Ship ID]], [[:d:Property:P14781|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Property:P14782|izohli.uz word ID]], [[:d:Property:P14783|Ciel d'oc publication ID]], [[:d:Property:P14784|Lift-World lift ID]], [[:d:Property:P14785|‎STAPI Comics ID]], [[:d:Property:P14786|Qidian Book ID]], [[:d:Property:P14787|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14790|DMM maker ID]], [[:d:Property:P14791|Registry of Type Design ID]], [[:d:Property:P14793|‎Fediverse address]], [[:d:Property:P14794|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Property:P14795|‎WorldFootball.net ID (new)]], [[:d:Property:P14797|Sofia monuments register ID]], [[:d:Property:P14798|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Property:P14799|Ariana Museum ID]], [[:d:Property:P14800|RIdIM ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/school of martial arts|school of martial arts]] (&lt;nowiki&gt;school or style of martial arts this person studied&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has official Italian government website|has official Italian government website]] (&lt;nowiki&gt;tems that the item has an official website operated by or belonging to the Government of Italy&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Infraestructuras de Portugal ID|Infraestructuras de Portugal ID]] (&lt;nowiki&gt;station code Infraestruturas de Portugal&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumer ID|Silloria perfumer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria notes ID|Silloria notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beer Advocate beer style ID|Beer Advocate beer style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBFC release ID|BBFC release ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifier for a person in norwegian polar history|Identifier for a person in norwegian polar history]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmová databáze seriál ID|Filmová databáze seriál ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Serbo-Croatian Literary Language entry ID|Serbo-Croatian Literary Language entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/dbv member slug|dbv member slug]], [[:d:Wikidata:Property proposal/idw member ID|idw member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sky programme ID|Sky programme ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/immaterieelerfgoed.be ID|immaterieelerfgoed.be ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geoshape Repository ID|Geoshape Repository ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FIBA.basketball event ID|FIBA.basketball event ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SEASLUG.WORLD species ID|SEASLUG.WORLD species ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria brands ID|Silloria brands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT|Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Parson ID|Kinolights Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Work ID|Kinolights Work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O|Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.uk constituency ID|parliament.uk constituency ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Europeans In East Africa ID|Europeans In East Africa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID|Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Judoresults judoka ID|Judoresults judoka ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumes ID|Silloria perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumes ID|Scent Base perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IMCDB work ID|IMCDB work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador de sardana de somarxiu.cat|identificador de sardana de somarxiu.cat]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Xcity maker ID|Xcity maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CrashPad Series performer ID|CrashPad Series performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PinkLabel.TV performer ID|PinkLabel.TV performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Seiyu Grand Prix Person ID|Seiyu Grand Prix Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Person ID|animehack Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Program ID|animehack Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack movie ID|animehack movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/XBIZ.com topic ID|XBIZ.com topic ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
**[https://w.wiki/TYra roughly ~4.000 massacres reported in Wikidata]
**[https://w.wiki/TXBP Passports cover that have at least 4 languages]
** [https://w.wiki/TZjc Landkreis Reutlingen Items missing  a picture, displayed on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260815083000-Windharp-20260812063800|source]])
** [https://w.wiki/TZjt Radio stations in Virginia, USA, plotted on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260809204600-Bluerasberry-20260803150500|source]])
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E528|(E528) Space Telescope, instrument in outer space for observing distant space objects]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Côte_d'Ivoire/Tabs|Project Côte d'Ivoire]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Indonesia/Kegiatan/Datathon/Arsip/2026|Project Indonesia: Hari Domain Public International Datathon 2026]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Immigration_and_Visas|Project Immigration and Visas]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_University_of_North_Carolina_at_Chapel_Hill_EMCO|Project University of North Carolina at Chapel Hill EMC0]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Recent_deaths|Recent deaths (this report can help for updating Wikipedia articles]]

''' Development '''
* Query Service: We started preparing the constraint checks for the migration from Blazegraph to QLever.
* Page load times: We looked into unnecessarily loaded modules related to the Wikidata Bridge to see if we can remove them and speed up page load times.
* Wikipedia and co:
** We worked with English Wikipedia to optimize the CiteQ module code to generate less usage tracking for &quot;Anonymous&quot;.
** We checked a variety of Mediawiki areas where Parsoid deprecation may lead to breakages.*
* Sustainability: We are planning to migrate the usage tracking data to the X1 extension cluster. We are checking which queries involving entity usage will need re-writing or updating.
* REST API: We finished adding support for getting a full Lexeme and started work on creating Lexemes.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:40, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30921730 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #746 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-24. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#745]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: [[m:Event:Wikidata Lab XLVIII|Wikidata Lab XLVIII: Outreach Dashboard]], August 27, at 15:30 UTC. Come see and discuss new Wikidata functionalities of the Outreach Dashboard!

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://diff.wikimedia.org/2026/08/20/finishing-outreachy-with-wikidata-support-for-wikiscore/ Finishing Outreachy with Wikidata support for Wikiscore] by ACorrea WMB and AnaMRRuiz
* Papers: [https://zenodo.org/records/21032521 Climate Knowledge Graph (ClimateKG)] - A partnership project to make a knowledge graph of the 10,000 page Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) Sixth Assessment Report. 

''' Tool of the week '''
*[https://lex-olympia.toolforge.org Lex-Olympia] — A new tool for improving Wikidata Lexemes. Try it out and share your feedback with the developer and community.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Research study: AI tools for content verifiability on Wikidata. Researchers from King's College London are inviting Wikidata editors (especially those working on health or GLAM/cultural heritage content) to participate in a two-stage study (1-hour interview + 2-hour workshop) exploring how AI tools can support content verifiability. Participants receive compensation via Love2Shop vouchers. Sign up [https://qualtrics.kcl.ac.uk/jfe/form/SV_brAn2DKOrDz0fum here] (Qualtrics form).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14801|‎BBFC release ID]], [[:d:Property:P14802|Silloria brands ID]], [[:d:Property:P14804|Silloria notes ID]], [[:d:Property:P14805|Silloria perfumer ID]], [[:d:Property:P14806|Kinolights person ID]], [[:d:Property:P14808|Kinolights work ID]], [[:d:Property:P14809|‎BeerAdvocate beer style ID]], [[:d:Property:P14810|‎immaterieelerfgoed.be ID]], [[:d:Property:P14811|idw member ID]], [[:d:Property:P14812|Geoshape Repository municipality ID]], [[:d:Property:P14813|Filmová databáze seriál ID]], [[:d:Property:P14814|FIBA.basketball event ID]], [[:d:Property:P14815|dbv member slug]], [[:d:Property:P14816|Silloria perfumes ID]], [[:d:Property:P14817|SEASLUG.WORLD species ID]], [[:d:Property:P14818|parliament.uk constituency ID]], [[:d:Property:P14819|‎Judoresults judoka ID]], [[:d:Property:P14820|‎Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID]], [[:d:Property:P14821|IMCDB work ID]], [[:d:Property:P14822|Norwegian polarhistory ID]], [[:d:Property:P14824|CREDD'O catalog ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/substance control status|substance control status]] (&lt;nowiki&gt;control regime a substance is placed under in a jurisdiction or by an international treaty — schedule, class, or explicitly uncontrolled; qualify with &quot;applies to jurisdiction&quot; (P1001) and start/end time&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Bibcode access status|Bibcode access status]] (&lt;nowiki&gt;Indicator of the access statement for a document on Bibcode&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/wowKorea Parson ID|wowKorea Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/wowKorea Work ID|wowKorea Work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TOWER RECORDS ONLINE artist ID|TOWER RECORDS ONLINE artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Antarctic Protected Areas database ID|Antarctic Protected Areas database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WikiPepper pepper ID|WikiPepper pepper ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID|Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NAKED(X-DIABLO) actress ID|NAKED(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo ID|Weibo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Umamusume Wiki article ID|Umamusume Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du CREDD'O|Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du CREDD'O]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian NAPR identification number|Georgian NAPR identification number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Companyinfo.ge corporation ID|Companyinfo.ge corporation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/T&amp;F NCAAdb athlete ID|T&amp;F NCAAdb athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UkrBIN ID|UkrBIN ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier|Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:[https://w.wiki/Tc4r Railway stations map in the two Koreas]

''' Development '''
* REST API: We are continuing the work on making it possible to create a Lexeme and will then move on to adding statements to Lexemes.
* GraphQL: We are working on moving the Item search from cirrussearch to mariadb to be able to add more functionality.
* Newcomer homepage: We are updating the text to move it away from some Wikipedia-specific phrases (e.g. articles)
* Mobile editing: We worked on not showing edit links on old revisions and diffs since those can not be edited.
* Page load times: We continued looking into unnecessarily loaded modules related to the Wikidata Bridge to see if we can remove them and speed up page load times.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #747 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-08-31. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#746]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - '''Task/s:''' Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DifoolBot 9|DifoolBot 9]] - '''Task/s:''' (1) Fix [[Property:P214|VIAF cluster ID &lt;small&gt;(P214)&lt;/small&gt;]] statements deprecated for [[Q14946528|conflation &lt;small&gt;(Q14946528)&lt;/small&gt;]] once VIAF has split the cluster. (2) Deprecate VIAF ID values that VIAF has since redirected or abandoned, and add the redirect target if it is not already on another Wikidata item.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense &lt;small&gt;(Q1994301)&lt;/small&gt;]], [[Q814722|participle &lt;small&gt;(Q814722)&lt;/small&gt;]] to simply use [[Q12717679|past participle &lt;small&gt;(Q12717679)&lt;/small&gt;]]
* Closed request for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DL2204bot 4|DL2204bot 4]] - Closed as ''Approved''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Yirbot|Yirbot]] - Closed as ''Approved''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - Closed as ''Approved''
* Survey: The [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScv4BEQqn-sSsJNvIFCRgMDpr_K59Y0UjdXx5rO8MzAs4CRjw/viewform OpenRefine 2026 User Survey] is open.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** WikidataCon 2027 will be hosted in Istanbul, Türkiye from 29 to 31 October 2027, in partnership with the Wikimedians of Turkic Languages User Group. The dates mark Wikidata's 15th birthday. More details to follow.
** Wikidata Query Service Days, October 17-23: The next online event by Wikimedia Deutschland will be about the migration from Blazegraph to QLever. Learn what's changing, try the new system, and get help rewriting your queries. [[Event:Query Service Days 2026|Register now]]!
** Next LD4 Wikidata Affinity Group session – 1 September 2026: Adélie Ranville will present how Wikidata can support literature reviews. [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/Wikidata_for_literature_review|Event page]] — 16:00 UTC / 6pm CEST.
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #92 Sep. 7 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
* Looking ahead: [[w:Event:Wikidata_Day_NYC_2026|Wikidata Day in New York City 2026]] - hosted by the [[w:Pratt_Institute_School_of_Information|Pratt Institute School of Information]] on October 30, 19:00 - 23:00 CEST.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [[Diffblog:beyond-wikipedia-a-technical-workshop-introducing-moroccan-teachers-to-wikidata-and-the-wikimedia-technical-ecosystem|Beyond Wikipedia: A Technical Workshop Introducing Moroccan Teachers to Wikidata and the Wikimedia Technical Ecosystem]]
** [[Diffblog:wiki-oto-2026-a-new-collaboration-to-make-african-women-more-visible|Wiki OTO 2026: A new collaboration to make African women more visible]]
** [[Diffblog:six-months-of-building-leaders-bridging-knowledge-gaps-and-strengthening-community-by-africa-wiki-women|Six Months of Building Leaders, Bridging Knowledge Gaps, and Strengthening Community by Africa Wiki Women]]
** [https://casrai.org/guides/wikidata-qid-pid-hub-research-entities Wikidata as a PID Hub for Research Entities: QIDs Alongside ORCID, ROR, and ISNI] - by CASRAI, a community-maintained open vocabulary for research administration project.
* Videos:
** [https://youtube.com/watch?v=a2qV2wHPE_s&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Wikidata Lab XLVIII: Outreach Dashboard], WM Brasil and EduWiki present Wikidata functionalities on the dashboard, including some new things coming.
** [https://youtube.com/watch?v=D3Gb1079BB4&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m WikiTree How-To: BEE Extension for Wikidata] - WikiTree is a family-tree generator and now includes a Wikidata-powered extension that will help surface notables for inclusion.
** [https://youtube.com/watch?v=Gz2-R-eBedk&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m LIVE Wikidata editing #125]
** [https://www.youtube.com/watch?v=aK2bTdHhV8s Wikidata plug-in for ArchivesSpace]

''' Tool of the week '''
* [https://wikidata-timetrail.toolforge.org/Wikidata Timetrail] is a tool by Nahom Araya it visualizes the movement of Wikidata items over time by mapping their associated events and locations. Enter an Item ID/Name and select a supported property from the dropdown list to fetch a timetrail.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The Wikimedia Deutschland software [[d:Wikidata:Linked Open Data development plan|development plan]] has been updated to include activity estimates for the third quarter (Q3).
* The Wikidata development team is proposing a redesign of [[d:Special:NewItem|Special:NewItem]] with a warning banner and conflict-of-interest checkbox to reduce the increase in promotional editing. We need your feedback on the wording and designs. Head over to [[d:Wikidata:Reducing promotional editing|Wikidata:Reducing promotional editing]] and share your thoughts on the talk page by 15 September.
* Due to an increase of non-notable item creation, and their subsequent request for deletion (and undeletion), a new page has been created. [[d:Wikidata:Requests_for_new_items|Requests for new items]] exists for those who are unsure if their item idea is notable enough, or have a conflict of interest. The Wikidata Community can help by reviewing requests and offering advice.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14834|substance control status]] (&lt;nowiki&gt;control regime a substance is placed under in a jurisdiction or by an international treaty — schedule, class, or explicitly uncontrolled; qualify with &quot;applies to jurisdiction&quot; (P1001) and start/end time&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14825|animehack program ID]], [[:d:Property:P14826|animehack movie ID]], [[:d:Property:P14827|animehack person ID]], [[:d:Property:P14828|Xcity maker ID]], [[:d:Property:P14829|XBIZ.com topic ID]], [[:d:Property:P14830|WikiPepper pepper ID]], [[:d:Property:P14831|Seiyu Grand Prix person ID]], [[:d:Property:P14832|PinkLabel.TV performer ID]], [[:d:Property:P14833|‎Antarctic Protected Areas database ID]], [[:d:Property:P14835|Infraestructuras de Portugal ID]], [[:d:Property:P14836|‎Umamusume Wiki article ID]], [[:d:Property:P14837|Tower Records Online artist ID]], [[:d:Property:P14838|‎Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID]], [[:d:Property:P14839|SOMARXIU.CAT sardana ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Texas Legislators: Past &amp; Present ID|Texas Legislators: Past &amp; Present ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a legislator on the Legislative Reference Library of Texas website&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/file page start and file page end|file page start and file page end]] (&lt;nowiki&gt;indicate a page number of a pdf file, if multiple pages is involved&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Clubhouse|Clubhouse]] (&lt;nowiki&gt;A proposal to denote the buildings occupied by members clubs. This can be useful when the clubs change clubhouse or merge or cease to exist.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/LPF rating|LPF rating]] (&lt;nowiki&gt;film and media rating in Malaysia by the Film Censorship Board&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/phonetic synthesis method|phonetic synthesis method]] (&lt;nowiki&gt;phonetic synthesis method used to process the recorded voice from a human source to build a voice bank&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans le Mémorial du clergé (1914-1918)|Identifiant dans le Mémorial du clergé (1914-1918)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sgpbusiness.com ID|sgpbusiness.com ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Redalyc author ID|Redalyc author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID|Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inventory of Movable Heritage designer ID|Inventory of Movable Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID|Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage material ID|Brussels Inventory of Movable Heritage material ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID|Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lunarstorm person ID|Lunarstorm person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/World Athletics competition ID|World Athletics competition ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Archive in Baden-Württemberg ID|Archive in Baden-Württemberg ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID|Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Arcinsys Hessen ID|Arcinsys Hessen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sharjah Dictionary word ID|Sharjah Dictionary word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GenWiki|GenWiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stereo Ve Mono release ID|Stereo Ve Mono release ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kudos author ID|Kudos author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stiftungsarchive ID|Stiftungsarchive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Archivportal Thüringen ID|Archivportal Thüringen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/findbuch.net subdomain|findbuch.net subdomain]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Onderwijstermen Taalunie ID|Onderwijstermen Taalunie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology function ID|Allotrope Foundation Ontology function ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology process ID|Allotrope Foundation Ontology process ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology quality ID|Allotrope Foundation Ontology quality ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology role ID|Allotrope Foundation Ontology role ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology result ID|Allotrope Foundation Ontology result ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant de l'annuaire Drag France|Identifiant de l'annuaire Drag France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Statistics Finland Concept Database ID|Statistics Finland Concept Database ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/T$Ys Items with a P275 value (''copyright licence'')] - [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_K%C3%BChn-20260825102100-Janhrach-20260825093200|(source)]]
** [https://w.wiki/TfC$ English adverbs missing a P5238 (''combines lexemes'') value] - [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Piecesofuk-20260820075100-English_adverbs_missing_P5238|(source)]]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E311|English adverb (E311)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Organized_Labour|Project Organized Labour]], a companion Project to [[w:Wikipedia:WikiProject_Organized_Labour|Wikipedia's WikiProject]], it is established to expand articles and items, properties and ontologies for collective bargaining/organised labour and trade union practices.
** [[d:Wikidata:WikiProject_chublets-software|Project Chublets Software]]
* WikiProject Highlights: Project Ontology added subpages for [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/CCO|CC0]], [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/DOLCE|DOLCE]] and [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/BFO/Class_Order|BFO Class order]].
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deaths_at_Wikipedia|Deaths at Wikipedia]] - This report collects items missing a [[d:Property:P570|P570 ''(date of death)'']] but they do feature in a Wikipedia 'Recent Deaths' article.

''' Development '''
* Query Service: We have continued adapting the Constraints system for the migration from Blazegraph to QLever.
* Wikidata integration in the Wikimedia projects:
** We are investigating how to treat watchlist and recent changes entries from Wikidata that are about adding, changing or removing a sitelink. These seem to be category of Wikidata changes not everyone is interested in and a candidate for filtering.
** We looked into how to make the process of adding Wikidata support for a newly created Wikimedia projects less manual for the team and did a proof of concept for automating some of the database operations.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:22, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #748 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-07. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#747]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/HsfBot|HsfBot]] - '''Task/s:''' Mostly add missing Indonesian Wikipedia sitelinks to Wikidata items for taxonomy templates created by HsfBot on idwiki.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CrossrefIDsBot|CrossrefIDsBot]] - '''Task/s:''' Adding Crossref ID, DOI, Print ISSN, and Online ISSN from Crossref dataset where they are missing in Wikidata.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CatmapperBot|CatmapperBot]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P14249|SocioMap ID]] statements for reviewed SocioMap category mappings, and provisionally add [[Property:P2888|exact match]] URLs for reviewed ArchaMap category mappings until Wikidata approves an ArchaMap-specific identifier property.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/BenchfolkBot|BenchfolkBot]] - '''Task/s:''' Add or correct sourced statements on existing items after explicit human approval.
* New request for comments:
** [[d:Wikidata:Requests for comment/Request for comments: in country of citizenship (P27), to remove class political territorial entity (Q1048835) as a valid value-type constraint (Q21510865)|Class Q1048835 as a not valid value-type constraint]] - To remove an incorrect value for {{Q|Q21510865}} for [[d:Property:P27|P27 &lt;small&gt;''(country of citizenship)''&lt;/small&gt;]]
** [[d:Wikidata:Project_chat#c-Qbli2mHd-20260906142300-Anything_goes_for_P18?|Project chat: What images are appropriate for P18?]] - a lengthy discussion about quality control and what is acceptable for a [[d:Property:P18|P18 &lt;small&gt;''(image)''&lt;/small&gt;]] value.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: [https://www.sanchoelsabio.eus/en/actividades/taller-abierto-documentando-las-biografias-del-patrimonio-cultural-vasco-en-wikipedia-y-wikidata-22092026/ac-57/ Open Workshop: Connecting Basque heritage authors (Persons and entities) in Wikipedia and Wikidata] - 22 September - 09:00 - 11:30 CEST.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: What Does a Wikidata-Powered Abstract Wikipedia Article Look Like? (Links: [https://jsamwrites.substack.com/p/what-does-a-wikidata-powered-abstract Substack] and [https://jsamwrites.medium.com/what-does-a-wikidata-powered-abstract-wikipedia-article-look-like-91c071859780 Medium])
* Papers: Bemme, J., &amp; Winkler, A. (2026). Mehr Edits wagen? Virtuelle Ausstellungen erschließen mit Wikidata und Commons. LIBREAS. Library Ideas, (48). https://doi.org/10.18452/37905 / https://libreas.eu/ausgabe48/bemme/

''' Tool of the week '''
* [https://tabernacle.toolforge.org/#/tab Tabernacle] is a tool by [[User: Magnus Manske]] it generates a table of Wikidata items and statements. Allows for quick addition of some types via WiDaR.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The 10th issue of the [[Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|Wikidata Platform Newsletter]] is out. Also remember to join the [[Event:Blazegraph Migration Office Hours - Sept 2026|next Blazegraph Migration Office Hour]], that will take place [https://zonestamp.toolforge.org/1788883200 Tuesday, 8th September 2026 at 16:00 UTC]
* [https://thecastlemap.com/ The Castle Map] - every Castle, Fortress and Palace recorded on Wikidata, on a map.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14840|CREDDO author ID]], [[:d:Property:P14841|‎World Athletics competition ID]], [[:d:Property:P14842|Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier]], [[:d:Property:P14843|T&amp;F NCAAdb athlete ID]], [[:d:Property:P14844|COMDT author ID]], [[:d:Property:P14845|Clergy Memorial (1914-1918) ID]], [[:d:Property:P14846|‎Texas Legislators: Past &amp; Present ID]], [[:d:Property:P14847|Stiftungsarchive ID]], [[:d:Property:P14848|Redalyc author ID]], [[:d:Property:P14849|Kudos author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Pokémon Ability|Pokémon Ability]] (&lt;nowiki&gt;Pokémon Ability assigned to this Pokémon species or form in games of the Pokémon series&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Collective bargaining coverage|Collective bargaining coverage]] (&lt;nowiki&gt;Percentage of workers covered by collective agreement coverage. This is distinct from union membership rate, because non-union members can also be covered, for example France has 7% union density but 98% collective bargaining coverage.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/encompasses|encompasses]] (&lt;nowiki&gt;specific entity this placeholder item may represent when the exact one is unknown&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/marionetteist|marionetteist]] (&lt;nowiki&gt;Person who manipulates a marionette in real time to create the illusion of life.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has expression of concern|has expression of concern]] (&lt;nowiki&gt;(article) has an expression of concern (expression of concern notice)&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Common Core Ontologies concept ID|Common Core Ontologies concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AbeBooks author ID|AbeBooks author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID|DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VocaDB tag ID|VocaDB tag ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CCLI song ID|CCLI song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LIDO concept ID|LIDO concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/The Telegraph topic ID|The Telegraph topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLL-Ontology concept ID|BLL-Ontology concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GOLD linguistic concept ID|GOLD linguistic concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISBNdb author ID|ISBNdb author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookWyrm author ID|BookWyrm author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookWyrm book ID|BookWyrm book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/China Railway station telegraph code|China Railway station telegraph code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darija.io ID|Darija.io ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Vietnamese Administrative Unit Codes|Vietnamese Administrative Unit Codes]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Officials of Nazi Reich Ministries ID|Officials of Nazi Reich Ministries ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fandom.com universe page|Fandom.com universe page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KennisWest ID|KennisWest ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët|identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Phenotype and Trait Ontology ID|Phenotype and Trait Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Governors’ Association ID|National Governors’ Association ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Numista engraver or designer ID|Numista engraver or designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of Alabama ID (new schema)|Encyclopedia of Alabama ID (new schema)]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/UGCJ UNESCO Heritage sites 100km or less from the centre of the Meditrranean Sea] [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_K%C3%BChn-20260907113600-Ecritures-20260906215500|(source)]]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E213|spaceport]] (E213): schema for [[d:Q194188|spaceport ''&lt;small&gt;(Q194188)&lt;/small&gt;'']] locations, used to launch and receive spacecraft.
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Medicine/Knee_Arthroplasty|Project Medicine / Knee Arthroplasty]] - a comprehensive subpage to model the techniques and procedures for knee-related surgery.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Same_humans/Occupations_(1–50)|Same Humans/List by Occupations]] - this report presents possible human duplicates by comparing name and birth/death dates. They can be reviewed and flagged for merging and/or deletion.

''' Development '''
* Sustainability:
** We are looking into improvements to caching for Property labels ([[phab:T434204]])
** We are continuing to prepare the move of the entity_usage table to the extension database cluster. Moving the tables is tentatively scheduled to begin after 24. September. ([[phab:T427472]])
* Newcomer homepage: We are working on making the [[d:Special:Homepage|Newcomer Homepage]] show labels for Items instead of just the ID ([[phab:T429345]])
* Wikidata changes in Watchlist and Recent changes of Wikipedia and co: We are deciding how filtering will look for hiding language link changes on wikis where the sitelink has not changed ([[phab:T435904]])
* REST API: We are continuing to expand the support for Lexemes in the API, specifically creating a Lexeme, adding a statement to a Lexeme and adding a Form to a Lexeme

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] ·  [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 7 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #749 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-14. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#748]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: 
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Chrisahn|Chrisahn]]
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Amitie 10g|Amitie 10g]]
:&lt;small&gt;Both RfPs are scheduled to end after 17 September 2026 21:56 (UTC)&lt;/small&gt;
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 15|William Avery Bot 15]] - '''Task/s:''' Automatically update [[Wikidata:Administrators by language]], as requested at [[Wikidata:Bot requests#Request to automatically update Wikidata:Administrators by language (2026-08-04)]]
* Closed request for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/CrossrefIDsBot|CrossrefIDsBot]] - Closed as Approved
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Request_for_comments:_in_country_of_citizenship_(P27),_to_remove_class_political_territorial_entity_(Q1048835)_as_a_valid_value-type_constraint_(Q21510865)|Should class ''political territorial entity &lt;small&gt;(Q1048835)&lt;/small&gt;'' as a valid ''value-type constraint &lt;small&gt;(Q21510865)&lt;/small&gt;'' be removed from ''country of citizenship &lt;small&gt;(P27)&lt;/small&gt;'' ?]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #93 Oct. 5 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
** Next Linked Data for Libraries [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group LD4 Wikidata Affinity Group] session: Tuesday, September 15, 2026  9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST ([https://zonestamp.toolforge.org/1789488000 Time zone converter]). Adélie Ranville demonstrates useful tools around bibliographic data and citations in Wikidata, Wikipedia and Wikiversity, including Zotero, Cita, and Tabernacle.::Event page: [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/Wikidata_for_literature_review|WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/'''Wikidata for literature review''']]
* '''[[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday|Wikidata's 14th Birthday]] is approaching!''' Join us October 29 for a Birthday call. 
** [[d:Special:RegisterForEvent/3536|Register]] to receive updates and news
** [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday/Run_an_event|Run a local event]] or [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday/Calendar|find events]] to join near you.
** Join the [[d:Event:Wikidata_Fourteenth_Birthday/Presents_%26_messages_call|Birthday Call]] and see what Presents and Messages will be shared.
* WikiCon (Regensburg) 2026 - the conference dedicated to the German-speaking Wikipedia and sister projects communities, is taking place from 18 - 20 September. The sessions involving Wikidata: [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/Wikidata_–_9_Jahre_danach|Wikidata - 9 Years later]], [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/Quellen_in_Wikidata_eingeben|Enter sources in Wikidata]], [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/Unkompliziert_Wikidata_erkunden_(usefulQueries)|Easily explore Wikidata (UsefulQueries)]],  and [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026/Programm/WikiProjekt_Stolpersteine_goes_Wikidata|WikiProject Stolpersteine goes Wikidata]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://medium.com/@javierzomeo/how-i-inferred-the-family-relationships-of-nearly-one-million-people-from-wikidata-99724fd966fb Medium: How I inferred the family relationships of nearly 1 million people, from Wikidata]
** (Deutsch) [https://www.wikimedia.de/wp-content/uploads/2026/09/Wikidata_in_Museen_Archiven_und_Bibliotheken.pdf Wikidata in Museen, Archiven und Bibliotheken (PDF)]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=in3M5o_CMKM Live Wikidata Editing #126]
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i4eS1tcQzYE Workshop: Digital Humanities Methodologies Applied to Research]
** [https://www.youtube.com/watch?v=B9-MDvkO2Ow Sep 2026 Community Call:  International Image Interoperability Framework (IIIF) &amp; Wikimedia] - can IIIF be integrated with Wikimedia platforms, or as a Wikibase instance?
** [https://m.youtube.com/watch?v=5lxvetWlGqQ&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m 16 Days of Activism Against Gender-Based Violence Campaign Launch 2026 using Wikidata]

''' Tool of the week '''
* [https://lex-olympia.toolforge.org/ Lex-Olympia] is a tool by [[User: Luca.favorido]] it is an open, gamified challenge platform for exploring Wikidata lexemes, born as a successor to the now-unmaintained Lexeme Challenge tool. Players test their language knowledge by matching audio, hyphenations, and concepts to lexemes, competing via scores and a weekly leaderboard.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* WM Turkic languages user group ([https://www.instagram.com/p/Dc__Z8OxISH/ instagram post]): official co-hosts of WikidataCon 2027; Istanbul, Türkiye, in collaboration with Üsküdar University.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14867|phonetic synthesis method]] (&lt;nowiki&gt;phonetic synthesis method used to process the recorded voice from a human source to build a voice bank&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14869|‎LPF rating]] (&lt;nowiki&gt;film and media rating in Malaysia by the Film Censorship Board&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14875|‎Collective bargaining coverage]] (&lt;nowiki&gt;Percentage of workers covered by collective agreement coverage. This is distinct from union membership rate, because non-union members can also be covered, for example France has 7% union density but 98% collective bargaining coverage.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14881|has Pokémon Ability]] (&lt;nowiki&gt;Pokémon Ability assigned to this Pokémon species or form in games of the Pokémon series&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14850|‎Allotrope Foundation Ontology function ID]], [[:d:Property:P14851|‎Allotrope Foundation Ontology process ID]], [[:d:Property:P14852|‎Allotrope Foundation Ontology quality ID]], [[:d:Property:P14853|‎Allotrope Foundation Ontology result ID]], [[:d:Property:P14854|‎Allotrope Foundation Ontology role ID]], [[:d:Property:P14855|Arcinsys Hessen ID]], [[:d:Property:P14856|Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID]], [[:d:Property:P14858|Archivportal Thüringen ID]], [[:d:Property:P14860|Baden-Württemberg archives ID]], [[:d:Property:P14861|BookWyrm author ID]], [[:d:Property:P14862|BookWyrm book ID]], [[:d:Property:P14863|VocaDB tag ID]], [[:d:Property:P14864|Statistics Finland Concept Database ID]], [[:d:Property:P14866|sgpbusiness.com ID]], [[:d:Property:P14868|‎LIDO concept ID]], [[:d:Property:P14870|‎Common Core Ontologies concept ID]], [[:d:Property:P14871|GenWiki article ID]], [[:d:Property:P14872|findbuch ID]], [[:d:Property:P14873|Darija.io ID]], [[:d:Property:P14874|‎China Railway telegraph code]], [[:d:Property:P14876|‎Sharjah Dictionary word ID]], [[:d:Property:P14877|CCLI song ID]], [[:d:Property:P14878|‎DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID]], [[:d:Property:P14879|Vietnamese administrative unit code]], [[:d:Property:P14880|UkrBIN ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/stylized representation|stylized representation]] (&lt;nowiki&gt;stylized visual representation of the subject&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Former country|Former country]] (&lt;nowiki&gt;Historical country that was in force at the time of this event/object or in the past&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/North Dakota Legislative Assembly biography ID|North Dakota Legislative Assembly biography ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a biography at the North Dakota Legislative Assembly&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Wyoming Legislator Database ID|Wyoming Legislator Database ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a biography in the Wyoming Legislator Database&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/European Legislation Identifier|European Legislation Identifier]] (&lt;nowiki&gt;EU legislation identifier for documents published by the EU, its member states and other (non-EU) countries&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Visa requirement|Visa requirement]] (&lt;nowiki&gt;Requirement for a non-citizen to enter a country&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/FilmBaze people ID|FilmBaze people ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EHRI Institution ID|EHRI Institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Climate Policy Radar Topics|Climate Policy Radar Topics]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SEASLUG.WORLD taxon ID|SEASLUG.WORLD taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verenigingsloket vCode|Verenigingsloket vCode]], [[:d:Wikidata:Property proposal/StoryGraph book ID|StoryGraph book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/China Railway Pinyin code|China Railway Pinyin code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ZFIN person ID|ZFIN person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BallotReady person ID|BallotReady person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Film Archive of Japan ID|National Film Archive of Japan ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Baza osób polskich ID|Baza osób polskich ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mycelium entity ID|Mycelium entity ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant DDH|identifiant DDH]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Alberta Legislative Assembly member ID|Alberta Legislative Assembly member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Homeostasis imbalance process ontology|Homeostasis imbalance process ontology]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Damen-Basketball-Bundesliga (DBBL) Spieler ID|Damen-Basketball-Bundesliga (DBBL) Spieler ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digital Momijiyama Bunko ID|Digital Momijiyama Bunko ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kunaicho Shoryobu Shuzo Kanseki Shuran ID|Kunaicho Shoryobu Shuzo Kanseki Shuran ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Union Catalogue Database of Japanese Texts ID|Union Catalogue Database of Japanese Texts ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Siwar entry ID|Siwar entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISDCF studio identifier|ISDCF studio identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISDCF facility identifier|ISDCF facility identifier]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/UGb4 Tram stops per network map]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E133|adminstrative district in Turkey (E133)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject Medicine/Knee Arthroplasty|WikiProject Medicine/Knee Arthroplasty]] maintains structured data for knee replacement on Wikidata, covering the procedure tree and the taxonomy of surgical techniques, with a literature layer of referenced scholarly articles.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Duga|WikiProject LGBT / Duga]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Victims_of_National_Socialism/Data_Model|Project Victims of National Socialism / Data model]]

''' Development '''
* Query Service migration: We are adapting more of the example queries for QLever
* Mobile editing: We are making minor adjustments in preparation for the rollout for everyone
* Wikidata integration in Wikipedia and co:
** We are continuing to automate the connection of Wikidata to newly-created wikis, and replace the sites table with a Sitematrix lookup, which is more efficient ([[phab:T431093]])
** We are continuing the research into how best to handle changes for language link updates in Recent changes and Watchlist, which are mostly considered not relevant for editors

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] ·  [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:59, 14 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30932448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== തിരുത്തലുകൾ ==
[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B5%86%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF&amp;diff=prev&amp;oldid=4667171 വെള്ളൂന്നി], [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AE%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9E%E0%B4%B3%E0%B4%BE%E0%B4%82%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%82&amp;diff=prev&amp;oldid=4667170 മഞ്ഞളാംപുറം], [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8A%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B5%BD&amp;diff=prev&amp;oldid=4667169 വട്ടപ്പൊയിൽ] തുടങ്ങിയ ലേഖനങ്ങളിൽ വരുത്തിയ ഈ തിരുത്തലുകൾ കണ്ടു. അവയിൽ നിന്നും നീക്കംചെയ്ത ഡാറ്റ എന്തുകൊണ്ടും [[ഗുരേ]], [[മാൻ, പഞ്ചാബ്]], [[കൗൻകെ]] തുടങ്ങിയ ലേഖനങ്ങളിൽ കാണുന്ന ഡാറ്റയേക്കാൾ മികവുറ്റതും ഉപയോഗപ്രദവും ആയിരുന്നു എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടുകൊണ്ട് ഈ വിഷയത്തിൽ കൂടുതൽ പറയാൻ സമയം ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് പിൻ‌വാങ്ങുന്നു, നന്ദി, നമസ്കാരം [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:50, 16 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #750 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-21. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#749]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Kvazimodo|Kvazimodo]]
:&lt;small&gt;RfP is scheduled to end after 26 September 2026 08:42 (UTC)&lt;/small&gt;
* Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator#Chrisahn|Chrisahn]] - voting has been closed.
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/BenchfolkBot|BenchfolkBot]] - '''Task/s:''' Add or correct sourced statements on existing items after explicit human approval.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CatmapperBot|CatmapperBot]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P14249|SocioMap ID]] statements for reviewed SocioMap category mappings, and provisionally add [[Property:P2888|exact match]] URLs for reviewed ArchaMap category mappings until Wikidata approves an ArchaMap-specific identifier property.
* Closed request for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/HsfBot|HsfBot]] - Closed as Approved
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/Add properties to the Deletion policy|Add properties to the Deletion policy]] - following a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Amitie_10g-20260902214200-Should_identifier_properties_be_deleted_when_the_external_website_goes_offline?|Project Chat]] discussion, suggestions for an amendment to the policy are being discussed and your feedback is welcome.

''' Events '''
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[m:Open_Knowledge:_Wikimedia_%26_Research_in_the_CEE_Region/Registration_%26_scholarships|Open Knowledge Wikimedia Research in the CEE Region]], online participation to the Conference is still open, [[m:Open_Knowledge:_Wikimedia_%26_Research_in_the_CEE_Region/Registration_%26_scholarships|register here]]: 09 - 10 October.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers:
** [https://arxiv.org/abs/2609.20057 WiCleanData: Guaranteeing the Type Consistency of Wikidata by Taxonomy Refinement and Constraint Enforcement] by Peng et al., (2026).
** [https://www.researchgate.net/publication/414343459_The_Wikibase_Ecosystem_in_DH_and_GLAM The Wikibase Ecosystem in Digital Humanities and GLAM] by Lindemann et al., (2026).
* Videos: (Swedish) [https://www.youtube.com/watch?v=u8clrj_3MG4 The SAT trail in OSM and Wikidata] by Magnus Sälgö.

''' Tool of the week '''
* [https://wikidata-todo.toolforge.org/cloudy_concept.php Concept cloud] - Shows language labels for Wikipedia links from a Wikidata item, and allows label editing.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Job vacancy: [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261?gh_src=4n8hpqkx1us Software Engineer, Wikidata Platform]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14885|Wyoming Legislator Database ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a biography in the Wyoming Legislator Database&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14891|‎has expression of concern]] (&lt;nowiki&gt;(article) has an expression of concern (expression of concern notice)&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14882|National Governors’ Association ID]], [[:d:Property:P14883|Numista engraver or designer ID]], [[:d:Property:P14884|‎Phenotype and Trait Ontology ID]], [[:d:Property:P14886|‎ZFIN person ID]], [[:d:Property:P14887|Association Service Desk vCode]], [[:d:Property:P14888|Nazi Reich Ministries ID]], [[:d:Property:P14889|‎North Dakota Legislative Assembly biography ID]], [[:d:Property:P14890|KennisWest ID]], [[:d:Property:P14892|‎GOLD linguistic concept ID]], [[:d:Property:P14897|‎Alberta Legislative Assembly member ID]], [[:d:Property:P14900|EHRI Institution ID]], [[:d:Property:P14901|‎Encyclopedia of Alabama ID (new schema)]], [[:d:Property:P14902|National Film Archive of Japan ID]], [[:d:Property:P14903|‎Homeostasis imbalance process ontology]], [[:d:Property:P14904|DDH ID]], [[:d:Property:P14905|Economic Operators Registration and Identification number]], [[:d:Property:P14907|wowKorea work ID]], [[:d:Property:P14908|wowKorea Person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/illustrator (character)|illustrator (character)]] (&lt;nowiki&gt;artist who illustrated the character&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/contribution URL|contribution URL]] (&lt;nowiki&gt;URL of a page explaining how to participate in or contribute to a project or organization&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Holy See cardinal biography ID|Holy See cardinal biography ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a cardinal's biography at the website of the Holy See&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Atomic radius, covalent radius and van der Waals radius|Atomic radius, covalent radius and van der Waals radius]] (&lt;nowiki&gt;measured or calculated radius of an atom of a chemical element&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Register of British Slave Traders person ID|Register of British Slave Traders person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Tric Trac|Tric Trac]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PsychonautWiki article ID|PsychonautWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hitchwiki article ID|Hitchwiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Raras disease ID|Raras disease ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Heritage Overlay Number|Heritage Overlay Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Techniques de l'Ingénieur author ID|Techniques de l'Ingénieur author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/nbsearch|nbsearch]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Indian Film History film ID|Indian Film History film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Indian Film History person ID|Indian Film History person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VideoGamesCritic game ID|VideoGamesCritic game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador Eldoblatge d'actor original|identificador Eldoblatge d'actor original]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador Eldoblatge d'actor de doblatge|identificador Eldoblatge d'actor de doblatge]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E206|(E206) ''Stolperstein'']]: Stumbling blocks, commemorative plaques set into the ground for victims of Nazism.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Taiwan/Wikidata_Cross-Domain_Forum|(Traditional Chinese) Project Taiwan: Wikidata Cross-Domain Forum]]
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_3|Project Ontology: Course Offering 3]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:User:Ivan_A._Krestinin/To_merge/Categories|Categories (to merge)]] - this list generated by User:Ivan A. Krestinin suggests potential duplicate categories.

''' Development '''
*

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Tunisia|Tunisia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:09, 21 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31043091 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #751 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-09-28. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#750]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/MamouriBot|MamouriBot]], '''Task/s:'''  Add census demographics — population, male population, female population, and no. of households — to existing Iranian settlement items identified by ''[[d:Property:P1010|Iran statistics ID (P1010)]]'', from the Statistical Center of Iran censuses of 1385 (2006) and 1395 (2016).

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The program for the Wikidata Query Service Days (October 17-23) is now published, covering the migration from Blazegraph to QLever with sessions for editors, reusers, and tool builders; see the event page for details and [[d:Event:Query_Service_Days_2026#Sessions|schedule]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [[Diffblog:from-university-research-to-free-knowledge-academics-discover-wikimedia/|From University Research to Free Knowledge: Academics Discover Wikimedia]] by [[m:User:Osps7|User:Osps7]]
** [https://enterprise.wikimedia.com/blog/wikidata-bulk-snapshots-batches/ WM Enterprise: Wikidata Bulk snapshots]
** [https://www.wikiloveswomen.org/2026/08/31/wiki-oto-2026-wiki-loves-women-and-africa-wiki-women-join-forces Wiki OTO 2026: Wiki Loves Women and Africa Wiki Women join forces!]
** [https://freeknowledgeafrica.org/making-african-restitution-efforts-more-visible/ Making African Restitution Efforts More Visible]
* Papers: [https://arxiv.org/html/2609.29474v1 CodeGraph: Open-Taxonomy Knowledge Graph for Source Code with Wikidata Grounding] by Pennino et al., (2026).
* Videos:
**When the Old Constraints Disappear: Work and Creativity in the Age of AI (Wikipedia-&gt;Wikidata-&gt;Wikifunctions-&gt;Abstract Wikipedia), John Samuel, Mindstone AI Meetup, September 22, 2026, Lyon, France ([https://community.mindstone.com/annotate/article_BAlTTMiMLlNJjjRpAn Video], [https://figshare.com/articles/presentation/When_the_Old_Constraints_Disappear_Work_and_Creativity_in_the_Age_of_AI_Mindstone_AI_Meetup_Lyon_-_John_Samuel/33968791 Slides])
** [https://www.youtube.com/watch?v=BS0BZF5WhRg&amp;pp=ygUIV2lraWRhdGE%3D AI BRIDGES Open Forum meeting - September 2026]

''' Tool of the week '''
* [https://humansmap.com/gallery/gallery.html#power HumansMap Gallery] - The site offers various type of visualizations, and offers the possibility to navigate through connections between people and organizations, based on your interests, powered by Wikidata.
* [https://bookitemizer.toolforge.org/ 📚 Wikidata Book Itemizer] It is a simple tool to catalog books on Wikidata! Creating work and edition items manually on Wikidata with proper metadata and multilingual labels can often be tedious and error-prone. Wikidata Book Itemizer automates this entire process with a simple form!

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Wikimedia Deutschland is researching how to improve interoperability between Wikidata, Wikibase Cloud, and Wikibase Suite. If you've worked with data imports or staging, or even if you haven't, your input would be valuable. The [https://wikimedia.sslsurvey.de/LOD-Interoperability-Migration survey] takes 5 to 10 minutes and is anonymous. More information on the background of the questions: [[d:Wikidata:Requests for comment/Mass-editing policy#Context|Wikidata:Requests for comment/Mass-editing policy#Context]]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14909|Union Catalogue Database of Japanese Texts ID]], [[:d:Property:P14910|‎Siwar entry ID]], [[:d:Property:P14911|Kunaicho Shoryobu Shuzo Kanseki Shuran ID]], [[:d:Property:P14912|‎Emulation General Wiki article ID]], [[:d:Property:P14913|Digital Momijiyama Bunko ID]], [[:d:Property:P14914|Raras disease ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Writers at Risk database ID|Writers at Risk database ID]] (&lt;nowiki&gt;Identifier in the PEN America Writers at Risk database, cataloging writers threatened, imprisoned, and jailed worldwide&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Ohio Entity Number|Ohio Entity Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NZPCN legacy ID|NZPCN legacy ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Žmonės.lt topic ID|Žmonės.lt topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jersey HER Reference|Jersey HER Reference]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le Maitron|Identifiant d'un(e) auteurice dans le Maitron]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Search profile handle|Google Search profile handle]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Leipziger Biographie ID|Leipziger Biographie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LEO-BW person ID|LEO-BW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Biopsa ID|Biopsa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Isle of Man Registered Building No.|Isle of Man Registered Building No.]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Waymark code|Waymark code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans OrthodoxWiki en français|Identifiant dans OrthodoxWiki en français]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WE League player ID|WE League player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WE League manager ID|WE League manager ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Delfi.lt topic ID|Delfi.lt topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lrytas.lt topic ID|Lrytas.lt topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Baidu Baike article|Baidu Baike article]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [[Wikidata:Request a query#c-YoshiRulz-20260927103700-Paula_(WDU)-20260925145700|Latin American Cinema / Films with an English or Portuguese Wikipedia page, but not Spanish]]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E422|(E422) 'Golden age of illustration']] book from the Maastricht University Library collection. 
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Schlaraffia|Project Schlaraffia]] - for enriching items about the German-language fraternity [[d:Q1305789|Schlaraffia ''&lt;small&gt;(Q1305789)&lt;/small&gt;'']] and its international and local associations.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Tamil_Nadu|Project Tamil Nadu]] dedicated to creating and improving Wikidata content related to [[d:Q1445|Tamil Nadu ''&lt;small&gt;(Q1445)&lt;/small&gt;'']] and [[d:Q5885|Tamil ''&lt;small&gt;(Q5885)&lt;/small&gt;'']]. 
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_PCC_EMCO_Wikidata_CoP/List_of_corporate_body_properties|Project PCC EMCO Wikidata CoP]] added a subpage for listing Properties normally associated with Corporate bodies.

''' Development '''
* Mobile statement editing: We are continuing with UX fixes. This is primarily visual polish and consistency as well as fixing bugs related to RTL display.
* Wikibase REST API:
** We are finishing the support for creating Lexemes and the statements on them.
** We are continuing working on support for adding Forms to a Lexeme.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are going to stop sending language link changes to the first few wikis. An initial deployment to group1 wikis is now planned for Monday, 05.10.2026. (Click group1 on [https://versions.toolforge.org this Toolforge page] to see which Wikis are included.) This will help reduce noise in Watchlists and Recent changes and help reduce the size of the database table holding recent changes on these wikis.
** Connecting a newly created Wiki to Wikidata is a manual task, we are automating that and optimising the SitesTable at the same time, making a 'single source of truth' that all wikis point to, rather than a table per Wiki that are all clones of each other.
** We are experimenting with raising the entity usage limit on wikis. If this is feasible, we can reduce the amount of bundled changes. This would reduce the quantity of Wikidata-triggered Recent Changes rows being created.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/The Gambia|The Gambia]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 10:38, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31072096 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Question from [[User:SANOOp7772|SANOOp7772]] (16:54, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026) ==
I am improving --[[ഉപയോക്താവ്:SANOOp7772|SANOOp7772]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SANOOp7772|സംവാദം]]) 16:54, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== Question from [[User:Aduraan|Aduraan]] (19:55, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026) ==
How to add articles? --[[ഉപയോക്താവ്:Aduraan|Aduraan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Aduraan|സംവാദം]]) 19:55, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #752 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-10-05. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#751]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SaadBot|SaadBot]] - '''Task/s:''' A read-only (no edits) entity lookups for an academic research project building a relation triplet extraction (RTE) dataset from web text.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot|OKA bot]] - '''Tasks:''' Improve Wikidata items using authoritative open datasets, e.g., national mapping data and reference works: add sources, fill gaps, create missing items and report conflicts from the ''Swisstopo'' dataset and its subsets.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/FoxfindingBot|FoxfindingBot]] - '''Task/s:''' Passively enrich existing Wikidata games with gog.com metadata
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Wahl.de Bot|Wahl.de Bot]] - '''Task/s:''' Keep mandate data of German parliamentary members current. Edits to ''end date (P582)'', ''successor/replaced by  (P1366)'',  ''start time (P580)'', ''parliamentary term (P2937)''retrieved and sourced from official sources.
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/Split needed from Q4167836|Wikidata:Requests for comment/Split needed from Q4167836]]: Split [[d:Q4167836|Wikimedia category &lt;small&gt;''(Q4167836)''&lt;/small&gt;]] into two items, because one is for [[d:Q35252665|MediaWiki non-main namespace &lt;small&gt;''(Q35252665)''&lt;/small&gt;]] and the other is for [[d:Q14204246|Wikimedia project page &lt;small&gt;''(Q14204246)''&lt;/small&gt;]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** On October 9 ends up the early-bird registration with its reduced fees for [https://www.semantic-mediawiki.org/wiki/MediaWiki_Users_and_Developers_Conference_Fall_2026 MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2026], November 11-13, at {{Q|5918873}}. The program is already set up!
** [[d:Q139103554|Wikidata's 14th birthday &lt;small&gt;''(Q139103554)''&lt;/small&gt;]] in Taiwan: [[d:Wikidata:Fourteenth Birthday/Taiwan|Wikidata Cross-Domain Forum 2026]],  24 Oct 2026.
** (Deutsch) [https://www.aarauinfo.ch/event/eP0MjgtY Wikidata Writing Workshop], takes place Saturday, 31 October, 10:00 to 13:00 CEST at the Aargauer Kantonsbibliothek, Obere Vorstadt 6, 5000 Aarau.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** (Deutsch) [https://www.compgen.de/2026/10/video-meeting-domus-projekt-zur-haeusergeschichte/ Domus – an open data project on the history of houses] - Wikidata and FactGrid Wikibase combine to help build a map visualiser.
** [[diffblog:2026/10/04/wikinusantara-2026-a-second-chance-in-makassar|WikiNusantara 2026: a second chance in Makassar]]
** [https://www.nationalcollection.org.uk/events/news/launching-n-rich-wikimedia-project N-RICH: a new Wikimedia Project to explore Wikidata as a connective layer for UK cultural heritage infrastructure]
* Videos:
** (Short) [https://www.instagram.com/reels/DeAfcHjRYBb/ Schomburg Center’s 2026 Wikidata Edit-a-thon during the New York Black and African Literature Festival]
** [https://www.youtube.com/watch?v=qqBKhxP_QoU RLUK DSF | Linked data and the research library] - explores how libraries are engaging with linked data (including Wikidata) and what this means for metadata creation, management, and discovery.
** [https://www.youtube.com/watch?v=6xmELa8KZkU Wikidata 14th Birthday Celebration stream] with Africa Wiki Women.
** [https://www.youtube.com/watch?v=BS0BZF5WhRg AI BRIDGES Open Forum meeting], the September 2026 meeting, showcasing updates from the DARIAH’s DHWiki working group on Wikibase.
** [https://www.youtube.com/watch?v=oUJPT8w6NHk  Exploring networks of artists and scientists] with the Wikidata Query Service.
** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=UZ5hWv7xW9s What does Wikidata contribute to open library data?] with Elena Sánchez Nogales.
* LD4 Conference streams:
** [https://youtube.com/watch?v=8tJ5E4i7rgw&amp;t=490 Sessions 1 / Building more complete and linked GLAM datasets: The Smithsonian’s (In)Visible Women’s Project]
** [https://www.youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs Sessions 2], incl.
*** [https://youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs?t=4715 EMCO: Entity management for everyone]
*** [https://youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs?t=6476 Using Wikidata to identify duplicates in the Library of Congress Name Authority File (LCNAF)]
*** [https://youtube.com/watch?v=LeKkEd3OCEs?t=7052 From Wikidata to Our Collection Management System: Automating GIS Import for Cultural Heritage Data]
** [https://www.youtube.com/watch?v=6CkLue6pZys Sessions 4] including Finding where to contribute on Wikidata with Dustpan and Broomstick. Wikidata is mentioned throughout the stream.
** [https://www.youtube.com/watch?v=j1S2VDS5F4k Sessions 5 / Reduced Fuzziness in Semantic Kompakkt 3D Object Viewer through Extensive Data Modelling in Wikibase]
** [https://youtube.com/watch?v=7x_K8nf1BpY?t=5029 Sessions 9 / Using Wikidata to Improve the Visibility of African Women in Open Knowledge]
** [https://youtube.com/watch?v=9VjMwwUM89c?t=1705 Sessions 10 / From Sounds to Solidarity: Jazz, Student Protests, and Wikidata]
** [https://www.youtube.com/watch?v=duTs2dQtl98 Wikidata Affinity Group: Working with Corporate Bodies for EMCO]

''' Tool of the week '''
* [https://mna.toolforge.org/ Mergers &amp; Acquisitions: A Wikidata Merge Assistant], a new web app that surfaces possible duplicate items from Wikidata and provides a simple interface for evaluating the candidate pairs and merging them together or marking them as different.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14924|disjoint with]] (&lt;nowiki&gt;instances of this type cannot be simultaneously instances of that type&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14934|‎contribution URL]] (&lt;nowiki&gt;URL of a page explaining how to participate in or contribute to a project or organization&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14936|atomic radius]] (&lt;nowiki&gt;measured or calculated radius of an atom of a chemical element&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14937|covalent radius]] (&lt;nowiki&gt;radius of an atom of a chemical element when covalently bonded&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14938|Van der Waals radius]] (&lt;nowiki&gt;radius of an imaginary hard sphere representing the distance of closest approach for a non-bonded atom&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14915|Tric Trac game ID]], [[:d:Property:P14916|Techniques de l'Ingénieur author ID]], [[:d:Property:P14917|Stereo Ve Mono release ID]], [[:d:Property:P14918|‎Sky programme ID]], [[:d:Property:P14919|‎Sky series ID]], [[:d:Property:P14920|Scent Base perfumes ID]], [[:d:Property:P14921|‎Register of British Slave Traders person ID]], [[:d:Property:P14922|‎Onderwijstermen Taalunie ID]], [[:d:Property:P14923|‎NZPCN legacy ID]], [[:d:Property:P14925|Biopsa ID]], [[:d:Property:P14926|‎Writers at Risk database ID]], [[:d:Property:P14927|LEO-BW person (GND) ID]], [[:d:Property:P14928|Leipziger Biographie ID]], [[:d:Property:P14929|Jersey HER Reference]], [[:d:Property:P14930|Isle of Man Registered Building No.]], [[:d:Property:P14931|‎Holy See cardinal biography ID]], [[:d:Property:P14932|‎Google Search profile handle]], [[:d:Property:P14933|Filmbaze people ID]], [[:d:Property:P14935|‎China Railway Pinyin code]], [[:d:Property:P14939|belarusenc.by ID]], [[:d:Property:P14940|‎BLL-Ontology concept ID]], [[:d:Property:P14941|‎IFWiki article]], [[:d:Property:P14942|Brussels ‎Inventory of Movable Heritage designer ID]], [[:d:Property:P14943|Eldoblatge original actor ID]], [[:d:Property:P14944|Eldoblatge original dub actor ID]], [[:d:Property:P14945|Drag France directory ID]], [[:d:Property:P14946|OrthodoxWiki ID (French)]], [[:d:Property:P14948|Le Maitron author ID]], [[:d:Property:P14949|‎Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID]], [[:d:Property:P14950|‎Brussels Inventory of Movable Heritage material ID]], [[:d:Property:P14951|‎Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID]], [[:d:Property:P14952|‎Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID]], [[:d:Property:P14953|‎Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID]], [[:d:Property:P14954|‎WE League manager ID]], [[:d:Property:P14955|‎WE League player ID]], [[:d:Property:P14956|‎ArchaMap ID]], [[:d:Property:P14957|Womens German Basketball Bundesliga Player ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/has language or spelling variant|has language or spelling variant]] (&lt;nowiki&gt;the (multilingual) label of the linked item is a a language, spelling or etymological variation of the label of this item&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/school of martial arts|school of martial arts]] (&lt;nowiki&gt;school or style of martial arts this person studied&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/YouSaid person ID|YouSaid person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Demko ID|Demko ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Niconico Pedia article ID|Niconico Pedia article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scholastica scholar ID|Scholastica scholar ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hannah Arendt edition person ID|Hannah Arendt edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AbeBooks author ID (2)|AbeBooks author ID (2)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans Calames|Identifiant dans Calames]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët|identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E379|ICH item(E379)]] - schema for a Unesco Intangible Cultural Heritage item in the international lists or national inventories.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_EastEnders|EastEnders (TV series)]] - a project for the BBC soap opera.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/EntitySchema_directory|The EntitySchema Directory]]

''' Development '''
* REST API: Continuing the work on adding support for lexicographical data, specifically creating a statement, Form and Sense on a Lexeme
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing to look into raising the entity usage limit. We are setting up monitoring to see how much it can reduce the amount of Recent Changes entries triggered from Wikidata.
* Mobile editing of statements: We continued addressing the remaining UX issues, including RTL and Kartographer issues
* hCaptcha: We are planning the support for it to Wikibase-specific pages like Special:New Item

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tanzania|Tanzania]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:58, 5 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31072096 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #753 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-10-12. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#752]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;


''' Discussions '''
* Open request for adminship:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/DERDAKI ILIAS|DERDAKI ILIAS]] - {{Requests for permissions/Closetime|13 October 2026 11:19}}
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Aue Nai|Aue Nai]] - {{Requests for permissions/Closetime|15 October 2026 02:58}}
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot 2|OKA bot 2]] - '''Tasks:''' Two additional datasets for the ([[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot|already approved task of OKA bot]]). For each entry, the bot finds the matching item, adds the identifier if it is missing, and adds the facts the entry states, each referenced to the entry.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MisovalkoProfileBot|MisovalkoProfileBot]] - '''Task:''' A narrowly scoped source-verification and, only if approved, existing-item update process for [[Q97454550]].
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/RegularBot 4|RegularBot 4]] - '''Task/s:''' Create new items from Wikipedias.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/GZWDer (flood) 7|GZWDer (flood) 7]] - '''Task/s:''' Import data from external sources in comply with the recently approved [[Wikidata:Mass-editing policy]].
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/GZWDer (flood) 8|GZWDer (flood) 8]] - '''Task/s:''' Adding mul labels and aliases; cleanup existing labels in certain cases. No edits to other people's biographies, invented conference items, undocumented private engagements, unsupported future appearances, or promotional link dumps.
* Closed request for permissions/Bot, ''all closed as successful'': [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MamouriBot|MamouriBot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot|OKA bot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot|Rebot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 2|Rebot 2]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 3|Rebot 3]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 4|Rebot 4]]
* New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/has part (P527) for european political alliances (Q127603408)|Requests for comment/has part (P527) for european political alliances (Q127603408)]] - [[d:Q127603408|Q127603408]] (European political alliance) was created as a subclass of [[d:Q60170135|Q60170135]] (political alliance) for european parties. While [[d:Q60170135|Q60170135]] allows using has part(s) ([[d:Property:P527|Property:P527]]), they were reverted, with &quot;Members are not &quot;parts&quot;.
* Closed request for comments:
** [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing Policy]] - Consensus reached, the policy will be implemented.
** [[d:Wikidata:Requests_for_comment/External_identifier_sorting|External Identifier sorting]] - No consensus

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
* Wikidata [[d:Event:Query_Service_Days_2026|Query Service Days]] commences '''17 October, until 23 October''', make sure to [[d:Special:RegisterForEvent/4448|register for access]].
** See the [[d:Event:Query_Service_Days_2026#Sessions|full program]], sessions will repeat for different timezones
* Wikidata's 14th Birthday is coming, '''29 October'''. Join the [[d:Event:Wikidata_Fourteenth_Birthday/Presents_%26_messages_call|Birthday call]] and see what presents have been prepared, and see what community events [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday#Events_calendar|are happening near you]].
* [[d:Event:WikiData_Days_in_Africa/2026|Wikidata Days in Africa 2026]]
* Dates, location and scholarships are open for: [[wmania:2027:Scholarships|Wikimania 2027]]
* Dates and location for next Wikimedia Hackathon has been announced and scholarship applications are open: [[mw:Wikimedia_Hackathon_2027|Wikimedia Hackathon 2027]] * Previous event:
** If you missed the quarterly Wikidata + Wikibase Office Hour, you can [[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-10-07|find the transcript here]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: ''[https://rtnf.substack.com/p/p101-field-of-work P101 - field of work]'' by rtnF
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=S884qd1kcD0 Access to Memory (AtoM)] with Wikidata links.
** [https://www.youtube.com/watch?v=5X3k6jzzA7w  Lightning Talk Wikilokal Exploring Wikimedia Around You] with Affandy Murad, it combines information from Wikipedia, Wikidata, Wikivoyage, Wiktionary, and Nominatim within a 3-kilometer radius.
** [https://www.youtube.com/watch?v=A8w6Onlr26s  RDA Wikibase Cloud Sandbox Demonstration: Creating an Account and Logging In]  - demonstrates account creation and login process for Crystal Yragui's Wikibase cloud instance: A sandbox for students at  University of Washington information school as they learn  Official RDA cataloging.

''' Tool of the week '''
*[https://wikidata-reference-validator.toolforge.org/ Wikidata Reference Validator] - A tool which helps validate external references of Wikidata items to check if their links are still accessible or now offline. This matters because we want to ensure that we have solid references for statements in Wikidata, so we can demonstrate how we know what we know

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Wikidata:Mass-editing policy|Wikidata talk:Mass-editing policy]] has been accepted and is now in effect.
* [[f:Wikifunctions:Status_updates/2026-09-25#The_mayor_of_Paris|Wikifunctions Status Update 2026-09-25 (The Mayor of Paris)]] and Wikidata's spread across Wikipedias.
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Editing Wikidata statements on mobile devices is officially launching soon!]]&lt;br/&gt;The beta is ending, from '''October 14''', all editors will be able to edit all datatypes from mobile devices.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/disambiguated by|disambiguated by]] (&lt;nowiki&gt;Links a Wikibase Lexeme to a general disambiguation page, such as a [[Q4167410|Wikipedia disambiguation page]].&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/biome|biome]] (&lt;nowiki&gt;biome in which a geographical area is wholly or partly located, according to a documented ecological classification&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Bibliothèque nationale de Tunisie ID|Bibliothèque nationale de Tunisie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mappola ID|Mappola ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/On Think Tanks ID|On Think Tanks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld &amp; Geluid program ID|Beeld &amp; Geluid program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le Random subject ID|Le Random subject ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RETE ID|RETE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificativo Corago di un evento|identificativo Corago di un evento]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AVN company ID|AVN company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AVN person ID 2|AVN person ID 2]], [[:d:Wikidata:Property proposal/swissNAMES3D ID|swissNAMES3D ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/THB Wiki ID|THB Wiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nederlands Fotomuseum-id|Nederlands Fotomuseum-id]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/YvAY Current collections of Astrolabes by the Lahore astrolabists] ([[:w:en:Lahore family of astrolabists|relevant English Wikipedia article]])

''' Development '''
* Mobile statement editing: We fixed a few remaining issues before the full roll-out to everyone later this week.
* hCaptcha support: We planned how to integrate support for hCaptcha in the Wikibase-related pages.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are collecting feedback from the first wikis about removing the language link change entries from Recent changes and watchlists.
** We are collecting data to determine how much we can increase the entity usage limit.
* REST API: We are continuing to add support for Lexeme editing to the REST API.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:49, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31072096 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 15 October 2026 ==
@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]], താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് വളരെ നന്ദി. എന്നിരുന്നാലും, താങ്കളുടെ ലേഖനത്തിലെ വിവരപ്പെട്ടിയിലുള്ള (Infobox) വാക്കുകൾ കൂടി മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ ഏറെ നന്നായിരിക്കും. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:32, 15 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #754 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-10-19. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#753]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/OKA_bot_3|OKA Bot 3]] - '''Task/s:''' Reference works and registers, like [[d:User:OKA_bot#Task_2:_facts_from_reference_works|Task 2]] (Historical Dictionary of Switzerland and Store norske leksikon). Each item-linked entry, adds statements, references, sources where value is same and missing identifiers.
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/UBZH_Videothek_bot|UBZH Videothek Bot]] - '''Task/s:''' Add external identifiers of films and film directors/people to existing items (from film catalogue of the University Library of Zurich: UZH, Videothek database).
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EZBIDsBot|EZBIDsBot]] - '''Task/s:''' Adding [[d:Property:P8089|EZB ID]], [[d:Property:P1042|ZDB ID]], [[d:Property:P856|website URL]], [[d:Property:P236|Print ISSN]], and Online ISSN from [[d:Q1327244|EZB dataset]] where they are missing in Wikidata.
* Closed request for comments: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Schema_virtual_tour|Schema Virtual tour]] - the RfC has been inactive since 2025, but discussion can continue on a dedicated page: [[d:Wikidata:Schema_proposals/virtual_tour|Schema Proposals/Virtual Tour]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The [[d:Event:Query_Service_Days_2026|Query Service Days]] is currently ongoing! We still have many great sessions left so don't miss out, especially if you use SPARQL, &lt;nowiki&gt;{{Wikidata List}}&lt;/nowiki&gt; or the query service (WDQS) in anyway...here's some helpful links:
*** [[d:Special:RegisterForEvent/4448|Register]] to get access to the live-sessions
*** See the [[d:Event:Query_Service_Days_2026#Sessions|full program]], including links to the previous sessions and recordings.
** Wikidata's [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday|14th Birthday]] is approaching soon...see what events are planned on the [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday#Events_calendar|Calendar]] or near you on the [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday#Events_map|Map]].
** Rutgers University is holding 2 Wikidata Edit-A-Thons, open to all students, faculty, staff and community members. No Wikidata experience is required.
*** [https://libcal.rutgers.edu/event/17361479 Newark Activists, Artists, Academics] edit-a-thon, Oct 19, 12:00 - 14:00 EDT
*** [https://libcal.rutgers.edu/event/17614499 Black Bibliograohy] edit-A-Thon, Oct 21, 12:00 - 16:00 EDT
** [[wmau:Drop_in_and_Wikidata_-_October_2026|Drop in and Wikidata (Oct)]], a community call and live session will take place 29 Oct, 19:00 pm – 20:30 pm AEDT

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://rtnf.substack.com/p/wdlite-v261018 wdlite v26.10.18] by rtnF
** [https://diff.wikimedia.org/2026/10/16/growing-active-technical-contributors-in-eseap/ Growing Active Technical Contributors in ESEAP]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/10/16/wiki-hour-initiative-trains-government-agency-on-wikipedia/ Wiki Hour Initiative trains government agency on Wikipedia, Wikidata and other Wikimedia projects.]
* Papers:
** [[:w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/By the numbers|Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?]], The Signpost, October 13, 2026
** [https://repository.ifla.org/items/b028a2b0-b909-4a22-b32b-b4d8c3eb076a Using Wikidata to find duplicates in the Library of Congress Name Authority File (LCNAF)] - Librarians used Wikidata queries to identify and resolve duplicate records in the Library of Congress Name Authority File, improving 1,559 Wikidata items and reporting 166 duplicate records for deletion over six months. By  Muratsubaki, (2026).
* Videos:
** [https://m.youtube.com/watch?v=6xmELa8KZkU&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Africa Wiki Women’s Wikidata 14th birthday celebration]
** [https://m.youtube.com/watch?v=WMRILU3a-nI&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Wikidata Editing - an introduction with Lepidoptera data]
** [https://m.youtube.com/watch?v=h_rJ4mG7eak&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Sandbox Session September 2026 - The Wikidata Toolbox]
** [https://m.youtube.com/watch?v=MQNfQKz3x98&amp;pp=0gcJCY8Co7VqN5tDiggCQAE%3D&amp;ra=m Sandbox Session August 2026 - The Wikidata reference Validator Tool]
* Datasets:  A dataset comparing Wikipedia biographies count to UN birth estimates by country, gender, and language edition&quot;. Codeberg, 2026-07-12, https://codeberg.org/pac2/biographies-vs-births

''' Tool of the week '''
* [https://www.wikidata.org/wiki/User:GZWDer/newentity.js Script newentity.js] Generates new items (including lexemes) from the given JSON object. The tool was created by [[User:GZWDer]]

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YQTPWNCTCIDO3SNDLIRNRFA2XTFFK5KR/ Upcoming changes to XML dumps]
* [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/EOG5DIAYBCYMDIJDV4CDUCWR5S2YAGSJ/ Mobile statement editing, now available to all editors]
* [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/thread/3U5VHOU2SJ2Y72TITJZ7EUVUFDB6H6IA/ Wikimania scholarships]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14967|‎European Legislation Identifier (EU)]] (&lt;nowiki&gt;EU legislation identifier for documents published by the EU, its member states and other (non-EU) countries&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14958|‎YouSaid person ID]], [[:d:Property:P14959|StoryGraph book ID]], [[:d:Property:P14960|Scholastica scholar ID]], [[:d:Property:P14961|Ohio Entity Number]], [[:d:Property:P14962|Lrytas.lt topic ID]], [[:d:Property:P14963|‎ISDCF studio identifier]], [[:d:Property:P14964|‎ISDCF facility identifier]], [[:d:Property:P14965|Calames  archives ID]], [[:d:Property:P14966|Hannah Arendt edition person ID]], [[:d:Property:P14968|‎Climate Policy Radar Topics]], [[:d:Property:P14970|E-CRIS.SR ID]], [[:d:Property:P14971|Demko ID]], [[:d:Property:P14972|Delfi.lt topic ID]], [[:d:Property:P14973|Beeld &amp; Geluid program ID]], [[:d:Property:P14974|Baza osób polskich ID]], [[:d:Property:P14975|‎BallotReady person ID]], [[:d:Property:P14976|swissNAMES3D ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/National Encyclopedia of Uzbekistan article|National Encyclopedia of Uzbekistan article]] (&lt;nowiki&gt;A reference to an article in the printed National Encyclopedia of Uzbekistan, identified by its volume and page number.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/juvenile form of|juvenile form of]] (&lt;nowiki&gt;taxon (or taxa) of which instances of this item may be juveniles&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/development code|development code]] (&lt;nowiki&gt;code assigned by a company or research organisation to a drug substance or product during development, before or alongside its nonproprietary name&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/part of the observance of|part of the observance of]] (&lt;nowiki&gt;holiday or observation on which this tradition is observed, this item is used, or with which this character is associated&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID závodiště podle českého Jockey Clubu|ID závodiště podle českého Jockey Clubu]], [[:d:Wikidata:Property proposal/German War Memorial Website ID|German War Memorial Website ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ERef Bayreuth ID|ERef Bayreuth ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EPub Bayreuth ID|EPub Bayreuth ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kansallinen Liiga player ID|Kansallinen Liiga player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SPL person ID|SPL person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weilbachs Kunstnerleksikon|Weilbachs Kunstnerleksikon]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inscriptions of Aphrodisias ID|Inscriptions of Aphrodisias ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/The Session composer ID|The Session composer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inscriptions of Roman Tripolitania 2021 ID|Inscriptions of Roman Tripolitania 2021 ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmoteket|Filmoteket]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ecocard ID|Ecocard ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanalregister|Kanalregister]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IBA cocktail ID|IBA cocktail ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
**[https://w.wiki/ZijK Botched executions list]
**[https://w.wiki/dM6e Québec governments duration]
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E208|(E208) SPARQL endpoint]] - entity schema of entities with SPARQL endpoint.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Lukion_taulukot|Project Lukion taulukot]] - aims to develop a source-based, mul vocabulary of secondary-school science, technology, engineering and mathematics (STEM) (uses Finnish reference work ''Lukion taulukot'' as its starting corpus).
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Estonia|Project GovDirectory]] have added an [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Estonia|Estonian]] subpage.
** [[Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/Statistics|Project Library and Information Services]] added a Statistics subpage.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ethnomusicological_descriptors_-_University_of_Turin/Instruments|Project Ethnomusicological descriptors]] from the University of Turin added an Instruments subpage.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:SPARQL_query_service/Wikidata_Query_Help|Wikidata Query Help]] - with many database reports using the Query Service as a source, this will be a helpful page for the planned migration.

''' Development '''
* Mobile editing of statements: We set the new mobile statement editing UI live for all mobile users
* REST API: We are finishing the work on being able to add Senses to existing Lexemes ([[phab:T432569]])
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** Wikidata entities used in this page in the Page Information ([https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=South_Pole_Telescope&amp;action=info#mw-pageinfo-header-properties example]) and Edit source views will now render with their local-language labels (in addition to their QID/PIDs) so it is easier to understand which Items, Properties, etc are used in an article ([[phab:T440430]])
** We are continuing to investigate the impacts of raising the entity usage limit ([[phab:T441306]])
** We are protyping wireframe versions of a new filter on Recent changes and Watchlist for Language Links under &quot;Wikidata Edits&quot; in Active Filters ([[phab:T441388]])
* hCaptcha: We started implementation work for hCaptcha on Wikidata.org ([[phab:T426089]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:56, 19 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31177905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #755 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-10-26. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#754]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Horcrux|Horcrux]] - ''RfP scheduled to end after 28 October 2026 13:29 (UTC)''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/NDG|NDG]] - ''RfP scheduled to end after 30 October 2026 18:09 (UTC)''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chemobot|Chemobot]] - '''Task/s:''' Add german substance name in existing wikidata entries.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/KnutuxBot|KnutuxBot]] - '''Task/s:''' Add &quot;described by source&quot; (P1343) statements citing the 1925 gazetteer ''Lietuvos apgyventos vietos'' ([[Q141805965]]) to about 14,000 existing Lithuanian settlement and rural-district (valsčius) items, with page, name-as-printed and Wikisource-URL qualifiers.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AipAerobot|AipAerobot]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P973|described at URL &lt;small&gt;(P973)&lt;/small&gt;]] (described at URL) to aerodrome items that carry [[Property:P239|ICAO airport code &lt;small&gt;(P239)&lt;/small&gt;]] (ICAO code), pointing to that aerodrome's page on aip.aero, qualified with [[Property:P407|language of work or name &lt;small&gt;(P407)&lt;/small&gt;]] (language of work or name).
* Closed request for permissions/Bot: '''''all closed as successful''' -'' [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/EZBIDsBot|EZBIDsBot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Alex NB OT|Alex NB OT]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Wahl.de Bot|Wahl.de Bot]], [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/FoxfindingBot|FoxfindingBot]] and [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/OKA bot 2|OKA bot 2]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** 🎂 Wikidata turns 14 on 29 October! Join an event, add a birthday gift, or hop on the birthday call at 17:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1793293200 see in your own time zone]). Find everything here: [[d:Wikidata:Fourteenth Birthday|Wikidata Fourteenth Birthday]]. Share with #Wikidata14 or #WikidataBirthday. See you Thursday 🥳
** [https://www.sas.ac.uk/news-events/news/ai-bridges-project-invites-organisations-submit-questions-wikidata AI-BRIDGES project invites organisations to submit questions for Wikidata]
** [https://www.eventbrite.com/e/wikidata-day-nyc-2026-tickets-2003013314744 Wikidata Day NYC 2026] - this meetup is at capacity, but anyone is welcome to join the livestream. See event for details.
** (Deutsch) [https://forschungsdaten-thueringen.de/veranstaltung/wikidata.html Share research – Basics for the participation in the Wikiverse using the example of the Gotha Research Library], a free webinar via Zoom taking place 25 November 14:00-14:30 CEST.
* Past Events: [[d:Event:Query_Service_Days_2026|Query Service Days 2026]] - catch up on all recorded sessions from the Event page.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://theartofinformation.org/2026/10/21/from-wikidata-to-axiell-collections-automating-geographic-data-for-museum-collections/ The Art of Information &quot;From Wikidata to Axiell Collections: Automating Geographic Data for Museum Collections&quot;]
* Papers:
** [preprint] ''“A Dictionary Without Its Own Database: Building an Offline-First Dagbanli Dictionary on Wikidata Lexemes”'' ([https://doi.org/10.5281/zenodo.23601230 zenodo]). Describes the Dagbanli Dictionary, reporting data-quality findings from linking recorded speech to Lexemes and noting that two-thirds of Lexemes have only one Form and some frequent words are missing from Wikidata entirely. By Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan
** [https://dara.ui.ac.id/en/research-output/a54df376-4658-4a08-9226-3d3d6697f3ce AC-IQuAD: Automatically Constructed Indonesian Question Answering Dataset by Leveraging Wikidata]
* Videos:
** [https://m.youtube.com/watch?v=Deus2Y5sDz8&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Wikidata Workshop: Black Artists on Wikidata Project] - by Wiki Activate Africa, aims to improve representation and visibility of Black artists, creatives, and cultural practitioners in  global digital knowledge ecosystem.
** [https://m.youtube.com/watch?v=b3BFgMoNRho&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m LIVE Wikidata editing #126 Wikidata Query Service Days 2026] -  User:Ainali and User:Abbe98 will do some livestreaming (in English), and discuss how to adapt the queries of WikiProject Govdirectory and the thought process behind it.
** [https://www.youtube.com/watch?v=Y0RBey5eKms Canvas vs SVG: drawing a Wikidata graph] No. 10 from the &quot;Building smollerGraph&quot; series.
** [https://www.youtube.com/watch?v=naO2NtZX4fM EMCO Wikidata Community of Practice autumn meeting] ([https://www.youtube.com/watch?v=ljoku5_-ZSM Part 2])
** (zh-TW/Chinese) [https://www.youtube.com/watch?v=fEu_oKpDn2Q Wikidata Cross-Domain Forum 2026] - part of the [[d:Wikidata:Fourteenth_Birthday/Taiwan|Fourteenth Birthday events]]

''' Tool of the week '''
* [https://mna.toolforge.org/?sort=detectedAt A Wikidata Merge Assistance] By connorshea web-based tool designed to help editors find, evaluate, and resolve duplicate items on Wikidata

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://wikidata-castles-qa.tderflinger.workers.dev Wikidata Castles QA] is a tool to see which data properties are still missing in Wikidata in the domain of castles, palaces and fortresses. Feedback welcome!

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P14982|martial arts style]] (&lt;nowiki&gt;school or style of martial arts this person studied or practiced&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14984|‎has language or spelling variant]] (&lt;nowiki&gt;the (multilingual) label of the linked item is a a language, spelling or etymological variation of the label of this item&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14988|‎biome]] (&lt;nowiki&gt;biome in which a geographical area is wholly or partly located, according to a documented ecological classification&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P14990|juvenile form of]] (&lt;nowiki&gt;instances of the subject item are juveniles of one of these class(es) of organisms&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P15001|development code]] (&lt;nowiki&gt;code assigned by a company or research organisation to a drug substance or product during development, before or alongside its nonproprietary name&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P14977|RETE ID]], [[:d:Property:P14978|Tabularius entity ID]], [[:d:Property:P14979|On Think Tanks Directory ID]], [[:d:Property:P14980|Mappola ID]], [[:d:Property:P14981|‎GBIF occurrence key]], [[:d:Property:P14983|NicoNicoPedia article ID]], [[:d:Property:P14985|‎German War Memorial ID]], [[:d:Property:P14986|ERef Bayreuth ID]], [[:d:Property:P14987|EPub Bayreuth ID]], [[:d:Property:P14989|‎AbeBooks author ID]], [[:d:Property:P14991|Nederlands Fotomuseum ID]], [[:d:Property:P14992|Weilbachs Kunstnerleksikon]], [[:d:Property:P14993|AVN company ID]], [[:d:Property:P14994|AVN person ID]], [[:d:Property:P14995|SPL person ID]], [[:d:Property:P14996|‎Victorian Heritage Overlay Number]], [[:d:Property:P14997|Centre Delavouët catalog author ID]], [[:d:Property:P14998|‎The Session composer ID]], [[:d:Property:P14999|Inscriptions of Roman Tripolitania 2021 ID]], [[:d:Property:P15000|Inscriptions of Aphrodisias (2007) ID]], [[:d:Property:P15002|‎Filmoteket ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/accumulated cyclone energy|accumulated cyclone energy]] (&lt;nowiki&gt;sum of the squared maximum sustained winds at 6-hour intervals of a tropical cyclone, a tropical cyclone season, or a time period, where the winds at that particular point in time are at least gale-force (34 knots or higher), in units of 10 kilo-square-knots (unit implied)&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/full work formatter URL|full work formatter URL]] (&lt;nowiki&gt;formatter URL for the web page containing this work; URI template from which &quot;$1&quot; can be automatically be replaced with the effective property value on items. If the site goes offline, set it to deprecated rank. If the formatter URL changes, add a new statement with preferred rank.&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Key or index image|Key or index image]] (&lt;nowiki&gt;Secondary image which acts as an index or key to the contents of the subject image&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/The Montessorians ID|The Montessorians ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FEI Horse ID|FEI Horse ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IT History Forum Data Archive ID|IT History Forum Data Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology equipment ID|Allotrope Foundation Ontology equipment ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Historical East German Biographies ID|Historical East German Biographies ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TURKPATENT geographical indication ID|TURKPATENT geographical indication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGA ID|BGA ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MEMO ID|MEMO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hong Kong Jockey Club horse ID|Hong Kong Jockey Club horse ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Der Spiegel sports data ID|Der Spiegel sports data ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GitHub Advisory Database ID|GitHub Advisory Database ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/exuB Japanese Ethnic Group Claims]
* Schema example: [[d:EntitySchema:E257|(E257) Politician]] - simple schema for validating a politician (occupation = Q82955)

''' Development '''
* hCaptcha support: We've added hCaptcha support to Special:Set* forms and started implementing support on Special:NewItem/Special:NewProperty forms
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are verifying that not bundling entity usages reduces the amount of unnecessary changes coming from Wikidata in the Recent changes and Watchlist on Wikipedia and co ([[phab:T440856]])
** We are conducting interviews and prototype testing on wireframe versions of a new filter for language link changes under &quot;Wikidata Edits&quot; in the filters on Recent changes and Watchlist

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 26 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31177905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #756 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-11-02. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#755]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Horcrux|Horcrux]] - ''Closed as successful''
* New requests for permissions/Bot: 
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CampaignCommsBot|CampaignCommsBot]] - '''Task/s:''' Add missing factual, sourced statements (identifiers, official website, party, candidacy, offices held, verified social accounts, freely licensed image) to existing items about US political candidates who use CampaignComms. Paid editing disclosed below.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Karlb42Bot|Karlb42Bot]] - '''Task/s''': Create a first sense with [[Property:P5137|item for this sense (P5137)]] on lexemes that have no senses, when the item's label or alias in the lexeme's language equals the lemma.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PeneBot 1|PeneBot 1]] - '''Task/s:''' Add ِPersian Wikipedia sitelinks to existing Wikidata items for French communes
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AcervoFilmicoBot|AcervoFilmicoBot]] - '''Task/s:''' Create items for Mexican fiction television films (later also feature films), longer than 70 minutes, that have an IMDb ID but no Wikidata item.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 1|Mezi bajty 1]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 11th November 17:00 - 19:00 CET (in Czech, Slovak, English)
** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-11-19-hands-on-wikidata.html Hands-on workshop: Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond] for students and researchers. 19 November 14:15 - 15:45 CET at the DH Lab, Philturm (C2003), University of Hamburg.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** ''[https://rtnf.substack.com/p/the-intersection-of-openstreetmap The intersection of OpenStreetMap and Wikidata]'' by rtnF
** (Deutsch) [[wmde:wikidata-wird-14-und-schafft-neue-wege-fuer-freies-wissen|Wikidata turns 14 and creates new ways for free knowledge]]
** [https://mollystarkdean.substack.com/p/mrs-krueger-won-again-wikidata-day My Two Favorite Holidays Collided: Halloween + Wikidata Day] - The Stark Report and organising birthday celebrations at [https://www.pratt.edu/events/wikidata-day-nyc-2026/ Wikidata NYC Day].  
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=doHlmS2ARYI&amp;list=PLRlF8IYVhm58 Query Service Days 2026 (Playlist)] - catch up on any missed sessions
** [https://www.youtube.com/watch?v=e7F6sM3vMQc Wikidata. Wiki, data, or neither?] by Marcin Cieślak, drawing on five years worth of observations of the Ionian Wikithon and LOD research to invite attendees to build a shared stance on teaching open data's value.
** [https://www.youtube.com/watch?v=kqxj3veuTIk Vandalism Detection Systems for Wikipedia and Wikidata] by Mykola Trokhymovych. Presents two projects designed to aid patrolling and vandalism detection including ''Graph2Text'' designed for Wikidata.
** [https://www.youtube.com/watch?v=3EKh2RKJ5tA Epistemic Practices Behind Wikidata’s Ontology Evolution] with Marcin Roszkowski. Wikidata's Ontology can and does change, who shapes and makes those decisions? This talk explores that.
** [https://www.youtube.com/watch?v=0dakTLF7sDE Data, Science, and Technology Talk Show 2026: Data Reuse: (AI) reusing Wikidata’s data] - (this session is in English but has a Bahasa Indoesian introduction) Alan Ang (WMDE) discusses how Wikidata is being reused in the development of AI.
** [https://www.youtube.com/watch?v=Wsl5JAb2LIo Repertory of Colonial Plunder] from the WiNoDa Knowledge Lab. Explores issues that arise from encoding looted cultural heritage items on digital data platforms, with three exemplary cases.
** [https://www.youtube.com/watch?v=pPfRebT-bBk RDA Wikibase Cloud Sandbox Demonstration 2: Creating &quot;Stub&quot; WEMI Entities with Access Points] - create initial linked data entities for a work, expression, manifestation, and item associated with a single-part manifestation.
** [https://www.youtube.com/watch?v=_viTl_aGDeg RDA Wikibase Cloud Sandbox Demonstration 3: Describing Manifestations Pt. I] - describe a single-part manifestation.
* Presentations: [[c:Category:Wikidata_Query_Service_Days_2026_presentations|Query Service Days 2026]] - slides for all presentations are on Commons

''' Tool of the week '''
* [https://github.com/altilunium/wd-provenance wd-provenance] : A tool that analyzes Wikidata item provenance, historical edits, deleted facts, and active contributor rankings by parsing its revision history.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: 
***[[:d:Property:P15005|‎part of the observance of]] (&lt;nowiki&gt;holiday or observance during which this tradition is observed, this item is used, or this story or story element is commemorated&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Property:P15012|‎accumulated cyclone energy]] (&lt;nowiki&gt;sum of the squared maximum sustained winds at 6-hour intervals of a tropical cyclone, a tropical cyclone season, or a time period, where the winds at that particular point in time are at least gale-force&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Property:P15003|‎IBA cocktail ID]], [[:d:Property:P15004|IT History Forum Data Archive ID]], [[:d:Property:P15007|BGA numeric ID]], [[:d:Property:P15008|BGA ID]], [[:d:Property:P15009|‎Allotrope Foundation Ontology equipment ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Politicômetro|Politicômetro]] (&lt;nowiki&gt;politician identifier on the Politicômetro website&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Derived from language|Derived from language]] (&lt;nowiki&gt;language from which a lexeme is directly derived, when the source lexeme is unknown or not yet available on Wikidata&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Yaayuwee ethnobotanical use|Yaayuwee ethnobotanical use]] (&lt;nowiki&gt;category of traditional use of a plant taxon by the Yaayuwee people of Garoua-Boulaï, Cameroon {{!}} fr=catégorie d'usage traditionnel d'une plante par le peuple Yaayuwee de Garoua-Boulaï&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/reuses footage from|reuses footage from]] (&lt;nowiki&gt;audiovisual work from which this work incorporates pre-existing moving-image footage&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/name on ballot|name on ballot]] (&lt;nowiki&gt;name used on the ballot for an election&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/VSCO username|VSCO username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Docker Hub namespace|Docker Hub namespace]], [[:d:Wikidata:Property proposal/il Palio.Siena.it Palio ID|il Palio.Siena.it Palio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/il Palio.Siena.it jockey ID|il Palio.Siena.it jockey ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/il Palio.Siena.it person ID|il Palio.Siena.it person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ilpalio.org jockey ID|ilpalio.org jockey ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ilpalio.org Palio ID|ilpalio.org Palio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/State Catalogue of Geographical Names (Belarus) ID|State Catalogue of Geographical Names (Belarus) ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VLKK given name ID|VLKK given name ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dictionary of Lithuanian Surnames ID|Dictionary of Lithuanian Surnames ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Austriasoccer.at football players ID|Austriasoccer.at football players ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/HKeL ID|HKeL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pontifical Catholic University of Chile Library authority ID|Pontifical Catholic University of Chile Library authority ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sraidainm ID|Sraidainm ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RNAL registration number|RNAL registration number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KEIBA.GO.JP horse ID|KEIBA.GO.JP horse ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/2Day Chrono-Wiki ID|2Day Chrono-Wiki ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Repertorium_Eruditorum_Totius_Europae|Project Repertorium Eruditorum Totius Europae]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_GovanStones|Project GovanStones]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_IrishRoundTowers|Project Irish Round Towers]]
* WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Epigraphy|Project Epigraphy]] - new data model, workshop and taster session. 

''' Development '''
* REST API:
** We added the ability to add Forms and Senses to a Lexeme when creating a Lexeme
** We are working on modifying an existing Lexeme
* hCaptcha: We are continuing to adapt the UI and APis for the upcoming rollout of hCaptcha
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are doing usability tests for a new filter option for Recent changes and Watchlist to filter out changes to sitelinks
* Mobile UI: We are addressing small issues that came up after the rollout for everyone

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:22, 2 നവംബർ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=31239182 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>mbr4ur8jwzpihcxnqt4kwuh9rycmhah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143651</id>
    <revision>
      <id>4682357</id>
      <parentid>4654200</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58166-10</username>
        <id>224949</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭാവി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ (674.95 മെഗാവാട്ട്) */</comment>
      <origin>4682357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101657" sha1="2n7nlcj7a1t2camik8u1ktkn0q0wm73" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kerala State Electricity Board}}
{{Infobox_Company
| company_name = കേരള സ്‌റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ്
| company_type = സർക്കാർ
| company_logo = [[പ്രമാണം:KSEB Logo 2022.svg|200px]]
| company_slogan = 
| foundation = 1957
| location = 
| key_people = 
| industry = വൈദ്യുതി ഉത്‌പാദനം,പ്രസരണം, വിതരണം
| products = 
| revenue = 
| num_employees = 
| homepage = [http://www.kseb.in www.kseb.in]
}}
കേരളാ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ നടത്തുന്ന വൈദ്യുത ഉത്പാദന, പ്രസരണ, വിതരണ കമ്പനിയാണ് '''കേരള സ്‌റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ്''' അഥവാ '''കെ.എസ്.ഇ.ബി. ലിമിറ്റഡ്'''.

==ചരിത്രം==
1957-മാർച്ച് 31-നാണ് തീയതി:7-3-1957, ഓർഡർ നമ്പർ:EL1-6475/56/PW പ്രകാരം പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. കെ.പി. ശ്രീധരകൈമൾ ചെയർമാനായി 5 മെമ്പർമാരുടെ സഹകരണത്തോടെയാണ് കമ്പനിയുടെ തുടക്കം. തിരു കൊച്ചിയിലെ [[വൈദ്യുതി]] വകുപ്പിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരേയാണ് പിന്നീട് കെ.എസ്.ഇ.ബിയിലേക്ക് മാറ്റിയത്. 2014 ഓഗസ്റ്റിൽ വൈദ്യുതി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ്എന്ന കമ്പനിയാക്കി മാറ്റി. 
1958 ൽ തുടക്കക്കാലത്ത് 109.5 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതിയുമായാണ് ബോർഡ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. പിന്നീട് ആവശ്യകത ഉയർന്നപ്പോൾ അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും വൈദ്യുതി കടംവാങ്ങാൻ തുടങ്ങി.  ഇന്നിപ്പോൾ ബോർഡിന് ധാരാളം [[ ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളുണ്ട്]]. 2008 ലെ കണക്കു പ്രകാരം  2657.24 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ബോർഡ് വിവിധ പദ്ധതികളിലൂടെ ഉദ്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഏതാണ്ട് 91,59,399 ഉപയോക്താക്കൾ നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.studymode.com/essays/History-Of-Electricity-In-Kerala-342203.html History of Electricity in Kerala - [[ഡി._ഷൈന|ഡോ. ഡി. ഷൈന]]]&lt;/ref&gt;

സംസ്ഥാനത്തെ വൈദ്യുതിയുടെ ചരിത്രത്തിന് ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പഴക്കമുണ്ട്. ഈ ദിശയിലുള്ള ആദ്യ ശ്രമം സ്വകാര്യ സംരംഭമായിരുന്നു. മൂന്നാറിലെ കണ്ണൻ ദേവൻ ഹിൽ പ്രൊഡ്യൂസ് കമ്പനി എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് കമ്പനിയാണ് സംസ്ഥാനത്ത് ആദ്യമായി വൈദ്യുതി കൊണ്ടുവന്നത്. 1906-ൽ പെരിയാറിന്റെ ഒരു പോഷകനദിയുടെ വലത് കരയിലാണ് സംസ്ഥാനത്തെ ആദ്യത്തെ ഉൽ‌പാദന കേന്ദ്രം സ്ഥാപിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ഇത് ഒരു ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയായിരുന്നു, മുതിരപ്പുഴ എന്ന പോഷകനദി സംസ്ഥാനത്തെ നിരവധി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്ക് ഇപ്പോഴും കേന്ദ്രമായി തുടരുന്നു.

1929 നും 1941 നും ഇടയിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും താപവൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ വഴി പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനുള്ള വൈദ്യുതി ഉൽ‌പാദനത്തിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുകയായിരുന്നു. തെരുവ്, ഗാർഹിക വിളക്കുകൾ, സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലെ ലൈറ്റുകൾക്കും ഫാനുകൾക്കും വൈദ്യുതി വിതരണം ചെയ്ത തിരുവനന്തപുരം വൈദ്യുതി വിതരണം അത്തരം ശ്രമങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;1927-ൽ, വാണിജ്യ ലൈനുകളിൽ വൈദ്യുതി ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്നതിനായി തിരുവനന്തപുരത്ത് സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഒരു താപവൈദ്യുത നിലയം സ്ഥാപിച്ചു. 65 kW വീതം ശേഷിയുള്ള മൂന്ന് ഓയിൽ എഞ്ചിൻ ജനറേറ്ററുകൾ സ്ഥാപിക്കുകയും 1929 ൽ വാണിജ്യ ഉൽപ്പാദനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തമ്പാനൂരിലാണ് ഈ സ്റ്റേഷൻ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സംസ്ഥാന പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രിക്കൽ വിഭാഗത്തെ പദ്ധതിയുടെ നടത്തിപ്പ് ചുമതലപ്പെടുത്തി.

അടുത്ത പ്രധാന വികസനം 1932 ൽ ശ്രീ ചിത്തിരതിരുനാൾ മഹാരാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദിവാൻ സർ സി ​​പി രാമസ്വാമി അയ്യരും വൈദ്യുതിക്കായി ഒരു പ്രത്യേക വകുപ്പ് രൂപീകരിച്ചതാണ്. വൈദ്യുതി വകുപ്പിന്റെ രൂപീകരണം ഈ മേഖലയിലെ ശ്രദ്ധേയമായ വികസനങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കി. 1934 ൽ കൊല്ലം, കോട്ടയം, നാഗർകോവിൽ (ഇപ്പോൾ തമിഴ്‌നാട്ടിൽ) എന്നിവിടങ്ങളിൽ താപ ഉൽപ്പാദന കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. അപ്പോഴേക്കും, ജലവൈദ്യുത ഉൽപാദനത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരുടെയും അധികാരികളുടെയും ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു.

വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉൽപ്പാദനത്തിനുള്ള ആദ്യ ശ്രമം 1935-36 ൽ കൊച്ചി സർക്കാർ എറണാകുളം, തൃശൂർ പട്ടണങ്ങളുടെയും പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളുടെയും വൈദ്യുതീകരണത്തിനായി കൊച്ചി സ്റ്റേറ്റ് പവർ ആൻഡ് ലൈറ്റ് കോർപ്പറേഷന് ലൈസൻസ് നൽകിയപ്പോഴാണ് നടത്തിയത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Mathew |first=E. T. |date=1977 |title=Power Development in Kerala |url=https://www.jstor.org/stable/3516684 |journal=Social Scientist |volume=6 |issue=2 |pages=52–63 |doi=10.2307/3516684 |issn=0970-0293|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

മലകളുടെയും നദികളുടെയും നാടായ കേരളം ജലവൈദ്യുത ഉൽപാദനത്തിന് ഒരു ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മേഖലയായി മാറി. ജലവൈദ്യുത ഉൽപാദനത്തിനുള്ള വിശാലമായ സാധ്യതകൾ ജലവൈദ്യുത ഉൽപാദനത്തിനായി സ്റ്റേഷനുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ സംസ്ഥാന അധികാരികളെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ഈ സംരംഭങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേത് പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയായിരുന്നു, ഇതിന്റെ നിർമ്മാണം 1933 ൽ ആരംഭിച്ചു. പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ ഘട്ടം 1940 ൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. അതിന്റെ ശേഷി 13.5 മെഗാവാട്ട് ആയിരുന്നു. അപ്പോഴേക്കും, സമാനമായ ഒരു വൈദ്യുത പ്രക്ഷേപണ ശൃംഖലയും ആലപ്പുഴ, മാവേലിക്കര, കോതമംഗലം, കുണ്ടറ, കളമശ്ശേരി, വിയ്യൂർ, ആലുവ, തിരുവനന്തപുരം എന്നിവിടങ്ങളിൽ 66 കെവി സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. ഇവയും 1940 ഏപ്രിൽ, മെയ് മാസങ്ങളിൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. 1940 ൽ പള്ളിവാസൽ പദ്ധതി കമ്മീഷൻ ചെയ്തതോടെ കണ്ണൻ ദേവൻ ഹിൽസ് പ്രൊഡ്യൂസ് കമ്പനി അതിന്റെ പ്ലാന്റ് അടച്ചുപൂട്ടി. തിരുവിതാംകൂറിലെ പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിൽ നിന്നുള്ള വിതരണം 1942-ൽ ആരംഭിച്ചു, 1945-46 ആയപ്പോഴേക്കും എറണാകുളത്തിന്റെയും മട്ടാഞ്ചേരിയുടെയും മുഴുവൻ ആവശ്യങ്ങളും ഈ സ്രോതസ്സിൽ നിന്നാണ് നിറവേറ്റിയത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1957 മാർച്ച് 31-ന് പുതുതായി രൂപീകരിച്ച കേരള സർക്കാരിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://www.studymode.com/essays/History-Of-Electricity-In-Kerala-342203.html History of Electricity in Kerala, Dr. D. Shina]&lt;/ref&gt;ചെയർമാൻ കെ പി ശ്രീധര കൈമൾ അധ്യക്ഷനായ 5 അംഗങ്ങളുള്ള ആദ്യ ഭരണസമിതിയായിരുന്നു ഇത്. തിരു-കൊച്ചി സംസ്ഥാനത്തെ മുൻ വൈദ്യുതി വകുപ്പിലെ ജീവനക്കാരെ കെ എസ് ഇ ബിയിലേക്ക് മാറ്റി.

1958-ൽ സ്ഥാപിതമായ സമയത്ത്, കെ എസ് ഇ ബിയുടെ സ്ഥാപിത ശേഷി 109.5 മെഗാവാട്ട് ആയിരുന്നു, മൊത്തം വാർഷിക ആന്തരിക ഉത്പാദനം 441.35 ദശലക്ഷം യൂണിറ്റായിരുന്നു. വർഷങ്ങളായി, ആവശ്യം വർദ്ധിച്ചതോടെ, ബോർഡ് അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നും വൈദ്യുതി ഇറക്കുമതി ചെയ്തു. 2003 ലെ കേന്ദ്ര വൈദ്യുതി നിയമം അനുസരിച്ച്, 2014 ൽ കെ‌എസ്‌ഇബിയെ കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ് ആയി മാറ്റി. യഥാർത്ഥ കെ‌എസ്‌ഇബി പിരിച്ചുവിടുകയും അതിന്റെ ആസ്തികളും ബാധ്യതകളും ആദ്യം സർക്കാരിലേക്ക് മാറ്റുകയും പിന്നീട് പുതുതായി രൂപീകരിച്ച കമ്പനിയായ കെ‌എസ്‌ഇബി ലിമിറ്റഡിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.

2015 ൽ, കെ‌എസ്‌ഇബി അതിന്റെ ആദ്യത്തെ സോളാർ പവർ പ്ലാന്റ് കമ്മീഷൻ ചെയ്തു, ഗ്രിഡ് കണക്റ്റഡ് സോളാർ ഉൽ‌പാദനത്തിലേക്കുള്ള ഔപചാരിക പ്രവേശനത്തിന്റെ തുടക്കം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-state-electricity-board-launches-its-1st-solar-plant-115082000752_1.html&lt;/ref&gt;2016 ൽ, വലിയ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് തുറന്ന പ്രവേശനം ഏർപ്പെടുത്തിയത് നിരവധി വ്യാവസായിക ഉപയോക്താക്കൾ ഇതര വിതരണക്കാരിലേക്ക് മാറിയതിനാൽ യൂട്ടിലിറ്റിയുടെ വരുമാനത്തിൽ ഗണ്യമായ കുറവുണ്ടാക്കി.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2016/Oct/07/open-access-turns-out-to-be-a-shocker-to-kseb-1525823.html&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം, സംസ്ഥാനത്ത് അപൂർവമായ ഒരു മിച്ച വൈദ്യുതി സാഹചര്യം രേഖപ്പെടുത്തി, അധിക വൈദ്യുതി മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് വിൽക്കുന്നതിനുള്ള ഓപ്ഷനുകൾ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാൻ കെ‌എസ്‌ഇബിയെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Surplus power shocks Kerala State Electricity Board |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/310116/surplus-power-shocks-kerala-state-electricity-board.html |work=Deccan Chronicle |publisher=Deccan Chronicle Holdings Ltd. |date=31 January 2016 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;  പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജത്തിലേക്കുള്ള വിശാലമായ പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമായി മേൽക്കൂരയും ചെറുകിട സൗരോർജ്ജ ഇൻസ്റ്റാളേഷനുകളും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കെ‌എസ്‌ഇബി 2016 ൽ സൗരോർജ്ജ സംരംഭങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kerala State Electricity Board switches to ‘sun power’ |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2016/Feb/29/kerala-state-electricity-board-switches-to-%E2%80%98sun-power%E2%80%99-898006.html |work=The New Indian Express |publisher=Express Publications (Madurai) Ltd. |date=29 February 2016 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;2017-ൽ, അമിതമായ ജോലിഭാരവും തുടർച്ചയായ ഡ്യൂട്ടി സമയവും ആരോപിച്ച് കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി ജീവനക്കാർ പണിമുടക്കി, ഇത് സ്ഥാപനത്തിനുള്ളിലെ ആന്തരിക തൊഴിൽ-മാനേജ്‌മെന്റ് പിരിമുറുക്കങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടി.&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/kerala/forced-work-day-and-night-kerala-electricity-board-workers-go-strike-70837&lt;/ref&gt;അതേ വർഷം, കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി അതിന്റെ പ്രവർത്തന യൂണിറ്റുകളിലുടനീളം ഉത്തരവാദിത്തവും സേവന വിതരണവും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു പ്രകടന വിലയിരുത്തൽ സംവിധാനം അവതരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/kseb-introduces-performance-appraisal/articleshow/59224571.cms&lt;/ref&gt;

2018-ൽ, വൈദ്യുതി മേഖലയിലെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന മത്സരവും ഉപഭോഗ രീതികളും മൂലം ബിസിനസ്സ് നഷ്ടവും വരുമാന നഷ്ടവും ഉണ്ടാകുമെന്ന ആശങ്കകൾ യൂട്ടിലിറ്റി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-state-electricity-board-limited-staring-at-business-attrition-and-revenue-loss/articleshow/63725548.cms&lt;/ref&gt;ആ വർഷം അവസാനം, തമിഴ്‌നാട്ടിൽ ഗജ ചുഴലിക്കാറ്റ് മൂലമുണ്ടായ വ്യാപകമായ നാശനഷ്ടങ്ങളെത്തുടർന്ന്, ബാധിത ജില്ലകളിലെ വൈദ്യുതി അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി എഞ്ചിനീയർമാരുടെയും ലൈൻ വർക്കർമാരുടെയും 400 അംഗ സംഘത്തെ വിന്യസിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.theindianwire.com/news/kerala-turns-help-tn-kseb-employees-help-restore-power-gaja-hit-regions-83011/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/news/400-strong-kerala-electricity-board-team-helps-restore-power-gaja-hit-regions-tn-92079&lt;/ref&gt;

2022-ൽ, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഫ്ലോട്ടിംഗ് സോളാർ പവർ പ്ലാന്റ് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഒന്ന് കേരളം കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. ഇത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഗ്രിഡിലേക്ക് ഗണ്യമായ പുനരുപയോഗ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും സംസ്ഥാനം നൂതന സൗരോർജ്ജ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ സ്വീകരിക്കുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;https://www.wirecable.in/indias-largest-floating-solar-power-plant-opens-in-kerala/&lt;/ref&gt; വേനൽക്കാലത്തെ ആവശ്യകത കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി നിറവേറ്റുന്നതിനും ഹ്രസ്വകാല വിപണി വാങ്ങലുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുന്നതിനും ആയി 2023-ൽ, പഞ്ചാബിലെയും ഉത്തർപ്രദേശിലെയും യൂട്ടിലിറ്റികളുമായി വൈദ്യുതി സ്വാപ്പ് ക്രമീകരണങ്ങൾ കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി അന്വേഷിക്കാൻ തുടങ്ങി. &lt;ref&gt;{{cite news |title=KSEB explores swap deals with Punjab, Uttar Pradesh power corporations to meet summer demand |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kseb-explores-swap-deals-with-punjab-uttar-pradesh-power-corporations-to-meet-summer-demand/article69265778.ece |work=The Hindu |publisher=The Hindu Group |date=23 May 2024 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;  ഗ്രിഡിലേക്ക് പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിലെ പുരോഗതിക്ക് കേരളവും ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടി, വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സൗരോർജ്ജ, കാറ്റാടി ഉൽപാദനം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനായി കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി വിപുലമായ പ്രവചനം, ഷെഡ്യൂളിംഗ്, ഗ്രിഡ്-ബാലൻസിങ് സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കി.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kerala shows the way in integrating RE in grid |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/kerala-shows-the-way-in-integrating-re-in-grid/article70564697.ece |work=The Hindu Business Line |publisher=Kasturi &amp; Sons Ltd. |date=2 February 2026 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ, കെ.എസ്.ഇ.ബി രണ്ട് പുതിയ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി സംവിധാനത്തിൽ 100 ​​മെഗാവാട്ട് കൂടി കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ജലവൈദ്യുത ഉൽപ്പാദന പോർട്ട്‌ഫോളിയോ വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;generation kseb&quot; /&gt;2025-ൽ, കെ.എസ്.ഇ.ബി ജീവനക്കാർ വേതന പരിഷ്കരണം, ക്ഷാമബത്ത, പെൻഷൻ സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയിൽ സംസ്ഥാനവ്യാപകമായി പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്തി, ഇത് സ്ഥാപനത്തിനുള്ളിൽ നിലവിലുള്ള തൊഴിൽ ആശങ്കകളെ പ്രതിഫലിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=KSEB employees protest wage, DA, pension issues |url=https://www.deshabhimani.com/deshabhimani-english-/labour-12111/kseb-employees-protest-wage-da-pension-issues-2025-70299 |work=Deshabhimani |publisher=CPIM Kerala State Committee |date=29 January 2025 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം, തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ കർഷകർ നെൽകൃഷിയെ ബാധിക്കുന്ന ജലക്ഷാമത്തെക്കുറിച്ച് ആശങ്കകൾ ഉന്നയിച്ചു. കെ.എസ്.ഇ.ബിയുടെ റിസർവോയർ മാനേജ്‌മെന്റ് രീതികൾ പ്രതിസന്ധിക്ക് കാരണമായെന്ന് ആരോപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Water crisis threatens paddy fields in various panchayats in Thrissur; farmers warn of mass protests against KSEB |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/water-crisis-threatens-paddy-fields-in-various-panchayats-in-thrissur-farmers-warn-of-mass-protests-against-kseb/article70592426.ece |work=The Hindu |publisher=The Hindu Group |date=3 February 2026 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;
== സംഘടനാ ഘടന ==

1948 ലെ വൈദ്യുതി (വിതരണ) നിയമപ്രകാരം, 1957 മാർച്ച് 7 ലെ ഉത്തരവ് പ്രകാരം, കേരള സർക്കാർ രൂപീകരിച്ച കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്, വൈദ്യുതി ഉത്പാദനം, പ്രസരണം, വിതരണം എന്നീ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗം ഉപഭോക്താക്കൾക്കും താങ്ങാവുന്ന വിലയിൽ ഗുണനിലവാരമുള്ള വൈദ്യുതി നൽകാൻ &lt;ref&gt;{{cite report |title=Report of the Comptroller and Auditor General of India on Public Sector Undertakings for the year ended March 2021 (Chapter I) |url=https://cag.gov.in/uploads/download_audit_report/2022/04-Chapter-I-063982c692142f5.70706305.pdf |publisher=Comptroller and Auditor General of India |date=2022 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;പരിശ്രമിക്കുന്നു. [19]. ഉത്തരവ് നമ്പർ 1957-ന് ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. 1957 മാർച്ച് 7-ന് കേരള സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ EL1-6475/56/PW. ഇതിൽ 5 അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു, കെ. പി. ശ്രീധരൻ നായർ ചെയർമാനായിരുന്നു. മുൻ വൈദ്യുതി വകുപ്പിലെ എല്ലാ ജീവനക്കാരെയും ബോർഡിലേക്ക് മാറ്റി. ചെയർമാനും അംഗങ്ങളും അടങ്ങുന്ന 'ബോർഡ്' സുപ്രീം ഗവേണിംഗ് ബോഡിയാണ്.

1958 ഫെബ്രുവരി 21-ന് EL3-9345 എന്ന വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ സംസ്ഥാന സർക്കാർ വൈദ്യുതി കൺസൾട്ടേറ്റീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. വൈദ്യുതി വിതരണ നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 16 പ്രകാരം കൗൺസിൽ ഒരു കൺസൾട്ടേറ്റീവ് ബോഡിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു, കൂടാതെ ബോർഡ് വാർഷിക സാമ്പത്തിക പ്രസ്താവനയും അനുബന്ധ പ്രസ്താവനകളും ഉണ്ടെങ്കിൽ അവ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് മുന്നിൽ സമർപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ചെയർമാനും ഏഴ് അംഗങ്ങളും അടങ്ങുന്ന 'ബോർഡ്' സുപ്രീം ഗവേണിംഗ് ബോഡിയാണ്. കെഎസ്ഇ ബോർഡിനെ ലാഭ കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി പുനഃക്രമീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവുകൾ കേരള സർക്കാരും കെഎസ്ഇ ബോർഡും 2002 ഏപ്രിലിൽ പുറപ്പെടുവിച്ചു. അംഗങ്ങൾ ലാഭ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നു. ബോർഡിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് ഓഫീസ് ഉണ്ട്.
== ഡയറക്ടർ ബോർഡ് ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ഡയറക്ടർ ബോർഡ് – കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ് (KSEBL)
! പേര് !! പദവി
|-
| ശ്രീ. മിൻഹാജ് ആലം ​​|| ചെയർമാൻ &amp; മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ
|-
| ശ്രീ. സജീവ് ജി || ഡയറക്ടർ (ജനറേഷൻ - ഇലക്ട്രിക്കൽ, സിവിൽ, REES, SOURA)
|-
| ശ്രീ. ശിവദാസ് എസ് || ഡയറക്ടർ (ട്രാൻസ്മിഷൻ &amp; സിസ്റ്റം ഓപ്പറേഷൻ) (പൂർണ്ണ അധിക ചാർജ്)
|-
| ശ്രീ. പി സുരേന്ദ്ര || ഡയറക്ടർ (വിതരണ &amp; വിതരണ ശൃംഖല മാനേജ്മെന്റ്)
|-
| ശ്രീ. ബിജു ആർ || ഡയറക്ടർ (ധനകാര്യം)
|-
| ശ്രീ. പി സുരേന്ദ്ര || ഡയറക്ടർ (എച്ച്ആർഎം, സ്പോർട്സ്, ക്ഷേമം, സുരക്ഷ &amp; ഗുണനിലവാര ഉറപ്പ്)
|-
| ശ്രീ. പുനീത് കുമാർ || വൈദ്യുതി വകുപ്പ് അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി (എക്സ്-ഒഫീഷ്യോ ഡയറക്ടർ)
|-
| ശ്രീ. കെ.ആർ. ജ്യോതിലാൽ | അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി, ധനകാര്യ വകുപ്പ് (എക്സ്-ഒഫീഷ്യോ ഡയറക്ടർ)
|-
| അഡ്വ. വി മുരുകദാസ് || സ്വതന്ത്ര ഡയറക്ടർ
|-
| പ്രൊഫ. അരുൺ കുമാർ || സ്വതന്ത്ര ഡയറക്ടർ
|}
2003-ലെ വൈദ്യുതി നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നതിനുശേഷം, 2003 ഡിസംബർ 10 മുതൽ കെ.എസ്.ഇ.ബി. സംസ്ഥാന ട്രാൻസ്മിഷൻ യൂട്ടിലിറ്റി (എസ്.ടി.യു) ആയും വിതരണ ലൈസൻസിയായും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. 2008 സെപ്റ്റംബർ 24 വരെ മാത്രമേ കെ.എസ്.ഇ.ബി.യെ സംസ്ഥാന ട്രാൻസ്മിഷൻ യൂട്ടിലിറ്റി &amp; ലൈസൻസിയായി തുടരാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ അംഗീകാരം നൽകിയിരുന്നുള്ളൂ. സെക്ഷൻ 131-ലെ ഉപവകുപ്പുകൾ (1), (2), (5), (6), (7), 2003-ലെ വൈദ്യുതി നിയമത്തിലെ (2003-ലെ കേന്ദ്ര നിയമം 36) സെക്ഷൻ 133 എന്നിവ പ്രകാരം നൽകപ്പെട്ട അധികാരങ്ങൾ വിനിയോഗിച്ചുകൊണ്ട്, കേരള സർക്കാർ 2008 സെപ്റ്റംബർ 25-ന് തിരുവനന്തപുരം, തീയതിയിലുള്ള ജി.ഒ. (എം.എസ്) നമ്പർ 37/2008/പി.ഡി. വഴി വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിച്ചു. കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, സ്വത്തുക്കൾ, താൽപ്പര്യങ്ങൾ, അവകാശങ്ങൾ, കടമകൾ, ബാധ്യതകൾ എന്നിവ സംസ്ഥാന സർക്കാരിൽ നിക്ഷിപ്തമാക്കുന്നതിന്, ഇനിപ്പറയുന്ന നിബന്ധനകളിൽ: കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡും സംസ്ഥാന സർക്കാരും അംഗീകരിച്ചതും സംസ്ഥാന സർക്കാർ അത് ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് സ്ഥാപനത്തിൽ പുനർവിന്യസിക്കുന്നതും ബോർഡിലെ ജീവനക്കാരെ കോർപ്പറേറ്റ് സ്ഥാപനത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിനും അത്തരം കൈമാറ്റങ്ങളും നിക്ഷിപ്തമാക്കലുകളും നടത്തേണ്ട നിബന്ധനകളും വ്യവസ്ഥകളും നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനും. അതനുസരിച്ച്, 2008 സെപ്റ്റംബർ 25 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്നതോടെ, ബോർഡിന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും, സ്വത്തുക്കളും, എല്ലാ താൽപ്പര്യങ്ങളും, സ്വത്തുക്കളിലുള്ള അവകാശങ്ങളും, എല്ലാ അവകാശങ്ങളും ബാധ്യതകളും സംസ്ഥാന സർക്കാരിൽ നിക്ഷിപ്തമാണ്. 1956 ലെ കമ്പനി ആക്ട് പ്രകാരം 2011 ജനുവരി 14 ന് കേരള സ്റ്റേറ്റ് വൈദ്യുതി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ് സംയോജിപ്പിക്കപ്പെടുകയും 2013 നവംബർ 1 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്ന ഒരു സ്വതന്ത്ര കമ്പനിയായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=50&amp;Itemid=493&amp;lang=en|title=Kerala State Electricity Board Limited – KSEBL Overview|website=www.kseb.in|access-date=2019-06-05}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ആദ്യകാല കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി പിരിച്ചുവിടുകയും അതിന്റെ ആസ്തികളും ബാധ്യതകളും സർക്കാരിൽ നിന്ന് പുതുതായി രൂപീകരിച്ച കമ്പനിയായ കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി ലിമിറ്റഡിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Nod for KSEB to become company |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/nod-for-kseb-to-become-company/article5297356.ece |work=The Hindu |publisher=The Hindu Group |date=30 October 2013 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;

==ഉത്‌പാദനം==
[[File:Power house trivandrum 02.JPG|thumb|200px|തിരുവനന്തപുരത്തെ [[പവർ ഹൗസ്]] കെട്ടിടം]]
2012 മാർച്ച് 31ലെ കണക്കു പ്രകാരം 2874.79 മെഗാവാട്ട്‌  ആണ് കെ.എസ്.ഇ.ബി.യുടെ മൊത്തം സ്ഥാപിതശേഷി. എന്നാൽ ഇതിൽ സംഭരണാവശ്യത്തിനുള്ള (captive) ചെറുകിട നിലയങ്ങളും അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കെ.എസ്.ഇ.ബി.യ്ക്കു് അവകാശപ്പെട്ട പദ്ധതിവിഹിതങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{Citeweb|url= http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=68&amp;Itemid=713&amp;lang=en|title= Power Projects in Kerala-|website= www.kseb.in|access-date= 2018-11-10|archive-date= 2018-02-03|archive-url= https://web.archive.org/web/20180203055300/http://kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=68&amp;Itemid=713&amp;lang=en|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

നിലവിൽ എട്ടു ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ നിർമ്മാണത്തിലും 37 ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ പ്ലാൻ ചെയ്തിട്ടുമുണ്ട്.

കേരളത്തിൽ  മൊത്തം 55 ജലസംഭരണികൾ ഉള്ളതിൽ 37 ജലസംഭരണികൾ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിക്കു വേണ്ടി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. ഇതിൽ 33 അണക്കെട്ടുകൾ KSEB യുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ  ഉള്ളവയാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Dams_in_Kerala|title=കേരളത്തിലെ അണക്കെട്ടുകൾ|website=www.india-wris.nrsc.gov.in|language=en|access-date=2018-08-28|archive-date=2018-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180829003128/http://www.india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Dams_in_Kerala|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeweb|url= https://www.expert-eyes.org/dams.html |title= KSEB DAMS -|website= www.expert-eyes.org }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
!ക്രമനമ്പർ
!പദ്ധതികൾ
!ജനറേറ്റർ
!സ്ഥാപിതശേഷി
!വാർഷിക ഉത്‌പാദനം
|-
|1
|പ്രധാന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ-16
|49 ജനറേറ്റർ
|'''1,954.75 മെഗാവാട്ട്'''
|'''6,854.27 MU'''
|-
|2
|ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ- 20
|47 ജനറേറ്റർ
|'''104 മെഗാവാട്ട്'''
|'''340.43 MU'''
|-
|3
|മൊത്തം
|96 ജനറേറ്റർ
|'''2,058.75 മെഗാവാട്ട്'''
|'''7,194.7 MU'''
|}
=== പ്രധാന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(1954.75 മെഗാവാട്ട്) ===
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Powerhouses_in_Kerala|title=Powerhouses in Kerala -|website=india-wris.nrsc.gov.in|language=en|access-date=2018-09-30}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Hydro_Electric_Projects_in_Kerala|title=Hydro Electric Projects in Kerala -|website=india-wris.nrsc.gov.in|language=en|access-date=2018-09-30}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

**[[മൂലമറ്റം പവർ ഹൗസ്|ഇടുക്കി]] (780 മെഗാവാട്ട്)
**[[ശബരിഗിരി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ശബരിഗിരി]] (340 മെഗാവാട്ട്)
**[[ഇടമലയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഇടമലയാർ]] (75 മെഗാവാട്ട്)
**[[ഷോളയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഷോളയാർ]] (54 മെഗാവാട്ട്)
**[[പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പള്ളിവാസൽ]] (37.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[കുറ്റ്യാടി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കുറ്റ്യാടി]] (225 മെഗാവാട്ട്)
**[[പന്നിയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പന്നിയാർ]] (32.4 മെഗാവാട്ട്)
**[[നേര്യമംഗലം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|നേര്യമംഗലം]] (77.65 മെഗാവാട്ട്)
**[[ലോവർ പെരിയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ലോവർ പെരിയാർ]] (180 മെഗാവാട്ട്)
**[[പെരിങ്ങൽകുത്ത് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പൊരിങ്ങൽക്കുത്ത്]]   (52 മെഗാവാട്ട്)
**[[ചെങ്കുളം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ചെങ്കുളം]]  (51.2 മെഗാവാട്ട്)
**[[കക്കാട് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കക്കാട്]] (50 മെഗാവാട്ട്)

=== ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(104 മെഗാവാട്ട്) ===
&lt;ref&gt;{{Citeweb|url= http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=74&amp;Itemid=729&amp;lang=en|title= Small Hydro Electric Projects in Kerala-|website= www.kseb.in|access-date= 2018-11-20|archive-date= 2018-02-03|archive-url= https://web.archive.org/web/20180203052124/http://kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=74&amp;Itemid=729&amp;lang=en|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

**[[പേപ്പാറ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പേപ്പാറ]] (3 മെഗാവാട്ട്)
**[[കല്ലട ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കല്ലട]] (15 മെഗാവാട്ട്)
**[[മാട്ടുപ്പെട്ടി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതപദ്ധതി|മാട്ടുപ്പെട്ടി]] (2 മെഗാവാട്ട്)
**[[മലങ്കര ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|മലങ്കര]] (10.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[ചിമ്മിനി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ചിമ്മിനി]]  (2.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[പീച്ചി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പീച്ചി]]   (1.25 മെഗാവാട്ട്)
**[[മലമ്പുഴ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|മലമ്പുഴ]] (2.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[കുറ്റ്യാടി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കുറ്റ്യാടി ടെയിൽ റേയ്സ്]] (3.75 മെഗാവാട്ട്)
**[[കുറ്റ്യാടി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കക്കയം(കുറ്റ്യാടി)]] (3 മെഗാവാട്ട്)
**[[ലോവർ മീൻമുട്ടി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത  പദ്ധതി|ലോവർ മീൻമുട്ടി]],  നെടുമങ്ങാട്  (3.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[റാന്നി പെരുനാട് ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത  പദ്ധതി|റാന്നി പെരുനാട്]]  (4 മെഗാവാട്ട്)
**[[പെരുന്തേനരുവി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത  പദ്ധതി|പെരുംതേനരുവി]] 1,  പത്തനംതിട്ട (6 മെഗാവാട്ട്)
**[[വെള്ളത്തൂവൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|വെള്ളത്തൂവൽ]],ഇടുക്കി (3.6 മെഗാവാട്ട്)
**[[ആഢ്യൻപാറ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ആഢ്യൻപാറ]], നിലമ്പൂർ  (3.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[ചെമ്പുകടവ് - 1 ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ചെമ്പുകടവ് - 1]], താമരശ്ശേരി  (2.7 മെഗാവാട്ട്)
**[[ചെമ്പുകടവ് - 2 ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ചെമ്പുകടവ് - 2]], താമരശ്ശേരി  (3.75 മെഗാവാട്ട്)
**[[ഉറുമി - 1 ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഉറുമി -1]], കൂടരഞ്ഞി (3.75 മെഗാവാട്ട്)
**[[ഉറുമി - 2 ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഉറുമി -2]] കൂടരഞ്ഞി (2.4 മെഗാവാട്ട്)
**[[പൂഴിത്തോട് ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പൂഴിത്തോട്]], വടകര (4.8 മെഗാവാട്ട്)
**[[വിലങ്ങാട് ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|വിലങ്ങാട്]], വടകര  (7.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[ബാരാപ്പോൾ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ബാരാപ്പോൾ]], കണ്ണൂർ  (15 മെഗാവാട്ട്)

=== സംഭരണാവശ്യത്തിനുള്ള ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(33.16 മെഗാവാട്ട്) ===

**[[മണിയാർ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|മണിയാർ]],പത്തനംതിട്ട (12  മെഗാവാട്ട്)-Carborandum Universal Ltd.
**[[കുത്തുങ്കൽ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കുത്തുങ്കൽ]], ഇടുക്കി (21 മെഗാവാട്ട്)-INDSIL  കമ്പനി കോയമ്പത്തൂർ
**[[മാങ്കുളം ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|മാങ്കുളം]], ഇടുക്കി  (0.11 മെഗാവാട്ട്)-[[മാങ്കുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]
**[[കല്ലാർ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കല്ലാർ]], ഇടുക്കി  (0.05 മെഗാവാട്ട്)-ഇടുക്കി ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്

=== സ്വതന്ത്ര ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(25 മെഗാവാട്ട്)-IPP ===

**[[ഉള്ളുങ്കൽ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഉള്ളുങ്കൽ]], ഇടുക്കി (7 മെഗാവാട്ട്)- Energy Development Company Limited (EDCL)
**[[കരിക്കയം ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കരിക്കയം]],ഇടുക്കി (10.5 മെഗാവാട്ട്)-Energy Development Company Limited (EDCL)
**[[ഇരുട്ടുകാനം ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഇരുട്ടുകാനം]],ഇടുക്കി (4.5 മെഗാവാട്ട്)-Viyyat Power Pvt. Ltd.
**[[മീൻവല്ലം ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|മീൻവല്ലം]], പാലക്കാട് (3 മെഗാവാട്ട്) -Palakkad Small Hydro Company Ltd

=== താപ വൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ (234.6മെഗാവാട്ട്) ===

**[[ബ്രഹ്മപുരം ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം]] (106.6മെഗാവാട്ട്)
**[[കോഴിക്കോട് ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം]]  (128മെഗാവാട്ട്)

=== സ്വതന്ത്ര താപ വൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ (538.91 മെഗാവാട്ട്) ===

**[[കായംകുളം താപനിലയം]] (359.98 മെഗാവാട്ട്)
**റിലയൻസ് ഗ്രൂപ്പ് -ബോംബെ സബർബൻ ഇലക്ട്രിസിറ്റി സപ്ലൈ BSES (ആലുവ) (157 മെഗാവാട്ട്)
**കാസർഗോഡ് പവർ കോർപറേഷൻ ( KPCL)-ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം (21.93 മെഗാവാട്ട്)

=== സ്വകാര്യ  താപ വൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ (22.2 മെഗാവാട്ട്) ===
**MP STEEL CO. കഞ്ചിക്കോട് (10 മെഗാവാട്ട്)
**ശ്രീശക്തി പേപ്പർ മിൽസ്, എറണാകുളം- ബയോമാസ്സ്‌ (2.2 മെഗാവാട്ട്)
**ഫിലിപ്സ്  കാർബൺ ബ്ലാക്ക്, കൊച്ചി (10 മെഗാവാട്ട്)

=== നോൺ കൺവെൻഷണൽ എനർജി (34.875 മെഗാവാട്ട്) ===
**കഞ്ചിക്കോട് വിൻഡ് ഫാം (2.025 മെഗാവാട്ട്)
**അഗളി വിൻഡ് ഫാം (18.6 മെഗാവാട്ട്)
**രാമക്കൽമേട്‌ വിൻഡ് ഫാം (14.25 മെഗാവാട്ട്)

=== സോളാർ പ്ലാന്റുകൾ (118 മെഗാവാട്ട്) &lt;ref&gt;{{Citeweb|url= http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=34:renewable-energy&amp;catid=2:about-kseb&amp;Itemid=574&amp;lang=en|title= Renewable Energy-|website= www.kseb.in|access-date= 2018-11-10|archive-date= 2019-07-22|archive-url= https://web.archive.org/web/20190722122742/http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=34:renewable-energy&amp;catid=2:about-kseb&amp;Itemid=574&amp;lang=en|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; ===

**കഞ്ചിക്കോട് സോളാർ പ്ലാന്റ് ( 1 മെഗാവാട്ട്)
**പൊരിങ്ങൽകുത്ത് സോളാർ പ്ലാന്റ് (0.05 മെഗാവാട്ട്)
**അഗളി(ചാളയൂർ) സോളാർ പ്ലാന്റ് (0.05 മെഗാവാട്ട്)
**CIAL([[നെടുമ്പാശ്ശേരി വിമാനത്താവളം]] )-(30 മെഗാവാട്ട്)
**IREDA (ഇന്ത്യൻ റിന്യൂവബിൾ എനർജി)-(50 മെഗാവാട്ട്)
**[[അനെർട്ട്|ANERT]] KERALA (2 മെഗാവാട്ട്)
**ഹിൻഡാൽകോ ഇൻഡസ്ട്രീസ് (1 മെഗാവാട്ട്)
**ബാണാസുര സാഗർ ഫ്‌ളോട്ടിങ് പാനൽ 
**കൊല്ലംകോട് (1 മെഗാവാട്ട്)
**എടയാർ (1.25 മെഗാവാട്ട്)
**[[ബാരാപ്പോൾ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ബാരാപ്പോൾ]] (4 മെഗാവാട്ട്)
**പേഴയ്‌ക്കാപ്പള്ളി (1.25 മെഗാവാട്ട്)
**പോത്തൻകോട് (2 മെഗാവാട്ട്)

നിലവിൽ 27 ഓളം പദ്ധതികളിൽ നിന്നാണ് 118 മെഗാവാട്ട് ശേഷി സോളാർ വൈദ്യുതി ബോർഡിന് ലഭിക്കുന്നത്. വെസ്റ്റ് കല്ലട  ഫ്ലോട്ടിങ് സോളാർ 50 MW, ബ്രഹ്മപുരം 6.5 MW, ഏറ്റുമാനൂർ 1 MW, നെന്മാറ 1.5 MW, അഗളി 1  MW, കഞ്ചിക്കോട് 2 MW അടക്കം 41 പദ്ധതികൾ നിർമ്മാണത്തിൽ ആണ്. ഇതുകൂടി പൂർത്തിയായാൽ 70 മെഗാവാട്ട് ശേഷി കൂടി ലഭിക്കും.

==='സൗര'പദ്ധതി===
കേരളാ സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ് സൗരോർജത്തിൽ നിന്നുള്ള വൈദ്യുതി നിലവിലുള്ള 110 മെഗാവാട്ടിൽ നിന്നും [[2021]] ഓടേ 1000 മെഗാവാട്ടായി ഉയർത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണ് സൗര പദ്ധതി. വീടുകളുടെയും കെട്ടിടങ്ങളുടെ മുകളിലും, സ്കൂൾ, സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഷോപ്പിഗ് മാളുകൾ തുടങ്ങിയവയുടെ മുകളിലും  [[സോളാർ പാനൽ|സോളാർ പാനലുകൾ]] സ്ഥാപിക്കും. കെ എസ് ഇ ബി യും അനർട്ടും സംയുക്തമായാണ് പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇതിലൂടെ 500 മെഗാവാട്ട് ഉൽപാദിപ്പിക്കാനാവുമെന്നാണ് കരുതുന്നത്.

=== നിർമ്മാണത്തിൽ ഉള്ള  ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(154 മെഗാവാട്ട്) ===
&lt;ref&gt;{{Citeweb|url= http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=41&amp;Itemid=529&amp;lang=en|title= On going &amp;Future Projects in Kerala-|website= www.kseb.in|access-date= 2018-11-17|archive-date= 2019-02-12|archive-url= https://web.archive.org/web/20190212011844/http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=41&amp;Itemid=529&amp;lang=en|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

നിലവിൽ ആറു ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ ആണ്  നിർമ്മാണത്തിൽ ഉള്ളത്. 

{| class=&quot;wikitable&quot;
!ക്രമനമ്പർ
!പദ്ധതിയുടെ പേർ
!സ്ഥാപിതശേഷി
!വാർഷിക ഉത്‌പാദനം
|-
|1
|[[പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുതപദ്ധതി|പള്ളിവാസൽ]] എക്സ്റ്റൻഷൻ
|60 മെഗാവാട്ട്
|153.9 MU
|-
|2
|[[ചെങ്കുളം ജലവൈദ്യുതപദ്ധതി|ചെങ്കുളം]] ഓഗ്മെന്റഷൻ
|മെഗാവാട്ട്
|85 MU
|-
|3
|തൊട്ടിയാർ,ഇടുക്കി
|40 മെഗാവാട്ട്
|99 MU
|-
|4
|പെരിങ്ങൽക്കുത്ത്
|24 മെഗാവാട്ട്
|45.02 MU
|-
|5
|[[ഭൂതത്താൻകെട്ട്]]
|24 മെഗാവാട്ട്
|83.5 MU
|-
|6
|ചാത്തങ്കോട്ടുനട 2 ,കോഴിക്കോട്
|6 മെഗാവാട്ട്
|14.76 MU
|-
|
|മൊത്തം
|'''154 മെഗാവാട്ട്'''
|'''481.18 MU'''
|}

=== ഭാവി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ (674.95 മെഗാവാട്ട്) ===

നിലവിൽ  37 ജലവൈദ്യുത മെഗാ പദ്ധതികൾ പ്ലാൻ ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ക്രമനമ്പർ
!പദ്ധതിയുടെ പേർ
!സ്ഥാപിതശേഷി
!വാർഷിക ഉത്‌പാദനം
|-
|1
|കല്ലാർ, തിരുവനന്തപുരം
|4 മെഗാവാട്ട്
|10.24 MU
|-
|2
|പാപ്പന്നൂർ, കൊല്ലം
|3 മെഗാവാട്ട്
|7.36 MU
|-
|3
|പെരുംതേനരുവി 2, പത്തനംതിട്ട
|8 മെഗാവാട്ട്
|22.63 MU
|-
|4
|മുണ്ടംമൊഴി, പത്തനംതിട്ട
|4 മെഗാവാട്ട്
|17.88 MU
|-
|5
|ചെല്ലി കല്ലാർ, പത്തനംതിട്ട
|15 മെഗാവാട്ട്
|35 MU
|-
|6
|അപ്പർ കല്ലാർ, ഇടുക്കി
|2 മെഗാവാട്ട്
|5.14 MU
|-
|7
|ദേവിയാർ, ഇടുക്കി
|24 മെഗാവാട്ട്
|25.94 MU
|-
|8
|അപ്പർ  ചെങ്കുളം
|24 മെഗാവാട്ട്
|53.22 MU
|-
|9
|ലത്രം, ഇടുക്കി
|3.5 മെഗാവാട്ട്
|12.13 MU
|-
|10
|പീച്ചാട്, ഇടുക്കി
|3 മെഗാവാട്ട്
|7.74 MU
|-
|11
|വെസ്റ്റേൺ  കല്ലാർ, ഇടുക്കി
|5 മെഗാവാട്ട്
|17.41 MU
|-
|12
|ചിന്നാർ, ഇടുക്കി
|24 മെഗാവാട്ട്
|82.90 MU
|-
|13
|തൊമ്മൻ കുത്ത്, ഇടുക്കി
|3 മെഗാവാട്ട്
|6.77 MU
|-
|14
|ലോവർ പെരിയാർ
|10 മെഗാവാട്ട്
|22.75 MU
|-
|15
|മേലോരം, ഇടുക്കി
|3.6 മെഗാവാട്ട്
|15.33 MU
|-
|16
|മാങ്കുളം, ഇടുക്കി
|40 മെഗാവാട്ട്
|82 MU
|-
|17
|അപ്പർ ചെങ്കുളം 2
|24 മെഗാവാട്ട്
|26.5 MU
|-
|18
|പാമ്പാർ, ഇടുക്കി
|40 മെഗാവാട്ട്
|84.79 MU
|-
|19
|അപ്പർ  ചാലിയാർ 1, ഇടുക്കി
|133 മെഗാവാട്ട്
|307 MU
|-
|20
|പള്ളിവാസൽ  ഓഗ്മെന്റഷന്
|
|256.89 MU
|-
|21
|മർമല, കോട്ടയം
|7 മെഗാവാട്ട്
|17.21 MU
|-
|22
|അതിരപ്പിള്ളി
|163 മെഗാവാട്ട്
|233 MU
|-
|23
|കരിമ്പുഴ, പാലക്കാട്
|4.5 മെഗാവാട്ട്
|12.30 MU
|-
|24
|ലോവർ  ചെമ്പുകാട്ടി, പാലക്കാട്
|7 മെഗാവാട്ട്
|16.36 MU
|-
|25
|വാളാന്തോട്, മലപ്പുറം
|7.5 മെഗാവാട്ട്
|14.75 MU
|-
|26
|വാളാന്തോട്(ലോവർ ), മലപ്പുറം
|6 മെഗാവാട്ട്
|14.04 MU
|-
|27
|വൈത്തിരി, വയനാട്
|60 മെഗാവാട്ട്
|167.29 MU
|-
|28
|[[പെരുവണ്ണാമുഴി അണക്കെട്ട്|പെരുവണ്ണാമൂഴി]]
|6 മെഗാവാട്ട്
|24.70 MU
|-
|29
|ചെമ്പുകടവ് 3  കോഴിക്കോട്
|7.5 മെഗാവാട്ട്
|17.715 MU
|-
|30
|ചെമ്പുകടവ് 4, കോഴിക്കോട്
|1.35 മെഗാവാട്ട്
|3.02 MU
|-
|31
|പൂവാരംതോട്, കോഴിക്കോട്
|3 മെഗാവാട്ട്
|5.88 MU
|-
|32
|ചാത്തങ്കോട്ടുനട 1, കോഴിക്കോട്
|3.5 മെഗാവാട്ട്
|7.82 MU
|-
|33
|ഒലിക്കൽ, കോഴിക്കോട്
|5 മെഗാവാട്ട്
|10.26 MU
|-
|34
|മറിപ്പുഴ, കോഴിക്കോട്
|6 മെഗാവാട്ട്
|15.31 MU
|-
|35
|[[പഴശ്ശി അണക്കെട്ട്|പഴശ്ശി]]
|7.5 മെഗാവാട്ട്
|25.8 MU
|-
|36
|കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി, കണ്ണൂർ
|5 മെഗാവാട്ട്
|11.18 MU
|-
|37
|മൂരികടവ്, കാസർഗോഡ്
|2 മെഗാവാട്ട്
|5.92 MU
|-
|
|മൊത്തം
|'''674.95 മെഗാവാട്ട്'''
|'''1702.175 MU'''
|-
|}

==പ്രസരണം==
===അന്തർസംസ്ഥാന പ്രസരണപഥങ്ങൾ===
കെ. എസ്. ഇ. ബി.യുടെ ആന്തരികവൈദ്യുതശൃംഖല ദേശീയ വൈദ്യുതഗ്രിഡിന്റെ ദക്ഷിണമേഖലാപ്രസരണസംവിധാനവുമായി ഉടുമൽപേട്ട് - മടക്കത്തറ([[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]), തിരുനെൽവേലി - പള്ളിപ്പുറം ( [[തിരുവനന്തപുരം]] ) എന്നീ രണ്ട് 400 കിലോവോൾട്ട് പ്രസരണപഥങ്ങളിലൂടെ ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടു്. അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ഊർജ്ജം കൈമാറുന്നതിനും നെറ്റ്‌വർക്ക് സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കാനും ഇതു സഹായിക്കുന്നു. ഇതു കൂടാതെ ഏതാനും 220 കിലോവോൾട്ട് സർക്യൂട്ടുകളും അയൽസംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

===സബ്സ്റ്റേഷനുകളുടെ എണ്ണം===
കെ.എസ്. ഇ. ബി.യുടെ കീഴിൽ പ്രസരണാവശ്യങ്ങൾക്കായി സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ളതു് 400KV, 220 KV, 110 KV, 66KV, 33KV എന്നീ വൈദ്യുതതീവ്രതകളുള്ള സബ്സ്റ്റേഷനുകളാണു്. ഇവ കൂടാതെ, അതതുപ്രദേശങ്ങളിലെ വിതരണത്തിനായി  11KV സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ (ട്രാൻസ്ഫോർമറുകൾ) കൂടിയുണ്ടു്.

{|class=&quot;wikitable&quot; style= border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot;;
|- align=&quot;center&quot;
!  ശേഷി !!  സബ്സ്റ്റേഷനുകളുടെ എണ്ണം !!  ലൈൻ നീളം !!  സ്ഥിരത
|-
|400കിലോവോൾട്ട് ||2&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; ||260&lt;sup&gt;**&lt;/sup&gt;
|-
|220കിലോവോൾട്ട് ||17 ||2701.38 ||97.75
|-
|110കിലോവോൾട്ട് ||131 ||4004 ||98.25
|-
|66കിലോവോൾട്ട് ||80 ||2387 ||97.86
|-
|33കിലോവോൾട്ട് ||120 ||1430 ||92.99
|-
|}
&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;പള്ളിപ്പുറത്തുള്ള ഒരു 400 കിലോവോൾട്ട് സബ്സ്റ്റേഷൻ പി.ജി.സി.ഐ.എല്ലിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ് &lt;sup&gt;**&lt;/sup&gt;
===400 കിലോവോൾട്ട് സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ===

1993 ജനുവരി 30നാണു് തൃശ്ശൂരിലുള്ള [[താണിക്കുടം |മാടക്കത്ര]]യിൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ 400KV സബ്‌സ്റ്റേഷൻ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതു്. ഒരു വ്യാഴവട്ടക്കാലത്തിനുശേഷം 2005 ജൂലൈ 26നു് തിരുവനന്തപുരത്ത് [[പള്ളിപ്പുറം (തിരുവനന്തപുരം)|പള്ളിപ്പുറം]] എന്ന സ്ഥലത്തു് രണ്ടാമത്തെ 400 KV സബ്സ്റ്റേഷനും പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു.

===220 കിലോവോൾട്ട് സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ===

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ 2012 മാർച്ച് 31നു് നിലവിലുള്ള  കെ.എസ്.ഇ.ബി. യുടെ 220 കെ.വി. സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ &lt;ref&gt;{{cite web|title=കെ.എസ്.ഇ.ബി. വാർഷിക ഭരണറിപ്പോർട്ട് 2011-2012|url=http://www.kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|publisher=ചെയർമാൻ, കെ, എസ്. ഇ. ബി.|accessdate=18 ഏപ്രിൽ 2013|archive-date=2014-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702105357/http://kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
!ക്രമസംഖ്യ    !!    സ്ഥലം    !!    പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച&lt;br&gt; തീയതി    !!    ജില്ല   
|-
|1||നല്ലളം||19/08/50||കോഴിക്കോട്
|-
|2||കളമശ്ശേരി||01/01/65||എറണാകുളം
|-
|3||പള്ളം||01/01/65||കോട്ടയം
|-
|4||എടമൺ||18/12/78||കൊല്ലം
|-
|5||പോത്തങ്കോട്||28/02/89||തിരുവനന്തപുരം
|-
|6||കണിയാമ്പറ്റ||19/05/94||വയനാട്
|-
|7||കഞ്ചിക്കോട്||31/05/97||പാലക്കാട്
|-
|8||കാഞ്ഞിരോട്||15/09/97||കണ്ണൂർ
|-
|9||അരീക്കോട്||31/05/98||മലപ്പുറം
|-
|10||മൈലാട്ടി||16/10/98||കാസർകോട്
|-
|11||ബ്രഹ്മപുരം||01/12/99||എറണാകുളം
|-
|12||ഷൊറണൂർ||24/01/04||പാലക്കാട്
|-
|13||തളിപ്പറമ്പ്||29/03/05||കണ്ണൂർ
|-
|14||കുണ്ടറ||01/05/06||കൊല്ലം
|-
|15||മലപ്പറമ്പ്||23/12/07||മലപ്പുറം
|-
|16||വടകര||08/05/09||കോഴിക്കോട്
|-
|17||എടപ്പോൺ||21/05/09||ആലപ്പുഴ
|}
====പ്രധാന 220 കെ.വി. പ്രസരണപഥങ്ങൾ====

* കണിയാംപെറ്റ - കടക്കോല (ഏക സർക്യൂട്ട്).
* ഇടുക്കി - ഉടുമൽപേട്ട് (ഏക സർക്യൂട്ട്).
* ശബരിഗിരി - തേനി  (ഏക സർക്യൂട്ട്).
* എടമൺ - തിരുനെൽവേലി (ഇരട്ട സർക്യൂട്ട്).

===110കിലോവാട്ട് സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ===

*പാറശ്ശാല - കുഴിത്തുറ
*മഞ്ചേശ്വരം - കോണകേ

==വിതരണം ==
[[മൂന്നാർ]], [[തൃശ്ശൂർ]] പട്ടണം എന്നീ സ്ഥലങ്ങൾ ഒഴികെ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] വൈദ്യുതി വിതരണം ചെയ്യുന്നത് കെ.എസ്.ഇ.ബി. ആണ്. കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമായ പ്രവർത്തനത്തിനു വേണ്ടി കേരളത്തിനെ ദക്ഷിണ മേഖല , മധ്യമേഖല , പൂർവ്വമേഖല എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു മേഖലകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.
&lt;ref name =&quot;distri&quot; &gt;[http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=78&amp;Itemid=86 വൈദ്യുതി വിതരണം കേരളം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618154804/http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=78&amp;Itemid=86 |date=2012-06-18 }} ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്&lt;/ref&gt;

==സമ്പർക്കാസൂത്രണനയം (Interactive Planning Process)==
പതിനൊന്നാം പഞ്ചവത്സരപദ്ധതിയോടനുബന്ധിച്ച്  കെ.എസ്.ഇ.ബി. 2007-2008ൽ IPP എന്ന പദ്ധതി പ്രാവർത്തികമാക്കി. അടിസ്ഥാനതലങ്ങളിലെ ഉപയോക്താക്കളേയും ഉദ്യോഗസ്ഥരേയും പങ്കെടുപ്പിച്ചു് ജില്ലാതലത്തിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ശിൽപ്പശാലകളിലൂടെ ഊർജ്ജോപഭോഗനിരക്കുകൾ മുൻകൂട്ടി കണക്കാക്കുകയും അതനുസരിച്ച് മറ്റു വൈദ്യുതോൽപ്പാദനകേന്ദ്രങ്ങളും അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ക്രയവിക്രയകരാറുകൾ ഉറപ്പിക്കുകയുമായിരുന്നു ഈ പദ്ധതിയുടെ കാതൽ. [[ഒറീസ്സ]] തുടങ്ങിയ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അവിടെ ലഭ്യമാവുന്ന അസംസ്കൃതപദാർത്ഥങ്ങളും ഉല്പാദനശേഷിയും ഉപയോഗിച്ച് വൈദ്യുതി ഉല്പാദിപ്പിച്ച് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയും ആവശ്യമെങ്കിൽ മറ്റു സന്ദർഭങ്ങളിൽ പകരം തിരിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടു് വൈദ്യുതിവിതരണം കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കാൻ ഈ പദ്ധതി സഹായിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=KSEB to launch interactive planning|url=http://www.hindu.com/2008/02/23/stories/2008022354090500.htm|accessdate=19 ഏപ്രിൽ 2013|newspaper='ദി ഹിന്ദു'|date=23/2/2008|archive-date=2008-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430222021/http://www.hindu.com/2008/02/23/stories/2008022354090500.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=KSEB puts up a good show|url=http://www.hindu.com/2009/04/04/stories/2009040456050300.htm|accessdate=19 ഏപ്രിൽ 2013|newspaper='ദി ഹിന്ദു'|date=4/4/2008}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==പരിശീലനകേന്ദ്രങ്ങൾ==
ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും മറ്റു ജീവനക്കാർക്കും വിദഗ്ദപരിശീലനം നൽകുന്നതിനായി കെ.എസ്.ഇ.ബി.യുടെ കീഴിൽ നാലു റീജ്യണൽ പവർ ട്രെയിനിങ്ങ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ടു്.തിരുവനന്തപുരം, കോട്ടയം, തൃശ്ശൂർ, കോഴിക്കോട് എന്നിവിടങ്ങളിലാണു് ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ. കൂടാതെ പവർ എഞ്ചിനീയർസ് ട്രെയിനിങ്ങ് ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ (പെറ്റാർൿ - PETARC) എന്ന പേരിൽ ഇടുക്കിയിലെ മൂലമറ്റത്തും ദക്ഷിണമേഖലാ കമ്പ്യൂട്ടർ ട്രെയിനിങ്ങ് സെന്റർ (Southern Regional Computer Training Centre - SRCTC) എന്ന പേരിൽ, തിരുവനന്തപുരത്തെ വൈദ്യുതഭവനത്തിലും പരിശീലനകേന്ദ്രങ്ങളുണ്ടു്. 1979ലാണു് തൃശ്ശൂരും കോട്ടയത്തും ലൈൻമെൻ ട്രെയിനിങ്ങ് സെന്ററുകൾ സ്ഥാപിച്ചതു്. തുടർന്നു് 1987ൽ തിരുവനന്തപുരത്തും കോഴിക്കോടും കൂടി ലൈൻ‌മെൻ ട്രെയിനിങ്ങ് സെന്ററുകൾ പ്രവർത്തിച്ചുതുടങ്ങി. 1989ൽ മൂലമറ്റത്ത് PETARC ആരംഭിച്ചു.1992ൽ തിരുവനന്തപുരത്തെ വൈദ്യുതിഭവനത്തിൽ മാനവശേഷി പരിശീലന സെൽ രൂപീകരിച്ചു. 1994ൽ ലൈൻമെൻ ട്രെയിനിങ്ങ് സെന്ററുകൾ ജൂനിയർ എക്സിക്യൂട്ടീവ് സ്റ്റാഫ് ട്രെയിനിങ്ങ് സെന്ററുകളായി (JESTC) പരിഷ്കരിച്ചു. 2007-ലാണു് SRTC നിലവിൽ വന്നതു്.

==പ്രസരണ-വിതരണ നഷ്ടം==
ഉപകരണങ്ങളിലും ജോലിയിലുമുള്ള ഗുണമേന്മ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുവഴി  വൈദ്യുതോർജ്ജത്തിന്റെ പ്രസരണത്തിലും വിതരണത്തിലുമുള്ള നഷ്ടം ഒരു പരിധിവരെ കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും. 2003-2004 മുതൽ 2011-2012 വരെയുള്ള സമയത്തിനിടയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള കെ.എസ്.ഇ.ബി.യുടെ ഊർജ്ജനഷ്ടം 27.44%-ത്തിൽനിന്നു് 15.65% ആയി കുറയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞുവെന്നു് ബോർഡിന്റെ 2011-2012ലെ വാർഷികറിപ്പോർട്ടിൽ അവകാശപ്പെടുന്നു. കേടായ എനർജി മീറ്ററുകൾ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കുക, വൈദ്യുതമോഷണം തടയുക, സർക്യൂട്ടുകളിലെ വിവിധ ഉപകരണസംവിധാനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയ നടപടികൾ വഴിയാണു് ഈ അഭിവൃദ്ധിയുണ്ടായതു്. ഫലത്തിൽ മൊത്തം ഊർജ്ജത്തിന്റെ 12% അധികം  ഉല്പാദിപ്പിച്ചതിനു സമമാണു് ഈ വ്യത്യാസം.

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ 2003-04 മുതൽ 2011-12 വരെയുള്ള കെ.എസ്.ഇ.ബി. യുടെ പ്രസരണ-വിതരണനഷ്ടം&lt;ref&gt;{{cite web|title=കെ.എസ്.ഇ.ബി. വാർഷിക ഭരണറിപ്പോർട്ട് 2011-2012 (പട്ടിക 2.2 പുറം 12)|url=http://www.kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|publisher=ചെയർമാൻ, കെ, എസ്. ഇ. ബി.|accessdate=18 ഏപ്രിൽ 2013|archive-date=2014-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702105357/http://kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 ! വർഷം !! വിറ്റ ഊർജ്ജം&lt;small&gt;&lt;br&gt;(മെ.യൂ)&lt;/small&gt;!!ലഭ്യമായ ഊർജ്ജം&lt;small&gt;&lt;br&gt;(മെ.യൂ)&lt;/small&gt;!!പ്രസരണ-വിതരണ നഷ്ടം &lt;small&gt;&lt;br&gt;(%)&lt;/small&gt;!!വാർഷിക അഭിവൃദ്ധി&lt;small&gt;&lt;br&gt; (%)&lt;/small&gt;!!മൊത്തം അഭിവൃദ്ധി&lt;small&gt;&lt;br&gt; (%)&lt;/small&gt;!!ഊർജ്ജലാഭം&lt;small&gt;&lt;br&gt;(മെ.യൂ)&lt;br&gt; (ഏകദേശം)&lt;/small&gt;!!ധനലാഭം&lt;small&gt;&lt;br&gt;(കോടി രൂപ)&lt;br&gt;(ഏകദേശം)
&lt;/small&gt;
|-
|2003-04|| 8910.80|| 12280.87|| 27.44
|-
|2004-05|| 9384.40|| 12504.79|| 24.95|| 2.49|| 2.49|| 311.37|| 108.98
|-
|2005-06|| 10269.80|| 13331.09|| 22.96|| 1.99|| 4.48|| 597.23|| 209.03
|-
|2006-07|| 11331.00|| 14427.97|| 21.47|| 1.49|| 5.97|| 861.35|| 301.47
|-
|2007-08|| 12049.90|| 15065.15|| 20.02|| 1.45|| 7.42|| 1117.83|| 391.24
|-
|2008-09|| 12414.32|| 15293.51|| 18.83|| 1.19|| 8.61|| 1316.77|| 460.87
|-
|2009-10|| 13971.09|| 16978.03|| 17.71|| 1.12|| 9.73|| 1651.96|| 578.19
|-
|2010-11|| 14547.90|| 17337.78|| 16.09|| 1.62|| 11.35|| 1967.84|| 688.74
|-
|2011-12|| 15980.53|| 18946.29|| 15.65|| 0.44|| 11.79|| 2233.77|| 781.82
|}

==വരവുചെലവു് അനുപാതം==
കെ.എസ്.ഇ.ബി. ഒരു യൂണിറ്റ് വൈദ്യുതി വിൽക്കുന്നതു് ശരാശരി 3.81 രൂപയ്ക്കാണു്. എന്നാൽ ഒരു യൂണിറ്റിനുവേണ്ടി വരുന്ന മൊത്തം ചെലവുകൾ 5.27 രൂപയോളം വരുന്നു. ഇതിൽ സിംഹഭാഗവും ചെലവാവുന്നതു് പുറമേനിന്നുവാങ്ങുന്ന വൈദ്യുതിയുടെ വിലയായും (2.98 രൂപ) ജീവനക്കാരുടെ ശമ്പളം, പെൻഷൻ തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളിലും (1.30 പൈസ)ആണു്. ഉല്പാദനത്തിനു് 19 പൈസയും മൂലധനേതര സാങ്കേതികച്ചെലവുകൾക്കു് 49 പൈസയും മാത്രമാണു് വകയിരുത്തേണ്ടി വരുന്നതു്. ആകെ വരവുചെലവ് കണക്കിൽ 1.32 രൂപയുടെ കമ്മി അനുഭവപ്പെടുന്നു. (2011-2012)


{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ കെ.എസ്.ഇ.ബി. - ഒരു യൂണിറ്റ് വൈദ്യുതിയുടെ വരവുചെലവു് അനുപാതം&lt;ref&gt;{{cite web|title=കെ.എസ്.ഇ.ബി. വാർഷിക ഭരണറിപ്പോർട്ട് 2011-2012 (പുറം 68)|url=http://www.kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|publisher=ചെയർമാൻ, കെ, എസ്. ഇ. ബി.|accessdate=18 ഏപ്രിൽ 2013|archive-date=2014-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702105357/http://kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
!ക്രമസംഖ്യ    !!    ഇനം    !!    2007-08    !!    2008-09    !!    2009-10    !!    2010-11    !!    2011-12
|-
|1    ||    നേരിട്ടുള്ള ഉല്പാദനം    ||    0.15    ||    0.32    ||    0.26    ||    0.16    ||    0.19
|-
|2    ||    ഇതരസ്രോതസ്സുകളിൽനിന്നു വാങ്ങുന്നതിനു്    ||    1.58    ||    2.65    ||    2.41    ||    2.54    ||    2.98
|-
|3    ||    പലിശയും ധനസംബന്ധമായ ചെലവുകളും    ||    0.26    ||    0.26    ||    0.19    ||    0.19    ||    0.23
|-
|4    ||    തേയ്മാനച്ചെലവുകൾ    ||    0.31    ||    0.34    ||    0.32    ||    0.32    ||    0.32
|-
|5    ||    ജീവനക്കാർ    ||    0.67    ||    0.97    ||    1.03    ||    1.17    ||    1.3
|-
|6    ||    അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ    ||    0.09    ||    0.11    ||    0.12    ||    0.16    ||    0.17
|-
|7    ||    ഭരണസംബന്ധമായ ചെലവുകൾ    ||    0.09    ||    0.11    ||    0.12    ||    0.12    ||    0.14
|-
|8    ||    മുൻകാലക്കുടിശ്ശികകളും മറ്റും    ||    0.65    ||    -0.12    ||    0.02    ||    -0.02    ||    0.05
|-
|9    ||    മൊത്തം (പ്രത്യക്ഷ) ചെലവ്    ||    3.8    ||    4.64    ||    4.47    ||    4.64    ||    5.38
|-
|10    ||    മൂലധനമാക്കി മാറ്റിയ ചെലവ്    ||    0.04    ||    0.05    ||    0.06    ||    0.07    ||    0.09
|-
|11    ||    മൂലധനമാക്കിമാറ്റിയ പലിശ    ||    0.02    ||    0.02    ||    0.02    ||    0.02    ||    0.02
|-
|12    ||    ആകെ (അറ്റ) ചെലവ്    ||    3.74    ||    4.57    ||    4.39    ||    4.55    ||    5.27
|-
|13    ||    ചട്ടപ്പടി നീക്കിയിരിപ്പ്    ||    0.16    ||    0.17    ||    0.17    ||    0.16    ||    0.16
|-
|14    ||    ആകെ ചെലവിനം    ||    3.9    ||    4.74    ||    4.56    ||    4.72    ||    5.44
|-
|15    ||    ബിൽ ഇതരവരുമാനം    ||    0.33    ||    0.35    ||    0.31    ||    0.34    ||    0.31
|-
|16    ||    ഊർജ്ജവില്പന വരുമാനം    ||    3.5    ||    3.8    ||    3.38    ||    3.54    ||    3.81
|-
|17    ||    ആകെ വരുമാനം    ||    3.83    ||    4.15    ||    3.69    ||    3.88    ||    4.12
|-
|18    ||    റെവന്യൂ കമ്മി    ||    0.07    ||    0.58    ||    0.87    ||    0.84    ||    1.32
|}

[[File:KSEB Perunit expenses 2012.jpg|center|700px|thumb]]

==പരാതി പരിഹാരം==   
[[File:KSEB Bill.jpg|thumb|KSEB Energy charge bill]]
ഉപഭോക്താക്കളുടെ പരാതികൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി വൈദ്യുതി ബോർഡ് [[കൊട്ടാരക്കര]], [[എറണാകുളം]], [[കോഴിക്കോട്]] എന്നിവിടങ്ങളിലായി മൂ‍ന്ന് [[ഉപഭോക്തൃ പരാതി പരിഹാര ഫോറം|ഉപഭോക്തൃ പരാതി പരിഹാര ഫോറങ്ങൾ]] (Consumer Grievance Redressal Forum) ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സാധാരണ സെക്ഷൻ ഓഫീസുകളിൽ രണ്ട് ഫോണുകളാണ് ഉണ്ടാവുക. വൈദ്യുതി തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ പതിനായിരിത്തിന് മുകളിൽ ഉപഭോക്താക്കൾ ഈ രണ്ട് ഫോണുകളിലേക്കാവും ബന്ധപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുക.ഈ ഘട്ടത്തിൽ സേവനം എല്ലാവർക്കും ലഭ്യമാക്കുവാൻ സാധിച്ചെന്ന് വരില്ല.
മെച്ചപ്പെട്ട സേവനം ലഭ്യമാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കെ എസ് ഇ ബി പുതിയ നാല് സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. വൈദ്യുത വിതരണം തടസ്സപ്പെടുന്ന കാര്യം എസ് എം എസ് ആയി ഉപഭോക്താക്കളുടെ മൊബൈൽ ഫോണുകളിലേക്ക് എത്തുകയും,വാട്ട്സ് ആപ്പു വഴി പരാതിയും രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാം. വൈദ്യുതി തടസ്സം മെസേജായി എത്തുന്ന സംരംഭമാണ് ഊർജ്ജ ദൂത്, അറ്റകുറ്റപണിക്കായി മുൻകൂട്ടി ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്ന വൈദ്യുത തടസ്സവും.അടിയന്തരഘട്ടങ്ങളിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന തടസ്സവുമെല്ലാം പുതിയ സംരംഭത്തിലൂടെ  ഉപഭോക്താക്കളെ അറിയിക്കും. കൂടാതെ വാട്ട്സ്ആപ് പരാതികൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ 9496001912 എന്ന നമ്പർ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാം .             എല്ലാ കമ്പ്യൂട്ടർ വത്കൃത വൈദ്യുതി ബില്ലുകളുടെയും തുക,പിഴകൂടാതെ പണമിടക്കേണ്ട തീയതി, പിഴയോടുകൂടി പണമടക്കേണ്ട അവസാന  തീയതി,വൈദ്യുതി ബന്ധം വിഛേതിക്കാതിരിക്കുവാൻ പണമടക്കേണ്ട അവസാന തീയതി, എന്നീ വിവരങ്ങൾ എസ്എംഎസ് ആയും ഇ മെയിൽ ആയും ഉപഭോക്താക്കളെ അറിയിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണ് ഊർജ്ജ സൗഹൃദ്. വൈദ്യുത സംബന്ധമായ പരാതികൾ അറിയിക്കുവാൻ 24 മണിക്കൂറും പ്രവർത്തിക്കുന്ന 1912 എന്ന ടോൾ ഫ്രീ നമ്പർ ആണ് മറ്റൊരു സംരംഭം. ഈ സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുവാൻ മൊബൈൽ നമ്പർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്താൽ മതിയാകും .ഈ സേവനങ്ങൾ തികച്ചും സൗജന്യമാണ്. വൈദ്യുതി കണക്ഷന് ഓൺലൈനായി അപേക്ഷിക്കുവാനുള്ള സംവിധാനം   15-2-17ൽ നിലവിൽ വന്നു. പേയ് ടി എം വഴി പണം അടയ്ക്കുവാനുള്ള സംവിധാനവും നിലവിൽ വന്നു . പുതിയ വൈദ്യുതി കണക്ഷൻ വേണ്ടവർക്ക് അപേക്ഷാ ഫീസ്, വെതർപ്രൂഫ് സർവ്വീസ് കണക്ഷൻ ആണെങ്കിൽ അതിന്റെ തുക, എന്നിവ ഓൺലൈൻ ആയി അടയ്ക്കാം. ഇത് ലഭിച്ചാൽ ഉടൻ ബോർഡ് ജീവനക്കാർ ഉപഭോക്താവിന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി മറ്റ് അനുബന്ധ രേഖകൾ ശേഖരിക്കും. പോസ്റ്റ് വേണ്ടുന്ന കണക്ഷൻ ആണങ്കിൽ ജീവനക്കാർ വീട്ടിലെത്തി എസ്റ്റിമേറ്റ് തയ്യാറാക്കി തുക എസ് എം എസ് ആയോ  ഇ-മെയിൽ വഴിയോ ഉപഭോക്താവിനെ അറിയിക്കും.ഇത് ഉപഭോക്താവിന് ഓൺലൈനായി അടയ്ക്കാം.വൈദ്യുത മന്ത്രി [[എം.എം മണി]] ആയിരുന്നു സേവനങ്ങളുടെ ഉദ്ഘാടനം നിർവ്വഹിച്ചത്.

==കമ്പനി വൽക്കരണം==
2014 ഓഗസ്റ്റിൽ വൈദ്യുതി ബോർഡ് കമ്പനിയാക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ത്രികക്ഷിക്കരാർ ഒപ്പിട്ടു. സർക്കാറും കെ.എസ്.ഇ.ബി.യും ജീവനക്കാരുടെ സംഘടനാ പ്രതിനിധികളും കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ചു. [[സി.ഐ.ടി.യു]], [[ഐ.എൻ.ടി.യു.സി.]] സംഘടനകൾ കരാറിൽ ഒപ്പിട്ടെങ്കിലും കരാറുണ്ടാക്കിയത് സുതാര്യമായ ചർച്ചകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ലെന്ന് ആരോപിച്ച് [[എ.ഐ.ടി.യു.സി.|എ.ഐ.ടി.യു.സി]] നേതൃത്വം നൽകുന്ന വർക്കേഴ്‌സ് ഫെഡറേഷനും ഓഫീസേഴ്‌സ് ഫെഡറേഷനും ഒപ്പിടാൻ തയ്യാറായില്ല.

കരാർ പ്രകാരം വൈദ്യുതി ബോർഡിൽ നിലവിലുള്ള സേവനവേതന വ്യവസ്ഥകൾ നിലനിൽക്കും. കാലാകാലങ്ങളിലുള്ള ശമ്പളപരിഷ്‌കരണം, പെൻഷൻ പരിഷ്‌കരണം എന്നിവയടക്കം കെ.എസ്.ഇ.ബി. ജീവനക്കാർക്ക് ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആനുകൂല്യങ്ങളും അതേപടി തുടരും. നിയമനച്ചുമതല തുടർന്നും [[കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ|പി.എസ്.സി.ക്ക്]] ആയിരിക്കും.

2008 ൽ തന്നെ വൈദ്യുതി നിയമം 2003 അടിസ്താനത്തിൽ കെ.എസ്.ഇ.ബി യുടെ ആസ്തി ബാദ്യതകൾ ഗവണ്മെന്റിലേക്കു കൈമാറിയിരുന്നു.. വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ കാലാവധി നീട്ടിനൽകുകയുണ്ടായി. ഗവണ്മെന്റിലേക്കു വെസ്റ്റ് വചെയ്തതു റിവെസ്റ്റ് ചെയ്യുക മാത്രമാണു 2013 നവംബർ 1 നു ചെയ്തതു.
==കെ.എസ്.ഇ.ബി.ആപ്പ്==
ഒറ്റത്തവണ ഫോറം പൂരിപ്പിച്ചു നൽകിയാൽ ഉപഭോക്താവിന്റെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്നും വൈദ്യുത ബിൽ തുക ഈടാക്കുന്ന സംവിധാനം കെ.എസ്.ഇ.ബി നടപ്പിലാക്കിയിരിക്കുന്നു. ബാങ്കുകളിൽ ലോൺ അടയ്ക്കുന്ന മാതൃകയിൽ, ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്നും വൈദ്യുതി ബില്ലിന്റെ തുക, കെ.എസ്.ഇ.ബി യുടെ അക്കൗണ്ടിലേക്ക് എല്ലാ തവണകളിലും എത്തും.            കൂടാതെ ബിൽ പേയ്മെന്റ് സംവിധാനം കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രധമാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി  മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനും തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നു. www.kseb.in&lt;ref&gt;www.http://www.kseb.in/index.php?lang=en&lt;/ref&gt;എന്ന വെബ് സൈറ്റിലെ ആപ്ലിക്കേഷൻ ലിങ്ക് പിൻതുടർന്നു കൊണ്ട്, ഗൂഗിൾ പ്ലേ സ്റ്റോറിൽ നിന്നും ഡൗൺലോഡ് ചെയ്തശേഷം, നെറ്റ് ബാങ്കിംഗ്, ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ്, ഡെബിറ്റ് കാർഡ് ഇവയിലേതെങ്കിലും ഉപയോഗിച്ച് ബില്ല് അടയ്ക്കാവുന്നതാണ്.ഇതിനായി 13 അക്ക കൺസ്യൂമർ നമ്പർ, മൊബൈൽ നമ്പർ, ഇമെയിൽ ഐ.ഡി,തുടങ്ങിയവ നൽകിയാൽ മതിയാകും.&lt;ref&gt; www.malayalidiary.com/kaeb/&lt;/ref&gt;

== കെ - ഫോൺ ==
സംസ്ഥാനത്തെ ഡിജിറ്റൽ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ച്ചർ ശക്തവും കാര്യക്ഷമവും ആക്കുന്നതിന് സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആവിഷ്കരിച്ച പദ്ധതിയാണ് കെ ഫോൺ‍. സുശക്തമായ ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫൈബർ ശൃംഖല സംസ്ഥാനത്താകെ സ്ഥാപിക്കുന്നതാണ് പദ്ധതി.  1028 കോടി രൂപ ചെലവിലാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ് ആണ് ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫൈബർ കേബിൾ വലിക്കാനുള്ള കരാർ എടുത്തിട്ടുള്ളത്. 
കെഎസ്ഇബിയുടെ എല്ലാ 220 കെവി, 110 കെവി, 66 കെവി സബ് സ്റ്റേഷനുകളെയും ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫൈബർ കേബിൾ വഴി ബന്ധിപ്പിക്കും. സംസ്ഥാനത്തെ 770 സെക്‌ഷനുകളിലെയും വൈദ്യുതി തൂണുകളിലൂടെയാണ് കേബിൾ വലിക്കുന്നത്. അപേക്ഷിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കൾക്കെല്ലാം ഇന്റർനെറ്റ് കണക്‌ഷൻ നൽകാനാണ് പദ്ധതിയിടുന്നത്. കെ ഫോൺ ശൃംഖല ഉപയോഗിച്ച് ഏത് സേവനദാതാവിനും അതിവേഗ ഇന്റർനെറ്റ് ലഭ്യമാക്കാം. ബാൻഡ്‌വിഡ്ത് അനുസരിച്ച് വാടക ഈടാക്കും.

സംസ്ഥാനത്തെ മുഴുവൻ സർക്കാർ ഓഫിസുകളും കെ ഫോൺ നെറ്റ്‌വർക്കിലേക്ക് മാറ്റാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇതിനു പുറമേ ബിപിഎൽ കുടുംബങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ നെറ്റ്‌വർക് സംവിധാനം ഒരുക്കാനും പരിപാടിയുണ്ട്. അതുവഴി അതിവേഗ ഇൻ്റർനെറ്റ് കണക്ഷൻ വീടുകളിലും, 30,000 ത്തോളം ഓഫിസുകളിലും ലഭ്യമാക്കും. എല്ലാവർക്കും ഇൻ്റർനെറ്റ് അവകാശമായി പ്രഖ്യാപിച്ച സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. ഈ പദ്ധതിവഴി സംസ്ഥാനത്തെ 20 ലക്ഷത്തോളം വരുന്ന സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന ഭവനങ്ങളിലേക്ക് സൗജന്യമായും മറ്റുള്ളവർക്ക് മിതമായ നിരക്കിലും ഇൻ്റർനെറ്റ് ലഭ്യമാക്കാൻ സഹായകമാകുമെന്നാണ് സർക്കാർ അവകാശപ്പെടുന്നത്.സംസ്ഥാന സർക്കാരിൻറെയും മറ്റ് സ്വകാര്യ ടെലികോം സർവിസ് പ്രൊവൈഡർമാരുടെയും നിലവിലുള്ള ബാൻ്റ് വിഡ്ത്ത് പരിശോധിച്ച് അതിൻറെ അപര്യാപ്തത മനസ്സിലാക്കുകയും അത് പരിഹരിച്ച് ഭാവിയിലേക്ക് ആവശ്യമായ ബാൻ്റ് വിഡ്ത്ത് സജ്ജമാക്കുന്ന രീതിയിലാണ് പദ്ധതി വിഭാവനം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.      
കെ.എസ്.ഇ.ബിയും കെ.എസ്.ഐ.ടി.ഐ.എൽ ഉം ചേർന്നുള്ള സംയുക്ത സംരംഭമായ കെ ഫോൺ ലിമിറ്റഡ് വഴിയാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. സമയബന്ധിതമായി പദ്ധതി തുടങ്ങുന്നതിനാവശ്യമായ പഠനവും ടെൻഡർ നടപടികളും പൂർത്തീകരിക്കുകയും, പദ്ധതിയുടെ നടത്തിപ്പിനായി ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ് നേതൃത്വം നൽകുന്ന കൺസോഷ്യത്തിന് കരാർ നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ്, റെയിൽടെൽ, എൽ.എസ് കേബിൾ, എസ്.ആർ.ഐ.ടി എന്നീ കമ്പനികളാണ് പ്രസ്തുത കൺസോഷ്യത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.1516.76 കോടി രൂപയാണ് പദ്ധതിക്ക് വേണ്ടി വരുന്ന മൊത്തം ചെലവെന്നാണ് കെഎസ്ഇബി പറയുന്നത്. പദ്ധതിക്കുവേണ്ടി കിഫ്ബിക്ക് കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് 1061 കോടിയുടെ വായ്പ ലഭിച്ചിരുന്നു. ഇതിൽ 1061.73 കോടി രൂപ NIDA ലോണായി നബാർഡ് അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/what-is-k-phone-project-by-kerala-government-new-state-run-internet-provider-details-in-malayalam/articleshow/78981879.cms&lt;/ref&gt;
'''സർക്കാർ അവകാശപ്പെടുന്ന നേട്ടങ്ങൾ'''                      
* എല്ലാ സർവിസ് പ്രൊവൈഡർമാർക്കും (കേബിൾ ഓപ്പറേറ്റർ, ടെലകോം ഓപ്പറേറ്റർ, ഇൻ്റർനെറ്റ് സർവിസ് പ്രൊവൈഡർ, കണ്ടൻ്റ് സർവിസ് പ്രൊവൈഡർ) തുല്യമായ അവസരം നൽകുന്ന ഒപ്റ്റിക് ഫൈബർ നെറ്റ് വർക്ക് സംസ്ഥാനത്ത് നിലവിൽ വരും.

* ഐ.ടി പാർക്കുകൾ, എയർപോർട്ട്, തുറമുഖം തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിൽ അതിവേഗ ഇൻ്റർനെറ്റ് ലഭ്യമാകും.

* 30,000ൽ അധികം സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും 10 mbps-തൊട്ട് 1Gbps വേഗതയിൽ നെറ്റ് കണക്ഷൻ ലഭ്യമാകും.

* ആർട്ടിഫിഷൽ ഇൻ്റലിജെൻസ്, ബ്ലോക്ക് ചെയിൻ, ഇൻ്റർനെറ്റ് ഓഫ് തിങ്സ്, സ്റ്റാർട്ടപ്പ്, സ്മാർട്ട് സിറ്റി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കെ ഫോൺ സൗകര്യമൊരുക്കും.

* ഗ്രാമങ്ങളിലും ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾക്ക് ഇ-കോമേഴ്സ് വഴി വിൽപ്പന നടത്താം.

* സർക്കാർ സേവനങ്ങളായ ഇ-ഹെൽത്ത്, ഇ-എഡ്യൂക്കേഷൻ, മറ്റ് ഇ- സർവിസുകൾക്ക് കൂടുതൽ ബാൻ്റ് വിഡ്ത്ത് നൽകി കാര്യക്ഷമത വർധിപ്പിക്കാൻ കെ ഫോൺ സഹായിക്കും.
* ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള നിരീക്ഷണ ക്യാമറകൾ സ്ഥാപിക്കാനും ട്രാഫിക് മാനേജ്മെൻ്റ് സിസ്റ്റം കാര്യക്ഷമമാക്കാനും കെ ഫോൺ പദ്ധതി സഹായിക്കും.&lt;ref&gt;https://www.madhyamam.com/kerala/k-fon-project-all-the-details-here-593882&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==                                                                                                     
&lt;references/&gt;

{{Hydro Electric Projects in Kerala}}
{{Dams in Kerala}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://www.kseb.in/ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120526075031/http://www.kseb.in/ |date=2012-05-26 }}
* [http://www.erckerala.org/ കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുത റെഗുലേറ്ററി കമ്മീഷൻ]
* [http://www.keralaeo.org/ കേരള വൈദ്യുത ഓംബുഡ്സ്മാൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121201135555/http://www.keralaeo.org/ |date=2012-12-01 }}
* [http://www.kseboa.org കേരള വൈദ്യുത വകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സംഘടന]
*[http://www.ksebea.in/ കേരള വൈദ്യുത വകുപ്പ് എൻജിനീയർമാരുടെ സംഘടന]


{{India-company-stub‎‎}}

[[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കമ്പനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ_പൊതുമേഖലാ_സ്ഥാപനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2n7nlcj7a1t2camik8u1ktkn0q0wm73</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682359</id>
      <parentid>4682357</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58166-10</username>
        <id>224949</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(104 മെഗാവാട്ട്) */</comment>
      <origin>4682359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101748" sha1="k96kwya6dw47dj9ud8tin7t381x5f52" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kerala State Electricity Board}}
{{Infobox_Company
| company_name = കേരള സ്‌റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ്
| company_type = സർക്കാർ
| company_logo = [[പ്രമാണം:KSEB Logo 2022.svg|200px]]
| company_slogan = 
| foundation = 1957
| location = 
| key_people = 
| industry = വൈദ്യുതി ഉത്‌പാദനം,പ്രസരണം, വിതരണം
| products = 
| revenue = 
| num_employees = 
| homepage = [http://www.kseb.in www.kseb.in]
}}
കേരളാ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ നടത്തുന്ന വൈദ്യുത ഉത്പാദന, പ്രസരണ, വിതരണ കമ്പനിയാണ് '''കേരള സ്‌റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ്''' അഥവാ '''കെ.എസ്.ഇ.ബി. ലിമിറ്റഡ്'''.

==ചരിത്രം==
1957-മാർച്ച് 31-നാണ് തീയതി:7-3-1957, ഓർഡർ നമ്പർ:EL1-6475/56/PW പ്രകാരം പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. കെ.പി. ശ്രീധരകൈമൾ ചെയർമാനായി 5 മെമ്പർമാരുടെ സഹകരണത്തോടെയാണ് കമ്പനിയുടെ തുടക്കം. തിരു കൊച്ചിയിലെ [[വൈദ്യുതി]] വകുപ്പിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരേയാണ് പിന്നീട് കെ.എസ്.ഇ.ബിയിലേക്ക് മാറ്റിയത്. 2014 ഓഗസ്റ്റിൽ വൈദ്യുതി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ്എന്ന കമ്പനിയാക്കി മാറ്റി. 
1958 ൽ തുടക്കക്കാലത്ത് 109.5 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതിയുമായാണ് ബോർഡ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. പിന്നീട് ആവശ്യകത ഉയർന്നപ്പോൾ അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും വൈദ്യുതി കടംവാങ്ങാൻ തുടങ്ങി.  ഇന്നിപ്പോൾ ബോർഡിന് ധാരാളം [[ ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളുണ്ട്]]. 2008 ലെ കണക്കു പ്രകാരം  2657.24 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി ബോർഡ് വിവിധ പദ്ധതികളിലൂടെ ഉദ്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഏതാണ്ട് 91,59,399 ഉപയോക്താക്കൾ നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.studymode.com/essays/History-Of-Electricity-In-Kerala-342203.html History of Electricity in Kerala - [[ഡി._ഷൈന|ഡോ. ഡി. ഷൈന]]]&lt;/ref&gt;

സംസ്ഥാനത്തെ വൈദ്യുതിയുടെ ചരിത്രത്തിന് ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പഴക്കമുണ്ട്. ഈ ദിശയിലുള്ള ആദ്യ ശ്രമം സ്വകാര്യ സംരംഭമായിരുന്നു. മൂന്നാറിലെ കണ്ണൻ ദേവൻ ഹിൽ പ്രൊഡ്യൂസ് കമ്പനി എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് കമ്പനിയാണ് സംസ്ഥാനത്ത് ആദ്യമായി വൈദ്യുതി കൊണ്ടുവന്നത്. 1906-ൽ പെരിയാറിന്റെ ഒരു പോഷകനദിയുടെ വലത് കരയിലാണ് സംസ്ഥാനത്തെ ആദ്യത്തെ ഉൽ‌പാദന കേന്ദ്രം സ്ഥാപിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ഇത് ഒരു ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയായിരുന്നു, മുതിരപ്പുഴ എന്ന പോഷകനദി സംസ്ഥാനത്തെ നിരവധി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്ക് ഇപ്പോഴും കേന്ദ്രമായി തുടരുന്നു.

1929 നും 1941 നും ഇടയിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും താപവൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ വഴി പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനുള്ള വൈദ്യുതി ഉൽ‌പാദനത്തിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുകയായിരുന്നു. തെരുവ്, ഗാർഹിക വിളക്കുകൾ, സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലെ ലൈറ്റുകൾക്കും ഫാനുകൾക്കും വൈദ്യുതി വിതരണം ചെയ്ത തിരുവനന്തപുരം വൈദ്യുതി വിതരണം അത്തരം ശ്രമങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;1927-ൽ, വാണിജ്യ ലൈനുകളിൽ വൈദ്യുതി ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്നതിനായി തിരുവനന്തപുരത്ത് സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഒരു താപവൈദ്യുത നിലയം സ്ഥാപിച്ചു. 65 kW വീതം ശേഷിയുള്ള മൂന്ന് ഓയിൽ എഞ്ചിൻ ജനറേറ്ററുകൾ സ്ഥാപിക്കുകയും 1929 ൽ വാണിജ്യ ഉൽപ്പാദനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തമ്പാനൂരിലാണ് ഈ സ്റ്റേഷൻ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സംസ്ഥാന പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രിക്കൽ വിഭാഗത്തെ പദ്ധതിയുടെ നടത്തിപ്പ് ചുമതലപ്പെടുത്തി.

അടുത്ത പ്രധാന വികസനം 1932 ൽ ശ്രീ ചിത്തിരതിരുനാൾ മഹാരാജാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദിവാൻ സർ സി ​​പി രാമസ്വാമി അയ്യരും വൈദ്യുതിക്കായി ഒരു പ്രത്യേക വകുപ്പ് രൂപീകരിച്ചതാണ്. വൈദ്യുതി വകുപ്പിന്റെ രൂപീകരണം ഈ മേഖലയിലെ ശ്രദ്ധേയമായ വികസനങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കി. 1934 ൽ കൊല്ലം, കോട്ടയം, നാഗർകോവിൽ (ഇപ്പോൾ തമിഴ്‌നാട്ടിൽ) എന്നിവിടങ്ങളിൽ താപ ഉൽപ്പാദന കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. അപ്പോഴേക്കും, ജലവൈദ്യുത ഉൽപാദനത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരുടെയും അധികാരികളുടെയും ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു.

വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉൽപ്പാദനത്തിനുള്ള ആദ്യ ശ്രമം 1935-36 ൽ കൊച്ചി സർക്കാർ എറണാകുളം, തൃശൂർ പട്ടണങ്ങളുടെയും പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളുടെയും വൈദ്യുതീകരണത്തിനായി കൊച്ചി സ്റ്റേറ്റ് പവർ ആൻഡ് ലൈറ്റ് കോർപ്പറേഷന് ലൈസൻസ് നൽകിയപ്പോഴാണ് നടത്തിയത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Mathew |first=E. T. |date=1977 |title=Power Development in Kerala |url=https://www.jstor.org/stable/3516684 |journal=Social Scientist |volume=6 |issue=2 |pages=52–63 |doi=10.2307/3516684 |issn=0970-0293|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

മലകളുടെയും നദികളുടെയും നാടായ കേരളം ജലവൈദ്യുത ഉൽപാദനത്തിന് ഒരു ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മേഖലയായി മാറി. ജലവൈദ്യുത ഉൽപാദനത്തിനുള്ള വിശാലമായ സാധ്യതകൾ ജലവൈദ്യുത ഉൽപാദനത്തിനായി സ്റ്റേഷനുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ സംസ്ഥാന അധികാരികളെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ഈ സംരംഭങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേത് പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയായിരുന്നു, ഇതിന്റെ നിർമ്മാണം 1933 ൽ ആരംഭിച്ചു. പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ ഘട്ടം 1940 ൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. അതിന്റെ ശേഷി 13.5 മെഗാവാട്ട് ആയിരുന്നു. അപ്പോഴേക്കും, സമാനമായ ഒരു വൈദ്യുത പ്രക്ഷേപണ ശൃംഖലയും ആലപ്പുഴ, മാവേലിക്കര, കോതമംഗലം, കുണ്ടറ, കളമശ്ശേരി, വിയ്യൂർ, ആലുവ, തിരുവനന്തപുരം എന്നിവിടങ്ങളിൽ 66 കെവി സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. ഇവയും 1940 ഏപ്രിൽ, മെയ് മാസങ്ങളിൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. 1940 ൽ പള്ളിവാസൽ പദ്ധതി കമ്മീഷൻ ചെയ്തതോടെ കണ്ണൻ ദേവൻ ഹിൽസ് പ്രൊഡ്യൂസ് കമ്പനി അതിന്റെ പ്ലാന്റ് അടച്ചുപൂട്ടി. തിരുവിതാംകൂറിലെ പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിൽ നിന്നുള്ള വിതരണം 1942-ൽ ആരംഭിച്ചു, 1945-46 ആയപ്പോഴേക്കും എറണാകുളത്തിന്റെയും മട്ടാഞ്ചേരിയുടെയും മുഴുവൻ ആവശ്യങ്ങളും ഈ സ്രോതസ്സിൽ നിന്നാണ് നിറവേറ്റിയത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1957 മാർച്ച് 31-ന് പുതുതായി രൂപീകരിച്ച കേരള സർക്കാരിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://www.studymode.com/essays/History-Of-Electricity-In-Kerala-342203.html History of Electricity in Kerala, Dr. D. Shina]&lt;/ref&gt;ചെയർമാൻ കെ പി ശ്രീധര കൈമൾ അധ്യക്ഷനായ 5 അംഗങ്ങളുള്ള ആദ്യ ഭരണസമിതിയായിരുന്നു ഇത്. തിരു-കൊച്ചി സംസ്ഥാനത്തെ മുൻ വൈദ്യുതി വകുപ്പിലെ ജീവനക്കാരെ കെ എസ് ഇ ബിയിലേക്ക് മാറ്റി.

1958-ൽ സ്ഥാപിതമായ സമയത്ത്, കെ എസ് ഇ ബിയുടെ സ്ഥാപിത ശേഷി 109.5 മെഗാവാട്ട് ആയിരുന്നു, മൊത്തം വാർഷിക ആന്തരിക ഉത്പാദനം 441.35 ദശലക്ഷം യൂണിറ്റായിരുന്നു. വർഷങ്ങളായി, ആവശ്യം വർദ്ധിച്ചതോടെ, ബോർഡ് അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നും വൈദ്യുതി ഇറക്കുമതി ചെയ്തു. 2003 ലെ കേന്ദ്ര വൈദ്യുതി നിയമം അനുസരിച്ച്, 2014 ൽ കെ‌എസ്‌ഇബിയെ കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ് ആയി മാറ്റി. യഥാർത്ഥ കെ‌എസ്‌ഇബി പിരിച്ചുവിടുകയും അതിന്റെ ആസ്തികളും ബാധ്യതകളും ആദ്യം സർക്കാരിലേക്ക് മാറ്റുകയും പിന്നീട് പുതുതായി രൂപീകരിച്ച കമ്പനിയായ കെ‌എസ്‌ഇബി ലിമിറ്റഡിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.

2015 ൽ, കെ‌എസ്‌ഇബി അതിന്റെ ആദ്യത്തെ സോളാർ പവർ പ്ലാന്റ് കമ്മീഷൻ ചെയ്തു, ഗ്രിഡ് കണക്റ്റഡ് സോളാർ ഉൽ‌പാദനത്തിലേക്കുള്ള ഔപചാരിക പ്രവേശനത്തിന്റെ തുടക്കം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-state-electricity-board-launches-its-1st-solar-plant-115082000752_1.html&lt;/ref&gt;2016 ൽ, വലിയ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് തുറന്ന പ്രവേശനം ഏർപ്പെടുത്തിയത് നിരവധി വ്യാവസായിക ഉപയോക്താക്കൾ ഇതര വിതരണക്കാരിലേക്ക് മാറിയതിനാൽ യൂട്ടിലിറ്റിയുടെ വരുമാനത്തിൽ ഗണ്യമായ കുറവുണ്ടാക്കി.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2016/Oct/07/open-access-turns-out-to-be-a-shocker-to-kseb-1525823.html&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം, സംസ്ഥാനത്ത് അപൂർവമായ ഒരു മിച്ച വൈദ്യുതി സാഹചര്യം രേഖപ്പെടുത്തി, അധിക വൈദ്യുതി മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് വിൽക്കുന്നതിനുള്ള ഓപ്ഷനുകൾ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാൻ കെ‌എസ്‌ഇബിയെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Surplus power shocks Kerala State Electricity Board |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/310116/surplus-power-shocks-kerala-state-electricity-board.html |work=Deccan Chronicle |publisher=Deccan Chronicle Holdings Ltd. |date=31 January 2016 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;  പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജത്തിലേക്കുള്ള വിശാലമായ പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമായി മേൽക്കൂരയും ചെറുകിട സൗരോർജ്ജ ഇൻസ്റ്റാളേഷനുകളും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കെ‌എസ്‌ഇബി 2016 ൽ സൗരോർജ്ജ സംരംഭങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kerala State Electricity Board switches to ‘sun power’ |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2016/Feb/29/kerala-state-electricity-board-switches-to-%E2%80%98sun-power%E2%80%99-898006.html |work=The New Indian Express |publisher=Express Publications (Madurai) Ltd. |date=29 February 2016 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;2017-ൽ, അമിതമായ ജോലിഭാരവും തുടർച്ചയായ ഡ്യൂട്ടി സമയവും ആരോപിച്ച് കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി ജീവനക്കാർ പണിമുടക്കി, ഇത് സ്ഥാപനത്തിനുള്ളിലെ ആന്തരിക തൊഴിൽ-മാനേജ്‌മെന്റ് പിരിമുറുക്കങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടി.&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/kerala/forced-work-day-and-night-kerala-electricity-board-workers-go-strike-70837&lt;/ref&gt;അതേ വർഷം, കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി അതിന്റെ പ്രവർത്തന യൂണിറ്റുകളിലുടനീളം ഉത്തരവാദിത്തവും സേവന വിതരണവും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു പ്രകടന വിലയിരുത്തൽ സംവിധാനം അവതരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/kseb-introduces-performance-appraisal/articleshow/59224571.cms&lt;/ref&gt;

2018-ൽ, വൈദ്യുതി മേഖലയിലെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന മത്സരവും ഉപഭോഗ രീതികളും മൂലം ബിസിനസ്സ് നഷ്ടവും വരുമാന നഷ്ടവും ഉണ്ടാകുമെന്ന ആശങ്കകൾ യൂട്ടിലിറ്റി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-state-electricity-board-limited-staring-at-business-attrition-and-revenue-loss/articleshow/63725548.cms&lt;/ref&gt;ആ വർഷം അവസാനം, തമിഴ്‌നാട്ടിൽ ഗജ ചുഴലിക്കാറ്റ് മൂലമുണ്ടായ വ്യാപകമായ നാശനഷ്ടങ്ങളെത്തുടർന്ന്, ബാധിത ജില്ലകളിലെ വൈദ്യുതി അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി എഞ്ചിനീയർമാരുടെയും ലൈൻ വർക്കർമാരുടെയും 400 അംഗ സംഘത്തെ വിന്യസിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.theindianwire.com/news/kerala-turns-help-tn-kseb-employees-help-restore-power-gaja-hit-regions-83011/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/news/400-strong-kerala-electricity-board-team-helps-restore-power-gaja-hit-regions-tn-92079&lt;/ref&gt;

2022-ൽ, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഫ്ലോട്ടിംഗ് സോളാർ പവർ പ്ലാന്റ് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഒന്ന് കേരളം കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. ഇത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഗ്രിഡിലേക്ക് ഗണ്യമായ പുനരുപയോഗ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും സംസ്ഥാനം നൂതന സൗരോർജ്ജ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ സ്വീകരിക്കുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;https://www.wirecable.in/indias-largest-floating-solar-power-plant-opens-in-kerala/&lt;/ref&gt; വേനൽക്കാലത്തെ ആവശ്യകത കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി നിറവേറ്റുന്നതിനും ഹ്രസ്വകാല വിപണി വാങ്ങലുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുന്നതിനും ആയി 2023-ൽ, പഞ്ചാബിലെയും ഉത്തർപ്രദേശിലെയും യൂട്ടിലിറ്റികളുമായി വൈദ്യുതി സ്വാപ്പ് ക്രമീകരണങ്ങൾ കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി അന്വേഷിക്കാൻ തുടങ്ങി. &lt;ref&gt;{{cite news |title=KSEB explores swap deals with Punjab, Uttar Pradesh power corporations to meet summer demand |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kseb-explores-swap-deals-with-punjab-uttar-pradesh-power-corporations-to-meet-summer-demand/article69265778.ece |work=The Hindu |publisher=The Hindu Group |date=23 May 2024 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;  ഗ്രിഡിലേക്ക് പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിലെ പുരോഗതിക്ക് കേരളവും ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടി, വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സൗരോർജ്ജ, കാറ്റാടി ഉൽപാദനം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനായി കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി വിപുലമായ പ്രവചനം, ഷെഡ്യൂളിംഗ്, ഗ്രിഡ്-ബാലൻസിങ് സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കി.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kerala shows the way in integrating RE in grid |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/kerala-shows-the-way-in-integrating-re-in-grid/article70564697.ece |work=The Hindu Business Line |publisher=Kasturi &amp; Sons Ltd. |date=2 February 2026 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ, കെ.എസ്.ഇ.ബി രണ്ട് പുതിയ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു. കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി സംവിധാനത്തിൽ 100 ​​മെഗാവാട്ട് കൂടി കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ജലവൈദ്യുത ഉൽപ്പാദന പോർട്ട്‌ഫോളിയോ വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;generation kseb&quot; /&gt;2025-ൽ, കെ.എസ്.ഇ.ബി ജീവനക്കാർ വേതന പരിഷ്കരണം, ക്ഷാമബത്ത, പെൻഷൻ സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയിൽ സംസ്ഥാനവ്യാപകമായി പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്തി, ഇത് സ്ഥാപനത്തിനുള്ളിൽ നിലവിലുള്ള തൊഴിൽ ആശങ്കകളെ പ്രതിഫലിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=KSEB employees protest wage, DA, pension issues |url=https://www.deshabhimani.com/deshabhimani-english-/labour-12111/kseb-employees-protest-wage-da-pension-issues-2025-70299 |work=Deshabhimani |publisher=CPIM Kerala State Committee |date=29 January 2025 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം, തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ കർഷകർ നെൽകൃഷിയെ ബാധിക്കുന്ന ജലക്ഷാമത്തെക്കുറിച്ച് ആശങ്കകൾ ഉന്നയിച്ചു. കെ.എസ്.ഇ.ബിയുടെ റിസർവോയർ മാനേജ്‌മെന്റ് രീതികൾ പ്രതിസന്ധിക്ക് കാരണമായെന്ന് ആരോപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Water crisis threatens paddy fields in various panchayats in Thrissur; farmers warn of mass protests against KSEB |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/water-crisis-threatens-paddy-fields-in-various-panchayats-in-thrissur-farmers-warn-of-mass-protests-against-kseb/article70592426.ece |work=The Hindu |publisher=The Hindu Group |date=3 February 2026 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;
== സംഘടനാ ഘടന ==

1948 ലെ വൈദ്യുതി (വിതരണ) നിയമപ്രകാരം, 1957 മാർച്ച് 7 ലെ ഉത്തരവ് പ്രകാരം, കേരള സർക്കാർ രൂപീകരിച്ച കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്, വൈദ്യുതി ഉത്പാദനം, പ്രസരണം, വിതരണം എന്നീ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗം ഉപഭോക്താക്കൾക്കും താങ്ങാവുന്ന വിലയിൽ ഗുണനിലവാരമുള്ള വൈദ്യുതി നൽകാൻ &lt;ref&gt;{{cite report |title=Report of the Comptroller and Auditor General of India on Public Sector Undertakings for the year ended March 2021 (Chapter I) |url=https://cag.gov.in/uploads/download_audit_report/2022/04-Chapter-I-063982c692142f5.70706305.pdf |publisher=Comptroller and Auditor General of India |date=2022 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;പരിശ്രമിക്കുന്നു. [19]. ഉത്തരവ് നമ്പർ 1957-ന് ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. 1957 മാർച്ച് 7-ന് കേരള സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ EL1-6475/56/PW. ഇതിൽ 5 അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു, കെ. പി. ശ്രീധരൻ നായർ ചെയർമാനായിരുന്നു. മുൻ വൈദ്യുതി വകുപ്പിലെ എല്ലാ ജീവനക്കാരെയും ബോർഡിലേക്ക് മാറ്റി. ചെയർമാനും അംഗങ്ങളും അടങ്ങുന്ന 'ബോർഡ്' സുപ്രീം ഗവേണിംഗ് ബോഡിയാണ്.

1958 ഫെബ്രുവരി 21-ന് EL3-9345 എന്ന വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ സംസ്ഥാന സർക്കാർ വൈദ്യുതി കൺസൾട്ടേറ്റീവ് കൗൺസിൽ രൂപീകരിച്ചു. വൈദ്യുതി വിതരണ നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 16 പ്രകാരം കൗൺസിൽ ഒരു കൺസൾട്ടേറ്റീവ് ബോഡിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു, കൂടാതെ ബോർഡ് വാർഷിക സാമ്പത്തിക പ്രസ്താവനയും അനുബന്ധ പ്രസ്താവനകളും ഉണ്ടെങ്കിൽ അവ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് മുന്നിൽ സമർപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ചെയർമാനും ഏഴ് അംഗങ്ങളും അടങ്ങുന്ന 'ബോർഡ്' സുപ്രീം ഗവേണിംഗ് ബോഡിയാണ്. കെഎസ്ഇ ബോർഡിനെ ലാഭ കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി പുനഃക്രമീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവുകൾ കേരള സർക്കാരും കെഎസ്ഇ ബോർഡും 2002 ഏപ്രിലിൽ പുറപ്പെടുവിച്ചു. അംഗങ്ങൾ ലാഭ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നു. ബോർഡിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് ഓഫീസ് ഉണ്ട്.
== ഡയറക്ടർ ബോർഡ് ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ഡയറക്ടർ ബോർഡ് – കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ് (KSEBL)
! പേര് !! പദവി
|-
| ശ്രീ. മിൻഹാജ് ആലം ​​|| ചെയർമാൻ &amp; മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ
|-
| ശ്രീ. സജീവ് ജി || ഡയറക്ടർ (ജനറേഷൻ - ഇലക്ട്രിക്കൽ, സിവിൽ, REES, SOURA)
|-
| ശ്രീ. ശിവദാസ് എസ് || ഡയറക്ടർ (ട്രാൻസ്മിഷൻ &amp; സിസ്റ്റം ഓപ്പറേഷൻ) (പൂർണ്ണ അധിക ചാർജ്)
|-
| ശ്രീ. പി സുരേന്ദ്ര || ഡയറക്ടർ (വിതരണ &amp; വിതരണ ശൃംഖല മാനേജ്മെന്റ്)
|-
| ശ്രീ. ബിജു ആർ || ഡയറക്ടർ (ധനകാര്യം)
|-
| ശ്രീ. പി സുരേന്ദ്ര || ഡയറക്ടർ (എച്ച്ആർഎം, സ്പോർട്സ്, ക്ഷേമം, സുരക്ഷ &amp; ഗുണനിലവാര ഉറപ്പ്)
|-
| ശ്രീ. പുനീത് കുമാർ || വൈദ്യുതി വകുപ്പ് അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി (എക്സ്-ഒഫീഷ്യോ ഡയറക്ടർ)
|-
| ശ്രീ. കെ.ആർ. ജ്യോതിലാൽ | അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി, ധനകാര്യ വകുപ്പ് (എക്സ്-ഒഫീഷ്യോ ഡയറക്ടർ)
|-
| അഡ്വ. വി മുരുകദാസ് || സ്വതന്ത്ര ഡയറക്ടർ
|-
| പ്രൊഫ. അരുൺ കുമാർ || സ്വതന്ത്ര ഡയറക്ടർ
|}
2003-ലെ വൈദ്യുതി നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നതിനുശേഷം, 2003 ഡിസംബർ 10 മുതൽ കെ.എസ്.ഇ.ബി. സംസ്ഥാന ട്രാൻസ്മിഷൻ യൂട്ടിലിറ്റി (എസ്.ടി.യു) ആയും വിതരണ ലൈസൻസിയായും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. 2008 സെപ്റ്റംബർ 24 വരെ മാത്രമേ കെ.എസ്.ഇ.ബി.യെ സംസ്ഥാന ട്രാൻസ്മിഷൻ യൂട്ടിലിറ്റി &amp; ലൈസൻസിയായി തുടരാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ അംഗീകാരം നൽകിയിരുന്നുള്ളൂ. സെക്ഷൻ 131-ലെ ഉപവകുപ്പുകൾ (1), (2), (5), (6), (7), 2003-ലെ വൈദ്യുതി നിയമത്തിലെ (2003-ലെ കേന്ദ്ര നിയമം 36) സെക്ഷൻ 133 എന്നിവ പ്രകാരം നൽകപ്പെട്ട അധികാരങ്ങൾ വിനിയോഗിച്ചുകൊണ്ട്, കേരള സർക്കാർ 2008 സെപ്റ്റംബർ 25-ന് തിരുവനന്തപുരം, തീയതിയിലുള്ള ജി.ഒ. (എം.എസ്) നമ്പർ 37/2008/പി.ഡി. വഴി വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിച്ചു. കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, സ്വത്തുക്കൾ, താൽപ്പര്യങ്ങൾ, അവകാശങ്ങൾ, കടമകൾ, ബാധ്യതകൾ എന്നിവ സംസ്ഥാന സർക്കാരിൽ നിക്ഷിപ്തമാക്കുന്നതിന്, ഇനിപ്പറയുന്ന നിബന്ധനകളിൽ: കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡും സംസ്ഥാന സർക്കാരും അംഗീകരിച്ചതും സംസ്ഥാന സർക്കാർ അത് ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് സ്ഥാപനത്തിൽ പുനർവിന്യസിക്കുന്നതും ബോർഡിലെ ജീവനക്കാരെ കോർപ്പറേറ്റ് സ്ഥാപനത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിനും അത്തരം കൈമാറ്റങ്ങളും നിക്ഷിപ്തമാക്കലുകളും നടത്തേണ്ട നിബന്ധനകളും വ്യവസ്ഥകളും നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനും. അതനുസരിച്ച്, 2008 സെപ്റ്റംബർ 25 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്നതോടെ, ബോർഡിന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും, സ്വത്തുക്കളും, എല്ലാ താൽപ്പര്യങ്ങളും, സ്വത്തുക്കളിലുള്ള അവകാശങ്ങളും, എല്ലാ അവകാശങ്ങളും ബാധ്യതകളും സംസ്ഥാന സർക്കാരിൽ നിക്ഷിപ്തമാണ്. 1956 ലെ കമ്പനി ആക്ട് പ്രകാരം 2011 ജനുവരി 14 ന് കേരള സ്റ്റേറ്റ് വൈദ്യുതി ബോർഡ് ലിമിറ്റഡ് സംയോജിപ്പിക്കപ്പെടുകയും 2013 നവംബർ 1 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്ന ഒരു സ്വതന്ത്ര കമ്പനിയായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=50&amp;Itemid=493&amp;lang=en|title=Kerala State Electricity Board Limited – KSEBL Overview|website=www.kseb.in|access-date=2019-06-05}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ആദ്യകാല കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി പിരിച്ചുവിടുകയും അതിന്റെ ആസ്തികളും ബാധ്യതകളും സർക്കാരിൽ നിന്ന് പുതുതായി രൂപീകരിച്ച കമ്പനിയായ കെ‌എസ്‌ഇ‌ബി ലിമിറ്റഡിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Nod for KSEB to become company |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/nod-for-kseb-to-become-company/article5297356.ece |work=The Hindu |publisher=The Hindu Group |date=30 October 2013 |access-date=5 February 2026}}&lt;/ref&gt;

==ഉത്‌പാദനം==
[[File:Power house trivandrum 02.JPG|thumb|200px|തിരുവനന്തപുരത്തെ [[പവർ ഹൗസ്]] കെട്ടിടം]]
2012 മാർച്ച് 31ലെ കണക്കു പ്രകാരം 2874.79 മെഗാവാട്ട്‌  ആണ് കെ.എസ്.ഇ.ബി.യുടെ മൊത്തം സ്ഥാപിതശേഷി. എന്നാൽ ഇതിൽ സംഭരണാവശ്യത്തിനുള്ള (captive) ചെറുകിട നിലയങ്ങളും അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കെ.എസ്.ഇ.ബി.യ്ക്കു് അവകാശപ്പെട്ട പദ്ധതിവിഹിതങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{Citeweb|url= http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=68&amp;Itemid=713&amp;lang=en|title= Power Projects in Kerala-|website= www.kseb.in|access-date= 2018-11-10|archive-date= 2018-02-03|archive-url= https://web.archive.org/web/20180203055300/http://kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=68&amp;Itemid=713&amp;lang=en|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

നിലവിൽ എട്ടു ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ നിർമ്മാണത്തിലും 37 ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ പ്ലാൻ ചെയ്തിട്ടുമുണ്ട്.

കേരളത്തിൽ  മൊത്തം 55 ജലസംഭരണികൾ ഉള്ളതിൽ 37 ജലസംഭരണികൾ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിക്കു വേണ്ടി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. ഇതിൽ 33 അണക്കെട്ടുകൾ KSEB യുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ  ഉള്ളവയാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Dams_in_Kerala|title=കേരളത്തിലെ അണക്കെട്ടുകൾ|website=www.india-wris.nrsc.gov.in|language=en|access-date=2018-08-28|archive-date=2018-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180829003128/http://www.india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Dams_in_Kerala|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeweb|url= https://www.expert-eyes.org/dams.html |title= KSEB DAMS -|website= www.expert-eyes.org }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
!ക്രമനമ്പർ
!പദ്ധതികൾ
!ജനറേറ്റർ
!സ്ഥാപിതശേഷി
!വാർഷിക ഉത്‌പാദനം
|-
|1
|പ്രധാന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ-16
|49 ജനറേറ്റർ
|'''1,954.75 മെഗാവാട്ട്'''
|'''6,854.27 MU'''
|-
|2
|ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ- 20
|47 ജനറേറ്റർ
|'''104 മെഗാവാട്ട്'''
|'''340.43 MU'''
|-
|3
|മൊത്തം
|96 ജനറേറ്റർ
|'''2,058.75 മെഗാവാട്ട്'''
|'''7,194.7 MU'''
|}
=== പ്രധാന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(1954.75 മെഗാവാട്ട്) ===
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Powerhouses_in_Kerala|title=Powerhouses in Kerala -|website=india-wris.nrsc.gov.in|language=en|access-date=2018-09-30}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Hydro_Electric_Projects_in_Kerala|title=Hydro Electric Projects in Kerala -|website=india-wris.nrsc.gov.in|language=en|access-date=2018-09-30}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

**[[മൂലമറ്റം പവർ ഹൗസ്|ഇടുക്കി]] (780 മെഗാവാട്ട്)
**[[ശബരിഗിരി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ശബരിഗിരി]] (340 മെഗാവാട്ട്)
**[[ഇടമലയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഇടമലയാർ]] (75 മെഗാവാട്ട്)
**[[ഷോളയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഷോളയാർ]] (54 മെഗാവാട്ട്)
**[[പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പള്ളിവാസൽ]] (37.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[കുറ്റ്യാടി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കുറ്റ്യാടി]] (225 മെഗാവാട്ട്)
**[[പന്നിയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പന്നിയാർ]] (32.4 മെഗാവാട്ട്)
**[[നേര്യമംഗലം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|നേര്യമംഗലം]] (77.65 മെഗാവാട്ട്)
**[[ലോവർ പെരിയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ലോവർ പെരിയാർ]] (180 മെഗാവാട്ട്)
**[[പെരിങ്ങൽകുത്ത് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പൊരിങ്ങൽക്കുത്ത്]]   (52 മെഗാവാട്ട്)
**[[ചെങ്കുളം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ചെങ്കുളം]]  (51.2 മെഗാവാട്ട്)
**[[കക്കാട് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കക്കാട്]] (50 മെഗാവാട്ട്)

=== ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(104 മെഗാവാട്ട്) ===
&lt;ref&gt;{{Citeweb|url= http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=74&amp;Itemid=729&amp;lang=en|title= Small Hydro Electric Projects in Kerala-|website= www.kseb.in|access-date= 2018-11-20|archive-date= 2018-02-03|archive-url= https://web.archive.org/web/20180203052124/http://kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=74&amp;Itemid=729&amp;lang=en|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

**[[പേപ്പാറ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പേപ്പാറ]] (3 മെഗാവാട്ട്)
**[[കല്ലട ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കല്ലട]] (15 മെഗാവാട്ട്)
**[[മാട്ടുപ്പെട്ടി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതപദ്ധതി|മാട്ടുപ്പെട്ടി]] (2 മെഗാവാട്ട്)
**[[മലങ്കര ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|മലങ്കര]] (10.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[ചിമ്മിനി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ചിമ്മിനി]]  (2.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[പീച്ചി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പീച്ചി]]   (1.25 മെഗാവാട്ട്)
**[[മലമ്പുഴ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|മലമ്പുഴ]] (2.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[കുറ്റ്യാടി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കുറ്റ്യാടി ടെയിൽ റേയ്സ്]] (3.75 മെഗാവാട്ട്)
**[[കുറ്റ്യാടി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കക്കയം(കുറ്റ്യാടി)]] (3 മെഗാവാട്ട്)
**[[ലോവർ മീൻമുട്ടി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത  പദ്ധതി|ലോവർ മീൻമുട്ടി]],  നെടുമങ്ങാട്  (3.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[റാന്നി പെരുനാട് ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത  പദ്ധതി|റാന്നി പെരുനാട്]]  (4 മെഗാവാട്ട്)
**[[പെരുന്തേനരുവി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത  പദ്ധതി|പെരുംതേനരുവി]] 1,  പത്തനംതിട്ട (6 മെഗാവാട്ട്)
**[[വെള്ളത്തൂവൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|വെള്ളത്തൂവൽ]],ഇടുക്കി (3.6 മെഗാവാട്ട്)
**[[ആഢ്യൻപാറ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ആഢ്യൻപാറ]], നിലമ്പൂർ  (3.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[ചെമ്പുകടവ് - 1 ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ചെമ്പുകടവ് - 1]], താമരശ്ശേരി  (2.7 മെഗാവാട്ട്)
**[[ചെമ്പുകടവ് - 2 ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ചെമ്പുകടവ് - 2]], താമരശ്ശേരി  (3.75 മെഗാവാട്ട്)
**[[ഉറുമി - 1 ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഉറുമി -1]], കൂടരഞ്ഞി (3.75 മെഗാവാട്ട്)
**[[ഉറുമി - 2 ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഉറുമി -2]] കൂടരഞ്ഞി (2.4 മെഗാവാട്ട്)
**[[പൂഴിത്തോട് ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|പൂഴിത്തോട്]], വടകര (4.8 മെഗാവാട്ട്)
**[[വിലങ്ങാട് ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|വിലങ്ങാട്]], വടകര  (7.5 മെഗാവാട്ട്)
**[[ബാരാപ്പോൾ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ബാരാപ്പോൾ]], കണ്ണൂർ  (15 മെഗാവാട്ട്)
**'''പാലായി''', കാസർഗോഡ് (5.9 മെഗാവാട്ട് )

=== സംഭരണാവശ്യത്തിനുള്ള ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(33.16 മെഗാവാട്ട്) ===

**[[മണിയാർ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|മണിയാർ]],പത്തനംതിട്ട (12  മെഗാവാട്ട്)-Carborandum Universal Ltd.
**[[കുത്തുങ്കൽ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കുത്തുങ്കൽ]], ഇടുക്കി (21 മെഗാവാട്ട്)-INDSIL  കമ്പനി കോയമ്പത്തൂർ
**[[മാങ്കുളം ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|മാങ്കുളം]], ഇടുക്കി  (0.11 മെഗാവാട്ട്)-[[മാങ്കുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]
**[[കല്ലാർ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കല്ലാർ]], ഇടുക്കി  (0.05 മെഗാവാട്ട്)-ഇടുക്കി ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്

=== സ്വതന്ത്ര ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(25 മെഗാവാട്ട്)-IPP ===

**[[ഉള്ളുങ്കൽ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഉള്ളുങ്കൽ]], ഇടുക്കി (7 മെഗാവാട്ട്)- Energy Development Company Limited (EDCL)
**[[കരിക്കയം ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|കരിക്കയം]],ഇടുക്കി (10.5 മെഗാവാട്ട്)-Energy Development Company Limited (EDCL)
**[[ഇരുട്ടുകാനം ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ഇരുട്ടുകാനം]],ഇടുക്കി (4.5 മെഗാവാട്ട്)-Viyyat Power Pvt. Ltd.
**[[മീൻവല്ലം ചെറുകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|മീൻവല്ലം]], പാലക്കാട് (3 മെഗാവാട്ട്) -Palakkad Small Hydro Company Ltd

=== താപ വൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ (234.6മെഗാവാട്ട്) ===

**[[ബ്രഹ്മപുരം ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം]] (106.6മെഗാവാട്ട്)
**[[കോഴിക്കോട് ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം]]  (128മെഗാവാട്ട്)

=== സ്വതന്ത്ര താപ വൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ (538.91 മെഗാവാട്ട്) ===

**[[കായംകുളം താപനിലയം]] (359.98 മെഗാവാട്ട്)
**റിലയൻസ് ഗ്രൂപ്പ് -ബോംബെ സബർബൻ ഇലക്ട്രിസിറ്റി സപ്ലൈ BSES (ആലുവ) (157 മെഗാവാട്ട്)
**കാസർഗോഡ് പവർ കോർപറേഷൻ ( KPCL)-ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം (21.93 മെഗാവാട്ട്)

=== സ്വകാര്യ  താപ വൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ (22.2 മെഗാവാട്ട്) ===
**MP STEEL CO. കഞ്ചിക്കോട് (10 മെഗാവാട്ട്)
**ശ്രീശക്തി പേപ്പർ മിൽസ്, എറണാകുളം- ബയോമാസ്സ്‌ (2.2 മെഗാവാട്ട്)
**ഫിലിപ്സ്  കാർബൺ ബ്ലാക്ക്, കൊച്ചി (10 മെഗാവാട്ട്)

=== നോൺ കൺവെൻഷണൽ എനർജി (34.875 മെഗാവാട്ട്) ===
**കഞ്ചിക്കോട് വിൻഡ് ഫാം (2.025 മെഗാവാട്ട്)
**അഗളി വിൻഡ് ഫാം (18.6 മെഗാവാട്ട്)
**രാമക്കൽമേട്‌ വിൻഡ് ഫാം (14.25 മെഗാവാട്ട്)

=== സോളാർ പ്ലാന്റുകൾ (118 മെഗാവാട്ട്) &lt;ref&gt;{{Citeweb|url= http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=34:renewable-energy&amp;catid=2:about-kseb&amp;Itemid=574&amp;lang=en|title= Renewable Energy-|website= www.kseb.in|access-date= 2018-11-10|archive-date= 2019-07-22|archive-url= https://web.archive.org/web/20190722122742/http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=34:renewable-energy&amp;catid=2:about-kseb&amp;Itemid=574&amp;lang=en|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; ===

**കഞ്ചിക്കോട് സോളാർ പ്ലാന്റ് ( 1 മെഗാവാട്ട്)
**പൊരിങ്ങൽകുത്ത് സോളാർ പ്ലാന്റ് (0.05 മെഗാവാട്ട്)
**അഗളി(ചാളയൂർ) സോളാർ പ്ലാന്റ് (0.05 മെഗാവാട്ട്)
**CIAL([[നെടുമ്പാശ്ശേരി വിമാനത്താവളം]] )-(30 മെഗാവാട്ട്)
**IREDA (ഇന്ത്യൻ റിന്യൂവബിൾ എനർജി)-(50 മെഗാവാട്ട്)
**[[അനെർട്ട്|ANERT]] KERALA (2 മെഗാവാട്ട്)
**ഹിൻഡാൽകോ ഇൻഡസ്ട്രീസ് (1 മെഗാവാട്ട്)
**ബാണാസുര സാഗർ ഫ്‌ളോട്ടിങ് പാനൽ 
**കൊല്ലംകോട് (1 മെഗാവാട്ട്)
**എടയാർ (1.25 മെഗാവാട്ട്)
**[[ബാരാപ്പോൾ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി|ബാരാപ്പോൾ]] (4 മെഗാവാട്ട്)
**പേഴയ്‌ക്കാപ്പള്ളി (1.25 മെഗാവാട്ട്)
**പോത്തൻകോട് (2 മെഗാവാട്ട്)

നിലവിൽ 27 ഓളം പദ്ധതികളിൽ നിന്നാണ് 118 മെഗാവാട്ട് ശേഷി സോളാർ വൈദ്യുതി ബോർഡിന് ലഭിക്കുന്നത്. വെസ്റ്റ് കല്ലട  ഫ്ലോട്ടിങ് സോളാർ 50 MW, ബ്രഹ്മപുരം 6.5 MW, ഏറ്റുമാനൂർ 1 MW, നെന്മാറ 1.5 MW, അഗളി 1  MW, കഞ്ചിക്കോട് 2 MW അടക്കം 41 പദ്ധതികൾ നിർമ്മാണത്തിൽ ആണ്. ഇതുകൂടി പൂർത്തിയായാൽ 70 മെഗാവാട്ട് ശേഷി കൂടി ലഭിക്കും.

==='സൗര'പദ്ധതി===
കേരളാ സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ് സൗരോർജത്തിൽ നിന്നുള്ള വൈദ്യുതി നിലവിലുള്ള 110 മെഗാവാട്ടിൽ നിന്നും [[2021]] ഓടേ 1000 മെഗാവാട്ടായി ഉയർത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണ് സൗര പദ്ധതി. വീടുകളുടെയും കെട്ടിടങ്ങളുടെ മുകളിലും, സ്കൂൾ, സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഷോപ്പിഗ് മാളുകൾ തുടങ്ങിയവയുടെ മുകളിലും  [[സോളാർ പാനൽ|സോളാർ പാനലുകൾ]] സ്ഥാപിക്കും. കെ എസ് ഇ ബി യും അനർട്ടും സംയുക്തമായാണ് പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇതിലൂടെ 500 മെഗാവാട്ട് ഉൽപാദിപ്പിക്കാനാവുമെന്നാണ് കരുതുന്നത്.

=== നിർമ്മാണത്തിൽ ഉള്ള  ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ(154 മെഗാവാട്ട്) ===
&lt;ref&gt;{{Citeweb|url= http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=41&amp;Itemid=529&amp;lang=en|title= On going &amp;Future Projects in Kerala-|website= www.kseb.in|access-date= 2018-11-17|archive-date= 2019-02-12|archive-url= https://web.archive.org/web/20190212011844/http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=41&amp;Itemid=529&amp;lang=en|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

നിലവിൽ ആറു ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ ആണ്  നിർമ്മാണത്തിൽ ഉള്ളത്. 

{| class=&quot;wikitable&quot;
!ക്രമനമ്പർ
!പദ്ധതിയുടെ പേർ
!സ്ഥാപിതശേഷി
!വാർഷിക ഉത്‌പാദനം
|-
|1
|[[പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുതപദ്ധതി|പള്ളിവാസൽ]] എക്സ്റ്റൻഷൻ
|60 മെഗാവാട്ട്
|153.9 MU
|-
|2
|[[ചെങ്കുളം ജലവൈദ്യുതപദ്ധതി|ചെങ്കുളം]] ഓഗ്മെന്റഷൻ
|മെഗാവാട്ട്
|85 MU
|-
|3
|തൊട്ടിയാർ,ഇടുക്കി
|40 മെഗാവാട്ട്
|99 MU
|-
|4
|പെരിങ്ങൽക്കുത്ത്
|24 മെഗാവാട്ട്
|45.02 MU
|-
|5
|[[ഭൂതത്താൻകെട്ട്]]
|24 മെഗാവാട്ട്
|83.5 MU
|-
|6
|ചാത്തങ്കോട്ടുനട 2 ,കോഴിക്കോട്
|6 മെഗാവാട്ട്
|14.76 MU
|-
|
|മൊത്തം
|'''154 മെഗാവാട്ട്'''
|'''481.18 MU'''
|}

=== ഭാവി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ (674.95 മെഗാവാട്ട്) ===

നിലവിൽ  37 ജലവൈദ്യുത മെഗാ പദ്ധതികൾ പ്ലാൻ ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ക്രമനമ്പർ
!പദ്ധതിയുടെ പേർ
!സ്ഥാപിതശേഷി
!വാർഷിക ഉത്‌പാദനം
|-
|1
|കല്ലാർ, തിരുവനന്തപുരം
|4 മെഗാവാട്ട്
|10.24 MU
|-
|2
|പാപ്പന്നൂർ, കൊല്ലം
|3 മെഗാവാട്ട്
|7.36 MU
|-
|3
|പെരുംതേനരുവി 2, പത്തനംതിട്ട
|8 മെഗാവാട്ട്
|22.63 MU
|-
|4
|മുണ്ടംമൊഴി, പത്തനംതിട്ട
|4 മെഗാവാട്ട്
|17.88 MU
|-
|5
|ചെല്ലി കല്ലാർ, പത്തനംതിട്ട
|15 മെഗാവാട്ട്
|35 MU
|-
|6
|അപ്പർ കല്ലാർ, ഇടുക്കി
|2 മെഗാവാട്ട്
|5.14 MU
|-
|7
|ദേവിയാർ, ഇടുക്കി
|24 മെഗാവാട്ട്
|25.94 MU
|-
|8
|അപ്പർ  ചെങ്കുളം
|24 മെഗാവാട്ട്
|53.22 MU
|-
|9
|ലത്രം, ഇടുക്കി
|3.5 മെഗാവാട്ട്
|12.13 MU
|-
|10
|പീച്ചാട്, ഇടുക്കി
|3 മെഗാവാട്ട്
|7.74 MU
|-
|11
|വെസ്റ്റേൺ  കല്ലാർ, ഇടുക്കി
|5 മെഗാവാട്ട്
|17.41 MU
|-
|12
|ചിന്നാർ, ഇടുക്കി
|24 മെഗാവാട്ട്
|82.90 MU
|-
|13
|തൊമ്മൻ കുത്ത്, ഇടുക്കി
|3 മെഗാവാട്ട്
|6.77 MU
|-
|14
|ലോവർ പെരിയാർ
|10 മെഗാവാട്ട്
|22.75 MU
|-
|15
|മേലോരം, ഇടുക്കി
|3.6 മെഗാവാട്ട്
|15.33 MU
|-
|16
|മാങ്കുളം, ഇടുക്കി
|40 മെഗാവാട്ട്
|82 MU
|-
|17
|അപ്പർ ചെങ്കുളം 2
|24 മെഗാവാട്ട്
|26.5 MU
|-
|18
|പാമ്പാർ, ഇടുക്കി
|40 മെഗാവാട്ട്
|84.79 MU
|-
|19
|അപ്പർ  ചാലിയാർ 1, ഇടുക്കി
|133 മെഗാവാട്ട്
|307 MU
|-
|20
|പള്ളിവാസൽ  ഓഗ്മെന്റഷന്
|
|256.89 MU
|-
|21
|മർമല, കോട്ടയം
|7 മെഗാവാട്ട്
|17.21 MU
|-
|22
|അതിരപ്പിള്ളി
|163 മെഗാവാട്ട്
|233 MU
|-
|23
|കരിമ്പുഴ, പാലക്കാട്
|4.5 മെഗാവാട്ട്
|12.30 MU
|-
|24
|ലോവർ  ചെമ്പുകാട്ടി, പാലക്കാട്
|7 മെഗാവാട്ട്
|16.36 MU
|-
|25
|വാളാന്തോട്, മലപ്പുറം
|7.5 മെഗാവാട്ട്
|14.75 MU
|-
|26
|വാളാന്തോട്(ലോവർ ), മലപ്പുറം
|6 മെഗാവാട്ട്
|14.04 MU
|-
|27
|വൈത്തിരി, വയനാട്
|60 മെഗാവാട്ട്
|167.29 MU
|-
|28
|[[പെരുവണ്ണാമുഴി അണക്കെട്ട്|പെരുവണ്ണാമൂഴി]]
|6 മെഗാവാട്ട്
|24.70 MU
|-
|29
|ചെമ്പുകടവ് 3  കോഴിക്കോട്
|7.5 മെഗാവാട്ട്
|17.715 MU
|-
|30
|ചെമ്പുകടവ് 4, കോഴിക്കോട്
|1.35 മെഗാവാട്ട്
|3.02 MU
|-
|31
|പൂവാരംതോട്, കോഴിക്കോട്
|3 മെഗാവാട്ട്
|5.88 MU
|-
|32
|ചാത്തങ്കോട്ടുനട 1, കോഴിക്കോട്
|3.5 മെഗാവാട്ട്
|7.82 MU
|-
|33
|ഒലിക്കൽ, കോഴിക്കോട്
|5 മെഗാവാട്ട്
|10.26 MU
|-
|34
|മറിപ്പുഴ, കോഴിക്കോട്
|6 മെഗാവാട്ട്
|15.31 MU
|-
|35
|[[പഴശ്ശി അണക്കെട്ട്|പഴശ്ശി]]
|7.5 മെഗാവാട്ട്
|25.8 MU
|-
|36
|കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി, കണ്ണൂർ
|5 മെഗാവാട്ട്
|11.18 MU
|-
|37
|മൂരികടവ്, കാസർഗോഡ്
|2 മെഗാവാട്ട്
|5.92 MU
|-
|
|മൊത്തം
|'''674.95 മെഗാവാട്ട്'''
|'''1702.175 MU'''
|-
|}

==പ്രസരണം==
===അന്തർസംസ്ഥാന പ്രസരണപഥങ്ങൾ===
കെ. എസ്. ഇ. ബി.യുടെ ആന്തരികവൈദ്യുതശൃംഖല ദേശീയ വൈദ്യുതഗ്രിഡിന്റെ ദക്ഷിണമേഖലാപ്രസരണസംവിധാനവുമായി ഉടുമൽപേട്ട് - മടക്കത്തറ([[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]), തിരുനെൽവേലി - പള്ളിപ്പുറം ( [[തിരുവനന്തപുരം]] ) എന്നീ രണ്ട് 400 കിലോവോൾട്ട് പ്രസരണപഥങ്ങളിലൂടെ ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടു്. അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ഊർജ്ജം കൈമാറുന്നതിനും നെറ്റ്‌വർക്ക് സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കാനും ഇതു സഹായിക്കുന്നു. ഇതു കൂടാതെ ഏതാനും 220 കിലോവോൾട്ട് സർക്യൂട്ടുകളും അയൽസംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

===സബ്സ്റ്റേഷനുകളുടെ എണ്ണം===
കെ.എസ്. ഇ. ബി.യുടെ കീഴിൽ പ്രസരണാവശ്യങ്ങൾക്കായി സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ളതു് 400KV, 220 KV, 110 KV, 66KV, 33KV എന്നീ വൈദ്യുതതീവ്രതകളുള്ള സബ്സ്റ്റേഷനുകളാണു്. ഇവ കൂടാതെ, അതതുപ്രദേശങ്ങളിലെ വിതരണത്തിനായി  11KV സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ (ട്രാൻസ്ഫോർമറുകൾ) കൂടിയുണ്ടു്.

{|class=&quot;wikitable&quot; style= border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot;;
|- align=&quot;center&quot;
!  ശേഷി !!  സബ്സ്റ്റേഷനുകളുടെ എണ്ണം !!  ലൈൻ നീളം !!  സ്ഥിരത
|-
|400കിലോവോൾട്ട് ||2&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; ||260&lt;sup&gt;**&lt;/sup&gt;
|-
|220കിലോവോൾട്ട് ||17 ||2701.38 ||97.75
|-
|110കിലോവോൾട്ട് ||131 ||4004 ||98.25
|-
|66കിലോവോൾട്ട് ||80 ||2387 ||97.86
|-
|33കിലോവോൾട്ട് ||120 ||1430 ||92.99
|-
|}
&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;പള്ളിപ്പുറത്തുള്ള ഒരു 400 കിലോവോൾട്ട് സബ്സ്റ്റേഷൻ പി.ജി.സി.ഐ.എല്ലിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ് &lt;sup&gt;**&lt;/sup&gt;
===400 കിലോവോൾട്ട് സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ===

1993 ജനുവരി 30നാണു് തൃശ്ശൂരിലുള്ള [[താണിക്കുടം |മാടക്കത്ര]]യിൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ 400KV സബ്‌സ്റ്റേഷൻ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതു്. ഒരു വ്യാഴവട്ടക്കാലത്തിനുശേഷം 2005 ജൂലൈ 26നു് തിരുവനന്തപുരത്ത് [[പള്ളിപ്പുറം (തിരുവനന്തപുരം)|പള്ളിപ്പുറം]] എന്ന സ്ഥലത്തു് രണ്ടാമത്തെ 400 KV സബ്സ്റ്റേഷനും പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു.

===220 കിലോവോൾട്ട് സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ===

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ 2012 മാർച്ച് 31നു് നിലവിലുള്ള  കെ.എസ്.ഇ.ബി. യുടെ 220 കെ.വി. സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ &lt;ref&gt;{{cite web|title=കെ.എസ്.ഇ.ബി. വാർഷിക ഭരണറിപ്പോർട്ട് 2011-2012|url=http://www.kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|publisher=ചെയർമാൻ, കെ, എസ്. ഇ. ബി.|accessdate=18 ഏപ്രിൽ 2013|archive-date=2014-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702105357/http://kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
!ക്രമസംഖ്യ    !!    സ്ഥലം    !!    പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച&lt;br&gt; തീയതി    !!    ജില്ല   
|-
|1||നല്ലളം||19/08/50||കോഴിക്കോട്
|-
|2||കളമശ്ശേരി||01/01/65||എറണാകുളം
|-
|3||പള്ളം||01/01/65||കോട്ടയം
|-
|4||എടമൺ||18/12/78||കൊല്ലം
|-
|5||പോത്തങ്കോട്||28/02/89||തിരുവനന്തപുരം
|-
|6||കണിയാമ്പറ്റ||19/05/94||വയനാട്
|-
|7||കഞ്ചിക്കോട്||31/05/97||പാലക്കാട്
|-
|8||കാഞ്ഞിരോട്||15/09/97||കണ്ണൂർ
|-
|9||അരീക്കോട്||31/05/98||മലപ്പുറം
|-
|10||മൈലാട്ടി||16/10/98||കാസർകോട്
|-
|11||ബ്രഹ്മപുരം||01/12/99||എറണാകുളം
|-
|12||ഷൊറണൂർ||24/01/04||പാലക്കാട്
|-
|13||തളിപ്പറമ്പ്||29/03/05||കണ്ണൂർ
|-
|14||കുണ്ടറ||01/05/06||കൊല്ലം
|-
|15||മലപ്പറമ്പ്||23/12/07||മലപ്പുറം
|-
|16||വടകര||08/05/09||കോഴിക്കോട്
|-
|17||എടപ്പോൺ||21/05/09||ആലപ്പുഴ
|}
====പ്രധാന 220 കെ.വി. പ്രസരണപഥങ്ങൾ====

* കണിയാംപെറ്റ - കടക്കോല (ഏക സർക്യൂട്ട്).
* ഇടുക്കി - ഉടുമൽപേട്ട് (ഏക സർക്യൂട്ട്).
* ശബരിഗിരി - തേനി  (ഏക സർക്യൂട്ട്).
* എടമൺ - തിരുനെൽവേലി (ഇരട്ട സർക്യൂട്ട്).

===110കിലോവാട്ട് സബ്സ്റ്റേഷനുകൾ===

*പാറശ്ശാല - കുഴിത്തുറ
*മഞ്ചേശ്വരം - കോണകേ

==വിതരണം ==
[[മൂന്നാർ]], [[തൃശ്ശൂർ]] പട്ടണം എന്നീ സ്ഥലങ്ങൾ ഒഴികെ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] വൈദ്യുതി വിതരണം ചെയ്യുന്നത് കെ.എസ്.ഇ.ബി. ആണ്. കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമായ പ്രവർത്തനത്തിനു വേണ്ടി കേരളത്തിനെ ദക്ഷിണ മേഖല , മധ്യമേഖല , പൂർവ്വമേഖല എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു മേഖലകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.
&lt;ref name =&quot;distri&quot; &gt;[http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=78&amp;Itemid=86 വൈദ്യുതി വിതരണം കേരളം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618154804/http://www.kseb.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=78&amp;Itemid=86 |date=2012-06-18 }} ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്&lt;/ref&gt;

==സമ്പർക്കാസൂത്രണനയം (Interactive Planning Process)==
പതിനൊന്നാം പഞ്ചവത്സരപദ്ധതിയോടനുബന്ധിച്ച്  കെ.എസ്.ഇ.ബി. 2007-2008ൽ IPP എന്ന പദ്ധതി പ്രാവർത്തികമാക്കി. അടിസ്ഥാനതലങ്ങളിലെ ഉപയോക്താക്കളേയും ഉദ്യോഗസ്ഥരേയും പങ്കെടുപ്പിച്ചു് ജില്ലാതലത്തിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ശിൽപ്പശാലകളിലൂടെ ഊർജ്ജോപഭോഗനിരക്കുകൾ മുൻകൂട്ടി കണക്കാക്കുകയും അതനുസരിച്ച് മറ്റു വൈദ്യുതോൽപ്പാദനകേന്ദ്രങ്ങളും അന്യസംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ക്രയവിക്രയകരാറുകൾ ഉറപ്പിക്കുകയുമായിരുന്നു ഈ പദ്ധതിയുടെ കാതൽ. [[ഒറീസ്സ]] തുടങ്ങിയ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അവിടെ ലഭ്യമാവുന്ന അസംസ്കൃതപദാർത്ഥങ്ങളും ഉല്പാദനശേഷിയും ഉപയോഗിച്ച് വൈദ്യുതി ഉല്പാദിപ്പിച്ച് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയും ആവശ്യമെങ്കിൽ മറ്റു സന്ദർഭങ്ങളിൽ പകരം തിരിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടു് വൈദ്യുതിവിതരണം കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കാൻ ഈ പദ്ധതി സഹായിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=KSEB to launch interactive planning|url=http://www.hindu.com/2008/02/23/stories/2008022354090500.htm|accessdate=19 ഏപ്രിൽ 2013|newspaper='ദി ഹിന്ദു'|date=23/2/2008|archive-date=2008-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430222021/http://www.hindu.com/2008/02/23/stories/2008022354090500.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=KSEB puts up a good show|url=http://www.hindu.com/2009/04/04/stories/2009040456050300.htm|accessdate=19 ഏപ്രിൽ 2013|newspaper='ദി ഹിന്ദു'|date=4/4/2008}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==പരിശീലനകേന്ദ്രങ്ങൾ==
ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും മറ്റു ജീവനക്കാർക്കും വിദഗ്ദപരിശീലനം നൽകുന്നതിനായി കെ.എസ്.ഇ.ബി.യുടെ കീഴിൽ നാലു റീജ്യണൽ പവർ ട്രെയിനിങ്ങ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ടു്.തിരുവനന്തപുരം, കോട്ടയം, തൃശ്ശൂർ, കോഴിക്കോട് എന്നിവിടങ്ങളിലാണു് ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ. കൂടാതെ പവർ എഞ്ചിനീയർസ് ട്രെയിനിങ്ങ് ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ (പെറ്റാർൿ - PETARC) എന്ന പേരിൽ ഇടുക്കിയിലെ മൂലമറ്റത്തും ദക്ഷിണമേഖലാ കമ്പ്യൂട്ടർ ട്രെയിനിങ്ങ് സെന്റർ (Southern Regional Computer Training Centre - SRCTC) എന്ന പേരിൽ, തിരുവനന്തപുരത്തെ വൈദ്യുതഭവനത്തിലും പരിശീലനകേന്ദ്രങ്ങളുണ്ടു്. 1979ലാണു് തൃശ്ശൂരും കോട്ടയത്തും ലൈൻമെൻ ട്രെയിനിങ്ങ് സെന്ററുകൾ സ്ഥാപിച്ചതു്. തുടർന്നു് 1987ൽ തിരുവനന്തപുരത്തും കോഴിക്കോടും കൂടി ലൈൻ‌മെൻ ട്രെയിനിങ്ങ് സെന്ററുകൾ പ്രവർത്തിച്ചുതുടങ്ങി. 1989ൽ മൂലമറ്റത്ത് PETARC ആരംഭിച്ചു.1992ൽ തിരുവനന്തപുരത്തെ വൈദ്യുതിഭവനത്തിൽ മാനവശേഷി പരിശീലന സെൽ രൂപീകരിച്ചു. 1994ൽ ലൈൻമെൻ ട്രെയിനിങ്ങ് സെന്ററുകൾ ജൂനിയർ എക്സിക്യൂട്ടീവ് സ്റ്റാഫ് ട്രെയിനിങ്ങ് സെന്ററുകളായി (JESTC) പരിഷ്കരിച്ചു. 2007-ലാണു് SRTC നിലവിൽ വന്നതു്.

==പ്രസരണ-വിതരണ നഷ്ടം==
ഉപകരണങ്ങളിലും ജോലിയിലുമുള്ള ഗുണമേന്മ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുവഴി  വൈദ്യുതോർജ്ജത്തിന്റെ പ്രസരണത്തിലും വിതരണത്തിലുമുള്ള നഷ്ടം ഒരു പരിധിവരെ കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും. 2003-2004 മുതൽ 2011-2012 വരെയുള്ള സമയത്തിനിടയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള കെ.എസ്.ഇ.ബി.യുടെ ഊർജ്ജനഷ്ടം 27.44%-ത്തിൽനിന്നു് 15.65% ആയി കുറയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞുവെന്നു് ബോർഡിന്റെ 2011-2012ലെ വാർഷികറിപ്പോർട്ടിൽ അവകാശപ്പെടുന്നു. കേടായ എനർജി മീറ്ററുകൾ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കുക, വൈദ്യുതമോഷണം തടയുക, സർക്യൂട്ടുകളിലെ വിവിധ ഉപകരണസംവിധാനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയ നടപടികൾ വഴിയാണു് ഈ അഭിവൃദ്ധിയുണ്ടായതു്. ഫലത്തിൽ മൊത്തം ഊർജ്ജത്തിന്റെ 12% അധികം  ഉല്പാദിപ്പിച്ചതിനു സമമാണു് ഈ വ്യത്യാസം.

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ 2003-04 മുതൽ 2011-12 വരെയുള്ള കെ.എസ്.ഇ.ബി. യുടെ പ്രസരണ-വിതരണനഷ്ടം&lt;ref&gt;{{cite web|title=കെ.എസ്.ഇ.ബി. വാർഷിക ഭരണറിപ്പോർട്ട് 2011-2012 (പട്ടിക 2.2 പുറം 12)|url=http://www.kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|publisher=ചെയർമാൻ, കെ, എസ്. ഇ. ബി.|accessdate=18 ഏപ്രിൽ 2013|archive-date=2014-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702105357/http://kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 ! വർഷം !! വിറ്റ ഊർജ്ജം&lt;small&gt;&lt;br&gt;(മെ.യൂ)&lt;/small&gt;!!ലഭ്യമായ ഊർജ്ജം&lt;small&gt;&lt;br&gt;(മെ.യൂ)&lt;/small&gt;!!പ്രസരണ-വിതരണ നഷ്ടം &lt;small&gt;&lt;br&gt;(%)&lt;/small&gt;!!വാർഷിക അഭിവൃദ്ധി&lt;small&gt;&lt;br&gt; (%)&lt;/small&gt;!!മൊത്തം അഭിവൃദ്ധി&lt;small&gt;&lt;br&gt; (%)&lt;/small&gt;!!ഊർജ്ജലാഭം&lt;small&gt;&lt;br&gt;(മെ.യൂ)&lt;br&gt; (ഏകദേശം)&lt;/small&gt;!!ധനലാഭം&lt;small&gt;&lt;br&gt;(കോടി രൂപ)&lt;br&gt;(ഏകദേശം)
&lt;/small&gt;
|-
|2003-04|| 8910.80|| 12280.87|| 27.44
|-
|2004-05|| 9384.40|| 12504.79|| 24.95|| 2.49|| 2.49|| 311.37|| 108.98
|-
|2005-06|| 10269.80|| 13331.09|| 22.96|| 1.99|| 4.48|| 597.23|| 209.03
|-
|2006-07|| 11331.00|| 14427.97|| 21.47|| 1.49|| 5.97|| 861.35|| 301.47
|-
|2007-08|| 12049.90|| 15065.15|| 20.02|| 1.45|| 7.42|| 1117.83|| 391.24
|-
|2008-09|| 12414.32|| 15293.51|| 18.83|| 1.19|| 8.61|| 1316.77|| 460.87
|-
|2009-10|| 13971.09|| 16978.03|| 17.71|| 1.12|| 9.73|| 1651.96|| 578.19
|-
|2010-11|| 14547.90|| 17337.78|| 16.09|| 1.62|| 11.35|| 1967.84|| 688.74
|-
|2011-12|| 15980.53|| 18946.29|| 15.65|| 0.44|| 11.79|| 2233.77|| 781.82
|}

==വരവുചെലവു് അനുപാതം==
കെ.എസ്.ഇ.ബി. ഒരു യൂണിറ്റ് വൈദ്യുതി വിൽക്കുന്നതു് ശരാശരി 3.81 രൂപയ്ക്കാണു്. എന്നാൽ ഒരു യൂണിറ്റിനുവേണ്ടി വരുന്ന മൊത്തം ചെലവുകൾ 5.27 രൂപയോളം വരുന്നു. ഇതിൽ സിംഹഭാഗവും ചെലവാവുന്നതു് പുറമേനിന്നുവാങ്ങുന്ന വൈദ്യുതിയുടെ വിലയായും (2.98 രൂപ) ജീവനക്കാരുടെ ശമ്പളം, പെൻഷൻ തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളിലും (1.30 പൈസ)ആണു്. ഉല്പാദനത്തിനു് 19 പൈസയും മൂലധനേതര സാങ്കേതികച്ചെലവുകൾക്കു് 49 പൈസയും മാത്രമാണു് വകയിരുത്തേണ്ടി വരുന്നതു്. ആകെ വരവുചെലവ് കണക്കിൽ 1.32 രൂപയുടെ കമ്മി അനുഭവപ്പെടുന്നു. (2011-2012)


{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ കെ.എസ്.ഇ.ബി. - ഒരു യൂണിറ്റ് വൈദ്യുതിയുടെ വരവുചെലവു് അനുപാതം&lt;ref&gt;{{cite web|title=കെ.എസ്.ഇ.ബി. വാർഷിക ഭരണറിപ്പോർട്ട് 2011-2012 (പുറം 68)|url=http://www.kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|publisher=ചെയർമാൻ, കെ, എസ്. ഇ. ബി.|accessdate=18 ഏപ്രിൽ 2013|archive-date=2014-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702105357/http://kseb.in/index.php?option=com_jdownloads&amp;Itemid=112&amp;view=viewdownload&amp;catid=13&amp;cid=6362|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
!ക്രമസംഖ്യ    !!    ഇനം    !!    2007-08    !!    2008-09    !!    2009-10    !!    2010-11    !!    2011-12
|-
|1    ||    നേരിട്ടുള്ള ഉല്പാദനം    ||    0.15    ||    0.32    ||    0.26    ||    0.16    ||    0.19
|-
|2    ||    ഇതരസ്രോതസ്സുകളിൽനിന്നു വാങ്ങുന്നതിനു്    ||    1.58    ||    2.65    ||    2.41    ||    2.54    ||    2.98
|-
|3    ||    പലിശയും ധനസംബന്ധമായ ചെലവുകളും    ||    0.26    ||    0.26    ||    0.19    ||    0.19    ||    0.23
|-
|4    ||    തേയ്മാനച്ചെലവുകൾ    ||    0.31    ||    0.34    ||    0.32    ||    0.32    ||    0.32
|-
|5    ||    ജീവനക്കാർ    ||    0.67    ||    0.97    ||    1.03    ||    1.17    ||    1.3
|-
|6    ||    അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ    ||    0.09    ||    0.11    ||    0.12    ||    0.16    ||    0.17
|-
|7    ||    ഭരണസംബന്ധമായ ചെലവുകൾ    ||    0.09    ||    0.11    ||    0.12    ||    0.12    ||    0.14
|-
|8    ||    മുൻകാലക്കുടിശ്ശികകളും മറ്റും    ||    0.65    ||    -0.12    ||    0.02    ||    -0.02    ||    0.05
|-
|9    ||    മൊത്തം (പ്രത്യക്ഷ) ചെലവ്    ||    3.8    ||    4.64    ||    4.47    ||    4.64    ||    5.38
|-
|10    ||    മൂലധനമാക്കി മാറ്റിയ ചെലവ്    ||    0.04    ||    0.05    ||    0.06    ||    0.07    ||    0.09
|-
|11    ||    മൂലധനമാക്കിമാറ്റിയ പലിശ    ||    0.02    ||    0.02    ||    0.02    ||    0.02    ||    0.02
|-
|12    ||    ആകെ (അറ്റ) ചെലവ്    ||    3.74    ||    4.57    ||    4.39    ||    4.55    ||    5.27
|-
|13    ||    ചട്ടപ്പടി നീക്കിയിരിപ്പ്    ||    0.16    ||    0.17    ||    0.17    ||    0.16    ||    0.16
|-
|14    ||    ആകെ ചെലവിനം    ||    3.9    ||    4.74    ||    4.56    ||    4.72    ||    5.44
|-
|15    ||    ബിൽ ഇതരവരുമാനം    ||    0.33    ||    0.35    ||    0.31    ||    0.34    ||    0.31
|-
|16    ||    ഊർജ്ജവില്പന വരുമാനം    ||    3.5    ||    3.8    ||    3.38    ||    3.54    ||    3.81
|-
|17    ||    ആകെ വരുമാനം    ||    3.83    ||    4.15    ||    3.69    ||    3.88    ||    4.12
|-
|18    ||    റെവന്യൂ കമ്മി    ||    0.07    ||    0.58    ||    0.87    ||    0.84    ||    1.32
|}

[[File:KSEB Perunit expenses 2012.jpg|center|700px|thumb]]

==പരാതി പരിഹാരം==   
[[File:KSEB Bill.jpg|thumb|KSEB Energy charge bill]]
ഉപഭോക്താക്കളുടെ പരാതികൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി വൈദ്യുതി ബോർഡ് [[കൊട്ടാരക്കര]], [[എറണാകുളം]], [[കോഴിക്കോട്]] എന്നിവിടങ്ങളിലായി മൂ‍ന്ന് [[ഉപഭോക്തൃ പരാതി പരിഹാര ഫോറം|ഉപഭോക്തൃ പരാതി പരിഹാര ഫോറങ്ങൾ]] (Consumer Grievance Redressal Forum) ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സാധാരണ സെക്ഷൻ ഓഫീസുകളിൽ രണ്ട് ഫോണുകളാണ് ഉണ്ടാവുക. വൈദ്യുതി തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ പതിനായിരിത്തിന് മുകളിൽ ഉപഭോക്താക്കൾ ഈ രണ്ട് ഫോണുകളിലേക്കാവും ബന്ധപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുക.ഈ ഘട്ടത്തിൽ സേവനം എല്ലാവർക്കും ലഭ്യമാക്കുവാൻ സാധിച്ചെന്ന് വരില്ല.
മെച്ചപ്പെട്ട സേവനം ലഭ്യമാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കെ എസ് ഇ ബി പുതിയ നാല് സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. വൈദ്യുത വിതരണം തടസ്സപ്പെടുന്ന കാര്യം എസ് എം എസ് ആയി ഉപഭോക്താക്കളുടെ മൊബൈൽ ഫോണുകളിലേക്ക് എത്തുകയും,വാട്ട്സ് ആപ്പു വഴി പരാതിയും രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാം. വൈദ്യുതി തടസ്സം മെസേജായി എത്തുന്ന സംരംഭമാണ് ഊർജ്ജ ദൂത്, അറ്റകുറ്റപണിക്കായി മുൻകൂട്ടി ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്ന വൈദ്യുത തടസ്സവും.അടിയന്തരഘട്ടങ്ങളിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന തടസ്സവുമെല്ലാം പുതിയ സംരംഭത്തിലൂടെ  ഉപഭോക്താക്കളെ അറിയിക്കും. കൂടാതെ വാട്ട്സ്ആപ് പരാതികൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ 9496001912 എന്ന നമ്പർ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാം .             എല്ലാ കമ്പ്യൂട്ടർ വത്കൃത വൈദ്യുതി ബില്ലുകളുടെയും തുക,പിഴകൂടാതെ പണമിടക്കേണ്ട തീയതി, പിഴയോടുകൂടി പണമടക്കേണ്ട അവസാന  തീയതി,വൈദ്യുതി ബന്ധം വിഛേതിക്കാതിരിക്കുവാൻ പണമടക്കേണ്ട അവസാന തീയതി, എന്നീ വിവരങ്ങൾ എസ്എംഎസ് ആയും ഇ മെയിൽ ആയും ഉപഭോക്താക്കളെ അറിയിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണ് ഊർജ്ജ സൗഹൃദ്. വൈദ്യുത സംബന്ധമായ പരാതികൾ അറിയിക്കുവാൻ 24 മണിക്കൂറും പ്രവർത്തിക്കുന്ന 1912 എന്ന ടോൾ ഫ്രീ നമ്പർ ആണ് മറ്റൊരു സംരംഭം. ഈ സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുവാൻ മൊബൈൽ നമ്പർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്താൽ മതിയാകും .ഈ സേവനങ്ങൾ തികച്ചും സൗജന്യമാണ്. വൈദ്യുതി കണക്ഷന് ഓൺലൈനായി അപേക്ഷിക്കുവാനുള്ള സംവിധാനം   15-2-17ൽ നിലവിൽ വന്നു. പേയ് ടി എം വഴി പണം അടയ്ക്കുവാനുള്ള സംവിധാനവും നിലവിൽ വന്നു . പുതിയ വൈദ്യുതി കണക്ഷൻ വേണ്ടവർക്ക് അപേക്ഷാ ഫീസ്, വെതർപ്രൂഫ് സർവ്വീസ് കണക്ഷൻ ആണെങ്കിൽ അതിന്റെ തുക, എന്നിവ ഓൺലൈൻ ആയി അടയ്ക്കാം. ഇത് ലഭിച്ചാൽ ഉടൻ ബോർഡ് ജീവനക്കാർ ഉപഭോക്താവിന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി മറ്റ് അനുബന്ധ രേഖകൾ ശേഖരിക്കും. പോസ്റ്റ് വേണ്ടുന്ന കണക്ഷൻ ആണങ്കിൽ ജീവനക്കാർ വീട്ടിലെത്തി എസ്റ്റിമേറ്റ് തയ്യാറാക്കി തുക എസ് എം എസ് ആയോ  ഇ-മെയിൽ വഴിയോ ഉപഭോക്താവിനെ അറിയിക്കും.ഇത് ഉപഭോക്താവിന് ഓൺലൈനായി അടയ്ക്കാം.വൈദ്യുത മന്ത്രി [[എം.എം മണി]] ആയിരുന്നു സേവനങ്ങളുടെ ഉദ്ഘാടനം നിർവ്വഹിച്ചത്.

==കമ്പനി വൽക്കരണം==
2014 ഓഗസ്റ്റിൽ വൈദ്യുതി ബോർഡ് കമ്പനിയാക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ത്രികക്ഷിക്കരാർ ഒപ്പിട്ടു. സർക്കാറും കെ.എസ്.ഇ.ബി.യും ജീവനക്കാരുടെ സംഘടനാ പ്രതിനിധികളും കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ചു. [[സി.ഐ.ടി.യു]], [[ഐ.എൻ.ടി.യു.സി.]] സംഘടനകൾ കരാറിൽ ഒപ്പിട്ടെങ്കിലും കരാറുണ്ടാക്കിയത് സുതാര്യമായ ചർച്ചകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ലെന്ന് ആരോപിച്ച് [[എ.ഐ.ടി.യു.സി.|എ.ഐ.ടി.യു.സി]] നേതൃത്വം നൽകുന്ന വർക്കേഴ്‌സ് ഫെഡറേഷനും ഓഫീസേഴ്‌സ് ഫെഡറേഷനും ഒപ്പിടാൻ തയ്യാറായില്ല.

കരാർ പ്രകാരം വൈദ്യുതി ബോർഡിൽ നിലവിലുള്ള സേവനവേതന വ്യവസ്ഥകൾ നിലനിൽക്കും. കാലാകാലങ്ങളിലുള്ള ശമ്പളപരിഷ്‌കരണം, പെൻഷൻ പരിഷ്‌കരണം എന്നിവയടക്കം കെ.എസ്.ഇ.ബി. ജീവനക്കാർക്ക് ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആനുകൂല്യങ്ങളും അതേപടി തുടരും. നിയമനച്ചുമതല തുടർന്നും [[കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ|പി.എസ്.സി.ക്ക്]] ആയിരിക്കും.

2008 ൽ തന്നെ വൈദ്യുതി നിയമം 2003 അടിസ്താനത്തിൽ കെ.എസ്.ഇ.ബി യുടെ ആസ്തി ബാദ്യതകൾ ഗവണ്മെന്റിലേക്കു കൈമാറിയിരുന്നു.. വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ കാലാവധി നീട്ടിനൽകുകയുണ്ടായി. ഗവണ്മെന്റിലേക്കു വെസ്റ്റ് വചെയ്തതു റിവെസ്റ്റ് ചെയ്യുക മാത്രമാണു 2013 നവംബർ 1 നു ചെയ്തതു.
==കെ.എസ്.ഇ.ബി.ആപ്പ്==
ഒറ്റത്തവണ ഫോറം പൂരിപ്പിച്ചു നൽകിയാൽ ഉപഭോക്താവിന്റെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്നും വൈദ്യുത ബിൽ തുക ഈടാക്കുന്ന സംവിധാനം കെ.എസ്.ഇ.ബി നടപ്പിലാക്കിയിരിക്കുന്നു. ബാങ്കുകളിൽ ലോൺ അടയ്ക്കുന്ന മാതൃകയിൽ, ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്നും വൈദ്യുതി ബില്ലിന്റെ തുക, കെ.എസ്.ഇ.ബി യുടെ അക്കൗണ്ടിലേക്ക് എല്ലാ തവണകളിലും എത്തും.            കൂടാതെ ബിൽ പേയ്മെന്റ് സംവിധാനം കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രധമാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി  മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനും തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നു. www.kseb.in&lt;ref&gt;www.http://www.kseb.in/index.php?lang=en&lt;/ref&gt;എന്ന വെബ് സൈറ്റിലെ ആപ്ലിക്കേഷൻ ലിങ്ക് പിൻതുടർന്നു കൊണ്ട്, ഗൂഗിൾ പ്ലേ സ്റ്റോറിൽ നിന്നും ഡൗൺലോഡ് ചെയ്തശേഷം, നെറ്റ് ബാങ്കിംഗ്, ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ്, ഡെബിറ്റ് കാർഡ് ഇവയിലേതെങ്കിലും ഉപയോഗിച്ച് ബില്ല് അടയ്ക്കാവുന്നതാണ്.ഇതിനായി 13 അക്ക കൺസ്യൂമർ നമ്പർ, മൊബൈൽ നമ്പർ, ഇമെയിൽ ഐ.ഡി,തുടങ്ങിയവ നൽകിയാൽ മതിയാകും.&lt;ref&gt; www.malayalidiary.com/kaeb/&lt;/ref&gt;

== കെ - ഫോൺ ==
സംസ്ഥാനത്തെ ഡിജിറ്റൽ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ച്ചർ ശക്തവും കാര്യക്ഷമവും ആക്കുന്നതിന് സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആവിഷ്കരിച്ച പദ്ധതിയാണ് കെ ഫോൺ‍. സുശക്തമായ ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫൈബർ ശൃംഖല സംസ്ഥാനത്താകെ സ്ഥാപിക്കുന്നതാണ് പദ്ധതി.  1028 കോടി രൂപ ചെലവിലാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ് ആണ് ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫൈബർ കേബിൾ വലിക്കാനുള്ള കരാർ എടുത്തിട്ടുള്ളത്. 
കെഎസ്ഇബിയുടെ എല്ലാ 220 കെവി, 110 കെവി, 66 കെവി സബ് സ്റ്റേഷനുകളെയും ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫൈബർ കേബിൾ വഴി ബന്ധിപ്പിക്കും. സംസ്ഥാനത്തെ 770 സെക്‌ഷനുകളിലെയും വൈദ്യുതി തൂണുകളിലൂടെയാണ് കേബിൾ വലിക്കുന്നത്. അപേക്ഷിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കൾക്കെല്ലാം ഇന്റർനെറ്റ് കണക്‌ഷൻ നൽകാനാണ് പദ്ധതിയിടുന്നത്. കെ ഫോൺ ശൃംഖല ഉപയോഗിച്ച് ഏത് സേവനദാതാവിനും അതിവേഗ ഇന്റർനെറ്റ് ലഭ്യമാക്കാം. ബാൻഡ്‌വിഡ്ത് അനുസരിച്ച് വാടക ഈടാക്കും.

സംസ്ഥാനത്തെ മുഴുവൻ സർക്കാർ ഓഫിസുകളും കെ ഫോൺ നെറ്റ്‌വർക്കിലേക്ക് മാറ്റാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇതിനു പുറമേ ബിപിഎൽ കുടുംബങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ നെറ്റ്‌വർക് സംവിധാനം ഒരുക്കാനും പരിപാടിയുണ്ട്. അതുവഴി അതിവേഗ ഇൻ്റർനെറ്റ് കണക്ഷൻ വീടുകളിലും, 30,000 ത്തോളം ഓഫിസുകളിലും ലഭ്യമാക്കും. എല്ലാവർക്കും ഇൻ്റർനെറ്റ് അവകാശമായി പ്രഖ്യാപിച്ച സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. ഈ പദ്ധതിവഴി സംസ്ഥാനത്തെ 20 ലക്ഷത്തോളം വരുന്ന സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന ഭവനങ്ങളിലേക്ക് സൗജന്യമായും മറ്റുള്ളവർക്ക് മിതമായ നിരക്കിലും ഇൻ്റർനെറ്റ് ലഭ്യമാക്കാൻ സഹായകമാകുമെന്നാണ് സർക്കാർ അവകാശപ്പെടുന്നത്.സംസ്ഥാന സർക്കാരിൻറെയും മറ്റ് സ്വകാര്യ ടെലികോം സർവിസ് പ്രൊവൈഡർമാരുടെയും നിലവിലുള്ള ബാൻ്റ് വിഡ്ത്ത് പരിശോധിച്ച് അതിൻറെ അപര്യാപ്തത മനസ്സിലാക്കുകയും അത് പരിഹരിച്ച് ഭാവിയിലേക്ക് ആവശ്യമായ ബാൻ്റ് വിഡ്ത്ത് സജ്ജമാക്കുന്ന രീതിയിലാണ് പദ്ധതി വിഭാവനം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.      
കെ.എസ്.ഇ.ബിയും കെ.എസ്.ഐ.ടി.ഐ.എൽ ഉം ചേർന്നുള്ള സംയുക്ത സംരംഭമായ കെ ഫോൺ ലിമിറ്റഡ് വഴിയാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. സമയബന്ധിതമായി പദ്ധതി തുടങ്ങുന്നതിനാവശ്യമായ പഠനവും ടെൻഡർ നടപടികളും പൂർത്തീകരിക്കുകയും, പദ്ധതിയുടെ നടത്തിപ്പിനായി ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ് നേതൃത്വം നൽകുന്ന കൺസോഷ്യത്തിന് കരാർ നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഭാരത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് ലിമിറ്റഡ്, റെയിൽടെൽ, എൽ.എസ് കേബിൾ, എസ്.ആർ.ഐ.ടി എന്നീ കമ്പനികളാണ് പ്രസ്തുത കൺസോഷ്യത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.1516.76 കോടി രൂപയാണ് പദ്ധതിക്ക് വേണ്ടി വരുന്ന മൊത്തം ചെലവെന്നാണ് കെഎസ്ഇബി പറയുന്നത്. പദ്ധതിക്കുവേണ്ടി കിഫ്ബിക്ക് കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് 1061 കോടിയുടെ വായ്പ ലഭിച്ചിരുന്നു. ഇതിൽ 1061.73 കോടി രൂപ NIDA ലോണായി നബാർഡ് അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/what-is-k-phone-project-by-kerala-government-new-state-run-internet-provider-details-in-malayalam/articleshow/78981879.cms&lt;/ref&gt;
'''സർക്കാർ അവകാശപ്പെടുന്ന നേട്ടങ്ങൾ'''                      
* എല്ലാ സർവിസ് പ്രൊവൈഡർമാർക്കും (കേബിൾ ഓപ്പറേറ്റർ, ടെലകോം ഓപ്പറേറ്റർ, ഇൻ്റർനെറ്റ് സർവിസ് പ്രൊവൈഡർ, കണ്ടൻ്റ് സർവിസ് പ്രൊവൈഡർ) തുല്യമായ അവസരം നൽകുന്ന ഒപ്റ്റിക് ഫൈബർ നെറ്റ് വർക്ക് സംസ്ഥാനത്ത് നിലവിൽ വരും.

* ഐ.ടി പാർക്കുകൾ, എയർപോർട്ട്, തുറമുഖം തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിൽ അതിവേഗ ഇൻ്റർനെറ്റ് ലഭ്യമാകും.

* 30,000ൽ അധികം സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലും, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും 10 mbps-തൊട്ട് 1Gbps വേഗതയിൽ നെറ്റ് കണക്ഷൻ ലഭ്യമാകും.

* ആർട്ടിഫിഷൽ ഇൻ്റലിജെൻസ്, ബ്ലോക്ക് ചെയിൻ, ഇൻ്റർനെറ്റ് ഓഫ് തിങ്സ്, സ്റ്റാർട്ടപ്പ്, സ്മാർട്ട് സിറ്റി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കെ ഫോൺ സൗകര്യമൊരുക്കും.

* ഗ്രാമങ്ങളിലും ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾക്ക് ഇ-കോമേഴ്സ് വഴി വിൽപ്പന നടത്താം.

* സർക്കാർ സേവനങ്ങളായ ഇ-ഹെൽത്ത്, ഇ-എഡ്യൂക്കേഷൻ, മറ്റ് ഇ- സർവിസുകൾക്ക് കൂടുതൽ ബാൻ്റ് വിഡ്ത്ത് നൽകി കാര്യക്ഷമത വർധിപ്പിക്കാൻ കെ ഫോൺ സഹായിക്കും.
* ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള നിരീക്ഷണ ക്യാമറകൾ സ്ഥാപിക്കാനും ട്രാഫിക് മാനേജ്മെൻ്റ് സിസ്റ്റം കാര്യക്ഷമമാക്കാനും കെ ഫോൺ പദ്ധതി സഹായിക്കും.&lt;ref&gt;https://www.madhyamam.com/kerala/k-fon-project-all-the-details-here-593882&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==                                                                                                     
&lt;references/&gt;

{{Hydro Electric Projects in Kerala}}
{{Dams in Kerala}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://www.kseb.in/ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120526075031/http://www.kseb.in/ |date=2012-05-26 }}
* [http://www.erckerala.org/ കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുത റെഗുലേറ്ററി കമ്മീഷൻ]
* [http://www.keralaeo.org/ കേരള വൈദ്യുത ഓംബുഡ്സ്മാൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121201135555/http://www.keralaeo.org/ |date=2012-12-01 }}
* [http://www.kseboa.org കേരള വൈദ്യുത വകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സംഘടന]
*[http://www.ksebea.in/ കേരള വൈദ്യുത വകുപ്പ് എൻജിനീയർമാരുടെ സംഘടന]


{{India-company-stub‎‎}}

[[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കമ്പനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ_പൊതുമേഖലാ_സ്ഥാപനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>k96kwya6dw47dj9ud8tin7t381x5f52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പവിഴപ്പുറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146920</id>
    <revision>
      <id>4682329</id>
      <parentid>4668827</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:29:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32606" sha1="n6w2m6zahqj989fmpxmozuopr3cg2q0" xml:space="preserve">


{{ocean habitat topics|image=Blue Linckia Starfish.JPG|caption=പവിഴപ്പുറ്റുകളിലെ [[ജൈവവൈവിധ്യം]]: [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] [[Great Barrier Reef]]-ൽ നിന്ന് ഒരു ചിത്രം}}
[[ഭൂമി|ഭൂമിയിലെ]] വൈവിധ്യമായതും മനോഹരവുമായ ഒരു [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|ആവാസവ്യവസ്ഥയാണ്]] '''പവിഴപ്പുറ്റുകൾ'''. [[കടൽത്തീരം|തീരത്തോട് ചേർന്ന്]] ആഴം കുറഞ്ഞ [[കടൽ|കടലിൽ]] ഇവ കാണപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം നൂറോളം ഇനങ്ങളിലുള്ള‍ [[ഒച്ച്|ഒച്ചുകൾ]], നൂറു കണക്കിന് വിവിധ തരത്തിലുള്ള [[മൽസ്യം|മൽസ്യങ്ങൾ]], ചെറിയ സസ്യങ്ങൾ, വിവിധ തരത്തിലുള്ള [[കടൽക്കുതിര|കടൽക്കുതിരകൾ]] തുടങ്ങിയ ലക്ഷക്കണക്കിനുള്ള ജീവികളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ്‌ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ. 

അനേകം കോടി, ജീവിക്കുന്നതും മരിച്ചതുമായ കോറലുകളുടെ (Corals ) കൂട്ടങ്ങൾ,  ഉഷ്ണ മേഖല കടലുകളിൽ യുഗങ്ങൾ കൊണ്ട് അടിഞ്ഞു കൂടി ഉണ്ടായിട്ടുള്ള പവിഴ ദ്വീപുകളുടെ (Coral islands) ചുറ്റുമുള്ള തടയണകൾ  ആണ് പവിഴപ്പാറകൾ (Coral reef). പവിഴ ദ്വീപുകളും അവയെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പവിഴപ്പാറ ഉൾപ്പെടെ ഉള്ള ഭൂഭാഗത്തെ  അറ്റോൾ (Atoll) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അറബിക്കടലിലെ [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷ ദ്വീപുകളും]] [[മാലദ്വീപ്|മാലദ്വീപുകളും]] ഇത്തരം പവിഴപ്പാറകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കിന്നു  . കോറലുകൾ  സ്രവിക്കുന്ന കാത്സിയം കാർബോനെറ്റ്‌  ആണ് ഇതിന്റെ  മൂല വസ്തു.  സമുദ്രത്തിൽ കോളനികളായി  ജീവിക്കുന്ന ഫയലം നൈടാറിയ (Phylum :Cnidaria )  പോളിപ് (Polyp ) സമൂഹമാണ് ഇവ. ഒന്നോ രണ്ടോ മി. മീറ്റർ മാത്രം വലിപ്പമുള്ള ഈ കോറലുകളുടെ  ബാഹ്യ കവചങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് പവിഴപ്പുറ്റ്  ഉണ്ടാകുന്നു.

==കടലിലെ മഴക്കാടുകൾ==
ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമുള്ള ആവാസ വ്യവസ്ഥ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പവിഴപ്പാറകളെ, കടലിലെ മഴക്കാടുകൾ എന്നാണ് പൊതുവേ വിളിക്കുന്നത്‌. കടൽ പരപ്പിന്റെ ഒരു ശതമാനം മാത്രം വരുന്ന പവിഴപ്പാറകളിൽ, സമുദ്രത്തിലെ  25 ശതമാനം ജീവജാലങ്ങളും പാർക്കുന്നു,&lt;ref name=Mulhall&gt;Mulhall M (2007) [http://www.law.duke.edu/shell/cite.pl?19+Duke+Envtl.+L.+&amp;+Pol%27y+F.+321+pdf Saving rainforests of the sea: An analysis of international efforts to conserve coral reefs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100106053233/http://www.law.duke.edu/shell/cite.pl?19+Duke+Envtl.+L.+&amp;+Pol%27y+F.+321+pdf |date=2010-01-06 }} Duke Environmental Law and Policy Forum '''19''':321–351.&lt;/ref&gt;

== രൂപം കൊള്ളുന്ന വിധം ==

[[കടൽ അനിമോൺ|കടൽ അനിമോണുകളുടെയും]] [[കടൽച്ചൊറി|ജെല്ലി മൽസ്യങ്ങളുടേയും]] അടുത്ത ബന്ധുക്കളായ [[പവിഴപ്പൊളിപ്പു്|പവിഴപ്പൊളിപ്പുകൾ]] എന്ന പുഷ്പസദൃശ്യമായ ജീവികളുടെ വിസർജ്ജ്യവസ്തുക്കളും മൃതാവശിഷ്ടങ്ങളും ചേർന്ന് വർഷങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനഫലമായി പവിഴപ്പുറ്റുകൾ രൂപം കൊള്ളുന്നു. പവിഴപ്പുറ്റുകളെ കടലിലെ പൂന്തോട്ടം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. [[ഹൃദയം|ഹൃദയമോ]], [[തലച്ചോർ|തലച്ചോറോ]], [[കാഴ്ച|കാഴ്ചശക്തിയോ]] ഇല്ലത്ത പവിഴപ്പൊളിപ്പുകൾക്ക്, കടൽവെള്ളത്തിൽ ആടങ്ങിയിരിക്കുന്ന [[കാൽസ്യം]], [[ലവണങ്ങൾ]] എന്നിവയെ സ്വാംശീകരിച്ച് കട്ടി കൂടിയ [[കാൽസ്യം കാർബണേറ്റ്|കാൽസ്യം കാർബണേറ്റാക്കി]] മാറ്റാൻ കഴിവുണ്ട്.

== പുറ്റിന്റെ ആവിർഭാവം ==

[[പ്രമാണം:EilatFringingReef.jpg|thumb|]]

പവിഴപ്പുറ്റുകൾക്കു വളരാൻ ചില അനുകൂല സാഹചര്യങ്ങൾ ആവശ്യമുണ്ട്. താപനില (18&lt;sup&gt;&lt;small&gt;0&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; മുതൽ 30&lt;sup&gt;&lt;small&gt;0&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; വരെ), തെളിഞ്ഞ [[ജലം]], ഉപ്പിന്റെ അളവിലുള്ള സ്ഥിരത എന്നിവയാണവ. 50 മീറ്റർ ആഴത്തിൽ ഇവ വളരുകയുമില്ല. ജലോപരിതലത്തിൽ എത്തുന്നതോടെ വളർച്ച നിൽക്കുകയും ചെയ്യും.&lt;ref name = euraka&gt; പവിഴങ്ങളും പവിഴപ്പുറ്റുകളും - ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ (യുറീക്ക-2014 ഏപ്രിൽ 16)&lt;/ref&gt;

[[ഭൂമദ്ധ്യരേഖ|ഭൂമദ്ധ്യരേഖയുടെ]] 30&lt;sup&gt;&lt;small&gt;0&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; വരെയുള്ള പ്രദേശത്തു മാത്രമേ സാധാരണയായി പവിഴപ്പുറ്റുകൾ വളരുന്നുള്ളു. ഇതിനപ്പുറത്ത് കടൽജലത്തിന്റെ താപനില 18&lt;sup&gt;&lt;small&gt;0&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;ലും താഴെയാകും എന്നതാണ് ഇതിനു കാരണം..&lt;ref name = euraka/&gt;

[[പ്ലവകാവസ്ഥ|പ്ലവകാവസ്ഥയിൽ]] കഴിയുന്ന [[ലാർ‌വ]] തീരത്തോട് ചേർന്ന് അധികം ആഴമില്ലാത്ത അടിത്തട്ടിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പിക്കുന്നു. അതിനു ശേഷം കടൽവെള്ളത്തിൽ നിന്നും [[കാൽസ്യം]] ശേഖരിച്ച് പുറ്റ് നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കുന്നു. പവിഴപ്പുറ്റ് നിരയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്ക് ചേരുന്ന ഓരോ പവിഴപ്പൊളിപ്പിനും [[കാൽസ്യം കാർബണേറ്റ്]] കൊണ്ടുള്ള ഒരു ആവരണം ഉണ്ടായിരിക്കും. ഈ ആവരണങ്ങളുടെ ആകൃതിക്കനുസരിച്ചിരിക്കും അവയ്ക്ക് പേര് ലഭിക്കുന്നത്. [[സൂസാന്തല്ലെ]] എന്ന വളരെ ചെറിയ പായലുകൾ പവിഴപ്പുറ്റുകളിൽ വളരുന്നുണ്ട്. ഇവയിൽ നിന്നും പവിഴപ്പുറ്റുകൾക്കവശ്യമായ [[ഓക്സിജൻ]] ലഭിക്കുന്നു. അതിനു പകരമായി പായലുകളുടെ വളർച്ചക്ക് ആവശ്യമായ [[കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ്]], മറ്റ് [[മൂലകം|മൂലകങ്ങൾ]] തുടങ്ങിയവ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ നൽകുന്നു.
ശക്തിയായി അടിക്കുന്ന [[തിരമാല]], [[ലവണം|ലവണാംശം]] കുറഞ്ഞ ജലം, ജലത്തിന്റെ താപനിലയിലുള്ള വ്യത്യാസം, ലഭിക്കുന്ന [[സൂര്യപ്രകാശം|സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ]] അളവ് , തുടങ്ങിയവ മൂലം പവിഴപ്പുറ്റുകളുടെ നിർമ്മാണപ്രക്രിയ തടയപ്പെടാറുണ്ട്. ചിലപ്പോൾ ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിലെ വളർച്ചക്ക് ശേഷം അവ താനെ നശിച്ച് പോകാറുമുണ്ട്. അതിലെ ജീവനുള്ള ഭാഗം മാത്രമെ നശിച്ചു പോകാറുള്ളൂ. കാൽസ്യമയമായ അസ്തികൂടം നശിക്കാതെ നിലനിൽക്കും. നിർജ്ജീവമായ പുറ്റുകളിൽ പുതിയ [[ലാർ‌വ|ലാർ‌വകൾ]] സ്ഥാനമുറപ്പിച്ചു വീണ്ടും പുറ്റുനിർമ്മാണം തുടരുന്നു. ഇങ്ങനെ അനേകായിരം പുറ്റുകൾ ചേർന്നാണ് പവിഴപ്പുറ്റ് നിരകൾ രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

== വിവിധയിനം പവിഴപ്പുറ്റുകൾ ==
[[പ്രമാണം:Soft coral peach komodo.jpg|left|275px]]
വിവിധ ആകൃതികളിൽ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ രൂപം കൊള്ളുന്നു. [[ഉഷ്ണമേഖല|ഉഷ്ണമേഖലയിലുള്ള]] കടലുകളിൽ കൂടുതലായും കാണപ്പെടുന്ന പവിഴപ്പുറ്റുകൾക്ക് [[തലച്ചോറ്|തലച്ചോറിന്റെ]] ആകൃതിയാണുള്ളത്. അവയെ ബ്രയിൻ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ എന്ന് പറയുന്നു. അവിടെ കാണപ്പെടുന്ന മറ്റൊരുതരമാണ് കാബേജ് പവിഴപ്പുറ്റുകൾ. ഇവയ്ക്ക് [[പച്ചക്കറി|പച്ചക്കറിയായ]] [[കാബേജ്|കാബേജിൻറെ]] ആകൃതിയാണ്. [[ഇന്ത്യോനേഷ്യ|ഇന്ത്യോനേഷ്യയുടെ]] സമീപത്ത് കാണപ്പെടുന്ന പവിഴപ്പുറ്റിനമാണ് ആങ്കർ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ. ഇത്തരം പവിഴപ്പുറ്റുകൾക്ക് [[നങ്കൂരം|നങ്കൂരത്തിൻറെ]] ആകൃതിയായിരിക്കും. [[കലമാൻ]] കൊമ്പ് പോലെയുള്ള പവിഴപ്പുറ്റുകളെ സ്റ്റാഗ് ഹോൺ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ എന്ന് പറയുന്നു. കൂടാതെ [[കൂൺ|കൂണിൻറെ]] ആകൃതിയിലുള്ള മഷ്റൂം, നക്ഷത്രത്തിൻറെ ആകൃതിയിലുള്ള സ്റ്റാർ, ടേബിൾ, ഡേയ്സി, ബ്രാക്കോളി, സോഫ്റ്റ്, ഫയർ, ഓർഗൻ പൈപ്പ് മുതലായ ആകൃതിയിലും പവിഴപ്പുറ്റുകൾ കാണപ്പെടുന്നു.

== വിവിധ പവിഴപ്പുറ്റ് നിരകൾ ==

മൂന്ന് തരം പവിഴപ്പുറ്റുകളാണ് നിലവിലുള്ളത്.

=== തീരപ്പുറ്റ് ===
{{പ്രധാനലേഖനം|തീരപ്പുറ്റ്}}

കടൽ തീരങ്ങളിൽ കടലിനോട് ചേർന്ന് ആഴം കുറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന പവിഴപ്പുറ്റ് നിരയെ '''തീരപ്പുറ്റ്''' (''ഫിജിങ് റീഫ്'')എന്ന് പറയുന്നു. ഇവ കിലോമീറ്ററുകളോളം നീളത്തിൽ കാണാം. തീരത്തു നിന്നും ഏതാനും മീറ്ററുകൾ മുതൽ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ വരെ കടലിലേക്ക് തള്ളിനിൽക്കുന്ന തീരപ്പുറ്റുകളുണ്ട്. ഇങ്ങനെ വീതിയേറിയ പവിഴപ്പുറ്റുകളിൽ കരയോട് ചേർന്ന ഭാഗം മണ്ണും ചെളിയുമടിഞ്ഞ് ചതുപ്പുപോലെയാകും. ഇവിടെ കണ്ടൽ ചെടികൾ വളർന്ന് കാടു പോലെയാകുന്നതും പതിവാണ്. ചത്തൊടുങ്ങിയ കോറലുകൾ കൊണ്ട് രൂപപ്പെട്ടിട്ടുള്ള താരതമ്യേന ഉറച്ച് പരന്ന ആഴം കുറഞ്ഞ ഈ ഭാഗത്തെ ''റീഫ് ഫ്ലാറ്റ്'' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ മുന്നറ്റത്തായി കാണപ്പെടുന്ന വരമ്പുപോലുള്ള ഭാഗമാണ് ജീവനുള്ള കോറലുകൾ കാണപ്പെടുന്ന ''റീഫ് ക്രെസ്റ്റ്''. ഇതിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ മുന്നോട്ട് നീളത്തിൽ വളർന്ന് മുനമ്പായി രൂപപ്പെടുന്നു. ഇതിനെ ''സ്പർ'' എന്നു വിളിക്കുന്നു. അടുത്ത രണ്ട് മുനമ്പുകൾക്കിടയിൽ പത്തോ പതിഞ്ചോമീറ്റർ വരെ ആഴമുള്ള കിടങ്ങുകളും രൂപപ്പെടാറുണ്ട്. വലിയ മത്സ്യങ്ങളടക്കമുള്ള കടൽജീവികളുടെ ഇഷ്ട താവളമാണ് ഇത്തരം കിടങ്ങുകൾ.

=== പവിഴരോധിക ===

കരയിൽ നിന്നും അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പവിഴപ്പുറ്റ് നിരയാണ് '''പവിഴരോധിക''' (Barrier Reef) എന്നു പറയുന്നത്. കരക്കും പവിഴപ്പുറ്റ് നിരക്കും ഇടയിൽ ജലാശയമുണ്ടായിരിക്കും.

=== പവിഴദ്വീപ് വലയം ===

നടുക്കടലിൽ പവിഴപ്പുറ്റ് നിരകൾക്ക് നടുക്ക് നീലനിറത്തിൽ ജലാശയം ഉണ്ടായാൽ, അത്തരം പവിഴപ്പുറ്റുകളെ'''പവിഴദ്വീപ് വലയം''' (Attol) എന്നും പറയുന്നു.
[[പ്രമാണം:Maldives small island.jpg|right|thumb|250px|അറ്റോൾ [[മാലിദ്വീപ്|മാലിദ്വീപുസമൂഹത്തിൽ]] നിന്നും]]

== പ്രധാന പവിഴപ്പുറ്റുകൾ ==
{{പ്രധാനലേഖനം|ഗ്രേറ്റ് ബാരിയർ റീഫ്}}

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പവിഴപ്പുറ്റ് ശെഖരമാണ് [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] [[ഗ്രേറ്റ് ബാരിയർ റീഫ്]]. ഈ പവിഴപ്പുറ്റ് സമൂഹം ഓസ്ട്രേലിയായുടെ വടക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[ക്യൂൻസ്‌ലാന്റ്|ക്യൂൻസ്‌ലാൻറിൻറെ]] തീരത്തുള്ള കോറൽ സമുദ്രത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ 3,000 ൽ അധികം പവിഴപ്പുറ്റുനിരകൾ, 900 ദ്വീപുകൾ എന്നിവ ചേർന്ന് 2600 കിലോമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ സ്ഥലത്തായി ഏകദേശം 3,44,400 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലായി വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. [[ഗ്രേറ്റ് ബാരിയർ റീഫ് മറൈൻ പാർക്ക് അതോറിറ്റി]] എന്ന സംഘടന ഈ പവിഴപ്പുറ്റിനെ സംരക്ഷിച്ചുവരുന്നു. 1981-ൽ [[യുനെസ്കോ]] [[ലോകപൈതൃകകേന്ദ്രം|ലോകപൈതൃകകേന്ദ്രമായി]] ഗ്രേറ്റ് ബാരിയർ റീഫിനെ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം നാഷണൽ പാർക്ക് ആയി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 20,000 വർഷത്തെ പഴക്കം ഈ പവിഴപ്പുറ്റിനുണ്ട് എന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ അഭിപ്രായം..&lt;ref name = euraka/&gt;

== നാശം ==

[[സുനാമി]] മൂലമുണ്ടാകുന്ന വലിയ [[തിരമാല|തിരമാലകളുടെ]] ശക്തമായ പ്രഹരം മൂലം പവിഴപ്പുറ്റുകൾക്ക് നാശം വരാറുണ്ട്. കൂടാതെ [[നക്ഷത്രമൽസ്യം|നക്ഷത്രമത്സ്യങ്ങൾ]] ആഹാരമാക്കുന്നതിലൂടെയും പവിഴപ്പുറ്റുകൾക്ക് നാശം സംഭവിക്കുന്നു. ഇവയ്ക്ക് പുറമെ മനുഷ്യർ കടലിൽ തള്ളുന്ന [[പ്ലാസ്റ്റിക്]], കപ്പലുകളിൽ നിന്നും പുറത്തേക്കൊഴുകുന്ന എണ്ണ‍, കൗതുകത്തിനായി [[അക്വേറിയം|അക്വേറിയങ്ങളിൽ]] സൂക്ഷിക്കാനായ് പവിഴപ്പുറ്റുകൾ ശേഖരിക്കൽ എന്നിവ വഴി പവിഴപ്പുറ്റുകൾക്ക് നാശം സംഭവിക്കറുണ്ട്.

താപനിലയിലുണ്ടാവുന്ന വ്യതിയാനം, കടൽജലത്തിൽ [[കാർബ്ബൺ ഡയോക്സൈഡ്|കാർബ്ബൺ ഡയോക്സൈഡിന്റെ]] അളവു കൂടുക, [[എണ്ണ]] തുടങ്ങിയ [[മാലിന്യം|മാലിന്യങ്ങൾ]] കലരുക എന്നിവയും പവിഴപ്പുറ്റുകളുടെ നാശത്തിനു കാരണമാകുന്നു..&lt;ref name = euraka/&gt;

=== രോഗം ===
പവിഴപ്പുറ്റുകൾക്കുണ്ടാകുന്ന രണ്ട് രോഗങ്ങളാണ് വൈറ്റ് ബാൻഡ് രോഗവും ബ്ലാക്ക് ബാൻഡ് രോഗവും. [[ബാക്ടീരിയ|ബാക്ടീരിയകളാണ്]] ഈ രോഗത്തിന് കാരണം. ബ്ലാക്ക് ബാൻഡ് രോഗത്തിൽ രോഗബാധയേറ്റ ഭാഗങ്ങളിലെ പവിഴജീവികൾ നശിച്ച് ആ ഭാഗം കറുത്ത പട്ടപോലെയായി തീരുന്നു. വൈറ്റ് ബാൻഡ് രോഗബാധയേറ്റ ഭാഗം വെളുത്ത പട്ടപോലെയായി തീരും.

== ഡാർവിന്റെ കണ്ടെത്തൽ ==

ലോകത്തിലെ ആദ്യ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ ഉടലെടുത്തത് 5000 ലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപാണന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ, ഇന്നു നാം കാണുന്ന പവിഴപ്പുറ്റിന് എണ്ണായിരത്തിലധികം വർഷങ്ങൾ പഴക്കമില്ല. ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലുതും പഴക്കം ചെന്നതുമായ ഈ ജീവി വ്യവസ്ഥയുടെ രൂപവത്കരണവും വർഗീകരണവും സംബന്ധിച്ച സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ആദ്യമായി മുൻപോട്ടുവച്ചതു [[ചാൾസ് ഡാർവിൻ|ചാൾസ് ഡാർവിനാണ്]]. 1842 - ൽ ഇതുസംബന്ധിച്ച് അദ്ദേഹം രചിച്ച പുസ്തകമാണ് ''[[ദി സ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ ഓഫ് കോറൽ റീഫ്]]'' (The Structure and Distribution of Coral Reefs).

== ഉപയോഗങ്ങൾ ==

[[ജൈവവൈവിധ്യം|ജൈവവൈവിധ്യത്തിൻറെ]] കലവറയായ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ കൊണ്ട് ധാരാളം ഉപയോഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇവ തീരം സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപു]] പോലെ ലോകത്തിലെ ഒട്ടനവധി [[ദ്വീപ്|ദ്വീപുകൾ]] രൂപം കൊണ്ടിരിക്കുന്നത് നിസ്സാരങ്ങളായ പവിഴജീവികളുടെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷത്തെ അധ്വാനം കൊണ്ടാണ്. [[കാത്സ്യം കാർബണേറ്റ്|കാത്സ്യം കാർബണേറ്റിൻറെ]] നല്ല ഉറവിടമായ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ [[കുമ്മായം|കുമ്മായനിർമ്മാണത്തിനും]] മറ്റും ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൌതുകവസ്തുക്കളായും ഇവ വിറ്റഴിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;

== മുൻപോട്ടുള്ള വായനയ്ക്ക് ==

&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;

* Barber, Charles V. and Vaughan R. Pratt. 1998. Poison and Profit: Cyanide Fishing in the Indo-Pacific. ''Environment'', Heldref Publications.
* Butler, Steven. 1996. &quot;Rod? Reel? Dynamite? A tough-love aid program takes aim at the devastation of the coral reefs&quot;. ''U. S. News and World Report'', 25 November 1996.
* Christie, P. 2005a. University of Washington, Lecture. 18 May 2005.
* Christie, P. 2005b. University of Washington, Lecture. 4 May 2005.
* [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html CIA - World Factbook—Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |date=2015-07-19 }}
* Clifton, Julian. 2003. Prospects for Co-Management in Indonesia's Marine Protected Areas. ''Marine Policy'', 27(5): 389-395.
* Courtney, Catherine and Alan White. 2000. ''Integrated Coastal Management in the Philippines''. Coastal Management; Taylor and Francis.
* Fox, Helen. 2005. ''Experimental Assessment of Coral Reef Rehabilitation Following Blast Fishing''. The Nature Conservancy Coastal and Marine Indonesia Program. Blackwell Publishers Ltd, Feb 2005.
* Gjertsen, Heidi. 2004. ''Can Habitat Protection Lead to Improvements in Human Well-Being? Evidence from Marine Protected Areas in the Philippines. ''
* Martin, Glen. 2002. &quot;The depths of destruction Dynamite fishing ravages Philippines' precious coral reefs&quot;. ''San Francisco Chronicle'', 30 May 2002
* Sadovy, Y. J. ''Ecological Issues and the Trades in Live Reef Fishes, Part 1''
* [http://www.epa.gov/awow/oceans/coral/about.html USEPA] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.
* [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/13_-_Habitat_Booklets/UNEP_or_GEF_Review_of_Coral_Reefs_in_the_South_China_Sea.html UNEP. 2004. Coral Reefs in the South China Sea. UNEP/GEF/SCS Technical Publication No. 2.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123729/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/13_-_Habitat_Booklets/UNEP_or_GEF_Review_of_Coral_Reefs_in_the_South_China_Sea.html |date=2022-09-26 }}
* [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_05_-_Coral_Reef_Demonstration_Sites_in_the_South_China_Sea.html UNEP. 2007. Coral Reefs Demonstration Sites in the South China Sea. UNEP/GEF/SCS Technical Publication No. 5.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123724/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_05_-_Coral_Reef_Demonstration_Sites_in_the_South_China_Sea.html |date=2022-09-26 }}
* [http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_11_-_National_Reports_on_Coral_Reefs_in_the_Coastal_Waters_of_the_South_China_Sea.html UNEP, 2007. National Reports on Coral Reefs in the Coastal Waters of the South China Sea. UNEP/GEF/SCS Technical Publication No. 11.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926123734/http://www.unepscs.org/SCS_Documents/Download/19_-_Technical_Publications_and_Guidelines/Technical_Publication_11_-_National_Reports_on_Coral_Reefs_in_the_Coastal_Waters_of_the_South_China_Sea.html |date=2022-09-26 }}

&lt;/div&gt;

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Commons category|Coral reefs}}

{{Wikisource1911Enc|Coral-reefs}}

* [http://animals.howstuffworks.com/marine-life/coral-reef.htm How Coral Reefs Work]
* [http://coral-reef-info.com/ Coral Reefs: Informational site on coral reef structure, biology, and ecology written for general readership]
* [http://www.iyor.org International Year of the Reef in 2008]
* [http://mcr.lternet.edu Moorea Coral Reef Long Term Ecological Research Site (US NSF)]
* [http://www.coralcoe.org.au/index.html ARC Centre of Excellence for Coral Reef Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120620113349/http://www.coralcoe.org.au/index.html |date=2012-06-20 }}
* [http://coral.aoml.noaa.gov/mailman/listinfo/coral-list/ NOAA's Coral-List Listserver for Coral Reef Information and News]
* [http://www.coralreef.noaa.gov/ NOAA's Coral Reef Conservation Program] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920205339/http://coralreef.noaa.gov/ |date=2012-09-20 }}
* [http://www.xcaret.com/Exhibitions/Coral_Reef_Aquarium.html Exhibition of the Mexican Caribbean coral reef biodiversity aquarium in Xcaret Mexico]
* [https://web.archive.org/web/20120925221355/http://coris.noaa.gov/ NOAA's Coral Reef Information System]
* [http://www.reefbase.org/ ReefBase: A Global Information System on Coral Reefs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120831082206/http://www.reefbase.org/ |date=2012-08-31 }}
* [http://www.nova.edu/ncri/ National Coral Reef Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023012451/http://www.nova.edu/ncri/ |date=2012-10-23 }} Nova Southeastern University
* [http://www.aquariumcouncil.org Marine Aquarium Council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724124203/http://www.aquariumcouncil.org/ |date=2013-07-24 }}
* [http://www.ncoremiami.org/ NCORE National Center for Coral Reef Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712021619/http://www.ncoremiami.org/ |date=2012-07-12 }} University of Miami
* [http://www.unepscs.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=51&amp;Itemid=83 Science and Management of Coral Reefs in the South China Sea and Gulf of Thailand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103193456/http://www.unepscs.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=51&amp;Itemid=83 |date=2012-11-03 }}
* [http://coralreefs.nbii.gov/portal/server.pt NBII portal on coral reefs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090512101516/http://coralreefs.nbii.gov/portal/server.pt |date=2009-05-12 }}
* [http://www.stanford.edu/group/microdocs/ Microdocs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024014829/http://www.stanford.edu/group/microdocs/ |date=2012-10-24 }}: [http://www.stanford.edu/group/microdocs/typesofreefs.html 4 kinds of Reef] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024014723/http://www.stanford.edu/group/microdocs/typesofreefs.html |date=2012-10-24 }} &amp; [http://www.stanford.edu/group/microdocs/reefstructure.html Reef structure] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024014829/http://www.stanford.edu/group/microdocs/reefstructure.html |date=2012-10-24 }}

; റിപ്പോർട്ടുകൾ
* [http://ccma.nos.noaa.gov/ecosystems/coralreef/coral2008/welcome. html/ NOAA Report: The State of Coral Reef Ecosystems of the United States and Pacific Freely Associated States: 2008]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.motherjones.com/news/special_reports/coral_reef/ A special report on the plight of the planet's coral reefs—and how you can help—from ''Mother Jones'' magazine]

; സംഘടനകൾ
* [http://www.reeffest.org/ Reef Fest Concert Series] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100417160614/http://reeffest.org/ |date=2010-04-17 }} Non-profit effort to benefit coral reef conservation globally, starting in 2008, the International Year of the Reef
* [http://www.coral.org/ The Coral Reef Alliance] (CORAL)
* [http://globalcoral.org/ Global Coral Reef Alliance]
* [http://www.gcrmn.org Global Coral Reef Monitoring Network] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110424175939/http://www.gcrmn.org/ |date=2011-04-24 }} (GCRMN)

{{aquatic ecosystem topics}}
{{ഭൂമിശാസ്ത്രപദസൂചികൾ}}
{{DEFAULTSORT:Coral Reef}}

[[വർഗ്ഗം:ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദ്വീപുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സമുദ്ര ജൈവവൈവിധ്യം]]
[[വർഗ്ഗം:മൃഗോൽപ്പന്നങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>n6w2m6zahqj989fmpxmozuopr3cg2q0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇരുട്ടുകുത്തി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157430</id>
    <revision>
      <id>4682250</id>
      <parentid>4681931</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9499" sha1="abp3hevxkk7f1vsm679739wxhm1pzak" xml:space="preserve">[[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]]
ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന  പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . 

ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്.

ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും.

== നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ ==
നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ്  &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi A Grade Final
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]]
# പടക്കുതിര
# തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം-&gt;[1992ൽ]സീമതൈചിറ )
# ഡായി നമ്പർ വൺ
# മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ 
# പി.ജി. കർണ്ണൻ 
# മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ-&gt;ഫിലോമിന)

== ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi B Grade
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi B Grade List 3
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]]
# കുറുപ്പുപറമ്പൻ
# ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2))
# വലിയ പണ്ഡിതൻ(രാജഭരണ കാലത്ത് പേര്:തൃപ്പൂണിത്രയപ്പൻ)
# താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ്
# ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ(പഴയ പേര് :മണപറമ്പൻ)
# സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ-&gt;മണക്കൽ)
# പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1
# ശ്രീമുത്തപ്പൻ
# സെന്റ് ജോസഫ് 
# [[ദാനിയേൽ ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളം| ദാനിയേൽ]](പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ)
# ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ 
# വെണ്ണക്കലമ്മ 
# തുരുത്തിപ്പുറം
# [[ഹനുമാൻ നമ്പർ 1 (വള്ളം)|ഹനുമാൻ No.-1]] (പഴയ പേര് :ശ്രീ പദ്മനാഭൻ-&gt;ഹനുമാൻ) 
# പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി-&gt;സെന്റ്. ജോർജ് -&gt;പുല്ലയിൽ)
# ജലറാണി 
# സെന്റ് ആന്റണീസ്
# ഗരുഡൻ
# കുന്നത്തുപറമ്പൻ

== ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]]
# മയിൽവാഹനൻ
# കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ-&gt;വേമ്പനാടൻ)
# ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള)
# ചെറിയപണ്ഡിതൻ
# സെന്റ് ജോസഫ് -2 
# ഗോതുരുത്ത് 
# ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി)
# ശ്രീഭദ്ര 
# വടക്കുംപുറം
# മടപ്ലാതുരുത്ത് 
# മയിൽപ്പീലി 
# സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 
# ഹനുമാൻ No: -2 
# ജി.എം.എസ്
# തട്ടകത്തമ്മ 
# ഇളമുറതമ്പുരാൻ  പമ്പാവാസൻ

==അവലംബം ==
{{reflist}}

== ഇതും കാണുക ==
{{commonscat|iruttukuthi Vallam}}
* [[ചുരുളൻ വള്ളം]]
* [[വെപ്പ് വള്ളം]]
* [[തെക്കനോടി വള്ളം]]

{{ഫലകം:Waters of Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]]
[[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>abp3hevxkk7f1vsm679739wxhm1pzak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:മുതലത്തെയ്യം</title>
    <ns>1</ns>
    <id>167218</id>
    <revision>
      <id>4682432</id>
      <parentid>1103330</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:50:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>/* തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="840" sha1="me9xgz5og7efu183fvbjnwmv4o4morc" xml:space="preserve">ഈ ലേഖനത്തിലെ ചില ഭാഗങ്ങൾ http://akliyath.blogspot.com/2009/10/blog-post_27.html എന്ന ബ്ലോഗിൽ നിന്നെടുത്തിട്ടുള്ളതാണ്. ബ്ലോഗ് അവലംബമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കാത്തതിനാൽ ഇവിടെ ചേർക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപ് &amp;#124; Anoop ]] 06:57, 11 നവംബർ 2011 (UTC)

== തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026 ==
{{തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026|expanded=yes}} [[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 07:50, 3 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>me9xgz5og7efu183fvbjnwmv4o4morc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.സി. തോമസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167550</id>
    <revision>
      <id>4682335</id>
      <parentid>4609918</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T22:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17662" sha1="btfj08lh1tzvscraggbn7mezv72p6dw" xml:space="preserve">{{Prettyurl|P. C. Thomas}}
{{Infobox Indian politician
| name = പി.സി. തോമസ്
| image = P C Thomas.jpg 
| caption = 
| birth_date ={{Birth date and age|1950|10|31|}}
| birth_place =[[കോട്ടയം]], [[കേരളം]]
| residence =[[എറണാകുളം]]
| death_date =
| death_place =
| office = [[ലോക്സഭ|ലോക്സഭാംഗം]]
| constituency = [[മുവാറ്റുപുഴ]]
| term = 1989, 1991, 1996, 1998, 1999, 2004
| predecessor =
| successor =
| party = [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]] (1979-2001 വരെ), ഐ.എഫ്.ഡി.പി, [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]] (2010 വരെ), [[കേരള കോൺഗ്രസ് (തോമസ്)]] (2021 വരെ), [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] 
(നിലവിൽ )  
| religion = റോമൻ കത്തോലിക്ക്
| spouse = മേരിക്കുട്ടി തോമസ്
| children = 2 മകൻ, 1 മകൾ
| website = 
| footnotes = 
| date = 27 ഏപ്രിൽ
| year = 2021
| source = http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=486 ലോക്സഭ
}}
1989 മുതൽ 2009 വരെ [[മൂവാറ്റുപുഴ|മൂവാറ്റുപുഴയിൽ]] നിന്ന് ആറു തവണ [[ലോക്സഭ |ലോക്സഭാംഗവും]]
1999-2004-ലെ [[എ.ബി. വാജ്പേയി]] മന്ത്രിസഭയിൽ കേന്ദ്രസഹമന്ത്രിയുമായിരുന്ന മുതിർന്ന [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] നേതാവാണ് 
''' പി.സി. തോമസ് '''
(ജനനം: 31 ഒക്ടോബർ 1950)&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2021/01/07/pc-george-and-pc-thomas-awaiting-udf-entry.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/11/09/pc-thomas-ismail-muvattupuzha-election-case-.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2020/10/25/pc-thomas-likely-to-join-udf-reports.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/04/27/pj-joseph-elected-kerala-congress-chairman.html&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവും സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പ് മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[പി.ടി. ചാക്കോ|പി.ടി. ചാക്കോയുടെയും]] മറിയാമ്മയുടെയും മകനായി 1950 ഒക്ടോബർ 31 ന് [[കോട്ടയം ജില്ല]]യിലെ [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] താലൂക്കിലുള്ള പുല്ലോളി വീട്ടിൽ തോമസ് ജനിച്ചു. [[സൈനിക് സ്കൂൾ, കഴക്കൂട്ടം|കഴക്കൂട്ടം സൈനിക സ്കൂൾ]], [[എസ്.ബി കോളേജ്, ചങ്ങനാശ്ശേരി|ചങ്ങനാശേരി എസ്.ബി. കോളേജ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം തിരുവനന്തപുരം ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 

1964-ൽ [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] പാർട്ടിയിൽ അംഗമായതിനെത്തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവായിരുന്ന [[കെ.എം. മാണി]]യുടെ വിശ്വസ്തനായാണ് രാഷ്ട്രീയജീവിതമാരംഭിക്കുന്നത്. പിന്നീട് മാണിയോട് എതിർത്ത് ചേരിമാറി[[പി.ജെ. ജോസഫ്| പി.ജെ. ജോസഫിനൊപ്പം]] ചേർന്നു. പിന്നീട് ജോസഫിൽ നിന്നകന്ന് സ്വന്തം പാർട്ടിയുണ്ടാക്കി [[ബി.ജെ.പി]] നയിക്കുന്ന [[എൻ.ഡി.എ.]] മുന്നണിയിൽ ചേർന്നശേഷം ഒടുവിൽ എൻ.ഡി.എ വിട്ട് വീണ്ടും [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിനൊപ്പം]] ചേർന്നു. ഒരേയൊരു തവണ കേന്ദ്ര സഹമന്ത്രിയായത് ഒഴിച്ചാൽ പിന്നീട് പി.സി. തോമസിന്റെ രാഷ്ട്രീയജീവിതത്തിൽ വലിയ ഉയർച്ച ഉണ്ടായില്ല&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/10/30/pc-thomas-70th-birthday.html&lt;/ref&gt;

കേരള കോൺഗ്രസുകളുടെ ലയനത്തിനായി മുമ്പ് നടന്നിട്ടുള്ള ചർച്ചകൾക്കെല്ലാം നേതൃത്വം നൽകിയത് തോമസാണ്. കേരള കോൺഗ്രസിൽ [[ജോസ് കെ. മാണി]]യോട് മാത്രമാണ് തോമസിന് അകൽച്ചയുള്ളത്&lt;ref&gt;https://tv.mathrubhumi.com/en/news/politics/jose-k-mani-s-stance-won-t-help-both-jose-ldf-says-pc-thomas-1.65614&lt;/ref&gt;

1987-ലെ സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മുതിർന്ന [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] നേതാവായിരുന്ന [[കെ.എം. മാണി]]യാണ് പി.സി. തോമസിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ വളർച്ചക്ക് തുടക്കമിട്ടത്. 1987-ൽ വാഴൂരിൽ നിന്ന് സി.പി.ഐ നേതാവായിരുന്ന കാനം രാജേന്ദ്രനോട് പരാജയപ്പെട്ടായിരുന്നു തുടക്കം.
1989-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[മൂവാറ്റുപുഴ]]യിൽ നിന്നാണ് പി.സി.തോമസ് ആദ്യമായി[[ലോക്സഭ| ലോക്സഭാംഗമാകുന്നത്]]. മറ്റൊരു പ്രത്യേകത കൂടി ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്.
1989-ൽ മൂവാറ്റുപുഴ ലോക്സഭ സീറ്റ് തർക്കത്തെ തുടർന്ന് [[യു.ഡി.എഫ്]] വിട്ട് ഇടതുപക്ഷത്തേക്ക് പോയ [[പി.ജെ. ജോസഫ്]] 1989-ലെ [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മൂവാറ്റുപുഴയിൽ നിന്ന് തോമസിനെതിരെ മത്സരിച്ചെങ്കിലും മൂന്നാം സ്ഥാനമാണ് കിട്ടിയത്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha#1989 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918084437/https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha#1989 |archive-date=2025-09-18 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
പിന്നീട് പി.സി.തോമസ് 1991, 1996, 1998, 1999, വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ [[മൂവാറ്റുപുഴ]]യിൽ നിന്ന് തന്നെ മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918084437/https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha |archive-date=2025-09-18 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

റബ്ബറിനെ പാർലമെൻ്റിന് പരിചയപ്പെടുത്തിയ തോമസ് ബ്രിഫ് കേസിൽ റബ്ബർഷീറ്റുമായി സഭയിലെത്തിയത് വിവാദമായി.

2001 വരെ കേരള കോൺഗ്രസ് മാണി ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായിരുന്ന പി.സി. തോമസ് കെ.എം. മാണിയുടെ മകനായ ജോസ്.കെ.മാണി പാർട്ടിയിലേക്ക് വരുന്ന സമയത്ത് കെ.എം. മാണിയുമായി അകൽച്ചയിലായി. 

2001 ജൂണിൽ മാണി ഗ്രൂപ്പ് വിട്ട് ദേശീയ കർഷക മുന്നണിയുമായി മുന്നോട്ട് പോയി [[ഇന്ത്യൻ ഫെഡറൽ ഡെമൊക്രാറ്റിക് പാർട്ടി]] (ഐ.എഫ്.ഡി.പി) രൂപീകരിച്ചു [[ബി.ജെ.പി]] നയിച്ച [[എൻ.ഡി.എ.]] മുന്നണിയിൽ ചേർന്നു എ.ബി. വാജ്പേയി നേതൃത്വം നൽകിയ കേന്ദ്രമന്ത്രിസഭയിൽ നിയമ വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കേന്ദ്ര സഹമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

2004-ൽ നടന്ന [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഐ.എഫ്.ഡി.പി. സ്ഥാനാർത്ഥിയായി [[മൂവാറ്റുപുഴ]]യിൽ നിന്ന് ജോസ്.കെ.മാണിക്കെതിരെ മത്സരിച്ചു ജയിച്ചു.

2004-ലെ അട്ടിമറി ജയത്തെ ചോദ്യം ചെയ്ത് എതിർ സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്ന സി.പി.എം നേതാവ് കോടതിയിൽ ഹർജി നൽകിയതിനെ തുടർന്ന് തോമസിൻ്റെ ജയം 2009-ൽ കോടതി റദ്ദാക്കി&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article458102.ece P.C. Thomas, ex-MP, gets 3-year poll ban]&lt;/ref&gt; 2010 ജൂൺ 15-ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം രാഷ്ട്രപതി ഇദ്ദേഹത്തിന് അയോഗ്യത കൽപ്പിച്ചു.

പിന്നീട് എൻ.ഡി.എ വിട്ട് പി.ജെ. ജോസഫിനൊപ്പം ചേർന്നു.
2010-ൽ [[പി.ജെ. ജോസഫ്]] മാണിയുടെ പാർട്ടിയിൽ ലയിച്ചതിനെ തുടർന്ന് കേരള കോൺഗ്രസ് ലയന വിരുദ്ധവിഭാഗം എന്ന പാർട്ടിയുണ്ടാക്കി ഇടതുപക്ഷത്ത് തുടർന്നു. പിന്നീട്  കോടതിയിൽ കേസിനു പോയതിനെ തുടർന്ന് [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] എന്ന പേര് ഉപയോഗിക്കാൻ കോടതി വഴി അംഗീകാരം കിട്ടിയ ഏക നേതാവാണ് പി.സി. തോമസ്. [[സ്കറിയ തോമസ്]] വിഭാഗവുമായുണ്ടായ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് 2015-ൽ എൽ.ഡി.എഫ് വിട്ട് ബി.ജെ.പി നയിക്കുന്ന എൻ.ഡി.എ മുന്നണിയിൽ ഘടകകക്ഷിയായി.

2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സീറ്റിനെ ചൊല്ലിയുണ്ടായ തർക്കത്തെ തുടർന്ന് തോമസ് എൻ.ഡി.എ വിട്ടു&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/03/16/kerala-congress-pj-joseph-pc-thomas-factions-may-merge-reports.html&lt;/ref&gt;.

2021 മാർച്ച് 17 ന് പി.ജെ. ജോസഫ് വിഭാഗം പി.സി. തോമസിൻ്റെ പാർട്ടിയായ കേരള കോൺഗ്രസിൽ ലയിച്ചു. ഇതോടെ [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിൽ]] ഘടകകക്ഷിയായി മാറി.&lt;ref name=LokSabha&gt;[http://parliamentofindia.nic.in/ls/lok12/biodata/12kl12.htm Biographical Sketch, Thomas P.C, Member - XII Lok Sabha]&lt;/ref&gt;

നിലവിൽ [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] പാർട്ടിയുടെ വർക്കിംഗ് ചെയർമാനാണ്&lt;ref&gt;https://www.madhyamam.com/kerala/pj-joseph-kerala-congress-chairman-pc-thomas-working-chairman-790623&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/kottayam/2025/10/31/kerala-congress-working-chairman-pc-thomas-birthday-celebration.html&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==

* ഭാര്യ : മേരിക്കുട്ടി തോമസ്

* മക്കൾ : ചാക്കോ, ജിത്തു, മരിയ

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-25 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-25 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും 
|-
| 2004 || [[മൂവാറ്റുപുഴ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. തോമസ്]]||[[ഐ.എഫ്.ഡി.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]] 256411||[[പി.എം. ഇസ്മയിൽ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 255882|| [[ജോസ് കെ. മാണി]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (മാണി)]] [[യു.ഡി.എഫ്.]] 209880
|-
| 1999 || [[മൂവാറ്റുപുഴ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. തോമസ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (മാണി)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 357402||[[പി.എം. ഇസ്മയിൽ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 280463 || [[വി.വി. ആഗസ്റ്റിൻ]] || [[ബി.ജെ.പി.]] 47875
|-
| 1998 || [[മൂവാറ്റുപുഴ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. തോമസ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]] [[യു.ഡി.എഫ്.]] || മാത്യു ജോൺ || [[ജനതാ ദൾ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || ||
|-
| 1996 || [[മൂവാറ്റുപുഴ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. തോമസ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]] [[യു.ഡി.എഫ്.]] || ബേബി കുര്യൻ || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || ||
|-
| 1991 || [[മൂവാറ്റുപുഴ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. തോമസ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]] [[യു.ഡി.എഫ്.]] || പി.ഐ. ദേവസ്യ || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || ||
|-
| 1989 || [[മൂവാറ്റുപുഴ ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[പി.സി. തോമസ്]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]] [[യു.ഡി.എഫ്.]] || സി. പൗലോസ് || [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || ||
|-
|}

==അവലംബം==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 31-ന് ജനിച്ചവർ]]


[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:സീറോ മലബാർ കത്തോലിക്കർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളികളായ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>btfj08lh1tzvscraggbn7mezv72p6dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പീഡോഫ്രിൻ അമൊയെൻസിസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177502</id>
    <revision>
      <id>4682340</id>
      <parentid>1699950</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:30:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3050" sha1="5boqvpqhtjx913voosqxtj9ncdg91x4" xml:space="preserve">{{prettyurl|Paedophryne amauensis}}
{{Taxobox
| name = 
| image =Paratype of Paedophryne amauensis (LSUMZ 95004).png 
| image_caption= [[Paratype]] of ''Paedophryne amauensis'' (LSUMZ 95004) on a [[Dime (United States coin)|U.S. dime]] (diameter 18&amp;nbsp;mm)&lt;ref name = &quot;BBC&quot;&gt;{{cite web|last=Black |first=Richard |url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-16491477 |title=World's smallest frog discovered |work=BBC News |date=11 January 2012 |accessdate=12 January 2012}}&lt;/ref&gt;
| status =  
| status_system = 
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| subphylum = [[Vertebrata]]
| classis = [[Amphibia]]
| ordo = [[Anura]]
| familia = [[Microhylidae]]
| subfamilia = [[Asterophryinae]]
| genus = ''[[Paedophryne]]'' 
| species = '''''P. amauensis'''''
| binomial = ''Paedophryne amauensis''
| binomial_authority = Rittmeyer et al., 2012&lt;ref name = &quot;Rittmeyeretal&quot;&gt;{{cite journal |last1=Rittmeyer |first1=Eric N. |last2=Allison |first2=Allen |last3=Gründler |first3=Michael C. |last4=Thompson |first4=Derrick K. |last5=Austin |first5=Christopher C. |year=2012 |title=Ecological guild evolution and the discovery of the world's smallest vertebrate |journal=PLoS ONE |volume=7 |issue=1 |pages= e29797|publisher= |doi=10.1371/journal.pone.0029797 |url=http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0029797 |accessdate=11 January 2012 |editor1-last=Etges |editor1-first=William J. }}&lt;/ref&gt;
}}
[[പാപുവ ന്യൂ ഗിനിയ]] ദ്വീപിൽ നിന്നും  ലോകത്തിലെ നട്ടെല്ലുള്ള ജീവികളിൽ ഏറ്റവും ചെറിയ ഇനത്തെ [[2009]] ഓഗസ്റ്റിൽ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു.  '''പീഡോഫ്രിൻ  അമൊയെൻസിസ്''' (Paedophryne amauensis) എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന, [[തവള]] വർഗത്തിൽപ്പെട്ട  ഇവയുടെ നീളം 7.7 മില്ലീ മീറ്റർ മാത്രമാണ്.  &lt;ref name=&quot;TinyAustralian&quot;&gt;{{cite news |title=World's tiniest frogs found in Papua New Guinea |author= |url=http://www.theaustralian.com.au/news/breaking-news/worlds-tiniest-frogs-found-in-papua-new-guinea/story-fn3dxity-1226242332383 |newspaper=[[The Australian]] |date=12 January 2012 |accessdate=11 January 2012}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
[[File:X-ray of paratype of Paedophryne amauensis (LSUMZ 95002).png|thumb|left|[[എക്സ് കിരണം]] ചിത്രം നട്ടെല്ല്, വ്യക്തമായിരിക്കുന്നു.]]\
{{-}}
== അവലംബം ==
&lt;references&gt;
{{commonscat|Paedophryne amauensis}}
{{wikispecies|Paedophryne amauensis}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
[[Category:തവളകൾ]]</text>
      <sha1>5boqvpqhtjx913voosqxtj9ncdg91x4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ധൂളിക്കൊടുങ്കാറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177738</id>
    <revision>
      <id>4682245</id>
      <parentid>4668705</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9966" sha1="s4j9wy9dyjlobtlh01dcj2b5es38bko" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Dust storm}}
{{Weather}}
[[Image:Sandstorm_in_Al_Asad,_Iraq.jpg|thumb|left|ഒരു ധൂളികൊടുംകാറ്റ് [[ഇറാക്ക്|ഇറാക്കിലെ]] അൽ അസാദിനെ സമീപിക്കുന്നു. അസ്തമയത്തിനു തൊട്ടു മുമ്പ് ([[ഏപ്രിൽ]] 27, 2005)]]

ഊഷര പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഒരിനം പ്രാദേശിക ചുഴലിക്കാറ്റാണ് '''ധൂളിക്കൊടുങ്കാറ്റ്'''.''ധൂളിച്ചുഴലി'' എന്നും പേരുള്ള ഈ മണൽക്കാറ്റിനെ പലപ്പോഴും ഡെവിൾ (Devil) എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. തീവ്രമായ സംവഹനത്തിൽ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.allstar.fiu.edu/aero/fltenv3.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-01-19 |archive-date=2008-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081221204833/http://www.allstar.fiu.edu/aero/fltenv3.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (strong convection) പ്പെട്ട് മണൽത്തരികളും പൊടിയും മീറ്ററുകളോളം ഉയർന്നു പൊങ്ങുന്നതാണ് ധൂളിച്ചുഴലിയുടെ പ്രത്യേകത. സാധാരണയായി ചെറുപ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രാദേശികമായി മാത്രമേ ധൂളിച്ചുഴലി അനുഭവപ്പെടാറുള്ളൂവെങ്കിലും ചിലപ്പോൾ ചുഴലിക്കാറ്റുമായി യോജിച്ച് വൻതോതിൽ ഇവ വീശിയടിക്കാറുണ്ട്.

==വർധിച്ച താപം മൂലം==
[[File:Redsea sandstorm May13-2005.jpg|thumb|250px|left|ഒരു ധൂളികൊടുംകാറ്റ് ഈജിപ്റ്റിൽ നിന്നും സൗദിയിലേയ്ക്കു പ്രയാണത്തിന്നിടെ ചെങ്കടൽ കടക്കുന്നു]]
[[സഹാറ]] പോലുള്ള വിസ്തൃതങ്ങളായ [[മരുഭൂമി|മരുപ്രദേശങ്ങളിൽ]] അനുഭവപ്പെടുന്ന വർധിച്ച താപം ശക്തമായ സംവഹന വായുപ്രവാഹങ്ങൾക്ക് ജന്മം നൽകുന്നു. ഇതിൽനിന്നു രൂപംകൊള്ളുന്ന ശക്തമായ കാറ്റുകൾ മേഘരൂപത്തിലുള്ള വായുപടലങ്ങളെ അവ പോകുന്ന ദിശയിൽ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോവുക പതിവാണ്. പൊതുവേ അസ്ഥിരമായ വാതങ്ങളായാണ് ഇവ അനുഭവപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ മണൽപ്രദേശങ്ങളിലും ഊഷരപ്രദേശങ്ങളിലും വീശുന്ന ധൂളിക്കൊടുങ്കാറ്റ് ഭൂതലത്തിൽനിന്നുമുള്ള പൊടിപടലങ്ങളെ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു. സഹാറയിൽ വീശുന്ന സിമൂം&lt;ref&gt;http://en.goldenmap.com/Simoom{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; (Simoom), [[ആസ്ട്രേലിയ|ആസ്ടേലിയയിൽ]] വീശുന്ന ബ്രിക് ഫീൽഡർ&lt;ref&gt;http://www.1911encyclopedia.org/Brickfielder&lt;/ref&gt; (Brick fielder) എന്നീ പ്രാദേശിക വാതങ്ങൾ ധൂളിക്കൊടുങ്കാറ്റിന് ഉത്തമോദാഹരണങ്ങളാണ്. വിനാശകരങ്ങളായ ധൂളിക്കൊടുങ്കാറ്റുകൾക്കും പൊതുവേ സിമൂം എന്ന് പേര് നൽകാറുണ്ട്. ഇത്തരത്തിൽപ്പെട്ട കാറ്റുകൾക്ക് [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] ഡെവിൾ (Devil), ഷെയ്ത്താൻ (Shaitan) എന്നീ പേരുകളുണ്ട്. ''പൊടിപടലങ്ങളാൽ രൂപംകൊണ്ട ഒരു മതിൽ''&lt;ref&gt;http://www.huffingtonpost.com/2011/07/06/phoenix-dust-storm_n_891009.html&lt;/ref&gt; (Wall of dust) ഈ കാറ്റിന്റെ തൊട്ടുമുമ്പിലായി മിക്കവാറും കാണപ്പെടുന്നു. 3000 മീറ്റർ വരെ ഉയരം ഈ മതിലിനുണ്ടാകും. മണൽത്തരികളെ കുറച്ചു ദൂരത്തേക്കു വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന മണൽക്കാറ്റിൽ മണൽത്തരികൾ 15-30 മീറ്റർ ഉയരം വരെ മാത്രമേ പരമാവധി എത്താറുള്ളൂ. മണൽക്കാറ്റിനും&lt;ref&gt;http://www.youtube.com/watch?v=dSsbEGrBjso&lt;/ref&gt; (sand storm) ധൂളിക്കൊടുങ്കാറ്റിനും (dust storm) ഇടയിലുള്ള മുഖ്യവ്യത്യാസവും ഇതുതന്നെ.

==ധൂളിക്കാറ്റുകൾ==
(dust laden winds)

പൊടിപടലങ്ങളെയും മണൽത്തരികളെയും വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന കാറ്റുകളെയെല്ലാം പൊതുവേ ധൂളിക്കാറ്റുകൾ (dust laden winds) എന്ന സംജ്ഞ ഉപയോഗിച്ചാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇവ എല്ലായ്പ്പോഴും ചുഴലിക്കാറ്റുകളാകണമെന്നില്ല.&lt;ref&gt;http://wiki.answers.com/Q/Hot_dust_laden_cyclonic_wind_in_arabian_deserts&lt;/ref&gt;

[[യു. എസ്.|യു.എസ്സിന്റെ]] [[പടിഞ്ഞാറ്|പടിഞ്ഞാറൻ]] ഭാഗത്തുള്ള ഭൂപ്രദേശം ''ധൂളിതടം'' (Dust bowl) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. കടുത്ത വരൾച്ചയും ഇടയ്ക്കിടെയുണ്ടാകുന്ന ധൂളിക്കാറ്റുകളും പ്രത്യേകതകളായുള്ള ലോകത്തിലെ മറ്റു ഭൂഭാഗങ്ങളെ വിവരിക്കുവാനും ഈ പദം ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. 1934-35-ൽ കാൻസാസിലെ ധൂളിതടത്തിൽനിന്നു ജന്മമെടുത്ത ധൂളിക്കാറ്റ് ഐക്യനാടുകൾ കടന്ന് അറ്റ്ലാന്റിക്ക് വരെ എത്തിയിരുന്നു.

==ചിത്രശാല==

{{wide image|Sandstorm Panorama.JPG|2200px|&lt;center&gt; ധൂളികൊടുംകറ്റ്, ഇറാക്കിൽ നിന്നുള്ള  പനോരമ കാഴ്ച &lt;/center&gt;}}
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Image:Sahara dust plume Nov 1998.jpg|ധൂളികൊടുംകാറ്റ് അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിനു മുകളിൽ
Image:Cyprus.A2002292.1045.500m.jpg|ധൂളികൊടുംകാറ്റ് സൈപ്രസിനു മുകളിൽ
File:Q8desert.jpg|ചുഴലികൊടുംകാറ്റ് കുവൈറ്റിനു മുകളിൽ 2011 ൽ
Image:Sydney harbour bridge duststorm.jpg|ധൂളികൊടുംകാറ്റ് സിഡ്നിയിൽ
Image:Dust Storm over Bolivia.jpg|ബൊളീവിയയിൽ ധൂളികൊടുകാറ്റ്
Image:Kuwait.A2003106.0805.250m.jpg|കുവൈറ്റിനും, തെക്കൻ ഇറക്കിനും മുകളിൽ. ഏപ്രിൽ 16, 2003
File:Hafar Al-Batin in Summer 004.jpg|ധൂളികൊടുംകാറ്റ് സൗദിഅറേബ്യയിൽ
File:Hafar Al-Batin in Summer 003.jpg|ധൂളികൊടുംകാറ്റ് സൗദിഅറേബ്യയിൽ
Image:Iraq_dust_storm_20090705.ogg|ഇറാക്കിൽ നിന്നും ഇറാനിലേക്ക്.
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*[http://www.msnbc.msn.com/id/44999113/ns/weather/t/more-dust-storms-expected-texas-drought-lingers/#.TxfRhsgwDnk More dust storms expected as Texas drought lingers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111223161718/http://www.msnbc.msn.com/id/44999113/ns/weather/t/more-dust-storms-expected-texas-drought-lingers/#.TxfRhsgwDnk |date=2011-12-23 }}
*[http://www.foxnews.com/us/2011/10/22/texas-could-see-more-dust-storms-as-record-drought-continues/ Texas Could See More Dust Storms as Record Drought Continues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108152616/http://www.foxnews.com/us/2011/10/22/texas-could-see-more-dust-storms-as-record-drought-continues/ |date=2012-01-08 }}
*http://www.answers.com/topic/dust-storm
*https://web.archive.org/web/20111114055614/http://www.wired.com/wiredscience/2011/07/dust-storms/

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|ധൂളിക്കൊടുങ്കാറ്റ്}}

[[വർഗ്ഗം:ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ]]</text>
      <sha1>s4j9wy9dyjlobtlh01dcj2b5es38bko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മീഡിയവിക്കി:AxUserMsg.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>182548</id>
    <revision>
      <id>4682317</id>
      <parentid>3238184</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>68652</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>4682317</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="46653" sha1="5h2rz8a82rxsbhqulhav9enmg4z16jx" xml:space="preserve">/**
 ** AxUserMsg.js - Ajax/API based adding comments and templates to User-Talk-Pages
 ** written in 2011 by [[User:Rillke]]; little parts are from [[MediaWiki:AjaxQuickDelete.js]] by DieBuche and from the old [[MediaWiki:Gadget-UserMessages.js]]
 ** bootstrap-code at [[MediaWiki:Gadget-UserMessages.js]] (which severed as idea for writing this script), help at [[Help:Gadget-UserMessages]]
 **
**/
//&lt;nowiki&gt;

// Invoke automated jsHint-validation on save: A feature on Wikimedia Commons.
// Interested? See [[:commons:MediaWiki:JSValidator.js]].

/*global $:false, mw:false, jsMsgAppend:false */
/*jshint curly:false, bitwise:false, laxbreak:true*/

(function() {
'use strict';

if (window.AxUserMsg) return;

function ClsUPC($userInputField, $outputField, stCallBack, callingObject, CBValidChange) { // User Presence Check
	this.$userInputField = $userInputField;
	this.$outputField = $outputField;
	this.callingObject = callingObject;
	this.stCallBack = stCallBack;
	this.CBValidChange = CBValidChange;
	this.pendingCalls = 0;
	this.pendingSetTimeouts = 0;
	this.oldValue = '';
	this.userNameExists = 2;
 
	var o = this;
 
	$userInputField.keyup( function (event) { 
		var tmpUNE = o.userNameExists;
		if ( o.isValidIP($(this).val()) ) {
			o.setToIP(tmpUNE);
		} else {
			o.execApiCall(false, $(this).val());
		}
	});
	$userInputField.on('input', function() { 
		$userInputField.keyup();
	});
	$userInputField.on('selected', function() { 
		$userInputField.keyup();
	});
}

ClsUPC.prototype.isValidIP = function (username) {
	if ( mw.util.isIPv4Address(username) ) return true; //IP v.4
	return mw.util.isIPv6Address(username);  //IP v.6
};

ClsUPC.prototype.setToIP = function (tmpUNE) {
	var o = this;
	o.userNameExists = -1;
	if ('function' === typeof(o.CBValidChange) &amp;&amp; tmpUNE !== o.userNameExists ) {
		o.$outputField.attr('src', o.callingObject.umImgUserIsIP);
		o.$outputField.attr('alt', 'IP');
		o.oldValue = o.callingObject.umCleanFileAndUser(o.$userInputField.val());
		o.CBValidChange(o, o.callingObject);
	}
};

ClsUPC.prototype.execApiCall = function (isTimeout, val) {
	if (isTimeout) this.pendingSetTimeouts--;
	if (this.oldValue !== this.callingObject.umCleanFileAndUser(val)) {
		if (this.pendingCalls &gt; 0) {
			if (0 === this.pendingSetTimeouts) {
				this.pendingSetTimeouts++;
				var o = this;
				setTimeout( function () { 
					o.execApiCall(true, o.$userInputField.val());
				}, 1000); // do not use the old value, use the current instead
			}
			return;
		}
		var User = this.oldValue = this.callingObject.umCleanFileAndUser(val);
		var query = {
			action: 'query',
			list: 'allusers',
			aufrom: User,
			auto: User
		};
		this.callingObject.umCurrentUserQuery = this;
		this.pendingCalls++;
		this.callingObject.doAPICall(query, this.stCallBack);
	}
};
 
ClsUPC.prototype.evalAPICall = function(result) {
	this.pendingCalls--;
	var uifval = this.$userInputField.val();
	if (this.oldValue !== this.callingObject.umCleanFileAndUser(uifval)) {
		// Don't do anything if user updated the field in-between
		return;
	}
	if (this.isValidIP(uifval)) {
		return;
	}
	if ('object' === typeof(result.query) &amp;&amp; 'object' === typeof(result.query.allusers)) {
		var tmpUNE = this.userNameExists;
		if (0 === result.query.allusers.length) {
			this.$outputField.attr('src', this.callingObject.umImgUserNotExists);
			this.$outputField.attr('alt', '!! invalid !!');
			this.userNameExists = false;
		} else {
			if (this.callingObject.umCleanFileAndUser(this.$userInputField.val()) === result.query.allusers[0].name) {
				this.$outputField.attr('src', this.callingObject.umImgUserExists);
				this.$outputField.attr('alt', 'OK');
				this.userNameExists = true;
			} else {
				if (0 === this.pendingSetTimeouts) { // Only overwrite if there is nothing pending
					this.$outputField.attr('src', this.callingObject.umImgUserUndefined);
					this.$outputField.attr('alt', '?');
					this.userNameExists = 2;
				}
			}
		}
		if ('function' === typeof(this.CBValidChange) &amp;&amp; tmpUNE !== this.userNameExists) this.CBValidChange(this, this.callingObject);
	}
};


var umsg = window.AxUserMsg = {
	umInstall: function () {
		if (0 === $('#t-AjaxUserMessage').length) {
			var _this = this;
			var $LODLinkNode = $('#t-AjaxUserMessageLOD');
			var $Href = $LODLinkNode.length ? $LODLinkNode.eq(0) : $(mw.util.addPortletLink('p-tb', '#', &quot;Notify this user&quot;, 't-AjaxUserMessage', 'Click here to launch user messages'));
			$Href.click(function(e) {
				e.preventDefault();
				_this.fireImmediately = false;
				_this.umNotifyUser();
			});
		}
		window.AxUserMsgPreSelect = (window.AxUserMsgPreSelect || 42);
	},

	umInstallOldLinks: function () {
		// written for Herby, who needs this for working on Commons
		var _this = this;
		$.each(this.umTemplate, function(id, ti) {
			// Create portlet link
			var portletLink = mw.util.addPortletLink( 'p-tb', '#' + id, ti[1], 't-gadgetUserMessage' + id, ti[2]);
			// Bind click handler
			$(portletLink).click( function( e ) {
				e.preventDefault();
				window.AxUserMsgPreSelect = $(this).find('a').attr('href').split('#')[1];
				if (window.AxUserMsgFireAsYouClick) {
					var umType = _this.umTemplate[window.AxUserMsgPreSelect][3];
					if (!(umType &amp; _this.umFlagUQ) &amp;&amp; !(umType &amp; _this.umFlagReq))
						_this.fireImmediately = true;
					else {
						_this.fireImmediately = false;
					}
				}
				_this.umNotifyUser();
			});
		});
	},

	umNotifyUser: function () {
		mw.util.addCSS('a.new {color: #BA0000 !important;}');
		this.umUser = '';
		this.editToken = '';
		this.umDlgPresent = false;
		this.umExecuting = false;
		this.umPendingParser = 0;
		this.umPendingParserTimeouts = 0;
		this.umParserTimerID = 0;
		this.umDelay = (window.AxUserMsgDelay || 100);
		this.umUserCache = {};
		this.umFileCache = {};
		this.umParserCache = {};
		this.focusOwner = '';
		this.umObtainEditToken();
 
		this.umUser = mw.libs.commons.guessUser();
		this.umDlg();
	},
 
	umFillSelect: function (caller, o) {
		var userstate = caller.userNameExists;
		$.each(o.umTemplate, function(id, currentTag) {
			if ( $('#umOpt' + id, o.$tagSelect).length === 0 ) { // check wether to add
				if ( (-1 === userstate &amp;&amp; !(currentTag[3] &amp; o.umFlagUM)) || (true === userstate &amp;&amp; !(currentTag[3] &amp; o.umFlagIP)) ) {
					o.$tagSelect.append( '&lt;option id=&quot;umOpt' + id + '&quot; value=&quot;' + id + '&quot;&gt;' + mw.html.escape(currentTag[1] + ' - ' + currentTag[2]) + '&lt;/option&gt;' );
					return;
				}
			} else { // check wether to remove
				if ( (-1 === userstate &amp;&amp; (currentTag[3] &amp; o.umFlagUM)) || (true === userstate &amp;&amp; (currentTag[3] &amp; o.umFlagIP)) ) {
					$('#umOpt' + id, o.$tagSelect).remove();
					return;
				}
			}
		});
		if (-1 === userstate) { if (window.AxUserMsgPreSelectIP) { o.$tagSelect.val(window.AxUserMsgPreSelectIP); } 
		} else { if (window.AxUserMsgPreSelect) { o.$tagSelect.val(window.AxUserMsgPreSelect); } 
		}
		o.umValidateInput(o);
		o.$tagSelect.change();
	},
 
	umDlg: function () {
		var _this = this,
			dlgButtons = {};
		dlgButtons[this.i18n.submitButtonLabel] = function () {
			try {
				if (_this.umIsValid) _this.umNotifyUserExecute();
			} catch (ex) {
				_this.fail(ex);
			}
		};
		dlgButtons[this.i18n.cancelButtonLabel] = function () {
			$(this).dialog(&quot;close&quot;);
		};
		this.dlg = $('&lt;div&gt;&lt;/div&gt;').html('&lt;div id=&quot;AjaxUmContainer&quot;&gt;&lt;/div&gt;').dialog({
			modal: true,
			closeOnEscape: true,
			position: [Math.round(($(window).width() - Math.min($(window).width(), 850)) / 2), 
						Math.round(($(window).height() - Math.min($(window).height(), 800)) / 2)],
			title: 'User Messages-Script in Beta-Mode. '
				+ '&lt;a href=&quot;//commons.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_talk:Gadget-UserMessages.js&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Report&lt;/a&gt; bugs and ideas. '
				+ '&lt;a href=&quot;//commons.wikimedia.org/wiki/Help:Gadget-UserMessages#Custom_settings&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Learn how to customize this gadget&lt;/a&gt;.',
			height: Math.min($(window).height(), 800),
			width: Math.min($(window).width(), 850),
			buttons: dlgButtons,
			close: function () {
				$(this).dialog(&quot;destroy&quot;);
				$(this).remove();
				_this.umDlgPresent = false;
			},
			open: function() {
				var $dlg = $(this),
					$buttons = $dlg.parent().find('.ui-dialog-buttonpane button'),
					$submitButton = $buttons.eq(0).specialButton('proceed'),
					$cancelButton = $buttons.eq(1).specialButton('cancel');
					
				$dlg.parents('.ui-dialog').css({position:'fixed', top:Math.round(($(window).height() - Math.min($(window).height(), 800)) / 2) + 'px'});
			}
		});
		this.umDlgPresent = true;
 
		if (this.dlg) {
			var $AjaxUmContainer = $('#AjaxUmContainer');
			
			$AjaxUmContainer.append('&lt;label for=&quot;umUser&quot;&gt;' + this.i18n.umFillInUser + '&lt;/label&gt;&lt;br&gt;&lt;input type=&quot;text&quot; id=&quot;umUser&quot; style=&quot;width: 95%;&quot; value=&quot;' + this.umUser + '&quot;/&gt;' + 
				this.umInitImgUserExists.replace('%ID%', 'umUserExists') + '&lt;br&gt;&lt;br&gt;');
 
			this.$tagSelect = $('&lt;select&gt;', {
				size : '1',
				id   : 'umTagToInsert',
				style: 'width: 99%;'
			} );
 
			$AjaxUmContainer.append('&lt;label for=&quot;umTagToInsert&quot;&gt;' + this.i18n.umSelectTag + '&lt;/label&gt;&lt;br&gt;');
			$AjaxUmContainer.append(this.$tagSelect).append('&lt;br&gt;&lt;br&gt;');
			$AjaxUmContainer.append('&lt;span id=&quot;umMediaWrapper&quot;&gt;&lt;label for=&quot;umMedia&quot;&gt;' + this.i18n.umFillInMedia + '&lt;/label&gt;&lt;br&gt;&lt;input type=&quot;text&quot; id=&quot;umMedia&quot; style=&quot;width: 95%;&quot; value=&quot;File:&quot;/&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;/span&gt;');
			$AjaxUmContainer.append('&lt;span id=&quot;umP2Wrapper&quot;&gt;&lt;label for=&quot;umP2&quot;&gt;' + this.i18n.umFillInAdditional + '&lt;/label&gt;&lt;br&gt;&lt;input type=&quot;text&quot; id=&quot;umP2&quot; style=&quot;width: 95%;&quot;/&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;/span&gt;');
			$AjaxUmContainer.append('&lt;span id=&quot;umP3Wrapper&quot;&gt;&lt;label for=&quot;umP3&quot;&gt;' + this.i18n.umFillInAdditional + '&lt;/label&gt;&lt;br&gt;&lt;input type=&quot;text&quot; id=&quot;umP3&quot; style=&quot;width: 95%;&quot;/&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;/span&gt;');
			$AjaxUmContainer.append('&lt;span id=&quot;umRelatedUserWrapper&quot;&gt;&lt;label for=&quot;umRelatedUser&quot;&gt;' + this.i18n.umFillInRelUser + '&lt;/label&gt;&lt;br&gt;&lt;input type=&quot;text&quot; id=&quot;umRelatedUser&quot; style=&quot;width: 95%;&quot; value=&quot;User:&quot;/&gt;' + this.umInitImgUserExists.replace('%ID%', 'umRelatedUserExists') + '&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;/span&gt;');
			$AjaxUmContainer.append('&lt;span id=&quot;umSummaryWrapper&quot;&gt;&lt;label for=&quot;umSummary&quot;&gt;' + this.i18n.umFillInSummary + '&lt;/label&gt;&lt;br&gt;&lt;input type=&quot;text&quot; id=&quot;umSummary&quot; style=&quot;width: 95%;&quot; value=&quot;Summary&quot;/&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;/span&gt;');
			$AjaxUmContainer.append('&lt;label for=&quot;umAddText&quot;&gt;' + this.i18n.umAddText + '&lt;/label&gt;&lt;br&gt;&lt;textarea id=&quot;umAddText&quot; style=&quot;width: 95%; height: 5em;&quot;&gt;' + (window.AxUserMsgCustomText || '') + '&lt;/textarea&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;');
 
			this.talkTag = '';
			var
				$umMedia       = $('#umMedia'),
				$umP2          = $('#umP2'),
				$umP3          = $('#umP3'),
				$umUser        = $('#umUser'),
				$umRelatedUser = $('#umRelatedUser'),
				$umSummary     = $('#umSummary'),
				$umAddText     = $('#umAddText');
 
			this.uUPC = new ClsUPC($umUser, $('#umUserExists'), 'umUserExistsCB', this, this.umFillSelect);
			this.ouUPC = new ClsUPC($umRelatedUser, $('#umRelatedUserExists'), 'umUserExistsCB', this, this.umUserValidChange);
 
			var submitButton = $('.ui-dialog-buttonpane button:first');
			this.$tagSelect.keyup( function(event) { 
				if (13 === event.which) submitButton.click();
			});
 
			// guessing the related file thanks User:Platonides
			var guessFile = function() {
				var f = mw.util.getParamValue('title', document.referrer);
				if (f &amp;&amp; /File:/.test(f)) return f;
				f = mw.util.getParamValue('page', document.referrer);
				if (f &amp;&amp; /File:/.test(f)) return f;
				f = mw.util.getParamValue('target', document.referrer);
				if (f &amp;&amp; /File:/.test(f)) return f;
				var m = document.referrer.match(/File:(.+)/);
				try {
					if (m) { if (/&amp;.+=/.test(m[1])) return('File:' + decodeURI(m[1]).match(/^(.+)&amp;/)[1]); else return('File:' + m[1]); }
				} catch (ex) {}
			};
			var umFile = guessFile();
			if (umFile) $umMedia.val(umFile.replace(/_/g, ' '));
 
			$umUser.keyup( function(event) {
				$(this).val( $(this).val().replace(/&lt;|&gt;|\^/g, '') );
				if (event) if (event.which) if (13 === event.which) submitButton.click();
			});
			$umUser.autocomplete({
				minLength: 1,
				source: function ( request, callback ) { _this.umSeekUsers( request, callback ); },
				close: function( event, ui ) { $umUser.triggerHandler('selected'); }
			});
			$umMedia.change( function() { 
				_this.umValidateInput(_this);
			});
			$umMedia.on('input', function() { 
				$(this).val( $(this).val().replace(/&lt;|&gt;|\^/g, '') );
				_this.umValidateInput(_this); 
			});
			$umMedia.keyup( function(event) { 
				$(this).val( $(this).val().replace(/&lt;|&gt;|\^/g, '') );
				if (13 === event.which) submitButton.click();
			});
			$umMedia.autocomplete({
				minLength: 1,
				source: function ( request, callback ) { _this.umSeekFiles( request, callback ); },
				close: function( event, ui ) { $umMedia.triggerHandler('input'); }
			});
			$umRelatedUser.keyup( function(event) { 
				$(this).val( $(this).val().replace(/&lt;|&gt;|\^/g, '') );
				if (event) if (event.which) if (13 === event.which) submitButton.click();
				_this.umValidateInput(_this);
			});
			$umRelatedUser.autocomplete({
				minLength: 1,
				source: function ( request, callback ) { _this.umSeekUsers( request, callback ); },
				close: function( event, ui ) { $umRelatedUser.triggerHandler('selected'); }
			});
			$umP2.change( function() { 
				_this.umValidateInput(_this);
			});			
			$umP2.on('input', function() { 
				_this.umValidateInput(_this); 
			});
			$umP2.keyup( function(event) { 
				if (13 === event.which) submitButton.click();
			});
			$umP3.change( function() { 
				_this.umValidateInput(_this);
			});			
			$umP3.on('input', function() { 
				_this.umValidateInput(_this); 
			});
			$umP3.keyup( function(event) { 
				if (13 === event.which) submitButton.click();
			});
			$umAddText.change( function() { 
				_this.umValidateInput(_this);
			});
			$umAddText.on('input', function() { 
				_this.umValidateInput(_this);
			});
			$umSummary.keyup( function(event) { 
				if (13 === event.which) submitButton.click();
			});
 
			submitButton.focus();
 
			$AjaxUmContainer.append(this.umInstPrevContainer.clone().text('Instant-preview container is empty.'));
			this.$tagSelect.change( function (event) {
				var umType = _this.umTemplate[$(this).val()][3];
 
				if (umType &amp; _this.umFlagP2) {
					$('#umP2Wrapper').show();
					if (document.activeElement) if ($umUser.attr('id') !== $(document.activeElement).attr('id')) $('#umP2').select();
				} else {
					$('#umP2Wrapper').hide();
				}
				if (umType &amp; _this.umFlagP3) {
					$('#umP3Wrapper').show();
					if (document.activeElement) if ($umUser.attr('id') !== $(document.activeElement).attr('id')) $('#umP3').select();
				} else {
					$('#umP3Wrapper').hide();
				}
				if (umType &amp; _this.umFlagMQ) {
					$('#umMediaWrapper').show();
					if (document.activeElement) if ($umUser.attr('id') !== $(document.activeElement).attr('id')) $('#umMedia').select();
				} else {
					$('#umMediaWrapper').hide();
				}
				if (umType &amp; _this.umFlagUQ) {
					$('#umRelatedUserWrapper').show();
					if (document.activeElement) if ($umUser.attr('id') !== $(document.activeElement).attr('id')) $('#umMedia').select();
				} else {
					$('#umRelatedUserWrapper').hide();
				}
				$umSummary.val(_this.umTemplate[$('#umTagToInsert').val()][4] ? _this.umTemplate[$('#umTagToInsert').val()][4] : (_this.umTemplate[$('#umTagToInsert').val()][2] + '.'));
				_this.umValidateInput(_this);
				_this.$tagSelect.combobox({'displaytext': _this.$tagSelect.val() ? _this.$tagSelect.children( &quot;:selected&quot; ).text() : &quot;&quot;});
			});
			if (window.AxUserMsgPreSelect) this.$tagSelect.val(window.AxUserMsgPreSelect);
			$('#umUser').keyup();
			$('#umTagToInsert').combobox();
		}
	},
 
	umSeekUsers: function ( request, pCallback ) {
		var query = {
			action: 'query',
			list: 'allusers',
			auprefix: request.term.replace(/^(?:User):/, &quot;&quot;)
		};
		this.doGetApiCall(query, 'umSeekUsersCB', pCallback);
	},
 
	umSeekUsersCB: function ( result, pCallback ) {
		var searchTerms = [];
		$.each(result, function(id, usi) {
			searchTerms.push( { 'id': usi.userid, 'value': usi.name } );
		});
		if ('function' === typeof pCallback) pCallback(searchTerms);
	},
 
	umSeekFiles: function ( request, pCallback ) {
		var query = {
			action: 'query',
			list: 'allimages',
			aiprefix: request.term.replace(/^(?:File|Image):/, &quot;&quot;)
		};
		this.doGetApiCall(query, 'umSeekFilesCB', pCallback);
	},
 
	umSeekFilesCB: function ( result, pCallback ) {
		var searchTerms = [];
		$.each(result, function(id, fii) {
			searchTerms.push( { 'id': fii.timestamp, 'value': 'File:' + fii.name } );
		});
		if ('function' === typeof pCallback) pCallback(searchTerms);
	},
 
	umUserExistsCB: function (result) {
		this.umCurrentUserQuery.evalAPICall(result);
	},
 
	umShowInfo: function(info, o) {
		$('#umInstantPreviewContainer').empty().html('&lt;p align=&quot;center&quot;&gt;&lt;img src=&quot;' + o.umImgInfo + '&quot; width=&quot;64&quot; height=&quot;64&quot;/&gt;&lt;br/&gt;' +
		info + '&lt;/p&gt;');
	},
 
	umValidateInput: function (o) {
		this.umIsValid = true;
		var umType = this.umTemplate[$('#umTagToInsert').val()][3];
		var submitButton = $('.ui-dialog-buttonpane button:first');
		var validRelatedUser = function() { 
			if (umType &amp; o.umFlagUQ) { 
				if (o.umCleanFileAndUser($('#umRelatedUser').val()).length &lt; 1 ) {
					o.umShowInfo('No related user specified.', o);
					return false;
				}
				if ( !o.ouUPC.userNameExists ) {
					o.umShowInfo('Related user does not exist.', o);
					return false;
				}
			} 
			return true; };
 
		var validMedia = function() { 
			if (umType &amp; o.umFlagMQ) {
				if ( (o.umCleanFileAndUser($('#umMedia').val()).length &lt; 5 ) &amp;&amp; (umType &amp; o.umFlagReq) ) {
					o.umShowInfo('No file specified. This is mandatory in this case.', o);
					return false;
				}
			}
			return true; };
 
		var validUser = function() {
			if ( o.umCleanFileAndUser($('#umUser').val()).length &lt; 1 ) { 
				o.umShowInfo('No user specified.', o);
				return false;
			}
			if ( !o.uUPC.userNameExists ) { 
				o.umShowInfo('User does not exist.', o);
				return false;
			}
			return true; };
 
		this.umIsValid = this.umIsValid &amp;&amp; validRelatedUser() &amp;&amp; validMedia() &amp;&amp; validUser();
 
		if (this.umIsValid) {
			submitButton.removeClass('ui-state-disabled');
			if (umType &amp; this.umFlagMQ) {
				this.talkTag = '\n{{subst:' + this.umTemplate[$('#umTagToInsert').val()][0] + 
					(this.umCleanFileAndUser($('#umMedia').val()) ? ('|1=' + ((umType &amp; this.umFlagNS) ? ('File:' + this.umCleanFileAndUser($('#umMedia').val())) : $('#umMedia').val())) : '' );
			} else if (umType &amp; this.umFlagUQ) {
				this.talkTag = '\n{{subst:' + this.umTemplate[$('#umTagToInsert').val()][0] + '|1=' + this.umCleanFileAndUser($('#umRelatedUser').val());
			}
			else {
				this.talkTag = '\n{{subst:' + this.umTemplate[$('#umTagToInsert').val()][0];
			}
			var paramCount = ((umType &amp; this.umFlagUQ) ? 1 : 0) + ((umType &amp; this.umFlagMQ) ? 1 : 0);
			if (umType &amp; this.umFlagP2) {
				paramCount++;
				this.talkTag += '|' + paramCount + '=' + $('#umP2').val();
			}
			if (umType &amp; this.umFlagP3) {
				paramCount++;
				this.talkTag += '|' + paramCount + '=' + $('#umP3').val();
			}
			this.talkTag += '}}';
			if ('\n{{subst:}}' === this.talkTag) this.talkTag = '\n';
 
			this.talkTag += '\n' + $('#umAddText').val().replace(/~{3,5}$/, '') + '~~~~\n';
			this.umParseTemplate(false);
			// If the user wants the old behaviour back, we fire immediately
			if (this.fireImmediately) this.umNotifyUserExecute();
		} else {
			submitButton.addClass('ui-state-disabled');
		}
	},
 
	umUserValidChange: function (caller, o) {
		o.umValidateInput(o);
	},
 
	umCleanFileAndUser: function (input) {
		var output = '';
		if (input) {
			output = input.replace(/\_/g, &quot; &quot;).replace(/File\:/g, &quot;&quot;).replace(/Image\:/g, &quot;&quot;).replace(/User\:/g, &quot;&quot;).replace(/^\s+|\s+$/g, '');
			output = output.substring(0, 1).toUpperCase() + output.substring(1);
		}
		return output;
	},
 
	umParseTemplate: function (viaSetTimeout) {
		if (window.AxUserMsgNoParse) return;
		var _this = this;
 
		if (viaSetTimeout) _this.umPendingParserTimeouts--;
 
		if (_this.umPendingParser &gt; 0) {
			if (0 === _this.umPendingParserTimeouts) {
				// call me later
				var o = _this;
				_this.umPendingParserTimeouts++;
				setTimeout( function () { 
					o.umParseTemplate(true);
				}, 300);
			}
			return;
		}
 
		function maybeParse() { 
			_this.umPendingParser++;
			var action = {
				action: 'parse',
				uselang: mw.config.get('wgUserLanguage'),
				redirects: true,
				prop: 'text',
				pst: true,
				title: _this.umUserTalkPrefix + $('#umUser').val(),
				text: _this.talkTag
			};
			_this.umDelay = Math.min((_this.umDelay + 30), 1500); // Save server resources.
			_this.doAPICall(action, 'umParsedTemplate');
		}
 
		if (_this.umParserTimerID) {
			clearTimeout(_this.umParserTimerID);
		}
		_this.umParserTimerID = setTimeout( maybeParse, _this.umDelay );
	},
 
	umParsedTemplate: function(result) {
		this.umPendingParser--;
		if ( 'object' === typeof(result.parse) &amp;&amp; ('object' === typeof(result.parse.text)) &amp;&amp; this.umDlgPresent &amp;&amp; (!this.umExecuting) &amp;&amp; this.umIsValid )  {
			var $containerText = result.parse.text['*'].replace(' API', ' ' + this.umCleanFileAndUser($('#umUser').val())).replace('&gt;API', '&gt;' + this.umCleanFileAndUser($('#umUser').val()));
			$containerText = $($containerText);
			$('.editsection', $containerText).remove();
			$('a', $containerText).attr('target', '_blank');
			$('#umInstantPreviewContainer').empty().append($containerText).resizable({ alsoResize: '#AjaxUmContainer' });
		}
	},
 
	umObtainEditToken: function () {
		if (mw.user &amp;&amp; mw.user.tokens) this.editToken = mw.user.tokens.get( 'csrfToken' );
		this.editToken = (this.editToken || window['wikilove-edittoken'] || (mw.user.isAnon() ? '+\\' : '') );
		if (this.editToken) return;
 
		var query = {
			action: 'query',
			prop: 'info',
			intoken: 'edit',
			titles: 'FAQ'  // Random title
		};
		this.doAPICall(query, 'umObtainEditTokenCB');
	},
 
	umObtainEditTokenCB: function (result) {
		var pages = result.query.pages;
		for (var id in pages) { // there should be only one, but we don't know its ID
			if (pages.hasOwnProperty(id)) {
				this.editToken = pages[id].edittoken;
			}
		}
	},
 
	umNotifyUserExecute: function () {
		if (this.umExecuting) return;
		this.pageName = this.umUserTalkPrefix + $('#umUser').val();
		this.talkSummary = $('#umSummary').val();
		this.appendTemplate();
	},
 
	appendTemplate: function () {
		var page = [];
		page.title = this.pageName;
		page.text = this.talkTag;
		page.editType = 'appendtext';
		page.redirect = true;
		if (window.AjaxDeleteWatchFile) page.watchlist = 'watch';
 
		this.umExecuting = true;
		$('#umInstantPreviewContainer').empty().html('&lt;p align=&quot;center&quot;&gt;&lt;img src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/ce/RE_Ajax-Loader.gif&quot;/&gt;&lt;/p&gt;');
		this.savePage(page, this.talkSummary, 'umNotifyUserExecuteCB');
	},
 
	savePage: function (page, summary, callback) {
		var edit = {
			action: 'edit',
			summary: summary,
			watchlist: (page.watchlist || 'preferences'),
			title: page.title
		};
		if (page.redirect) edit.redirect = '';
		edit[page.editType] = page.text;
		edit.token = this.editToken;
		this.doAPICall(edit, callback);
	},
 
	umNotifyUserExecuteCB: function (result) {
		var encTitle = this.umUserTalkPrefix + $('#umUser').val();
		encTitle = encodeURIComponent(encTitle.replace(/ /g, '_')).replace(/%2F/ig, '/').replace(/%3A/ig, ':');
		var newLoc = mw.config.get('wgServer') + mw.config.get('wgArticlePath').replace(&quot;$1&quot;, encTitle);
		if (window.location.pathname === mw.config.get('wgArticlePath').replace(&quot;$1&quot;, encTitle)) {
			window.location.hash = '#footer';
			window.location.reload();
		} else {
			window.location.href = newLoc + '#footer';
		}
		
		
		this.umExecuting = false;
	},
 
	doGetApiCall: function (params, callback, pCallback) {
		var o = this;
 
		// Local Cache
		if (params.list) { 
			if (&quot;allusers&quot; === params.list) {
				if (params.auprefix in o.umUserCache) {
					o[callback](o.umUserCache[params.auprefix], pCallback);
					return;
				}
			} else if (&quot;allimages&quot; === params.list) {
				if (params.aiprefix in o.umFileCache) {
					o[callback](o.umFileCache[params.aiprefix], pCallback);
					return;
				}
			}
		}
 
		params.format = 'json';
		$.ajax({
			url: this.apiURL,
			cache: true,
			dataType: 'json',
			data: params,
			type: 'GET',
			async: true,
			success: function (result, status, x) {
				if (!result) { if ('function' === typeof pCallback) pCallback(); return; }
				try {
					if (params.list) if (&quot;allusers&quot; === params.list) {
						// cache the result
						o.umUserCache[ params.auprefix ] = result.query.allusers;
						o[callback](result.query.allusers, pCallback);
						return;
					}
					if (params.list) if (&quot;allimages&quot; === params.list) {
						// cache the result
						o.umFileCache[ params.aiprefix ] = result.query.allimages;
						o[callback](result.query.allimages, pCallback);
						return;
					}
					// This is a &quot;must&quot;, the doc sais
					if ('function' === typeof pCallback) pCallback();
					o[callback](result);
				} catch (e) {
					return o.fail(e);
				}
			},
			error: function () {
				// This is a &quot;must&quot;, the doc sais
				if ('function' === typeof pCallback) pCallback();
			}
		});
	},
 
	doAPICall: function (params, callback) {
		var o = this;
 
		if (params.action) if (&quot;parse&quot; === params.action) {
			if (params.text in o.umParserCache) {
				o[callback](o.umParserCache[params.text]);
				return;
			}
		}
 
		params.format = 'json';
		$.ajax({
			url: this.apiURL,
			cache: false,
			dataType: 'json',
			data: params,
			type: 'POST',
			success: function (result, status, x) {
				if (!result) return o.fail(&quot;Receive empty API response:\n&quot; + x.responseText);
 
				// In case we get the mysterious 231 unknown error, just try again
				if (result.error &amp;&amp; result.error.info.indexOf('231') !== -1) return setTimeout(function () {
					o.doAPICall(params, callback);
				}, 500);
				if (result.error) return o.fail(&quot;API request failed (&quot; + result.error.code + &quot;): &quot; + result.error.info);
				if (result.edit &amp;&amp; result.edit.spamblacklist) {
					return o.fail(&quot;The edit failed because &quot; + result.edit.spamblacklist + &quot; is on the Spam Blacklist&quot;);
				}
				if (params.action) if (&quot;parse&quot; === params.action) {
					o.umParserCache[params.text] = result;
				}
				try {
					o[callback](result);
				} catch (e) {
					return o.fail(e);
				}
			},
			error: function (x, status, error) {
				return o.fail(&quot;API request returned code &quot; + x.status + &quot; &quot; + status + &quot;Error code is &quot; + error);
			}
		});
	},
 
	fail: function (err) {
		if ('object' === typeof err) {
			var stErr = mw.html.escape(err.message) + '&lt;br/&gt;' + err.name;
			if (err.lineNumber) stErr += ' @line' + err.lineNumber;
			if (err.line) stErr += ' @line' + err.line;
			err = stErr;
		} else {
			err = mw.html.escape(err.toString());
		}
		if (this.umDlgPresent) {
			$('#umInstantPreviewContainer').empty().html('&lt;p align=&quot;center&quot;&gt;&lt;img src=&quot;' + this.umImgErr + '&quot; width=&quot;64&quot; height=&quot;64&quot;/&gt;&lt;/p&gt;&lt;br/&gt;' +
			&quot;During the execution of AxUserMsg, the following error occured:&lt;br/&gt;&quot; + err.replace(/&lt;/g, '&amp;lt;').replace(/&gt;/g, '&amp;gt;').replace(/&quot;/g, '&amp;quot;').replace(/&amp;/g, '&amp;amp;'));
		} else {
			jsMsgAppend(&quot;During the execution of AxUserMsg, the following error occured: &quot; + err);
		}
 
	},
 
	i18n: {
		umFillInUser: &quot;Please fill in the user to notify:&quot;,
		umSelectTag: &quot;Select the template to be added to the user's page. Insert text into the box to filter:&quot;,
		umFillInMedia: &quot;Please specify the Media-file this message is about (namespace will be auto-detected):&quot;,
		umFillInAdditional: &quot;The template has an additional parameter. You can fill it in here.&quot;,
		umFillInRelUser: &quot;Who is the user related to this message?&quot;,
		umFillInSummary: &quot;Edit summary&quot;,
		umAddText: &quot;Fill in additional text to place on the user's discussion page, please:&quot;,
		submitButtonLabel: &quot;Add template&quot;,
		cancelButtonLabel: &quot;Cancel&quot;
	},
 
	umInstPrevContainer: $('&lt;div&gt;', { id: 'umInstantPreviewContainer', style: 'background-color:#EFD;height:380px;overflow:scroll;vertical-align:middle;' }),
	umInitImgUserExists: '&lt;img id=&quot;%ID%&quot; src=&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/P_no.svg/20px-P_no.svg.png&quot; alt=&quot;?&quot;/&gt;',
	umImgUserUndefined: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/P_no.svg/20px-P_no.svg.png',
	umImgUserNotExists: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/P_no_red.svg/20px-P_no_red.svg.png',
	umImgUserExists: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/P_yes.svg/20px-P_yes.svg.png',
	umImgUserIsIP: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/IP.svg/20px-IP.svg.png',
	umImgErr: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/ca/Crystal_error.png',
	umImgWarn: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/af/Crystal_Clear_app_error-info.png',
	umImgInfo: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/09/Crystal_Clear_action_info.png',
 
	umFlagMQ: 1,   // Media Query
	umFlagUQ: 2,   // Username Query
	umFlagReq: 4,  // Required - must filled in
	umFlagNS: 8,   // Add Namespace
	umFlagP2: 16,  // add a universal parameter
	umFlagP3: 32,  // add a universal parameter
	umFlagIP: 64,  // Message for IP only
	umFlagUM: 128, // User message only
	umFlagReqMqNs: 13, // Combination of (umFlagReq | umFlagMQ | umFlagNS)
 
	umUserTalkPrefix: mw.config.get('wgFormattedNamespaces')[3] + &quot;:&quot;,
	apiURL: mw.util.wikiScript( 'api' )
};
 
umsg.umTemplate = [
//  ['Template name',             &quot;Name in Sidebar&quot;, &quot;Detailed text&quot;,                                                                          Type/Prompt statement,           'Talk summary'];
	['Please link images',        &quot;Please link&quot;,     &quot;Request user to please link his images through categories or galleries&quot;,                 umsg.umFlagUM, &quot;Please link images.&quot;],
	['Copyvionote',               &quot;Copyvionote&quot;,     &quot;Inform user about speedy deletion of uploaded media&quot;,                                    umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs, 'Please upload [[Commons:Copyright|free content]] only.'],
	['Derivativenote',            &quot;Derivativenote&quot;,  &quot;Inform user about speedy deletion of uploaded derivative media&quot;,                         umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs, 'Even [[COM:DW|derivative works]] of copyrighted material is protected.'],
	['No fair use',               &quot;No fair use&quot;,     &quot;Inform user that Commons does not accept fair use&quot;,                                      umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs, 'On commons, we do not accept [[COM:FU|fair-use-media]]. Please stop uploading those.'],
	['Please name images',        &quot;Please name&quot;,     &quot;Request user to please name his images correctly&quot;,                                       umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs, 'Please [[Commons:File naming|name images]] correctly.'],
	['Please tag images',         &quot;Please tag&quot;,      &quot;Request user to please tag his images&quot;,                                                  umsg.umFlagUM, &quot;The description of one of your uploads is lacking in information about reusing. Please check the whole description-page.&quot;],
	['Please describe images',    &quot;Please describe&quot;, &quot;Request user to please describe his images&quot;,                                             umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs, 'What is it? Could you please describe it in more detail?'],
	['Project scope',             &quot;Project scope&quot;,   &quot;Inform user on project scope after deleting out of scope contributions&quot;,                 umsg.umFlagMQ, &quot;Please do not create [[COM:PS|out of scope media and pages.]]&quot;],
	['No comments',               &quot;Use talk pages&quot;,  &quot;Inform user to use talk pages&quot;,                                                          0, &quot;Please put comments to [[COM:TALK|the appropriate place]].&quot;],
	['Welcome',                   &quot;Welcome&quot;,         &quot;Welcome a new user or a user who has not yet received a welcome message&quot;,                0, &quot;Hello, [[Commons:Welcome|Welcome to Wikimedia Commons! -A database of freely usable media files]].&quot;],
	['End of copyvios',           &quot;End copyvio&quot;,     &quot;Give user a final warning because of previous copyright violations&quot;,                     umsg.umFlagUM, &quot;Immediately stop uploading copyright violations, please.&quot;],
	['Off topic',                 &quot;Off topic&quot;,       &quot;Please stay on topic in Commons&quot;,                                                        0, &quot;Commons is not Wikipedia. WP is for articles; commons for media.&quot;],
	['No re-uploading',           &quot;No re-uploading&quot;, &quot;Please do not re-upload&quot;,                                                                umsg.umFlagUM],
	['Test',                      &quot;Sandboxing&quot;,      &quot;Referral to sandbox for conducting experiments&quot;,                                         umsg.umFlagP2 + umsg.umFlagP3, &quot;We have a [[COM:SAND|sandbox]] for nonsense-edits; or use the preview function if you want to test.&quot;],
	['Test2',                     &quot;Vandalism&quot;,       &quot;Warning or vandalism and request to cease&quot;,                                              umsg.umFlagP2 + umsg.umFlagP3, &quot;Please do not contribute nonsense-edits.&quot;],
	['Test3',                     &quot;Vandalism 2&quot;,     &quot;Second warning for vandalism and announcement of block if it continues&quot;,                 umsg.umFlagP2 + umsg.umFlagP3, &quot;Please stop making nonsense-edits.&quot;],
	['Test4',                     &quot;Vandalism 3&quot;,     &quot;Last warning for vandalism and announcement of block on next violation&quot;,                 0, &quot;Last warning: Stop producing nonsense!&quot;],
	['Inappropriate imagenotes',  &quot;Imagenotes&quot;,      &quot;Tell user not to add inappropriate imagenotes&quot;,                                          umsg.umFlagUM, &quot;We have a [[COM:ANN|guideline for imagenotes]].&quot;],
	['Dont remove delete',        &quot;Rem.Delete&quot;,      &quot;Please do not remove deletion-templates from pages nominated for deletion&quot;,              0],
	['Dont remove nsd or nld',    &quot;Rem.n(slp)d&quot;,     &quot;Please do not remove valid warning tags from file-description pages&quot;,                    0],
	['Dont remove speedy',        &quot;Rem.speedy&quot;,      &quot;Please do not remove speedy-deletion tags&quot;,                                              0],
	['Dont remove warnings',      &quot;Rem.warning&quot;,     &quot;Please do not remove valid warning templates from your talk page, except while archiving.&quot;, 0],
	['Be civil',                  &quot;Be civil&quot;,        &quot;Please remain civil, even if your contributions are being attacked&quot;,                     0],
	['Be civil final',            &quot;Be civil final&quot;,  &quot;Remain civil! You will become blocked next time&quot;,                                        0],
	['Blocked user',              &quot;Blocked (without heading)&quot;, &quot;Your account has been blocked.&quot;,                                                umsg.umFlagP2 + umsg.umFlagP3],
	['Inappropriate username',    &quot;Inapp.username&quot;,  &quot;Your username is considered being inappropriate and therefore your account has been blocked&quot;, umsg.umFlagUM],
	['Copyviouploadindefblock',   &quot;Blocked indefinite (copyvio)&quot;, &quot;User blocked because he did not stop uploading copyvios after warnings.&quot;,   umsg.umFlagUM, &quot;You did not stop uploading copyright violations and therefore we had to block you.&quot;],
	['Indefblockeduser',          &quot;Blocked indef&quot;,   &quot;Your account has been blocked indefinitely&quot;,                                              umsg.umFlagP2],
	['Imposter',                  &quot;Imposter&quot;,        &quot;Mark account as blocked for impersonation or attack&quot;,                                    umsg.umFlagUQ],
	['Sockpuppet',                &quot;Sockpuppet&quot;,      &quot;It is suspected that you're maybe a sock puppet or impersonator&quot;,                        umsg.umFlagUQ],
	['Please register',           &quot;Please register&quot;, &quot;Please create an account. Your contributions are numerous and quite good.&quot;,              umsg.umFlagIP],
	['Provide better quality',    &quot;Better quality&quot;,  &quot;Do you have a better version of this media?&quot;,                                            umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs],
	['Please use SVG',            &quot;Use SVG, please&quot;, &quot;SVG (Scalable Vector Graphics) have a few advantages, I'll tell you some of them.&quot;,      umsg.umFlagUM],
	['No scaled down dupes',      &quot;Scaled down&quot;,     &quot;Please do not upload scaled down duplicates. MediaWiki can change the size for you.&quot;,    umsg.umFlagUM + umsg.umFlagMQ + umsg.umFlagNS],
	['Unfree',                    &quot;Unfree&quot;,          &quot;Image deletion notification&quot;,                                                            umsg.umFlagUM + umsg.umFlagMQ + umsg.umFlagNS],
	['Attackimage',               &quot;Attackimage&quot;,     &quot;Please do not upload attack images&quot;,                                                     umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs],
	['Attackpage',                &quot;Attackpage&quot;,      &quot;Please do not create attack pages&quot;,                                                      umsg.umFlagP2 + umsg.umFlagReq],
	['Dont overwrite',            &quot;Dont overwrite&quot;,  &quot;Please do not overwrite images&quot;,                                                         umsg.umFlagUM + umsg.umFlagMQ + umsg.umFlagNS],
	['Dont recreate',             &quot;Dont recreate&quot;,   &quot;Please do not recreate deleted images&quot;,                                                  umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs],
	['Speedywhat',                &quot;Speedy warn&quot;,     &quot;One of your uploads has been speedy-deleted&quot;,                                            umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs],
	['No advertising',            &quot;Dont advertise&quot;,  &quot;Please do not advertise on commons We have the goal of an educative image collection&quot;,   0],
	['Sign',                      &quot;Sign your postings&quot;,  &quot;Please sign your postings with four tildes (~~~~) at the end of your comments&quot;,      0],
	['',                          &quot;Select a message! Empty option.&quot;, &quot;A new message for you!&quot;,                                                 0],
	['Blocked',                   &quot;Blocked&quot;,         &quot;Your account has been blocked&quot;,                                                          umsg.umFlagP2 + umsg.umFlagP3],
	['Sockpuppeteer',             &quot;Sockpuppeteer&quot;,   &quot;You are suspected using sockpuppets to circumvent a block&quot;,                              umsg.umFlagUM],
	['Anonblock',                 &quot;Anon edit blocked&quot;, &quot;Anonymous editing is not allowed from your IP address. Create an account to contribute&quot;, umsg.umFlagIP],
	['Blocked proxy',             &quot;Blocked proxy&quot;,   &quot;This IP address has been blocked because it is believed to be an open proxy or zombie computer&quot;, umsg.umFlagP2 + umsg.umFlagIP],
	['IPsock',                    &quot;IP Sock&quot;,         &quot;An editor has expressed concern that this IP address has been used by a registered user&quot;, umsg.umFlagUQ + umsg.umFlagIP],
	['Geocoding',                 &quot;Geocoding&quot;,       &quot;Geo-Coding: Maybe you could consider adding coordinates to some of your images&quot;,         umsg.umFlagUM],
	['Sourcefield',               &quot;Sourcefield&quot;,     &quot;Please properly use the source field&quot;,                                                   umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs + umsg.umFlagP2],
	['Dateformat',                &quot;Dateformat&quot;,      &quot;Please use the correct date format&quot;,                                                     umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs + umsg.umFlagP2],
	['Do not upload thumbnails',  &quot;No thumbs&quot;,       &quot;Please always upload the biggest resolution image, you can obtain. Thanks&quot;,              umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs],
	['Flickrvionote',             &quot;Flickrvionote&quot;,   &quot;Please do not upload questionable Flickr-Files to Commons&quot;,                              umsg.umFlagUM + umsg.umFlagReqMqNs],
	['Speedynote',                &quot;Speedynote&quot;,      &quot;Some of your contributed contents will be possibly speedy-deleted&quot;,                      umsg.umFlagReqMqNs + umsg.umFlagP2],
	['Talkback',                  &quot;Talkback&quot;,        &quot;Talkback would be appreciated&quot;,                                                          umsg.umFlagUQ + umsg.umFlagP2],
	['You\'ve got mail',          &quot;E-Mailed&quot;,        &quot;I sent an e-Mail to you using the e-Mail-this-user feature&quot;,                             umsg.umFlagUM],
	['Commons is not for articles',&quot;About articles&quot;, &quot;Wikimedia Commons is for media files. Wikipedia is for articles.&quot;,                       umsg.umFlagUM]
];

/**
 * A custom widget built by composition of Autocomplete and Button. 
 * You can either type something into the field to get filtered suggestions based on your input, 
 * or use the button to get the full list of selections.
 * 
 * The input is read from an existing select-element for progressive enhancement, 
 * passed to Autocomplete with a customized source-option.
 *
 * Autor: someone from the jQuery UI-Team?
 * slightly altered
**/
var initCombobox = function( $ ) {
$.widget( 'ui.combobox', {
	// These options will be used as defaults
	options: { 
		displaytext: '',
		emptyMessage: 42,
		passEnter: true,
		shutOff: window.AxUserMsgUseSelect
	},

    // Use the _setOption method to respond to changes to options
	_setOption: function(key, value) {
		if (this.options.shutOff) return;
		switch( key ) {
			case 'displaytext':
			this.input.val(value);
			break;
			case 'passEnter':
			this.options.passEnter = value;
			break;
		}

		// In jQuery UI 1.8, you have to manually invoke the _setOption method from the base widget
		$.Widget.prototype._setOption.apply( this, arguments );
	},
	
	_create: function() {
		if (this.options.shutOff) return;
		var self = this,
			select = this.element.hide(),
			selectWidth = select.width(),
			selectId = select.attr('id'),
			selectLabels,
			selected = select.children( &quot;:selected&quot; ),
			value = selected.val() ? selected.text() : &quot;&quot;,
			ownId = 'j' + Math.floor(Math.random() * 10000000000),
			isOpen = false,
			valid = true;
		if (selectId) {
			selectLabels = $('label[for=&quot;' + selectId + '&quot;]');
		}
		var portMessure = this.portMessure = $('&lt;div&gt;', { id: ownId + 'vp' }).css({ position: 'fixed', top: '0px', height: '0px' });
		$('body').append(portMessure);
		var input = this.input = $( &quot;&lt;input&gt;&quot;, { id: ownId } )
			.insertAfter( select )
			.val( value )
			.autocomplete({
				delay: 0,
				minLength: 0,
				source: function( request, response ) {
					var i = 0,
						matcher = new RegExp( $.ui.autocomplete.escapeRegex(request.term), &quot;i&quot; );

					response( select.children( &quot;option&quot; ).map(function() {
						if ( (i &gt; (window.AxUserMsgMaxSelect || 20)) &amp;&amp; request.term ) return;
						var text = $( this ).text();
						if ( this.value &amp;&amp; ( !request.term || matcher.test(text) ) ) {
							i++;
							return {
								label: text.replace(
									new RegExp(
										&quot;(?![^&amp;;]+;)(?!&lt;[^&lt;&gt;]*)(&quot; +
										$.ui.autocomplete.escapeRegex(request.term) +
										&quot;)(?![^&lt;&gt;]*&gt;)(?![^&amp;;]+;)&quot;, &quot;gi&quot;
									), &quot;&lt;strong&gt;$1&lt;/strong&gt;&quot; ),
								value: text,
								option: this
							};
						}
					}) );
				},
				select: function( event, ui ) {
					ui.item.option.selected = true;
					self._trigger( &quot;selected&quot;, event, {
						item: ui.item.option
					});
					select.triggerHandler('change');
				},
				change: function( event, ui ) {
					if ( !ui.item ) {
						var matcher = new RegExp( &quot;^&quot; + $.ui.autocomplete.escapeRegex( $(this).val() ) + &quot;$&quot;, &quot;i&quot; );
						valid = false;
						select.children( &quot;option&quot; ).each(function() {
							if ( $( this ).text().match( matcher ) ) {
								this.selected = valid = true;
								return false;
							}
						});
						if ( !valid ) {
							// remove invalid value, as it didn't match anything
							$( this ).val( &quot;&quot; );
							input.data( &quot;autocomplete&quot; ).term = &quot;&quot;;
							select.val(self.options.emptyMessage);
							select.triggerHandler('change');
							return false;
						} else {
							select.triggerHandler('change');
						}
					}
				},
				create: function (e, ui) { 
					var _t = $(this),
						t_top = _t.offset().top - portMessure.offset().top;
					$('.ui-autocomplete.ui-menu').css('position', 'fixed').css('overflow', 'auto')
						.css('max-height', Math.round($(window).height() - t_top - _t.height() - 20 ) + 'px');
				},
				close: function (e, ui) { setTimeout( function() { isOpen = false; }, 1 ); },
				open: function (e, ui) { 
					isOpen = true;
					var _t = $(this),
						t_top = _t.offset().top - portMessure.offset().top;
					$('.ui-autocomplete.ui-menu').css('position', 'fixed')
						.css('max-height', Math.round($(window).height() - t_top - _t.height() - 20 ) + 'px');
				}
			})
			.addClass( &quot;ui-widget ui-widget-content ui-corner-left&quot; ).css('width', (selectWidth - 70) + 'px')
			.click(function() { $(this).select(); })
			.keydown(function(e) {
				if (self.options.passEnter &amp;&amp; (13 === e.which) &amp;&amp; !isOpen &amp;&amp; valid) {
					var kup = $.Event(&quot;keyup&quot;);
					kup.ctrlKey = false;
					kup.keyCode = kup.which = 13;
					select.triggerHandler(kup);
				}
			});
			
		if (selectLabels) {
			selectLabels.attr('for', ownId);
		}

		input.data( &quot;autocomplete&quot; )._renderItem = function( ul, item ) {
			return $( &quot;&lt;li&gt;&lt;/li&gt;&quot; )
				.data( &quot;item.autocomplete&quot;, item )
				.append( &quot;&lt;a&gt;&quot; + item.label + &quot;&lt;/a&gt;&quot; )
				.appendTo( ul );
		};

		this.button = $( &quot;&lt;button type='button'&gt;&amp;nbsp;&lt;/button&gt;&quot; )
			.attr( &quot;tabIndex&quot;, -1 )
			.attr( &quot;title&quot;, &quot;Show All Items&quot; )
			.attr( &quot;style&quot;, &quot;height:1.5em; padding:0px !important; width:20px; margin:0px !important; position:relative; top:5px;&quot; )
			.insertAfter( input )
			.button({
				icons: {
					primary: &quot;ui-icon-triangle-1-s&quot;
				},
				text: false
			})
			.removeClass( &quot;ui-corner-all&quot; )
			.addClass( &quot;ui-corner-right ui-button-icon&quot; )
			.click(function() {
				// close if already visible
				if ( input.autocomplete( &quot;widget&quot; ).is( &quot;:visible&quot; ) ) {
					input.autocomplete( &quot;close&quot; );
					return;
				}

				// work around a bug (likely same cause as #5265)
				$( this ).blur();

				// pass empty string as value to search for, displaying all results
				input.autocomplete( &quot;search&quot;, &quot;&quot; );
				input.focus();
			});
	},

	destroy: function() {
		if (this.options.shutOff) return;
		this.input.remove();
		this.portMessure.remove();
		this.button.remove();
		this.element.show();
		$.Widget.prototype.destroy.call( this );
	}
});
};

var nsNumber = mw.config.get('wgNamespaceNumber');
if (3 === nsNumber || 2 === nsNumber || -1 === nsNumber) {
	// alternative for jquery.ui autocomplete: jquery.suggestions
	// http://jqueryui.com/demos/autocomplete/ http://svn.wikimedia.org/viewvc/mediawiki/trunk/phase3/resources/jquery/jquery.suggestions.js?view=markup
	mw.loader.using([
		'jquery.ui', 
		'mediawiki.util', 
		'mediawiki.user', 
		'ext.gadget.libUtil',
		'ext.gadget.libJQuery'
		], function () {
		$(function () {
			initCombobox($);
			umsg.umInstall();
			if (window.installOldLinks) umsg.umInstallOldLinks();
			$(document).triggerHandler('scriptLoaded', ['AxUserMsg', umsg]);
		});
	});
}
})();
//&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>5h2rz8a82rxsbhqulhav9enmg4z16jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പഴനി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197209</id>
    <revision>
      <id>4682327</id>
      <parentid>4593173</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45842" sha1="9ioxn28qbtyyy5oeca712hzjqfnelcb" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Pazhani Sree Murukan Temple}}
{{Infobox Mandir
|image = Palani temple (1).jpg
|creator = പഴനി മുരുകൻ ക്ഷേത്രം
|proper_name = {{PAGENAME}}
|date_built = 
|primary_deity = [[മുരുകൻ]] (ദണ്ഡായുധപാണി)
|architecture = [[ദ്രാവിഡ ശൈലി]]
|location = [[പഴനി]] (ഡിണ്ടിഗൽ ജില്ല)
}}

[[ശിവൻ|ശിവ]]-[[പാർവതി]]മാരുടെ പുത്രനായ [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ]] ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] [[പഴനി|പഴനിയിലുള്ള]] '''പഴനി ശ്രീ ദണ്ഡായുധപാണിക്ഷേത്രം''' ([[തമിഴ്]]:பழனி தண்டாயுதபாணி திருக்கோவில்). മുരുകന്റെ മൂലകേന്ദ്രമായ ക്ഷേത്രമാണ് ഇത്. ദണ്ഡും പിടിച്ചു കൊണ്ട് നിൽക്കുന്ന  നവപാഷാണ നിർമ്മിതമായ പ്രതിഷ്ഠയായതിനാൽ &quot;ദണ്ഡായുധപാണി&quot; എന്ന് ഭഗവാനെ വിളിയ്ക്കുന്നു. &quot;പഴനി ആണ്ടവൻ&quot; എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇവിടുത്തെ ഭഗവാൻ തമിഴ്നാട്ടിലും [[കേരളം|കേരളത്തിലും]] ഒരുപോലെ പ്രസിദ്ധനാണ്. 

അറിവിന്റെ പഴമെന്ന അർഥമുള്ള &quot;ജ്ഞാനപ്പഴമെന്ന&quot; വാക്കിൽ നിന്നാണ് &quot;പഴനി&quot; എന്ന സ്ഥലനാമം രൂപപ്പെട്ടതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കേരളവുമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബന്ധമുള്ള തമിഴകത്തെ ക്ഷേത്രമാണ് പഴനി ദണ്ഡായുധപാണി ക്ഷേത്രം. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി പഴനിയിൽ പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ കേരളത്തിലേക്ക് ദർശനമായി നിൽക്കുന്നു. അതായത് കേരളത്തിന് അഭിമുഖമായി. അതിനാൽ കേരളത്തിന്റെ അനുഗ്രഹദാതാവാണ് പഴനി ആണ്ടവൻ എന്ന് കേരളീയരായ ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു. സുബ്രഹ്മണ്യനെയാണ് ജ്ഞാനപ്പഴമായി കണക്കാക്കുന്നത്. 

മലയുടെ താഴെ ശ്രീ മുരുകന്റെ '''[[അറുപടൈവീടുകൾ|അറുപടൈവീട്]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആറു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായ '''തിരു-ആവിനൻ-കുടി''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പരബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ ആറു മുഖങ്ങളുള്ള '''ഷണ്മുഖൻ''' എന്ന പ്രതിഷ്ഠയാണിവിടെ. '''നവപാഷാണങ്ങൾ''' എന്ന ഒൻപതു സിദ്ധ ഔഷധങ്ങൾ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ പ്രത്യേക ഔഷധക്കൂട്ടാണ് പഴനി മുരുകന്റെ പ്രതിഷ്ഠ നിർമ്മിക്കാൻ ഭോഗമഹർഷി ഉപയോഗിച്ചത് {{തെളിവ്}}. അതിനാൽ ഈ പ്രതിഷ്ഠയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന പഞ്ചാമൃതം, ചന്ദനം എന്നിവ സർവരോഗശമനിയായി ഭക്തർ കരുതുന്നു. ഭഗവാനെ രാജകീയ രൂപത്തിൽ അണിയിച്ചൊരുക്കുന്ന വൈകുന്നേരത്തെ &quot;രാജാലങ്കാര പൂജ&quot;(സായരക്ഷ) തൊഴുന്നത്  ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. &quot;കാവടി&quot; എടുക്കുന്നതും തലമുടി കളയുന്നതും ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. ഞാനെന്ന അഹംഭാവം ഉപേക്ഷിച്ചു ജഗദീശ്വരനോട് താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ പ്രതീകമായാണ് തല മുണ്ഡനം ചെയ്യുന്നത്. പഞ്ചാമൃതവും, വിഭൂതിയുമാണ് (ഭസ്മം) പ്രസാദം. 

തൈമാസത്തിൽ (ജനുവരി 14/15-ഫെബ്രുവരി 12/13) ധാരാളം ഭക്തർ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. തൈ മാസത്തിലെ പൗർണമി ദിവസമായ &quot;[[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയമാണ്]]&quot; പ്രധാന ഉത്സവം. അന്നേ ദിവസം ഭക്തരുടെ കാവടിയാട്ടവും ഭഗവാന്റെ തങ്കരഥത്തിലുള്ള എഴുന്നള്ളത്തും നടക്കുന്നു. നവപാഷാണരൂപിയായ പഴനി മുരുകനെ ദർശിക്കുന്നത്  സകല ദുരിതങ്ങളും ശമിപ്പിക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം.

==പുരാണം==
[[നാരദൻ|നാരദ]] മഹർഷി ഒരിക്കൽ [[ശിവൻ|പരമശിവന്റെ]] ഇരിപ്പിടമായ ദിവ്യമായ [[കൈലാസം|കൈലാസപർവ്വതം]] സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. ആ അവസരത്തിൽ [[നാരദൻ]] അദ്ദേഹത്തിനു &quot;ജ്ഞാനപഴം&quot; നല്കി. ഇത് വിജ്ഞാനത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള [[അമൃത്|അമൃത്]] ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പഴമാണ്. തന്റെ പുത്രന്മാരായ [[ഗണപതി|ഗണപതിക്കും]] [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|കാർത്തികേയനും]] തുല്യമായി നല്കാനായി അദ്ദേഹം അത് മുറിക്കാനായി ഭാവിച്ചപ്പോൾ, പഴത്തിന്റെ അമൂല്യശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു പോകുമെന്ന് പറഞ്ഞത് [[നാരദൻ|നാരദ]] മഹർഷി അത് തടഞ്ഞു. വിഷമഘട്ടത്തിലായ [[ശിവൻ]], പഴം തന്റെ ബുദ്ധിമാനായ മകനു നല്കാനായി ഒരു മത്സരം നിശ്ചയിച്ചു. ഈ ലോകത്തെ മൂന്നു പ്രാവശം വലംവെച്ചു വരുന്നതാരാണോ, അയാൾക്ക് ഈ പഴം സമ്മാനമായി നല്കുമെന്നു പറഞ്ഞു. ഇതു കേട്ടപാടെ [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]] തന്റെ വാഹനമായ [[മയിൽ|മയിലിന്റെ]] പുറത്ത് ലോകം ചുറ്റിവരാൻ പുറപ്പെട്ടു. 

എന്നാൽ [[ഗണപതി]], തന്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|പരമശിവനും]], [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതിയും]] പ്രപഞ്ചത്തിന് തുല്യരും; ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന പ്രകൃതിയും പരമാത്മാവുമാണെന്ന വിശ്വാസത്താൽ അവരെ മൂന്ന് തവണ വലംവെച്ചു. തന്റെ പുത്രന്റെ ഭക്തിയിലും വിവേകത്തിലും  സന്തുഷ്ടനായ [[മഹാദേവൻ]] ജ്ഞാന പഴം ഗണപതിക്കു തന്നെ നല്കി. കാർത്തികേയൻ തിരിച്ചുവന്നപ്പോൾ തന്റെ പ്രയത്നം പാഴായതറിഞ്ഞ് ക്രുദ്ധനായി. ദേഷ്യവും, വിഷമവും കൊണ്ട് വലഞ്ഞ കാർത്തികേയൻ കൈലാസ പർവ്വതത്തിൽ നിന്നു പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് മുരുകൻ കൈലാസത്തിൽ നിന്ന് പിണങ്ങി പോകുന്നു.അങ്ങനെയാണ് അദ്ദേഹം [[പഴനി|പഴനിമലയിലെത്തിച്ചേരുന്നത്]]. അദ്ദേഹത്തെ തിരിച്ചു കൈലാസത്തിലേക്കു വിളിക്കാൻ വന്ന മാതാപിതാക്കൾ, കാർത്തികേയനെ സമാധാനിപ്പിക്കാൻ പറഞ്ഞ വാക്കാണ്, '''പഴം നീ'''. ഇതിൽ നിന്നുമാണ് ഈ പ്രദേശത്തിനു പഴം നീ ലോപിച്ച് പഴനി എന്ന് പേരു വീണത്.&lt;ref name=&quot;name&quot;&gt; [http://palani.org/purana.htm പഴനി എന്ന പേരു വന്നത്] പഴനി ക്ഷേത്രം വെബ്സൈറ്റ് &lt;/ref&gt;

==ഐതിഹ്യം==
പതിനെട്ടു സിദ്ധവൈദ്യ മഹർഷിമാരിൽ ഒരാളായ ഭോഗരാണ് [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|മുരുകന്റെ]] പ്രതിഷ്ഠ പഴനി മലയിൽ സ്ഥാപിച്ചതെന്നു കരുതുന്നു. &quot;നവപാഷാണത്തിന്റെ&quot; ഒരു പ്രത്യേക മിശ്രിതമാണത്രെ ഇതിനുപയോഗിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;navapashanam&gt; [http://www.indiadivine.org/audarya/hare-krishna-forum/478343-navapashanam-pazhani-murugan.html നവപാഷാണം] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഇന്ത്യഡിവൈൻ&lt;/ref&gt; വളരെ വേഗം ഉറയ്ക്കുന്ന ഒരു രാസമിശ്രിതം ആണ് ഇത്. അതുകൊണ്ടു തന്നെ ശില്പിക്ക് വളരെ പെട്ടെന്നു തന്നെ വിഗ്രഹം സൗന്ദര്യവല്കരിക്കാനുള്ള പ്രയത്നം തുടങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞു. എന്നിരിക്കിലും, വിഗ്രഹത്തിന്റെ മുഖം, വളരെ വിശിഷ്ടമായ രീതിയിൽ പൂർത്തീകരിക്കാനായി അദ്ദേഹം വളരെയധികം സമയമെടുത്തു. അതുകൊണ്ടു തന്നെ, വിഗ്രഹത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങൾ മുഖം പോലെ തന്നെ മനോഹരമാക്കാൻ ശില്പിക്കു സാധിച്ചില്ല.  മുരുകസ്വാമിയുടെ വിഗ്രഹത്തിൽ മുഖവും, ശരീരത്തിന്റെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളുമായുള്ള ഒരു തുലനമില്ലായ്മ കാണാൻ കഴിയും, സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ. 

ഭോഗർ മഹർഷിയുടെ ഒരു ദേവാലയവും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കു പടിഞ്ഞാറേ ഇടനാഴിയിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭോഗരുടെ സമാധിസ്ഥാനമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു{{തെളിവ്}}. മലയുടെ അകത്തുള്ള ഒരു ഗുഹയുമായി ഈ ഭോഗമഹർഷിയുടെ ദേവാലയം ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവിടെയാണ് ഇദ്ദേഹം, അഷ്ടദിക്പാലകന്മാരുമായി ധ്യാനത്തിലേർപ്പെടുന്നത് എന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു.

[[File:Palani Hills 1.JPG|right|thumb|150px|പഴനി മലനിരകൾ വിദുരദൃശ്യം]]
ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ|ചേരമാൻ പെരുമാളുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം, പിന്നീട് അരും ശ്രദ്ധിക്കാതെ,വനാന്തർഭാഗത്തു മറഞ്ഞുപോകുകയാണുണ്ടായത്. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിനും, അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടക്ക് ഈ പ്രദേശം ഭരിച്ചിരുന്ന ചേരമാൻ പെരുമാൾ തന്റെ പതിവു നായാട്ടുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പഴനി മലയുടെ ഭാഗത്തു വന്നു ചേർന്നു. ക്ഷീണം കൊണ്ട് ഉറങ്ങിപ്പോയ, രാജാവിന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി]] പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. തന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ടെടുത്ത്, അത് പഴയ രീതിയിൽ സ്ഥാപിക്കാൻ സ്വാമി രാജാവിനോട് ആജ്ഞാപിച്ചു. ഉറക്കത്തിൽ നിന്നും ഉണർന്ന രാജാവ്, അതിനടുത്ത് വിഗ്രഹത്തിനുവേണ്ടി തിരച്ചിൽ നടത്തുകയും, മറഞ്ഞു കിടന്നിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ വിഗ്രഹം കണ്ടെടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവ് വിഗ്രഹം മലമുകളിൽ തന്റെ സാമ്രാജ്യം കാത്തുരക്ഷിക്കാൻ എന്നവണ്ണം പടിഞ്ഞാറ് ദർശനമായി പഴയപടി സ്ഥാപിക്കുകയും ആരാധന മുതലായവ തുടങ്ങുകയുടെ ചെയ്തു. ഇന്നും കേരളത്തെ നോക്കിസംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഭാവത്തിൽ നമുക്ക് പ്രതിഷ്ഠ കാണാനാവും. അതിനാൽ തന്നെ ഭഗവാന് മലയാളികളോട് പ്രത്യേക വാത്സല്യം ഉള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു.  ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിയുള്ള മതിലിൽ ഒരു സ്തൂപത്തിൽ ഈ കഥ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്.

==ഭഗവാൻ==
[[File:Gopuramgold.JPG|right|thumb|100px|സ്വർണ്ണഗോപുരം]]
സുബ്രഹ്മണ്യവിഗ്രഹം നേരത്തെ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഒമ്പതു വസ്തുക്കളുടെ മിശ്രിതം കൊണ്ടാണ് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന്. മുരുകൻ പഴനിയിൽ വന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് വിഗ്രഹവും പണിതിരിക്കുന്നത്. ബാലകനായിരുന്ന മുരുകനാണ് മാതാപിതാക്കളോട് പിണങ്ങി അവിടെ വന്നത്. തലമുണ്ഡനം ചെയ്ത ഒരു താപസ്വിയുടെ വേഷമാണ് വിഗ്രഹത്തിന്. വസ്ത്രമായിട്ട് ഒരു കൗപീനം മാത്രം. കയ്യിൽ ദണ്ഡും, വേലും. ഇതിൽ നിന്നും ആണ് ബാല-ദണ്ഡ്-ആയുധപാണി എന്ന പേരു മുരുകനു കിട്ടിയത്.

വിഗ്രഹം പഴനിയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത് പടിഞ്ഞാറു ദിക്കിലേക്ക് ദർശനമായിട്ടാണ്. സാധാരണ ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനം ആയിട്ടാണ് സ്ഥാപിക്കാറുള്ളത്. ഇന്നത്തെ കേരളം അതായത് ചേരസാമ്രാജ്യം പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് പടർന്നു കിടക്കുന്നത്. ആ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ രക്ഷയ്ക്കു വേണ്ടി ചേരമാൻ പെരുമാൾ വിഗ്രഹത്തിന്റെ ദർശനം പടിഞ്ഞാറു ദിക്കിലേക്കു വെച്ചത് എന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിനാൽ മലയാളികളോട് ഭഗവാന് പ്രത്യേക വാത്സല്യമുണ്ട് എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. കൂടാതെ, സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി വിഗ്രഹത്തിന്റെ ചെവികൾ സാധാരണയിലും വലിപ്പമുള്ളതാണ്. ബാലൻ, സന്ന്യാസി, വേട്ടക്കാരൻ, രാജാവ് തുടങ്ങി വിവിധ അലങ്കാരങ്ങൾ ആണ് ഭഗവാന് നടത്തുക. ഇതിൽ രാജാലങ്കാരം ദർശിക്കുന്നത് ഐശ്വര്യദായകമാണ്.  നവഗ്രഹങ്ങളിലെ ചൊവ്വയായി ഇവർ മുരുകനെ കാണുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് ആറ് വലംവച്ചു മുരുകനെ തൊഴുന്നത് ഭഗവാന് വളരെയധികം ഇഷ്ടമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. &quot;ഓം ശരവണ ഭവ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;ഓം വചത്ഭുവേ നമഃ&quot; എന്നീ മുരുകമന്ത്രങ്ങൾ പ്രദക്ഷിണവേളയിൽ ജപിക്കുന്നു. സ്കന്ദൻ, ആറുമുഖൻ, വേലായുധൻ, ആണ്ടവൻ തുടങ്ങിയ പേരുകളിലും ഭഗവാൻ അറിയപ്പെടുന്നു.   &lt;ref name=&quot;deity&quot;&gt;[http://www.palanitemples.com/english/earlymuruga_sculpture.htm വിഗ്രഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120608222442/http://www.palanitemples.com/english/earlymuruga_sculpture.htm |date=2012-06-08 }} പളനിടെംപിൾസ്&lt;/ref&gt;.

[[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലിനുള്ളിലെ]] ഗർഭഗൃഹത്തിലാണ്, വിഗ്രഹം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ഗുരുക്കൾ]] എന്ന ബ്രാഹ്മണസമുദായത്തിലെ [[പുരോഹിതൻ|പുരോഹിതന്മാർക്കാണ്]] വിഗ്രഹത്തെ സമീപിക്കാനും ഒരുക്കാനുമുള്ള അവകാശമുള്ളത്. ഈ അവകാശം ഇവർ തലമുറകളായി കൈമാറി വരുന്നതാണ്. മറ്റുള്ളവർക്ക് ശ്രീകോവിലിന‌ടുത്തു വരെ വരാനേ അവകാശമുള്ളു. എന്നാൽ പുരോഹിതരുടെ സഹായികളായ ആളുകൾക്ക് ശ്രീകോവിലിനകത്തു വരാം,  എന്നാൽ ഗർഭഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശനമില്ല. &quot;പണ്ടാരം&quot; എന്ന സമുദായത്തിലെ ആളുകളാണ് ഇവിടെ പുരോഹിതരുടെ സഹായികളായി നിലവിലുള്ളത്. &lt;ref name=&quot;preists&quot;&gt; [http://murugan.org/research/gangadharan.htm പുരോഹിതന്മാർ] മുരുകൻ &lt;/ref&gt;

==ക്ഷേത്രം==
[[File:Palani Base Temple Entrance.JPG|right|thumb|150px|പഴനി ക്ഷേത്രം]]
പഴനിയിലെ രണ്ടു കുന്നുകളിൽ ഒന്നിന്റെ മുകളിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മലയിലുണ്ടായിരുന്ന കാനനപാതകളാണ് മുമ്പ് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കു പോകാനുള്ള വഴിയായി ഉണ്ടായിരുന്നത്. ആനകൾ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന വഴിയാണ് ഭക്തർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. കൂടാതെ, മലയിൽ ചെത്തിയുണ്ടാക്കിയ കല്പടവുകളും ചിലയിടത്തുണ്ടായിരുന്നു. വിഗ്രത്തിൽ സമർപ്പിക്കാനുള്ള പുണ്യജലവും കൈയിലെടുത്താണ് തീർത്ഥാടകർ പണ്ട് മല കയറിയിരുന്നത്. പുരോഹിതന്മാരും മല നടന്നു തന്നെയാണ് കയറിയിരുന്നത്. എന്നാൽ ഭക്തർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പാതയല്ല, അതിനു നേരെ എതിർവശത്തുണ്ടായിരുന്ന മറ്റൊരു പാതയാണ് അവർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ അര നൂറ്റാണ്ടായി, മലകയറ്റം സുഗമമാക്കാനായി കൂടുതൽ കല്പടവുകൾ നിർമ്മിച്ചു. കൂടാതെ, ഒരു ഫ്യൂണിക്കുലാർ റെയിൽവേ സംവിധാനവും അവിടെ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വലിയ ഇരുമ്പിന്റെ വടത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ സംവിധാനം, പ്രായാധിക്യത്താലും, ശാരീരികാസ്വാസ്ഥ്യത്താലും മല കയറുന്നവർക്ക് വളരെ ആശ്വാസമാണ്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് പഴയ ചേര ശില്പവൈദഗ്ദ്ധ്യത്തിലാണ്. എന്നാൽ ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള, ശില്പചാതുരി പാണ്ഡ്യ കാലഘട്ടത്തെയും, അവരുടെ സ്വാധീനത്തെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിന്റെ മതിലിൽ പഴയ തമിഴ്ലിപിയിൽ ധാരാളം ദൈവികസ്തോത്രങ്ങൾ കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നു. ശ്രീകോവിലിനു മുകളിലായി സ്വർണ്ണഗോപുരം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ മുരുകന്റേയും, ഉപദേവന്മാരുടേയും ശില്പങ്ങൾ കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നു.

ശ്രീകോവിലിനരുകിലായി, സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ മാതാപിതാക്കളായ  പരമശിവന്റേയും പാർവ്വതിയുടേയും ആരാധനാലയങ്ങളുണ്ട്. അതിനു ചേർന്ന്, പഴനി മുരുക ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യവിഗ്രഹം സ്ഥാപിച്ച ഭോഗമഹർഷിയുടെ സമാധി സ്ഥാനമാണ്. പുറത്ത് വിഘ്നേശ്വരനും സുബ്രഹ്മണ്യസഹോദരനുമായ  ഗണപതിയുടെ ആരാധനാലയവുമുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;idols&quot;&gt; [http://murugan.org/temples/palani.htm പഴനി മലയിലെ മുഖ്യവിഗ്രഹവും ഉപദേവതകളും] പഴനി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വിവരങ്ങൾ &lt;/ref&gt;.

==ആരാധന==
[[File:Palani Kavadi.JPG|left|thumb|150px|പഴനി കാവടി]]
വിഗ്രഹത്തിലുള്ള അഭിഷേകമാണ് പ്രധാന ആരാധനാ രീതി. വിവധ തരം ലേപനങ്ങൾ കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. എണ്ണ, ചന്ദനതൈലം, പാൽ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തിയശേഷം, ശുദ്ധ ജലത്തിൽ വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദിവസത്തിന്റെ ഓരോ പ്രത്യേക സമയങ്ങളിലാണ് ഈ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത്.

*വിഴ പൂജ  - അതി രാവിലെയുള്ള പൂജ
*ഉച്ചിക്കാലം - മദ്ധ്യാഹ്ന പൂജ.
*സായരക്ഷൈ - വൈകീട്ടുള്ള പൂജ.
*രാക്കാലം - രാത്രിയുള്ള പൂജ. (ക്ഷേത്രം അടക്കുന്നതിനു തൊട്ടുമുമ്പ്).
ഈ പൂജകൾ നടക്കുമ്പോൾ ഭക്തരെ അറിയിക്കാനായി ക്ഷേത്രത്തിലുള്ള വലിയ മണി മുഴക്കുന്നത് പതിവാണ്. ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ പഴനി നഗരം മുഴുവൻ ഈ മണിയൊച്ച കേൾക്കാൻ കഴിയും.

അഭിഷേകത്തിനുശേഷം വിഗ്രഹത്തെ ആടയാഭരണങ്ങൾ അണിയിക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ഇതിനെ അലങ്കാരം എന്നു പറയുന്നു. പിതാവിന്റെ രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും പഴനിയിൽ വന്നിറങ്ങിയ മുരുകന്റെ രൂപത്തിലായിരിക്കും മിക്കവാറും വിഗ്രഹത്തെ അണിയിച്ചൊരുക്കാറ്.
ഇതു കൂടാതെ, ഭഗവാനെ ഉത്സവമൂർത്തിയായി അലങ്കരിച്ച്, സ്വർണ്ണരഥത്തിനുള്ളിൽ ഇരുത്തി ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും പ്രദക്ഷിണം നടത്താറുണ്ട്. ഇത് ഭക്തരായിരിക്കും ഈ രഥം വലിച്ചുകൊണ്ടു പോകുന്നത്. ഇത് കാണുന്നത് പുണ്യമായി ഭക്തർ കരുതുന്നു.

==അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ==
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യമായ ആചാരമാണ് ഭക്തരുടെ തലയിലെ മുടി നീക്കം ചെയ്ത, ചന്ദനം തേക്കൽ. ബാലമുരുകന്റെ ശിരസ്സിനോട് സാമ്യം തോന്നിക്കാനാണ് ഈ തലമുടി നീക്കം ചെയ്യൽ ചടങ്ങ്. വൈകീട്ടു  തലമുണ്ഡനം ചെയ്ത ചന്ദനം തേച്ച് അത് രാത്രിമുഴുവൻ സൂക്ഷിക്കുന്നത് ഭക്തരുടെ ഒരു രീതിയാണ്. 

മദ്ധ്യാഹ്നത്തിൽ കുറച്ചു നേരവും, രാത്രിയിൽ വളരെ നേരത്തെയും ക്ഷേത്രം നട അടക്കും. പ്രതിഷ്ഠ ബാലമുരുകനായതിനാൽ, ബാലകന് ആവശ്യമായ ഉറക്കം കിട്ടുവാനാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. കാരണം, ഭഗവാൻ പകലുമുഴുവനും ഭക്തരോട് സംവദിച്ച് ക്ഷീണിതനായിരിക്കുമത്രെ.

മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം നിലനിൽക്കുന്നത്, എല്ലാ ദിവസവും വൈകീട്ട് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയറയിൽ ആ ദിവസത്തെ ക്ഷേത്ര സംബന്ധമായ കണക്കുകൾ ഭഗവാൻ പ്രധാന പുരോഹിതനിൽ നിന്നും കേൾക്കുമത്രെ. അതിനുശേഷം മാത്രമേ ഭഗവാൻ പള്ളിയുറക്കത്തിനു പോകാറുള്ളു.

==ഉത്സവങ്ങൾ==
നിത്യ പൂജകൾക്കു പുറമെ ധാരളം ഉത്സവദിനങ്ങളും പഴനി മുരുക ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടാറുണ്ട്. 

*തൈപ്പൂയം
*പങ്കുനി ഉത്രം
*വൈകാശി-വിശാഖം
*ശൂരസംഹാരം ([[സ്കന്ദഷഷ്ഠി]])
*തൃക്കാർത്തിക 

തൈപ്പൂയം ആണ് പഴനി മുരുക ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവമായി കരുതിപോരുന്നതും ആഘോഷിക്കുന്നതും. തമിഴ് കലണ്ടറിലെ തൈമാസത്തിലെ (മലയാളം കലണ്ടറിൽ [[മകരമാസം]], ജനുവരി 15 - ഫെബ്രുവരി 15) [[പൂയം]] നക്ഷത്രദിവസമാണ് തൈപ്പൂയം ആഘോഷിക്കുന്നത്. സ്കന്ദപുരാണ പ്രകാരം ദേവസേനാധിപനായ മുരുകൻ ലോകരക്ഷാർത്ഥം താരകാസുരനെ വധിച്ച ദിവസമാണ് തൈപ്പൂയമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നത്. ദൂരെ നഗരങ്ങളിൽ നിന്നും, ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നും ഭക്തർ കാൽനടയായി ഇവിടേക്കു വരുന്നു. തലമുണ്ഡനം ചെയ്ത് കാവടിയെടുത്താണ് ഇവർ ഭഗവാനെ കാണാനായി വരുന്നത്. ഹിഡുംബ എന്ന രാക്ഷസൻ പഴനിമലകൾ തന്റെ തോളിലേറ്റി ഇവിടെ കൊണ്ടു വന്നു വെച്ചതെന്ന വിശ്വാസം കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനാണ് ഭക്തർ കാവടിയെടുക്കുന്നത്. ഹിഡുംബൻ, ബാലമുരുകന്റെ ഒരു ആശ്രിതനായിരുന്നു. ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്താനുള്ള ജലവുമായാണ് ചില ഭക്തർ എത്തിച്ചേരുന്നത്. ഇതിനെ തീർത്ഥ-കാവടി എന്നു പറയുന്നു. കാരൈക്കുടിയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും രത്നം പതിച്ച വേലുമായി വരുന്ന കരൈക്കുടിയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്തർ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതായി കരുതപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://palanimurugantemple.org/|title=Only Official Website Palani Arulmigu Dhandayuthapaniswamy Temple|access-date=2022-05-20|archive-date=2019-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214061412/http://palanimurugantemple.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== പഞ്ചാമൃതം ==
പഴനി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദമായ പഞ്ചാമൃതം പ്രസിദ്ധമാണ്. പഴം, കൽക്കണ്ടം, മുന്തിരിങ്ങ, നെയ്, തേൻ തുടങ്ങിയവ ചേർന്നതാണ് സ്വാദിഷ്ഠവും മധുരമൂറുന്നതുമായ പഞ്ചാമൃതം. ദണ്ഡായുധപാണിയുടെ ബിംബത്തിൽ എന്നും പഞ്ചാമൃതം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും ഭക്തർക്ക് ഇത് വാങ്ങാം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://palanimurugantemple.org/|title=Only Official Website Palani Arulmigu Dhandayuthapaniswamy Temple|access-date=2022-05-19|archive-date=2019-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214061412/http://palanimurugantemple.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

==വിവാദം==
തുടർച്ചയായുള്ള ധാരയും, അഭിഷേകവും മൂലം വിഗ്രഹത്തിനു ചെറിയ തേയ്മാനം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും, അതുമൂലം കുടിയിരിക്കുന്ന ചൈതന്യം കുറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നും കുറേ ഭക്തരെങ്കിലും വിശ്വസിച്ചു. എന്നാൽ പുരോഹിതരും, കുറേ ആളുകളും ഇതിൽ യാതൊരു സത്യവുമില്ലെന്നു പറയുകയുണ്ടായി. അവർക്ക് വിഗ്രഹത്തിൽ യാതൊരു മാറ്റവും കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. എന്നാൽ പിന്നീട് ദേവപ്രശ്നങ്ങൾ കാരണവും മറ്റും, പുതിയ ഒരു വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ തീരുമാനമായി. മാത്രമല്ല, അഭിഷേകങ്ങളിൽ ചിലത് നിറുത്താനും തീരുമാനമായി. ഇത് വിഗ്രഹം ദ്രവിച്ചപോകുന്നത് തടയും എന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ പറഞ്ഞു. 2004 ജനുവരി 27-ന് 100 കിലോഗ്രാം ഭാരമുള്ള പുതിയ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു ആരാധന തുടങ്ങി. എന്നാൽ യാഥാസ്ഥിതികരായ ഭക്തരുടെ കടുത്ത എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് പഴയ വിഗ്രഹത്തിൽ തന്നെ ആരാധന തുടരാൻ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു.

==പൂജകൾ, ദർശനസമയം==
രാവിലെ 5.40 മണിക്ക് വിശ്വരൂപ ദർശനത്തോടെ പൂജകൾ ആരംഭിക്കും. ഭക്തർക്ക് ദർശന സമയം രാവിലെ 6.00 മണി മുതൽ വൈകീട്ട് 8.45 വരെയാണ്. ഇടയ്ക്ക് പൂജകൾ ഉണ്ടാകും. പൂജാ സമയങ്ങൾ ഒഴികെ പകൽ മുഴുവൻ തുടർച്ചയായി ദർശന സൗകര്യം ലഭ്യമാണ്. രാത്രി 9 മണിയോടെ നട അടയ്ക്കും. ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ രാവിലെ 4:30 ന് നടതുറക്കും&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://palanimurugantemple.org/|title=Only Official Website Palani Arulmigu Dhandayuthapaniswamy Temple|access-date=2022-05-20|archive-date=2019-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214061412/http://palanimurugantemple.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

# വിശ്വരൂപ ദർശനം (രാവിലെ 5.40)
# ദർശനം (6 മുതൽ 6.50 വരെ) 
# വിഴാ പൂജ (രാവിലെ 6:50 മുതൽ 7.15)
# ദർശനം (7.15- 8 വരെ)
# സിരുകാല പൂജ (രാവിലെ 8-8:25)
# ദർശനം (8.25-9 വരെ)
# കാലശാന്തി (രാവിലെ 9:00-9.25)
# ദർശനം (9.25- ഉച്ചക്ക് 12 വരെ)
# ഉച്ചികാല പൂജ (ഉച്ചക്ക് 12:00-12.25)
# ദർശനം (12.30- വൈകിട്ട് 5.30 വരെ) 
# രാജാലങ്കാര പൂജ (വൈകീട്ട് 5:30-5.55)
# ദർശനം (6-രാത്രി 8 വരെ)
# രാക്കാല പൂജ (8:00-8.25)
# ദർശനം (8.30-8.45 വരെ)
# നട അടയ്ക്കൽ (രാത്രി 9 മണി)
# തങ്ക രഥം (വൈകീട്ട് 6:30)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://palanimurugantemple.org/|title=Only Official Website Palani Arulmigu Dhandayuthapaniswamy Temple|access-date=2022-05-20|archive-date=2019-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214061412/http://palanimurugantemple.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== എത്തിച്ചേരേണ്ട വഴി ==

പാലക്കാട് നിന്നും പൊള്ളാച്ചി വഴി 67 കിലോമീറ്ററും എറണാകുളം ഭാഗത്ത് നിന്ന് ചാലക്കുടി-വാൽപ്പാറ അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നാർ വഴി 200 കിലോമീറ്ററും തൃശ്ശൂർ നിന്നും വടക്കഞ്ചേരി-നെന്മാറ-പൊള്ളാച്ചി വഴി 180 കിലോമീറ്ററും കോട്ടയത്ത് നിന്നും കമ്പം-തേനി വഴി 294 കിലോമീറ്ററും അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന &quot;പഴനി&quot; എന്ന നഗരത്തിലുള്ള മലയിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 

കേരളത്തിൽ നിന്ന് കെഎസ്ആർടിസി അടക്കം ധാരാളം ബസുകൾ ഇങ്ങോട്ടേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/search?q=palani+tourism&amp;cvid=afe75060f5484450979c5255a274359c&amp;aqs=edge..69i57j0l3j69i64.8487j0j1&amp;pglt=41&amp;FORM=ANNAB1&amp;PC=HCTS#|title=palani tourism - തിരയുക|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt;.

ട്രെയിൻ മാർഗവും സൗകര്യപ്രദമായി പഴനിയിൽ എത്താം. തിരുവനന്തപുരത്തു നിന്നും പുറപ്പെടുന്ന ട്രെയിൻ നമ്പർ 16343 അമൃത എക്സ്പ്രസ്സ്‌ പഴനി യാത്രക്കാർക്ക് അനുയോജ്യമായ ട്രെയിനാണ്. 

മലബാറിൽ നിന്നുള്ള മംഗലാപുരം രാമേശ്വരം എക്സ്പ്രസ്സ്‌ പഴനി യാത്രക്കാർക്ക് ഗുണകരമാണ്. 

പാലക്കാട്‌ നിന്നും ചെന്നൈ വരെ പോകുന്ന 22652 സൂപ്പർഫാസ്റ്റ് ട്രെയിൻ പഴനിയിൽ നിർത്താറുണ്ട്. 

മറ്റൊന്ന് ട്രെയിൻ നമ്പർ 56769 പാലക്കാട്‌ നിന്നും തിരുച്ചെന്ദൂർക്ക് പോകുന്ന തീവണ്ടിയാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/search?q=southern+railway+website&amp;cvid=c49bc2101b3f48e89be06f19a65dc1c8&amp;aqs=edge.0.0l8j69i64.19865j0j1&amp;pglt=41&amp;FORM=ANNAB1&amp;PC=HCTS#|title=southern railway website - തിരയുക|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianrailways.gov.in|title=|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt;

==ചിത്രശാല==
&lt;gallery caption=&quot;പഴനി ക്ഷേത്രം&quot; widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;100px&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Palani Hill.JPG|പഴനി മലനിരകൾ
File:Gopuram in the way to palani temple.jpg|ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള മാർഗ്ഗത്തിലുള്ള ഗോപുരം
File:Palani Adivaaram.jpg|പഴനി അടിവാരം
File:Palani Temple.jpeg|പഴനി ക്ഷേത്രം രാക്കാഴ്ച
File:Palani Entrance To Hill Temple.JPG|പഴനി മലയിലേക്കുള്ള പ്രധാന വാതിൽ
File:Murugantemple.JPG|ക്ഷേത്രം വിദൂരകാഴ്ച
File:Gopuramgold.JPG|സ്വർണ്ണഗോപുരം
File:Pazhani murugan temple.JPG|പഴനി ക്ഷേത്രം വിദൂരദൃശ്യം
File:Palani Steps to Hill Temple.JPG|ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള കല്പടവുകൾ
File:Palani temple (3).jpg|മുരുക ക്ഷേത്രം
&lt;/gallery&gt;

==ഇതുംകൂടി കാണുക==
*[[ശിവൻ|പരമശിവൻ]]
*[[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീ ദേവി]]
*[[ഗണപതി|ഗണപതി ഭഗവാൻ]]
*[[പഴനി|പഴനി മല]]

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.palanimurugantemple.org/ പഴനി ദണ്ഡായുധപാണി സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120611044901/http://www.palanimurugantemple.org/ |date=2012-06-11 }}
*[http://www.muthukamalam.com/muthukamalam_anmeegam73.htm പഴനി മുരുക ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം - തമിഴ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714141310/http://www.muthukamalam.com/muthukamalam_anmeegam73.htm |date=2011-07-14 }}
*[http://www.hindudevotionalblog.com/2011/01/palani-murugan-temple-in-pazhani.html പഴനി മുരുക വിഗ്രഹത്തിന്റെ വൈദികശക്തി]
*[http://www.palanitourism.com പഴനി തീർത്ഥാടനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110907040846/http://www.palanitourism.com/ |date=2011-09-07 }}
{{Murugan temples|state=autocollapse}}
[[വർഗ്ഗം:സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9ioxn28qbtyyy5oeca712hzjqfnelcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിക്കോളാസ് ടിൻബർജെൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199208</id>
    <revision>
      <id>4682264</id>
      <parentid>4003854</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7532" sha1="ruqnt6p4f5y7xrefi6tqpc7impbgk8j" xml:space="preserve">{{prettyurl|Niko Tinbergen}}
{{Infobox scientist
| name =നിക്കോളാസ് ടിൻബർജെൻ
| image =Lorenz and Tinbergen1.jpg
| image_size = 250px
| caption =  Nikolaas &quot;Niko&quot; Tinbergen (left) and [[Konrad Lorenz]] (right)
| birth_date = {{birth date|1907|4|15|df=y}}
| birth_place = [[The Hague]], Netherlands
| residence = United Kingdom
| nationality = Dutch
| death_date = 	{{death date and age|1988|12|21|1907|4|15|df=y}}
| death_place = [[Oxford]], England
| field = [[Zoology|Zoologist]], [[Ethology|ethologist]]
| work_institution = [[University of Oxford|Oxford University]]
| alma_mater = [[Leiden University]]
| doctoral_advisor = &lt;!--please insert--&gt;
| doctoral_students =  [[Richard Dawkins]] &lt;br /&gt; [[Aubrey Manning]] &lt;br /&gt; [[Desmond Morris]]
| known_for = [[Hans Baruch#Post World War II|Hawk/goose effect]]&lt;br /&gt;[[Tinbergen's four questions|Four questions]]
| prizes = [[Nobel Prize in Physiology or Medicine]] (1973)
| religion =
| footnotes =
}}
[[നോബൽ സമ്മാനം|നോബൽ സമ്മാന]] ജേതാവായ ഡച്ച് ജന്തുശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് '''നിക്കോളാസ് ടിൻബർജെൻ'''(17 ഏപ്രിൽ 1907 - 21 ഡിസംബർ 1988). [[ജർമൻ]] ജന്തുശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[കോൺറാഡ് ലോറസ്|കോൺറാഡ് ലോറസി]] (Konard)നോടൊപ്പം ജന്തുപരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാന പഠനങ്ങളിൽ വ്യാപൃതനായി. ജന്തുക്കൾ ജീവിക്കുന്ന അതേ പരിസ്ഥിതിയിലുള്ള പെരുമാറ്റങ്ങളാണ് ഇദ്ദേഹം നിരീക്ഷണവിധേയമാക്കിയത്.
== ജീവിതരേഖ ==
നെതർലണ്ടിലെ ഹേഗിൽ ജനിച്ചു. 1936 മുതൽ 49 വരെ ലെയ്ഡൻ (Leiden) സർവകലാശാലയിൽ ക്രിയാത്മക ജന്തുശാസ്ത്ര പ്രൊഫസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1949-ൽ [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] ഓക്സ്ഫഡ് സർവകലാശാലയിൽ ജന്തുപരിസ്ഥിതി വിജ്ഞാന അധ്യാപകനായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ച ടിൻബർജെൻ അധികം താമസിയാതെ അവിടെത്തന്നെ ജന്തുപെരുമാറ്റ പഠനങ്ങളുടെ പ്രൊഫസറായി നിയമിതനായി.&lt;br /&gt;
ഗൾ പക്ഷിക്കുഞ്ഞുങ്ങൾ തള്ളപ്പക്ഷിയുടെ കൊക്കിൽനിന്നും ഭക്ഷണം സ്വീകരിക്കുന്ന രീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനം ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായി. തള്ളപ്പക്ഷിയുടെ താഴത്തെ കൊക്കിലുള്ള ചുവന്ന അടയാളത്തെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ കൊക്കുകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചാണ് തീറ്റയ്ക്കുവേണ്ടി കൊത്തുന്നത്. ജന്തുക്കളിൽ പ്രതികർമം (response) ഉളവാക്കുന്ന ചോദക വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ച് പഠനം നടത്തിയതും പ്രത്യേക ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചു. ജന്തുപെരുമാറ്റത്തിന്റെ വിവിധ രീതികളേയും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശരീരധർമങ്ങളേയും പ്രവർത്തനങ്ങളേയും ഇദ്ദേഹം പഠനവിധേയമാക്കി. 
== കൃതികൾ ==
ഇദ്ദേഹം രചിച്ച ദ് സ്റ്റഡി ഒഫ് ഇൻസ്റ്റിൻക്റ്റ് (1951) ആണ് ജന്തുപരിസ്ഥിതി വിജ്ഞാനശാഖയിലെ പ്രഥമ ഗ്രന്ഥമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. സോഷ്യൽ ബിഹേവിയർ ഇൻ ആനിമൽസ് (1953) എന്ന മറ്റൊരു ഗ്രന്ഥവും ഇദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയുണ്ടായി
== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==
ആസ്റ്റ്രേലിയൻ ജന്തുശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[കാൾ വോ ഫ്രിഷ്|കാൾ വോ ഫ്രിഷും]] (Karl Von Frisch) ആയി ഇദ്ദേഹം 1973 ലെ ഫിസിയോളജിക്കുള്ള നോബൽ സമ്മാനം പങ്കിട്ടു. സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ നോബൽ സമ്മാനജേതാവായ (1969) [[യാൻ ടിൻബർജെൻ]] ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരനാണ്. 
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
== അധിക വായനക്ക് ==

* Tinbergen, Niko  The Study of Instinct 1951 Oxford, Clarendon Press
* Tinbergen, Niko The Herring Gull's World (1953) London, Collins
* Hans Kruuk (2003) ''Niko's Nature: The Life of Niko Tinbergen and His Science of Animal Behaviour'' ISBN 0-19-851558-8
* Marian Stamp Dawkins (1991) ''The Tinbergen Legacy'' ISBN 0-412-39120-1
* Richard W. Burkhardt Jr. (2005) ''Patterns of Behavior : Konrad Lorenz, Niko Tinbergen, and the Founding of Ethology'' ISBN 0-226-08090-0
== പുറം കണ്ണികൾ ==
*[http://nobelprize.org/medicine/laureates/1973/tinbergen-autobio.html Autobiography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015211543/http://nobelprize.org/medicine/laureates/1973/tinbergen-autobio.html |date=2008-10-15 }}
*[http://nobelprize.org/medicine/laureates/1973/index.html The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1973: von Frisch, Lorenz and Tinbergen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080830040024/http://nobelprize.org/medicine/laureates/1973/index.html |date=2008-08-30 }}
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1973/tinbergen-lecture.pdf Nobel Lecture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327093737/http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1973/tinbergen-lecture.pdf |date=2009-03-27 }}
*Diagram on [http://www-personal.umich.edu/~nesse/Nesse-Tinbergen4Q.PDF The Four Areas of Biology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118055035/http://www-personal.umich.edu/~nesse/Nesse-Tinbergen4Q.pdf |date=2012-01-18 }}
* Further Diagrams on [https://web.archive.org/web/20170514163716/http://homepage.uibk.ac.at/~c720126/humanethologie/ws/medicus/block1/inhalt.html The Four Areas of Biology (Documents No. 5, 6 and 7 in English)]
{{Sarvavijnanakosam|ടിൻബർജെൻ, നിക്കോളാസ് (1907-88)}}


.{{Nobel Prize in Physiology or Medicine}}

[[വർഗ്ഗം:ജന്തുശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കൾ]]</text>
      <sha1>ruqnt6p4f5y7xrefi6tqpc7impbgk8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിപൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200699</id>
    <revision>
      <id>4682266</id>
      <parentid>3913005</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11618" sha1="isbrbhuecwzkk3q56ah57frv687606j" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nippur}}
{{Infobox ancient site
| name = Nippur
| native_name = 
| alternate_name = 
| image = Ruins from a temple in Naffur.jpg
| alt = 
| caption = Ruins of a temple platform in Nippur—the brick structure on top was constructed by American archaeologists around 1900.
| map_type = Iraq
| map_alt = 
| map_size = 
| relief = yes
| coordinates = {{coord|32|07|35.2|N|45|14|0.17|E|display=inline,title}}
| location = Nuffar, [[Afak District]], [[Al-Qādisiyyah Governorate]], [[Iraq]]
| region = [[Mesopotamia]]
| type = {{#statements:P31|from=Q188395}}
| part_of = 
| length = 
| width = 
| area ={{#statements:P2046|from=Q188395}} 
| height ={{#statements:P2048|from=Q188395}} 
| builder = 
| material = 
| built = 
| abandoned = 
| epochs = &lt;!-- actually displays as &quot;Periods&quot; --&gt;
| cultures = 
| dependency_of = 
| occupants = 
| event = 
| excavations = 
| archaeologists = 
| condition = 
| ownership = 
| management = 
| public_access = 
| website = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
| notes = 
}}
 
ഒരു പുരാതന [[മെസൊപ്പൊട്ടേമിയ|മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ]] [[നഗരം|നഗരമാണ്]] '''നിപൂർ'''.([[Sumerian language|Sumerian]]: ''Nibru'', often [[logogram|logographically]] recorded as {{cuneiform|𒂗}}{{cuneiform|𒆤}}{{cuneiform|𒆠}}, EN.LÍL&lt;sup&gt;KI&lt;/sup&gt;, &quot;Enlil City;&quot;&lt;ref name=&quot;Cam&quot;&gt;''[https://books.google.com/books?id=HRwo6dBekUQC&amp;pg=PA149 The Cambridge Ancient History: Prolegomena &amp; Prehistory]'': Vol. 1, Part 1. Accessed 15 Dec 2010.&lt;/ref&gt; [[Akkadian language|Akkadian]]: ''Nibbur'') പുരാതന നിപൂർ നഗരപ്രദേശത്താണ് ഇപ്പോൾ ആധുനിക നിഫർ (നൂഫർ) [Niffer (Nuffar)] നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ബാഗ്ദാദ്|ബാഗ്ദാദിന്]] 160 കിലോമീറ്റർ തെക്കു കിഴക്കാണ് നിഫർ നഗരത്തിന്റെ സ്ഥാനം. [[ബാബിലോണിയ|ബാബിലോണിന്]] അല്പം തെക്ക് കിഴക്കായി [[യൂഫ്രട്ടീസ്]] നദിക്കരയിലായിരുന്നു ഏറെ പരിപാവനത കല്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന പുരാതന നിപൂർനഗരം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത്. പുരാതന [[മെസൊപ്പൊട്ടേമിയ|മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയുടെ]] മത-സാംസ്കാരിക മേഖലകളിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശുന്ന ധാരാളം പുരാവസ്തുക്കൾ ഇവിടെനിന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[നദി|നദിയുടെ]] എക്കൽത്തടത്തിൽ ഉയർന്നു നിൽക്കുന്ന ചെറുകുന്നുകൾ പോലെയാണ് നഗരാവശിഷ്ടങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. 1889 മുതൽ ഇവിടെ പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. [[പെൻസിൽവാനിയ]] [[സർവ്വകലാശാല|സർവകലാശാലയും]] [[ഷിക്കാഗോ]] സർവകലാശാലയുമാണ് ഈ ഗവേണഷണങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയത്.

==നഗരവത്കരണം==

മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയിൽ നഗരവത്കരണം ആരംഭിച്ചകാലം മുതൽതന്നെ നിപൂർ നഗരത്തിന് ഒരു [[മതം|മതകേന്ദ്രമെന്നനിലയിൽ]] പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്നു. ബി.സി. 17-ആം [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂറ്റാണ്ടുവരെയും]] നഗരത്തിന് ഈ പ്രാധാന്യം നിലനിർത്താനായി എന്നാണ് പുരാരേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. നഗര രാഷ്ട്രങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഉറുക് (Uruk), ഉർ (Ur), അക്കാദ് (Akkad), ഇസിൻ (Isin), ലാർസ (Larsa) തുടങ്ങിയ നഗര രാഷ്ട്രങ്ങളായിരുന്നു മാറി മാറി നിപൂർ നഗരത്തിനുമേൽ ആധിപത്യം നേടിയത്. ബി.സി. 14-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ''കൊടുങ്കാറ്റിന്റെ ദേവ''നായി സങ്കല്പിക്കപ്പെടുന്ന എൻലിലി(Enlil)ന്റെ ആസ്ഥാനം ഈ നഗരമായിരുന്നു.

==നിപൂർ നഗരം==

പുരാതന നിപൂർ നഗരത്തെ രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചുകൊണ്ട് ഒഴുകിയിരുന്ന തോടിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇന്നും ഈ പ്രദേശത്തുകാണാം. നഗരത്തിന്റെ പൂർവഭാഗമാണ് പുരാവസ്തുഗവേഷകർ കൂടുതൽ പഠനവിധേയമാക്കിയത്. ദേവാലയങ്ങളും അനുബന്ധമന്ദിരങ്ങളും ഈ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിൽ എൻലിലിന്റെ ദേവാലയമായ ഇ-കുർ (E-Kur), എൻലിലി(Enlil)ന്റെ സഹചാരിയായിരുന്ന നിൻലിലി(Ninlil)ന്റെ ദേവാലയമായ ഇ-കി-ഉർ (E-Ki-Ur) എന്നിവയാണ് പ്രത്യേക പരാമർശമർഹിക്കുന്നത്. നഗരത്തിന്റെ പശ്ചിമ ഭാഗത്തുനിന്നും നിരവധി വാണിജ്യരേഖകൾ കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്.

==നിപൂർ നഗരത്തിന്റെ നാശം==

ബി.സി. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[അസീറിയ|അസീറിയൻ]] രാജാവായ ആഷുർബാനിപാൽ (Ashurbanipal) എൻലിലിന്റെ ദേവാലയം പുതുക്കിപ്പണിതു. പിന്നീട് ക്രമേണ നിപൂർ നഗരം ക്ഷയിച്ചുതുടങ്ങി. പാർഥിയൻ കാലഘട്ടത്തിൽ എൻലിൻ ദേവാലയപ്രദേശത്ത് ഒരു കോട്ട നിലനിന്നിരുന്നു. 1258-ൽ [[മംഗോളിയർ]] ഈ പ്രദേശം ആക്രമിച്ചു കൊള്ളയടിച്ചപ്പോഴോ, അതിനു മുൻപോ ആകാം ഈ നഗരം പൂർണമായി ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
==കുറിപ്പുകൾ==
{{Reflist|30em}}
==അവലംബം==
*{{EB1911|wstitle=Nippur}}
*Marcel Sigrist, ''Drehem'', CDL Press, 1993, {{ISBN|0-9620013-6-8}}
*McGuire Gibson ([[Oriental Institute, Chicago|Oriental Institute]], U. of Chicago) [https://web.archive.org/web/20031210223926/http://www-oi.uchicago.edu/OI/PROJ/NIP/PUB92/PON/PON.html 'Patterns of occupation at Nippur],' 1992
*Donald E. McCown, Excavations at Nippur, 1948–50, Journal of Near Eastern Studies, vol. 11, no. 3, pp.&amp;nbsp;169–176, 1952
*V.E. Crawford, Nippur the Holy City, Archaeology, vol. 12, pp.&amp;nbsp;74–83, 1959
*D.P. Hanson and G.f. Dales, The Temple of Inanna Queen of Heaven at Nippur, Archaeology, vol. 15, pp.&amp;nbsp;75–84, 1962
*[http://oi.uchicago.edu/pdf/oip11.pdf Edward Chiera, Cuneiform Series, Volume I: Sumerian Lexical Texts from the Temple School of Nippur, Oriental Institute Publication 11, 1929] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120719144949/http://oi.uchicago.edu/pdf/oip11.pdf |date=2012-07-19 }}
*[http://oi.uchicago.edu/pdf/saoc44.pdf E. C. Stone, Nippur Neighborhoods, Oriental Institute, Studies in Ancient Oriental Civilization, vol. 44, 1987] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130517195829/http://oi.uchicago.edu/pdf/saoc44.pdf |date=2013-05-17 }}, {{ISBN|0-918986-50-8}}
*A. L. Oppenheim, Siege Documents from Nippur, Iraq, vol. 17, no. 1, pp.&amp;nbsp;69–89, 1955
*T. Fish, The Summerian City Nippur in the Period of the Third Dynasty of Ur, Iraq, vol. 5, pp.&amp;nbsp;157–179, 1938
*John P. Peters, University of Pennsylvania Excavations at Nippur. II. The Nippur Arch, The American Journal of Archaeology and of the History of the Fine Arts, vol. 10, no. 3, pp.&amp;nbsp;352–368, (Jul. - Sep., 1895)
*John P. Peters, The Nippur Library, Journal of the American Oriental Society, vol. 26, pp.&amp;nbsp;145–164, 1905
*McGuire Gibson, A Re-Evaluation of the Akkad Period in the Diyala Region on the Basis of Recent Excavations at Nippur and in the Hamrin, [[American Journal of Archaeology]], vol. 86, no. 4, pp.&amp;nbsp;531–538, 1982
*[https://oi.uchicago.edu/sites/oi.uchicago.edu/files/uploads/shared/docs/old_babylonian_contracts.pdf] Elizabeth C. Stone and Paul E. Zimansky, Old Babylonian Contracts From Nippur: Selected Texts From the University Museum University of Pennsylvania, Oriental Institute of the University of Chicago Microfiche Archives, Volume 1 Chicago: University of Chicago Press, 1976
*Zettler, Richard L., The Ur III Temple of Inanna at Nippur: The Operation and Organization of Urban Religious Institutions in Mesopotamia in the Late Third Millennium B.C. Berliner Beitraege zum vorderen Orient 11. Berlin: Dietrich Reimer, 1992
*Adams, Robert M. (1981). ''Heartland of Cities''. Chicago: University of Chicago Press. {{ISBN|0-226-00544-5}}.
*Tim Clayden - Bernhard Schneider: Assurbanipal and the Ziggurat at Nippur. KASKAL 12, 2015, 348-382.

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category}}
{{Wikiquote}}
{{Wiktionary}}
{{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Nippur}}
{{Wikisource|The New Student's Reference Work/Nippur}}
*[https://www.penn.museum/sites/bulletin/2554/ Nippur - Museum Bulletin of the Penn Museum, Volume X / Number 3-4 1944]
*[https://web.archive.org/web/20210512041937/https://www.sas.upenn.edu/aamw/resources/fieldwork#Nippur%20%28Iraq%29 University of Pennsylvania Museum excavations at Nippur]
*[https://oi.uchicago.edu/research/projects/nippur-expedition The Nippur Expedition: the holy city of Nippur - Oriental Institute of Chicago]
*[http://oi.uchicago.edu/gallery/asp_meso_nippur/ Nippur Archaeological Site Photographs at Oriental Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109230219/http://oi.uchicago.edu/gallery/asp_meso_nippur/ |date=2013-11-09 }}
*[https://web.archive.org/web/20100531200940/http://www.millikin.edu/staley/archives/collections/Pages/cuneiforms.aspx Drehem cuneiform tablets at Milliken University]
*[http://www.powerhousemuseum.com/collection/database/?irn=48255 85/452 Tablet, cuneiform receipt for livestock, terracotta, Drehem, 2041 BCE]

{{Authority control}}


[[വർഗ്ഗം:വിശുദ്ധനഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>isbrbhuecwzkk3q56ah57frv687606j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗുരുവായൂരപ്പൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219157</id>
    <revision>
      <id>4682444</id>
      <parentid>4681905</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <origin>4682444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="421610" sha1="ou4y6359zvkcq07et905x9dtinxl5n6" xml:space="preserve">{{Refimprove}}{{Infobox deity&lt;!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--&gt;
| type = Hindu
| image = Guruvayurappan.jpg
| name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ
| Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan
| script_name = [[മലയാളം]]
| script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ
| affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]]
| god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]]
| abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]]
| mantra = ഓം നമോ നാരായണായ &lt;br/&gt; ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ &lt;br/&gt; ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ
| weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] 
| consort = [[ലക്ഷ്മി]]
| mount = [[ഗരുഡൻ]]
| planet = [[ഭൂമി]]
}}
[[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''.  പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. 

ശ്രീകൃഷ്‌ണാവതാര സമയത്ത് ദേവകിയ്ക്കും വസുദേവർക്കും മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവത് സ്വരൂപമായതിനാൽ  രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്ണു ആണെങ്കിലും [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ   [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ്]] ഗുരുവായൂരപ്പനെ കാണുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ഈ ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

== പ്രതിഷ്ഠ == 
ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ ഈ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര|താമരയും]] മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ|ഗദയും]] പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. 

ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവനാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുമുണ്ട്.

തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ചക്രം, പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖ്, മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ഗദ, മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ താമര എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. 

പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണുരൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. 

കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി, വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ|വെണ്ണയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അതിൽ തന്നെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഉച്ചപ്പൂജാ അലങ്കാരം  അതിവിശേഷമാണ്. കാരണം, ആ സമയത്താണ് ഭഗവാനെ പൂർണ്ണരൂപത്തിൽ അലങ്കരിയ്ക്കാറുള്ളത്.  നിരവധി രൂപങ്ങളിലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപത്തിലും (ചതുർബാഹു മഹാവിഷ്ണു), ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ പലവിധ ഭാവങ്ങളിലും, മറ്റ് അവതാരങ്ങളിലുമെല്ലാം അലങ്കാരമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എന്തിനേറേ, [[കൃഷ്ണനാട്ടം|കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ]] വേഷവിധാനങ്ങളോടുകൂടി നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിൽ വരെ അലങ്കാരമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്! അവതാരങ്ങളിൽ [[നരസിംഹം|നരസിംഹരൂപം]] മാത്രം അത്യപൂർവ്വമായേ ചാർത്താറുള്ളൂ. കൂടാതെ, മറ്റുചില വൈഷ്ണവദേവാലയങ്ങളിലെ മൂർത്തികളെയും (ഉദാ: [[തിരുവനന്തപുരം പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവനന്തപുരം പത്മനാഭസ്വാമി]], [[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം|തൃപ്പൂണിത്തുറ പൂർണ്ണത്രയീശൻ]], [[തിരുപ്പതി വെങ്കടാചലപതി]]) ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചതുർബാഹുവിഗ്രഹത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. മേൽശാന്തിമാരുടെയും ഓതിയ്ക്കന്മാരുടെയും കരവിരുതിന്റെ മകുടോദാഹരണങ്ങളായി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നു.

=== ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന ===
2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/astrology/astro-news/2021/07/08/guruvayurappan-ucha-pooja-alankaram-description-by-sreekumaran-namboothiri.html&lt;/ref&gt;

== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ ==
ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്.

=== ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും ===
[[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്'''  ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം
ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ:

പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&amp;pg=PA30&amp;dq=Prsnigarbha&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&amp;ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&amp;q=Prsnigarbha&amp;f=false | title=Krsna | publisher=Taylor &amp; Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}&lt;/ref&gt;  അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&amp;pg=PA238&amp;dq=Prsnigarbha&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&amp;ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&amp;q=Prsnigarbha&amp;f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}&lt;/ref&gt;

മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ  വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]]  ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന്  [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

{{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം   [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}}

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ  മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. 
തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു.  താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു:

{{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ  കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ,  ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}}

ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി.  സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ  നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ  ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു.

=== പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും  അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. 

ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. 
നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.&lt;ref name='G3'&gt;{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്:

ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്.

=== നെന്മിനി ഉണ്ണി ===
ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്.

നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി.

{{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ
പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം

ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം 

അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}}

ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ  പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും  ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല.

സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്.

=== നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ===
[[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 

1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. 

ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. 

സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട്  'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു.  ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്.  തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. 

ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ  നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ  ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി  ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്.

=== ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം ===
മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '
''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്.

{{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ&lt;br&gt;രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}}
{{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}}
{{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും&lt;br&gt;ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}}
{{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}}

തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. 

{{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ&lt;br&gt;ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}}

എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.

=== ഭക്തിയും വിഭക്തിയും ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്:

വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു:

{{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}}

ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;thehindu&quot;&gt;{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' ===
ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ:

സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും
ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}&lt;/ref&gt;

ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}&lt;/ref&gt; ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്.  വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള  ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന്
ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 

2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &amp;#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്.

=== ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ  ===
ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. 

[[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം.

ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന്  അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു.

=== ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി ===
ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്:

ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. 

അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു.

നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്.

പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു.
ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. 

ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു.

ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം  ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ  ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി  കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം.

=== മഞ്ജുള ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും  ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ്  അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു.  അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ  പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന്  മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} 

മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു!

പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്.

=== കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ===
കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം|  കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച്  പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല.  കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നുകൂടിയായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവകഥ ഇപ്രകാരമാണ്: 

കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന  സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു,  
ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്.  തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക്  മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു.

=== ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ ===
ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ:

ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. 

കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു:

{{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}}

ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു:

{{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. &lt;br&gt;

അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]]  രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ  ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}}

ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.
.  .

=== കിട്ടയുടെ ഇളനീർ ===
കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം  ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. 

ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു.

=== ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി ===
ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: 

മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവുമൊക്കെ കൊടുത്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കുക പതിവായിരുന്നു.

അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണി  ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. 

ഉണ്ണിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കളുടെ കണ്ണിലുണ്ണിയായിത്തന്നെ  അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന്  [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ  പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള കുട്ടികൾക്കെല്ലാം ഓണക്കോടി നൽകി. 

ഓണപ്പുടവ കൊടുക്കൽ മുഴുമിച്ചപ്പോൾ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഏകദേശം ഉണ്ണിയുടെ അതേ പ്രായം  തോന്നിയ്ക്കുന്ന ഒരു ബാലൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ട്  വേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. 

&quot;മുണ്ടൊക്കെ തീർന്നുപോയല്ലോ ഉണ്ണി &quot; അദ്ദേഹം വ്യസനത്തോടെ പറഞ്ഞു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു കസവുമുണ്ട് തൻ്റെ ഉണ്ണിക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹം കരുതിയിരുന്നു. അത് ആരും അറിഞ്ഞിട്ടില്ല. കുട്ടി ഉടനെ ചോദിച്ചു. &quot;കുട്ടന് വേണ്ടി കസവുമുണ്ട് കരുതി വച്ചിട്ടില്ലേ അത് എനിക്ക് തന്നൂടെ? ഇത്രയും പിശുക്ക് പാടില്ല.&quot;

ഇത് കേട്ടപ്പോൾ കുട്ടി സമാന്യനല്ലെന്ന് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ബോധ്യമായി. കണ്ണുകളടച്ച് കൃഷ്‌ണാർപ്പണമസ്തു എന്ന് പറഞ്ഞ് കസവുമുണ്ട് ആ കുഞ്ഞുകൈകളിൽ വച്ച് കൊടുത്തു.

പിറ്റേന്ന് നടതുറന്നപ്പോൾ ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഇതുകണ്ട് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് സാക്ഷാൽ ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നറിഞ്ഞ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു.

=== തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ:

ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. 

ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്.

=== ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും ===
[[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി.

ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു.

എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. 

=== ചെമ്പൈയുടെ കഥ ===
[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ:

1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല.

1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് ഇന്നത്തെ [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ]] [[വടകര|വടകരയ്ക്കടുത്തുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ [[ലോകനാർക്കാവ് ക്ഷേത്രം|ലോകനാർക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള]] മാതൃഗൃഹമായ പേരാക്കൂൽ മഠത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. 

ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. 

സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''[[പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ]]'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. 

കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട്  നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി.

നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 

ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു.

=== [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്:

[[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി.

കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 

1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. 

കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി.

ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു.

ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്.

ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു.

കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു.

== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ==

=== ഉദയാസ്തമനപൂജ ===
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്.   

ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു.  

ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.   

=== കൃഷ്ണനാട്ടം ===
കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച '''കൃഷ്ണഗീതി''' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്.  ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.&lt;/ref&gt; കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ  സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി.

രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്.

ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്.

=== തുലാഭാരം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്.

== ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും ==

=== ഗണപതി ===
ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്.

==== കാര്യാലയ ഗണപതി ====

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു.  നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്.

=== അയ്യപ്പൻ ===
ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്.

=== ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തു തന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് പരാശക്തിയായ  ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതു കൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ  ഈ ഭഗവതിയാണ്  കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി [[കംസൻ|കംസനെ]] അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ  ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്.

== മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ ==
മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

=== സരസ്വതി അറ ===
ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ,  2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു.  

=== [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] ===
നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്.

=== [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] ===
നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ വരദമുദ്രയും ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്താറുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ  വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു.

=== ശിവസാന്നിദ്ധ്യം ===
ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്.

=== നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] ===
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. 

== ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും ===
{{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}}
കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. 

==== സഹസ്രകലശം ====

കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.&lt;ref name=&quot;vns1&quot;&gt;ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്&lt;/ref&gt; ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.&lt;ref name=&quot;vns1&quot;&gt;ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്&lt;/ref&gt; കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.&lt;ref name=&quot; vns21&quot;&gt;ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്&lt;/ref&gt; ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. 

ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ്  '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ====

കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ  സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന്  '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും.

രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്.

==== ഉത്സവബലി ====

ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്.

==== പള്ളിവേട്ട ====

ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു.  വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി  'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. 

==== ആറാട്ട് ====

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ====

കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്.

=== ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം ===
{{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}}
വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. 

==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ====
ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും.

==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ====
ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്.  നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. 

==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ====
ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്.

==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ====
ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു.

==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ====

കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു.

==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ====
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്.

=== അഷ്ടമിരോഹിണി ===
{{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}}
ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്.

അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും.

മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്.

==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ====
അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്.

=== വിഷു ===
മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക.

എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. &lt;ref name=&quot;vns5&quot;&gt;ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.&lt;/ref&gt; നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.&lt;ref name=&quot;vns5&quot;&gt;ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.&lt;/ref&gt; 

മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്.

=== ഓണം ===
കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. 

ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്.  സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. 

തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. 

=== [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] ===
[[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്.

==== അക്ഷയതൃതീയ ====
വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. 

==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ====
വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. 

മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും.

=== ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി''  എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്.  നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും.

=== നവരാത്രി ===
ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. 

=== ഉപദേവതകളുടെ കലശം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. 

=== നാരായണീയദിനം ===
മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. 

=== പൂന്താനദിനം ===
ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്.

=== കൃഷ്ണഗീതിദിനം ===
കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു.

== ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==

=== മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം ===
ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

=== അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം ===
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ  ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ  നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]===
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്.

== കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]]  തുടങ്ങി  നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. 

=== [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] ===
ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്.  [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്.

=== ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം ===
ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്.  

=== മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം ===
മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.

==കുറിപ്പുകൾ==
{{notelist-lr}}
{{notelist}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]]</text>
      <sha1>ou4y6359zvkcq07et905x9dtinxl5n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പേഴ്സണൽ പാക്കേജ് ആർക്കൈവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>249042</id>
    <revision>
      <id>4682346</id>
      <parentid>2356633</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T01:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3249" sha1="hn7tp7fls1pmzhemygklfh8hntuhw1m" xml:space="preserve">{{prettyurl|Personal Package Archive}}
[[പ്രമാണം:Launchpad PPA Screenshot.png|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|height=240|width=134|[[ലോഞ്ച്പാഡ് (വെബ്സൈറ്റ്)|ലോഞ്ച്പാഡിലെ]] പിപിഎ കവാടം.]]
[[ഉബുണ്ടു|ഉബുണ്ടു ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിനായുള്ള]] പ്രത്യേക [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ കലവറ|സോഫ്റ്റ്‌വെയർ കലവറയാണ്]] '''പേഴ്സണൽ പാക്കേജ് ആർക്കൈവ്'''. '''പിപിഎ''' എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന ഇവ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് [[ലോഞ്ച്പാഡ് (വെബ്സൈറ്റ്)|ലോഞ്ച്പാഡ്]] പോലെയുള്ള ആപ്ലികേഷനുകൾ ഉപയോഗിച്ച് [[ആപ്റ്റ്]] കലവറകൾ നിർമ്മിക്കാനും&lt;ref&gt;[https://help.launchpad.net/Packaging/PPA Personal Package Archives : Ubuntu]&lt;/ref&gt; നിർമ്മിച്ചവയിൽ നിന്ന് സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാനും അവസരം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://blog.launchpad.net/ppa/personal-package-archives-for-everyone |title=Launchpad PPA Blog |access-date=2013-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903095729/http://blog.launchpad.net/ppa/personal-package-archives-for-everyone |archive-date=2011-09-03 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗം ==
ഉബുണ്ടുവിന്റെ ഔദ്യോഗിക കലവറകളിൽ ഇല്ലാത്ത പല ആപ്ലികേഷനുകളും പിപിഎകളായി ലഭ്യമാണ്. മാത്രമല്ല, പുതിയ പതിപ്പുകൾ മിക്കവാറും ഔദ്യോഗിക കലവറകളേക്കാൾ മുമ്പേ പിപിഎകളിലാണ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാറുള്ളത്. ഇതെല്ലാം തന്നെ പിപിഎകളെ ഉബുണ്ടു ഉപയോക്താക്കൾക്കിടയിൽ ജനപ്രിയമാക്കി.

സാധാരണയായി ഒരു പിപിഎ ചേർക്കാൻ താഴെ കാണുന്ന രീതിയിൽ കമാൻഡ് നൽകാറാണ് പതിവ്.
  sudo add-apt-repository ppa:[software_name]/ppa
എന്നാൽ മിക്കവാറും ആപ്ലികേഷനുകൾ പിപിഎകളിൽ ആപ്ലികേഷന്റെ പേരുപയോഗിക്കാറില്ല.
== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
* [https://launchpad.net/ubuntu/+ppas പേഴ്സണൽ പാക്കേജ് ആർക്കൈവ്സ് : ഉബുണ്ടു]

{{ഉബുണ്ടു}}
[[വർഗ്ഗം:ഉബുണ്ടു]]
[[വർഗ്ഗം:ആർക്കൈവ്സ്]]</text>
      <sha1>hn7tp7fls1pmzhemygklfh8hntuhw1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രോജക്റ്റ് ലൂൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252275</id>
    <revision>
      <id>4682364</id>
      <parentid>4645855</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8179" sha1="ff1sk8ljudcnjiri3injlxrq2q4rwr8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Project Loon}}
{{Infobox company
| name = ലൂൺ എൽഎൽസി
| foundation = 2011
| type = [[Subsidiary]]
| industry = [[Internet]] and [[telecommunication]]
| parent = [[Alphabet Inc.]]
| website = {{URL|https://loon.com/}}
}}
[[ഗൂഗിൾ|ഗൂഗിളിന്റെ]] ഗവേഷണ വിഭാഗമായ [[ഗൂഗിൾ ലാബ്സ്|ഗൂഗിൾ ലാബ്സിന്റെ]] അതിനൂതനമായ പദ്ധതിയാണ്''' പ്രോജക്റ്റ് ലൂൺ'''.  വാർത്താവിനിമയ സങ്കേതങ്ങൾ പരിമിതമായ വിദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ [[ബലൂൺ|ബലൂണുകളുടെ]] സഹായത്തോടെ സ്ട്രാറ്റോസ്ഫിയറിൽ 18 കിലോമീറ്റർ (11 mi) മുതൽ 25 കിലോമീറ്റർ (16 mi) വരെ ഉയരത്തിൽ 1 എംബിറ്റ്/സെക്കൻഡ് വരെ വേഗതയുള്ള ഒരു ഏരിയൽ വയർലെസ് നെറ്റ്‌വർക്ക് സൃഷ്ടിക്കാൻ സാധിക്കും.&lt;ref name=&quot;wired 2013-06&quot;&gt;{{cite magazine|last=Levy|first=Steven|title=How Google Will Use High-Flying Balloons to Deliver Internet to the Hinterlands|url=https://www.wired.com/business/2013/06/google_internet_balloons/all/google.com/loon|date=June 14, 2013|magazine=Wired|access-date=June 15, 2013|archive-date=2014-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140129143514/http://www.wired.com/business/2013/06/google_internet_balloons/all/google.com/loon|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AFP 2013-06&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jzP2DG8WdyTFsRBXkX5IHRDod8UA?docId=CNG.1e0cb853eae78a4ee2a211df3413fa9a.01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617220246/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jzP2DG8WdyTFsRBXkX5IHRDod8UA?docId=CNG.1e0cb853eae78a4ee2a211df3413fa9a.01|url-status=dead|archive-date=June 17, 2013|title=Google to beam Internet from balloons|date=June 15, 2013|work=Agence France-Presse|access-date=June 16, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite news|title=Google launches Project Loon|url=http://www.nzherald.co.nz/internet/news/article.cfm?c_id=137&amp;objectid=10890750|date=June 15, 2013|work=[[The New Zealand Herald]]|access-date=June 15, 2013|archive-date=2019-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404142716/https://www.nzherald.co.nz/internet/news/article.cfm?c_id=137&amp;objectid=10890750|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lardinois|first=Frederic|title=Google X Announces Project Loon: Balloon-Powered Internet For Rural, Remote And Underserved Areas|url=https://techcrunch.com/2013/06/14/google-x-announces-project-loon-balloon-powered-internet-for-rural-remote-and-underserved-areas/|date=June 14, 2013|work=TechCrunch|access-date=June 15, 2013}}&lt;/ref&gt;  തികച്ചും സൗജന്യമായി [[ഇന്റർനെറ്റ്]] സൗകര്യങ്ങളെത്തിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;http://www.google.com/loon/&lt;/ref&gt; പ്രോജക്റ്റ് ലൂൺ 2011-ൽ എക്സ് (മുമ്പ് ഗൂഗിൾ എക്സ്) ഒരു ഗവേഷണ വികസന പദ്ധതിയായി ആരംഭിച്ചു, എന്നാൽ പിന്നീട് 2018 ജൂലൈയിൽ ഒരു പ്രത്യേക കമ്പനിയായി മാറി. ലാഭകരമല്ലാത്തതിനാൽ 2021 ജനുവരിയിൽ കമ്പനി അടച്ചുപൂട്ടുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|last=Schroeder|first=Stan|title=Alphabet gives up on balloon-powered internet|url=https://mashable.com/article/alphabet-loon-shutting-down/|access-date=2021-01-22|website=Mashable|date=January 22, 2021|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Langley|first=Hugh|title=Google's balloon project Loon crashed, but some investors are happy with CEO Sundar Pichai putting limits on money-burning 'moonshots'|url=https://www.businessinsider.com/google-loon-failure-investors-happy-sundar-pichai-moonshots-strategy-2021-1|access-date=2021-01-24|website=Business Insider}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Michelle Toh|title=Alphabet is shutting down Loon, its ambitious internet balloon venture|url=https://www.cnn.com/2021/01/22/tech/loon-project-alphabet-google-intl-hnk/index.html|access-date=2021-01-24|website=CNN}}&lt;/ref&gt;
[[File:Google Loon - Launch Event.jpg|thumb|പ്രോജക്ട് ലൂൺ ബലൂൺ പരീക്ഷണശാലയിൽ]]
==പ്രവർത്തനം==
[[File:Google Loon Balloon close up.jpg|thumb|ഒരു 'പ്രോജക്റ്റ് ലൂൺ' ബലൂൺ - ഉദ്ഘാടനവേദിയിൽ]]
[[ഭൗമാന്തരീക്ഷം|അന്തരീക്ഷവായുവിനെക്കാൾ]] [[ഭാരം]] കുറവുള്ള [[വാതകം|വാതകങ്ങൾ]] ഉയർന്ന [[മർദ്ദം|മർദ്ദത്തിൽ]] ബലൂണിൽ നിറയ്ക്കുന്നതിനാൽ അവ [[അന്തരീക്ഷം|അന്തരീക്ഷത്തിൽ]] തങ്ങി നിൽക്കുകയും [[കാറ്റ്|കാറ്റിന്റെ]] ഗതിവേഗങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പാറിനടക്കുകയും ചെയ്യും. കനം കുറഞ്ഞ പോളിത്തീൻ ഫിലിമിൽ നിന്നുമാണ് 50 അടി [[വ്യാസം|വ്യാസമുള്ള]] ബലൂൺ ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത്.  ഭൗമോപരിതലത്തിൽ നിന്ന് ഇരുപതു കിലോമീറ്ററിലേറെ ഉയരത്തിൽ പറന്നു നടക്കുന്ന [[ബലൂൺ|ബലൂണുകളിൽ]], നൂറു കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിൽ അതിവേഗ [[ഇന്റർനെറ്റ്]] ബന്ധം ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിവുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ (മൂന്നാം തലമുറ ഇന്റർനെറ്റ് പ്രകാശിതമാകുന്ന ഏതാനും ട്രാൻസ്മിറ്ററുകൾ) ഘടിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു ബലൂണിന്റെ പരിധിയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ബലൂണിന്റെ പരിധിയിലേക്ക് ഈ ഉപകരണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള [[സിഗ്നൽ|സിഗ്നലുകൾ]] മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും.
ചെലവേറിയ [http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%A1%E0%B4%BE%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BE_%E0%B4%95%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%82%E0%B4%A3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B5%BB#.E0.B4.AB.E0.B5.88.E0.B4.AC.E0.B5.BC_.E0.B4.93.E0.B4.AA.E0.B5.8D.E0.B4.B1.E0.B5.8D.E0.B4.B1.E0.B4.BF.E0.B4.95.E0.B5.8D_.E0.B4.95.E0.B5.87.E0.B4.AC.E0.B4.BF.E0.B5.BE ഫൈബർ ഒപ്റ്റിക്ക് കേബിൾ ശൃംഖലകൾ] സ്ഥാപിക്കാൻ സാധ്യമല്ലാത്ത ഇടങ്ങളിൽ ഇതിലൂടെ ചെലവ് ലഘൂകരിക്കാനാകും.&lt;ref&gt;[http://www.mangalam.com/tech/tech-news/66527 ഗൂഗിളിന്റെ ലൂൺ - മംഗളം ദിനപത്രം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==വിമർശനങ്ങൾ==

==അവലംബം==
{{reflist}}
{{Google Inc.}}

[[വർഗ്ഗം:വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ]]
[[വർഗ്ഗം:ഗൂഗിൾ സേവനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വാർത്താവിനിമയം]]</text>
      <sha1>ff1sk8ljudcnjiri3injlxrq2q4rwr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പോപ്‌കോൺ.ജെഎസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255348</id>
    <revision>
      <id>4682348</id>
      <parentid>3823498</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T02:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4776" sha1="sv5lt9uhtapkvg24a7516fijfg4s6ch" xml:space="preserve">{{prettyurl|Popcorn.js}}
{{Infobox software
| name                   = Popcorn.js
| title                  = 
| logo                   = &lt;!-- [[File: ]] --&gt;
| logo caption           = 
| screenshot             = &lt;!-- [[File: ]] --&gt;
| caption                = 
| collapsible            = 
| author                 = 
| developer              = 
| released               = 
| latest release version = 
| latest release date    = 
| latest preview version = 
| latest preview date    = 
| frequently updated     = 
| programming language   = [[ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്]]
| operating system       = 
| platform               = 
| size                   = 
| language               = 
| language count         = 
| language footnote      = 
| status                 = സജീവം
| genre                  = [[JavaScript library|ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് ലൈബ്രറി]]
| license                = [[MIT License|എം.ഐ.ടി.]]
| alexa                  = 
| website                = {{URL|http://popcornjs.org}}
}}

മീഡിയാ ഡെവലപ്പർമാർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ഒരു [[ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് ലൈബ്രറി|ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് ലൈബ്രറിയാണ്]] '''പോപ്കോൺ.ജെഎസ്'''. ഓപ്പൺസ്റ്റാൻഡേർഡുകളിലൂടെ വെബ് വികസിപ്പിക്കുക എന്ന മോസില്ലയുടെ ക്യാമ്പയിനിങ്ങിന്റെ ഒരു ഭാഗമാണു പോപ്കോൺ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wired.com/underwire/2011/10/coders-filmmakers-popcorn/ |title=At Popcorn Hackathon, Coders Team With Filmmakers to Supercharge Web Video |date=October 20, 2011 |work=[[Wired.com]] |access-date=2013-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130626075940/http://www.wired.com/underwire/2011/10/coders-filmmakers-popcorn/ |archive-date=2013-06-26 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. [[MIT|എംഐടി]] ലൈസൻസിന് കീഴിൽ സൗജന്യമായി ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://popcornjs.org/code/readme.md |title=README |accessdate=September 30, 2012}}&lt;/ref&gt;ഇത് നേറ്റീവ് എച്ച്ടിഎംഎൽമീഡിയ എലമെന്റ്(HTMLMediaElement) പ്രോപ്പർട്ടികൾ, മെത്തേഡുകൾ, ഇവന്റുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു, അവയെ ഒരു [[API|എപിഐ]] ആയി നോർമലൈസ് ചെയ്യുന്നു, കൂടാതെ ഒരു പ്ലഗിൻ സിസ്റ്റം നൽകുന്നു. നോൺ-നേറ്റീവ് മീഡിയ പ്ലേ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള വിപുലമായ പിന്തുണ (ഉദാ: [[YouTube|യുട്യൂബ്]], വിമിയോ(Vimeo), സൗണ്ട്ക്ലൗഡ്) റാപ്പറുകൾ വഴി നോർമലൈസ് ചെയ്ത എപിഐ വഴി ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://popcornjs.org/popcorn-docs/players/ |title=Popcorn.js Documentation |accessdate=September 30, 2012 }}&lt;/ref&gt;ഓപ്പൺ സ്റ്റാൻഡേർഡുകളിലൂടെ വെബ് വീഡിയോ സൃഷ്‌ടിക്കൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മോസില്ല പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഭാഗമാണ് പോപ്കോൺ.ജെഎസ്, വെബ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്ക് പുറത്താണെങ്കിലും, വയേർഡ്.കോം(Wired.com) പോലുള്ള സ്രോതസ്സുകൾ, വീഡിയോ ഓൺലൈനിൽ ഭാവിയിൽ ഏറ്റവും മികച്ച സാധ്യതയുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകളിൽ ഒന്നായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wired.com/underwire/2011/10/coders-filmmakers-popcorn/ |title=At Popcorn Hackathon, Coders Team With Filmmakers to Supercharge Web Video |date=October 20, 2011 |work=[[Wired.com]] |access-date=2022-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130626075940/http://www.wired.com/underwire/2011/10/coders-filmmakers-popcorn/ |archive-date=2013-06-26 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് ലൈബ്രറികൾ]]</text>
      <sha1>sv5lt9uhtapkvg24a7516fijfg4s6ch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മീഡിയവിക്കി:Mobile.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>266470</id>
    <revision>
      <id>4682320</id>
      <parentid>4621617</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:42:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>68652</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>4682320</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="11765" sha1="0sqkext8by28lfj6ol6cs4lltygk1ny" xml:space="preserve">/* CSS placed here will affect users of the mobile site */

/* --------------------------------------------------------------------------
   Mobile template hacks (see bug 54176)
   -------------------------------------------------------------------------- */
.mobile-float-reset {
    float: none !important;
    width: 100% !important;
}

/* --------------------------------------------------------------------------
   Legacy navbox visibility
   -------------------------------------------------------------------------- */
#content .vertical-navbox,
#content .navbox {
    display: none;
}
@media all and (min-width: 768px) {
    #content .vertical-navbox,
    #content .navbox {
        display: inherit;
    }
}

/* --------------------------------------------------------------------------
   navbox-mf — full rules duplicated here because Minerva does NOT load
   Common.css. Every navbox-mf-* rule must exist in Mobile.css too.
   -------------------------------------------------------------------------- */

.navbox-mf {
    box-sizing: border-box;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    width: 100%;
    clear: both;
    font-size: 88%;
    margin: 0.5em 0;
    background-color: #fdfdfd;
    color: inherit;
    display: block;
}
.navbox-mf + .navbox-mf  { margin-top: -1px; }
.navbox-mf .navbox-mf    { margin-top: 0; border: none; }
.navbox-mf-subgroup      { border: none; margin: 0; width: 100%; }

/* Suppress the auto-injected default mw-collapsible toggle; we supply
   our own via mw-customtoggle in the title bar. */
.navbox-mf .mw-collapsible-toggle,
.navbox-mf .mw-collapsible-toggle-default,
.navbox-mf &gt; .mw-collapsible-toggle-li {
    display: none !important;
}

/* Title bar — ALWAYS visible, lives outside the collapsible body */
.navbox-mf-title {
    display: flex;
    flex-direction: row;
    align-items: center;
    flex-wrap: nowrap;
    background-color: #ccccff;
    padding: 0.3em 0.5em;
    line-height: 1.5em;
    font-weight: bold;
    font-size: 114%;
    gap: 0.25em;
    min-height: 2em;
    box-sizing: border-box;
    width: 100%;
}
.navbox-mf-navbar {
    flex: 0 0 auto;
    font-size: 88%;
    font-weight: normal;
    text-align: left;
    min-width: 3em;
}
.navbox-mf-navbar-empty {
    visibility: hidden;
}
.navbox-mf-title-text {
    flex: 1 1 auto;
    text-align: center;
    min-width: 0;
}

/* Toggle — span supplied with two child labels for hide/show */
.navbox-mf-toggle {
    flex: 0 0 auto;
    font-size: smaller;
    font-weight: normal;
    background: transparent;
    border: 1px solid rgba(0, 0, 0, 0.2);
    border-radius: 2px;
    padding: 0.2em 0.6em;
    cursor: pointer;
    white-space: nowrap;
    color: inherit;
    min-width: 4em;
    text-align: center;
    line-height: 1.4em;
    min-height: 2em;
    text-decoration: none;
    user-select: none;
    display: inline-flex;
    align-items: center;
    justify-content: center;
}
.navbox-mf-toggle:hover,
.navbox-mf-toggle:focus {
    background: rgba(0, 0, 0, 0.07);
}

/* Label swap based on body's .mw-collapsed state (uses :has()) */
.navbox-mf-toggle-hide { display: inline; }
.navbox-mf-toggle-show { display: none; }

@supports selector(:has(*)) {
    .navbox-mf:has(.navbox-mf-body.mw-collapsed) .navbox-mf-toggle-hide { display: none; }
    .navbox-mf:has(.navbox-mf-body.mw-collapsed) .navbox-mf-toggle-show { display: inline; }
}

/* Body */
.navbox-mf-body {
    width: 100%;
}

/* Above / Below */
.navbox-mf-abovebelow {
    background-color: #ddddff;
    line-height: 1.5em;
    text-align: left;
    width: 100%;
    box-sizing: border-box;
}
.navbox-mf-abovebelow .navbox-mf-cell {
    padding: 0.25em 0.5em;
}

/* Rows — always stacked on mobile */
.navbox-mf-row {
    display: flex;
    flex-direction: column;   /* MOBILE: group above, list below */
    width: 100%;
    box-sizing: border-box;
    border-top: 1px solid #e8e8ff;
}
.navbox-mf-body &gt; .navbox-mf-row:first-child,
.navbox-mf-abovebelow + .navbox-mf-row {
    border-top: none;
}

/* Group — full-width header on mobile */
.navbox-mf-group {
    width: 100%;
    max-width: 100%;
    background-color: #ddddff;
    padding: 0.3em 0.5em;
    line-height: 1.5em;
    font-weight: bold;
    text-align: center;
    display: flex;
    align-items: center;
    justify-content: center;
    box-sizing: border-box;
    border-bottom: 1px solid #e8e8ff;
    border-right: none;
    min-width: 0;
}

/* List — full width below group */
.navbox-mf-list {
    flex: 1 1 auto;
    width: 100%;
    min-width: 0;
    text-align: left;
    line-height: 1.5em;
    box-sizing: border-box;
    padding: 0;
}

/* Even/odd striping */
.navbox-mf-odd  .navbox-mf-list { background-color: transparent; }
.navbox-mf-even .navbox-mf-list { background-color: #f7f7f7; }

/* hlist padding */
.navbox-mf .hlist dl,
.navbox-mf .hlist ol,
.navbox-mf .hlist ul {
    padding: 0.125em 0;
}

/* Subgroup colours */
.navbox-mf-subgroup .navbox-mf-title      { background-color: #ddddff; font-size: 100%; }
.navbox-mf-subgroup .navbox-mf-group      { background-color: #e6e6ff; }
.navbox-mf-subgroup .navbox-mf-abovebelow { background-color: #e6e6ff; }
.navbox-mf-subgroup .navbox-mf-toggle     { display: none; }

/* --------------------------------------------------------------------------
   Citations
   -------------------------------------------------------------------------- */
@media screen {
    .citation *.printonly { display: none; }
}
.citation {
    word-wrap: break-word;
    overflow-wrap: break-word;
}

/* --------------------------------------------------------------------------
   Navbar template
   -------------------------------------------------------------------------- */
.navbar { display: inline; font-size: 88%; font-weight: normal; }
.navbar ul { display: inline; white-space: nowrap; }
.mw-body-content .navbar ul { line-height: inherit; }
.navbar li { word-spacing: -0.125em; }
.navbar.mini li abbr[title] {
    font-variant: small-caps; border-bottom: none;
    text-decoration: none; cursor: inherit;
}
.infobox .navbar { font-size: 100%; }
.navbox .navbar  { display: block; font-size: 100%; }

/* --------------------------------------------------------------------------
   Horizontal lists (hlist)
   -------------------------------------------------------------------------- */
.hlist dl, .hlist ol, .hlist ul { margin: 0; padding: 0; }
.hlist dd, .hlist dt, .hlist li { margin: 0; display: inline; }
.hlist.inline, .hlist.inline dl, .hlist.inline ol, .hlist.inline ul,
.hlist dl dl, .hlist dl ol, .hlist dl ul,
.hlist ol dl, .hlist ol ol, .hlist ol ul,
.hlist ul dl, .hlist ul ol, .hlist ul ul { display: inline; }
#content .hlist dt:after { content: &quot;: &quot;; }
#content .hlist dd:after,
#content .hlist li:after { content: &quot; · &quot;; font-weight: bold; }
#content .hlist dd:last-child:after,
#content .hlist dt:last-child:after,
#content .hlist li:last-child:after { content: none; }
#content .hlist dd dd:first-child:before, #content .hlist dd dt:first-child:before,
#content .hlist dd li:first-child:before, #content .hlist dt dd:first-child:before,
#content .hlist dt dt:first-child:before, #content .hlist dt li:first-child:before,
#content .hlist li dd:first-child:before, #content .hlist li dt:first-child:before,
#content .hlist li li:first-child:before { content: &quot; (&quot;; font-weight: normal; }
#content .hlist dd dd:last-child:after, #content .hlist dd dt:last-child:after,
#content .hlist dd li:last-child:after,  #content .hlist dt dd:last-child:after,
#content .hlist dt dt:last-child:after,  #content .hlist dt li:last-child:after,
#content .hlist li dd:last-child:after,  #content .hlist li dt:last-child:after,
#content .hlist li li:last-child:after   { content: &quot;) &quot;; font-weight: normal; }
#content .hlist ol { counter-reset: listitem; }
#content .hlist ol &gt; li { counter-increment: listitem; }
#content .hlist ol &gt; li:before { content: &quot; &quot; counter(listitem) &quot; &quot;; white-space: nowrap; }
#content .hlist dd ol &gt; li:first-child:before,
#content .hlist dt ol &gt; li:first-child:before,
#content .hlist li ol &gt; li:first-child:before { content: &quot; (&quot; counter(listitem) &quot; &quot;; }

/* --------------------------------------------------------------------------
   Unbulleted / plain lists
   -------------------------------------------------------------------------- */
.plainlist ul { list-style: none; margin: 0; padding: 0; }

/* --------------------------------------------------------------------------
   Compact ambox
   -------------------------------------------------------------------------- */
.compact-ambox table .mbox-image,
.compact-ambox table .mbox-imageright,
.compact-ambox table .mbox-empty-cell,
.compact-ambox .hide-when-compact { display: none; }
.compact-ambox table.ambox {
    border: none; border-collapse: collapse; background: transparent;
    margin: 0 0 0 1.6em !important; padding: 0 !important; width: auto; display: block;
}
.compact-ambox table.mbox-small-left { font-size: 100%; width: auto; margin: 0; }
.compact-ambox table .mbox-text { padding: 0 !important; margin: 0 !important; }
.compact-ambox table .mbox-text-span {
    display: list-item; line-height: 1.5em; list-style-type: square;
    list-style-image: url(&quot;&quot;);
}

/* --------------------------------------------------------------------------
   Hatnotes
   -------------------------------------------------------------------------- */
.rellink, .dablink { font-style: italic; margin-bottom: 0.5em; }
.rellink i, .dablink i { font-style: normal; }

/* --------------------------------------------------------------------------
   Geo, nowrap, permissions, topicon, stub, NavFrame
   -------------------------------------------------------------------------- */
.geo-default, .geo-dms, .geo-dec { display: inline; }
.geo-nondefault, .geo-multi-punct { display: none; }
.longitude, .latitude { white-space: nowrap; }
.nowrap, .nowraplinks a, .nowraplinks .selflink, sup.reference a { white-space: nowrap; }
.wrap, .wraplinks a { white-space: normal; }
.sysop-show, .accountcreator-show, .autoconfirmed-show { display: none; }
.topicon { display: none; }
.stub    { display: none; }

#li-coordinates {
    background-image: url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Edge-firefox.png/80px-Edge-firefox.png);
    float: right; display: none;
    -webkit-background-size: auto 30px; background-size: auto 30px;
}
.client-js .content_block.coordinates { display: none; text-align: right; margin-bottom: 0.5em; font-size: smaller; }
.client-js .content_block.coordinates .latitude {
    display: none; padding-left: 20px;
    background-image: url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Edge-firefox.png/50px-Edge-firefox.png);
    background-repeat: no-repeat; -webkit-background-size: auto 15px; background-size: auto 15px;
}
.alpha #li-coordinates { display: list-item; }
.client-js .beta .content_block.coordinates { display: block; }
.client-js .beta .content_block.coordinates .latitude { display: inline; }

div.Boxmerge, div.NavFrame {
    margin: 0; padding: 4px; border: 1px solid #aaa;
    text-align: center; border-collapse: collapse; font-size: 95%;
}
div.Boxmerge div.NavFrame { border-style: hidden; }
div.NavFrame + div.NavFrame { border-top-style: hidden; }
div.NavPic { background-color: #fff; margin: 0; padding: 2px; float: left; }
div.NavFrame div.NavHead { height: 1.6em; font-weight: bold; background-color: #ccccff; position: relative; }
div.NavFrame p, div.NavFrame div.NavContent, div.NavFrame div.NavContent p { font-size: 100%; }
div.NavEnd { margin: 0; padding: 0; line-height: 1px; clear: both; }
a.NavToggle { position: absolute; top: 0; right: 3px; font-weight: normal; font-size: smaller; }</text>
      <sha1>0sqkext8by28lfj6ol6cs4lltygk1ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പോൾ എർദൊഷ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273484</id>
    <revision>
      <id>4682351</id>
      <parentid>4566851</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6948" sha1="myotb9yup3xetmk3h477o53kff6ncxd" xml:space="preserve">{{prettyurl|Paul Erdős}}
{{Infobox scientist
|name = പോൾ എർദൊഷ്
|image = Erdos head budapest fall 1992.jpg
|image_size=200px
|caption = പോൾ എർദൊഷ്
|birth_date = {{Birth date|1913|3|26|df=y}}
|birth_place = [[ബുഡാപെസ്റ്റ്]], [[ഹംഗറി]]
|death_date = {{death date and age|1996|9|20|1913|3|26|df=y}}
|death_place = [[വാഴ്‌സ]], [[പോളണ്ട്]]
|residence = [[ഹംഗറി]]&lt;br /&gt;[[United Kingdom]]&lt;br /&gt;[[United States]]&lt;br /&gt;[[Israel]]&lt;br /&gt;Then itinerant
|citizenship =
|nationality = [[ഹംഗറി|ഹംഗേറിയൻ]]
|ethnicity = [[ജൂത]]
|fields = [[ഗണിതശാസ്ത്രം]]
|workplaces = [[University of Manchester|Manchester]]&lt;br /&gt;[[Princeton University|Princeton]]&lt;br /&gt;[[Purdue University|Purdue]]&lt;br /&gt; [[University of Notre Dame|Notre Dame]]&lt;br /&gt; Then itinerant
|alma_mater = [[Eötvös Loránd University]]
|doctoral_advisor = [[Lipót Fejér|Leopold Fejér]]
|academic_advisors =
|doctoral_students = [[Bonifac Donat]]&lt;br /&gt;[[Joseph Kruskal]]&lt;br /&gt;[[Alexander Soifer]]&lt;br/&gt;[[Béla Bollobás]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=19470 |title=Mathematics Genealogy Project |accessdate=13 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200207010833/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=19470 |archive-date=2020-02-07 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|notable_students =
|known_for = [[List of topics named after Paul Erdős|See list]]
|author_abbrev_bot =
|author_abbrev_zoo =
|influences =
|influenced =
|awards = [[Wolf Prize]] (1983/84)&lt;br /&gt;[[Cole Prize|AMS Cole Prize]] (1951)
|religion = [[Agnostic]]&lt;ref&gt;{{cite web
 | title = N is a Number – a portrait of Paul Erdos
 | publisher = Zala Films
 | accessdate=2008-09-28
 | url=http://www.zalafilms.com/films/nisfilm.html }}&lt;/ref&gt;
|signature = &lt;!--(filename only)--&gt;
}}
ഒരു [[ഹംഗറി|ഹംഗേറിയൻ]] ഗണീത ശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് '''പോൾ എർദൊഷ്'''.20-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ഗണിതശാസ്ത്രം|ഗണിതശാസ്ത്രത്തി]]ന്  ഏറ്റവുമധികം സംഭാവനകൾ നൽകിയ ഗണിതജ്ഞനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.എർദൊഷിന്റെ ഒരു പ്രത്യേകത ഗണിതശാസ്ത്രത്തെ ഒരു സാമൂഹിക ദൗത്യമാക്കി എന്നതാണ്.തന്റെ ജീവിത കാലത്തിനിടെ അദ്ദേഹം 511-ഓളം ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞരുമായി സഹകരിച്ച് 1525-ഓളം പേപ്പറുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഈ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയും കിറുക്കൻ ജീവിതവും അദ്ദേഹത്തെ 20-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ ഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞനാക്കി മാറ്റി.

ടൈം മാസിക ഒരിക്കൽ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ''കിറുക്കന്മാരുടെ കിറുക്കൻ''(''The Oddball's Oddball'') എന്നാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,990598,00.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407125406/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,990598,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.[[ഗണസിദ്ധാന്തം]],[[സംഖ്യാസിദ്ധാന്തം]],[[അനാലിസിസ് (ഗണിതം)|വിശകലന ഗണിതം]],ഗ്രാഫ് തിയറി,കോംബിനേറ്റൊറിക്സ്,അപ്രോക്സിമേഷൻ തിയറി എന്നീ മേഖലലളിലെല്ലാം അദ്ദേഹം പുതിയ വഴികൾ വെട്ടിത്തുറന്നു.

==ജനനം,ജീവിതം,വിദ്യാഭ്യാസം,മരണം==

==വ്യക്തിത്വം==

==സംഭാവനകൾ==
ഏറ്റവുമധികം ഗണിതശാസ്ത്ര പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ച ഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് പോൾ എർദൊഷ്.[[ലെയൻഹാർട് ഓയ്ലർ]] മാത്രമാണ് ഇക്കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹവുമായി താരതമ്യത്തിന് പ്രസക്തിയുള്ള മറ്റൊരു ഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞൻ.ഓയ്ലർ ഏതാണ്ടെല്ലാ പ്രബന്ധങ്ങളും ഒറ്റയ്ക്കാണ് തയ്യാറാക്കിയതെങ്കിൽ എർദൊഷ്ന്റെ 1525 പ്രബന്ധങ്ങളിൽ 511 പേരോട് സഹകരിച്ചു.

===എർദൊഷ് പ്രോബ്ലെം===

===സഹകരിച്ചവർ===
അദ്ദേഹവുമായി സഹകരിച്ച് ഏറ്റവുമധികം പ്രബന്ധങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് [[ഹംഗേറിയ]]ൻ ഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ആൻഡ്രാഷ് സർകോസി(András Sárközy)യാണ്;62 പേപ്പറുകൾ.ആൻഡ്രാഷ് ഹജ്നാൽ (András Hajnal):56,അമേരിക്കൻ ഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞൻ (Ralph Faudree) : 50 എന്നിവരാണ് വ്യാപകമായി സഹകരിച്ച മറ്റ് രണ്ട് പേർ.

==എർദൊഷ് നമ്പർ==

==ഇത് കൂടെ==

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==


==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{Scholia|author}}

{{mathematician-stub|}}

[[വർഗ്ഗം:ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:20-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹംഗറി]]
[[വർഗ്ഗം:ഹംഗേറിയൻ നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികളായ ജൂതന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹംഗേറിയൻ ജൂതർ]]
[[വർഗ്ഗം:സംഖ്യാ സിദ്ധാന്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:പ്രിൻസ്റ്റൺ യൂനിവേഴ്സിറ്റി അദ്ധ്യാപകർ]]</text>
      <sha1>myotb9yup3xetmk3h477o53kff6ncxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പാൻസ്പെർമിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274034</id>
    <revision>
      <id>4682332</id>
      <parentid>4570503</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T21:50:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11672" sha1="ey3xnj0wtas2t1unieku2e80e7tmnnv" xml:space="preserve">{{PU|Panspermia}}
[[File:Panspermie.svg|thumb|right|300px|ധൂമകേതുവിലൂടെ ബാക്ടീരിയാതലത്തിലുള്ള [[ജീവൻ]] [[ഭൂമി|ഭൂമിയിലേക്കു]] വരുന്നതിന്റെ ചിത്രീകരണം.]]
[[ഉൽക്ക|ഉൽക്കകൾ]], [[ഛിന്നഗ്രഹവലയം|ഛിന്നഗ്രഹങ്ങൾ]], [[ധൂമകേതു|ധൂമകേതുക്കൾ]], [[ഗ്രഹശകലങ്ങൾ]] എന്നിവയിലൂടെയാണ് [[ജീവൻ]] [[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ചത്തിലെങ്ങും]] വ്യാപിച്ചത് എന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന പരികല്പന.&lt;ref name=&quot;cometary panspermia&quot;&gt;{{cite journal| last=Wickramasinghe|first=Chandra| title=Bacterial morphologies supporting cometary panspermia: a reappraisal| journal=International Journal of Astrobiology| date=10 June 2010|year=2011|volume=10| issue=1| pages=25–30 | doi=10.1017/S1473550410000157 |bibcode = 2011IJAsB..10...25W }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Napier|first=William|title=Exchange of Biomaterial Between Planetary Systems|year=2011|month=10|volume=16|pages=6616–6642|url=http://journalofcosmology.com/JoC16pdfs/12_Napier.pdf}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rampelotto, P. H. (2010). Panspermia: A promising field of research. In: Astrobiology Science Conference. Abs 5224.&lt;/ref&gt;

ബഹിരാകാശത്ത് ഉടലെടുക്കുന്ന ജീവകണങ്ങൾ അവിടെ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട് ബഹിരാകാശ ധൂളീപടലങ്ങളിൽ കൂടി കാലങ്ങളോളം സഞ്ചരിച്ച് മറ്റു [[ഗ്രഹം|ഗ്രഹങ്ങളിലോ]] പ്രദേശങ്ങളിലോ എത്തിച്ചേരുന്നു. അവിടങ്ങളിലെ അനുകൂല പരിതഃസ്ഥിതി ഉപയോഗപ്പെടുത്തി അവ പരിണാമത്തിനു വിധേയമായി കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണ ഘടനയിലുള്ള ജീവരൂപങ്ങളായി മാറുന്നു എന്നാണ് ഈ പരികല്പന മുന്നോട്ടു വെയ്ക്കുന്ന വാദം. അതായത് പാൻസ്പെർമിയ [[ജീവൻ]] എങ്ങനെ ഉണ്ടായി എന്നു വിശദീകരിക്കുന്നില്ല. പകരം അത് എങ്ങനെയാണ് വിതരണം ചെയ്യപ്പെട്ടത് എന്നാണ് പറയുന്നത്.&lt;ref name= &quot;Wesson&quot;&gt;A variation of the panspermia hypothesis is '''necropanspermia''' which is described by astronomer Paul Wesson as follows: &quot;The vast majority of organisms reach a new home in the Milky Way in a technically dead state ... Resurrection may, however, be possible.&quot;  {{Cite news |last=Grossman |first=Lisa |title=All Life on Earth Could Have Come From Alien Zombies |publisher=''[[Wired (magazine)|Wired]]'' |date=2010-11-10 |url=http://www.wired.com/wiredscience/2010/11/necropanspermia/ |accessdate=2010-11-10 |archive-date=2013-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104120341/http://www.wired.com/wiredscience/2010/11/necropanspermia/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hoyle, F 1981. pp35-49&quot;&gt;Hoyle, F. and Wickramasinghe, N.C., 1981. Evolution from Space (Simon &amp; Schuster Inc., NY, 1981 and J.M. Dent and Son, Lond, 1981), ch3 pp35-49&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wickramasinghe, J. 2010. pp 137-154&quot;&gt;Wickramasinghe, J., Wickramasinghe, C. and Napier, W., 2010. Comets and the Origin of Life (World Scientific, Singapore. 1981), ch6 pp 137-154&lt;/ref&gt;

==ചരിത്രം==
പാൻസ്പെർമിയ എന്ന പദം ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത് ബി.സി. അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീക്ക്]] [[അനക്സഗോറസ്]] എന്ന തത്ത്വചിന്തകനായിരുന്നു.&lt;ref&gt;Margaret O'Leary (2008) Anaxagoras and the Origin of Panspermia Theory, iUniverse publishing Group, # ISBN 978-0-595-49596-2&lt;/ref&gt; പിന്നീട് ഇത് കൂടുതൽ ശാസ്ത്രീയമായി വികസിപ്പിച്ചത് [[ജോൺസ് ജേക്കബ് ബെർസീലിയസ്]] (1834)&lt;ref&gt;{{Cite journal| last =  Berzelius (1799-1848) | first =  J. J. | title = Analysis of the Alais meteorite and implications about life in other worlds}}&lt;/ref&gt; [[ഹെർമ്മൻ ഇ. റിച്ചർ]] (1865)&lt;ref&gt;{{cite book | last1 = Lynn J. Rothschild and Adrian M. Lister | title = Evolution on Planet Earth - The Impact of the Physical Environment | url = https://archive.org/details/evolutiononplane00roth | publisher = Academic Press | date = June 2003 | pages = [https://archive.org/details/evolutiononplane00roth/page/n110 109]–127 | accessdate = 2013-07-21 | isbn = 978-0-12-598655-7 }}&lt;/ref&gt; [[കെൽവിൻ]] (1871)&lt;ref&gt;{{Cite journal| last = Thomson (Lord Kelvin) | first = W. | title =  Inaugural Address to the British Association Edinburgh. &quot;We must regard it as probably to the highest degree that there are countless seed-bearing meteoritic stones moving through space.&quot; | journal = Nature | volume = 4 | pages = 261–278 [262] | year = 1871 |doi=10.1038/004261a0| issue = 92 |bibcode = 1871Natur...4..261. }}&lt;/ref&gt; [[ഹെർമൻ വോൺ ഹെൽമോൾട്സ്]] (1879)&lt;ref&gt;{{cite journal | title = The word: Panspermia | journal = New Scientist | date = 7 March 2006 | issue = 2541| id = | url = http://www.newscientist.com/article/mg18925411.900-the-word-panspermia.html | accessdate = 2013-07-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.panspermia-theory.com/home-page/history-of-panspermia | title = History of Panspermia | accessdate = 2013-07-25 | archive-date = 2014-10-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141013165725/http://www.panspermia-theory.com/home-page/history-of-panspermia | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; എന്നിവരായിരുന്നു. ഈ പരികല്പന കൂടുതൽ വിശദാംശങ്ങളോടു കൂടി ഇന്നത്തെ രീതിയിൽ വികസിപ്പെച്ചെടുത്തത് [[സ്വീഡൻ|സ്വീഡിഷ്]] [[രസതന്ത്രം|രസതന്ത്രജ്ഞനായ]] [[സ്വാന്തെ അറീനിയസ്]] (1903) ആണ്.&lt;ref&gt;Arrhenius, S., ''Worlds in the Making: The Evolution of the Universe''. New York, Harper &amp; Row, 1908,&lt;/ref&gt;

[[സർ ഫ്രെഡ് ഹോയ്‌ൽ]] (1915-2001) [[ചന്ദ്ര വിക്രമസിംഗെ]] (ജ.1939) എന്നീ ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഈ സിദ്ധാന്തത്തെ സാധൂകരിക്കുന്നതിനുള്ള കൂടുതൽ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തി.&lt;ref name=Pollination&gt;{{cite journal|last=Napier|first=W.M.|title=Pollination of exoplanets by nebulae|journal=Int.J.Astrobiol|year=2007|volume=6|issue=3|pages=223–228|bibcode=2007IJAsB...6..223N|doi=10.1017/S1473550407003710}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Panspermia&gt;{{cite journal|last=Line|first=M.A.|title=Panspermia in the context of the timing of the origin of life and microbial phylogeny|journal=Int. J. Astrobiol|year=2007|volume=6|series=3|pages=249–254|bibcode=2007IJAsB...6..249L|doi=10.1017/S1473550407003813|issue=3}}&lt;/ref&gt; നക്ഷത്രാന്തരീയ പടലങ്ങളിൽ ജൈവപദാർത്ഥങ്ങൾ ധാരാളം കണ്ടേക്കാമെന്ന ഒരു പരികല്പന 1974ൽ ഇവർ മുന്നോട്ടു വെച്ചു. പിന്നീട് വിക്രമസിംഗെ ഇതിന് കൂടുതൽ തെളിവുകൾ നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1038/287518a0 |title=The 3.4-µm interstellar absorption feature |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1980-10-09_287_5782/page/518 |year=1980 |last1=Wickramasinghe |first1=D. T. |last2=Allen |first2=D. A. |journal=Nature |volume=287 |issue=5782 |pages=518}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1038/294239a0 |title=Diffuse interstellar absorption bands between 2.9 and 4.0 µm |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1981-11-19_294_5838/page/238 |year=1981 |last1=Allen |first1=D. A. |last2=Wickramasinghe |first2=D. T. |journal=Nature |volume=294 |issue=5838 |pages=239}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1007/BF00653492 |title=Three components of 3?4 ?m absorption bands |year=1983 |last1=Wickramasinghe |first1=D. T. |last2=Allen |first2=D. A. |journal=Astrophysics and Space Science |volume=97 |issue=2 |pages=369 |bibcode=1983Ap&amp;SS..97..369W}}&lt;/ref&gt; ഹോയലും വിക്രമസിംഗെയും ഇപ്പോഴും ഇത്തരം ജൈവപദാർത്ഥങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അഭിപ്രായക്കാരാണ്. വൻതോതിലുണ്ടാവുന്ന പകർച്ചവ്യാധികൾ, പുതിയ രോഗങ്ങൾ, വലിയതോതിലുള്ള ജനിതകമാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിനുള്ള കാരണം എന്നിവ ഇങ്ങനെ പുതുതായി ഭൂമിയിലേക്കു വരുന്ന ജൈവഘടകങ്ങളാണ് എന്നാണവരുടെ അഭിപ്രായം.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Fred Hoyle, Chandra Wickramasinghe and John Watson| title=Viruses from Space and Related Matters| publisher=University College Cardiff Press| year=1986}}&lt;/ref&gt;

ഭൗമേതരജീവികളെ കണ്ടെത്തുന്നതിൽ പാൻസ്പെർമിയ സിദ്ധാന്തമായിരിക്കും മനുഷ്യനെ സഹായിക്കാനെത്തുക എന്ന് പ്രസിദ്ധ ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ്]] [[2009]]ൽ അഭിപ്രായപ്പെടുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;Stephen Hawking&quot;&gt;{{cite news|last=Weaver|first=Rheyanne|title=Ruminations on other worlds|url=http://www.statepress.com/archive/node/5745|accessdate=25 July 2013|newspaper=statepress.com|date=April 7, 2009|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024035014/http://www.statepress.com/archive/node/5745|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{{cquote|[[ഗ്രഹം|ഗ്രഹങ്ങളിൽ]] നിന്നും ഗ്രഹങ്ങളിലേക്കും [[നക്ഷത്രം|നക്ഷത്രവ്യവസ്ഥകളിൽ]] നിന്നും നക്ഷത്രവ്യവസ്ഥകളിലേക്കും ജീവൻ പടർന്നെത്തിയത് [[ഉൽക്ക|ഉൽക്കകളിലൂടെയാണ്]]|}}{{right|സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ്&lt;ref name=&quot;Stephen Hawking&quot; /&gt;}}
==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ey3xnj0wtas2t1unieku2e80e7tmnnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മീഡിയവിക്കി:RefToolbarBase.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>274365</id>
    <revision>
      <id>4682322</id>
      <parentid>1928885</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>68652</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>4682322</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="8825" sha1="00ixbou89sn88mnxs0e30miyypoaf5q" xml:space="preserve">// Global object
if (typeof CiteTB == 'undefined') {
  var CiteTB = {
    &quot;Templates&quot; : {}, // All templates
    &quot;Options&quot; : {}, // Global options
    &quot;UserOptions&quot; : {}, // User options
    &quot;DefaultOptions&quot; : {}, // Script defaults
    &quot;ErrorChecks&quot; : {} // Error check functions
  };
}

if (typeof mw.usability == 'undefined') {
  mw.usability = {};
  mw.usability.getMsg = function(m) { return mw.messages.get(m); }
  mw.usability.addMessages = function(msgs) { mw.messages.set(msgs); };
}

// Object for cite templates
function citeTemplate(templatename, shortform, basicfields, expandedfields) {
  // Properties
  this.templatename = templatename; // The template name - &quot;cite web&quot;, &quot;cite book&quot;, etc.
  this.shortform = shortform; // A short form, used for the dropdown box
  this.basic = basicfields; // Basic fields - author, title, publisher...
  // Less common - quote, archiveurl - should be everything the template supports minus the basic ones
  this.extra = expandedfields;

  // Add it to the list
  CiteTB.Templates[this.templatename] = this;
  // Methods
  this.makeFormInner = function(fields) {
    var i=0;
    var trs = new Array();
    for (i=0; i&lt;fields.length; i++) {
      var fieldobj = fields[i];
      var field = fieldobj.field;
      var ad = false;
      if ($.inArray(field, CiteTB.getOption('autodate fields')) != -1 ) {
        im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Nuvola_apps_date.svg/20px-Nuvola_apps_date.svg.png');
        im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-insert-date')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-insert-date'));
        var ad = $('&lt;a /&gt;').attr('href', '#');
        ad.append(im);
        ad.attr('id', 'cite-date-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field);
        $('#cite-date-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field).live('click', CiteTB.fillAccessdate);
      }
	  
      if (fieldobj.autofillid) {
        var autotype = fieldobj.autofillid;
        im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/System-search.svg/20px-System-search.svg.png');
        im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-autofill-alt')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-autofill-alt'));
        var ad = $('&lt;a /&gt;').attr('href', '#');
        ad.append(im);
        ad.attr('id', 'cite-auto-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field+'-'+autotype);
        $('#cite-auto-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field+'-'+autotype).live('click', CiteTB.initAutofill);	  
      }
	  
      var display = mw.usability.getMsg('cite-'+field+'-label');
      var tooltip = fieldobj.tooltip ? $('&lt;abbr /&gt;').attr('title', mw.usability.getMsg(fieldobj.tooltip)).html('&lt;sup&gt;?&lt;/sup&gt;') : false;
      
      var input = '';
      if (ad) {
        input = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:85%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
      } else {
        input = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:100%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
      }
      input.attr('id', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field);
	  if (fieldobj.autofillprop) {
	    input.addClass('cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+fieldobj.autofillprop);
	  }
      var label = $('&lt;label /&gt;');
      label.attr('for', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field).text(display);
      if (tooltip) {
        label.append(tooltip);
      }
      var style = 'text-align:right; width:20%;';
      if (i%2 == 1) {
        style += ' padding-left:1em;';
      } else {
        var tr = $('&lt;tr /&gt;');
      }
      var td1 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; /&gt;').attr('style', style);
      td1.append(label);
      tr.append(td1);
      var td2 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;width:30%&quot; /&gt;');
      td2.append(input);
      if (ad) {
        td2.append(ad);
      }
      tr.append(td2);
      if (i%2 == 0) {
        trs.push(tr);
      }
    }
    return trs;
  
  }
  
  // gives a little bit of HTML so the open form can be identified
  this.getInitial = function() {
    var hidden = $('&lt;input type=&quot;hidden&quot; class=&quot;cite-template&quot; /&gt;');
    hidden.val(this.templatename);
    return hidden;
  }
  
  // makes the form used in the dialog boxes
  this.getForm = function() {
    var main = $(&quot;&lt;div class='cite-form-container' /&gt;&quot;);
    var form1 = $('&lt;table style=&quot;width:100%; background-color:transparent;&quot; class=&quot;cite-basic-fields&quot; /&gt;');
    var i=0;
    var trs = this.makeFormInner(this.basic);
    for (var i=0; i&lt;trs.length; i++) {
      form1.append(trs[i]);
    }
    
    var form2 = $('&lt;table style=&quot;width:100%; background-color:transparent; display:none&quot; class=&quot;cite-extra-fields&quot;&gt;');
    trs = this.makeFormInner(this.extra);
    for (var i=0; i&lt;trs.length; i++) {
      form2.append(trs[i]);
    }    
    main.append(form1).append(form2);
    
    var form3 = $('&lt;table style=&quot;width:100%; background-color:transparent;padding-top:1em&quot; class=&quot;cite-other-fields&quot;&gt;');
    var tr = $('&lt;tr /&gt;');
    var td1 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;text-align:right; width:20%&quot; /&gt;');
    var label1 = $('&lt;label /&gt;');
    label1.attr('for', &quot;cite-&quot;+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-name').text(mw.usability.getMsg('cite-name-label'));
    td1.append(label1);
    var td2 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;width:30%&quot; /&gt;');
    var input1 = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:100%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
    input1.attr('id', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-name');
    td2.append(input1);
    var td3 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;text-align:right; padding-left:1em; width:20%&quot;&gt;');
    var label2 = $('&lt;label /&gt;');
    label2.attr('for', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-group').text(mw.usability.getMsg('cite-group-label'));
    td3.append(label2);
    var td4 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;width:30%&quot; /&gt;');
    var input2 = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:100%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
    input2.attr('id', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-group');
    td4.append(input2);
    tr.append(td1).append(td2).append(td3).append(td4);
    form3.append(tr);
    main.append(form3);
    var extras = $('&lt;div /&gt;');
    extras.append('&lt;input type=&quot;hidden&quot; class=&quot;cite-form-status&quot; value=&quot;closed&quot; /&gt;');
    var hidden = $('&lt;input type=&quot;hidden&quot; class=&quot;cite-template&quot; /&gt;');
    hidden.val(this.templatename);
    extras.append(hidden);
    var span1 = $('&lt;span class=&quot;cite-preview-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;');
    span1.text(mw.usability.getMsg('cite-raw-preview'));
    extras.append(span1).append('&lt;div class=&quot;cite-ref-preview&quot; style=&quot;padding:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var span2 = $('&lt;span class=&quot;cite-prev-parsed-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;');
    span2.text(mw.usability.getMsg('cite-parsed-label'));
    extras.append(span2).append('&lt;div class=&quot;cite-preview-parsed&quot; style=&quot;padding-bottom:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var link = $('&lt;a href=&quot;#&quot; class=&quot;cite-prev-parse&quot; style=&quot;margin:0 1em 0 1em; display:none; color:darkblue&quot; /&gt;');
    link.text(mw.usability.getMsg('cite-form-parse'));
    extras.append(link);    
    main.append(extras);
    
    return main;
  }
}

/* Class for error checks
    FIXME: DOCS OUT OF DATE
   type - type of error check - current options:
    * 'refcheck' - apply a function on each ref individually
      * function should accept a ref object, return a string
    * 'reflist' - apply a function on the entire ref list
      * function should accept an array of ref objects, return an array of strings
    * 'search' - apply a function ro the page text
      * function should accept the page text as a string, return an array of strings
   The strings returned by the function should be valid HTML
   
   func - The function described above
   testname - Name of the error check, must not contain spaces
   desc - A short description of the test
*/

function citeErrorCheck(obj) {
  this.obj = obj
  CiteTB.ErrorChecks[this.obj.testname] = this;
  
  this.run = function() {
    var errors = [];
    switch(this.obj['type']) {
      case &quot;refcheck&quot;:
        CiteTB.loadRefs();
        for(var i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
          var e = this.obj.func(CiteTB.mainRefList[i]);
          if (e) {
            errors.push(e);
          }
        }
        break;
      case &quot;reflist&quot;:
        CiteTB.loadRefs();
        errors = this.obj.func(CiteTB.mainRefList);
        break;
      case &quot;search&quot;:
        var func = this.obj.func
        CiteTB.getPageText(function(text) {
          errors = func(text);
        });
        break;
    }
    return errors;
  }
  
  this.getRow = function() {
    var row = $(&quot;&lt;li /&gt;&quot;);
    var check = $(&quot;&lt;input type='checkbox' name='cite-err-test' /&gt;&quot;);
    check.attr('value', this.obj.testname);
    var label = $(&quot;&lt;label /&gt;&quot;).html(mw.usability.getMsg(this.obj.desc));
    label.attr('for', this.obj.testname); 
    row.append(check).append(' &amp;ndash; ').append(label);
    return row;
  }
}
$('head').trigger('reftoolbarbase');</text>
      <sha1>00ixbou89sn88mnxs0e30miyypoaf5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മീഡിയവിക്കി:RefToolbar.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>274389</id>
    <revision>
      <id>4682321</id>
      <parentid>4616141</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>68652</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>4682321</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="31243" sha1="c4uiir2nlu5umqfdibujeal2k1s7rhy" xml:space="preserve">/*jshint smarttabs:true, loopfunc:true,forin:false*/
/*global mw, $, importScript */
// TODO: make autodate an option in the CiteTemplate object, not a preference

// Global object
// TODO:
// * Remove this once the page is moved to a module 'ext.gadget.refToolbarDialogs' depending on 'ext.gadget.refToolbarBase'
if (typeof CiteTB === 'undefined') {
  var CiteTB = {
    &quot;Templates&quot; : {}, // All templates
    &quot;Options&quot; : {}, // Global options
    &quot;UserOptions&quot; : {}, // User options
    &quot;DefaultOptions&quot; : {}, // Script defaults
    &quot;ErrorChecks&quot; : {} // Error check functions
  };
}

// Only execute on edit, unless it is a user JS/CSS page
// TODO: Remove tests already done by [[MediaWiki:Gadget-refToolbar.js]]
if (
	( mw.config.get('wgAction') === 'edit' || mw.config.get('wgAction') === 'submit' ) &amp;&amp;
	( ( mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 2 &amp;&amp; mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 4 ) ||
	( mw.config.get('wgPageName').indexOf('.js') === -1 &amp;&amp; mw.config.get('wgPageName').indexOf('.css') === -1 ) )
) {

// TODO: Move this to [[MediaWiki:Gadget-refToolbarDialogs.css]] and add it to the definition of module 'ext.gadget.refToolbarDialogs'
mw.util.addCSS(&quot;.cite-form-td {&quot;+
&quot;height: 0 !important;&quot;+
&quot;padding: 0.1em !important;&quot;+
&quot;}&quot;);  

// Default options, these mainly exist so the script won't break if a new option is added
CiteTB.DefaultOptions = {
  &quot;date format&quot; : &quot;&lt;year&gt;-&lt;zmonth&gt;-&lt;zdate&gt;&quot;,
  &quot;autodate fields&quot; : [],
  &quot;months&quot; : ['Jan', 'Feb', 'Mar', 'Apr', 'May', 'Jun', 'Jul', 'Aug', 'Sep', 'Oct', 'Nov', 'Dec'],
  &quot;modal&quot; : true,
  &quot;autoparse&quot; : false,
  &quot;expandtemplates&quot;: false
};

// Get an option - user settings override global which override defaults
CiteTB.getOption = function(opt) {
  if (CiteTB.UserOptions[opt] !== undefined) {
    return CiteTB.UserOptions[opt];
  } else if (CiteTB.Options[opt] !== undefined) {
    return CiteTB.Options[opt];
  }
  return CiteTB.DefaultOptions[opt];
};

CiteTB.init = function() {
  /* Main stuff, build the actual toolbar structure
   * 1. get the template list, make the dropdown list and set up the template dialog boxes
   * 2. actually build the toolbar:
   *    * A section for cites
   *    ** dropdown for the templates (previously defined)
   *    ** button for named refs with a dialog box
   *    ** button for errorcheck
   * 3. add the whole thing to the main toolbar
  */

  if (typeof $('div[rel=cites]')[0] !== 'undefined') { // Mystery IE bug workaround
    return;
  }
  $('head').trigger('reftoolbarbase');
  var $target = $('#wpTextbox1');
  var temlist = {};
  for (var t in CiteTB.Templates) {
    var tem = CiteTB.Templates[t];
    var sform = CiteTB.escStr(tem.shortform);
    var actionobj = { 
      type: 'dialog',
      module: 'cite-dialog-'+sform
    };
    var dialogobj = {};
    dialogobj['cite-dialog-'+sform] = {
      resizeme: false,
      titleMsg: 'cite-dialog-'+sform, 
      id: 'citetoolbar-'+sform,
      init: function() {}, 
      html: tem.getInitial(), 
      dialog: {
        width:675,
        open: function() { 
          $(this).html(CiteTB.getOpenTemplate().getForm());
          /** @param {jQuery.Event} e */
          $('.cite-prev-parse').on( 'click', function ( e ) {
            e.preventDefault();
            CiteTB.prevParseClick();
          });
        },
        buttons: {
          'cite-form-submit': function() {
            var ref = CiteTB.getRef(false, true);
            $(this).dialog( 'close' );
            $.wikiEditor.modules.toolbar.fn.doAction( $(this).data( 'context' ), {
              type: 'encapsulate',
              options: {
                post: ref
              }
            }, $(this) );
          },
          'cite-form-showhide': CiteTB.showHideExtra,
          'cite-refpreview': function() {   
            var ref = CiteTB.getRef(false, false);
            var template = CiteTB.getOpenTemplate();
            var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
            div.find('.cite-preview-label').show();
            div.find('.cite-ref-preview').text(ref).show();
            if (CiteTB.getOption('autoparse')) {
              CiteTB.prevParseClick();
            } else {
              div.find('.cite-prev-parse').show();
              div.find('.cite-prev-parsed-label').hide();
              div.find('.cite-preview-parsed').html('');
            }         
          },
          'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() {
            $(this).dialog( 'close' );
          },
          'cite-form-reset': function() {
            CiteTB.resetForm();
          }
        }
      } 
    };
    $target.wikiEditor('addDialog', dialogobj);
    //if (!CiteTB.getOption('modal')) {
      //$('#citetoolbar-'+sform).dialog('option', 'modal', false);
    //}
    temlist[sform] = {label: tem.templatename, action: actionobj };  
  }

  var refsection =  {
    'sections': {
      'cites': { 
        type: 'toolbar', 
        labelMsg: 'cite-section-label',
        groups: { 
          'template': {
            tools: {
              'template': {
                type: 'select',
                labelMsg: 'cite-template-list',
                list: temlist
              } 
            }
          },
          'namedrefs': {
            labelMsg: 'cite-named-refs-label',
            tools: {
              'nrefs': {
                type: 'button',
                action: {
                  type: 'dialog',
                  module: 'cite-toolbar-namedrefs'
                },
                icon: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Nuvola_clipboard_lined.svg/60px-Nuvola_clipboard_lined.svg.png',
                section: 'cites',
                group: 'namedrefs',
                labelMsg: 'cite-named-refs-button'
              }
            }
          },
          'errorcheck': {
            labelMsg: 'cite-errorcheck-label',
            tools: {
              'echeck': {
                type: 'button',
                action: {
                  type: 'dialog',
                  module: 'cite-toolbar-errorcheck'           
                },
                icon: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Nuvola_apps_korganizer-NO.png/60px-Nuvola_apps_korganizer-NO.png',
                section: 'cites',
                group: 'errorcheck',
                labelMsg: 'cite-errorcheck-button'
              }
            }
          }
        } 
      } 
    } 
  };
  
  var defaultdialogs = { 
    'cite-toolbar-errorcheck': {
      titleMsg: 'cite-errorcheck-label',
      id: 'citetoolbar-errorcheck',
      resizeme: false,
      init: function() {},
      html: '&lt;div id=&quot;cite-namedref-loading&quot;&gt;'+
        '&lt;img src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Loading.gif&quot; /&gt;'+
        '&amp;nbsp;'+mw.usability.getMsg('cite-loading')+'&lt;/div&gt;',
      dialog: {
        width:550,
        open: function() { 
          CiteTB.loadRefs();
        },
        buttons: {
          'cite-errorcheck-submit': function() {
            var errorchecks = $(&quot;input[name='cite-err-test']:checked&quot;);
            var errors = [];
            for (var i=0; i&lt;errorchecks.length; i++) {
              errors = errors.concat(CiteTB.ErrorChecks[$(errorchecks[i]).val()].run());
            }
            CiteTB.displayErrors(errors);
            $(this).dialog( 'close' );                      
          },
          'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() {
            $(this).dialog( 'close' );
          }
        }
      }
    },
    'cite-toolbar-namedrefs': {
      titleMsg: 'cite-named-refs-title',
      resizeme: false,
      id: 'citetoolbar-namedrefs',
      html: '&lt;div id=&quot;cite-namedref-loading&quot;&gt;'+
        '&lt;img src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Loading.gif&quot; /&gt;'+
        '&amp;nbsp;'+mw.usability.getMsg('cite-loading')+'&lt;/div&gt;',
      init: function() {},
      dialog: {
        width: 550,
        open: function() { 
          CiteTB.loadRefs();
        },
        buttons: {
          'cite-form-submit': function() {
            var refname = $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).val();
            if (refname === '') {
              return;
            }
            $(this).dialog( 'close' );
            $.wikiEditor.modules.toolbar.fn.doAction( $(this).data( 'context' ), {
              type: 'encapsulate',
              options: {
                post: CiteTB.getNamedRef(refname, true)
              }
            }, $(this) );
          },
          'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() {
            $(this).dialog( 'close' );
          }                   
        }
      }      
    }
  };
  
  $target.wikiEditor('addDialog', defaultdialogs);
  $('#citetoolbar-namedrefs').off('dialogopen');
  if (!CiteTB.getOption('modal')) {
    //$('#citetoolbar-namedrefs').dialog('option', 'modal', false);
    //$('#citetoolbar-errorcheck').dialog('option', 'modal', false);
    mw.util.addCSS(&quot;.ui-widget-overlay {&quot;+
    &quot;display:none !important;&quot;+
    &quot;}&quot;);  
  }
  $target.wikiEditor('addToToolbar', refsection);
};

// Load local data - messages, cite templates, etc.
$(document).ready( function() {
  switch( mw.config.get('wgUserLanguage') ) {
    case 'de': // German
      importScript('MediaWiki:RefToolbarMessages-de.js');
      break;
    case 'ml': // മലയാളം
      importScript('MediaWiki:RefToolbarMessages-ml.js');
      break;
    default: // English
      importScript('MediaWiki:RefToolbarMessages-en.js');
  }
});

// Setup the main object
CiteTB.mainRefList = [];
CiteTB.refsLoaded = false;

// REF FUNCTIONS
// Actually assemble a ref from user input
CiteTB.getRef = function(inneronly, forinsert) {
  var i;
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var templatename = template.templatename;
  var res = '';
  var refobj = {'shorttag':false};
  if (!inneronly) {
    var group = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-group').val();
    var refname = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-name').val();
    res += '&lt;ref';
    if (refname) {
      refname = $.trim(refname);
      res+=' name='+CiteTB.getQuotedString(refname);
      refobj.refname = refname;
    }
    if (group) {
      group = $.trim(group);
      res+=' group='+CiteTB.getQuotedString(group);
      refobj.refgroup = group;
    }
    res+='&gt;';
  }
  var content ='{{'+templatename;
  for( g in template.incrementables ) {
  	group = template.incrementables[g];
  	for (i=1; i&lt;=group.val; i++) {
		for (j=0; j&lt;group.fields.length; j++) {
  			var fieldname = group.fields[j].field;
  			var fieldid = fieldname.replace('&lt;N&gt;', i.toString());
  			var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldid).val();
  			if (field) {
  				content+=' |'+fieldid+'=';
  				content+= $.trim(field);
  			}
  		}
  	}
  }
  for( i=0; i&lt;template.basic.length; i++ ) {
  	if (template.basic[i].increment_group) {
  		continue;
  	}
    var fieldname = template.basic[i].field;
    var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldname).val();
    if (field) {
      content+=' |'+fieldname+'=';
      content+= $.trim(field);
    }
  }
  if ($('#cite-form-status').val() !== 'closed') {
    for( i=0; i&lt;template.extra.length; i++ ) {
      if (template.extra[i].increment_group) {
        continue;
      }
      var fieldname = template.extra[i].field;
      var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldname).val();
      if (field) {
        content+=' |'+fieldname+'=';
        content+= $.trim(field);
      }
    }
  }
  content+= '}}';
  res+=content;
  refobj.content = content;
  if (!inneronly) {
    res+= '&lt;/ref&gt;';
  }
  if (forinsert) {
    CiteTB.mainRefList.push(refobj);
  }
  return res;
};

// Make a reference to a named ref
CiteTB.getNamedRef = function(refname, forinsert) {
  if (forinsert) {
    CiteTB.mainRefList.push( {'shorttag':true, 'refname':refname} );
  }
  return '&lt;ref name='+CiteTB.getQuotedString(refname)+' /&gt;';  
};

// Function to load the ref list
CiteTB.loadRefs = function() {
  if (CiteTB.refsLoaded) {
    return;
  }
  CiteTB.getPageText(CiteTB.loadRefsInternal);
};

// Function that actually loads the list from the page text
CiteTB.loadRefsInternal = function(text) { 
  // What this does:             extract first name/group                                     extract second name/group                                          shorttag   inner content
  var refsregex = /&lt; *ref(?: +(name|group) *= *(?:&quot;([^&quot;]*?)&quot;|'([^']*?)'|([^ '&quot;\/\&gt;]*?)) *)? *(?: +(name|group) *= *(?:&quot;([^&quot;]*?)&quot;|'([^']*?)'|([^ '&quot;\/\&gt;]*?)) *)? *(?:\/ *&gt;|&gt;((?:.|\n)*?)&lt; *\/ *ref *&gt;)/gim;
  // This should work regardless of the quoting used for names/groups and for linebreaks in the inner content  
  while (true) {
    var ref = refsregex.exec(text);
    if (ref === null) {
      break;
    }
    var refobj = {};
    if (ref[9]) { // Content + short tag check
      //alert('&quot;'+ref[9]+'&quot;');
      refobj.content = ref[9]; 
      refobj.shorttag = false;
    } else {
      refobj.shorttag = true;
    }
    if (ref[1] !== '') { // First name/group
      if (ref[2]) {
        refobj['ref'+ref[1]] = ref[2];
      } else if (ref[3]) {
        refobj['ref'+ref[1]] = ref[3];
      } else {
        refobj['ref'+ref[1]] = ref[4];
      }
    }
    if (ref[5] !== '') { // Second name/group
      if (ref[6]) {
        refobj['ref'+ref[5]] = ref[6];
      } else if (ref[7]) {
        refobj['ref'+ref[5]] = ref[7];
      } else {
        refobj['ref'+ref[5]] = ref[8];
      }
    }
    CiteTB.mainRefList.push(refobj);
  }
  CiteTB.refsLoaded = true;
  CiteTB.setupErrorCheck();
  CiteTB.setupNamedRefs();
};

// AJAX FUNCTIONS
// Parse some wikitext and hand it off to a callback function
CiteTB.parse = function(text, callback) {
  $.post( mw.util.wikiScript( 'api' ),
    {action:'parse', title:mw.config.get('wgPageName'), text:text, prop:'text', format:'json'},
    function(data) {
      var html = data.parse.text['*'];
      callback(html);
    },
    'json'
  );  
};

// Use the API to expand templates on some text
CiteTB.expandtemplates = function(text, callback) {
  $.post( mw.util.wikiScript( 'api' ),
    {action:'expandtemplates', title:mw.config.get('wgPageName'), text:text, format:'json'},
    function(data) {
      var restext = data.expandtemplates['*'];
      callback(restext);
    },
    'json'
  );
};

// Function to get the page text
CiteTB.getPageText = function(callback) {
  var section = $(&quot;input[name='wpSection']&quot;).val();
  if ( section !== '' ) {
    var postdata = {action:'query', prop:'revisions', rvprop:'content', pageids:mw.config.get('wgArticleId'), format:'json'};
    if (CiteTB.getOption('expandtemplates')) {
      postdata.rvexpandtemplates = '1';
    }
    $.get( mw.util.wikiScript( 'api' ),
      postdata,
      function(data) {
        var pagetext = data.query.pages[mw.config.get('wgArticleId').toString()].revisions[0]['*'];
        callback(pagetext);
      },
      'json'
    );
  } else {
    if (CiteTB.getOption('expandtemplates')) {
      CiteTB.expandtemplates($('#wpTextbox1').wikiEditor('getContents').text(), callback);
    } else {
      callback($('#wpTextbox1').wikiEditor('getContents').text());
    }
  }
};

// Autofill a template from an ID (ISBN, DOI, PMID, URL)
CiteTB.initAutofill = function() {
  var elemid = $(this).attr('id');
  var res = /^cite\-auto\-(.*?)\-(.*)\-(.*)$/.exec(elemid);
  var tem = res[1];
  var field = res[2];
  var autotype = res[3];
  var id = $('#cite-'+tem+'-'+field).val();
  if (!id) {
    return false;
  }
  var url = '//reftoolbar.toolforge.org/lookup.php?';
  url+=autotype+'='+encodeURIComponent(id);
  url+='&amp;template='+encodeURIComponent(tem);
  var s = document.createElement('script');
  s.setAttribute('src', url);
  s.setAttribute('type', 'text/javascript');
  document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(s);
  return false;
};

// Callback for autofill
//TODO: Autofill the URL, at least for DOI
CiteTB.autoFill = function(data, template, type) {
  var cl = 'cite-'+template+'-';
  var i,j, coauthors;
  $('.'+cl+'title').val(data.title);
  // Fill in authors
  if (data.authors &amp;&amp; data.authors.length &gt; 0) {
	  if ($('.'+cl+'last-incr-1').length != 0) {
		var classes = $('.'+cl+'last-incr-1').eq(0).attr('class').split(/\s+/);
		var group = false;
		var patt = /cite-[^-]*?-incr-(.*)/
		for (var c=0; c&lt;classes.length; c++) {
			if (patt.exec(classes[c])) {
				group = patt.exec(classes[c])[1];
				break;
			}
		}
		$('.'+cl+'last-incr-1').val(data.authors[0][0])
		$('.'+cl+'first-incr-1').val(data.authors[0][1])
		elemid = '#cite-incr-'+template+'-'+group;
		for (var i=2; i&lt;data.authors.length+1; i++) {
			$(elemid).click();
			$('.'+cl+'last-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1][0])
			$('.'+cl+'first-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1][1])
		}
	  } else if ($('.'+cl+'author-incr-1').length != 0) {
		var classes = $('.'+cl+'author-incr-1').eq(0).attr('class').split(/\s+/);
		var group = false;
		var patt = /cite-[^-]*?-incr-(.*)/
		for (var c=0; c&lt;classes.length; c++) {
			if (patt.exec(classes[c])) {
				group = patt.exec(classes[c])[1];
				break;
			}
		}
		$('.'+cl+'author-incr-1').val(data.authors[0].join(', '))
		elemid = '#cite-incr-'+template+'-'+group;
		for (var i=2; i&lt;data.authors.length+1; i++) {
			$(elemid).click();
			$('.'+cl+'author-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1].join(', '))
		}
	  } else if ($('.'+cl+'last1').length != 0) {
		for(i=0; data.authors &amp;&amp; i&lt;data.authors.length; i++) {
		  if ($('.'+cl+'last'+(i+1)).length) {
			 $('.'+cl+'last'+(i+1)).val(data.authors[i][0]);
			 $('.'+cl+'first'+(i+1)).val(data.authors[i][1]);
		  } else {
			coauthors = [];
			for(j=i; j&lt;data.authors.length; j++) {
			  coauthors.push(data.authors[j].join(', '));
			}
			$('.'+cl+'coauthors').val(coauthors.join('; '));
			break;
		  }
		}
	  } else if($('.'+cl+'author1').length !== 0) {
		for(i=0; data.authors &amp;&amp; i&lt;data.authors.length; i++) {
		  if ($('.'+cl+'author'+(i+1)).length) {
			 $('.'+cl+'author'+(i+1)).val(data.authors[i].join(', '));
		  } else {
			coauthors = [];
			for(j=i; j&lt;data.authors.length; j++) {
			  coauthors.push(data.authors[j].join(', '));
			}
			$('.'+cl+'coauthors').val(coauthors.join('; '));
			break;
		  }
		}
	  } else {
		var authors = [];
		for(i=0; data.authors &amp;&amp; i&lt;data.authors.length; i++) {
		  authors.push(data.authors[i].join(', '));
		}
		$('.'+cl+'authors').val(authors.join('; '));
	  }
  }

  if (type === 'pmid' || type === 'doi') {
    if (data.date &amp;&amp; (data.fulldate || !$('.'+cl+'month').length)) {
      var DT = new Date(data.date);
      var useday = /\d{4}-\d{2}-\d{2}/.test(data.date);
      var usemonth = /\d{4}-\d{2}/.test(data.date);
      $('.'+cl+'date').val(CiteTB.formatDate(DT, useday, usemonth));
    } else if (!data.fulldate &amp;&amp; $('.'+cl+'month').length &amp;&amp; $('.'+cl+'year').length) {
      if (data.month) { // lookup.php sets month to false if it isn't provided
        $('.'+cl+'month').val( CiteTB.getOption('months')[parseInt(data.month)-1] );
      }
      $('.'+cl+'year').val(data.year);
    } else {
      $('.'+cl+'date').val(data.date);
    }
    $('.'+cl+'journal').val(data.journal);
    $('.'+cl+'volume').val(data.volume);
    $('.'+cl+'issue').val(data.issue);
    $('.'+cl+'pages').val(data.pages);
    if (type === 'pmid' &amp;&amp; data.doi) {
      $('.'+cl+'doi').val(data.doi);
    }
  } else if (type === 'isbn') {
    $('.'+cl+'publisher').val(data.publisher);
    $('.'+cl+'location').val(data.location);
    $('.'+cl+'year').val(data.year);
    $('.'+cl+'edition').val(data.edition);
  } else if (type === 'url') {
    if (data.date) {
  	  var DT = new Date(data.date);
      var useday = /\d{4}-\d{2}-\d{2}/.test(data.date) &amp;&amp; template !== 'book';
      var usemonth = /\d{4}-\d{2}/.test(data.date) &amp;&amp; template !== 'book';
      var yearOrDate = (template === 'book') ? 'year' : 'date';
      $('.'+cl+yearOrDate).val(CiteTB.formatDate(DT, useday, usemonth));
    }
    $('.'+cl+'journal').val(data.journal);
    $('.'+cl+'volume').val(data.volume);
    $('.'+cl+'issue').val(data.issue);
    $('.'+cl+'pages').val(data.pages);
    $('.'+cl+'publisher').val(data.publisher);
    $('.'+cl+'edition').val(data.edition);
    $('.'+cl+'isbn').val(data.isbn);
    $('.'+cl+'issn').val(data.issn);
    $('.'+cl+'doi').val(data.doi);
    // &quot;en-US&quot; isn't a valid value for the language parameter
    if (data.language &amp;&amp; data.language !== 'en-US' &amp;&amp; data.language !== 'en-GB') {
    	$('.'+cl+'language').val(data.language);
    }
    $('.'+cl+'chapter').val(data.chapter);
  }
};

// FORM DIALOG FUNCTIONS
// Add new incrementable fields
CiteTB.incrementFields = function() {
	template = CiteTB.getOpenTemplate();
	var currentrow = $(this).parents('tr')[0];
	$(this).prev().css('width', '100%')
	$(this).detach();
	var elemid = $(this).attr('id');
	var res = /^cite\-incr\-(.*?)\-(.*)$/.exec(elemid);
	group = res[2];
	increments = template.incrementables[group];
	fields = increments.fields;
	incrval = increments.val+1;
	template.incrementables[group].val += 1;
	trs = template.makeFormInner(fields, false);
	trs.reverse();
	for (var i=0; i&lt;trs.length; i++) {
		$(currentrow).after(trs[i]);
	}
};

// fill the accessdate param with the current date
CiteTB.fillAccessdate = function() {
  var elemid = $(this).attr('id');
  var res = /^cite\-date\-(.*?)\-(.*)$/.exec(elemid);
  var id = res[1];
  var field = res[2];
  var DT = new Date();
  var datestr = CiteTB.formatDate(DT);
  $('#cite-'+id+'-'+field).val(datestr);
  return false;
};

CiteTB.formatDate = function(DT, useday, usemonth) {
  if (typeof useday == &quot;undefined&quot;) {
    useday = true;	
  }
  if (typeof usemonth == &quot;undefined&quot;) {
    usemonth = true;	
  }
  var datestr = CiteTB.getOption('date format');
  var zmonth = '';
  var month = DT.getUTCMonth()+1;
  if (month &lt; 10) {
    zmonth = &quot;0&quot;+month.toString();
  } else {
    zmonth = month.toString();
  }
  month = month.toString();
  var zdate = '';
  var date = DT.getUTCDate();
  if (date &lt; 10) {
    zdate = &quot;0&quot;+date.toString();
  } else {
    zdate = date.toString();
  }
  date = date.toString();
  if (useday) {
    datestr = datestr.replace('&lt;date&gt;', date);
    datestr = datestr.replace('&lt;zdate&gt;', zdate);
  } else {
    datestr = datestr.replace('&lt;date&gt;', '');
    datestr = datestr.replace('&lt;zdate&gt;', '');
  }
  if (usemonth) {
    datestr = datestr.replace('&lt;month&gt;', month);
    datestr = datestr.replace('&lt;zmonth&gt;', zmonth);
    datestr = datestr.replace('&lt;monthname&gt;', CiteTB.getOption('months')[DT.getUTCMonth()]);
  } else {
    datestr = datestr.replace('&lt;month&gt;', '');
    datestr = datestr.replace('&lt;zmonth&gt;', '');
    datestr = datestr.replace('&lt;monthname&gt;', '');
  }  
  datestr = datestr.replace('&lt;year&gt;', DT.getUTCFullYear().toString());
  return datestr.replace(/^[ \/\-\,\.]*(.*?)[ \/\-\,\.]*$/g, &quot;$1&quot;); // Cleanup any dangling spaces or connectors that might result from omitting date/month
};

// Function called after the ref list is loaded, to actually set the contents of the named ref dialog
// Until the list is loaded, its just a &quot;Loading&quot; placeholder
CiteTB.setupNamedRefs = function() {
  var names = [], i;
  for( i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
    if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag &amp;&amp; CiteTB.mainRefList[i].refname) {
      names.push(CiteTB.mainRefList[i]);
    }
  }
  var stuff = $('&lt;div&gt;');
  $('#citetoolbar-namedrefs').html( stuff );
  if (names.length === 0) {
    stuff.html(mw.usability.getMsg('cite-no-namedrefs'));
  } else {
    stuff.html(mw.usability.getMsg('cite-namedrefs-intro'));
    var select = $('&lt;select id=&quot;cite-namedref-select&quot;&gt;');
    select.append($('&lt;option value=&quot;&quot; /&gt;').text(mw.usability.getMsg('cite-named-refs-dropdown')));
    for(i=0; i&lt;names.length; i++) {
      select.append($('&lt;option /&gt;').text(names[i].refname));
    }
    stuff.after(select);
    select.before('&lt;br /&gt;');      
    var prevlabel = $('&lt;div id=&quot;cite-nref-preview-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-raw-preview'));
    select.after(prevlabel);
    prevlabel.before(&quot;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&quot;);
    prevlabel.after('&lt;div id=&quot;cite-namedref-preview&quot; style=&quot;padding:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var parselabel = $('&lt;span id=&quot;cite-parsed-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-parsed-label'));
    $('#cite-namedref-preview').after(parselabel);
    parselabel.after('&lt;div id=&quot;cite-namedref-parsed&quot; style=&quot;padding-bottom:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var link = $('&lt;a href=&quot;#&quot; id=&quot;cite-nref-parse&quot; style=&quot;margin:0 1em 0 1em; display:none; color:darkblue&quot; /&gt;');
    link.html(mw.usability.getMsg('cite-form-parse'));
    $('#cite-namedref-parsed').after(link);
    
    $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).on( 'change', CiteTB.namedRefSelectClick);
    $('#cite-nref-parse').on( 'click', CiteTB.nrefParseClick);
  }      
};

// Function to get the errorcheck form HTML
CiteTB.setupErrorCheck = function() {
  var form = $('&lt;div id=&quot;cite-errorcheck-heading&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-errorcheck-heading'));
  var ul = $(&quot;&lt;ul id='cite-errcheck-list' /&gt;&quot;);
  var test;
  for (var t in CiteTB.ErrorChecks) {
    test = CiteTB.ErrorChecks[t];
    ul.append(test.getRow());
  }
  form.append(ul);
  $('#citetoolbar-errorcheck').html(form);
};

// Callback function for parsed preview
CiteTB.fillNrefPreview = function(parsed) {
  $('#cite-parsed-label').show();
  $('#cite-namedref-parsed').html(parsed);
};

// Click handler for the named-ref parsed preview
CiteTB.nrefParseClick = function() {
  var choice = $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).val();
  if (choice === '') {
    $('#cite-parsed-label').hide();
    $('#cite-namedref-parsed').text('');
    return false;
  }
  $('#cite-nref-parse').hide();
  for( var i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
    if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag &amp;&amp; CiteTB.mainRefList[i].refname == choice) {
      CiteTB.parse(CiteTB.mainRefList[i].content, CiteTB.fillNrefPreview);
      return false;
    }
  }  
};

// Click handler for the named-ref dropdown
CiteTB.lastnamedrefchoice = '';
CiteTB.namedRefSelectClick = function() {
  var choice = $(&quot;#cite-namedref-select&quot;).val();
  if (CiteTB.lastnamedrefchoice == choice) {
    return;
  }
  CiteTB.lastnamedrefchoice = choice;
  $('#cite-parsed-label').hide();
  $('#cite-namedref-parsed').text('');
  if (choice === '') {
    $('#cite-nref-preview-label').hide();
    $('#cite-namedref-preview').text('');
    $('#cite-nref-parse').hide();
    return;
  }
  for( var i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
    if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag &amp;&amp; CiteTB.mainRefList[i].refname == choice) {
      $('#cite-nref-preview-label').show();
      $('#cite-namedref-preview').text(CiteTB.mainRefList[i].content);
      if (CiteTB.getOption('autoparse')) {
        CiteTB.nrefParseClick();
      } else {
        $('#cite-nref-parse').show();
      }
    }
  }
};

// callback function for parsed preview
CiteTB.fillTemplatePreview = function(text) {
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  div.find('.cite-prev-parsed-label').show();
  div.find('.cite-preview-parsed').html(text);
};

// Click handler for template parsed preview
CiteTB.prevParseClick = function() {
  var ref = CiteTB.getRef(true, false);
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  div.find('.cite-prev-parse').hide();
  CiteTB.parse(ref, CiteTB.fillTemplatePreview);
};

// Show/hide the extra fields in the dialog box
CiteTB.showHideExtra = function() {
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  var setting = div.find(&quot;.cite-form-status&quot;).val();
  if ( setting === 'closed' ) {
    div.find(&quot;.cite-form-status&quot;).val('open');
    div.find('.cite-extra-fields').show(1, function() {
      // jQuery adds &quot;display:block&quot;, which screws things up
      div.find('.cite-extra-fields').attr('style', 'width:100%; background-color:transparent;'); 
    });
  } else {
    div.find(&quot;.cite-form-status&quot;).val('closed');
    div.find('.cite-extra-fields').hide();
  } 
};

// Resets form fields and previews
// Resets form fields and previews
CiteTB.resetForm = function() {
  var template = CiteTB.getOpenTemplate();
  var div = $(&quot;#citetoolbar-&quot;+CiteTB.escStr(template.shortform));
  div.html(template.getForm());
};

// STRING UTILITY FUNCTIONS
// Returns a string quoted as necessary for name/group attributes
CiteTB.getQuotedString = function(s) {
  var sq = /\'/.test(s); // single quotes
  var dq = /\&quot;/.test(s); // double quotes
  if (!sq &amp;&amp; !dq) { // Always quotes for non-latin alphabet
    return '&quot;'+s+'&quot;';
  } else if (!dq) { // Can use double quotes
    return '&quot;'+s+'&quot;';
  } else if (!sq) { // Can use single quotes
    return &quot;'&quot;+s+&quot;'&quot;;
  } else { // Has double and single quotes
    s = s.replace(/\&quot;/g, '\'');
    return '&quot;'+s+'&quot;';
  }
};

// Fix up strings for output - capitalize first char, replace underscores with spaces
CiteTB.fixStr = function(s) {
  s = s.slice(0,1).toUpperCase() + s.slice(1);
  s = s.replace('_',' ');
  return s;
};

// Escape spaces and quotes for use in HTML classes/ids
CiteTB.escStr = function(s) {
  return s.replace(' ', '-').replace(&quot;'&quot;, &quot;\'&quot;).replace('&quot;', '\&quot;');
};

// MISC FUNCTIONS
// Determine which template form is open, and get the template object for it
CiteTB.getOpenTemplate = function() {
  var dialogs = $(&quot;.ui-dialog-content.ui-widget-content:visible&quot;);
  var templatename = $(dialogs[0]).find(&quot;.cite-template&quot;).val();
  return CiteTB.Templates[templatename];
};

// Display the report for the error checks
CiteTB.displayErrors = function(errors) {
  $('#cite-err-report').remove();
  var table = $('&lt;table id=&quot;cite-err-report&quot; style=&quot;width:100%; border:1px solid #A9A9A9; background-color:#FFEFD5; padding:0.25em; margin-top:0.5em&quot; /&gt;');
  $('#editpage-copywarn').before(table);
  var tr;
  var tr1 = $('&lt;tr style=&quot;width:100%&quot; /&gt;');
  var th1 = $('&lt;th style=&quot;width:60%; font-size:110%&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-err-report-heading'));
  var th2 = $('&lt;th style=&quot;text-align:right; width:40%&quot; /&gt;');
  var im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Gtk-stop.svg/20px-Gtk-stop.svg.png');
  im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-err-report-close')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-err-report-close'));
  var ad = $('&lt;a id=&quot;cite-err-check-close&quot; /&gt;').attr('href', '#');
  ad.append(im);
  th2.append(ad);
  tr1.append(th1).append(th2);
  table.append(tr1);
  $('#cite-err-check-close').on('click', function() {  $('#cite-err-report').remove(); });
  if (errors.length === 0) {
    tr = $('&lt;tr style=&quot;width:100%;&quot; /&gt;');
    var td = $('&lt;td style=&quot;text-align:center; margin:1.5px;&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg('cite-err-report-empty'));
    tr.append(td);
    table.append(tr);
    
    return;
  }
  for(var e in errors) {
    var err = errors[e];
    tr = $('&lt;tr style=&quot;width:100%;&quot; /&gt;');
    var td1 = $('&lt;td style=&quot;border: 1px solid black; margin:1.5px; width:60%&quot; /&gt;').html(err.err);
    var td2 = $('&lt;td style=&quot;border: 1px solid black; margin:1.5px; width:40%&quot; /&gt;').html(mw.usability.getMsg(err.msg));
    tr.append(td1).append(td2);
    table.append(tr);
  }
};
   
} // End of code loaded only on edit</text>
      <sha1>c4uiir2nlu5umqfdibujeal2k1s7rhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ. ഉദയകുമാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290490</id>
    <revision>
      <id>4682466</id>
      <parentid>3628887</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <origin>4682466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4321" sha1="5tggkt69bsfh8sr2zsnd74j6iymh4u8" xml:space="preserve">{{PU|K. Udayakumar}}
[[പ്രമാണം:K Udayakumar.jpg|ലഘുചിത്രം|കെ. ഉദയകുമാർ]]
[[1980]]കളിൽ [[ഇന്ത്യ]] [[വോളിബോൾ|വോളിബോളിലെ]]  നായകനായിരുന്ന ആളാണ്‌ '''കെ. ഉദയകുമാർ''' (1960-2014). [[1991]]ൽ [[അർജുന പുരസ്കാരം]] നേടിയിട്ടുണ്ട്. [[ആലപ്പുഴ]] [[മാരാരിക്കുളം]] സ്വദേശിയായ ഉദയകുമാർ [[കേരളാ പോലീസ്|കേരളാ പോലീസിന്റെ]] വോളിബോൾ ടീമിലും അംഗമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;[http://www.keralapolicehistory.com/gllry3.html കേരളാ പോലീസ്]&lt;/ref&gt;
മാരാരിക്കുളം, പറമ്പിൽ വീട്ടിൽ പരേതനായ കരുണാകരക്കുറുപ്പും അമ്മിണിയമ്മയും ആണ് മാതാപിതാക്കൾ.

==കായികരംഗത്ത്==
മാരാരിക്കുളത്തെ ക്ലബ്ബായ എം.എ.സിയ്ക്കു വേണ്ടി കളിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു ഉദയകുമാറിന്റെ കായിക ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം. കേരളാ സർവ്വകലാശാലയുടെ വോളിബോൾടീമിലും അംഗമായിരുന്നു.
1986 ൽ [[സോൾ|സോളി]]ൽ നടന്ന [[ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്|ഏഷ്യൻ ഗയിംസി]]ൽ വെങ്കല മെഡൽ നേടിയ ടീമിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.[[അച്യുതക്കുറുപ്പ്|അച്യുതക്കുറുപ്പാ]]&lt;nowiki/&gt;യിരുന്നു മുഖ്യപരിശീലകൻ. 1989,1991 സാഫ് കായികമേളകളിലും ഉദയകുമാർ ഭാരതത്തെ നയിയ്ക്കുകയുണ്ടായി.
കൂടാതെ ടൈറ്റാനിയം, [[കെ.എസ്.ഇ.ബി.|കെ.എസ്.ഇ.ബി]], റയിൽവേസ് എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും ഉദയകുമാർ കളിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ടീമിൽ ബ്ലോക്കറായും അറ്റാക്കറുമായുള്ള പൊസിഷനുകളിൽ അദ്ദേഹം തിളങ്ങിയിരുന്നു.


2014 സെപ്റ്റംബർ 19 നു കേരളാ ഗവർണറുടെ ഏ.ഡി.സി ആയിരിയ്ക്കെ പെട്ടെന്നുണ്ടായ [[ഹൃദയാഘാതം|ഹൃദയാഘാതത്തെത്തുടർന്ന്]] അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. 54 വയസ്സായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. ലേഖയാണ് ഭാര്യ. അഞ്ജലി, പല്ലവി എന്നീ രണ്ട് പെണ്മക്കളുണ്ട്. 

== അവലംബം ==
{{reflist}}
* [http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=485460 മാതൃഭൂമി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140919111228/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=485460 |date=2014-09-19 }}
* [http://www.asianetnews.tv/sports/article/17030_udayakumar#sthash.GiJx0iJs.dpuf ഏഷ്യാനെറ്റ്‌ ന്യൂസ്‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140921004042/http://www.asianetnews.tv/sports/article/17030_udayakumar#sthash.GiJx0iJs.dpuf |date=2014-09-21 }}
{{bio-stub}}
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1960-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2014-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 19-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വോളിബോൾ കളിക്കാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>5tggkt69bsfh8sr2zsnd74j6iymh4u8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി. അലിയാർ കുഞ്ഞ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298461</id>
    <revision>
      <id>4682253</id>
      <parentid>4533098</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58348-59</username>
        <id>224919</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5992" sha1="2o2ww59g3cj7x0ff1baq7h7v8iad25x" xml:space="preserve">{{prettyurl|V. Aliyar Kunju}}
{{infobox person
| name = വി. അലിയാർ കുഞ്ഞ്
| image =  
| caption =
| birth_date = 
| birth_place = [[വെളിയം]], [[കൊല്ലം]]
| death_date =
| death_place =
| occupation = നാടക-സിനിമാ അഭിനേതാവ്, അദ്ധ്യാപകൻ, കമന്റേറ്റർ 
| years_active = 
| spouse = ആരിഫാ
| children = 2
}}
നാടക അഭിനേതാവും അദ്ധ്യാപകനുമാണ് '''അലിയാർ''' എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്ന '''വി. അലിയാർ കുഞ്ഞ്.'''  

1947 ഫെബ്രുവരി 23 നു കൊല്ലത്ത്‌ ജനനം.  മികച്ച്‌ കമന്റേറ്റർക്കുള്ള സംസ്ഥാന പുരസ്കാരവും  2014 ൽ നാടകത്തിനുള്ള [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ]] കലാശ്രീ പുരസ്‌കാരവും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

==ജീവിതരേഖ==
ബാവാക്കുഞ്ഞിന്റെയും റഹ്മാബീവിയുടെയും മകനായി വെളിയത്ത് ജനിച്ചു. കുഴിമതിക്കാട് ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂളിൽനിന്നും പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം കൊട്ടാരക്കര സെൻറ് ഗ്രിയോറിയസ് കോളേജിൽനിന്ന് പ്രിഡിഗ്രിയും കൊല്ലം എസ്എൻ കോളേജിൽനിന്ന് ബിരുദവും ബിരുദാനന്തരബിരുദവും നേടി. മുപ്പതുവർഷം കേരളത്തിലെ വിവിധ ഗവൺമെൻറ് കോളേജുകളിൽ അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു. തിരുവനന്തപുരം യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിലെ മലയാള വിഭാഗം അദ്ധ്യക്ഷനായി 2002ൽ വിരമിച്ചു. 

നിരവധി നാടകങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുള്ള അലിയാർ 1979ൽ ഭരത് ഗോപി സംവിധാനം ചെയ്ത '[[ഞാറ്റടി]]' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിലെത്തിയെങ്കിലും ചിത്രം റിലീസ് ചെയ്തില്ല. '[[കരിയിലക്കാറ്റുപോലെ|കരിയിലക്കാറ്റുപോലെയാണ്]]' ണ് റിലീസ് ചെയ്ത ആദ്യ ചിത്രം. [[അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ|അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണന്റെ]] അഞ്ച് ചിത്രങ്ങളിലുൾപ്പെടെ ധാരാളം സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ടെലിവിഷൻ കമൻറേറ്ററും ഡബ്ബിംഗ് ആർട്ടിസ്റ്റുമായ ഇദ്ദേഹത്തിന് 2002, 2005 വർഷങ്ങളിൽ നല്ല കമൻറേറ്റർക്കുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

1947ൽ (1947 ശരിയാണോ?)നാടകസംബന്ധമായ നിരവധി ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുള്ള അലിയാർ മറ്റു ഭാഷകളിൽനിന്ന് കഥകളും നാടകങ്ങളും പരിഭാഷ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 

ഭാര്യ: ആരിഫാ. മക്കൾ : സെറീന, സുലേഖ.

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
*നല്ല കമൻറേറ്റർക്കുള്ള സംസ്ഥാന പുരസ്‌കാരം
*കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ കലാശ്രീ പുരസ്‌കാരം (2014)&lt;ref&gt;{{cite web|title=കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ കലാശ്രീ പുരസ്‌കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/3281647/2014-11-30/kerala|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=30 നവംബർ 2014|archive-date=2014-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141130133505/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/3281647/2014-11-30/kerala|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
==as dubbing artist==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
!ʏear !! movie!! dubbed for !! charactor
|-
|ɨœœ|| കളത്തിലെ എഴുത്ത് || കളത്തിലെ എഴുത്ത് || കളത്തിലെ എഴുത്ത്
|-
| കളത്തിലെ എഴുത്ത് || കളത്തിലെ എഴുത്ത് || കളത്തിലെ എഴുത്ത് || കളത്തിലെ എഴുത്ത്
|-
| കളത്തിലെ എഴുത്ത് || കളത്തിലെ എഴുത്ത് || കളത്തിലെ എഴുത്ത് || കളത്തിലെ എഴുത്ത്
|}

==അവലംബം==

&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:1947-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നാടക അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ കലാശ്രീ പുരസ്‌കാരം നേടിയവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>2o2ww59g3cj7x0ff1baq7h7v8iad25x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മീഡിയവിക്കി:Gadget-refToolbarBase.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>300343</id>
    <revision>
      <id>4682318</id>
      <parentid>2912620</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:42:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>68652</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>4682318</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="11681" sha1="kdju8pm2fcdxm36w9h7pn0ady5s2w2w" xml:space="preserve">/* jshint asi: true */
/* global mw, $, CiteTB, citeTemplate, citeErrorCheck */

if ( window.CiteTB === undefined ) {
  window.CiteTB = {
    &quot;Templates&quot; : {}, // All templates
    &quot;Options&quot; : {}, // Global options
    &quot;UserOptions&quot; : {}, // User options
    &quot;DefaultOptions&quot; : {}, // Script defaults
    &quot;ErrorChecks&quot; : {} // Error check functions
  };
}

if (typeof mw.usability == 'undefined') {
  mw.usability = {};
  mw.usability.getMsg = function(m) { return mw.messages.get(m); }
  mw.usability.addMessages = function(msgs) { mw.messages.set(msgs); };
}

// Object for cite templates
window.citeTemplate = function (templatename, shortform, basicfields, expandedfields) {
  // Properties
  this.templatename = templatename; // The template name - &quot;cite web&quot;, &quot;cite book&quot;, etc.
  this.shortform = shortform; // A short form, used for the dropdown box
  this.basic = basicfields; // Basic fields - author, title, publisher...
  // Less common - quote, archiveurl - should be everything the template supports minus the basic ones
  this.extra = expandedfields;

  this.incrementables = {};

  // Add it to the list
  CiteTB.Templates[this.templatename] = this;
  // Methods
  this.makeFormInner = function(fields, incrsetup) {
    var i=0;
    var trs = [];
    var autofills = []
    for (i=0; i&lt;fields.length; i++) {
      var fieldobj = fields[i];
      var field = labelfield = fieldobj.field;
      var ad = false;
      if (incrsetup &amp;&amp; fieldobj.increment_group) {
      		field = fieldobj.field.replace('&lt;N&gt;', '1');
      		labelfield = fieldobj.field.replace('&lt;N&gt;', '');
      		if (this.incrementables[fieldobj.increment_group] &amp;&amp; !this.incrementables[fieldobj.increment_group].setup) {
      			// The object has been created, but not fully initialized
      			this.incrementables[fieldobj.increment_group]['fields'].push(fieldobj)
      		} else if (!this.incrementables[fieldobj.increment_group]) {
      			// Object not yet created
      			this.incrementables[fieldobj.increment_group] = {
      				'fields': [fieldobj],
      				'val':1,
      				'setup': false
      			};
      		} else if (this.incrementables[fieldobj.increment_group] &amp;&amp; this.incrementables[fieldobj.increment_group].setup) {
      			// Fully initialized from a previous invocation of this function, just resetting the number
      			this.incrementables[fieldobj.increment_group].val = 1
      		}
      } else if (fieldobj.increment_group) {
      	// Adding a new row
      	incrval = this.incrementables[fieldobj.increment_group].val;
      	field = fieldobj.field.replace('&lt;N&gt;', incrval.toString());
      	labelfield = fieldobj.field.replace('&lt;N&gt;', '');
      }
      if ($.inArray(field, CiteTB.getOption('autodate fields')) != -1 ) {
        im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Nuvola_apps_date.svg/20px-Nuvola_apps_date.svg.png');
        im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-insert-date')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-insert-date'));
        var ad = $('&lt;a /&gt;').attr('href', '#');
        ad.append(im);
        ad.attr('id', 'cite-date-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field);
        $( document ).on( 'click', '#cite-date-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field, CiteTB.fillAccessdate );
      }
	  
      if (fieldobj.autofillid) {
        var autotype = fieldobj.autofillid;
        im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/System-search.svg/20px-System-search.svg.png');
        im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-autofill-alt')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-autofill-alt'));
        var ad = $('&lt;a /&gt;').attr('href', '#');
        ad.append(im);
        ad.attr('id', 'cite-auto-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field+'-'+autotype);
        autofills.push('#cite-auto-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field+'-'+autotype);
      }
      
      if (fieldobj.increment_button) {
        var incrtype = fieldobj.increment_group;
        im = $('&lt;img /&gt;').attr('src', '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Nuvola_action_edit_add.svg/20px-Nuvola_action_edit_add.svg.png');
        im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-increment-alt')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-increment-alt'));
        var ad = $('&lt;a /&gt;').attr('href', '#');
        ad.append(im);
        ad.attr('id', 'cite-incr-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+incrtype);
      }
	  
      var display = mw.usability.getMsg('cite-'+labelfield+'-label');
      if (typeof display !== 'string') {
      	if (fieldobj.label) {
      		display = CiteTB.fixStr(fieldobj.label);
      	} else {
      		display = CiteTB.fixStr(labelfield)
      	}
      }
      var tooltip = fieldobj.tooltip ? $('&lt;abbr /&gt;').attr('title', mw.usability.getMsg(fieldobj.tooltip)).html('&lt;sup&gt;?&lt;/sup&gt;') : false;
      
      var input = '';
      if (ad) {
        input = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:85%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
      } else {
        input = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:100%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
      }
      input.attr('id', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field);
	  if (fieldobj.autofillprop) {
	  	classname = 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+fieldobj.autofillprop
	    if (fieldobj.increment_group) {
	    	input.addClass('cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-incr-'+fieldobj.increment_group);
	    	classname+='-'+this.incrementables[fieldobj.increment_group].val.toString();
	    }
	    input.addClass(classname);
	  }
      var label = $('&lt;label /&gt;');
      label.attr('for', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+field).text(display);
      if (tooltip) {
        label.append(tooltip);
      }
      var style = 'text-align:right; width:20%;';
      if (i%2 == 1) {
        style += ' padding-left:1em;';
      } else {
        var tr = $('&lt;tr /&gt;');
      }
      var td1 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; /&gt;').attr('style', style);
      td1.append(label);
      tr.append(td1);
      var td2 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;width:30%&quot; /&gt;');
      td2.append(input);
      if (ad) {
        td2.append(ad);
      }
      tr.append(td2);
      if (i%2 == 0) {
        trs.push(tr);
      }
    }
    var needsetup = false;
    for (g in this.incrementables) {
    	if (!this.incrementables[g].setup) {
    		needsetup = true;
    		$( document ).on( 'click', '#cite-incr-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-'+g, CiteTB.incrementFields );
        	this.incrementables[g].setup = true;
    	}
    }
    if (needsetup || $.isEmptyObject(this.incrementables)) {
    	for(i=0; i&lt;autofills.length; i++) {
    		$( document ).on( 'click', autofills[i], CiteTB.initAutofill );
    	}	
    }
    return trs;
  
  }
  
  // gives a little bit of HTML so the open form can be identified
  this.getInitial = function() {
    var hidden = '&lt;input type=&quot;hidden&quot; class=&quot;cite-template&quot; value=&quot;' + this.templatename + '&quot;/&gt;';
    return hidden;
  }
  
  // makes the form used in the dialog boxes
  this.getForm = function() {
    var main = $(&quot;&lt;div class='cite-form-container' /&gt;&quot;);
    var form1 = $('&lt;table style=&quot;width:100%; background-color:transparent;&quot; class=&quot;cite-basic-fields&quot; /&gt;');
    var i=0;
    var trs = this.makeFormInner(this.basic, true);
    for (var i=0; i&lt;trs.length; i++) {
      form1.append(trs[i]);
    }
    
    var form2 = $('&lt;table style=&quot;width:100%; background-color:transparent; display:none&quot; class=&quot;cite-extra-fields&quot;&gt;');
    trs = this.makeFormInner(this.extra, true);
    for (var i=0; i&lt;trs.length; i++) {
      form2.append(trs[i]);
    }    
    main.append(form1).append(form2);
    
    var form3 = $('&lt;table style=&quot;width:100%; background-color:transparent;padding-top:1em&quot; class=&quot;cite-other-fields&quot;&gt;');
    var tr = $('&lt;tr /&gt;');
    var td1 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;text-align:right; width:20%&quot; /&gt;');
    var label1 = $('&lt;label /&gt;');
    label1.attr('for', &quot;cite-&quot;+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-name').text(mw.usability.getMsg('cite-name-label'));
    td1.append(label1);
    var td2 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;width:30%&quot; /&gt;');
    var input1 = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:100%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
    input1.attr('id', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-name');
    td2.append(input1);
    var td3 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;text-align:right; padding-left:1em; width:20%&quot;&gt;');
    var label2 = $('&lt;label /&gt;');
    label2.attr('for', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-group').text(mw.usability.getMsg('cite-group-label'));
    td3.append(label2);
    var td4 = $('&lt;td class=&quot;cite-form-td&quot; style=&quot;width:30%&quot; /&gt;');
    var input2 = $('&lt;input tabindex=&quot;1&quot; style=&quot;width:100%&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;');
    input2.attr('id', 'cite-'+CiteTB.escStr(this.shortform)+'-group');
    td4.append(input2);
    tr.append(td1).append(td2).append(td3).append(td4);
    form3.append(tr);
    main.append(form3);
    var extras = $('&lt;div /&gt;');
    extras.append('&lt;input type=&quot;hidden&quot; class=&quot;cite-form-status&quot; value=&quot;closed&quot; /&gt;');
    var hidden = $('&lt;input type=&quot;hidden&quot; class=&quot;cite-template&quot; /&gt;');
    hidden.val(this.templatename);
    extras.append(hidden);
    var span1 = $('&lt;span class=&quot;cite-preview-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;');
    span1.text(mw.usability.getMsg('cite-raw-preview'));
    extras.append(span1).append('&lt;div class=&quot;cite-ref-preview&quot; style=&quot;padding:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var span2 = $('&lt;span class=&quot;cite-prev-parsed-label&quot; style=&quot;display:none;&quot; /&gt;');
    span2.text(mw.usability.getMsg('cite-parsed-label'));
    extras.append(span2).append('&lt;div class=&quot;cite-preview-parsed&quot; style=&quot;padding-bottom:0.5em; font-size:110%&quot; /&gt;');
    var link = $('&lt;a href=&quot;#&quot; class=&quot;cite-prev-parse&quot; style=&quot;margin:0 1em 0 1em; display:none; color:darkblue&quot; /&gt;');
    link.text(mw.usability.getMsg('cite-form-parse'));
    extras.append(link);    
    main.append(extras);
    
    return main;
  }
}

/* Class for error checks
    FIXME: DOCS OUT OF DATE
   type - type of error check - current options:
    * 'refcheck' - apply a function on each ref individually
      * function should accept a ref object, return a string
    * 'reflist' - apply a function on the entire ref list
      * function should accept an array of ref objects, return an array of strings
    * 'search' - apply a function ro the page text
      * function should accept the page text as a string, return an array of strings
   The strings returned by the function should be valid HTML
   
   func - The function described above
   testname - Name of the error check, must not contain spaces
   desc - A short description of the test
*/

window.citeErrorCheck = function (obj) {
  this.obj = obj
  CiteTB.ErrorChecks[this.obj.testname] = this;
  
  this.run = function() {
    var errors = [];
    switch(this.obj['type']) {
      case &quot;refcheck&quot;:
        CiteTB.loadRefs();
        for(var i=0; i&lt;CiteTB.mainRefList.length; i++) {
          var e = this.obj.func(CiteTB.mainRefList[i]);
          if (e) {
            errors.push(e);
          }
        }
        break;
      case &quot;reflist&quot;:
        CiteTB.loadRefs();
        errors = this.obj.func(CiteTB.mainRefList);
        break;
      case &quot;search&quot;:
        var func = this.obj.func
        CiteTB.getPageText(function(text) {
          errors = func(text);
        });
        break;
    }
    return errors;
  }
  
  this.getRow = function() {
    var row = $(&quot;&lt;li /&gt;&quot;);
    var check = $(&quot;&lt;input type='checkbox' name='cite-err-test' /&gt;&quot;);
    check.attr('value', this.obj.testname);
    var label = $(&quot;&lt;label /&gt;&quot;).html(mw.usability.getMsg(this.obj.desc));
    label.attr('for', this.obj.testname); 
    row.append(check).append(' &amp;ndash; ').append(label);
    return row;
  }
}
$('head').trigger('reftoolbarbase');</text>
      <sha1>kdju8pm2fcdxm36w9h7pn0ady5s2w2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എം.ആർ. ഗോപകുമാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300948</id>
    <revision>
      <id>4682251</id>
      <parentid>3823507</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58348-59</username>
        <id>224919</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6619" sha1="fc5fwzleclhqj86i3qkxy85ekj7h2kd" xml:space="preserve">{{prettyurl|M. R. Gopakumar}}{{Infobox person
| name               = എം.ആർ. ഗോപകുമാർ
| image              = M. R. Gopakumar.jpg
| birth_name         = മാത്താർ രാമകൃഷ്ണൻ നായർ ഗോപകുമാർ
| birth_date         = {{Birth date and age|1951|8|12}}
| birth_place        = [[തിരുവട്ടാർ]], [[കന്യാകുമാരി ജില്ല]] (ഇപ്പോൾ [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിൽ]])
| children           = സൗമ്യ ഐ.ജി., ശ്രീജിത്ത് ഐ.ജി.
| nationality        = [[ഇന്ത്യ|ഭാരതീയൻ]]
| occupation         = സിനിമ-സീരിയൽ-നാടക നടൻ
| image_size         = 
| parents            = എം.എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ നായർ, ബി. കമലാബായി അമ്മ
| years_active       = 1974–തുടരുന്നു
| spouse             = എൽ. ഇന്ദിരാ ദേവി (1975-തുടരുന്നു)
}}
മലയാളചലച്ചിത്ര സീരിയൽ നടനാണ് '''എം.ആർ. ഗോപകുമാർ.'''&lt;ref name=&quot;itoday&quot; /&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==
'''കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിലിം അവാർഡുകൾ:'''
* 1993മികച്ച പ്രകടനത്തിനുള്ള പ്രത്യേക ജൂറി പുരസ്കാരം- [[വിധേയൻ|വിധേയൻ]]
* 1999 രണ്ടാമത്തെ മികച്ച നടൻ -  [[ഗോപാലൻ നായരുടെ താടി]]
[[:en:Kerala_State_Television_Awards|കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ടെലിവിഷൻ അവാർഡുകൾ]]
* 1994- [[:en:Kerala_State_Television_Awards|മികച്ച നടൻ]]  - കൂടാരം
* മികച്ച നടൻ 1998 - Pattolapponnu
* മികച്ച നടൻ 1999 - Pulari, Baalyakaala Smaranakal
* മികച്ച സഹനടൻ‌ 2004 - ഫിക്ഷൻ
* രണ്ടാമത്തെ മികച്ച നടൻ 2008 - അരനാഴികനേരം

== അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ ==
{{Div col|cols=3}}
* [[പുലിമുരുകൻ]] (2016)
* മല്ലനും മാതേവനും
* Chaayilyam (2014)
* തെക്കു തെക്കൊരു ദേശത്ത്
* കാറ്റും മഴയും
* വൈറ്റ് പേപ്പർ
* സ്നേഹിക്കാൻ ഒരു മനസ്സ്
* Nirnnayakam (2015)
* Chewing Gum (2013)
* [[Pigman (film)|Pigman]] (2013).... Madhavan
* Manikkya Thamburattiyum Christmas Karolum (2013)
* My Fan Ramu (2013)
* [[ഒഴിമുറി]] (2012)
* [[Karmayogi (2012 film)|Karmayogi]] (2012)
* The Last Vision (2012)
* [[Puthiya Theerangal]] (2012)
* [[ആദാമിൻറെ മകൻ അബു]] (2011)
* Ee Dhanya Muhoortham (2011)
* Priyappetta Nattukkare (2011)
* [[Punyam Aham]] (2010)
* The Thriller (2010)
* [[Thathwamasi]] (2009)
* [[Oru Pennum Randaanum]] (2008)
* [[ദേ ഇങ്ങോട്ടു നോക്കിയേ]] (2008)
* [[മാടമ്പി]] (2008)
* [[മലബാർ വെഡ്ഡിംഗ്]] (2008)
* [[Vilapangalkkappuram]] (2008)
* [[Naalu Pennungal]]  (2007)
* Shyaamam (2006)
* Ammathottil (2006)
* [[Mahha Samudram]] (2006)
* [[Out of Syllabus]] (2006)
* [[Nerariyan CBI]] (2005)
* [[Udayon]] (2005) .... Chackochi
* [[Nottam]] (2006)
* [[Paadam Onnu: Oru Vilapam]] (2003)
* Mazhanoolkkanavu (2003)
* Bheri (2002)
* The Gift of God (2001)
* Jeevan Masai (2001)
* [[Neythukaran]]  (2001)
* Mookkuthi (2001)
* Mazhanoolkkanavu (2000)
* Thottam (2000)
* [[Susanna (2000 film)|Susanna]] (2000)
* Neelathadaakatthile Nizhalppakshikal (2000)
* ദേവദാസി (1999)
* ഗാന്ധിയൻ (1999)
* ഗോപാലൻ നായരുടെ താടി (1999)
* മന്ത്രികുമാരൻ (1998)
* സ്നേഹദൂത് (1997)
* [[ഭൂതക്കണ്ണാടി]] (1997)
* Kalyaanakkacheri (1997)
* ഒരു നീണ്ട യാത്ര (1996)
* [[Vidheyan]] (1994)
* Galileo (1994)
* Naaraayam (1993)
* Ardram (1992)
* [[Mathilukal (film)|Mathilukal]] (1990)
{{Div col end}}

== ടെലിവിഷൻ സീരിയലുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Year
!Title
!Channel
!Notes
|-
|2017-Present
|[[:en:Mamangam_(TV_series)|Mamangam (TV series)]]
|Flowers TV
|
|-
|2016
|[[:en:Manjurukum_kalam|Manjurukum kalam]]
|[[:en:Mazhavil_Manorama|Mazhavil Manorama]]
|
|-
|2015
|''Bandhuvaru Shathruvaru''
|[[:en:Mazhavil_Manorama|Mazhavil Manorama]]
|
|-
|2015
|''Sulu Nivas''
|[[:en:Janam_TV|Janam TV]]
|
|-
|2014
|''Bhagyalakshmi''
|[[:en:Surya_TV|Surya TV]]
|
|-
|2014
|''Mohakkadal''
|[[:en:Surya_TV|Surya TV]]
|
|-
|2013-2014
|''[[:en:Amala_(TV_series)|Amala]]''
|[[:en:Mazhavil_Manorama|Mazhavil Manorama]]
|
|-
|2012
|''Amma''
|[[:en:Asianet|Asianet]]
|
|-
|2011-2012
|''Ilam Thennal Pole''
|[[:en:Surya_TV|Surya TV]]
|
|-
|2009
|Sreemahabhagavatham
|[[:en:Asianet|Asianet]]
|
|-
|2009
|''Mangalya Pattu''
|[[:en:Kairali_TV|Kairali TV]]
|
|-
|2008
|''Aranazhika neram''
|[[:en:Amrita_TV|Amrita TV]]
|
|-
|2007
|''Kalyani''
|[[:en:Surya_TV|Surya TV]]
|
|-
|2006
|''Kaavyanjali''
|[[:en:Surya_TV|Surya TV]]
|
|-
|
|Punnaykka Vikasana Corporation
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|2002
|Sadasivante Kumbasaram
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|2000
|''Jwaalayaay''
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|1999
|''Pulari''
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|1999
|''Balyakal smaranakal''
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|
|Manikyan
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|
|Alakal
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|
|Chandrodayam
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|1998
|Pattolaponnu
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|1994
|Koodaram
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|1988
|''Mandan Kunju''
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|-
|1986
|''Kunjayyappan''
|[[:en:DD_Malayalam|DD Malayalam]]
|
|}  

==അവലംബം==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=itoday&gt;[http://indiatoday.intoday.in/story/m-r-gopakumar-first-indian-to-star-in-steven-spielberg-film-a-lost-world/1/283119.html M.R. Gopakumar, first Indian to star in Steven Spielberg's film, A Lost World, Indiatoday.intoday.in]&lt;/ref&gt;
}}

[[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 24-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]</text>
      <sha1>fc5fwzleclhqj86i3qkxy85ekj7h2kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബിർളാ പ്ലാനറ്റെറിയം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320197</id>
    <revision>
      <id>4682468</id>
      <parentid>3639128</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2372" sha1="82w7monvwk4vpr8rtgvdq1u5xxi87dq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Birla Planetarium, Kolkata}}
{{Infobox Museum
 |name          =  '''എം പി ബിർള പ്ലാനറ്റെറിയം ''' &lt;br&gt; '''M. P. Birla Planetarium'''&lt;br&gt;'''এম. পি. বিড়লা তারামণ্ডল'''
 |image         = Birla Planetarium, Kolkata.jpg
 |imagesize     = 200
 |caption       = എം പി ബിർള പ്ലാനറ്റെറിയം, കൊൽക്കത്ത
 |map_type      = 
 |map_caption   = 
 |latitude      = 
 |longitude     = 
 |established   = 1963
 |dissolved     = 
 |location      = No. 96, Jawaharlal Nehru Road, [[Kolkata]], [[India]]. 
 |type          = Planetarium museum
 |visitors      = 
 |director      = 
 |curator       = 
 |publictransit = 
 |website       = 
}}

ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലുതും &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.timeschennai.com/index.php?mod=article&amp;cat=MetroNews&amp;article=37926 |title=Birla Planetarium plans show for students to mark its golden jubilee |access-date=2015-10-02 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722232922/http://www.timeschennai.com/index.php?mod=article |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ലോകത്തിലെ തന്നെ രണ്ടാമത്തേ വലുതുമായ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.india9.com/i9show/M-P-Birla-Planetarium-23482.htm |title=M P Birla Planetarium |access-date=2015-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924042409/http://www.india9.com/i9show/M-P-Birla-Planetarium-23482.htm |archive-date=2015-09-24 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[പ്ലാനെറ്റേറിയം|പ്ലാനറ്റെറിയം]] ആണു [[കൊൽക്കത്ത|കൊൽക്കത്തയിലെ]] '''ബിർള പ്ലാനറ്റെറിയം'''. ഇത് കൂടാതെ ഇന്ത്യയിൽ [[ബി എം ബിർള പ്ലാനറ്റെറിയം, ചെന്നൈ]],[[ ബിർള സയൻസ് മ്യൂസിയം|ദി ബിർള പ്ലാനറ്റെറിയം, ഹൈദരാബാദ്]]  എന്നീ രണ്ട് ബിർളാ പ്ലാനറ്റെറിയങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്.


==അവലംബം==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:വാനനിരീക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>82w7monvwk4vpr8rtgvdq1u5xxi87dq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബിദ്യാദേവി ഭണ്ഡാരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323345</id>
    <revision>
      <id>4682465</id>
      <parentid>4098348</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16951" sha1="gn2eqi9jcuk3ns3x49rkoxnkv0ikp0z" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bidhya Devi Bhandari}}
{{Infobox Officeholder
|name           = ബിദ്യാദേവി ഭണ്ഡാരി&lt;br&gt;{{small|विद्या देवी भण्डारी}}
|image          =&lt;!-- Do not remove this pic until latest pic uploaded to commons through CC-BY-SA --&gt;
|office         = {{flagicon|Nepal}}[[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിലെ]] രണ്ടാമത്തെ [[President of Nepal|രാഷ്ട്രപതി]]
|vicepresident  = [[Nanda Kishor Pun|നന്ദ കിഷോർ പുൻ]]
|primeminister  = [[Khadga Prasad Sharma Oli|ഖഡ്ക പ്രസാദ് ശർമ്മ ഒലി]]
|term_start     = 2015 ഒക്ടോബർ 29
|term_end       = 2023  MARCH 13
|predecessor    = [[Ram Baran Yadav|റാം ബരൻ യാദവ്]]
|successor      = RAM CHANDRA PAUDEL 
|office1        = [[Ministry of Defence (Nepal)|പ്രതിരോധ മന്ത്രി]]
|primeminister1 = [[Madhav Kumar Nepal|മാധവ് കുമാർ നേപ്പാൾ]]
|term_start1    = 2009 മേയ് 25
|term_end1      = 2011 ഫെബ്രുവരി 6
|predecessor1   = [[Ram Bahadur Thapa|റാം ബഹാദൂർ ഥാപ്പ]]
|successor1     = [[Bijaya Kumar Gachchhadar|ബിജയ കുമാർ ഗച്ഛദാർ]]
|birth_date     = {{birth date and age|df=yes|1961|6|19}}
|birth_place    = [[Mane Bhanjyang|മേൻ ഭാൻജ്യങ്]], [[Nepal|നേപ്പാൾ]]
|death_date     = 
|death_place    = 
|party          = [[Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് നേപ്പാൾ(യു.എം.എൽ.)]]
|spouse         = [[Madan Bhandari|മദൻ ഭണ്ഡാരി]] {{small|(1982–1993)}}
|children       = എം.എസ്. ഉഷകിരൺ&lt;br&gt;ഡോ. നിഷ കുസുമ്
}}
[[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിലെ]] രണ്ടാമത്തെ വനിതാ രാഷ്ട്രപതിയാണ് '''ബിദ്യാദേവി ഭണ്ഡാരി''' ([[നേപ്പാളി ഭാഷ|നേപ്പാളി ഭാഷയിൽ]]:विद्यादेवी भण्डारी; ജനനം:1961 ജൂൺ 19). 2015 ഒക്ടോബർ 28-ന് നേപ്പാളിലെ ആദ്യത്തെ വനിതാ രാഷ്ട്രപതിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഇവർ  ഇപ്പോൾ വിരമിച്ചു. അവർ ഇപ്പോൾ വീട്ടമ്മ ആണ് &lt;ref&gt;{{cite web|title=Nepal gets first woman President|url=http://www.thehindu.com/news/international/nepal-gets-its-first-woman-president/article7814320.ece|website=The Hindu|accessdate=28 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bidhya Devi Bhandari elected Nepal's first female president|url=http://www.bbc.com/news/world-asia-34664430|website=BBC Asia News|accessdate=29 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bidya Devi Bhandari elected first woman President of Nepal|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2015-10-28/bhandari-elected-first-woman-prez.html|website=Kantipur News|accessdate=28 October 2015|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117015100/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2015-10-28/bhandari-elected-first-woman-prez.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രപതിയായിരുന്ന [[രാംബരൺ യാദവ്]] രാജിവച്ചതിനെത്തുടർന്ന് നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ആകെയുള്ള 549 വോട്ടുകളിൽ 327 വോട്ടുകളും നേടിക്കൊണ്ട് എതിർ സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്ന  [[Kul Bahadur Gurung|കുൽ ബഹാദൂർ ഗുരുങ്ങിനെ]] (കോൺഗ്രസ്) പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് ബിദ്യാദേവി അധികാരത്തിലെത്തിയത്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് നേപ്പാളിന്റെ (യൂണിഫൈഡ് മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ്) വൈസ് ചെയർ- പേഴ്സൺ പദവി അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ബിദ്യാദേവി [[ആൾ നേപ്പാൾ വിമെൻ അസോസിയേഷൻ|ഓൾ നേപ്പാൾ വിമെൻ അസോസിയേഷന്റെ]] അധ്യക്ഷയായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Who is Bidya Devi Bhandari?|url=http://thehimalayantimes.com/kathmandu/who-is-bidya-devi-bhandari/|website=Himalayan News|accessdate=28 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=KP+Oli+elected+as+CPN-UML+chairman&amp;NewsID=421225|title=The Himalayan Times: Oli elected UML chairman mixed results in other posts – Detail News: Nepal News Portal|date=15 July 2014|work=The Himalayan Times|accessdate=15 July 2014|archive-date=2014-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717234905/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=KP+Oli+elected+as+CPN-UML+chairman&amp;NewsID=421225|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2009-2011 കാലഘട്ടത്തിൽ നേപ്പാളിലെ പ്രതിരോധ മന്ത്രിയായിരുന്നു. ഈ പദവി അലങ്കരിക്കുന്ന ആദ്യ വനിതയും ബിദ്യാദേവി തന്നെയാണ്.&lt;ref name=&quot;nepalitimes&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nepalitimes.com/blogs/thebrief/2010/01/22/enemies-within/|title=Nepali Times &amp;#124; The Brief  &amp;raquo; Blog Archive   &amp;raquo; Enemies within|publisher=nepalitimes.com|accessdate=22 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wwj&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wwj.org.np/mahila/profile_bidhya_bhandari.html|title=Women of Nepal|publisher=wwj.org.np|accessdate=22 March 2014|archive-date=2014-02-24|archive-url=https://archive.today/20140224133902/http://www.wwj.org.np/mahila/profile_bidhya_bhandari.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ekantipur&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ekantipur.com/en/related-news/bidya-bhandari-42879.html|title=Related News &amp;#124; Bidya Bhandari|publisher=ekantipur.com|accessdate=22 March 2014|archive-date=2014-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20140320202440/http://www.ekantipur.com/en/related-news/bidya-bhandari-42879.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ആദ്യകാല ജീവിതം==
1961 ജൂൺ 19-ന് നേപ്പാളിലെ [[Bhojpur District, Nepal|ഭോജ്പൂർ ജില്ലയിലുള്ള]] മേൻ ഭാൻജ്യങ്ങിൽ റാം ബഹാദൂർ പാണ്ഡെയുടെയും  മിഥിലാ പാണ്ഡെയുടെയും മകളായി ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nepal gets first female head of state|url=http://setopati.net/politics/9955/Nepal-gets-first-female-head-of-state/|website=Setopati|accessdate=28 October 2015|archive-date=2015-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20151030160456/http://setopati.net/politics/9955/Nepal-gets-first-female-head-of-state|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1979-ൽ ഇടതുപക്ഷ വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രീയത്തിലെത്തിയ ബിദ്യാദേവി കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് നേപ്പാളിൽ(എം.എ.എൽ.)അംഗമായി. നേപ്പാളിലെ ഏകകക്ഷി പഞ്ചായത്ത് സമ്പ്രദായത്തിനെതിരെ പോരാടി. പിന്നീട് പാർട്ടിയിലെ പ്രശസ്ത നേതാവായിരുന്ന മദൻ കുമാർ ഭണ്ഡാരിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. 1993-ൽ മദൻ കുമാർ ഭണ്ഡാരി ഒരു വാഹനാപകടത്തിൽ മരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;mm1&quot;&gt;'നേപ്പാളിന് ആദ്യ വനിതാ പ്രസിഡന്റ്', ''[[മലയാള മനോരമ]]'', 2015 ഒക്ടോബർ 29, പേജ്-5, [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ.&lt;/ref&gt;

ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം 1994-ൽ നടന്ന പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മുൻ പ്രധാന മന്ത്രി  [[Krishna Prasad Bhattarai|കൃഷ്ണ പ്രസാദ് ഭണ്ഡാരി]]ക്കെതിരെ മത്സരിച്ചു വിജയിച്ചു. 1999-ൽ  [[Damanath Dhungana|ദാമാനാഥ് ദുംഗാനയെയും]] പരാജയപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bidhya Bhandari- probable first female President of Nepal|url=http://oneclicknepal.com/first-female-president-of-nepal/|website=One Click Nepal|accessdate=26 October 2015|archive-date=2015-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20151030234033/http://oneclicknepal.com/first-female-president-of-nepal/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പക്ഷെ 2008-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. പിന്നീട് പ്രധാന മന്ത്രി [[Madhav Kumar Nepal|മാധവ് കുമാറിന്റെ]] മന്ത്രിസഭയിൽ പ്രതിരോധ മന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 2013-ലെ രണ്ടാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും ബിദ്യാദേവി വിജയിച്ചിരുന്നു.

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
ബിദ്യാദേവി ചെറുപ്പകാലത്തു തന്നെ രാഷ്ട്രീയ കാര്യങ്ങളിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.1978-ൽ ഭോജ്പൂരിൽ വച്ച് സി.പി.എൻ.(എം.എൽ)ന്റെ യൂത്ത് ലീഗിൽ ചേർന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Who is Bidya Devi Bhandari? What are the 10 things you need to know about her?|url=http://indiatoday.intoday.in/story/who-is-bidya-devi-bhandari-what-are-the-10-things-you-need-to-know-about-her/1/509553.html|website=Indiatoday.in|accessdate=28 October 2015}}&lt;/ref&gt; 1979 മുതൽ 1987 വരെ എ.എൻ.എഫ്.എസ്.യുവിന്റെ കിഴക്കൻ മേഖലാ സമിതിയുടെ അധ്യക്ഷയായിരുന്നു. 1980-ൽ സി.പി.എൻ.(എം.എൽ.) പാർട്ടിയിൽ അംഗത്വം ലഭിച്ചതോടെ സജീവ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം തുടങ്ങി. 

സ്കൂൾ തല പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയതിനു ശേഷം മഹേന്ദ്ര മൊറാങ് ആദർശ് മൾട്ടിപ്പിൾ ക്യാമ്പസിൽ ചേർന്നു. അവിടെ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയന്റെ(എഫ്.എസ്.യു.) ഖജാൻജിയായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1993 മുതൽ GEFONT-ന്റെ വിമെൻസ് വിങ്ങിൽ ചെയർ പേഴ്സണായി. 

1997-ൽ യു.എം.എല്ലിന്റെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയിൽ അംഗമായി. ബുട്വാലിൽ വച്ചു നടന്ന എട്ടാമത് പാർട്ടി കൺവെൻഷനിൽ  പാർട്ടിയുടെ വൈസ്-ചെയർപേഴ്സണായി ചുമതലയേറ്റതോടെ ബിദ്യാദേവിക്ക് പാർട്ടിയിലുണ്ടായിരുന്ന സ്വാധീനം വർദ്ധിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bidhya Devi Bhandari elected first female president|url=http://admin.myrepublica.com/feature-article/story/30239/voting-for-presidential-poll-kicks-off.html|website=My Republica News|accessdate=28 October 2015|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303191831/http://admin.myrepublica.com/feature-article/story/30239/voting-for-presidential-poll-kicks-off.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വൈസ്-ചെയർപേഴ്സൺ പദവി നിലനിർത്തിയതിലൂടെ പാർട്ടിയിലെ ശക്തരായ നേതാക്കളിലൊരാളായി.
==പദവികൾ==
{|class = &quot;wikitable&quot;
|+ കൈകാര്യം ചെയ്തിട്ടുള്ള പദവികൾ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://presidentofnepal.gov.np/Contents/president.html |title=Official web site of President of Nepal |accessdate=2015 നവംബർ 7 |archive-date=2014-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140630120915/http://presidentofnepal.gov.np/Contents/president.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-style=&quot;background:#cdb7b5&quot;
!പദവി  !!പ്രവർത്തന മേഖല  !!കാലഘട്ടം
|-style=&quot;background:#a1efb4&quot;
| ചെയർ പേഴ്സൺ
|| ഓൾ നേപ്പാൾ വിമെൻ അസോസിയേഷൻ
|| 2007-15
|-style=&quot;background:#ccdc4f&quot;
| വൈസ് ചെയർ പേഴ്സൺ
|| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് നേപ്പാൾ (യുണൈറ്റഡ് മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ്) കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി
|| 2007-15
|-style=&quot;background:#a1efb4&quot;
| മെമ്പർ
|| കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് നേപ്പാൾ (യുണൈറ്റഡ് മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ്) കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി
|| 1997-2007
|-style=&quot;background:#ccdc4f&quot;
| [[നേപ്പാളിന്റെ രാഷ്ട്രപതി|രാഷ്ട്രപതി]]
|| നേപ്പാൾ ഭരണകൂടം
|| 2015 ഒക്ടോബർ 29-2023 മാർച്ച്‌ 13
|-style=&quot;background:#a1efb4&quot;
| മെമ്പർ
|| നേപ്പാളിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സഭ
|| 2013-2015
|-style=&quot;background:#ccdc4f&quot;
| പ്രതിരോധ മന്ത്രി
|| മന്ത്രിസഭ
|| 2010-12
|-style=&quot;background:#a1efb4&quot;
| പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് മന്ത്രി
|| മന്ത്രിസഭ
|| 1997
|-style=&quot;background:#ccdc4f&quot;
| മെമ്പർ
|| പാർലമെന്റ്
|| 1993-94,&lt;br&gt;1999
|}

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
[[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിലെ]] പ്രശസ്ത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായിരുന്ന മദൻ കുമാർ ഭണ്ഡാരിയെയാണ് ബിദ്യാദേവി വിവാഹം കഴിച്ചത്. 1993-ൽ ഒരു കാറപകടത്തിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. അതൊരു കൊലപാതകമായിരുന്നുവെന്ന് ആരോപണങ്ങളുയർന്നിരുന്നു.ഇന്നും അത് നിഗൂഢമായി തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Who is Bidya Devi Bhandari?|url=http://thehimalayantimes.com/kathmandu/who-is-bidya-devi-bhandari/|work=The Himalayan Times|accessdate=29 October 2015|date=28 October 2015}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിലെ]] രാഷ്ട്രപതിയുടെ ഔദ്യോഗിക [https://web.archive.org/web/20131202222111/http://www.presidentofnepal.gov.np/ വെബ്സൈറ്റ്] 
{{s-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[Ram Baran Yadav|റാംബരൻ യാദവ്]]}}
{{s-ttl|title=നേപ്പാളിലെ രാഷ്ട്രപതി|years=2015–തുടരുന്നു}}
{{s-inc}}
{{s-end}}
{{Nepal Presidents}}

[[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 19-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1961-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നേപ്പാൾ പ്രസിഡന്റുമാർ]]</text>
      <sha1>gn2eqi9jcuk3ns3x49rkoxnkv0ikp0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നേപ്പാളിന്റെ രാഷ്ട്രപതി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323416</id>
    <revision>
      <id>4682306</id>
      <parentid>3994462</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:20:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10697" sha1="plailo29grx5dav7bxsm99ik6j3trtp" xml:space="preserve">{{prettyurl|President of Nepal}}
{{Infobox Political post
|post            = രാഷ്ട്രപതി
|body            = {{flagicon|Nepal}} ഫെഡറൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് നേപ്പാൾ
|insignia        = Emblem of Nepal.svg
|insigniasize    = 125px
|insigniacaption = [[Coat of Arms of Nepal|കോട്ട് ഓഫ് ആംസ് ഓഫ് നേപ്പാൾ]]
|image           =
|imagesize       = 165px
|incumbent       = [[Ram Chandra Poudel|രാം ചന്ദ്ര പൗഡൽ]]
|incumbentsince  = 13 മാർച്ച് 2023
|style           = സമ്മാനനീയ്&lt;br&gt;(The Right Honourable)
|appointer       = [[Indirect election|ഇലക്ടറൽ കോളേജ് നടത്തുന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ]]
|termlength      = അഞ്ചു വർഷം
|residence       = [[Rastrapati Bhawan|Shital Niwas]]
|formation       = {{Start date and years ago|df=yes|2008|05|28}}
|inaugural       = [[Ram Baran Yadav|രാംബരൺ യാദവ്]]
|deputy          = [[Vice President of Nepal|നേപ്പാളിന്റെ ഉപരാഷ്ട്രപതി]]
|salary          =  1,09,410 നേപ്പാളി രൂപ (മാസ ശമ്പളം)&lt;ref name=&quot;salary hike for president&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nayapatrika.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=11157:2013-07-17-01-07-28&amp;catid=56:cover-story&amp;Itemid=75 |title=Salary of President |newspaper=[[Naya Patrika]] |date=17 July 2013 |accessdate=17 July 2013 |archive-date=2013-07-17 |archive-url=https://archive.today/20130717183841/http://www.nayapatrika.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=11157:2013-07-17-01-07-28&amp;catid=56:cover-story&amp;Itemid=75 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|website         = [http://www.presidentofnepal.gov.np/ www.presidentofnepal.gov.np]
}}
ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ലിക് രാജ്യമായ [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിന്റെ]] ഭരണാധികാരിയാണ് '''രാഷ്ട്രപതി''' ([[നേപ്പാളി ഭാഷ|നേപ്പാളി ഭാഷയിൽ]] ; राष्ट्रपति) അഥവാ പ്രസിഡന്റ് (President). 2008 മേയിൽ റിപ്പബ്ലിക്കായതിനു ശേഷമാണ് നേപ്പാളിൽ രാഷ്ട്രപതി ഭരണത്തിനു തുടക്കം കുറിച്ചത്. രാഷ്ട്രപതിയെ 'സമ്മാനനീയ്'( सम्माननीय ;ആദരണീയനായ) എന്നാണ് അഭിസംബോധന ചെയ്യാറുള്ളത്.&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.presidentofnepal.gov.np/ |title=Official Website of President of Nepal |accessdate=2015 നവംബർ 7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202222111/http://www.presidentofnepal.gov.np/ |archive-date=2013-12-02 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അഞ്ചു വർഷമാണ് കാലാവധി. 2008 ജൂലൈ 23-ന് നേപ്പാളിന്റെ ആദ്യ രാഷ്ട്രപതിയായി [[രാംബരൺ യാദവ്]] അധികാരത്തിലെത്തി. [[ബിദ്യാദേവി ഭണ്ഡാരി]], 2015 ഒക്ടോബറിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നേപ്പാളിലെ ആദ്യത്തെ വനിതാ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു, [[രാം ചന്ദ്ര പൗഡൽ]] 2023 മാർച്ച് മുതൽ നിലവിലെ പ്രസിഡന്റാണ്.&lt;ref name=&quot;hd&quot;&gt;'Nepal gets first woman President', ''The Hindu'', 2015 October 29, Page-14, Trivandrum Edition.&lt;/ref&gt;

==ചരിത്രം==
2007 വരെ നേപ്പാളിൽ രാജഭരണമാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്. അതേ വർഷം തന്നെ നിലവിൽ വന്ന താൽക്കാലിക ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് രാജാവിന്റെ അധികാരങ്ങളില്ലാതായി. തെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ അധികാരത്തിലെത്തിയ കോൺസ്റ്റിറ്റ്യുവെന്റ് അസംബ്ലി, 2008 മേയ് 28-ന് നേപ്പാളിലെ രാജഭരണം അവസാനിപ്പിച്ചു. അതോടെ 240 വർഷം നീണ്ടുനിന്ന ഹൈന്ദവ രാജവാഴ്ച അവസാനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;hd&quot;/&gt; അതേത്തുടർന്ന് പ്രധാന മന്ത്രി [[ഗിരിജ പ്രസാദ് കൊയ്‌രാള]] ആക്ടിങ് പ്രസിഡന്റിന്റെ അധിക ചുമതല കൂടി നിർവ്വഹിച്ചു . ജൂലൈ മാസത്തിൽ നേപ്പാളിന്റെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രപതിയായി [[രാംബരൺ യാദവ്]] സ്ഥാനമേറ്റു. 2015 ഒക്ടോബർ വരെ യാദവായിരുന്നു രാഷ്ട്രപതി. 

2015 സെപ്റ്റംബർ 20-ന് നേപ്പാളിനെ ഒരു മതനിരപേക്ഷ ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ലിക്കായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
പുതിയ ഭരണഘടനയും നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref&gt;'നേപ്പാൾ ഇനി മതനിരപേക്ഷ ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ലിക്', [[മലയാള മനോരമ]], 2015 സെപ്റ്റംബർ 21, കൊല്ലം എഡിഷൻ.&lt;/ref&gt; 2015 ഒക്ടോബറിൽ നടന്ന രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിനു ശേഷം [[ബിദ്യാദേവി ഭണ്ഡാരി]] അധികാരത്തിലെത്തി. നേപ്പാളിന്റെ ആദ്യത്തെ വനിതാ രാഷ്ട്രപതിയാണ് ഭണ്ഡാരി.&lt;ref&gt;'നേപ്പാളിന് ആദ്യ വനിതാ പ്രസിഡന്റ്', [[മലയാള മനോരമ]], 2015 ഒക്ടോബർ 29, കൊല്ലം എഡിഷൻ.&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രപതി തെരഞ്ഞെടുപ്പ്==
നിയമസഭാംഗങ്ങളും പാർലമെന്റും ചേർന്ന ഇലക്ടറൽ കോളേജ് എന്ന സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ്‌ രാഷ്ട്രപതിയെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഭൂരിപക്ഷം അംഗങ്ങളും പിന്തുണയ്ക്കുന്ന വ്യക്തിയെ രാഷ്ട്രപതിയായി തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ആർക്കും വ്യക്തമായ ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കാതിരിക്കുന്ന സന്ദർഭത്തിൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വീണ്ടും നടത്തുന്നു. ഒരാൾക്ക് എത്ര തവണ വേണമെങ്കിലും രാഷ്ട്രപതിയാകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ തുടർച്ചയായി രണ്ടു തവണ മാത്രമേ പദവിയിൽ തുടരാൻ കഴിയൂ.

==അധികാരം==
മിക്ക പാർലമെന്ററി റിപ്പബ്ലിക്കുകളിലേതും പോലെ നേപ്പാളിലെ രാഷ്ട്രപതിക്കും പരിമിതമായ അധികാരങ്ങൾ മാത്രമാണുള്ളത്. പ്രധാന മന്ത്രിക്കും മന്ത്രിസഭയ്ക്കുമാണ് ഭരണഘടന കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്.

==രാഷ്ട്രപതിമാരുടെ പട്ടിക (2008-തുടരുന്നു)==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!rowspan=2 | നം.
!width=60px rowspan=2|ചിത്രം
!width=30% rowspan=2|പേര്&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(ജനനം–മരണം)
!width=28% colspan=3|കാലയളവ്
!rowspan=2|രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി
|-
!അധികാരത്തിലെത്തിയത്
!അധികാരം ഒഴിഞ്ഞത്
!ദിവസങ്ങൾ
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot;
! style=&quot;background:green; color:white;&quot;| —
|[[File:Girija P koirala.jpg|60px]]
|'''[[Girija Prasad Koirala|ഗിരിജ പ്രസാദ് കൊയ്‌രാള]]'''&lt;br&gt;{{small|ആക്ടിങ്}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1925–2010)
|15 ജനുവരി 2007
|23 ജൂലൈ 2008
|{{age in days|2006|5|19|2008|5|28}}
|[[Nepali Congress|നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ്]]
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot;
! style=&quot;background:green; color:white;&quot;| 1
|[[File:Dr. Ram Baran Yadav.jpg|60px]]
|'''[[Ram Baran Yadav|രാംബരൺ യാദവ്]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1948–)
|23 ജൂലൈ 2008
|29 ഒക്ടോബർ 2015
|{{age in days|2008|7|23|2015|10|29}}
|[[Nepali Congress|നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ്]]
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot;
! style=&quot;background:red; color:white;&quot;| 2
|[[File:Vidhya Bhandari2.JPG|60px]]
|'''[[Bidhya Devi Bhandari|ബിദ്യാദേവി ഭണ്ഡാരി]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1961–)
|29 ഒക്ടോബർ 2015
|13 മാർച്ച് 2023
|{{age in days|2015|10|29|2023|3|13}}
|[[Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് നേപ്പാൾ (യൂണിഫൈഡ് മാർക്സിസ്റ്റ് -ലെനിനിസ്റ്റ്)]]
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot;
! style=&quot;background:green; color:white;&quot;| 3
|[[File:Ramchandra paudel.jpg|60px]]
|'''[[Ram Chandra Poudel|രാം ചന്ദ്ര പൗഡൽ]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1944–)
|13 മാർച്ച് 2023
|തുടരുന്നു
|{{age in days|2023|3|13}}
|[[Nepali Congress|നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ്]]
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}
{{Nepal Presidents}}

[[വർഗ്ഗം:നേപ്പാൾ പ്രസിഡന്റുമാർ| ]]</text>
      <sha1>plailo29grx5dav7bxsm99ik6j3trtp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഡോണൾഡ് ട്രംപ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332132</id>
    <revision>
      <id>4682399</id>
      <parentid>4630660</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:44:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31252" sha1="ohso4efibetoxqhaapoqgiwg5e4lvcm" xml:space="preserve">{{PU|Donald Trump}} 
{{Infobox politician
| name                = ഡൊണാൾഡ് ട്രമ്പ്
| image               = Donald Trump official portrait (cropped).jpg
| caption             = 
| native_name         = Donald J. Trump
| birth_name          = ഡൊണാൾഡ് ജോൺ ട്രംപ്
| birth_date          = {{birth date and age|1946|6|14}}
| birth_place         = [[Queens|ക്വീൻസ്]], [[New York City|ന്യൂയോർക്ക്]]
| office              = 47-മത് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡൻ്റ്
| vicepresident       = ജെ.ഡി. വാൻസ്
| term                = 20 ജനുവരി 2025
| predecessor         = ജോ ബൈഡൻ
| successor           = 
| office2             = അമേരിക്കയുടെ 45-മത് പ്രസിഡൻ്റ്
| vicepresident2      = മൈക്ക് പെൻസ്
| term2               = 2017 - 2020
| predecessor2        = ബറാക്ക് ഒബാമ
| successor2          = ജോ ബൈഡൻ
| office3             = അമേരിക്കൻ പ്രതിനിധി സഭാംഗം
| term3               = 2024, 2020, 2016
| constituency3       = * ഫ്ലോറിഡ സംസ്ഥാനം(2024,2020)
* ന്യൂയോർക്ക് സംസ്ഥാനം (2016)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/gulf-and-global/latest/2024/11/26/special-counsel-moves-to-dismiss-election-interference-case-against-trump.html ഡൊണാൾഡ് ട്രമ്പിനെതിരായ ഇലക്ഷൻകേസ് റദ്ദാക്കി]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/homestyle/spot-light/2024/11/07/donald-trump-real-estate-asset-houses.html ട്രമ്പിൻ്റെ റിയൽഎസ്റ്റേറ്റ് സാമ്രാജ്യം]&lt;/ref&gt;
| alma_mater          = {{unbulleted list|[[Fordham University|ഫോർദ്ദാം യൂ.സിറ്റി]]|[[Wharton School of the University of Pennsylvania|പെൻസില്വാനിയ യൂ.സിറ്റി, വാർട്ടൻ സ്കൂൾ]]}}
| children            = [[Donald Trump, Jr.|ഡൊണാൾഡ് ട്രമ്പ് ജൂനിയർ]]&lt;br /&gt;[[Ivanka Trump|ഇവാൻക ട്രംപ്]]&lt;br /&gt;[[Eric Trump|ഏറിക് ട്രംപ്]]&lt;br /&gt;[[Tiffany Trump|ടിഫാനി ട്രംപ്]]&lt;br /&gt;[[Barron Trump|ബാരോൺ ട്രമ്പ്]]
| education           = {{unbulleted list|[[The Kew-Forest School|ക്യൂ-ഫോറസ്റ്റ് സ്കൂൾ]]|[[ന്യൂയോർക്ക് മിലിട്ടറി അക്കാദമി]]}}
| occupation          = {{unbulleted list|Chairman and president of [[The Trump Organization]]
|Host of ''[[The Apprentice (U.S. TV series)|The Apprentice]]'' (2004–15)
}}
| party               = [[File:Republican Disc.svg|100px]] [[Republican Party (United States)|Republican| റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി]]&lt;br /&gt;(2012–present; 2009–11;&lt;br /&gt;1987–99)&lt;ref name=&quot;politifact&quot;&gt;[http://www.politifact.com/florida/statements/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/ Bush says Trump was a Democrat longer than a Republican 'in the last decade' | PolitiFact Florida]. Politifact.com. Retrieved October 21, 2015.&lt;/ref&gt;
| otherparty          = &lt;br /&gt;Previous party affiliations: {{plainlist |
* [[Independent politician|Independent|സ്വതന്ത്രൻ]] (2011–12)&lt;ref name=&quot;politifact&quot;/&gt; 
* [[Democratic Party (United States)|Democratic|ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി]] (2001–09;&lt;ref name=&quot;politifact&quot;/&gt; until 1987&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[http://www.boston.com/news/local/massachusetts/blogs/hilary-sargent/2014/01/22/the-man-responsible-for-donald-trump-never-ending-presidential-campaign/95LunCt63n3xKoq5DyJNFI/blog.html The man responsible for Donald Trump's never-ending presidential campaign – News Local Massachusetts]. Boston.com (January 22, 2014). Retrieved October 21, 2015.&lt;/ref&gt;)
* [[Reform Party of the United States of America|Reform]](1999–2001)&lt;ref name=&quot;politifact&quot;/&gt;}}
| parents             = {{unbulleted list|[[ഫ്രെഡ് ട്രംപ്]]|മേരി ആനി മക്ലിയോഡ്}}
| religion            = [[പ്രെസ്ബിറ്റീരിയനിസം]]
| residence           = {{bulleted list|[[White House]] (official), [[Trump Tower (New York City)|Trump Tower]], [[Manhattan]], New York City, U.S.|[[Mar-a-Lago]], [[Palm Beach, Florida]], U.S.}}
| signature           = Donald Trump (Presidential signature).svg
| website             = {{url|http://www.donaldjtrump.com}}&lt;br /&gt;[http://www.trump.com/ The Trump Organization]
| years_active        = 1968–തുടരുന്നു
| networth            = {{increase}} {{US$|&amp;nbsp;4.5&amp;nbsp;billion}}&lt;br /&gt;(''[[Forbes]]'' October 2015)&lt;ref&gt;[http://www.forbes.com/profile/donald-trump/ Donald Trump]. ''[[Forbes]]''. Retrieved October 21, 2015.&lt;/ref&gt;
| spouse              = {{unbulleted list|{{marriage|[[ഇവാന ട്രംപ് ]]|1977|1991}}|{{marriage|[[മാർല മാപ്ലെസ്]]|1993|1999}}|{{marriage|[[മെലാനിയ ട്രംപ്]]|2005|}}}}
| relations           = &lt;!--DO NOT add Fred Trump, Jr., Elizabeth Trump or Robert Trump to this list --&gt; {{plainlist|
* [[മരിയാന ട്രംപ് ബാരി]] &lt;small&gt;(sister)&lt;/small&gt;
* [[ഫ്രെഡറിക് ട്രംപ്]] &lt;small&gt;(മുത്തച്ഛൻ)&lt;/small&gt;
}}
}}
2025 ജനുവരി 20 മുതൽ അമേരിക്കയുടെ 47-മത് പ്രസിഡൻ്റായി തുടരുന്ന [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിൽ]] നിന്നുള്ള റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയുടെ മുതിർന്ന നേതാവാണ് '''ഡൊണാൾഡ് ജോൺ ട്രംപ്''' 2016 മുതൽ 2020 വരെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ]] നാല്പത്തി അഞ്ചാമത്തെ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു&lt;ref&gt;[https://www.mathrubhumi.com/election/us-election-2024/us-president-donald-trump-profile-1.10053771 ഒന്നാമനായി വൈറ്റ് ഹൗസിൽ തിരിച്ചെത്തിയ ഡൊണാൾഡ് ട്രമ്പ്]&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ ബിസിനസ്കാരനും, രാഷ്ട്രീയക്കാരനും, ടെലിവിഷൻ അവതാരകനും ആയിരുന്നു. 2016-ൽ [[റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി]] സ്ഥാനാർഥിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഇദ്ദേഹം 538 അംഗ ഇലക്ടറൽ വോട്ടിൽ 306 എണ്ണം നേടിയാണു എതിർ സ്ഥാനാർഥി [[Hillary Clinton|ഹിലരി ക്ലിന്റണെ]] പരാജയപ്പെടുത്തിയത്‌. 2017 ജനുവരി 20-നു ട്രമ്പ്‌ ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥാനമേറ്റു. 2020-ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ
ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി സ്ഥാനാർത്ഥിയായ ജോ ബൈഡനോട് പരാജയപ്പെട്ട് സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞു. 2024-ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച ട്രമ്പ് 538ൽ 312 ഇലക്ട്രൽ കോളേജ് വോട്ട് നേടി അമേരിക്കയുടെ നാൽപ്പത്തി ഏഴാമത് പ്രസിഡൻ്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 
എതിരാളിയായി മത്സരിച്ച 
ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടിയുടെ വനിത
പ്രസിഡൻ്റ് സ്ഥാർത്ഥി കമല ഹാരീസിന് 226 വോട്ടുകൾ മാത്രമെ നേടാൻ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ.

2025 ജനുവരി 20ന്  അദ്ദേഹം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അധികാരമേറ്റു. ജോ ബൈഡൻ പ്രസിഡൻ്റായി 2020 മുതൽ 2024 വരെയുള്ള ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടിയുടെ നാല് വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് ശേഷമാണ് ഡൊണാൾഡ് ട്രമ്പിൻ്റെ തിരിച്ചുവരവ്. അമേരിക്കയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായാണ് ഏതെങ്കിലും കുറ്റത്തിന് കോടതി കുറ്റക്കാരെന്ന് കണ്ടെത്തിയ വ്യക്തി രാഷ്ട്രതലവൻ ആകുന്നത്.

== ജീവിതരേഖ ==
ഡൊണാൾഡ് ജോൺ ട്രംപ് 1946 ജൂൺ 14 ന് [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ]] ക്വീൻസ് ബറോയിലെ ജമൈക്ക ആശുപത്രിയിൽ ജനിച്ചു .&lt;ref name=&quot;Birth Certificate&quot;&gt;{{cite news|url=https://abcnews.go.com/US/page?id=13248168|title=Certificate of Birth|publisher=Department of Health – City of New York – Bureau of Records and Statistics|via=[[ABC News]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160512232306/https://abcnews.go.com/US/page?id=13248168|archivedate=May 12, 2016|access-date=October 23, 2018}}&lt;/ref&gt; [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]] കുടിയേറ്റക്കാരനും [[ബ്രോങ്ക്സ്|ബ്രോങ്ക്സിൽ]] ജനിച്ച റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഡവലപ്പറുമായിരുന്ന ഫ്രെഡറിക് ക്രൈസ്റ്റ് ട്രംപായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്. [[സ്കോട്ട്‌ലൻഡ്|സ്കോട്ടിഷ്]] വംശജയായ വീട്ടമ്മ [[മേരി ആൻ ട്രംപ്|മേരി ആൻ മക്ലിയോഡ് ട്രംപായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാവ്. ക്വീൻസിലെ ജമൈക്ക എസ്റ്റേറ്റ്സ് പരിസരത്ത് വളർന്ന ട്രംപ് കിന്റർഗാർട്ടൻ മുതൽ ഏഴാം ക്ലാസ് വരെ ക്യൂ-ഫോറസ്റ്റ് സ്കൂളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്തു. പതിമൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ ഒരു സ്വകാര്യ ബോർഡിംഗ് സ്കൂളായ ന്യൂയോർക്ക് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ ചേർന്നു.
1964 ൽ അദ്ദേഹം ഫോർധാം സർവകലാശാലയിൽ ചേർന്നു. രണ്ടു വർഷത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം [[പെൻസിൽവാനിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റി|പെൻസിൽവാനിയ സർവകലാശാലയിലെ]] വാർട്ടൺ സ്‌കൂളിലേക്ക് മാറി.&lt;ref name=&quot;bostonglobe-20150828&quot;&gt;{{cite news|first=Matt|last=Viser|title=Even in college, Donald Trump was brash|newspaper=[[The Boston Globe]]|url=https://www.bostonglobe.com/news/nation/2015/08/28/donald-trump-was-bombastic-even-wharton-business-school/3FO0j1uS5X6S8156yH3YhL/story.html|date=August 28, 2015|accessdate=May 28, 2018}}&lt;/ref&gt; വാർട്ടണിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ, എലിസബത്ത് ട്രംപ് &amp; സൺ എന്ന കുടുംബ ബിസിനസിൽ ജോലിയെടുത്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/09/03/if-donald-trump-followed-this-really-basic-advice-hed-be-a-lot-richer|title=The real reason Donald Trump is so rich|newspaper=[[The Washington Post]]|date=September 3, 2015|accessdate=January 17, 2016|first=Max|last=Ehrenfreund|url-access=limited}}&lt;/ref&gt; 
1968 മെയ് മാസത്തിൽ [[സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം|സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിൽ]] ബി.എസ്. ബിരുദം നേടി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.archives.upenn.edu/primdocs/upg/upg7/upg7_1968.pdf|title=Two Hundred and Twelfth Commencement for the Conferring of Degrees|date=May 20, 1968|publisher=[[University of Pennsylvania]]|pages=19–21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160719213709/https://www.archives.upenn.edu/primdocs/upg/upg7/upg7_1968.pdf|archivedate=July 19, 2016}}&lt;/ref&gt;

1971-ൽ പിതാവിൻ്റെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് നിർമ്മാണ കമ്പനിയുടെ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തു. ട്രമ്പ് ഓർഗനൈസേഷൻ എന്ന പേരിൽ നിർമ്മാണ കമ്പനിയുടെ ബിസിനസ്
പ്രവർത്തനങ്ങൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ട് പോയി.
ലോക രാജ്യങ്ങളിൽ കാസിനോകളും റിസോർട്ടുകളും ഗോൾഫ് ക്ലബുകളും
ആരംഭിച്ചു. മാൻഹട്ടണിൽ 1983-ൽ
ട്രമ്പ് ടവർ എന്ന പേരിൽ ഒരു ടവർ 
പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. പിന്നീടിത്
ഒരു ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രമായി പരിണമിച്ചു.
1994-ൽ എംപയർ സ്റ്റേറ്റ് ബിൽഡിംഗിൻ്റെ 
സഹ പാർട്ട്ണറായ ട്രമ്പ് 
വിമാന സർവീസ്, ഗെയിം, പെർഫ്യൂം,
വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഭക്ഷണ വിഭവങ്ങൾ, വാച്ചുകൾ എന്നിവ ട്രമ്പ് എന്ന ബ്രാൻഡിൽ വിപണിയിൽ ഇറക്കി.&lt;ref&gt;[https://dhanamonline.com/news-views/dhanam-online-poll-on-american-president-election-shhn-1348590 പ്രസിഡൻ്റ് ട്രമ്പ് തന്നെ സർവേയിലും മുന്നിൽ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/news/world/world-1.10054220 |title=ട്രമ്പൻ ജയം |access-date=2024-11-27 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201221801/https://newspaper.mathrubhumi.com/news/world/world-1.10054220 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
തുടർച്ച ഇല്ലാതെ രണ്ട് തവണ അമേരിക്കയുടെ പ്രസിഡൻ്റാവുന്ന രണ്ടാമനാണ് ഡോണാൾഡ് ട്രമ്പ്.
ആദ്യത്തെയാൾ ഗ്രോവർ ക്ലീവ്‌ലാൻഡ്
അമേരിക്കയുടെ 22-മത്തെയും(1885-1889)
24-മത്തെയും(1893-1897) പ്രസിഡൻ്റായിരുന്നു.

നാല് തവണ മത്സരിക്കുകയും ജയിക്കുകയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം
(12 വർഷം) (1933-1945)
അമേരിക്കൻ പ്രസിഡൻ്റ് പദവിയിൽ ഇരുന്ന 
ഫ്രാങ്ക്ളിൻ ഡി റൂസ്വെൽറ്റിന് ശേഷം
കൂടുതൽ തവണ (3) മത്സരിച്ച
രണ്ടാമനാണ് ട്രമ്പ്. 

റിച്ചാർഡ് നിക്സൺ
1960-ൽ ജോൺ എഫ് കെന്നഡിയോട് പരാജയപ്പെട്ട ശേഷം പിന്നീട് 1968-ലും 1972-ലും വിജയിച്ചിരുന്നു. 1951-ലാണ് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് പദവി രണ്ട് ടേമാക്കി ചുരുക്കിയത്.

ഇരുപത് വർഷത്തിനിടെ ഇലക്ട്രൽ വോട്ടും പോപ്പുലർ വോട്ടും നേടി
അമേരിക്കയുടെ പ്രസിഡൻ്റായ ആദ്യ 
റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി നേതാവാണ് ട്രമ്പ്.

രാഷ്ട്രീയം ഡൊണാൾഡ് ട്രമ്പിന് ഒരു ഹോബി പോലെയാണ്. വിവിധ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾക്ക് നല്ല രീതിയിൽ തന്നെ സംഭാവനകൾ നൽകിയിരുന്ന ട്രമ്പ് 
1987 വരെ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടിക്കാരനായിരുന്നു.

1987-ൽ റിപ്പബ്ലിക് പാർട്ടിയിൽ ചേർന്ന ട്രമ്പ്
പിന്നീട് പാർട്ടി വിട്ട് റിഫോം പാർട്ടിയിൽ ചേർന്നെങ്കിലും നേരത്തെ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന
റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയിൽ തന്നെ മടങ്ങിയെത്തി. 2016 വരെ ഒരു ഭരണപദവിയും വഹിക്കാതെ തന്നെ
രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ അല്ലാത്തതിൻ്റെ ബലത്തിൽ ബിസിനസ് സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ 
ഉടമയായ ട്രമ്പ് പുതുമകളുടെ ബലത്തിൽ
റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി ടിക്കറ്റിൽ ആദ്യമായി
അമേരിക്കയുടെ പ്രസിഡൻറ് പദവിയിൽ എത്തി ചേർന്നു.

മുൻ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന
ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി നേതാവ് ബിൽ ക്ലിൻ്റൻ്റെ ഭാര്യയായ ഹിലരി ക്ലിന്റനെ
പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് 2016 ൽ ട്രമ്പ്
ആദ്യമായി അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായത്.
സാമ്പത്തിക പുരോഗമനം വന്ന നാല് വർഷത്തെ ട്രമ്പിൻ്റെ ഭരണകാലത്ത് തന്നെ
2019 ആണ്ടിൻ്റെ അവസാനം 
ലോകമെമ്പാടും കോവിഡ് മഹാമാരി
പടർന്ന് പിടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ട്രമ്പിൻ്റെ കരിയറിലും വഴിത്തിരിവ് വന്നു.
മഹാമാരി വരുത്തി വച്ച സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക മാറ്റങ്ങളും തൊഴിൽ ഇല്ലായ്മയും ട്രമ്പിൻ്റെ ഭരണ നേട്ടങ്ങൾക്ക് മേൽ കരിനിഴൽ വീഴ്ത്തി.

കോവിഡിനെയും അതിനെതിരായ വാക്സിനെയും കാലാവസ്ഥ മാറ്റങ്ങളെയും
മറ്റും ട്രമ്പ് തള്ളിപ്പറഞ്ഞത് ലോക രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ വൻ വിമർശനം ഉയർത്തി. കോവിഡ് മഹാമാരി നിറഞ്ഞ് നിന്ന 2020-ലെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ്
തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി സ്ഥാനാർത്ഥിയായ ജോ ബൈഡനോട് പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും 2024 വരെ ട്രമ്പ്
വാർത്താ മാധ്യമങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്നു.

2024-ൽ യുദ്ധ ഭീതിയിൽ ലോകം നിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ തൻ്റെ ഭരണകാലത്ത് യുദ്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നും 
ഇറാഖ്, സിറിയ രാജ്യങ്ങൾ കയ്യടക്കി മുന്നേറിയ ഇസ്ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഇറാഖ് &amp; ലിവാൻ്റ് എന്ന ആഗോള തീവ്രവാദി സംഘടനയായ ഐഎസ്ഐഎസിനെ
അടിച്ചമർത്തിയ യുദ്ധമാണ് നടന്നത് എന്നാണ് ട്രമ്പിൻ്റെ അവകാശ വാദം.

2020 നവംബർ 5ൻ്റെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ഇലക്ഷനിൽ ജോ ബൈഡനോട് പരാജയം സമ്മതിക്കാതെ ട്രമ്പ് അനുകൂലികൾ
അമേരിക്കൻ പാർലമെൻ്റ് സമുച്ചയത്തിന് നേർക്ക് നടത്തിയ ആക്രമണ സംഭവങ്ങൾ
ട്രമ്പിന് ജനാധിപത്യ വിരുദ്ധൻ എന്ന പേര് സമ്മാനിച്ചു. ഇതിനെ തുടർന്ന് രണ്ട് തവണ 
ഇംപീച്ച്മെൻ്റ് നേരിട്ടു. എണ്ണമറ്റ കേസുകളിലൂടെ പിന്നീട് മുന്നോട്ട് പോയ
ട്രമ്പിനെ കാത്തിരുന്നത് അനവധി നിരവധി
വിവാദ സംഭവങ്ങളാണ്.

ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ കോടതികളിൽ 
നിന്ന് പ്രതികൂല വിധികൾ വന്നതോടെ 
രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം തന്നെ അവസാനിച്ചു എന്ന് പലരും പറഞ്ഞെങ്കിലും കടമ്പകൾ എല്ലാം വിജയകരമായി പിന്നിട്ട് 
2024 നവംബർ 6ന് ഫ്ലോറിഡയിൽ നടന്ന റാലിയിൽ പ്രസിഡൻ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ വിജയ പ്രഖ്യാപനം നടത്തിയ ട്രമ്പ് 2025 ജനുവരി 20ന് അമേരിക്കയുടെ നാൽപ്പത്തി ഏഴാമത് പ്രസിഡൻ്റായി വൈറ്റ് ഹൗസിൽ 
അധികാരമേറ്റു.

2024-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിന് ഇടയിൽ തന്നെ തനിക്ക് എതിരെ നടന്ന  വധശ്രമങ്ങളെ അതിജീവിച്ച ട്രമ്പ് ആ സംഭവങ്ങളെ ദൈവനിയോഗം, 
ദൈവാനുഗ്രഹം എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

2000 ആണ്ടിൽ റിഫോം പാർട്ടിയിലൂടെ പ്രസിഡൻ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ഇറങ്ങി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായ 
ട്രമ്പ് 2012-ൽ റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി ടിക്കറ്റിൽ
പ്രൈമറികളിൽ മത്സരിച്ചു. 2016-ൽ റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയുടെ പ്രസിഡൻ്റ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച ട്രമ്പ് 2017 മുതൽ 2021 വരെ അമേരിക്കയുടെ നാൽപ്പത്തി അഞ്ചാമത് പ്രസിഡണ്ടായിരുന്നു. ഭരണ കാലയളവിൽ
അമേരിക്കൻ പ്രതിനിധി സഭയിൽ
രണ്ട് തവണ ഇംപീച്ച്മെൻ്റ് നേരിട്ടെങ്കിലും
അമേരിക്കൻ സെനറ്റിൽ ഇംപീച്ച്മെൻ്റിനെ
അതിജീവിച്ചു. 

2020-ലെ പ്രസിഡൻ്റ് ഇലക്ഷനിൽ 
റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി
വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി നേതാവ് ജോ ബൈഡനോട് 
പരാജയപ്പെട്ടു.

2024-ലെ പ്രസിഡൻ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ
തൊഴിൽ ഇല്ലായ്മ, വിലക്കയറ്റം, 
മെക്സിക്കൻ അതിർത്തി വഴിയുണ്ടായ
നിയമ വിരുദ്ധമായ കുടിയേറ്റത്തിലെ
റെക്കോർഡ് വർധനവ് എന്നിവ ഇലക്ഷൻ പ്രചരണ വിഷയമാക്കിയ
ട്രമ്പ് ''മെയ്ക്ക് അമേരിക്ക ഗ്രേറ്റ് ഏഗെയിൻ '' എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉയർത്തി.

ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടിയുടെ വനിത 
പ്രസിഡൻ്റ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ച
കമല ഹാരിസിനെതിരെ 538-ൽ 312 ഇലക്ട്രൽ കോളേജ് വോട്ടുകൾ നേടി 2024-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ട്രമ്പ് ചരിത്ര വിജയം നേടി. ഇത്തവണത്തെ ഫലത്തിൽ ആകെ വോട്ടിലും ഇലക്ട്രൽ കോളേജ് 
വോട്ടുകളിലും ആദ്യമായി ട്രമ്പ് മുന്നിലെത്തി.&lt;ref&gt;[https://malayalam.indianexpress.com/explained/reasons-for-donald-trumps-victory-7561726 ട്രമ്പിന് മിന്നുംജയം കാരണങ്ങൾ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://janmabhumi.in/2024/11/07/3300963/vicharam/main-article/american-election-trumps-second-term/ ട്രമ്പിൻ്റെ രണ്ടാമൂഴം]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://janmabhumi.in/2024/11/07/3300958/vicharam/editorial/trumps-second-coming-and-india/ ട്രമ്പിൻ്റെ രണ്ടാംവരവും ഭാരതവും]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://dhanamonline.com/news-views/donald-trump-net-worth-wealth-assets-mdas-1348650 ബിസിനസ് മാഗ്നറ്റായ കോടീശ്വരൻ ട്രമ്പ്]&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
* ആദ്യ ഭാര്യ : പരേതയായ ഇവാന ട്രമ്പ്
* മക്കൾ :
* ഡൊണാൾഡ് ട്രമ്പ് ജൂനിയർ
* എറിക് ട്രമ്പ്
* ഇവാങ്ക ട്രമ്പ്
* രണ്ടാം ഭാര്യ : മാർല മേപ്പിൾസ്
(1999-ൽ വിവാഹ മോചനം)
* ഏക മകൾ : ടിഫാനി ട്രമ്പ്
* നിലവിലെ ഭാര്യ : [[മെലാനിയ ട്രംപ്|മെലാനിയ ട്രമ്പ്]]
* ഏക മകൻ : ബാരൺ ട്രമ്പ്

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{Donald Trump}}
{{Navboxes
|title = Offices and distinctions
|list1 =
{{s-start}}
{{s-bus}}
{{s-bef|before=[[Fred Trump|ഫ്രെഡ് ട്രംപ്]]|as=[[wikt:proprietor|Proprietor]] of Elizabeth Trump &amp; Son}}
{{s-ttl|title=[[The Trump Organization|ട്രംപ് ഓർഗനൈസേഷൻ]] ചെയർമാൻ|years=1971–2017}}
{{s-aft|after=[[Donald Trump Jr.|ഡോണൾഡ് ട്രംപ് ജൂ.]]|after2=[[Eric Trump|എറിക് ട്രംപ്]]|after3=[[Allen Weisselberg|അലൻ വീസൽബർവ്]]|as=Trustees of The Trump Organization}}

{{s-ppo}}
{{s-bef|before=[[Mitt Romney|മിറ്റ് റോംനി]]}}
{{s-ttl|title=അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുള്ള [[Republican Party (United States)|റിപ്പബ്ലിക്കൻ]] [[List of United States Republican Party presidential tickets|നോമിനി]]|years=[[United States presidential election, 2016|2016]], [[United States presidential election, 2020|2020]]}}
{{s-inc|recent}}

{{s-off}}
{{s-bef|before=[[Barack Obama|ബറാക് ഒബാമ]]}}
{{s-ttl|title=[[President of the United States|അമേരിക്കൻ പ്രസിഡണ്ട്]]|years=2017–2021}}
{{s-aft|after=[[Joe Biden|ജോ ബൈഡെൻ]]}}
{{s-end}}
}}

{{Navboxes
|title= ഡോണൾഡ് ട്രംപുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ
|list1=
{{Trump businesses}}
{{Trump family}}
{{Trump media}}
{{Trump presidency}}
{{US Presidents}}
{{Current G8 Leaders}}
{{Current G20 Leaders}}
{{Current APEC Leaders}}
{{Current NATO leaders}}
{{Current U.S. Cabinet}}
{{Trump cabinet}}
{{United States presidential election, 2000}}
{{United States presidential election, 2016}}
{{Republican Party (United States)}}
{{Conservatism US footer}}
{{Time Persons of the Year 2001–2025}}
{{The Apprentice}}
{{WWE Hall of Fame}}
}}
{{Subject bar
|book     = Donald Trump
|portal1  = Donald Trump
|portal2  = Biography
|portal3  = Business and economics
|portal4  = Conservatism
|portal5  = Government of the United States
|portal6  = New York City
|portal7  = Right-wing populism
|commons  = y
|n        = y
|q        = y
|s        = y
|s-search = Author:Donald Trump
|d        = y
|d-search = Q22686
}}
{{Authority control}}


[[വർഗ്ഗം:1946-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 14-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ശതകോടീശ്വരന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ പ്രസിഡണ്ടുമാർ]]</text>
      <sha1>ohso4efibetoxqhaapoqgiwg5e4lvcm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബായ് ജനത</title>
    <ns>0</ns>
    <id>357272</id>
    <revision>
      <id>4682456</id>
      <parentid>3764149</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9662" sha1="jx05244mktm9d9g1qb0pjrfgkxl0lq8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bai people}}
{{Infobox ethnic group
|group=Bai&lt;br /&gt;白族
|image=[[Image:Bai female costumes.JPG|200px]]
|image_caption=Women dressed in Bai costumes
|poptime=1,858,063&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.china.org.cn/english/features/EthnicGroups/136895.htm|title=The Bai Ethnic Group|publisher=|accessdate=18 March 2015}}&lt;/ref&gt;
|popplace=[[China]], mostly in the [[Yunnan]] province ([[Dali, Yunnan province|Dali]] area),  [[Guizhou]] province ([[Bijie]] area) and [[Hunan]] province ([[Sangzhi]] area)
|langs=[[Bai (language)|Bai]], [[Mandarin Chinese|Chinese]]
|rels=[[Buddhism]] and [[Benzhuism]]
|related= 
}}

ചൈനയിലെ ഒരു ആദിമ ജനവിഭാഗമാണ് '''ബായ് ജനങ്ങൾ (Bai people)''' ([[Bai language]]: Baipho /pɛ̰˦˨xo̰˦/ (白和); {{zh|c=白族|p=Báizú}}; [[endonym]] pronounced {{IPA-xx|pɛ̀tsī|}}). പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ച 56 വംശീയ ജനതയിൽ പെട്ട ഒരു വിഭാഗമാണ് ബായ് ജനങ്ങൾ. 2000ലെ ഔദ്യോഗിക കണക്കുപ്രകാരം ഇവരുടെ ജനസംഖ്യയ 1,858,063 ആണ്. 
==പേരിന് പിന്നിൽ==
ബായ് ജനങ്ങൾ വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ളവരാണ്. ഇവർക്കിടയിൽ ബായ്പ്‌സിക്‌സ് ('Baipzix' ) എന്നാണ് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ബായ് പീ്പ്പിൾ എന്നതിന്റെ ചൈനീസ് വാക്ക് അർത്ഥം വെളുത്ത ജനങ്ങൾ എന്നാണ്. 1956ൽ ചൈനീസ് അധികൃതർ ഇവരെ ബായ് ദേശവാസികൾ എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു. ഇത് ഇവരുടെ താൽപര്യപ്രകാരമായിരുന്നു.
ചരിത്രപരമായി, ബായി ജനങ്ങൾ മിൻജിയ - Minjia (民家) എന്ന പേരിലും വിളിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ 1949വരെ ചൈനീസിൽ ഇവരെ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് മിൻജിയ എന്നായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/edmondson1994voice.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083813/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/edmondson1994voice.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; മിൻജിയ എന്ന ചൈനീസ് പദത്തിനർത്ഥം നാട്ടുകാർ, സാധാരണക്കാർ എന്നൊക്കെയാണ്. ഇതിന്റെ വിപരീത പദം ജുൻജിയ Junjia (軍家) എന്നാണ്. അതായത് സൈനികർ എന്നാണ് ഇതിന്റെ വാക്ക് അർത്ഥം. ഹാൻ ചൈനീസിനെയാണ് ഈ പേരിൽ വിളിച്ചിരുന്നത്. 
ബായ് എന്ന വാക്കിന്റെ ഉൽപ്പത്തിയെ കുറിച്ച് ശരിയായ വ്യക്തതയില്ല. എന്നാൽ, ഏറെ ജനങ്ങളും വിശ്വസിക്കുന്നത്, ബായ് ജനങ്ങൾക്ക് മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ബായ് ജനങ്ങളുമായി നല്ല ബന്ധമുണ്ടെന്നാണ്. ഈ വിഭാഗം മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ബായിസി ഗുവോ ''Baizi Guo'' (白子國; State of Bai) എന്ന പേരിൽ ഭരണം നടത്തിയിരുന്നുവെന്നാണ്. എന്നാൽ, ചൈനീസ് ചരിത്രത്തിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു ചരിത്രമല്ല ഇത്. എന്നാൽ, യുന്നാൻ പ്രവിശ്യയുടെ വോമൊഴി ചരിത്രത്തിൽ പതിവായി ഇക്കാര്യം പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്.

[[Image:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|left|thumb|ബായ് വാസ്തുവിദ്യ]]
ലോങയോന എന്ന രാജാവാണ് ഈ സ്‌റ്റേറ്റ് സ്ഥാപിച്ചതെന്നാണ് വാമോഴി ചരിത്രം വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇദ്ദേഹത്തിന് വിളിപ്പേര് സാങ് എന്നായിരുന്നു. അക്കാലഘട്ടത്തിൽ ഷു ഹാൻ സ്റ്റേറ്റിന്റെ ചാൻസിലറായിരുന്ന ഷുഖെ ലിയാങ് ആണ് അദ്ദേഹത്തിന് ഇ സ്ഥാനപ്പേര് നൽകിയത്. ഷുഖെ ലിയാങ് ഡാലി പ്രവിശ്യ പിടിച്ചടക്കി ലോങ്‌യോനയ്ക്ക് അവിടെ ഒരു ബായ് സ്‌റ്റേറ്റ് സ്ഥാപിക്കാൻ സഹായം ചെയ്തത് ഷുഖെ ലിയാങാണ്. ഇന്നത്തെ യുന്നാൻ പ്രവിശ്യയിലെ മിഡു പ്രദേശം, ഡാലി ബായ് സ്വയം ഭരണപ്രദേശം എന്നിവയായിരൂന്നു മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ബായ് സംസ്ഥാനമായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite book|last=释|first=同揆|title=洱海丛谈(Erhai Congtan)|year=c. 1681|page=3}}&lt;/ref&gt;

==സ്ഥാനം==
ബായ് ജനങ്ങളിൽ അധികവും താമസിക്കുന്നത് യുന്നാൻ പ്രവിശ്യയിലെ ഡാലി പ്രദേശത്താണ്. കൂടാതെ, ഗുയിസോഹു പ്രവിശ്യയിലെ ബിജി, ഹുനനിലെ സാങ്‌സി പ്രവിശ്യകളിലും ഈ ജനത വസിക്കുന്നുണ്ട്. 20 ലക്ഷം ജനസംഖ്യയുള്ള ബായ് ജനങ്ങളിൽ 80 ശതമാനവും യുന്നാനിലെ ഡാലി ബായ് സ്വയംഭരണ പ്രദേശത്താണ് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-2-bai.htm|title=Ethnic Groups - china.org.cn|publisher=|accessdate=18 March 2015}}&lt;/ref&gt;
==ഉത്പത്തി==
ബായ് ജനങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവം സംബന്ധിച്ച് കഴിഞ്ഞ നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വളരെ അധികം ചർച്ചകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്.
എന്നാൽ അത്തരം ചർച്ചകൾ മുഴുവൻ കേന്ദ്രീകരിച്ചത് ബായ് ജനങ്ങളിലേക്ക് സ്വാംശീകരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളെ കുറിച്ചായിരുന്നു എന്നതാണ് വിരോധാഭാസം. സ്വയ മേവ ബായ് ജനങ്ങളായ വരെ കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ നടന്നില്ല.
ഇർഹായി തടാക തീരത്ത് നടന്ന പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ബായ് ജനങ്ങൾ നദീ തീരത്തായിരുന്നു താമസിച്ചിരുന്നത് എന്നാണ്.
==ഭാഷ==

ബായ് ജനങ്ങൾ സംസാരിക്കുന്നത് [[ബായ് ഭാഷ]]യാണ്. 2003 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 1,240,000 ജനങ്ങൾ ബായ് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്. സിനോ തിബെത്തൻ ഭാഷാ കുടുംബത്തിലെ തിബെത്തോ ബർമ്മൻ ശാഖയിൽ പെട്ട ( അല്ലെങ്കിൽ സിനിറ്റിക് ശാഖ) ഭാഷയാണ് ബായ് ഭാഷ. ബായ് ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ഭാഷയെ ബായ്‌സി, ബായ്‌നി, ബയ്ഹുവോ എന്നീ പേരുകളിലൊക്കെ വിളിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ 60 ഓളം പേരുകളിൽ ഇത് അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്. ചൈനീസ് അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ബായ് ഭാഷ എഴുതുന്നത്. 1957ൽ ലാറ്റിൻ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള എഴുത്ത് സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്.

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>jx05244mktm9d9g1qb0pjrfgkxl0lq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഭീമനടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>358808</id>
    <revision>
      <id>4682287</id>
      <parentid>4122185</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58330-94</username>
        <id>224926</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രധാന വ്യക്തികൾ : */</comment>
      <origin>4682287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6520" sha1="po19vwqiptt0cz989dsnideln6carsz" xml:space="preserve">{{needs image}}
{{Infobox settlement
| name                            = ഭീമനടി
| native_name                     = 
| native_name_lang                = ml
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = ഗ്രാമം
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| pushpin_map                     = India Kerala#India
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| latd                            = 12
| latm                            = 19
| lats                            = 0
| latNS                           = N
| longd                           = 75
| longm                           = 17
| longs                           = 0
| longEW                          = E
| coordinates_display             = inline,title
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|India}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1               = [[Kerala]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2               = [[Kasaragod district|Kasaragod]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = 
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_total                = 16022
| population_as_of                = 2001
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]]
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code                     = 
| registration_plate              = KL-79
| website                         = 
| footnotes                       = 
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കാസറഗോഡ്]] ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറു മലയോര പട്ടണമാണ് '''ഭീമനടി'''. ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ വടക്കും തെക്കുമായി റിസർവ്വ് വനമാണ്. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above |first=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |accessdate=2008-12-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archivedate=8 December 2008 |url-status=dead |df= }}&lt;/ref&gt;

==അതിരുകൾ==
*വടക്ക്: ഭീമനടി റിസർവ്വ് വനം
*തെക്ക്: 
*പടിഞ്ഞാറ്: പരപ്പച്ചാൽ
*കിഴക്ക്: കോട്ടമല

==സ്ഥാനം==
==ജനസംഖ്യ==
{{As of|2001}} India [[census]], ഭീമനടിയിൽ16022ജനങ്ങളുണ്ട്. അതിൽ, 7921പുരുഷന്മാരും 8101 സ്ത്രീകളുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;censusindia&quot; /&gt;
==ഗതാഗതം==
നീലേശ്വരത്തുകൂടി കടന്നുപൊകുന്ന [[ദേശീയപാത 66|ദേശീയപാത 17]] ഈ പട്ടണവുമായി പ്രാദേശിക റോഡുകൾകൊണ്ട് ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അടുത്ത റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ [[നീലേശ്വരം]] ആണ്. അടുത്ത വിമാനത്താവളങ്ങളാണ് [[കണ്ണൂർ വിമാനത്താവളം|കണ്ണൂരും]] [[മംഗലാപുരം വിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരവും]] ആണ്.
===പ്രധാന സ്ഥലങ്ങൾ===
*നർക്കിലക്കാട്
*എളേരിത്തട്ട്
* പുങ്ങംചാൽ
* കുന്നുംക്കൈ

===പ്രധാന റോഡുകൾ===
*ഒടയഞ്ചാൽ-ചെറുപുഴ റോഡ്
*ഭിമനടി-മുക്കട-ചോയ്യംകോട് റോഡ്

==ഭാഷകൾ==
മലയാളമാണ് പ്രധാന ഭാഷ.
==വിദ്യാഭ്യാസം==
==ഭരണം==
==പ്രധാന വ്യക്തികൾ : ==
പാമ്പാടി കുഞ്ഞുഞ് 

ഡോക്ടർ ധീരജ് രാജ്‌ ശ്രേയസ്  


==സ്ഥാപനങ്ങൾ==
*വെസ്റ്റ് ഏളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഓഫീസ്
*ഫെഡറൽ ബാങ്ക്
*കോർപ്പറേഷൻ ബേങ്ക്
ഭീമനടി ബസ് സ്റ്റാന്റ്&lt;ref&gt;https://www.google.com/maps/place/Bheemanady,+Kerala,+India/@12.3171523,75.2867898,16z/data=!4m5!3m4!1s0x3ba4612f7c08474f:0x4889e3ad739d3059!8m2!3d12.3263724!4d75.2887369?hl=en&lt;/ref&gt;
* വനിതാ ITI
* വിമലാ എൽപി സ്കൂൾ
* ടെലഫോൺ എക്സേഞ്ച്
* കൃഷിഭവൻ
* ഖാദി ഭവൻ
* ഹൊസ്ദുർഗ് ഫാർമേഴ്സ് ബാങ്ക്
* PWD സെക്ഷൻ ഓഫീസ്
* KSEB ഓഫീസ്

==മതസ്ഥാപനങ്ങൾ==
*ക്രൈസ്റ്റ് ദകിങ് ചർച്ച്
*ശ്രീ മുത്തപ്പൻ മഠപ്പുര
* സെന്റ് മേരീസ്  ക്ര്യസ്ത്യൻ പള്ളി  കോട്ടമല , മൗവ്വേനി

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>po19vwqiptt0cz989dsnideln6carsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നന്ദിനി ഹരിനാഥ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364290</id>
    <revision>
      <id>4682247</id>
      <parentid>4506183</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T12:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4448" sha1="qe947bj2z52fah5so88ikotws92ql4z" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nandini Harinath}}

[[ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ കേന്ദ്രം|ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ കേ]]ന്ദ്രത്തിലെ (ഐഎസ്ആർഒ) വനിതാ ഗവേഷകയാണ് '''നന്ദിനി ഹരിനാഥ് - Nandini Harinath'''.  20 വർഷമായി ഐഎസ്ആർഒയിൽ ജോലിചെയ്യുന്നു. ഇക്കാലയളവിൽ ഐഎസ്ആർഒ നടത്തിയ [[മംഗൾയാൻ]] അടക്കമുള്ള പ്രധാന ദൗത്യങ്ങളിലെല്ലാം പങ്കാളിയായി. 2013 നവംബർ 5ൽ ഇന്ത്യ വിക്ഷേപിച്ച [[ചൊവ്വ|ചൊവ്വാ]] ദൗത്യമായ മാർസ് ഓർബിറ്റർ മിഷൻ ( മംഗൾയാൻ) ഡെപ്യൂട്ടി ഓപറേഷൻസ് വിഭാഗം ഡയറക്ടർ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://rocket-women.com/2016/04/indias-rocket-women-meet-the-women-of-isro/|title=India’s Rocket Women: Meet The Women Of ISRO – Rocket Women|website=rocket-women.com|language=en-US|access-date=2017-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304200111/http://rocket-women.com/2016/04/indias-rocket-women-meet-the-women-of-isro/|archive-date=2017-03-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ജീവിതം ==
അച്ഛൻ എഞ്ചിനിയറാണ്. അമ്മ കണക്ക് അദ്ധ്യാപികയും. വീട്ടിലെല്ലാവർക്കും ശാസ്ത്ര നോവലുകളിലും സ്റ്റാർറ്റ്രെക്ക് എന്ന ടിവി സീരിയലിനോടും തല്പര്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.bbc.com/news/world-asia-india-38253471|title=The women scientists who took India into space|date=2016-12-12|work=BBC News|access-date=2017-03-04|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

അവർക്ക് രണ്ട് പെണ്മക്കളാണുള്ളത്&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.rediff.com/getahead/report/achievers-womens-day-2016-meet-the-women-behind-mangalyaan-mission/20160308.htm|title=Meet the women behind Mangalyaan mission|work=Rediff|access-date=2017-03-04}}&lt;/ref&gt;

== ജോലി==
[[ഇസ്രയേൽ|ഇസ്രോയിലാണ്]](ISRO)ആദ്യമായി ജോലി നേടിയത്. അവർ 20 കൊല്ലത്തിനിടയിൽ 14 ദൗത്യത്തിനായി ഇസ്രോയിൽ ജോലി ചെയ്തു..&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; അവർ മിഷൻ ഡിസൈനിൽ പ്രോജെൿറ്റ് മാനേജരായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://chandigarhx.com/the-less-celebrated-success-stories-in-mission-mars/|title=The Less Celebrated Success Stories in Mission Mars - ChandigarhX|date=2017-02-20|work=ChandigarhX|access-date=2017-03-04|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ചൊവ്വ ദൗത്യത്തിൽ (മംഗൾയാൻ) അവർ ഡെപ്യൂട്ടി ഓപറേഷൻ ഡയറക്ടറായിരുന്നു.

== പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
# എ മെക്കാനിസം ഫോർ ഒബ്സർവ്ഡ് ഇന്റലാനുവൽ വാരിയബിലിറ്റീശ് ഓവർ ദ എക്ക്വറ്റോറിയൽ ഇന്ത്യൻ ഓഷൻ&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/profile/Nandini_Harinath/publications|title=Nandini Harinath - Publications|website=ResearchGate|language=en|access-date=2017-03-04}}&lt;/ref&gt;
# റിസോഴ്സ്സാറ്റ്-1 മിഷൻ പ്ലാനിങ്ങ്, അനാലിസിസ് ആന്റ് ഓപറേഷൻസ് (Resourcesat-1 mission planning, analysis and operations—Outline of key components)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

[[Category:Indian women scientists]]


[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]]</text>
      <sha1>qe947bj2z52fah5so88ikotws92ql4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പാൽമിറൽ ഓഫ് എൽച്ചെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>375140</id>
    <revision>
      <id>4682333</id>
      <parentid>3787631</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T22:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9400" sha1="g6bqkjzb8ie70an4xce172wqa31zjuf" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Palmeral of Elche}}
{{coord|38|16|10|N|0|41|54|W|region:ES_scale:5000_type:landmark|display=title}}
{{Infobox World Heritage Site
| WHS         = പാൽമിറൽ ഓഫ് എൽച്ചെ
| Image       = [[Image:Arcoiris en el Palmeral de Elche.jpg|250px]]
| State Party = [[Elche]] ([[Spain]])
| Type        = Cultural
| Criteria    = ii, v
| ID          = 930
| Region      = [[List of World Heritage Sites in Europe|Europe and North America]]
| Year        = 2000
| Session     = 24th
| Link        = http://whc.unesco.org/en/list/930
}}

The Palmeral അല്ലെങ്കിൽ Palm Grove of Elche (Spanish: Palmeral de Elche, Valencian: Palmerar d'Elx)എൽച്ചെ നഗരത്തിലെ ഈന്തപ്പനകളുടെ ഉദ്യാനങ്ങളുടെ ശൃഖലകളെ വിളിക്കാനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു പൊതുവായ നാമമാണ് ഇത്.

ഇപ്പോൾ, എൽച്ചെയിലെ നഗരപ്രദേശത്ത് 97 വ്യത്യസ്ത ഉദ്യാനങ്ങളിലായി 70,000 ഈന്തപ്പനകൾ ഉണ്ട്. &lt;ref&gt;[http://www.laverdad.es/alicante/elche/201407/27/palmeral-crece-sombra-picudo-20140727003421-v.html]&lt;/ref&gt; അവ കൂടുതലും വിനലോപ്പോയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്താണ്. നഗരത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള മറ്റു വലിയ പ്ലാന്റേഷനുകളിലെ എണ്ണം കുട്ടാതെയാണിത്. എല്ലാംകൂടെ കൂട്ടി 200,000 പനകൾ കാണും. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.visitelche.com/en/ecotourism/documentos/el-palmeral/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-05-19 |archive-date=2014-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140728195742/http://www.visitelche.com/en/ecotourism/documentos/el-palmeral/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;പനങ്കൂട്ടം {{convert|3.5|km2|sqmi|abbr=on}} (1.4 sq mi) സ്ഥലത്തായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. എൽച്ചെ നഗരത്തിൽ മാത്രം {{convert|1.5|km2|sqmi|abbr=on}} (0.58 sq mi) സ്ഥലത്തുണ്ട്. 

ഈ തരത്തിലുള്ള യൂറോപ്പിലെ ഏക പനങ്കൂട്ടമാണിത്. &lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/930]&lt;/ref&gt;  ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലുതാണിത്. അറബ് രാജ്യങ്ങളിലുള്ള മാത്രമേ ഇതിനെ കവച്ചുവെയ്ക്കൂ.  

==ചരിത്രം==
ബി. സി. ഇ അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തെക്കു-കിഴക്ക് സ്പെയിനിൽ താമസമുറപ്പിച്ച കാർത്തേജിയന്മാർക്കും മുൻപേതന്നെ ആദ്യത്തെ ഈന്തപ്പനകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ നട്ടിരുന്നു. റോമക്കാർ ആദ്യത്തെ വിപുലമായ കാർഷികാവശ്യത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള ജലനിയന്ത്രണം കോണ്ടുവന്നു. മൂറുകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ എൽച്ചെ നഗരത്തെ 7 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള റോമൻപ്രദേശത്തു നിന്ന് നിലവിലെ പ്രദേശത്തേക്ക് മാറ്റി. മൂറുകൾ വിനാലോപ്പോയിലെ നേരിയ ഉപ്പുരസമുള്ള വെള്ളമുപയോഗിച്ച് ജലസേചനമാർഗ്ഗം പരിഷ്ക്കരിച്ചു. അടിസ്ഥാനപരമായും  ഇപ്പോഴും പനഉദ്യാനങ്ങളിൽഉപയോഗിക്കുന്നത് ഇത് തന്നെയാണ്. 7ആം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ 10 ആം നൂറ്റാണ്ടു വരെ നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണമുണ്ടായിരുന്ന മൂറുകളുടെ കാലത്താണ് ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്ന ആദ്യത്തെ പാൽമിറലിലെ ഭൂദൃശ്യം നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/es/list/930]&lt;/ref&gt;
[[File:Palmeral Elche.JPG|250px|thumb|The orchards within the dotted line are the ones protected by the World Heritage Site declaration. Orchards in green are public, those in yellow, private. The Vinalopó stream marks the left limit of the Site]]

===നിയമപരമായ സംരക്ഷണവും ലോക പൈതൃക പട്ടികയിലെ ഉൾപ്പെടുത്തലും===
1920 കളിൽ പനങ്കൂട്ടങ്ങൾക്കുണ്ടാകുന്ന അപകടം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. 1930 കളിൽ നിലനിൽക്കുന്നവയുടെ തുടർച്ച ഉറപ്പാക്കാനുള്ള ആദ്യത്തെ നിയമപരമായുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.cult.gva.es/palmeral/data/es03.html]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/es/list/930]&lt;/ref&gt;1986 വരെ പനങ്കൂട്ടങ്ങൾ വ്യാപകമായി  നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. പരമ്പരാഗതമായ ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ഇതിന്റെ പരമ്പരാഗതമായ രൂപഘടനയേയും പരിപാലനത്തേയും ഹനിക്കുന്നതുമായ ഏതെങ്കിലും മാറ്റങ്ങളേയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന,  എൽച്ചെ പനങ്കൂട്ടങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഇപ്പോഴത്തെ നിയമം വലൻസിയൻ പ്രാദേശിക ഗവണ്മെന്റ് പാസാക്കി. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/va-l1-1986.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170313064620/http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/va-l1-1986.html |archive-date=2017-03-13 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/es/list/930]&lt;/ref&gt;
[[Image:Palmera-imperial.jpg|thumb|125px|right|The &quot;Imperial Palm&quot; (''Palmera Imperial'') in the ''Hort del Cura''.]]
ഒരു സംസ്ക്കാരത്തിൽ നിന്നും ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നിന്നും ഭൂദൃശ്യവും കാർഷിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടേയും കൈമാറ്റത്തെ ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട് 2000ത്തിൽ [[യുനസ്ക്കോ]] പനങ്കൂട്ടങ്ങളെ ലോകപൈതൃക സ്ഥലമായി അംഗീകരിച്ചു. (മൂറുകളുടെ വടക്കൻ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് ക്രിസ്ത്യൻ യൂറോപ്പിലേക്ക്). &lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/es/list/930]&lt;/ref&gt;

==വെല്ലുവിളികൾ==
2005ൽ,  red palm weevil (Rhynchophorus ferrugineus) യുടെ ലാർവ്വകൾ ചില മരങ്ങളെ ആക്രമിച്ച് തണ്ടുകൾക്കുള്ളിൽ മുട്ടകൾ ഇടുന്നതായി കണ്ടെത്തി. ഇപ്പോൾ പ്രകൃത്യായുള്ള കീടനിയന്ത്രണമാർഗ്ഗങ്ങൾ, ഫിറമോൺ കെണികൾ, നിയമപരമായ പ്രത്യേക കീടനാശിനികൾ എന്നിവയുടെ സംയോജനത്തിലൂടെ പനങ്കൂട്ടങ്ങളിലെ കീടത്തിന്റെ വ്യാപനം തടയുന്നുണ്ട്.

[[Image:Elx panoramica.jpg|thumb|center|9000px|Panoramic view of [[Elche]], showing the palm trees within the city.]]

==അവലംബം==
{{reflist}}
* [http://whc.unesco.org/en/list/930 Palmeral of Elche] from [[UNESCO]]
* [http://www.cult.gva.es/palmeral/en.html El Palmeral de Elche - A Cultural Landscape Inherited from Al-Andalus]
[[Image:Elche - parque municipal1.jpg|thumb|200px|right|View of the [[palm tree]]s in the ''Parque Municipal''.]]

{{commons category|Palmeral de Elche}}

{{World Heritage Sites in Spain}}

[[വർഗ്ഗം:സ്പെയിനിലെ ലോകപൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Geography of the Province of Alicante]]
[[വർഗ്ഗം:Agriculture in Spain]]
[[വർഗ്ഗം:Gardens in Spain]]
[[വർഗ്ഗം:Phoenix (plant)|~]]
[[വർഗ്ഗം:Elche]]</text>
      <sha1>g6bqkjzb8ie70an4xce172wqa31zjuf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പോർട്ടൊ നോവൊ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>385039</id>
    <revision>
      <id>4682350</id>
      <parentid>3776891</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5970" sha1="ozmfmy25ost323gscu9vcjivr3oik3p" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}
{{Infobox settlement
| official_name                   = പോർട്ടൊ നോവൊ
| other_name                      = Hogbonu, Àjàshé Ilé
| settlement_type                 = City and [[Communes of Benin|commune]]
| image_skyline                   = Porto-Novo downtown.jpg
| imagesize                       = 
| image_caption                   = Porto-Novo downtown
| image_flag                      = 
| flag_size                       = 
| image_seal                      = 
| seal_size                       = 
| image_shield                    = 
| shield_size                     = 
| nickname                        = 
| motto                           = 
| image_map                       = 
| mapsize                         = 
| map_caption                     = Location of Porto-Novo in Benin
| pushpin_map                     = Benin&lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
| pushpin_label_position          = &lt;!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
| pushpin_mapsize                 = 
| pushpin_map_caption             = 
| coordinates                     = {{coord|6|29|50|N|2|36|18|E|region:BJ|display=inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|Benin}}
| subdivision_type1               = [[Departments of Benin|Department]]
| subdivision_type2               = 
| subdivision_type3               = 
| subdivision_type4               = 
| subdivision_name1               = [[Ouémé Department|Ouémé]]
| subdivision_name2               = 
| subdivision_name3               = 
| subdivision_name4               = 
| established_title               = Established
| established_date                = 16th century
| established_title2              = &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
| established_date2               = 
| established_title3              = &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
| established_date3               = 
| government_footnotes            = 
| government_type                 = 
| leader_title                    = [[Mayor]]
| leader_name                     = Emmanuel Zossou
| leader_title1                   = &lt;!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --&gt;
| leader_name1                    = 
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 110 &lt;!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--&gt;
| area_land_km2                   = &lt;!--See table @ Template:Infobox settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
| area_water_km2                  = 
| area_water_percent              = 
| area_urban_km2                  = 
| area_metro_km2                  = 110
| elevation_footnotes             = &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; tags--&gt;
| elevation_m                     = 38
| population_total                = 267191
| population_as_of                = 2009
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-35&amp;srt=pnan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;srt=pnan|title=World Gazetteer|archiveurl=https://archive.today/20130209123106/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-35&amp;srt=pnan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;srt=pnan|archivedate=2013-02-09|access-date=2017-07-20|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2          = auto
| population_urban                = 
| population_density_urban_km2    = 
| population_metro                = 
| population_density_metro_km2    = 
| population_note                 = 
| postal_code_type                = &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
| postal_code                     = 
| area_code                       = 
| unemployment_rate               = 
| website                         = {{Official website|www.villedeportonovo.com}}
| footnotes                       = 
| city_logo                       = 
| citylogo_size                   = 
| timezone                        = 
| utc_offset                      = 
| timezone_DST                    = 
| utc_offset_DST                  = 
}}
'''പോർട്ട്  നോവൊ''' ({{IPA-fr|pɔʁtɔ.nɔvo}}; Hogbonu, Ajashe എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു) [[ബെനിൻ|ബെനിൻറെ]] തലസ്ഥാനമായ നഗരമാണ്. ഇത് മുൻ [[ഫ്രഞ്ച് ദഹോമി|ഫ്രഞ്ച് ദഹോമിയുടെ]] തലസ്ഥാനമായിരുന്നു. 110 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള (42 ചതുരശ്ര മൈൽ) ഈനഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ 2002 ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം 223,552 ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Atlasbenin&quot;&gt;{{cite web|url=http://atlasbenin.africa-web.org/Oueme/Portonovo.htm|title=Porto Novo|publisher=Atlas Monographique des Communes du Benin|accessdate=January 5, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912011322/https://africa-web.org/site/|archive-date=2022-09-12|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statoids.com/ybj.html|title=Communes of Benin|publisher=Statoids|accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt; പോർട്ടുഗീസ് സാമ്രാജ്യം ഉൾപ്പെടെ നിരവധി യൂറോപ്യൻ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗമായി കണക്കാക്കിയിരുന്ന ഈ സ്ഥലം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു അടിമവ്യാപാര തുറമുഖമായിട്ടാണ് ആദ്യം വികസിച്ചത്.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കയിലെ തലസ്ഥാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ozmfmy25ost323gscu9vcjivr3oik3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബംഗാളിന്റെ വിഭജനം (1947)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>399346</id>
    <revision>
      <id>4682442</id>
      <parentid>4680583</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68618" sha1="94nv90xg4d0o4ufrhmgga2vdewbzf6j" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:British_Raj_Red_Ensign.svg|ലഘുചിത്രം|The partition was part of the demise of the [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|British Raj]]]]
[[പ്രമാണം:Location-Bangla01.png|ലഘുചിത്രം|Location of the Indian state of West Bengal and Bangladesh, which was formerly East Bengal and East Pakistan, on a map of southern [[ഏഷ്യ|Asia]]]]
1947ലെ ബംഗാൾ വിഭജനം ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ പ്രവിശ്യയായ ബംഗാളിനെ റാഡ്‌ക്ലിഫ് രേഖയിൽ വച്ച് മുറിച്ച് കിഴക്കുഭാഗം പാകിസ്താനും പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗം ഇന്ത്യയ്ക്കും നൽകി. 

1947 ജൂൺ 20നു ബംഗാൾ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി ബംഗാൾ പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാവിയെപ്പറ്റി പര്യാലോചിക്കാൻ യോഗം കൂടി. അവരുടെ മുമ്പിൽ നിർണ്ണായകമായ ചില ചോദ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെയോ പാകിസ്താന്റെയോ ഭാഗമായി ഒരു ഐക്യബംഗാൾ ആകണോ അതോ; ബംഗാൾ കിഴക്കൻ ബംഗാൾ എന്നും പടിഞ്ഞാറൻ ബംഗാൾ എന്നും വിഭജിക്കണോ? തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങളാണുയർന്നു വന്നത്. പ്രാഥമിക അസംബ്ലി സെഷനിൽ അസംബ്ലി 120നു 90 വോട്ടിനു പാകിസ്താന്റെ പുതിയ കോൺസ്റ്റിറ്റ്യുവന്റ് അസംബ്ലിയിൽ ചേരുകയാണെങ്കിൽ അത് ഐക്യബംഗാളായി ചേരണം എന്ന് തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീട്, പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ പ്രതിനിധികൾ പ്രത്യേക യൊഗം ചേരുകയും 21 വോട്ടിനെതിരായി 58 വോട്ടിനു ബംഗാൾ പ്രവിശ്യ പശ്ചിമ ബംഗാൾ എന്നും പൂർവ്വ ബംഗാൾ എന്നും വിഭജിച്ച് പശ്ചിമബംഗാൾ ഇന്ത്യൗടെ കോൺസ്റ്റിറ്റ്യുവന്റ് അസംബ്ലിയുമായി ചൃക്കണമെന്നും പ്രമേയം പാസ്സാക്കി. കിഴക്കൻ ബംഗാളിൽനിന്നുമുള്ള പ്രതിനിധികളുടെ മറ്റൊരു യോഗത്തിൽ 35നെതിരെ 106 വോട്ടിനു ബംഗാൾ പ്രവിശ്യ വിഭജിക്കരുതെന്നു പ്രമേയം പാസാക്കി.  ഇന്ത്യ വിഭജിക്കുകയാണെങ്കിൽ, കിഴക്കൻ ബംഗാൾ പാകിസ്താനുമായിച്ചേരണം എന്ന് 34നെതിരെ 107 വോട്ടിനു പാസാക്കി.&lt;ref name=&quot;Mukherjee1987&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Bhd-_1RE04MC&amp;pg=PA230|title=Sir William Jones: A Study in Eighteenth-century British Attitudes to India|author=Soumyendra Nath Mukherjee|publisher=Cambridge University Press|year=1987|isbn=978-0-86131-581-9|page=230|access-date=2017-11-24|archive-date=2018-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131225046/https://books.google.com/books?id=Bhd-_1RE04MC&amp;pg=PA230|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1947 ജൂലൈ 6 നു സിൽഹെറ്റ് റെഫറണ്ടത്തിൽ സിൽഹെറ്റ് ആസാമിൽനിന്നു കിഴക്കൻ ബംഗാളിൽ ലയിപ്പിക്കണമെന്ന് തീരുമാനമായി. 

മൗൻട്ബാറ്റൻ പ്ലാൻ അല്ലെങ്കിൽ ജൂൺ 3 പ്ലാൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പദ്ധതിയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്കും പാകിസ്താനും തങ്ങളുടെ ഭരണാവകാശം കൈമാറാൻ തീരുമാനിച്ചു. ആഗസ്ത് 14, 15 തീയതികളിലാണ് ഭരണം കൈമാറാൻ തീരുമാനിച്ചത് 150 വർഷത്തെ ബ്രിട്ടിഷ് സ്വാധീനം ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ ആവസാനിച്ചു. , was done according to what has come to be known as the &quot;3 June Plan&quot; or &quot;[[ഇന്ത്യയുടെ വിഭജനം|Mountbatten Plan]]&quot;. India’s independence on 15 August 1947 ended over 150 years of British influence in the Indian subcontinent. East Bengal later became the independent country of Bangladesh after the 1971 [[ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചനയുദ്ധം|Bangladesh Liberation War]].
[[പ്രമാണം:Lord_Mountbatten_meets_Nehru,_Jinnah_and_other_Leaders_to_plan_Partition_of_India.jpg|ലഘുചിത്രം|[[ലൂയി മൗണ്ട്ബാറ്റൻ|Louis Mountbatten]] discusses the partition plan with [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു|Jawaharlal Nehru]] and [[മുഹമ്മദ് അലി ജിന്ന|Mohammad Ali Jinnah]]]]
[[പ്രമാണം:West_Bengal_Legislative_Assembly_Entrance_-_Kolkata_2011-12-18_0339.JPG|ലഘുചിത്രം|Entrance to the Legislative Assembly in Kolkata (Calcutta)]]
1905ൽ രണ്ടു പ്രവിശ്യകളായ പടിഞ്ഞാറൻ ബംഗാളും കിഴക്കൻ ബംഗാളും ഭരിക്കാനുള്ള എളുപ്പത്തിനാണു വിഭജിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. In 1905.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indhistory.com/first-partition-bengal.html|title=India's History : Modern India : The First Partition of Bengal : 1905|access-date=2017-11-25|archive-date=2018-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180806092008/http://www.indhistory.com/first-partition-bengal.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പക്ഷെ, മുസ്ലിം ഭൂരിപക്ഷമുള്ള കിഴക്കൻ ബംഗാളും ഹിന്ദു ഭൂരിപക്ഷമുള്ള പടിഞ്ഞാറൻ ബംഗാളുമായി ആണു വിഭജനം നടന്നതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. 1905ലെ വിഭജനം കിഴക്കൻ ബംഗാളിൽ വലിയ ഒരു വിഭാഗം ഹിന്ദുക്കൾ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളാവുകയും പടിഞ്ഞാറൻ ബംഗാളിൽ വലിയ ഒരു വിഭാഗം മുസ്ലിങ്ങൾ ന്യൂനപക്ഷമാവുകയും ചെയ്തു. മുസ്ലിങ്ങൾ ബംഗാൾ വിഭജനത്തിനു അനുകൂലമായിരുന്നു. കാരണം, അവർക്ക് സ്വന്തമായി ഒരു പ്രവിശ്യ ലഭിക്കും എന്നതുകൊണ്ട്. ഇതിനെ ഹിന്ദുക്കൾ എതിർത്തു. ഈ തർക്കം വലിയതോതിലുള്ള ലഹളയ്ക്കും പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കും കാരണമായി. അങ്ങനെ അവസാനം, 1911ൽ രണ്ടു പ്രവിശ്യകളും ഒരിക്കൽക്കൂടി ഒന്നായിത്തീർന്നു.&lt;ref&gt;Baxter – Bangladesh: From a Nation to a State, page 39–40 &quot;The new province had a Muslim majority of about three to two ... The partition was widely welcomed by Muslims and sharply condemned by Hindus. Hindu opposition was expressed in many forms, ranging from boycott of British goods to revolutionary activities ... protests eventually bore fruit, and the partition was annulled in 1911.&quot;&lt;/ref&gt;

എന്നിരുന്നാലും, 1905ലെ ബംഗാൾ വിഭജനസമയത്തുണ്ടായിരുന്ന ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിങ്ങളുമായുള്ള തർക്കങ്ങൾ തുടർന്നും നിലനിന്നു. 1947ൽ നടന്ന വീണ്ടുമുള്ള ബംഗാൾ വിഭജനം ഉൾപ്പെടെ രാഷ്ട്രീയപാർട്ടികളുടെയും സംഘടനകളുടെയും രാഷ്ട്രീയാവശ്യം നിറവേറ്റാനായിരുന്നു. 

1947 ജൂൺ 20 ലെ പ്ലാൻ അനുസരിച്ച്, ബംഗാൾ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലിയിലെ അംഗങ്ങൾ ബംഗാൾ വിഭജനത്തെപ്പറ്റിയുള്ള മൂന്നു പ്രത്യേക വോട്ടെടുപ്പ് താഴെക്കൊടുക്കുന്നു: 
* അസംബ്ലിയിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും ചേർന്ന് 90 വോട്ടിനെതിരെ 126 വോട്ട് നേടി അപ്പോൾ നിലവിലുള്ള കോൺസ്റ്റിറ്റ്വന്റ് അസംബ്ലിയിൽ (ഇന്ത്യയിൽ) ചേരാൻ തീരുമാനിച്ചു. &lt;br&gt;
* പിന്നെ, മുസ്ലിം ഭൂരിപക്ഷ പ്രദേശത്തുനിന്നുമുള്ള അസംബ്ലി അംഗങ്ങൾ മാത്രം പ്രത്യേകയോഗം ചേർന്ന് ബംഗാളിനെ വിഭജിക്കുന്നതിനെ എതിർക്കുകയും 35നെതിരെ 106 വോട്ടിനു ബംഗാൾ മുഴുവനായി പുതുതായി രൂപീകരിക്കുന്ന പുതിയ കോൺസ്റ്റിറ്റ്യുവന്റ് അസംബ്ലിയിൽ (പാകിസ്താനിൽ) ചേരാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;br&gt;
* ഈ വോട്ടെടുപ്പിനു ശേഷം ബംഗാളിലെ മുസ്ലിങ്ങളല്ലാത്ത അംഗങ്ങൾ ബംഗാൾ അസംബ്ലിയിൽ കൂടി മൂന്നാമതൊരു വോട്ടെടുപ്പു നടത്തി. അതിൽ 21നെതിരായി 58 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ ബംഗാൾ പ്രവിശ്യയെ വിഭജിക്കണമെന്ന് വോട്ടുചെയ്തു. &lt;br&gt;
മൗണ്ട് ബാറ്റൻ പ്ലാൻ അനുസരിച്ച്, അസംബ്ലിയുടെ പകുതിപ്പേരെങ്കിലും സാങ്കൽപ്പികമായ്ർങ്കിലും അസംബ്ലിയുടെ പകുത്തിപ്പേർ ആയി മാറിയെങ്കിൽ ജൂൺ 20 യിലെ പ്രൊസീഡിങ്സ് അനുസരിച്ച് ബംഗാൾ വിഭജിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇത് പടിഞ്ഞാറൻ ബംഗാൾ ഇന്ത്യയുടേതും കിഴക്കൻ ബംഗാൾ പാകിസ്താന്റെ ഭാഗവുമാക്കി. 

ജൂലൈ 7ലെ മൗണ്ട്ബാറ്റന്റെ പ്ലാൻ പ്രകാരമ്മുള്ള റഫറണ്ടമനുസരിച്ച്, സിൽഹെറ്റ് കിഴക്കൻ ബംഗാളിൽ ചേരാനാണ് വോട്ടുചെയ്തത്. സർ സിറിൽ റാഡ്‌ക്ലിഫ് നേതൃത്വം നൽകിയ ഒരു ബൗണ്ടറി കമ്മിഷൻ എന്ന സമിതിയാണ് പുതിയതായി രൂപീകൃതമായ രണ്ടു പ്രവിശ്യകളുടെയും ഇടയിലുള്ള അതിരു നിശ്ചയിച്ചത്. 1947 ഇന്ത്യ ഇൻഡിപെൻഡന്ന്സ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം പാകിസ്താന് ആഗസ്ത് 14നും ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആഗസ്ത് 15നും ഭരണം കൈമാറി. 
[[പ്രമാണം:Sarat_Chandra_Bose.jpg|ലഘുചിത്രം|Sarat Chandra Bose supported the United Bengal plan]]
[[പ്രമാണം:Gandhi_in_Noakhali_1946.jpg|ലഘുചിത്രം|[[മോഹൻദാസ് കരംചന്ദ് ഗാന്ധി|Gandhi]] in Noakhali, 1946]]

=== അഭ്യാർത്ഥി പ്രതിസന്ധി ===

== പശ്ചാത്തലം ==

== ശേഷം ==

=== അവിഭജിത ബംഗാൾ പദ്ധതി ===

== ഇതും കാണൂ ==
* Bengali Hindu Homeland Movement
* East Pakistan
* The 1947 Partition Archive

== കുറിപ്പുകളും അവലംബങ്ങളും ==

=== കുറിപ്പുകൾ ===
{{Reflist|30em}}

=== അവലംബം ===
* {{Cite book|title=Bangladesh: From a Nation to a State|url=https://archive.org/details/bangladeshfromna0000unse|last=Baxter|first=Craig|publisher=Westview Press|year=1997|isbn=0-8133-2854-3|location=Boulder, CO}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FjQ0iWSq2R0C|title=The Spoils of Partition: Bengal and India, 1947–1967|last=Chatterji|first=Joya|date=2007|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-46830-5}}
* Bashabi Fraser ''Bengal Partition Stories: An Unclosed Chapter.'' New York: Anthem Press, 2008. {{ISBN|1-84331-299-9}}1-84331-299-9
* {{Cite book|title=The Sole Spokesman: Jinnah, the Muslim League and the Demand for Pakistan|url=https://archive.org/details/alf.4014.954.035.092.4.jal|last=Jalal|first=Ayesha|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=978-0-521-45850-4|author-link=Ayesha Jalal}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KqTIhTWuAXcC|title=The Bengal Borderland: Beyond State and Nation in South Asia|last=Van Schendel|first=Willem|date=2005|publisher=Anthem Press|isbn=978-1-84331-145-4}}
* S. M. Ikram ''Indian Muslims and Partition of India.'' New Delhi: Atlantic Publishers and Distributors, 1992. {{ISBN|81-7156-374-0}}81-7156-374-0
* Hashim S. Raza ''Mountbatten and the partition of India.'' New Delhi: Atlantic Publishers and Distributors, 1989. {{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Harun-or-Rashid|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Partition of Bengal, 1947|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Partition_of_Bengal,_1947|archive-url=https://web.archive.org/web/20150702002256/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Partition_of_Bengal,_1947|archive-date=2015-07-02|access-date=2017-11-21|url-status=dead}}
* {{Cite news|title=Partition of India: British Proposal Said to be Only Feasible Plan Now|last=Singh|first=J. J.|date=15 June 1947|work=The New York Times|newspaper=The New York Times|page=E8|type=Letter to editor}}More than one of &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;work=&lt;/code&gt; ഒപ്പം &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;newspaper=&lt;/code&gt; specified ([[സഹായം:അവലംബശൈലീ പിഴവുകൾ#redundant parameters|സഹായം]]) [[വർഗ്ഗം:Pages with citations having redundant parameters]]
&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to a news article in print, video, audio or web using the provided source information (e.g. author, publication, date) and various formatting options.&quot;&gt;Cite news&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Source title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the article as it appears in the source; displays in quotes&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Partition of India: British Proposal Said to be Only Feasible Plan Now&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last&quot; title=&quot;The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'.&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Singh&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;first&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;first&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the author; don't wikilink, use 'authorlink'.&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;first&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;J. J.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;date&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Source date&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;date&quot; title=&quot;Full date of the source; do not wikilink&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;date&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;15 June 1947&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;work&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Name of publication&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;work&quot; title=&quot;Name of the newspaper, magazine or periodical; displays after title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;work&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;The New York Times&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;page&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Page&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;page&quot; title=&quot;Page in the source that supports the content; displays after 'p.'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;page&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;E8&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;type&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Type&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;type&quot; title=&quot;Additional information about the media type of the source; format in sentence case&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;type&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Letter to editor&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to a news article in print, video, audio or web using the provided source information (e.g. author, publication, date) and various formatting options.&quot;&gt;Cite news&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Source title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the article as it appears in the source; displays in quotes&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Partition of India: British Proposal Said to be Only Feasible Plan Now&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last&quot; title=&quot;The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'.&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Singh&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;first&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;first&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the author; don't wikilink, use 'authorlink'.&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;first&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;J. J.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;date&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Source date&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;date&quot; title=&quot;Full date of the source; do not wikilink&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;date&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;15 June 1947&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;work&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Name of publication&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;work&quot; title=&quot;Name of the newspaper, magazine or periodical; displays after title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;work&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;The New York Times&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;page&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Page&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;page&quot; title=&quot;Page in the source that supports the content; displays after 'p.'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;page&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;E8&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;type&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Type&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;type&quot; title=&quot;Additional information about the media type of the source; format in sentence case&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;type&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Letter to editor&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
* Gyanendra Pandey ''Remembering Partition: Violence, Nationalism, and History in India''. Cambridge: Cambridge University Press, 2001. {{ISBN|0-521-00250-8}}0-521-00250-8

* {{Cite journal|url=http://philpapers.org/rec/CHAROB-7|title=Review of Bengal Partition Stories: An Unclosed Chapter edited by Bashabi Fraser|last=Chattopadhyay|first=Subhasis|date=2016|journal=[[Prabuddha Bharata|Prabuddha Bharata or Awakened India]]''|issue=9|volume=121|page=670-672|issn=0032-6178}}
&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to an article in a magazine or journal, using the provided source information (e.g. journal name, author, title, issue, URL) and various formatting options.&quot;&gt;Cite journal&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last&quot; title=&quot;The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Chattopadhyay&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;first&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;first&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;first&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Subhasis&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;date&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Source date&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;date&quot; title=&quot;Date of the source; do not wikilink. As listed in the publication&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;date&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;2016&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the article; can be wikilinked to an existing Wikipedia article or url may be used to add an external link, but not both. Displays in quotes.&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Review of Bengal Partition Stories: An Unclosed Chapter edited by Bashabi Fraser&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;url&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;URL&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;url&quot; title=&quot;The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type &amp;quot;http://...&amp;quot; or maybe even the &amp;amp;nbsp;protocol relative scheme &amp;quot;//...&amp;quot;&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;url&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;http://philpapers.org/rec/CHAROB-7&lt;/nowiki&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;journal&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Journal&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;journal&quot; title=&quot;Name of the source journal; may be wikilinked; displays in italics; alias of 'work'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;journal&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;[[Prabuddha Bharata|Prabuddha Bharata or Awakened India]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;volume&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Volume&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;volume&quot; title=&quot;For one publication published in several volumes&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;volume&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;121&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;issue&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Issue&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;issue&quot; title=&quot;Issue identifier when the source is part of a series that is published periodically&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;issue&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;9&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;page&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Page&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;page&quot; title=&quot;Page in the source that supports the content; displays after 'p.'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;page&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;670-672&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;issn&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;ISSN&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;issn&quot; title=&quot;International Standard Serial Number; 8 characters; may be split into two groups of four using a hyphen&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;issn&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;0032-6178&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to an article in a magazine or journal, using the provided source information (e.g. journal name, author, title, issue, URL) and various formatting options.&quot;&gt;Cite journal&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last&quot; title=&quot;The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Chattopadhyay&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;first&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;first&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;first&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Subhasis&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;date&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Source date&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;date&quot; title=&quot;Date of the source; do not wikilink. As listed in the publication&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;date&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;2016&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the article; can be wikilinked to an existing Wikipedia article or url may be used to add an external link, but not both. Displays in quotes.&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Review of Bengal Partition Stories: An Unclosed Chapter edited by Bashabi Fraser&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;url&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;URL&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;url&quot; title=&quot;The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type &amp;quot;http://...&amp;quot; or maybe even the &amp;amp;nbsp;protocol relative scheme &amp;quot;//...&amp;quot;&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;url&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;http://philpapers.org/rec/CHAROB-7&lt;/nowiki&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;journal&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Journal&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;journal&quot; title=&quot;Name of the source journal; may be wikilinked; displays in italics; alias of 'work'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;journal&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Prabuddha Bharata or Awakened India&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;volume&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Volume&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;volume&quot; title=&quot;For one publication published in several volumes&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;volume&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;121&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;issue&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Issue&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;issue&quot; title=&quot;Issue identifier when the source is part of a series that is published periodically&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;issue&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;9&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;page&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Page&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;page&quot; title=&quot;Page in the source that supports the content; displays after 'p.'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;page&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;670-672&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;issn&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;ISSN&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;issn&quot; title=&quot;International Standard Serial Number; 8 characters; may be split into two groups of four using a hyphen&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;issn&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;0032-6178&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
* {{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Harun-or-Rashid|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Suhrawardy, Huseyn Shaheed|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Suhrawardy,_Huseyn_Shaheed|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307032955/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Suhrawardy,_Huseyn_Shaheed|archive-date=2016-03-07|access-date=2017-11-21|url-status=dead}}&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.&quot;&gt;Cite book&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the book; displays in italics&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last&quot; title=&quot;The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Harun-or-Rashid&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;publisher&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Publisher&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;publisher&quot; title=&quot;Name of the publisher; displays after title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;publisher&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;[[Asiatic Society of Bangladesh]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;year&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Year of publication&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;year&quot; title=&quot;Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;year&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;2012&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Editor last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-last&quot; title=&quot;The surname of the editor; don't wikilink, use 'editor-link'; can suffix with a numeral to add additional editors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Islam&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-first&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Editor first name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-first&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the editor; don't wikilink, use 'editor-link'; can suffix with a numeral to add additional editors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-first&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Sirajul&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-link&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Link for editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-link&quot; title=&quot;Title of existing Wikipedia article about the editor&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-link&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Sirajul Islam&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;edition&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Edition&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;edition&quot; title=&quot;When the publication has more than one edition; for example: '2nd', 'Revised' etc.; suffixed by ' ed.'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;edition&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Second&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;chapter&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Chapter&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;chapter&quot; title=&quot;The chapter heading of the source; may be wikilinked or with 'chapterurl' but not both. For the contribution alias, see contributor-last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;chapter&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Suhrawardy, Huseyn Shaheed&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-last2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name of second editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-last2&quot; title=&quot;The surname of the second editor; don't wikilink, use 'editor2-link'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-last2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Jamal&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-first2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name of second editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-first2&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the second editor; don't wikilink, use 'editor2-link'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-first2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Ahmed A.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;chapter-url&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Chapter URL&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;chapter-url&quot; title=&quot;The URL of the online location where the text of the chapter can be found&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;chapter-url&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.&quot;&gt;Cite book&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the book; displays in italics&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last&quot; title=&quot;The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Harun-or-Rashid&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;publisher&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Publisher&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;publisher&quot; title=&quot;Name of the publisher; displays after title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;publisher&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Asiatic Society of Bangladesh&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;year&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Year of publication&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;year&quot; title=&quot;Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;year&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;2012&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Editor last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-last&quot; title=&quot;The surname of the editor; don't wikilink, use 'editor-link'; can suffix with a numeral to add additional editors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Islam&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-first&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Editor first name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-first&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the editor; don't wikilink, use 'editor-link'; can suffix with a numeral to add additional editors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-first&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Sirajul&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-link&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Link for editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-link&quot; title=&quot;Title of existing Wikipedia article about the editor&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-link&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Sirajul Islam&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;edition&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Edition&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;edition&quot; title=&quot;When the publication has more than one edition; for example: '2nd', 'Revised' etc.; suffixed by ' ed.'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;edition&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Second&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;chapter&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Chapter&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;chapter&quot; title=&quot;The chapter heading of the source; may be wikilinked or with 'chapterurl' but not both. For the contribution alias, see contributor-last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;chapter&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Suhrawardy, Huseyn Shaheed&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-last2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name of second editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-last2&quot; title=&quot;The surname of the second editor; don't wikilink, use 'editor2-link'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-last2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Jamal&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-first2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name of second editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-first2&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the second editor; don't wikilink, use 'editor2-link'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-first2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Ahmed A.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;chapter-url&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Chapter URL&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;chapter-url&quot; title=&quot;The URL of the online location where the text of the chapter can be found&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;chapter-url&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20160307032955/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Suhrawardy,_Huseyn_Shaheed&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
* {{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Harun-or-Rashid|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Partition of Bengal, 1947|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Partition_of_Bengal,_1947|archive-url=https://web.archive.org/web/20150702002256/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Partition_of_Bengal,_1947|archive-date=2015-07-02|access-date=2017-11-21|url-status=dead}}
&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.&quot;&gt;Cite book&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the book; displays in italics&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last&quot; title=&quot;The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Harun-or-Rashid&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;publisher&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Publisher&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;publisher&quot; title=&quot;Name of the publisher; displays after title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;publisher&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;[[Asiatic Society of Bangladesh]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;year&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Year of publication&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;year&quot; title=&quot;Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;year&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;2012&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Editor last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-last&quot; title=&quot;The surname of the editor; don't wikilink, use 'editor-link'; can suffix with a numeral to add additional editors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Islam&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-first&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Editor first name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-first&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the editor; don't wikilink, use 'editor-link'; can suffix with a numeral to add additional editors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-first&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Sirajul&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-link&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Link for editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-link&quot; title=&quot;Title of existing Wikipedia article about the editor&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-link&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Sirajul Islam&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;edition&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Edition&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;edition&quot; title=&quot;When the publication has more than one edition; for example: '2nd', 'Revised' etc.; suffixed by ' ed.'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;edition&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Second&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;chapter&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Chapter&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;chapter&quot; title=&quot;The chapter heading of the source; may be wikilinked or with 'chapterurl' but not both. For the contribution alias, see contributor-last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;chapter&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Partition of Bengal, 1947&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-last2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name of second editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-last2&quot; title=&quot;The surname of the second editor; don't wikilink, use 'editor2-link'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-last2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Jamal&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-first2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name of second editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-first2&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the second editor; don't wikilink, use 'editor2-link'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-first2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Ahmed A.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;chapter-url&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Chapter URL&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;chapter-url&quot; title=&quot;The URL of the online location where the text of the chapter can be found&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;chapter-url&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20150702002256/https://web.archive.org/web/20150702002256/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Partition_of_Bengal,_1947&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.&quot;&gt;Cite book&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the book; displays in italics&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last&quot; title=&quot;The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Harun-or-Rashid&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;publisher&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Publisher&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;publisher&quot; title=&quot;Name of the publisher; displays after title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;publisher&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Asiatic Society of Bangladesh&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;year&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Year of publication&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;year&quot; title=&quot;Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;year&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;2012&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Editor last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-last&quot; title=&quot;The surname of the editor; don't wikilink, use 'editor-link'; can suffix with a numeral to add additional editors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Islam&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-first&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Editor first name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-first&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the editor; don't wikilink, use 'editor-link'; can suffix with a numeral to add additional editors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-first&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Sirajul&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-link&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Link for editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-link&quot; title=&quot;Title of existing Wikipedia article about the editor&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-link&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Sirajul Islam&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;edition&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Edition&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;edition&quot; title=&quot;When the publication has more than one edition; for example: '2nd', 'Revised' etc.; suffixed by ' ed.'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;edition&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Second&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;chapter&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Chapter&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;chapter&quot; title=&quot;The chapter heading of the source; may be wikilinked or with 'chapterurl' but not both. For the contribution alias, see contributor-last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;chapter&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Partition of Bengal, 1947&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-last2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name of second editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-last2&quot; title=&quot;The surname of the second editor; don't wikilink, use 'editor2-link'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-last2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Jamal&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;editor-first2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name of second editor&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;editor-first2&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the second editor; don't wikilink, use 'editor2-link'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;editor-first2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Ahmed A.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;chapter-url&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Chapter URL&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;chapter-url&quot; title=&quot;The URL of the online location where the text of the chapter can be found&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;chapter-url&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20150702002256/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Partition_of_Bengal,_1947&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
* {{Cite book|title=The Aftermath of Partition in South Asia|last=Tan|first=Tai Yong|last2=Kudaisya|first2=Gyanesh|publisher=Routledge|year=2000|isbn=0-415-17297-7|author-link=Tan Tai Yong|author-link2=Gyanesh Kudaisya}}
&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.&quot;&gt;Cite book&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the book; displays in italics&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;The Aftermath of Partition in South Asia&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last&quot; title=&quot;The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Tan&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;first&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;first&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;first&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Tai Yong&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name 2&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last2&quot; title=&quot;The surname of the second author; don't wikilink, use 'authorlink2'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Kudaisya&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;first2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name 2&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;first2&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the second author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;first2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Gyanesh&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;publisher&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Publisher&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;publisher&quot; title=&quot;Name of the publisher; displays after title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;publisher&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Routledge&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;year&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Year of publication&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;year&quot; title=&quot;Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;year&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;2000&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;isbn&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;ISBN&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;isbn&quot; title=&quot;International Standard Book Number; use the 13-digit ISBN where possible&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;isbn&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;0-415-17297-7&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;author-link&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Author link&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;author-link&quot; title=&quot;Title of existing Wikipedia article about the author; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;author-link&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Tan Tai Yong&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;author-link2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Author link 2&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;author-link2&quot; title=&quot;Title of existing Wikipedia article about the second author; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;author-link2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Gyanesh Kudaisya&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.&quot;&gt;Cite book&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the book; displays in italics&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;The Aftermath of Partition in South Asia&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last&quot; title=&quot;The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Tan&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;first&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;first&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;first&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Tai Yong&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;last2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Last name 2&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;last2&quot; title=&quot;The surname of the second author; don't wikilink, use 'authorlink2'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;last2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Kudaisya&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;first2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;First name 2&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;first2&quot; title=&quot;Given or first name, middle names, or initials of the second author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;first2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Gyanesh&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;publisher&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Publisher&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;publisher&quot; title=&quot;Name of the publisher; displays after title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;publisher&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Routledge&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;year&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Year of publication&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;year&quot; title=&quot;Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;year&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;2000&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;isbn&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;ISBN&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;isbn&quot; title=&quot;International Standard Book Number; use the 13-digit ISBN where possible&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;isbn&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;0-415-17297-7&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;author-link&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Author link&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;author-link&quot; title=&quot;Title of existing Wikipedia article about the author; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;author-link&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Tan Tai Yong&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;author-link2&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Author link 2&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;author-link2&quot; title=&quot;Title of existing Wikipedia article about the second author; can suffix with a numeral to add additional authors&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;author-link2&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Gyanesh Kudaisya&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
[[വർഗ്ഗം:ബംഗാൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിന്റെ ചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:കൊൽക്കത്തയുടെ ചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ ചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:കൊൽക്കത്ത]]</text>
      <sha1>94nv90xg4d0o4ufrhmgga2vdewbzf6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Gnoeee</title>
    <ns>3</ns>
    <id>404833</id>
    <revision>
      <id>4682472</id>
      <parentid>4653984</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Subeesh s k</username>
        <id>224964</id>
      </contributor>
      <comment>/* Question from Subeesh s k on ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Praveenp (11:26, 3 നവംബർ 2026) */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132007" sha1="89ydvwbcr7poq35i2ac50oysamayabl" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Jinoytommanjaly | Jinoytommanjaly | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 19:51, 16 ഡിസംബർ 2017 (UTC)

== മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ==

[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|Jinoytommanjaly]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 19:00, 3 ജനുവരി 2018 (UTC)ജിനോ[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|Jinoytommanjaly]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 19:00, 3 ജനുവരി 2018 (UTC)

ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ തർജമ.
 [[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|Jinoytommanjaly]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 19:26, 6 ജനുവരി 2018 (UTC)

== ആർട്ടിക്കിൾ തർജമ ചെയ്യുബോൾ ==

വിക്കിയിൽ ഒരു ആർട്ടിക്കിൾ ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിലൈക്ക് തർജമ ചെയ്യുബോൾ നോൺ-ഫ്രീ ചിത്രങ്ങൾ മലയാളത്തിലെ വിക്കി പേജിൽ കൊണ്ടുവരാൻ.  [[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|Jinoytommanjaly]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 12:31, 17 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
==എഞ്ചിനീയർ==
തെറ്റിധരിക്കില്ലെങ്കിൽ...... 
വിക്കിപീഡിയ എന്നത് വിജ്ഞാനകോശമാണ്. അവിടെ എഞ്ചിനീയരിങ് എന്ന പഠനശാഖയെ ക്കുറിച്ച് ലേഖനം ആകാം എന്നാൽ എഞ്ചിനീയർ എന്ന ജോലിയെക്കുറിച്ച് ആവശ്യമുണ്ടോ? യുക്തിസഹമായി തിരുത്തുക. അതുപോലെ [[മണ്ണംപേട്ട|മണ്ണമ്പേട്ട]], പോലുള്ള  സ്ഥലങ്ങളെ ക്കുറിച്ച് കുറച്ച് കൂടി വിവരങ്ങൾ ചിത്രങ്ങൾ സഹിതം ചേർത്ത് വലുതാക്കിയില്ലെങ്കിൽ ഒറ്റവരി ലേഖനമായിപ്പോകും ഉദാഹരണത്തിനു [[കല്ലുമല]], കാണൂക--[[User:dvellakat|ദിനേശ് വെള്ളക്കാട്ട്]]''':'''[[User talk:dvellakat|&lt;font  color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 12:39, 26 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
:@[[User:dvellakat|ദിനേശ് വെള്ളക്കാട്ട്]], അഭിപ്രായത്തെ മാനിക്കുന്നു. [[സിവിൽ എൻജിനീയർ]] പോലുള്ള ജോലിയെക്കുറിച്ചുളള/(പ്രൊഫഷൻ  യോഗ്യതകളും) ലേഖനങ്ങൾ കാണാൻ ഇടയായി. അതുകൊണ്ട് [[ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയർ]] എന്ന ലേഖനം എഴുതാൻ കാരണമായത്‌. ലേഖനം വിക്കിയിൽ നിന് നീക്കം ചെയ്യുനത്തിന് സന്നദ്ധത അറിയിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ (നിലവിൽ തൃശ്ശൂർ-എറണാകുളം ജില്ലയിലെ) ഗ്രാമങ്ങൾ എല്ലാം വിക്കിയിൽ ചേർക്കുന്നതിന്ടെ ഭാഗമായി ആരംഭിച്ച ലേഖനമാണ് [[മണ്ണംപേട്ട]]. വിവരങ്ങൾളും ചിത്രങ്ങൾളും എത്രയും വേഗം ചേർക്കാൻ പരിശ്രമിക്കുന്നതാണ്. നന്ദി-[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|Jinoytommanjaly]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 22:15, 26 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
==സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നവർ==
{{ {{#ifeq:|{{void}}|void|Error:must be substituted}}|Autopatrollergiven}}
[[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|125px]]
നമസ്കാരം ജിനോയ്‌, താങ്കൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു വിശ്വസ്ത ഉപയോക്താവെന്നതു കൊണ്ടും ധാരാളം പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയതുകൊണ്ടും  താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നതിനുള്ള അവകാശം [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&amp;type=rights&amp;user=&amp;page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. ഈ അവകാശം മൂലം താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയിൽ യാതൊരു മാറ്റവും അനുഭവപ്പെടില്ല. എന്നാൽ ഇതു മൂലം, പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ|റോന്തു ചുറ്റുന്നവരുടെ]] ജോലി എളുപ്പമാകുന്നു. 

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്  [[Wikipedia:Autopatrolled|സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. ഇതിൽ എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ എന്നോട് ചോദിക്കാവുന്നതാണ്. നല്ല തിരുത്തലുകൾ ആശംസിക്കുന്നു! നന്ദി.[[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 07:39, 7 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)

== വർഗ്ഗം ==

വർഗ്ഗീകരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് ദയവുചെയ്ത് [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി/വർഗ്ഗം]] താൾ കാണുക, മാതൃവർഗ്ഗവും ഉപവർഗ്ഗവും ഒരു താളിൽ ആവശ്യമില്ല. ഉദാ : '[[പറവ (ചലച്ചിത്രം)]] ഇവിടെ താങ്കൾ രണ്ട് വർഗ്ഗങ്ങൾ ചേർത്തതായി കണ്ടു [[:വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]],[[:വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ|മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]. ഇതിൽ [[:വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ|മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] എന്നത് [[:വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ|ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ]] ഉപവർഗ്ഗമാണ്. '''-- [[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 19:33, 6 മാർച്ച് 2018 (UTC)
::{{ping|Kiran Gopi}}, '[[പറവ (ചലച്ചിത്രം)]]' എന്ന താൾ ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്ന് തർജമ ചെയ്‌തപോൾ വന്നൊരു തെറ്റു ആയിരുന്നു [[:വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] എന്ന വർഗ്ഗം ഉൾപ്പെടുത്തിയത്. എന്നിരുന്നാലും [[:വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ|മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] എന്ന വർഗ്ഗം താളുകളിൽ വേണമെന്നു തോന്നുന്നു. മലയാള ചലച്ചിത്രകൾ തിരയാൻ ഇത് സഹായകരമാകും എന്ന് കരുതുന്നു...!-[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]])
:[[:വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] കാണുക, അതിൽ നിരവധി ഉപവർഗ്ഗങ്ങളുണ്ട്. നമ്മൾ പിന്തുടരുന്ന രീതി അനുസരിച്ച് മാതൃവർഗ്ഗവും ഉപവർഗ്ഗവും ലേഖനങ്ങളിൽ ഒരുമിച്ച് ചേർക്കാറില്ല.'''-- [[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 05:05, 7 മാർച്ച് 2018 (UTC)
::{{ok}}👍 ഇനി മുതൽ നോക്കികൊള്ളാം..-[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 07:59, 7 മാർച്ച് 2018 (UTC)
==ഇന്ത്യയിലെ നൂറു രൂപയുടെ നോട്ട്==
താങ്കൾ എഴുതിയത് ശരിയാണ്. ഈ ലേഖനങ്ങൾ പരസ്പരം ചേർത്താൽ നന്നായിരുന്നു. പരിഭാഷ നടത്തുമ്പോൾ പലപ്പോഴും ഇതു സംഭവിക്കാറുണ്ട്. കൂടുതൽ വിപുലമാക്കാൻ എഡിറ്റു ചെയ്യുമ്പോഴാണിതു പറ്റുന്നത്. ആദ്യമായി ചേർത്ത വിവരങ്ങൾക്കുശേഷം സേവ് ചെയ്തുകഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും എടുത്താൽ പുതിയ തലക്കെട്ടു നലകണം എന്ന നിർദ്ദേശമാണു വരുന്നത്. അതിനാൽ നേരിട്ട് എഡിറ്റു ചെയ്യാനാകുന്നില്ല. മാത്രമല്ല, എഡിറ്റു രണ്ടാമത് ചെയ്തു കഴിഞ്ഞശെഷം സേവ് ചെയ്താൽ രണ്ടാമതു ചേർത്ത വിവരങ്ങൾ കാണാനാകുന്നില്ല. അതു നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാൻ പേരു മാറ്റുകയെ മാർഗ്ഗമുള്ളു. ഇതിനു പോംവഴി അറിയിച്ചാൽ ഉപകാരമായിരുന്നു. 
[[ഉപയോക്താവ്:Ramjchandran|രാംജെചന്ദ്രൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ramjchandran|സംവാദം]]) 18:33, 8 മാർച്ച് 2018 (UTC)
:{{ping|Ramjchandran}} ,ഒരിക്കൽ പരിഭാഷ നടത്തിയ താൾ, പുറത്തുനിന്ന് വേറെ ആരെങ്കിലും എഡിറ്റ് ചെയ്‌തു കഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ വീണ്ടും പരിഭാഷ നടത്തുബോൾ ആണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത് എന്ന് കരുതുന്നു. അതിനാൽ ഒരിക്കൽ പരിഭാഷ നടത്തിയ താൾ പിന്നെ 'Edit' ചെയ്‌താൽ മതിയാവും. [[ഇന്ത്യയിലെ 100 രൂപയുടെ നോട്ട്|ഈ താളിൽ]] ഉള്ളടക്കം കൂടുതൽ ഉള്ളതിനാൽ ഈ താൾ നിലനിർത്തി, മറ്റേ താൾ നീക്കം ചെയ്യാം എന്നു കരുതുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 05:57, 9 മാർച്ച് 2018 (UTC)
സേവ് ചെയ്ത ലേഖനത്തിനാണ് എഡിറ്റ് എന്ന സൗകര്യം പരിഭാഷകളുടെ ലിസ്റ്റിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നതായി കാണുന്നത്. സമയക്കുറവുമൂലം പരിഭാഷ അപൂർണ്ണമായ ഒരു ലേഖനം വീണ്ടും പരിഭാഷപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഇതു സംഭവിക്കുന്നു. ഇത് പരിഭാഷാ സൗകര്യത്തിന്റെ ഒരു ദോഷമായി ഞാൻ കരുതുന്നു. കാരണം, വെറുതെ എഡിറ്റു ചെയ്യുന്നതിലും പരിഭാഷാസൗകര്യം ഉപയൊഗിച്ച് എഡിറ്റു ചെയ്യുന്നതാണ് എളുപ്പം. രണ്ടാമത് പരിഭാഷപ്പെടുത്തുമ്പോൾ പുതിയ തലക്കെട്ടു നൽകണം എന്ന അവസ്ഥ മാറ്റണം. ഈ ഗാഡ്ജറ്റിൽ അതിനുള്ള മാറ്റം വരുത്താൻ കഴിവുള്ളവർ സഹായിക്കണം. ഈ കേസിൽ രണ്ടാമത്തെ ലേഖനം ആണു നിലനിർത്തേണ്ടത്. അതാണ് പൂർണ്ണതയുള്ള ലേഖനം. 
[[ഉപയോക്താവ്:Ramjchandran|രാംജെചന്ദ്രൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ramjchandran|സംവാദം]]) 18:21, 9 മാർച്ച് 2018 (UTC)
::{{ping|Ramjchandran}}, ഒരു വട്ടം സേവ് ചെയ്‌ത പരിഭാഷ അപൂർണ്ണമായ ഒരു ലേഖനം വീണ്ടും പരിഭാഷപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, പേര് മാറ്റേണ്ട ആവശ്യം ഇല്യ. പരിഭാഷപെടുത്തിയ ശേഷം '''publish''' ബട്ടൺ അമർത്തുക. അപ്പോൾ, '''ഈ പേരിൽ വേറെ ഒരു താൾ ഉണ്ട് എന്ന്''' ഒരു പോപ്പ് അപ് കാണും. അതിൽ '''publish anyway''' അമർത്തിയാൽ ആദ്യം കൊടുത്ത പേരിൽ തന്നെ സേവ്  ആവും (replace)..(''ഒരു കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കണം, വേറെ ആരെങ്കിലും/നമ്മൾ തന്നെയോ ഈ ലേഖനം പരിഭാഷ താൾ വഴി അല്ലാതെ എഡിറ്റ് ചെയ്‌താൽ ആ തിരുത്തലുകൾ പരിഭാഷ താളിൽ വരുകയില്യ. അതിനാൽ നമ്മൾ വീണ്ടും സേവ് ചെയ്യുബോൾ ആ തിരുത്തലുകൾ മാഞ്ഞുപോകും'').[[ബാച്ചിലർ ഓഫ് ടെക്നോളജി]]- ഈ ലേഖനം ഞാൻ അങ്ങനെ രണ്ടാമത് പരിഭാഷ നടത്തി നോക്കി. ഇതിന്റെ നാൾവഴി നോക്കിയാൽ മനസിലാക്കാൻ സാധിക്കും എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന.-[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 19:52, 9 മാർച്ച് 2018 (UTC)
: മുകളിൽ പറഞ്ഞതിൽ രണ്ടാമത്തെ ലേഖനം സമ്പൂർണ്ണമായി കരുതുന്നതിനാൽ അതു നിലനിറുത്തുന്നതിനുള്ള ഉദ്യമങ്ങളിലേയ്ക്കു വേണ്ടപ്പെട്ടവരുടെ ശ്രദ്ധ ക്ഷണിച്ചുകൊള്ളുന്നു.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]])
:{{കൈ}} {{ping|Malikaveedu}}, പുതിയ 100₹ നോട്ടീന്റെ ചിതം ഉൾപ്പെടുത്തി.-[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 20:02, 9 മാർച്ച് 2018 (UTC)

: ശ്രീമാൻ ജിനോയ് ടോം, നോട്ടിൻറെ ചിത്രം ഉൾപ്പെടുത്തിയതോടെ താളിന് കൂടുതൽ ചാരുത കൈവന്നിട്ടുണ്ട്. നന്ദി
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 20:43, 9 മാർച്ച് 2018 (UTC)

== Thank you for keeping Wikipedia thriving in India ==

&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:115%;&quot;&gt;I wanted to drop in to express my gratitude for your participation in this important [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNotice|contest to increase articles in Indian languages]]. It’s been a joyful experience for me to see so many of you join this initiative. I’m writing to make it clear why it’s so important for us to succeed.

Almost one out of every five people on the planet lives in India. But there is a huge gap in coverage of Wikipedia articles in important languages across India.

This contest is a chance to show how serious we are about expanding access to knowledge across India, and the world. If we succeed at this, it will open doors for us to ensure that Wikipedia in India stays strong for years to come. I’m grateful for what you’re doing, and urge you to continue translating and writing missing articles. 

&lt;mark&gt;'''Your efforts can change the future of Wikipedia in India.'''&lt;/mark&gt;

You can find a list of articles to work on that are missing from Wikipedia right here:

[[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNoticeTopics|https://meta.wikimedia.org/wiki/Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics]]

Thank you,

— ''Jimmy Wales, Wikipedia Founder'' 18:19, 1 മേയ് 2018 (UTC)&lt;/span&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:RAyyakkannu_(WMF)/lists/Project_Tiger_2018_Contestants&amp;oldid=17987387 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RAyyakkannu (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;


== റോന്തുചുറ്റാൻ സ്വാഗതം ==
[[File:Wikipedia Patroller.png|right|125px|]]
നമസ്കാരം Jinoytommanjaly, താങ്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ റോന്തുചുറ്റാനുള്ള അംഗീകാരം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.  താങ്കളും ഇപ്പോൾ ഒരു റോന്തുചുറ്റൽക്കാരനാണ്! നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങളെ എങ്ങനെ റോന്തുചുറ്റൽ വഴി തടയാം എന്ന്  [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ#പുതിയ താളുകളിൽ റോന്തുചുറ്റൽ എങ്ങനെ ?|പുതിയതാളുകളിൽ എങ്ങനെ റോന്തുചുറ്റാം]] എന്ന താളിൽ നിന്ന് താങ്കൾക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. പുതിയ താളുകളിൽ മാത്രമല്ലാതെ എല്ലാ എഡിറ്റുകൾക്കും റോന്തുചുറ്റൽ സാധ്യമാണെന്നത് മനസിലാക്കുക. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ അപരിചിതരായവരുടെ തിരുത്തലുകൾ പെട്ടെന്ന് കണ്ടെത്താൻ റോന്തുചുറ്റൽ നമ്മളെ സഹായിക്കും. റോന്തുചുറ്റാത്ത താളുകളിലെ എഡിറ്റുകൾ പരിശോധിച്ച് അവ വിലയിരുത്താൻ താങ്കളുടെ സേവനം മലയാളംവിക്കിക്കാവശ്യമുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് എന്തങ്കിലും സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഒരു സന്ദേശം [[വിക്കിപീഡിയ_സംവാദം:റോന്തു_ചുറ്റുന്നവർ|ഇവിടെയൊ]]  എന്റെ സംവാദതാളിലൊ ഉന്നയിക്കാം.[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 00:46, 15 ജൂലൈ 2018 (UTC)

== മുൻപ്രാപനം ചെയ്യൽ ==
[[File:Wikipedia Rollback.svg|right|125px]]
നമസ്കാരം Jinoytommanjaly, ഞാൻ താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാനുള്ള  അവകാശങ്ങൾ  [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&amp;type=rights&amp;user=&amp;page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. വിക്കിപീഡിയയിലെ മികച്ച സംഭാവനകളാണ് താങ്കളെ അതിനർഹനാക്കിയത്. ഒരു [[Wikipedia:Edit war|തിരുത്തൽ യുദ്ധത്തിലേക്ക്]] പോകാതെ [[Wikipedia:Assume good faith|ശുഭപ്രതീക്ഷയോടെ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട്]] വിക്കിപീഡിയയിലെ [[Wikipedia:Vandalism|നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക്]] തടയിടാൻ ഈ സൗകര്യം താങ്കൾ ഉപയോഗിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.

മുൻപ്രാപനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയാൻ  [[വിക്കിപീഡിയ:മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. താങ്കൾക്ക് ഈ അവകാശം വേണ്ട എന്നുണ്ടെങ്കിൽ എന്നെ അറിയിക്കുക. ഈ അവകാശം താങ്കളിൽ നിന്ന് നീക്കുന്നതാണ്. ആശംസകൾ നേരുന്നു. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 00:46, 15 ജൂലൈ 2018 (UTC)

== എച്ച്.എഫ്.പി ഓൺലൈൻ മീഡിയ ==

ഇത്തരം താളുകൾ പെട്ടന്ന് നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നതിനാൽ അവയെ AFDയിലേക് നോമിനേറ്റ് ചെയ്യേണ്ടതില്ല പകരം SpeedyDeletion നിർദ്ദേശിച്ചാൽ മതിയാകും. [[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 11:40, 21 ജൂലൈ 2018 (UTC)
:{{കൈ}} @[[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]]

==ട്വിങ്കിൾ==
ട്വിങ്കിൾ ഉപയോഗിച്ച് AFD യ്ക്ക് നിർദ്ദേശിക്കുന്ന താളുകൾ ഒന്നും തന്നെ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നില്ല. ആയതിനാൽ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കുന്നതുവരെ ട്വിങ്കിൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇങ്ങനെ നോമിനേറ്റ് ചെയ്യാതിരിക്കുന്നതായിരിക്കും അഭികാമ്യം. [[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 16:22, 22 ജൂലൈ 2018 (UTC)
:@[[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ഇന്ന് ട്വിങ്കിളിൽ കുറച്ച് സമയം ചിലവഴിച്ചു. ട്വിങ്കിൾ വഴി പല കാര്യങ്ങളും വേഗത്തിൽ ചെയ്യാൻ സാധിക്കും എന്നതിനാൽ ഈ ടൂൾ എല്ലാവരെപോലെ ഞാനും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ [[മീഡിയവിക്കി:Gadget-twinklexfd.js|മലയാള ട്വിങ്കിൾ ജാവ സ്ക്രിപ്റ്റ് താളിൽ]] ചുവപ്പ്‌-പിങ്ക് നിറത്തിൽ കാണുന്ന വാക്യങ്ങൾ തർജമ ചെയ്യാൻ സാധിച്ചാൽ ഈ AFD യ്ക്ക് നിർദ്ദേശിക്കുബോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രശ്നം മാറ്റാൻ സാധിക്കും എന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. ഇതിൽ 'Wikipedia:Articles for deletion/' എന്നത് 'വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ' എന്നാകിയാൽ ഈ പ്രശ്നം ഒഴിവാക്കാൻ സാധിക്കും എന്ന് തോന്നുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 19:50, 22 ജൂലൈ 2018 (UTC)

== ലാലാ രാം പ്രകാശ് ഗുപ്ത ==
[[ലാലാ രാം പ്രകാശ് ഗുപ്ത]] എന്ന ലേഖനത്തിന് അവലംബം ലഭിക്കുമോ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 02:59, 10 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC)
: ഈ ലേഖനത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് പതിപ്പിലും 2007 മുതൽ അവലംബം ഇല്ലാതെ ആണ് കാണുന്നത്‌. ഗൂഗിളിൽ നോക്കിട്ടും വിശ്വസനീയമായ ഒരു അവലംബവും ലഭിച്ചില്ല.-[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 07:12, 10 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC)

== ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2018 അഡ്രസ്സ് ശേഖരണം ==

ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2018 ൽ പങ്കെടുക്കുകയും മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവനചെയ്തതിന് നന്ദി. നന്ദിസൂചകമായി താങ്കൾക്ക് പോസ്റ്റ് കാർഡ് അയക്കാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. അതിലേക്കായി താങ്കളുടെ അഡ്രസ്സ് ലഭിക്കുന്നതിന്  [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGM7X4eIQ5FveqF7Bwk4883KrmZ2lRnCXpcTsI7Bt__VIMmA/viewform?usp=sf_link ഈ ഗൂഗിൾ ഫോം] പൂരിപ്പിച്ച് അയക്കുമല്ലോ. സ്നേഹമോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 04:03, 10 ഒക്ടോബർ 2018 (UTC)
:പോസ്റ്റ് കാർഡും സ്റ്റിക്കറുക്കലും ലഭിച്ചു. നന്ദി [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|രൺജിത്ത്]] ചേട്ടാ {{പുഞ്ചിരി}}. --[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 12:44, 26 ഒക്ടോബർ 2018 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി/പ്രധാന താൾ പരിപാലനം ==

പ്രിയ ജിനോയ് ടോം,

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി/പ്രധാന താൾ പരിപാലനം]] എന്ന ഒരു വിക്കിപദ്ധതി തുടങ്ങിയിരിക്കുന്ന വിവരം അറിഞ്ഞിരിക്കുമല്ലോ. പ്രധാന താളിൽ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന ജോലിയിൽ താങ്കൾക്കു താല്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ അവിടെ ചേരുവാൻ ശ്രമിക്കുകയും താങ്കളുടെ സമയംപോലെ പങ്കാളിയാകുവാനും താൽപര്യപ്പെടുന്നു. സംവാദത്താളിൽ ഇതെക്കുറിച്ചു ചർച്ച ആകാവുന്നതാണ്.

സസ്നേഹം
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 07:00, 6 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
:പ്രിയ @[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|സുഹൃത്തേ]] താൾ ഞാൻ കണ്ടിരുന്നു. ജനുവരി മാസം 15 വരെ പരീക്ഷ തിരക്കിൽ ആവും. അതിനാൽ അതിനുശേഷം പങ്കാളിയാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ്. പദ്ധതിയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചതിന് നന്ദി.-[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 13:16, 6 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

== വിക്കിസംഗമോത്സവം 2018 ==

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#F1F1DE;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:1px solid #C2dfff; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #E7FFFF; background: -moz-linear-gradient(top, #A7D7F9 0%, #7db9e8 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px; font-family:Calibri, Verdana, sans-serif;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; font-size:14px;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:WikiSangamothsavam_2018_banner_2.svg|520px|upright|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018]]
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2018]], 2019 ജനുവരി 19, 20, 21 തീയതികളിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ വികാസ് ആഡിറ്റോറിയത്തിൽ വച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018/പങ്കെടുക്കാൻ ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;

സംഗമോത്സവത്തിലെ ഒന്നാം ദിനമായ ജനുവരി 19 ശനിയാഴ്ച രാവിലെ 10 ന് വിസംഗമോത്സവം ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ് ആരംഭിക്കുന്നതാണ്. അന്നേ ദിവസം വിക്കിവിദ്യാർത്ഥി സംഗമം, വിക്കിപീഡിയ പരിചയപ്പെടുത്തൽ, വിക്കിപീഡിയ തൽസ്ഥിതി അവലോകനം, വിവിധ സമാന്തര സെഷനുകളിലായി വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിഡാറ്റ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രബന്ധാവതരണങ്ങൾ മുതലായവ നടക്കും. രാത്രി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കുറിച്ച് ഓപ്പൺ ഫോറം ഉണ്ടാകും.

രണ്ടാം ദിനത്തിൽ, ജനുവരി 20 ഞായറാഴ്ച രാവിലെ പ്രാദേശിക ചരിത്ര രചന സംബന്ധിച്ച സെമിനാറോടെ സംഗമോത്സവം ആരംഭിക്കും. അന്നേ ദിവസവും വിവിധ  സമാന്തര സെഷനുകളിലായി വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിഡാറ്റ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രബന്ധാവതരണങ്ങൾ നടക്കും. രാത്രി വിക്കി ചങ്ങാത്തം ഉണ്ടാകും.

മൂന്നാം ദിനത്തിൽ, ജനുവരി 21 തിങ്കളാഴ്ച രാവിലെ മുതൽ വിക്കിജലയാത്രയാണ്. മുസിരിസ് പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളായ ജൂത ചരിത്ര മ്യൂസിയം പാലിയം കൊട്ടാരം മ്യൂസിയം സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ മ്യൂസിയം തുടങ്ങിയ 8 മ്യൂസിയങ്ങളും കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രം, തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രം, പട്ടണം പര്യവേക്ഷണം തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രങ്ങളും ഒരു ദിവസം നീളുന്ന ഈ ജലയാത്രയിൽ സന്ദർശിക്കും.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/{{BASEPAGENAME}}|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2019 ജനുവരി 19, 20, 21 തീയതികളിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ വച്ച് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ..

|}&lt;/div&gt;--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:18, 15 ജനുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;

== ജിമെയിലിൽ പുതിയ സന്ദേശമുണ്ട് ==

താങ്കളുടെ ജിമെയിലിൽ പുതിയ സന്ദേശം ഉണ്ട്. അത് കണ്ടാൽ ഈ സന്ദേശം ഒഴിവാക്കാവുന്നതാണ്.[[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 17:49, 17 ജനുവരി 2019 (UTC)
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Project Tiger 2.0 ==

''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it''
&lt;div style=&quot;align:center; width:90%%;float:left;font-size:1.2em;margin:0 .2em 0 0;{{#ifeq:{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|2}}||background:#EFEFEF;|}}border:0.5em solid #000000; padding:1em;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:PT2.0 PromoMotion.webm|right|320px]]
Hello,

We are glad to inform you that [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|'''Project Tiger 2.0/GLOW''']] is going to start very soon. You know about Project Tiger first iteration where we saw exciting and encouraging participation from different Indian Wikimedia communities. To know about Project Tiger 1.0 please [[m:Supporting Indian Language Wikipedias Program|'''see this page''']]

Like project Tiger 1.0, This iteration will have 2 components
* Infrastructure support - Supporting Wikimedians from India with internet support for 6 months and providing Chromebooks. Application is open from 25th August 2019 to 14 September 2019. To know  more [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support|'''please visit''']] 
* Article writing contest - A 3-month article writing contest will be conducted for Indian Wikimedians communities. Following community feedback, we noted some community members wanted the process of article list generation to be improved. In this iteration, there will be at least two lists of articles 
:# Google-generated list, 
:# Community suggested list. Google generated list will be given to the community members before finalising the final list. On the other hand, the community may create a list by discussing among the community over Village pump, Mailing list and similar discussion channels. 

Thanks for your attention,&lt;br/&gt;
[[m:User:Ananth (CIS-A2K)|Ananth (CIS-A2K)]] ([[m:User talk:Ananth (CIS-A2K)|talk]])&lt;br/&gt;
Sent by [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:41, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ananth_(CIS-A2K)/PT1.0&amp;oldid=19314862 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tulsi Bhagat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
{{clear}}
==താങ്കളുടെ അഭിപ്രായമറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു==
നമസ്കാരം {{SUBJECTPAGENAME}},

മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും വളർച്ചയ്ക്കായി പരിഭാഷാ സൗകര്യം വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഭാഷാ ടീം [[:mw:Content translation/Boost|മുൻകൈ]] എടുക്കുന്നു. [[:mw:Content translation|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷാ ഉപകരണം]] ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ധാരാളം വിവർത്തനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ നിങ്ങളുടെ പ്രതികരണം ഞങ്ങൾക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്.
താങ്കളുടെ പ്രാദേശിക സമൂഹതാളിലോ mediawiki.org വെബ്‌സൈറ്റിലുള്ള പദ്ധതിയുടെ സംവാദത്താളിലോ താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക ([[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#മലയാളം_വിക്കിപീഡിയയിലെ_പരിഭാഷാ_പിന്തുണ_മെച്ചപ്പെടുത്തൽ]]). ഭാഷാ ടീമിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച്, നന്ദി! --[[ഉപയോക്താവ്:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Elitre (WMF)|സംവാദം]]) 16:21, 18 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC)

== WikiConference India 2020: IRC today ==

{{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}}
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:27, 20 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19473034 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2020: IRC today ==

Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation.

&lt;u&gt;The details of the IRC are&lt;/u&gt;
*Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019
*Website: https://webchat.freenode.net/
*Channel: #wci

&lt;small&gt;'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''&lt;/small&gt; 

This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:58, 20 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19473034 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Happy Diwali ==

{| style=&quot;border: 5px ridge red; background-color: white;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot; |[[File:Fuochi d'artificio.gif|120px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | &lt;center&gt;[[File:Diwali Festival.jpg|100px]]'''&lt;span style=&quot;color: green;&quot;&gt;Happy&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: green;&quot;&gt;Diwali&lt;/span&gt; [[File:Diwali Festival.jpg|100px]]'''&lt;/center&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;color: blue;&quot;&gt;&quot;Hello, In this festive season of lights, rangoli, fireworks and sweets. I like to wish you &amp; your family a very Happy and Prosperous Diwali&quot;. Regards,--[[User:Marajozkee|&lt;span style=&quot;font-family: Lucida Calligraphy &quot;&gt;&lt;b style=&quot;color: #008000&quot;&gt;Ra&lt;/b&gt;&lt;b style=&quot;color:#f10&quot;&gt;j&lt;/b&gt;&lt;b style=&quot;color:#080&quot;&gt;ee&lt;/b&gt;&lt;b style=&quot;color:#008000&quot;&gt;b&lt;/b&gt;]] [[Image:Bouncywikilogo.gif|25px]]&lt;sup&gt;[[User_talk:Marajozkee|&lt;span style=&quot;color:blue;font-family:Lucida Calligraphy&quot;&gt;'''(talk!)'''&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]]
|}
==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit&amp;section=1 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey ==

This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference &amp; Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision.

*Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform
*The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019.

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:10, 12 ഡിസംബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19617891 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== [WikiConference India 2020] Conference &amp; Event Grant proposal ==

WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference &amp; Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:21, 19 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19740275 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വർഗ്ഗം ==

[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B5%BC%E0%B4%97%E0%B5%8D%E0%B4%97%E0%B4%82:%E0%B4%AA%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B4%98%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%A4%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B6%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%AF_%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%BE&amp;curid=329423&amp;diff=3296191&amp;oldid=2490149&amp;diffmode=source ഇതിൽ] ഒരു വർഗ്ഗം എന്തിനാണ് 2 പ്രാവശ്യം?--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 14:31, 17 മാർച്ച് 2020 (UTC)
:{{reply to|Rojypala}}- കണ്ണികൾ തെറ്റായതും തിരിച്ചുവിടലുമുള്ള വർഗ്ഗങ്ങളിൽ നിലവിൽ കോമൺസിലേക്കുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ ചേർക്കാൻ കോഡ് ഉപയോഗിച്ച് നോക്കിയതാണ്. 2 പ്രാവശ്യം ചില താളിൽ വർഗ്ഗങ്ങൾ വന്നത് എന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപെട്ടിരുന്നു. അവ തിരുത്തുന്നതായിരിക്കും- നന്ദി [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Noto Sans;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:58, 17 മാർച്ച് 2020 (UTC)
::യാന്ത്രികമായ എഡിറ്റാണോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 05:39, 18 മാർച്ച് 2020 (UTC)
:::{{reply to|Rojypala}} അതെ.. piwikibotലെ ഒരു സ്ക്രിപ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയ എഡിറ്റ് ആയിരുന്നു.. ആ തിരുത്തലുകളുടെ സംഗ്രഹം 'യന്ത്രം' എന്ന് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Noto Sans;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 06:29, 18 മാർച്ച് 2020 (UTC)
:യാന്ത്രിക എഡിറ്റുകൾ നടത്താൻ യന്ത്ര ഉപയോക്താവ് ആവശ്യമല്ലേ?--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 12:03, 18 മാർച്ച് 2020 (UTC)
::{{reply to|Rojypala}} പൂർണമായി യാന്ത്രിക എഡിറ്റുകൾ ആയിരുന്നില്ല.. മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുബോൾ വേണം-വേണ്ട ഓപ്ഷൻ ഞാൻ തന്നെയായിരുന്നു നൽകിയത്.. അതിനാൽ യന്ത്ര ഉപയോക്താവ് ആയിരിക്കണം എന്നറിയില്ല.!! ഒരു പരീക്ഷണാർത്ഥം ചെയ്തതാണ്. &lt;code&gt;piwikibot&lt;/code&gt; പഠിച്ചുവരുകയാണ്. പൂർണമായി യാന്ത്രിക എഡിറ്റുകൾ നടത്താൻ യന്ത്ര ഉപയോക്താവ് അപേക്ഷ ഉടൻതന്നെ സമർപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും.-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Noto Sans;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 12:19, 18 മാർച്ച് 2020 (UTC)

== ഇറക്കുമതി ==
ചെയ്തിട്ടുണ്ട് ശരിയായോ എന്ന് നോക്കൂ. [[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 06:37, 8 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC) 
: {{കൈ}} നന്ദി {{ping|Akhiljaxxn}}. ശരിയായിട്ടുണ്ട്.. [[കേരളത്തിലെ കൊറോണ വൈറസ് ബാധ 2020]] എന്ന താളിൽ ഇപ്പോ ആ കോഡ് ചേർത്തിട്ടുണ്ട്..-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Noto Sans;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 06:41, 8 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC)

== Wiki Loves Women South Asia 2020 ==

[[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]]

Hello! 

Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon.  Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. 

Wiki Love and regards! 

[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]].

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:10, 31 മേയ് 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&amp;oldid=20129673 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു  ==

പ്രിയപ്പെട്ട {{ping|user:Gnoeee}}

വിക്കിപീഡിയയിലേക്കുള്ള താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് വളരെ നന്ദി.

വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb കുറച്ചു ചെറിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തന്നാൽ], ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ബന്ധപ്പെടുകയും തുടർചർച്ചകൾക്കായി ഒരു സമയം തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്യാം.

നന്ദി. ശുഭദിനാശംസകൾ! [[ഉപയോക്താവ്:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BGerdemann (WMF)|സംവാദം]]) 23:03, 1 ജൂൺ 2020 (UTC)

ഈ സർവേ ഒരു തേഡ് പാർട്ടി വഴിയായിരിക്കും ചെയ്യുന്നത്. അത് ചില നിബന്ധനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിരിക്കാം. സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചും വിവരക്കൈമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുമറിയാൻ [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view സർവേ സ്വകാര്യതാ പ്രസ്താവന] കാണുക.

== Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients ==

&lt;div style=&quot;border:8px red ridge;padding:6px;&gt;
[[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]]
Dear Wikimedians,

We hope this message finds you well.

We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. 

We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest.

Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. 

'''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.'''

Thank you. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:05, 11 ജൂൺ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&amp;oldid=20161046 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
&lt;/div&gt;

== Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award ==

{| style=&quot;background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;left; padding: 5px;&quot; | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]]
|style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |
[[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]]

Greetings!

Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020.

Keep shining!

Wiki Loves Women South Asia Team
|}

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:27, 5 ജൂലൈ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&amp;oldid=20247075 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ സാഹസികയാത്രയിലേക്ക് സ്വാഗതം!==
[[File:TWA guide left bottom.png |left|link=]]
:::::'''നമസ്കാരം TWA!'''  We're so happy you wanted to play to learn, as a friendly and fun way to get into our community and mission.  ഒരു തുടക്കം കിട്ടുവാൻ ഈ കണ്ണികൾ താങ്കൾക്ക് സഹായകമാവും എന്ന് തോനുന്നു.
::::::* [[WP:TWA/Portal|The Wikipedia Adventure Start Page]]
::::::* [[WP:TWA/Lounge|The Wikipedia Adventure Lounge]]
::::::* [[WP:Teahouse|The Teahouse new editor help space]]
::::::* [[WP:Help|വിക്കിപീഡിയ സഹായക താളുകൾ]]
-- {{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAYNAME}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}} ([[UTC]])
{{Wikipedia:TWA/Navigation2}}
==വിക്കിപീഡിയ സാഹസികയാത്രയിലേക്ക് സ്വാഗതം!==
[[File:TWA guide left bottom.png |left|link=]]
:::::'''നമസ്കാരം TWA!'''  We're so happy you wanted to play to learn, as a friendly and fun way to get into our community and mission.  ഒരു തുടക്കം കിട്ടുവാൻ ഈ കണ്ണികൾ താങ്കൾക്ക് സഹായകമാവും എന്ന് തോനുന്നു.
::::::* [[WP:TWA/Portal|The Wikipedia Adventure Start Page]]
::::::* [[WP:TWA/Lounge|The Wikipedia Adventure Lounge]]
::::::* [[WP:Teahouse|The Teahouse new editor help space]]
::::::* [[WP:Help|വിക്കിപീഡിയ സഹായക താളുകൾ]]
-- {{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAYNAME}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}} ([[UTC]])
{{Wikipedia:TWA/Navigation2}}
==വിക്കിപീഡിയ സാഹസികയാത്രയിലേക്ക് സ്വാഗതം!==
[[File:TWA guide left bottom.png |left|link=]]
:::::'''നമസ്കാരം  {{#if: {{{name|}}} | {{{name}}} | {{BASEPAGENAME}} }} !''',   ഞങ്ങളുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിലേക്കും ദൗത്യത്തിലേക്കും പ്രവേശിക്കാനുള്ള സൗഹാർദ്ദപരവും രസകരവുമായ മാർ‌ഗ്ഗമെന്ന നിലയിൽ നിങ്ങൾ‌ പഠിക്കാൻ‌ താൽ‌പ്പര്യപ്പെടുന്നതിൽ‌ ഞങ്ങൾ‌ അതീവസന്തുഷ്ടരാണ്. നിങ്ങൾ ദൗത്യങ്ങൾ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ചുവടെയുള്ള ലിങ്കുകൾ നിങ്ങൾക്ക് സഹായകരമാകുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
::::::* [[WP:TWA/കവാടം|വിക്കിപീഡിയ സാഹസികയാത്ര തുടക്കം]]
::::::* [[WP:TWA/Lounge|സാഹസികയാത്ര ലോഞ്ച്]]
::::::* [[WP:HD|സഹായമേശ]]
::::::* [[WP:Help|വിക്കിപീഡിയ സഹായക താളുകൾ]]
-- {{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAYNAME}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}} ([[UTC]])
{{Wikipedia:TWA/Navigation2}}

== ഒഴിവാക്കൽ ==
മലയാളത്തിൽ ഒഴിവാക്കാനുള്ള പ്രമാണങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള പ്രമാണങ്ങൾ|ഇവിടെയാണ്]] ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നത്, [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുളള പ്രമാണങ്ങൾ|ഇത്]] സ്ക്രിപ്റ്റ് പരിശോധിക്കുക--[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|Kiran Gopi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|സംവാദം]]) 15:12, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
:{{reply to|Kiran Gopi}}- ട്വിങ്കിൾ വഴി പ്രമാണം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള അപേക്ഷ നൽകിയപ്പോളാണ് ആ പുതിയ താൾ രൂപപ്പെട്ടത്. ട്വിങ്കിൾ സ്ക്രിപ്റ്റിൽ മാറ്റംവരുത്തിയാൽ ഇത് ശരിയായി വരുമെന്ന് തോന്നുന്നു. ട്വിങ്കിൾ സ്ക്രിപ്റ്റിൽ 'ള+ള = ളള' എന്നാണ് ഉള്ളത്.-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 16:36, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
::നന്ദി, [[:ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ശരിയാക്കി. --[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|Kiran Gopi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|സംവാദം]]) 17:45, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)

== WMWM 2021 Newsletter #1 ==

Namaskar,

You are receiving this notification as you are one of the subscriber of [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter|Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter]]. We are sharing with you the first newsletter featuring news, updates and plans related to the event. You can find our first issue '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-01|here]]'''. If you do not want to receive this kind of notification further, you can remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|here]].

Sent through [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:57, 1 ഡിസംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20717190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bodhisattwa@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #2 ==

&lt;div style=&quot;border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
The second edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have started a logistics assessment. The objective of the survey is to collect relevant information about the logistics of the Indian Wikimedia community members who are willing to participate in the event. Please spend a few minutes to fill  [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdkSwR3UHRZnD_XYIsJhgGK2d6tJpb8dMC4UgJKAxyjZKA2IA/viewform this form].

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-16|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 01:40, 17 ഡിസംബർ 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20756436 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Submission Open for Wikimedia Wikimeet India 2021 ==

''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it''

Hello,

We are excited to announce that submission for session proposals has been opened for Wikimedia Wikimeet India 2021, the upcoming online wiki-event which is to be conducted from 19 – 21 February 2021 during the occasion of International Mother Language Day. The submission will remain open until 24 January 2021.

'''You can submit your session proposals here -'''&lt;br/&gt;
https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions&lt;br/&gt;
{{Clickable button 2|Click here to Submit Your session proposals|class=mw-ui-progressive|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions}}

A program team has been formed recently from highly experienced Wikimedia volunteers within and outside India. It is currently under the process of expansion to include more diversity in the team. The team will evaluate the submissions, accept, modify or reject them, design and finalise the program schedule by the end of January 2021. Details about the team will come soon.

We are sure that you will share some of your most inspiring stories and conduct some really exciting sessions during the event. Best of luck for your submissions!

Regards,&lt;br/&gt;
Jayanta&lt;br/&gt;
On behalf of WMWM India 2021
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20756436 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Jayantanth@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #3 ==

&lt;div style=&quot;border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Happy New Year! The third edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened proposals for session submissions. If you want to conduct a session during the event, you can propose it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Submissions|here]] before 24 Jamuary 2021.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-01-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. -- [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:56, 1 ജനുവരി 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20756436 --&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20915971 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Bodhisattwa@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #4 ==

&lt;div style=&quot;border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Happy New Year! The fourth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before 16 February 2021.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-16-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:12, 17 ജനുവരി 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20977965 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Jayantanth@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 ==

&lt;div style=&quot;border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].&lt;br&gt;[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:49, 3 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=21052845 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Jayantanth@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 ==

&lt;div style=&quot;border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].&lt;br&gt;[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:53, 3 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=21052845 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Jayantanth@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Program Schedule: You are invited 🙏 ==

[[File:WMWMI logo 2.svg|right|150px]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello {{BASEPAGENAME}},

Hope this message finds you well. [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021|Wikimedia Wikimeet India 2021]] will take place from '''19 to 21 February 2021 (Friday to Sunday)'''. Here is some quick important information:

* A tentative schedule of the program is published and you may see it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|here]]. There are sessions on different topics such as Wikimedia Strategy, Growth, Technical, etc. You might be interested to have a look at the schedule.
* The program will take place on Zoom and the sessions will be recorded.
* If you have not registered as a participant yet, please register yourself to get an invitation, The last date to register is '''16 February 2021'''.
* Kindly share this information with your friends who might like to attend the sessions.

Schedule : '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|Wikimeet program schedule]]'''. Please register '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]]'''.

Thanks&lt;br/&gt;
On behalf of Wikimedia Wikimeet India 2021 Team
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Wikimeet_India_2021/list/active&amp;oldid=21060878 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Jayantanth@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Program Schedule: You are invited 🙏 ==

[[File:WMWMI logo 2.svg|right|150px]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello {{BASEPAGENAME}},

Hope this message finds you well. [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021|Wikimedia Wikimeet India 2021]] will take place from '''19 to 21 February 2021 (Friday to Sunday)'''. Here is some quick important information:

* A tentative schedule of the program is published and you may see it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|here]]. There are sessions on different topics such as Wikimedia Strategy, Growth, Technical, etc. You might be interested to have a look at the schedule.
* The program will take place on Zoom and the sessions will be recorded.
* If you have not registered as a participant yet, please register yourself to get an invitation, The last date to register is '''16 February 2021'''.
* Kindly share this information with your friends who might like to attend the sessions.

Schedule : '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|Wikimeet program schedule]]'''. Please register '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]]'''.

Thanks&lt;br/&gt;
On behalf of Wikimedia Wikimeet India 2021 Team
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Wikimeet_India_2021/list/active&amp;oldid=21060878 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Jayantanth@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [Small wiki toolkits] Workshop on &quot;Debugging/fixing template errors&quot; - 27 March 2021 (Saturday) ==

Greetings, this is to inform you that as part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, a workshop on &quot;Debugging/fixing template errors&quot; will be conducted on upcoming Saturday (27 March). We will learn how to address the common template errors on wikis (related but not limited to importing templates, translating them, Lua, etc.)

Details of the workshop are as follows:
*Date: 27 March
*Timings: 15:30 to 17:00 (IST), 15:45 to 17:15 (NPT), 16:00 to 17:30 (BST)
*Languages supported: English and Hindi
*Meeting link: https://meet.google.com/cyo-mnrd-ryj

If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Debugging_template_errors_workshop|sign-up on the registration page]].

Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 13:03, 23 മാർച്ച് 2021 (UTC)

''If you would like unsubscribe from updates related &quot;Small wiki toolkits - South Asia&quot;, kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].''
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&amp;oldid=21249539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [Small wiki toolkits] Workshop on Workshop on &quot;Designing responsive main pages&quot; - 30 April (Friday) ==

As part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, we would like to inform you about the third workshop of this year on “Designing responsive main pages”. During this workshop, we will learn to design the main page of a wiki to be responsive. This will allow the pages to be mobile-friendly, by adjusting the width and the height according to various screen sizes. Participants are expected to have a good understanding of Wikitext/markup and optionally basic CSS.

Details of the workshop are as follows:
*Date: 30 April 2021 (Friday)
*Timing: [https://zonestamp.toolforge.org/1619785853 18:00 to 19:30 (India / Sri Lanka), 18:15 to 19:45 (Nepal), 18:30 to 20:00 (Bangladesh)]
*Languages supported: English, Hindi
*Meeting link: https://meet.google.com/zfs-qfvj-hts

If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Designing_responsive_main_pages|sign-up on the registration page]].

Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 05:53, 24 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)

''If you would like unsubscribe from updates related &quot;Small wiki toolkits - South Asia&quot;, kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].''
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&amp;oldid=21367255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഉപയോക്താവ്:Gnoeee/test2 ==

''[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Gnoeee/test2]] എന്ന താളിൽനിന്ന്''
----
കുറേ ശൂന്യ ഫലകങ്ങൾ ഉള്ള [[ഉപയോക്താവ്:Gnoeee/test2]] എന്ന താൾ കുറേ മാസങ്ങളായി ഉപയോഗത്തിലില്ലാതിരുന്നതിനാൽ നീക്കം ചെയ്തിരുന്നു. ഈ താൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെങ്കിൽ ദയവായി അറിയിച്ചാൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jacob.jose|സംവാദം]]) 16:33, 29 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|Jacob.jose]] ആ.. ഒരു വർഷമായെന്ന് തോന്നുന്നു.. :) ശൂന്യമാക്കിയ സ്ഥിതിക്ക് ഈ സംവാദം താൾ കൂടി നീക്കം ചെയ്യാവുന്നത്...-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 20:17, 29 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)
----
::വളരെ നന്ദി. നീക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഒരബദ്ധം പറ്റിയതാണ് testന്റെ സംവാദം താളിൽ കുറിപ്പിടാൻ കാരണം :). സംവാദം മൊത്തം ഇങ്ങോട്ടേയ്ക്ക് മാറ്റി. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jacob.jose|സംവാദം]]) 04:04, 30 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)

== SWT South Asia Workshops: Feedback Survey ==

Thanks for participating in one or more of [[:m:Small wiki toolkits/South Asia/Workshops|small wiki toolkits workshops]]. Please fill out this short feedback survey that will help the program organizers learn how to improve the format of the workshops in the future. It shouldn't take you longer than 5-10 minutes to fill out this form. Your feedback is precious for us and will inform us of the next steps for the project.

Please fill in the survey before 24 June 2021 at https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSePw0eYMt4jUKyxA_oLYZ-DyWesl9P3CWV8xTkW19fA5z0Vfg/viewform?usp=sf_link.

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:51, 9 ജൂൺ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&amp;oldid=21367255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:34, 23 ജൂലൈ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774789 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ ==

സുഹൃത്തെ Gnoeee,

വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം.
*[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']].

നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.

[[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== തലക്കെട്ട് മാറ്റം ==

*പ്രിയ {{ping|Gnoeee}} [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram#Incorrect title names of some of the wikipedia pages|ഇത് ശ്രദ്ധിക്കണേ]] --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  14:11, 25 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)

== First Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 ==

Dear Wikimedian,

We are glad to inform you that the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|second iteration of Wikimedia Wikimeet India]] is going to be organised in February. This is an upcoming online wiki event that is to be conducted from 18 to 20 February 2022 to celebrate International Mother Language Day. The planning of the event has already started and there are many opportunities for Wikimedians to volunteer in order to help make it a successful event. The major announcement is that [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions for sessions]] has opened from yesterday until a month (until 23 January 2022). You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2021-12-23|first newsletter]]

If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:36, 24 ഡിസംബർ 2021 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&amp;oldid=22491850 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== First Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 ==

Dear Wikimedian,

We are glad to inform you that the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|second iteration of Wikimedia Wikimeet India]] is going to be organised in February. This is an upcoming online wiki event that is to be conducted from 18 to 20 February 2022 to celebrate International Mother Language Day. The planning of the event has already started and there are many opportunities for Wikimedians to volunteer in order to help make it a successful event. The major announcement is that [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions for sessions]] has opened from yesterday until a month (until 23 January 2022). You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2021-12-23|first newsletter]]

If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 07:35, 25 ഡിസംബർ 2021 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&amp;oldid=22491850 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 ==

Dear Wikimedian,

Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]]

If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:44, 8 ജനുവരി 2022 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&amp;oldid=22491850 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 ==

Dear Wikimedian,

Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]]

If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 06:04, 8 ജനുവരി 2022 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&amp;oldid=22491850 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Indic Hackathon | 20-22 May 2022 + Scholarships ==

Hello {{PAGENAME}},

&lt;small&gt;''(You are receiving this message as you participated previously participated in small wiki toolkits workshops.)''&lt;/small&gt;

We are happy to announce that the [[:m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] will be organizing [[:m:Indic Hackathon 2022|Indic Hackathon 2022]], a regional event as part of the main [[:mw:Wikimedia Hackathon|Wikimedia Hackathon]] taking place in a hybrid mode during 20-22 May. The regional event will be an in-person event taking place in Hyderabad.

As it is with any hackathon, the event’s program will be semi-structured i.e. while we will have some sessions in sync with the main hackathon event, the rest of the time will be upto participants’ interest on what issues they are interested to work on. The event page can be seen at &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Hackathon_2022&lt;/span&gt;.

We have full scholarships available to enable you to participate in the event, which covers travel, accommodation, food and other related expenses. The link to scholarships application form is available on the event page. The deadline is 23:59 hrs 17 April 2022.

Let us know on the event talk page or send an email to {{email|contact|indicmediawikidev.org}} if you have any questions. We are looking forward to your participation.

Regards, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:43, 12 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&amp;oldid=23135275 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

{| style=&quot;border:4px #018543 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;&quot; align=left |
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും പിറന്നാളാഘോഷവുമാണ് പ്രധാന അജണ്ട. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും.

[[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|620px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018]]


വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അവലോകനവും അവതരണങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. 

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെയും, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷത്തിന്റെ ഭാഗമാവാനും താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

[[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 16:14, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
|}

== ബോട്ട് തിരുത്തലുകൾ ==

[[ഉപയോക്താവ്:GnoeeeBot]] ബോട്ട് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്നും യഥാർത്ഥത്തിൽ പരീക്ഷണ തിരുത്തലുകൾ അല്ലെ നടത്തേണ്ടത്? നിലവിൽ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/GnoeeeBot|85 തിരുത്തലുകൾ]] ബോട്ട് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്നും നടന്നതായി ശ്രദ്ധയിൽപെട്ടിട്ടുണ്ട്. ബോട്ട് ഫ്ലാഗ് ലഭിച്ച ശേഷം ഇനിയുള്ള തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നതാവും ഉചിതമെന്ന് തോനുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 19:20, 9 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC)

== Translation request ==

Hello, Gnoeee.

Can you create the article [[:en:Phlegraean Fields]], which is Europe's only [[:en:supervolcano|supervolcano]] and which is [[:simple:Dormant volcano|dormant]], in Malayalam Wikipedia? Can you use (and transliterate) the Italian title, ''Campi Flegrei'', not the English title of the article, since the volcano is not located in an English-speaking country?

Yours sincerely, [[ഉപയോക്താവ്:Oirattas|Oirattas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Oirattas|സംവാദം]]) 07:50, 5 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

== ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

താങ്കളുടെ  പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്.

പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78

മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്.

ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി!

സസ്നേഹം,
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) 
ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&amp;oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ സംബന്ധിച്ചുള്ള പരിശീലന പരിപാടി ==

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,

മലയാളത്തിലെ [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)#അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്|വിക്കിഡാറ്റ ലെക്സീംസ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി]] സംഘടിപ്പിക്കുന്ന പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താത്പര്യമറിയിച്ചിരുന്നല്ലോ. പരിപാടിയുടെ വിശദവിവരം ചുവടെ

* '''ദിവസം''' : 15 ആഗസ്റ്റ് 2026
* '''സമയം''' : 15 August 2026 16:30 – 18:30 ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാന്റേഡ് സമയം
* '''പരിപാടിയുടെ താൾ''' : https://www.wikidata.org/wiki/Event:Growing_Lexemes_Edits/Malayalam/Workshop_1

ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ പരിപാടിയുടെ താളിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. 

സസ്നേഹം, [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:14, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== Question from [[User:Subeesh s k|Subeesh s k]] on [[:ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Praveenp|ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Praveenp]] (11:26, 3 നവംബർ 2026) ==
Hello --[[ഉപയോക്താവ്:Subeesh s k|Subeesh s k]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Subeesh s k|സംവാദം]]) 11:26, 3 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>89ydvwbcr7poq35i2ac50oysamayabl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിശാജീവികളായ മൃഗങ്ങളുടെ പട്ടിക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>412682</id>
    <revision>
      <id>4682280</id>
      <parentid>4668767</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24070" sha1="j20mqc654f5rblnrq8jx36dwrntsj2p" xml:space="preserve">{{translation}}{{prettyurl|List of nocturnal animals}}
[[പ്രമാണം:Petauroides volans Gould.jpg|200px|right|thumb|ഗ്രേറ്റെർ ഗ്ലൈഡർ]]
[[രാത്രി]] സജീവമാകുകയും [[പകൽ]] വിശ്രമിക്കുകയോ,ഉറങ്ങുകയോ ചെയ്യുന്ന ജീവികളാണ് '''നിശാജീവികൾ''' അഥവാ രാത്രിഞ്ജരന്മാർ. ഈ സവിശേഷതയെ '''നൊക്റ്റർനാലിറ്റി''' ('''Nocturnality''') എന്നുപറയുന്നു.
==അറിയപ്പെടുന്ന നിശാജീവികളായ മൃഗങ്ങൾ==
{{div col|cols=3}}
* [[അയ്-അയ്]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/aye-aye/|title=Aye-Aye Daubentonia madagascariensis|work=National Geographic|accessdate=18 May 2010|archive-date=2010-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100118144125/http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/aye-aye|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[ബാഡ്ജർ]]&lt;ref name=&quot;badger&quot;&gt;[http://www.ksr.ku.edu/libres/Mammals_of_Kansas/badger.html Kansas University]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
* [[ബൻഡികൂട്ട്]]
* [[വവ്വാൽ]]&lt;ref name=&quot;bats&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.si.edu/Encyclopedia_SI/nmnh/batfacts.htm|title=Encyclopedia Smithsonian:  Bat Facts|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[ബാറ്റ്-ഈയേർഡ് ഫോക്സ്]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/159.shtml|title=Bat-eared fox|work=[[BBC Online]]|accessdate=18 May 2010|archive-date=2012-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120316200311/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/159.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[ബീവർ]]{{Citation needed|date=July 2014}}
* [[ബിൻഡുറോങ്]]&lt;ref name=&quot;sandiegozoo1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-binturong.html|title=Binturong - San Diego Zoo Animals|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-date=2013-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604192557/http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-binturong.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Macrotis|ബിൽബി]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.enchantedlearning.com/coloring/nocturnal.shtml|title=Nocturnal Animals  - AllAboutNature.com|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[കറുത്ത കാണ്ടാമൃഗം]]
* [[Galago|ഗാലഗോ(bushbaby)]]&lt;ref name=&quot;bushbaby&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.awf.org/content/wildlife/detail/bushbaby|title=Bush Baby|work=African Wildlife Foundation}}&lt;/ref&gt;
* [[ബുഷ് റാറ്റ് ]]&lt;ref name=&quot;bushrat&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wiresnr.org/bushrat.html|title=Bush Rat|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-date=2013-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215205122/http://www.wiresnr.org/bushrat.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[ക്യാപിബാറ]] (some are [[crepuscular]])&lt;ref name=&quot;water pig&quot;&gt;{{cite web| url = http://library.sandiegozoo.org/factsheets/capybara/capybara.htm| title = Capybara Fact Sheet| publisher = San Diego Zoo Global Library| accessdate = 22 July 2017| archive-date = 2011-09-30| archive-url = https://web.archive.org/web/20110930051431/http://library.sandiegozoo.org/factsheets/capybara/capybara.htm| url-status = dead}}  {{cite web| url = https://a-z-animals.com/animals/capybara/| title = Capybara (Hydrochoerus hydrochaeris)| publisher = A-Z Animals| accessdate = 22 July 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[കാരകൽ]]&lt;ref name=&quot;caracalnoc&quot;&gt;{{cite web | title=Tanzania: With Zanzibar, Pemba &amp; Mafia | publisher=Bradt Travel Guides | year=2009 | author=Briggs, Philip | pages=28}}&lt;/ref&gt;
* [[പൂച്ച]]&lt;ref name=&quot;cats&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animalhumanesociety.org/training/library/nocturnal-behavior-cats|title=Nocturnal Behavior in Cats|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20131118053015/http://www.animalhumanesociety.org/training/library/nocturnal-behavior-cats|archive-date=2013-11-18|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[മീൻപിടിയൻ പൂച്ച]]&lt;ref name=&quot;aworld&quot;&gt;{{cite web|url=http://animal-world.com/encyclo/fresh/catfish/catfish.htm|title=Catfish|author=Animal-World|work=Animal World|access-date=2018-02-26|archive-date=2012-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20120417234946/http://animal-world.com/encyclo/fresh/catfish/catfish.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;samer&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-nocturnal-catfish-sta|title=How Nocturnal Catfish Stalk Their Prey|author=Kate Wong|work=Scientific American}}&lt;/ref&gt;
* [[ചിൻചില്ല]]&lt;ref name=&quot;chinchilla&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.chinchillafactssite.com/|title=Chinchilla Facts: What is a Chinchilla – Adorable Pet or Wild Animal|work=ChinchillaFactsSite.com|access-date=2018-02-26|archive-date=2018-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420132219/http://chinchillafactssite.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[വെരുക്]] {{Citation needed|date=July 2014}}
* [[പൂമ]]&lt;ref name=&quot;cougar&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.nps.gov/ccso/cougar.htm |title=National Park Service |access-date=2018-02-26 |archive-date=2007-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224075326/http://www.nps.gov/ccso/cougar.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[കയോട്ടി]]&lt;ref name=&quot;eek&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dnr.state.wi.us/eek/critter/mammal/coyote.htm|title=EEK! - Critter Corner - Coyote|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-date=2012-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120125090712/http://www.dnr.state.wi.us/eek/critter/mammal/coyote.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;univill&quot;&gt;{{cite web|url=http://m.extension.illinois.edu/wildlife/directory_show.cfm?species=coyote|title=Wildlife Directory: Coyote – Living with Wildlife|publisher=University of Illinois|access-date=2018-02-26|archive-date=2012-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121005212/http://m.extension.illinois.edu/wildlife/directory_show.cfm?species=coyote|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Cyprus spiny mouse|സൈപ്രസ് സ്പൈനി മൗസ്]]&lt;ref name=&quot;spinymouse&quot;&gt;{{cite web|url=http://homepage.ntlworld.com/jean.wright93/sm/sm.htm |title=Spiny Mice |publisher= |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120218052004/http://homepage.ntlworld.com/jean.wright93/sm/sm.htm |archivedate=2012-02-18 |df= }}&lt;/ref&gt;
* [[ഡിങ്കോ]]{{Citation needed|date=July 2014}}
* [[Dwarf crocodile|കുള്ളൻ മുതല]]&lt;ref name=EatonIUCN&gt;{{cite book| author=Eaton, M.J. | year=2010 | chapter=Dwarf crocodile Osteolaemus tetraspis | editors=Manolis, S.C.; and C. Stevenson | title=Crocodiles: Status, Survey and Conservation Action Plan | chapterurl=https://www.iucncsg.org/365_docs/attachments/protarea/21%20O-c1d8ab26.pdf | publisher=IUCN Crocodile Specialist Conservation Group | edition=3 | pages=127–132}}&lt;/ref&gt;
* [[Eastern woolly lemur|ഈസ്റ്റേൺ വൂളീ ലെമൂർ]]&lt;ref name=&quot;woolylemur&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.theprimata.com/avahi_laniger.html|title=Eastern Woolly Lemur (Avahi laniger)|author=Sean Flannery|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[പറക്കുന്ന അണ്ണാൻ]]&lt;ref name=&quot;flysq&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ksr.ku.edu/libres/mammals_of_kansas/fly-squir.html |title=Kansas University |access-date=2018-02-26 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426015507/http://www.ksr.ku.edu/libres/mammals_of_kansas/fly-squir.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Thorington, Jr. |first=R.W |author2=Pitassy, D. |author3=Jansa, S.A. |date=June 2002 |title=Phylogenies of Flying Squirrels (Pteromyinae) |journal=Journal of Mammalian Evolution |volume=9 |issue=1–2 |pages=99–135 |url=http://www.tc.umn.edu/~jansa003/PDFs/Thorington.etal.02.pdf |accessdate=2009-07-14 |doi=10.1023/A:1021335912016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110611111147/http://www.tc.umn.edu/~jansa003/PDFs/Thorington.etal.02.pdf |archivedate=2011-06-11 |df= }}&lt;/ref&gt;
* [[ഗെർബി]]&lt;ref name=&quot;peta1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.peta.org/issues/Companion-Animals/facts-on-gerbils-and-hamsters.aspx|title=Facts on Gerbils and Hamsters|work=PETA|access-date=2018-02-26|archive-date=2013-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103014020/http://www.peta.org/issues/Companion-Animals/facts-on-gerbils-and-hamsters.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; (some are diurnal or crepuscular&lt;ref name =&quot;gerbildi&quot;&gt;{{cite web|url=http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Gerbillinae.html|title=ADW: Gerbillinae: INFORMATION|work=Animal Diversity Web}}&lt;/ref&gt;)
* [[ഹാംസ്റ്റെർ]]&lt;ref name=&quot;peta1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hamster&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.afrma.org/hamster.htm|title=AFRMA - Hamsters: Syrian &amp; Russian Dwarf Hamsters|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[ഇത്തിൾപന്നി (കുടുംബം)]]&lt;ref name=&quot;hedgehog&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wildlifetrust.org.uk/facts/hedge.htm|title=Hedgehogs|publisher=|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130212223618/http://www.wildlifetrust.org.uk/facts/hedge.htm|archivedate=2013-02-12|df=}}&lt;/ref&gt;
* [[തറക്കരടി]]&lt;ref name=&quot;ratel1&quot;&gt;[http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-08.html Badgers.co.uk] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120222154725/http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-08.html |date=2012-02-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ratel2&quot;&gt;[http://www.honeybadger.com/factfile/Diet.htm HoneyBadger.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120102055940/http://www.honeybadger.com/FactFile/Diet.htm |date=2012-01-02 }}&lt;/ref&gt;
* [[കഴുതപ്പുലി]]&lt;ref name=&quot;hyena1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/animal/hyena|title=hyena - mammal|work=Encyclopædia Britannica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hyena2&quot;&gt;{{cite web|url=http://science.jrank.org/pages/3479/Hyena.html|title=Hyena - Species of hyena|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[Hoffmann's two-toed sloth|ഹോഫ്മാൻസ് റ്റു ടോഡ് സ്ലോത്ത് ]]&lt;ref name=&quot;sloth1&quot;&gt;{{cite web|url=http://library.sandiegozoo.org/factsheets/sloth/sloth.htm|title=Two-toed Sloth Fact Sheet|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-date=2014-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141104184342/http://library.sandiegozoo.org/factsheets/sloth/sloth.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Iranian jerboa|ഇറാനിയൻ ജെർബോവ]]&lt;ref name=&quot;jerboa&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.edgeofexistence.org/mammals/species_info.php?id=64|title=EDGE :: Mammal Species Information|work=EDGE of Existence|access-date=2018-02-26|archive-date=2010-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20101031120330/http://edgeofexistence.org/mammals/species_info.php?id=64|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jerboa2&quot;&gt;[http://www.nhptv.org/wild/dipodidae.asp Wildlife Journal Junior]&lt;/ref&gt;
* [[ജാഗ്വാർ]] (bordering on crepuscular)
* [[കങ്കാരു]] (most, a few are [[crepuscular]])&lt;ref name=&quot;kangaroo&quot;&gt;[http://www.dfat.gov.au/facts/kangaroos.html Australian Dept. of Foreign Affairs and Trade] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120527162537/http://www.dfat.gov.au/facts/kangaroos.html |date=2012-05-27 }}&lt;/ref&gt;
* [[കൊവാല]] (mostly nocturnal)&lt;ref name=&quot;koala1&quot;&gt;[https://www.savethekoala.com/kids/dictionary.html Australian Koala Foundation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090915190405/https://www.savethekoala.com/kids/dictionary.html |date=2009-09-15 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;koala2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wildlifeextra.com/go/world/koala.html#cr|title=Koala facts - All about koalas.|author=Powell Ettinger|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Kinkajou|കിങ്കജൂ]] &lt;ref name=&quot;kinkajou&quot;&gt;{{cite web|url=http://magma.nationalgeographic.com/ngexplorer/0410/articles/mainarticle.html|title=National Geographic Explorer Adventurer Magazine - Teachers|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-date=2012-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120720215356/http://magma.nationalgeographic.com/ngexplorer/0410/articles/mainarticle.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Kit fox|കിറ്റ് ഫോക്സ്]] (mostly)&lt;ref name=&quot;kitfox&quot;&gt;{{cite web|url=http://digital-desert.com/wildlife/kit-fox.html|title=Kit Fox|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[പുള്ളിപ്പുലി]]&lt;ref name=&quot;nova&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.pbs.org/wgbh/nova/leopards/nocturnaleye.html|title=NOVA Online - Leopards of the Night - The Nocturnal Eye|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[Leopard gecko|ലെപാർഡ് ജെക്കൊ]]
* [[സിംഹം]] (bordering on crepuscular)&lt;ref name=&quot;earthtouch&quot;&gt;[http://www.earth-touch.com/result.php?i=Lions-nocturnal-chorus Lions' nocturnal chorus ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420172909/http://www.earth-touch.com/result.php?i=Lions-nocturnal-chorus |date=2012-04-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;phxzoo&quot;&gt;[http://www.phoenixzoo.org/learn/animals/animal_detail.aspx?FACT_SHEET_ID=100001 Phoenix Zoo Fact Sheet - Lions] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120415054339/http://www.phoenixzoo.org/learn/animals/animal_detail.aspx?FACT_SHEET_ID=100001 |date=2012-04-15 }}&lt;/ref&gt;
* [[Margay|മാർഗേ]]&lt;ref name=&quot;margay&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.anywherecostarica.com/flora-fauna/mammal/margay|title=Margay|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[Mink]] (bordering on crepuscular)&lt;ref name=&quot;mink1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bear-tracker.com/mink.html|title=Animal Tracks - Mink (Mustela vison AKA Neovison vison)|author=Kim A. Cabrera|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mink2&quot;&gt;[http://www.wildcru.org/research/research-detail/?project_id=37 Wildlife Conservation Research Unit] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111209002655/http://www.wildcru.org/research/research-detail/?project_id=37 |date=2011-12-09 }}&lt;/ref&gt;
* [[ചുണ്ടെലി ]]&lt;ref name=&quot;mouse1&quot;&gt;{{Cite journal|jstor=1374418|title=JSTOR|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mouse2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.santharia.com/bestiary/field_mouse.htm|title=The Field Mouse|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[Nine-banded armadillo|നെയൺ-ബാൻഡഡ് അർമാഡില്ലോ]]&lt;ref name=&quot;Armadillo2&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ksr.ku.edu/libres/mammals_of_kansas/roadkill.html |title=Mammals of Kansas - Kansas University |access-date=2018-02-26 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426015541/http://www.ksr.ku.edu/libres/mammals_of_kansas/roadkill.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[Octodon|ഒക്ടോഡൺ]](except the diurnal ''degus '' species)&lt;ref name=&quot;octodon2&quot;&gt;[http://www.lsa.umich.edu/psych/theresaleelab/ University of Michigan] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120720231040/http://www.lsa.umich.edu/psych/theresaleelab/ |date=2012-07-20 }}&lt;/ref&gt;
* [[ടൈഗർ പൂച്ച]]&lt;ref name=&quot;oncilla&quot;&gt;{{cite web|url=http://travelcostaricanow.com/index.php/Oncilla_or_'Little_Spotted_Cat'|title=Oncilla or 'Little Spotted Cat'|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-date=2011-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110109041732/http://travelcostaricanow.com/index.php/Oncilla_or_%27Little_Spotted_Cat%27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oncilla2&quot;&gt;[http://www.felineconservation.org/feline_species/oncilla.htm FelineConserveation.org ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111014152704/http://felineconservation.org/feline_species/oncilla.htm |date=2011-10-14 }}&lt;/ref&gt;
* [[Ocelot|ഒസെലോട്ട്]]
* [[ഒപ്പോസം]]&lt;ref name=&quot;opossum1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.opossumsocietyus.org/frequently_asked_questions.htm|title=Opossum FAQ|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;opossum2&quot;&gt;[http://opossum.craton.net/faqs.htm Craton.net]&lt;/ref&gt;
* [[Panamanian night monkey|പനമാനിയൻ നൈറ്റ് മങ്കി]]&lt;ref name=&quot;monk3&quot;&gt;{{cite web|url=http://pin.primate.wisc.edu/factsheets/entry/owl_monkey|title=Primate Factsheets: Owl monkey (Aotus) Taxonomy, Morphology, &amp; Ecology|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;monk4&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/39953/0|title=Aotus zonalis (Panamanian Night Monkey)|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[ഈനാമ്പേച്ചി]]&lt;ref name=&quot;pangolin&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.awf.org/content/wildlife/detail/pangolin |title=Pangolin |work=African Wildlife Foundation |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090417080037/http://www.awf.org/content/wildlife/detail/pangolin |archivedate=2009-04-17 |df= }}&lt;/ref&gt;
* [[Porcupine]]&lt;ref name=&quot;pornoc&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.nhm.org/site/explore-exhibits/permanent-exhibits/north-american-mammals/porcupine | title=North American porcupine&amp;nbsp;— Erethizon dorsatum (Linnaeus, 1758) | publisher=Natural History Museum of Los Angeles County | accessdate=July 26, 2012 | archive-date=2014-06-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140607082910/http://www.nhm.org/site/explore-exhibits/permanent-exhibits/north-american-mammals/porcupine | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[Phalangeriformes|പോസ്സം]]&lt;ref name=&quot;possum&quot;&gt;{{cite web|url=http://rainforest-australia.com/possums.htm|title=! Rainforest Possums ! Tropical Rainforest, Far North Queensland Australia|author=John Chambers|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-date=2012-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120128101453/http://rainforest-australia.com/possums.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Quoll|ക്വോൾ]]
* [[Rabbit rat|റാബിറ്റ് റാറ്റ്]]&lt;ref name=&quot;rabbitrat&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=131|title=Conilurus albipes — White-footed Rabbit-rat, Parroo|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[റാക്കൂൺ]]&lt;ref name=&quot;raccoon1&quot;&gt;[http://www.nhptv.org/natureworks/raccoon.htm Nature Works]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;raccoon2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.utexas.edu/safety/ehs/animalmakesafe/faq.html|title=Animal Makesafe Frequently Asked Questions - Environmental Health and Safety - The University of Texas at Austin|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-date=2012-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120122508/http://www.utexas.edu/safety/ehs/animalmakesafe/faq.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Red fox|ചുവന്ന കുറുക്കൻ]]
* [[സ്കങ്ക്]]&lt;ref name=&quot;skunk&quot;&gt;{{cite web|url=http://totalwildlifecontrol.com/critter-facts-control/skunks/|title=Skunks  -  Humane Wildlife Control, Oklahoma – The Skunk Whisperer Way|author=Jonathan Gibbons - Web Ventures Plus|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[തേവാങ്ക്]]&lt;ref name=&quot;slowloris&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/nature/life/Slow_loris|title=BBC Nature - Slow lorises videos, news and facts|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-date=2012-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120123163248/http://www.bbc.co.uk/nature/life/Slow_loris|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[കണ്ണാടിക്കരടി]]&lt;ref name=&quot;specbear&quot;&gt;{{cite web|url=http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/spectacled-bear/|title=Spectacled Bear|author=National Geographic Society|work=National Geographic|access-date=2018-02-26|archive-date=2010-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100114010928/http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/spectacled-bear/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Sportive lemur|സ്‌പോർട്ടീവ് ലെമർ]]
* [[Sugar glider|ഷുഗർ ഗ്ലൈഡർ]]
* [[Tapeti|തപെട്ടി]]&lt;ref name=&quot;tapeti1&quot;&gt;{{cite web|url=http://wildpro.twycrosszoo.org/s/0MLagomorph/Leporidae/Sylvilagus/sylvilagus_brasiliensis.htm|title=Sylvilagus brasiliensis - Tapeti (Species)|publisher=|access-date=2018-02-26|archive-date=2019-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412195725/http://wildpro.twycrosszoo.org/S/0MLagomorph/Leporidae/Sylvilagus/Sylvilagus_brasiliensis.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tapeti2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.buzzle.com/articles/nocturnal-animals-list.html|title=Nocturnal Animals List|author=Ningthoujam Sandhyarani|work=Buzzle}}&lt;/ref&gt;
* [[ടറന്റുല]]&lt;ref name=&quot;tarantula&quot;&gt;[http://pp.desertmuseum.org/kids/oz/long-fact-sheets/tarantula.php Desert Museum] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118140038/http://pp.desertmuseum.org/kids/oz/long-fact-sheets/tarantula.php |date=2012-01-18 }}&lt;/ref&gt;
* [[ടാർസിയർ]]&lt;ref name=&quot;tarsier&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.factzoo.com/mammals/tarsiers.html|title=Tarsiers  - The Big-Eyed, Ancient, Nocturnal Mammal|publisher=}}&lt;/ref&gt;
* [[ടാസ്മേനിയൻ ഡെവിൾ]]
* [[കടുവ]] (most species)&lt;ref name=&quot;tiger1&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20010222160629/http://www.agarman.dial.pipex.com/tiger.htm based on work of Peter Jackson - Chairman, Cat Specialist Group]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tiger2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animalcorner.co.uk/rainforests/bengaltiger_about.html|title=Bengal Tigers|work=Animal Corner}}&lt;/ref&gt;
* [[Velvet worm|ഒനിചോഫോറ]]
* [[Western woolly lemur|വെസ്റ്റേൺ വൂളി ലെമൂർ]]
* [[വൈറ്റ്-ടെയിൽഡ് ഡീർ]] (bordering on crepuscular)&lt;ref name=&quot;whitetail&quot;&gt;{{cite web|url=http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/white-tailed-deer/|title=White-Tailed Deer|author=National Geographic Society|work=National Geographic|access-date=2018-02-26|archive-date=2010-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100115132952/http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/white-tailed-deer|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Wombat|വോംബാറ്റ്]]&lt;ref name=&quot;wombat&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wombania.com/wombats/wombat-facts.htm|title=Quick Wombat Facts|date=19 January 2004|work=Wombania}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}
*[[ഗ്രേറ്റെർ ഗ്ലൈഡർ]]

==വംശനാശം സംഭവിച്ച നിശാജീവികളായ മൃഗങ്ങൾ==
* ''[[Panthera onca augusta]]'' (Pleistocene North American jaguar)
* ''[[Panthera onca mesembrina]]'' (Pleistocene South American jaguar)
* ''[[Palaeochiropteryx]]''
* ''[[Tyto pollens]]''
* ''[[ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്]]''
* ''[[Troodon]]''
* ''[[വെലോസിറാപ്റ്റർ]]''
{{div col end}}

==ഇതും കാണുക==
* [[ക്രിപസ്ക്യൂലെർ]], സന്ധ്യാസമയത്ത്, (സൂര്യോദയത്തിലോ,അസ്തമയത്തിലോ) സജീവമാകുന്ന ജീവികളാണ്.
* [[ദിവാജീവി]], പകൽ സജീവമാകുകയും രാത്രി ഉറങ്ങുകയോ വിശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന സസ്യങ്ങളുടെയും ജന്തുക്കളുടെയും പ്രകൃതം 
* [[Cathemeral]], a classification of organisms with sporadic and random intervals of activity during the day or night.
* [[Matutinal]], a classification of organisms that are only or primarily active in the pre-dawn hours or early morning.
* [[vespertine (biology)|Vespertine]], a classification of organisms that are only or primarily active in the evening.
* [[അന്തർജാത-നിജാവർത്തനം]]
* [[Chronotype]]

==അവലംബം==
{{reflist|3}}
==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2202482/ The Susceptibility of Nocturnal Animals to Ultra-violet Radiation]
*[http://www.bbc.co.uk/nature/adaptations/Nocturnality BBC Nature Wildlife, ''Nocturnal'']</text>
      <sha1>j20mqc654f5rblnrq8jx36dwrntsj2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫ്രാൻസ് സ്റ്റെയ്ൻഡാക്നർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>430916</id>
    <revision>
      <id>4682414</id>
      <parentid>3264875</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5958" sha1="9568u78l2py74l9fnp6se4gnxcfkonx" xml:space="preserve">[[File:Steindachner Franz 1834-1919.png|thumb|Franz Steindachner, 1912]][[Austria|ആസ്ട്രിയക്കാരനായ]] ഒരു [[Zoology|ജന്തുശാസ്ത്രജ്ഞനും]], [[ichthyologist|മൽസ്യശാസ്ത്രജ്ഞനും]], [[herpetologist|തവളശാസ്ത്രജ്ഞനും]] ആയിരുന്നു '''ഫ്രാൻസ് സ്റ്റെയ്ൻഡാക്നർ''''''(Franz Steindachner)''' (ജനനം 11 നവംബർ 1834 [[Vienna|വിയന്നയിൽ]] – മരണം 10 ഡിസംബർ 1919 [[Vienna|വിയന്നയിൽ]]). അദ്ദേഹം മൽസ്യങ്ങളെപ്പറ്റി 200 -ലേറെയും ഉരഗങ്ങളെയും ഉഭയജീവികളെയും പറ്റി 50 -ലേറെയും പ്രബന്ധങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;Kähsbauer P (1959). &quot;''Intendant Dr. Franz Steindachner, sein Leben und Werk'' &quot;. ''Ann. Naturhist. Mus. Wien'' '''63''': 1-30. (in German).&lt;/ref&gt; നൂറുകണക്കിനു മൽസ്യങ്ങളെപ്പറ്റിയും നിരവധി പുതിയ ഉഭയജീവികളെപ്പറ്റിയും ഉരഗങ്ങളെപ്പറ്റിയും അദ്ദേഹം വിവരണങ്ങൾ നൽകി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://reptile-database.reptarium.cz/advanced_search?author=steindachner&amp;submit=Search|title=Search results|publisher=}}&lt;/ref&gt; കുറഞ്ഞത് ഏഴ് ഉരഗ-സ്പീഷിസുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരുവഹിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.reptile-database.org|title=The Reptile Database|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== ജീവിതവും സംഭാവനകളും==
തന്റെ സുഹൃത്തായ[[എഡ്വാർഡ് സ്യൂസ്|എഡ്വാർഡ് സ്യൂസ്ന്റെ]]  (1831-1914) അഭിപ്രായം മാനിച്ച് [[natural history|പ്രകൃതിചരിത്രത്തിൽ]] താല്പര്യമുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹം [[fossil fish|ഫോസിൽ മൽസ്യങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള]] പഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. [[ജോഹാൻ ജേക്കബ് ഹെകെൽ|ജോഹാൻ ജേക്കബ് ഹെകെലിന്റെ]] (1790-1857) മരണം മുതൽ ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുകയായിരുന്ന [[നാച്യുർഹിസ്റ്റോറിഷെസ് മ്യൂസിയം|നാച്യുർഹിസ്റ്റോറിഷെസ് മ്യൂസിയത്തിലെ ]]  മൽസ്യശേഖരത്തിന്റെ ഡിറക്ടർ സ്ഥാനത്ത് അദ്ദേഹം 1860 -ൽ നിയമിതനായി.&lt;ref name=MW&gt;{{cite web|url=http://www.nhm-wien.ac.at/en/research/_zoology_vertebrates/fish_collection_/history|title=''Naturhistorisches Museum Wien''|publisher=}} (in German).&lt;/ref&gt;

[[Ichthyology|മൽസ്യശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] എന്ന നിലയിൽ സ്റ്റെയ്ൻഡാക്നർക്കുള്ള അംഗീകാരം നാൾക്കുനാൾ വർദ്ധിച്ചുവരികയും 1868 -ൽ അദ്ദേഹത്തെ [[Harvard University|ഹാർവാർഡ് സർവ്വകലാശാല]]യിലെ താരതമ്യജീവശാസ്ത്രമ്യൂസിയത്തിൽ ഒരു സ്ഥാനമേറ്റെടുക്കാൻ [[ലൂയിസ് അഗാസിസ്]] (1807-1873) ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്തു. 1871-1872 കാലത്ത്  [[Hassler Expedition|ഹസ്ലർ പര്യവേക്ഷണത്തിൽ]] പങ്കെടുത്തിരുന്നു.(തെക്കേഅമേരിക്കയിലെ ബോസ്റ്റണിൽ നിന്നും [[സാൻഫ്രാൻസിസ്കോ]]യിലേക്കുള്ള യാത്ര). 1874-ൽ അദ്ദേഹം [[വിയന്ന]]യിലേക്ക് തിരിച്ചു. 1887-ൽ അദ്ദേഹം നാച്യുർഹിസ്റ്റോറിഷെസ് മ്യൂസിയത്തിൽ സുവോളജിക്കൽ വകുപ്പിന്റെ ഡയറക്ടറായി. 1898 -ൽ അദ്ദേഹം മ്യൂസിയത്തിന്റെ ഡയറക്ടറായി.&lt;ref name=MW/&gt;

== അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
*&quot;The Herpetological Collection&quot;. [https://web.archive.org/web/20161001235418/http://www.nhm-wien.ac.at/en/research/1_zoology_vertebrates/herpetological_collection/history/the_herpetological_collection ''Naturhistorisches Museum Wien'']. (in English).
* A selection of literature by Franz Steindachner: {{cite web | url=https://portal.d-nb.de/opac.htm?query=Woe%3D117246794&amp;method=simpleSearch | title=''Katalog der Deutschen Nationalbibliothek '' | accessdate=2010-04-04 | date= | publisher=[[German National Library]] | language=German |url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304002226/https://portal.d-nb.de/opac.htm?query=Woe%3D117246794&amp;method=simpleSearch | archivedate=2016-03-04 | df= }}
* [http://www.biographien.ac.at/oebl_13/164.pdf Biography in German] @ ''[[Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950]]'' (''ÖBL '').

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1834-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1919-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രിയൻ ജന്തുശാസ്ത്രജ്ഞർ]]</text>
      <sha1>9568u78l2py74l9fnp6se4gnxcfkonx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിക്കി ദെ സെയിന്റ് ഫല്ലെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>436343</id>
    <revision>
      <id>4682260</id>
      <parentid>4133236</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10870" sha1="e472hy8m8ir7c0ste5d0ij7hugz4y5u" xml:space="preserve">{{prettyurl|Niki de Saint Phalle}}
{{Infobox artist
| honorific_prefix = 
| name             = നിക്കി ദെ സെയിന്റ് ഫല്ലെ
| honorific_suffix = 
| image            = File:Niki de Saint Phalle by Lothar Wolleh.jpg
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = 1970 portrait by [[Lothar Wolleh]]
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_name    = Catherine-Marie-Agnès Fal de Saint Phalle
| birth_date    = {{birth date|df=yes|1930|10|29}}
| birth_place   = [[Neuilly-sur-Seine]], [[Hauts-de-Seine]], France
| death_date    = {{death date and age|df=yes|2002|05|21|1930|10|29}}
| death_place   = [[La Jolla, California]], United States
| resting_place    = 
| resting_place_coordinates = &lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --&gt;
| nationality      = [[French people|French]], [[American people|American]], ([[Swiss people|Swiss]])
| education        = Self-taught in art&lt;ref name=&quot;Neal&quot;&gt;{{cite news|last1=Neal|first1=Jane|title=Niki de Saint Phalle: The power of playfulness|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/art/3671457/Niki-de-Saint-Phalle-The-power-of-playfulness.html|accessdate=2017-04-18|work=Telegraph.co.uk|date=26 Feb 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;
| alma_mater       = 
| known_for        = Sculpture, painting, filmmaking
| notable_works    = ''Nanas''&lt;br&gt;''[[Tarot Garden]]''
| style            = [[Nouveau réalisme]], [[Feminist art]]
| movement         = 
| spouse           = [[Harry Mathews]] (1949-1961, divorced)&lt;ref name=&quot;NCAF201701&quot;&gt;{{cite web|title=January 2017 - Niki Charitable Art Foundation|url=http://nikidesaintphalle.org/2017/01/|website=Niki Charitable Art Foundation|accessdate=2017-04-13}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[Jean Tinguely]] (1971-1991, died)
| awards           = [[Prix Caran d’Ache]] (1994)&lt;br&gt;[[Praemium Imperiale]] (2000)&lt;!-- {{awd|award|year|title|role|name}} (optional) --&gt;
| elected          =
| patrons          = [[Agnelli family]]
| memorials        = 
| website          = {{URL|nikidesaintphalle.org}}
| module           =
}}
'''നിക്കി ദെ സെയിന്റ് ഫല്ലെ''' (ജനനം: കാതറിൻ-മേരി ആഗ്നസ് ഫൽ ദെ സെയിന്റ് ഫല്ലെ, 29 ഒക്ടോബർ 1930 - മേയ് 21, 2002) ഒരു ഫ്രഞ്ച്-അമേരിക്കൻ &lt;ref name=&quot;NVAF-Video&quot;&gt;{{cite web|title=Video Clips|url=http://nikidesaintphalle.org/niki-de-saint-phalle/video-clips/|website=Niki Charitable Art Foundation|publisher=Niki Charitable Art Foundation (NCAF)|accessdate=2017-04-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Bidaud|first=Samuel|date=2018|title=[Établissement public de la Réunion des musées nationaux et du Grand Palais des Champs-Élysées/Musée Hergé (éds.) Hergé, catalogue de l’exposition au Grand Palais]|url=http://dx.doi.org/10.5817/erb2018-1-10|journal=Études romanes de Brno|issue=1|pages=165–167|doi=10.5817/erb2018-1-10|issn=1803-7399}}&lt;/ref&gt; ശില്പി, ചിത്രകാരി, സംവിധായിക എന്നീ നിലകളിൽ പ്രസിദ്ധയായിരുന്നു. സ്മാരക ശിൽപ്പങ്ങൾക്കു പേരുകേട്ട ഏതാനും സ്ത്രീ കലാകാരികളിൽ ഒരാളായിരുന്നു നിക്കി&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.1093/gao/9781884446054.article.t075181|title=Saint Phalle, Niki de|last=Pacquement|first=Alfred|date=2003|publisher=Oxford University Press|series=Oxford Art Online}}&lt;/ref&gt;. കൂടാതെ അർപ്പണമനോഭാവത്തിലും അവർ വളരെ മുമ്പിലായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/195744889|title=50 women artists you should know|last=Christiane.|first=Weidemann,|date=2008|publisher=Prestel|others=Larass, Petra., Klier, Melanie, 1970-|isbn=9783791339566|location=Munich|oclc=195744889}}&lt;/ref&gt;

അവരുടെ ബാല്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും ക്ലേശകരവുമായിരുന്നു. പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അതിനെക്കുറിച്ചവരെഴുതി. ആദ്യ വിവാഹത്തിനും രണ്ട് കുട്ടികൾക്കും ശേഷം, അവർ പരീക്ഷണാത്മകമായ രീതിയിൽ ശില്പങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ തുടങ്ങി. തോക്കുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച അക്രമാസക്തവുമായ സമ്മേളനങ്ങൾ, ദേഷ്യം എന്നിവയുടെ പേരിൽ അവർ ആദ്യമായി ലോകശ്രദ്ധ നേടി. ഇവ ഗൗരവമില്ലാത്ത, തോന്നിയതരത്തിലുളള വിചിത്രമായ, വർണ്ണാഭമായ, മൃഗങ്ങളുടെ, രാക്ഷസന്മാരുടെ, സ്ത്രീ രൂപങ്ങളുടെ വലിയ ശില്പങ്ങളായി പരിണമിച്ചു. അവരുടെ ഏറ്റവും സമഗ്രമായ ശില്പം [[ടാരോട്ട് ഗാർഡൻ|ടാരോട്ട് ഗാർഡൻ ആയിരുന്നു]]. വലിയ ഒരു ശില്പ ഉദ്യാനം, വീടിന്റെ വലിപ്പത്തിലുള്ള സൃഷ്ടികൾ വരെയുള്ള നിരവധി ശില്പങ്ങൾ എന്നിവയും അവർ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. അവരുടെ സവിശേഷമായ ശൈലിയെ &quot;[[Outsider art|ഔട്ട്‌സൈഡർ ആർട്ട്]]&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അവർക്ക് കലയിൽ ഔപചാരിക പരിശീലനം ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിലും&lt;ref name=&quot;Neal&quot; /&gt; സമകാലികരായ മറ്റു പല കലാകാരന്മാരുമായും, എഴുത്തുകാർ, സംഗീതസംവിധായകർ എന്നിവരുമായും സ്വതന്ത്രമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.1093/gao/9781884446054.article.t075181|title=Saint Phalle, Niki de|last=Pacquement|first=Alfred|date=2003|publisher=Oxford University Press|series=Oxford Art Online}}&lt;/ref&gt;
== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Le Paradis Fantastique (1967-1971)&quot;&gt;
File:Niki de Saint Phalle Paradiset.JPG
File:Niki de Saint Phalle at the Moderna Museet in Stockholm.jpg
File:Niki de Saint Phalle St 3.jpg
File:Stockholm Art II.jpg
File:Sweden. Stockholm. Skeppsholmen 020.JPG
File:TheFantasticParadise 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Stravinsky Fountain (1982)&quot;&gt;
File:Place Igor-Stravinsky from the Centre Georges Pompidou, September 2013.jpg
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125&quot; caption=&quot;Tarot Garden&quot;&gt;
File:Niki de saint-phalle, giardino dei tarocchi, ingresso 01.JPG|Sign at entrance
File:Niki de saint-phalle, giardino dei tarocchi, ingresso 02.JPG|View into entrance

File:Niki de saint-phalle, giardino dei tarocchi, imperatrice, interno, mosaico di specchi 01.JPG|Mirrored mosaic ceiling inside ''[[The Empress (Tarot card)|The Empress]]''
File:Niki de saint-phalle, giardino dei tarocchi, imperatrice, interno, cucina.JPG|Kitchen used by Saint Phalle inside ''The Empress''
File:Niki de saint-phalle, giardino dei tarocchi, la giustizia, chiavistello di Jean Tinguely.jpg|Detail of ''[[Justice (Tarot card)|Justice]]''
File:Niki de saint-phalle, giardino dei tarocchi, la torre, interno, mosaico di specchi 01.JPG|Mosaic ceiling inside ''[[The Tower (Tarot card)|The Tower]]''
File:Niki de saint-phalle, giardino dei tarocchi, la torre, pattern pavimento terrazza.JPG|Floor paving at ''The Tower''
File:Niki de saint-phalle, giardino dei tarocchi, vialetto 01.JPG|Walkway inscribed with arcane symbols
File:Niki de saint-phalle, giardino dei tarocchi, vialetto 02.JPG|Pathway signed by Saint Phalle
File:Niki de Saint Phalle Imperatrice.JPG|''[[The Empress (Tarot card)|The Empress]]''(Internal view)
&lt;/gallery&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist|30em}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
* Carrick, Jill. “Phallic Victories? Niki de Saint-Phalle’s Tirs”, Art History, vol 26, no. 5, November 2003, pp.&amp;nbsp;700–729.
* {{cite web|last1=Rosko|first1=Zoran|title=Niki de Saint Phalle (1930 - 2002) - Egzorcizam puškom (Exorcism by rifle)|url=http://roskofrenija.blogspot.com/2012/08/niki-de-saint-phalle-1930-2002.html|website=roškofrenija|accessdate=2017-04-13|language=Croatian, English}} – various reviews of Saint Phalle's artworks and cinema

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{commons category|Niki de Saint Phalle}}
*[http://www.nikidesaintphalle.org/ Official website of the artist's foundation, NCAF]
*[https://web.archive.org/web/20180818194654/http://ilgiardinodeitarocchi.it/en/ Official website of the ''Tarot Garden'' sculpture park]
*[https://www.escondido.org/queen-califias-magical-circle.aspx Official website of ''Queen Califia's Magical Circle'' sculpture park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809175502/https://www.escondido.org/queen-califias-magical-circle.aspx |date=2018-08-09 }}
*[http://www.lecyclop.com Official website of ''Le Cyclop'']
*[http://stuartcollection.ucsd.edu/artist/de-saint-phalle.html Stuart Collection, UCSD]
*[http://www.thejoyofshards.co.uk/tuscan/index.shtml Personal blog on ''Tarot Garden''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205045029/http://www.thejoyofshards.co.uk/tuscan/index.shtml |date=2007-02-05 }}
*[http://nikidesaintphalle.org/catalog-raisonne-project/ Catalogue Raisonné research]
*[https://www.youtube.com/watch?v=fLcmyExFqdM Walkthrough video tour of the ''Tarot Garden'', from the Grand Palais retrospective]
*[https://www.youtube.com/watch?v=LBomLgTfZdY#t=2493.379555027 ''Niki de Saint Phalle – Der Traum vom fantastischen Garten'', 50-minute documentary by Fabian Hirschi (in German)]
*[https://www.khanacademy.org/partner-content/tate/global-modernisms/global-pop/a/key-points A brief video overview of Saint Phalle's art, produced by the Tate Gallery and presented by the [[Khan Academy]]]

[[വർഗ്ഗം:1930-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2002-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആധുനിക ചിത്രകാരന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവചരിത്രകാരികൾ]]</text>
      <sha1>e472hy8m8ir7c0ste5d0ij7hugz4y5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബാദൽ ഗുപ്ത</title>
    <ns>0</ns>
    <id>440231</id>
    <revision>
      <id>4682453</id>
      <parentid>2872059</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10584" sha1="29ry7q4rb0ng66qfa42t48hhcoxndck" xml:space="preserve">{{prettyurl|Badal_Gupta}}
{{Infobox person
| name           = ബാദൽ ഗുപ്ത
| image          = Badal gupta.jpg
| image_size     = 200px
| caption        =
| native_name    = বাদল গুপ্ত
| native_name_lang   = bn
| birth_date     = 1912
| birth_place    = പൂർവ്വ ഷിമൂലിയ, [[Bikrampur|ബിക്രംപൂർ]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ പ്രവിശ്യ]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]&lt;br /&gt;(ഇപ്പോൾ [[ബംഗ്ലാദേശ്|ബംഗ്ലാദേശിൽ]])
| death_date     = 8 December 1930
| death_place    = [[കൊൽക്കത്ത]], [[Bengal Presidency|ബംഗാൾ പ്രവിശ്യ]], [[British India|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]&lt;br /&gt;(ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ]]യിൽ)
| death_cause    = [[potassium cyanide|പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ്]] കഴിച്ച് [[ആത്മഹത്യ]] ചെയ്തു.
| nationality    = ഇന്ത്യൻ
| alma_mater     =
| occupation     =
| known_for      = [[Writers' Building|റൈറ്റേഴ്സ് ബിൽഡിംഗ്]] ആക്രമണം
| mother         =
| father         =
| relatives      =
}}
{{Benoy Badal Dinesh}}
[[ബംഗാൾ|ബംഗാളിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു [[ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനം|ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനിയും]] [[വിപ്ലവം|വിപ്ലവകാരിയുമാണ്]] '''ബാദൽ ഗുപ്ത''' (1912–1930). [[ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം|ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെ]] ഇദ്ദേഹം ചില വിപ്ലവപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. 1930 ഡിസംബർ 8-ന് [[കൊൽക്കത്ത]]യിലെ റൈറ്റേഴ്സ് ബിൽഡിംഗ് ആക്രമണത്തിൽ പങ്കെടുത്ത മൂന്ന് വിപ്ലവകാരികളിൽ ഒരാൾ ബാദൽ ഗുപ്തയായിരുന്നു. റൈറ്റേഴ്സ് ബിൽഡിംഗ് ആക്രമണത്തിനു ശേഷം പോലീസിനു മുമ്പിൽ കീഴടങ്ങാൻ തയ്യാറാകാതിരുന്ന ബാദൽ [[പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ്]] കഴിച്ച് [[ആത്മഹത്യ]] ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
[[ധാക്ക]]യിലെ [[ബിക്രംപൂർ]] ഭാഗത്തുള്ള [[ഷിമൂലിയ]] ഗ്രാമത്തിലാണ് ബാദൽ ഗുപ്തയുടെ ജനനം. ഈ ഗ്രാമം ഇപ്പോൾ [[ബംഗ്ലാദേശ്|ബംഗ്ലാദേശിലെ]] [[മുൻഷിഗൻ ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.&lt;ref name=&quot;banglapedia&quot;&gt;{{cite book |last=Mohanta |first=Sambaru Chandra |year=2012 |chapter=Gupta, Badal |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Gupta,_Badal |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411032722/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Gupta,_Badal |archive-date=2025-04-11 |access-date=2018-09-06 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നികുഞ്ജ സെൻ എന്ന വിപ്ലവകാരിയുടെ ആശയങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടനായ ബാദൽ ഗുപ്ത വൈകാതെ തന്നെ [[ബംഗാൾ വോളന്റിയേഴ്‌സ്|ബംഗാൾ വോളന്റിയേഴ്സ്]] എന്ന വിപ്ലവ സംഘടനയിൽ ചേർന്നു. ബാദലിന്റെ അമ്മാവൻമാരായ ധരണി നാഥ് ഗുപ്ത, നാഗേന്ദ്രനാഥ് ഗുപ്ത എന്നിവരും വിപ്ലവകാരികളായിരുന്നു. ഇവർ [[അലിപ്പൂർ ബോംബ് കേസ്|അലിപ്പൂർ ഗൂഢാലേചന കേസിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് [[അരവിന്ദഘോഷ്|അരബിന്ദഘോഷിനോടൊപ്പം]] ജയിൽ ശിക്ഷ അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== റൈറ്റേഴ്സ് ബിൽഡിംഗിലെ യുദ്ധം ==
[[ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം|ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെ]] വിപ്ലവങ്ങൾ ശക്തമായിരുന്ന കാലത്ത് കേണൽ എൻ.എസ്. സിംപ്സൺ എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെ ലക്ഷ്യം വച്ചുകൊണ്ട് [[ബംഗാൾ വോളന്റിയേഴ്‌സ്|ബംഗാൾ വോളന്റിയേഴ്സ്]] എന്ന സംഘടന ചില വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ജയിലിലെ തടവുകാരെ ക്രൂരമായി ഉപദ്രവിച്ചിരുന്ന സിംപ്സണെ വധിക്കുകയും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ആസ്ഥാന മന്ദിരമായിരുന്ന [[കൊൽക്കത്ത]]യിലെ റൈറ്റേഴ്സ് ബിൽഡിംഗ് ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ പദ്ധതി.

1930 ഡിസംബർ 8-ന് ബാഡൽ ഗുപ്തയും [[ബിനോയ് കൃഷ്ണ ബസു|ബിനോയ് ബസുവും]] [[ദിനേശ് ഗുപ്ത]]യും [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്യൻമാരുടെ]] വേഷത്തിൽ റൈറ്റേഴ്സ് ബിൽഡിംഗിൽ പ്രവേശിക്കുകയും സിംപ്സണെ [[വെടിയുണ്ട|വെടിവച്ച്]] കൊലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. അതോടെ അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന പോലീസുകാർ ആക്രമണകാരികൾക്കു നേരെ വെടിയുതിർക്കുവാൻ തുടങ്ങി. ആക്രമണത്തിനു ശേഷം ചില പോലീസുകാർക്ക് ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റു. പോലീസിന്റെ പിടിയിലകപ്പെടുമെന്ന ഘട്ടമെത്തിയപ്പോൾ മൂന്ന് വിപ്ലവകാരികളും [[ആത്മഹത്യ]]ക്കു ശ്രമിച്ചു. ദിനേഷും ബിനോയിയും പരസ്പരം വെടിവച്ചു മരിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചു. [[പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ്]] കഴിച്ച് ആത്മഹത്യക്കു ശ്രമിച്ച ബാദൽ ഗുപ്ത തൽക്ഷണം തന്നെ മരണമടഞ്ഞു.

== പ്രാധാന്യം ==
[[പ്രമാണം:Memory of martyrdom.jpg|thumb|റൈറ്റേഴ്സ് ബിൽഡിംഗിലുള്ള സ്മാരകശില]]
[[ബിനോയ് കൃഷ്ണ ബസു|ബിനോയ്]], ബാദൽ, ദിനേഷ് എന്നീ വിപ്ലവകാരികളുടെ ധീരമായ പോരാട്ടം ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള വിപ്ലവപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കു പ്രചോദനം നൽകി. റൈറ്റേഴ്സ് ബിൽഡിംഗ് നിലനിന്നിരുന്ന ഡെൽഹൗസി സ്ക്വയർ എന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ പേര് [[ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ ദിനം|ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കു]] ശേഷം  [[B.B.D. Bagh|ബി.ബി.ഡി. ബാഗ്]] എന്നു പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. മൂന്ന് വിപ്ലവകാരികളുടെയും പേരിന്റെ ആദ്യാക്ഷരങ്ങളാണ് സ്ഥലനാമമായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. റൈറ്റേഴ്സ് ബിൽഡിംഗ് ആക്രമണത്തെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്ന ഒരു ശിലാഫലകം ഈ മന്ദിരത്തിൽ ഇപ്പോഴും സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുസ്തകങ്ങൾ ==
* Hemendranath Dasgupta, Bharater Biplab Kahini, II &amp; III, Calcutta, 1948;
* [[Ramesh Chandra Majumdar]], History of the Freedom Movement in India, III, Calcutta 1963;
* Ganganarayan Chandra, Abismaraniya, Calcutta, 1966.

{{Indian independence movement}}

[[വർഗ്ഗം:1912-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1930-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗാളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊൽക്കത്തയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആത്മഹത്യ ചെയ്തവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിൽ നിന്നുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശികൾ]]</text>
      <sha1>29ry7q4rb0ng66qfa42t48hhcoxndck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യൻ യുദ്ധം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>442271</id>
    <revision>
      <id>4682400</id>
      <parentid>4599304</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9865" sha1="edwsxhwbaikp0t0ozcrv0zn0wb1kyeb" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict|conflict=French and Indian War|partof=[[ഏഴ് വർഷത്തെ യുദ്ധം|ഏഴ് വർഷ യുദ്ധത്തിന്റെ]]|image=French and indian war map.svg|caption=The war theater|date=1754–1763|place=[[വടക്കേ അമേരിക്ക]]|territory=France cedes [[New France]] east of the Mississippi River to [[Kingdom of Great Britain|Great Britain]], retaining [[Saint Pierre and Miquelon]], and transfers [[Louisiana (New France)|Louisiana]] to [[Enlightenment Spain|Spain]]|result=ബ്രിട്ടീഷ് ജയം* [[Treaty of Paris (1763)|Treaty of Paris]]|combatant1={{flagcountry|Kingdom of Great Britain}}
* {{flagicon image|Red Ensign of Great Britain (1707-1800).svg}} [[British America]]
[[Iroquois Confederacy]]&lt;br /&gt;
[[Catawba (tribe)|Catawba]]&lt;br /&gt;[[Cherokee]] (before 1758)|combatant2={{flagcountry|Kingdom of France}}
* {{Flagg|unc|New France}}
[[Wabanaki Confederacy]]
* [[Abenaki people|Abenaki]]
* [[Mi'kmaq militia]]
[[Algonquin people|Algonquin]]&lt;br /&gt;[[Lenape]]&lt;br /&gt;[[Ojibwa]]&lt;br /&gt;[[Ottawa (tribe)|Ottawa]]&lt;br /&gt;[[Shawnee]]&lt;br /&gt;[[Wyandot people|Wyandot]]|commander1=[[Jeffery Amherst, 1st Baron Amherst|Jeffery Amherst]]&lt;br /&gt;[[Edward Braddock]]{{KIA}}&lt;br /&gt;[[James Wolfe]]{{KIA}}&lt;br /&gt;[[John Campbell, 4th Earl of Loudoun|Earl of Loudoun]]&lt;br /&gt;[[James Abercrombie (general)|James Abercrombie]]&lt;br /&gt;[[Edward Boscawen]]&lt;br /&gt;[[George Washington]]&lt;br /&gt;[[John Forbes (British Army officer)|John Forbes]]&lt;br /&gt;[[George Monro (British Army officer)|George Monro]]|commander2=[[Louis-Joseph de Montcalm]]{{KIA}}&lt;br /&gt;[[Pierre François de Rigaud, Marquis de Vaudreuil-Cavagnal|Marquis de Vaudreuil]]&lt;br /&gt;[[Jean Erdman, Baron Dieskau|Baron Dieskau]]{{POW}}&lt;br /&gt;[[François-Marie Le Marchand de Lignery|François-Marie de Lignery]]{{KIA}}&lt;br /&gt;[[Chevalier de Lévis]]{{POW}}&lt;br /&gt;[[Joseph Coulon de Jumonville|Joseph de Jumonville]]{{KIA}}&lt;br /&gt;[[Michel-Ange Duquesne de Menneville|Marquis Duquesne]]&lt;br /&gt;[[Daniel Lienard de Beaujeu]] {{KIA}}|strength1=42,000 regulars and militia (peak strength, 1758)&lt;ref name=&quot;BritStrength&quot;&gt;Brumwell, pp. 26–31, documents the starting sizes of the expeditions against Louisbourg, Carillon, Duquesne, and West Indies.&lt;/ref&gt;|strength2=10,000 regulars (''troupes de la terre'' and ''troupes de la marine'', peak strength, 1757)&lt;ref name=&quot;FrenchRegStrength&quot;&gt;Brumwell, pp. 24–25.&lt;/ref&gt;|casualties1=1,512 killed in action&lt;br&gt;1,500 died of wounds&lt;br&gt;10,400 died of disease&lt;Ref&gt;Clodfelter, M. (2017). Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492-2015 (4th ed.). Jefferson, North Carolina: McFarland. ISBN 978-0786474707. Page 122.&lt;/ref&gt;|casualties2=?|image_size=300px}}1756-63 ലെ ലോകവ്യാപകമായ [[ഏഴ് വർഷത്തെ യുദ്ധം|ഏഴ് വർഷ യുദ്ധത്തിന്റെ]] വടക്കേ അമേരിക്കൻ [[രംഗഭൂമി (യുദ്ധം)|രംഗഭൂമി]] ആയിരുന്നു '''ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യൻ യുദ്ധം''' (1754-63). [[ബ്രിട്ടീഷ് അമേരിക്ക|ബ്രിട്ടീഷ് അമേരിക്കയുടെ]] കോളനികൾ ന്യൂ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] എതിർപ്പിനെ എതിർത്തു. ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും അവരുടെ മാതൃസംഘടനകളിൽ നിന്നും, അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികളിൽ നിന്നും സൈനിക യൂണിറ്റുകൾ പിന്തുണച്ചിരുന്നു.[[യുദ്ധം|യുദ്ധത്തിന്റെ]] തുടക്കത്തിൽ ഫ്രഞ്ച് വടക്കൻ അമേരിക്കൻ കോളനികളിൽ ഏതാണ്ട് 60,000 കുടിയേറ്റക്കാരായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷ് വടക്കൻ അമേരിക്കൻ കോളനികളിൽ 2 ദശലക്ഷം പേർ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;Gary Walton; History of the American Economy; page 27&lt;/ref&gt; അക്കാലത്ത് ഫ്രഞ്ചുകാർക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ത്യക്കാരെ ആശ്രയിക്കേണ്ടിവന്നു. 1756 ൽ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ പരസ്പരം യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. പ്രാദേശികമാന്ദ്യമുണ്ടായ മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം, പ്രാദേശിക വിഷയത്തിൽ നിന്ന് ഒരു അന്തർദേശീയ സംഘർഷത്തിലേക്ക് പടർന്നു.

[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിൽ]], ''ഫ്രഞ്ച് ഇന്ത്യൻ യുദ്ധം'' എന്ന് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇത് ബ്രിട്ടീഷ് കോളനിവാസികളുടെ രണ്ടു ശത്രുക്കളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രാജകീയ ഫ്രഞ്ച് സൈന്യത്തെയും അവയുടെ അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ സഖ്യകക്ഷികളെയും പരാമർശിക്കുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് കോളനിവാസികളെ വിവിധ കാലങ്ങളിൽ [[ഇറോക്വോയിസ്|ഇറോക്വോസ്]], കാറ്റവാബ, [[ചെറോക്കീ]] എന്നിവർ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ഫ്രഞ്ചു കോളനിവാസികളെ വബാണാകി കോൺഫെഡറേറ്റ് അംഗങ്ങൾ അബനാകി, മിക്മാക്, [[അൽഗോങ്കിയൻ വർഗം|അൽഗോൺക്വിൻ]], [[ലെനപീ]], [[ഒജിബ്‌‌വാ]], ഒടവ, [[ഷാവ്നീ ഇന്ത്യൻ ജനത|ഷാവ്നീ]], [[വൈഡാൻഡോട്ട്]] എന്നിവർ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.

ബ്രിട്ടീഷുകാരും മറ്റു യൂറോപ്യൻ ചരിത്രകാരന്മാരും കൂടാതെ ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്ന കാനഡക്കാരും ഇതിനെ [[ഏഴ് വർഷത്തെ യുദ്ധം]] എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;M. Brook Taylor, ''Canadian History: a Reader's Guide: Volume 1: Beginnings to Confederation'' (1994) pp 39–48, 72–74&lt;/ref&gt; ഫ്രഞ്ച് കാനഡക്കാർ ഇതിനെ '''ലാ ഗുർറെ ടെ ലാ കോങ്ക്റ്റ''' (the War of the Conquest അല്ലെങ്കിൽ (വളരെ അപൂർവ്വമായി) നാലാമത് അധിനിവേശ യുദ്ധം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&amp;Params=a1ARTA0007300 ''The Canadian Encyclopedia''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110806000000/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&amp;Params=a1ARTA0007300|date=August 6, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://bataille.ccbn-nbc.gc.ca/en/guerre-de-sept-ans/contexte.php &quot;The Siege of Quebec: An episode of the Seven Years' War&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812060826/http://bataille.ccbn-nbc.gc.ca/en/guerre-de-sept-ans/contexte.php |date=2011-08-12 }}, Canadian National Battlefields Commission, Plains of Abraham website&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist|20em}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.militaryheritage.com/7yrswar.htm The French and Indian War Website]
* [https://www.flickr.com/photos/lakota_sioux_and_comanche_indians/13783359425/sizes/o/in/photostream/ Map of French and Indian War. French and British forts and settlements, Indian tribes.]
* [http://www.chickasaw.tv/history-timeline/document/french-and-indian-war French and Indian War Profile and Videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221164850/https://www.chickasaw.tv/history-timeline/document/french-and-indian-war |date=2016-12-21 }} – Chickasaw.TV
* [https://www.pbs.org/thewarthatmadeamerica/ The War That Made America] from PBS
* [http://www.forgottenwaronline.org/ FORGOTTEN WAR: Struggle for North America] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304213111/http://www.forgottenwaronline.org/ |date=2011-03-04 }} from PBS
* [https://web.archive.org/web/20131221124712/http://ns1763.ca/remem/7yw-timeline-w.html Seven Years' War timeline]
* [http://ns1758.ca/parkman/14517_montcalm_and_wolfe.html Montcalm and Wolfe, by Francis Parkman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111231072654/http://ns1758.ca/parkman/14517_montcalm_and_wolfe.html |date=2011-12-31 }} online ebook
* [http://historyanimated.com/verynewhistorywaranimated/?page_id=332/reference/colon/ficol.htm Animated Map of the French and Indian War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304082307/http://historyanimated.com/verynewhistorywaranimated/?page_id=332%2Freference%2Fcolon%2Fficol.htm |date=2016-03-04 }} developed by HistoryAnimated.com
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രാൻസ് ഭാഗഭാക്കായ യുദ്ധങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>edwsxhwbaikp0t0ozcrv0zn0wb1kyeb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബെവൻ ജോർജ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>445176</id>
    <revision>
      <id>4682473</id>
      <parentid>4100373</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6686" sha1="tpcuo8xgqb0mce3pk903m01mut80a80" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bevan George}}
{{Infobox sportsperson
| name           = Bevan George
| image          =
| caption        =
| birth_name     = Bevan Christopher George
| nationality    = Australia
| birth_date     = {{birth-date and age|22 March 1977}}
| birth_place    = [[Narrogin, Western Australia]]
| country        = Australia
| sport          = Field hockey
| event          = Men's team
| headercolor    = lightsteelblue
| show-medals    = yes
| medaltemplates =
{{MedalSport | Men’s [[Field Hockey]]}}
{{MedalCountry | {{AUS}} }}
{{MedalCompetition|[[Field hockey at the Summer Olympics|Olympic Games]]}}
{{MedalGold|[[2004 Summer Olympics|2004 Athens]]|[[Field hockey at the 2004 Summer Olympics|Team]]}}
{{MedalBronze|[[2008 Summer Olympics|2008 Beijing]]|[[Field hockey at the 2008 Summer Olympics|Team]]}}
{{MedalCompetition|[[Hockey Champions Trophy|Champions Trophy]]}}
{{MedalGold|[[2005 Men's Champions Trophy (field hockey)|2005 Chennai]]|Team}}
{{MedalSilver|[[2003 Men's Champions Trophy (field hockey)|2003 Amstelveen]]|Team}}
{{MedalSilver|[[2007 Men's Hockey Champions Trophy|2007 Kuala Lumpur]]|Team}}
{{MedalCompetition|[[Commonwealth Games]]}}
{{MedalGold|[[2006 Commonwealth Games|2006 Melbourne]]|[[Hockey at the 2006 Commonwealth Games|Team]]}}
}}
'''ബെവൻ ക്രിസ്റ്റഫർ ജോർജ്''' &lt;ref&gt;{{cite Sports-Reference|accessdate=2 September 2017}}&lt;/ref&gt; OAM (മാർച്ച് 22, 1977, പശ്ചിമ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ നരോഗിൻ) [[ഓസ്ട്രേലിയ]]യിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[ഫീൽഡ് ഹോക്കി]] ഡിഫൻഡർ ആണ്.

== ഫീൽഡ് ഹോക്കി == 
[[ഏതൻസ് |ഏഥൻസിലെ]] [[2004- ലെ സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ ഫീൽഡ് ഹോക്കി|2004 സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ]] [[Australia men's national field hockey team|ഓസ്ട്രേലിയൻ ദേശീയ ഹോക്കി ടീം]] ( കൂക്കാബുറാസ് ) ഒരു സ്വർണ്ണ മെഡൽ സ്വന്തമാക്കി. [[2008 ബെയ്‌ജിങ്ങ്‌ ഒളിമ്പിക്സ് മൽസരങ്ങൾ - ഹോക്കി|2008 വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സിൽ]]  കൂക്കാബുറാസ്ന്റെ നായകനായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;bush&quot;&gt;[http://www.theaustralian.com.au/news/kookaburras-captain-a-bush-ace/story-e6freyp0-1111117077739 Kookaburras' captain a bush ace] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; അവിടെ അവർ ഒരു വെങ്കല മെഡൽ നേടി. ബീജിംഗ് ഗെയിംസിനു ശേഷം ജോർജ് രാജ്യാന്തര മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു, &lt;ref&gt;[http://news.smh.com.au/sport/charlesworth-to-remodel-kookaburras-side-20080930-4qv9.html Charlesworth to remodel Kookaburras side] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120826105402/http://news.smh.com.au/sport/charlesworth-to-remodel-kookaburras-side-20080930-4qv9.html |date=26 August 2012 }}&lt;/ref&gt;[[ആസ്ട്രേലിയ]]യ്ക്കായി 208 ഗെയിമുകൾ കളിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.perthnow.com.au/news/kooka-legend-in-for-one-more/story-0-1111119063353 |title=Ex-Kookaburra captain Bevan George lured for one more stint |access-date=2018-10-12 |archive-date=2012-05-31 |archive-url=https://archive.today/20120531083950/http://www.perthnow.com.au/news/kooka-legend-in-for-one-more/story-0-1111119063353 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[2005 Australia Day Honours|2005- ലെ ഓസ്ട്രേലിയൻ ഡേ ഹോണേഴ്സിനു]] ജോർജിനാണ് മെഡൽ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ഓസ്ട്രേലിയ പുരസ്കാരം(OAM) ലഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://honours.pmc.gov.au/honours/awards/1057867|title=GEORGE, Bevan Christopher|last=|first=|date=|website=honours.pmc.gov.au|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2018-07-30}}&lt;/ref&gt;
== അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റുകൾ ==
* 2000 - [[2000 Men's Champions Trophy (field hockey)|ചാമ്പ്യൻസ് ട്രോഫി]], Amstelveen (5th place)
* 2001 - [[2001 Men's Champions Trophy (field hockey)|ചാമ്പ്യൻസ് ട്രോഫി]], Rotterdam (2nd place)
* 2002 - [[2002 Men's Hockey World Cup| ലോകകപ്പ്]], Kuala Lumpur (2nd place)
* 2002 - [[2002 Commonwealth Games|കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ്]], Manchester (1st place)
* 2002 - [[2002 Men's Champions Trophy (field hockey)|ചാമ്പ്യൻസ് ട്രോഫി]], Cologne (5th place)
* 2003 - [[2003 Men's Champions Trophy (field hockey)|ചാമ്പ്യൻസ് ട്രോഫി]], Amstelveen (2nd place)
* 2004 - [[Field hockey at the 2004 Summer Olympics| ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്]], Athens (1st place)
* 2005 - [[2005 Men's Champions Trophy (field hockey)|ചാമ്പ്യൻസ് ട്രോഫി]], Chennai (1st place)
* 2006 - [[2006 Commonwealth Games|കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ്]], Melbourne (1st place)
* 2006 - [[2006 Men's Champions Trophy (field hockey)|ചാമ്പ്യൻസ് ട്രോഫി]], Terrassa (4th place)
* 2006 - [[2006 Men's Hockey World Cup| ലോകകപ്പ്]], Mönchengladbach (2nd place)
* 2007 - [[2007 Men's Hockey Champions Trophy|ചാമ്പ്യൻസ് ട്രോഫി]], Kuala Lumpur (2nd place)
* 2008 - [[Field hockey at the 2008 Summer Olympics| ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്]], Beijing (3rd place)

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Australia FH Squad 2004 Summer Olympics}}
{{Australia FH Squad 2008 Summer Olympics}}

[[വർഗ്ഗം:1977-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയൻ പുരുഷ ഫീൽഡ് ഹോക്കി കളിക്കാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ഒളിമ്പിക് ഫീൽഡ് ഹോക്കി കളിക്കാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയൻ ഒളിമ്പിക് സ്വർണ്ണ മെഡൽ ജേതാക്കൾ]]</text>
      <sha1>tpcuo8xgqb0mce3pk903m01mut80a80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫ്രാൻസിസ് നൊറോണ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>458546</id>
    <revision>
      <id>4682407</id>
      <parentid>4633962</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3989" sha1="desi2j836ewqe9mone01u4h2aotmv9l" xml:space="preserve">{{PU|Francis Noronha}}
ഫ്രാൻസിസ് നൊറോണ}} 
മലയാളത്തിലെ പുതിയ കാല എഴുത്തുകാരിൽ ശ്രദ്ധേയനാണ് '''ഫ്രാൻസിസ് നൊറോണ''' (Francis Noronha). 1972 ജനനം. അച്ഛൻ ക്ലീറ്റസ്നൊറോണ ,അമ്മ ബാർബറ '''നൊറോണ''' ജീവിതത്തിൻറെ ഭാവതീവ്രമായ ആവിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ട് വേറിട്ടു നിൽക്കുന്നവയാണ് ഫ്രാൻസിസ് നൊറോണയുടെ രചനകൾ. മലയാളസാഹിത്യത്തിലെ എഴുത്ത് ഇടങ്ങളിൽനിന്ന് ഭ്രഷ്ടരാക്കപ്പെട്ട ലത്തീൻ കത്തോലിക്കരുടെ ജീവിതം നൊറോണയുടെ എഴുത്തിന് പതിവായി പശ്ചാത്തലമാകുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് എഴുത്ത് ഭാവദീപ്തമാക്കുന്നതിൽ കാവ്യാത്മകമായ ഭാഷാശൈലി പ്രത്യേക പങ്കുവഹിക്കുന്നു. ആലപ്പുഴയിലെ തീരദേശ ജനതയുടെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിക്കപ്പെട്ട 'അശരണരുടെ സുവിശേഷം' എന്ന നോവൽ അദ്ദേഹം രചിച്ച ഒരേ ഒരു നോവലാണ്. തൊട്ടപ്പൻ എന്നത് അദ്ദേഹത്തിൻറെ ശ്രദ്ധേയമായ ചെറുകഥാ സമാഹാരമാണ്. 2019-ൽ ഈ ചെറുകഥ [[ഷാനവാസ് കെ. ബാവക്കുട്ടി]] [[തൊട്ടപ്പൻ (ചലച്ചിത്രം)|തൊട്ടപ്പൻ]] എന്ന പേരിൽ തന്നെ ചലച്ചിത്രമാക്കി.&lt;ref&gt;https://www.thecue.in/movie-review/2019/06/05/vinayakan-starrer-thottappan-movie-review&lt;/ref&gt;, &lt;ref&gt;https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/movie-news/vinayakan-starring-movie-thottappan-trailer-is-out/articleshow/69632145.cms&lt;/ref&gt;

==കൃതികൾ==
[[പ്രമാണം:Francis Noronha at kollam 2025 2.jpg|ലഘുചിത്രം]]
===നോവൽ===
* [[അശരണരുടെ സുവിശേഷം]]
* മുടിയറകൾ 
*മാസ്റ്റർപീസ് 
* &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/books/special/mbifl2018/interview/francis-nerona-short-story-1.2592419 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-01-21 |archive-date=2019-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190606153417/https://www.mathrubhumi.com/books/special/mbifl2018/interview/francis-nerona-short-story-1.2592419 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===കഥകൾ===
* ആദമിന്റെ മുഴ&lt;ref&gt;https://www.azhimukham.com/literature-francis-francis-nerona-short-stories-review-sophia-jains/&lt;/ref&gt;
* ഇരുൾരതി
* കടവരാൽ
* പെണ്ണാച്ചി
* തൊട്ടപ്പൻ&lt;ref&gt;http://www.dcbooks.com/thottappan-by-francis-noronha.html&lt;/ref&gt;
*രണ്ടാംപെണ്ണ്
*കക്കുകളി
*കാതുസൂത്രം
==ചിത്രജാലകം==
==അവലംബം==
{{അവലംബങ്ങൾ}}പുസ്തക നിരൂപണം: ഫ്രാൻസിസ് നൊറോണയുടെ ‘അശരണരുടെ സുവിശേഷം,’ ഡോ.വിനീതാ വിജയൻ എഴുതുന്നു…

https://web.archive.org/web/20250121041502/https://pressclubvartha.com/2023/10/05/book-review-on-francis-noronhas-asharanarude-suvishesham/
[[വർഗ്ഗം:മലയാള കഥാകൃത്തുക്കൾ]]</text>
      <sha1>desi2j836ewqe9mone01u4h2aotmv9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ന്യൂ അസെർബൈജാൻ പാർട്ടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>471731</id>
    <revision>
      <id>4682309</id>
      <parentid>4022318</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3870" sha1="faoaruhhcycsagq3wzd3ii175f56nxs" xml:space="preserve">{{Infobox political party|name=New Azerbaijan Party|native_name=Yeni Azərbaycan Partiyası|native_name_lang=az|abbreviation=YAP|logo=|logo_size=175px|colorcode=#0070C3|leader=[[Ilham Aliyev]]&lt;br&gt;{{small|(since 31 October 2003)}}|founder=[[Heydar Aliyev]]|foundation={{start date|1992|12|18|df=y}}|ideology={{Nowrap|[[Azerbaijani nationalism]]&lt;ref name=&quot;YAP&quot;/&gt;&lt;br&gt;[[Secularism]]&lt;ref name=&quot;YAP&quot;/&gt;&lt;br&gt;[[Conservatism]]&lt;ref&gt;{{cite book|title=The New Geopolitics of the South Caucasus|first=Shireen|last=Hunter|year=2017|publisher=Rowman &amp; Littlefield|pages=41-43}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[Statism]]&lt;ref name=&quot;YAP&quot;/&gt;}}|headquarters=Bülbül prospekti 13,&lt;br&gt;[[Baku]], [[Azerbaijan]]|international=|position=[[Big tent]]&lt;ref name=&quot;PreElection&quot;/&gt;|european=|youth_wing=|colours=Blue, yellow, white|seats1_title=Seats in the [[National Assembly of Azerbaijan|National Assembly]]|seats1={{Composition bar|69|125|hex=#0070C3}}|website={{URL|http://www.yap.org.az/en/}}|country=Azerbaijan}}അസെർബൈജാനിലെ മുഖ്യ ഭരണകക്ഷിയാണ് '''ന്യൂ അസെർബൈജാൻ പാർട്ടി'''. മുൻ സഎർബൈജാൻ പ്രെസിഡണ്ട് [[ഹെയ്ദർ അലിയേവ്]] നേതൃത്വത്തിൽ 1992ലാണ് സ്ഥാപിതമായത്.അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം 2003-ൽ മകൻ [[ഇല്യം അലിയേവ്]] നേതൃത്വം ഏറ്റെടുത്തു.

== തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം ==

=== പ്രസിഡന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തീയതി
!പാർട്ടി സ്ഥാനാർഥി
!Number of Votes
!Percentage of votes
!ഫലം
|-
|1993
|'''പുറത്താകാതെ Aliyev'''
|3,919,923
|98.8%
|തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു
|-
|1998
|'''പുറത്താകാതെ Aliyev'''
|2,556,059
|77.6%
|തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു
|-
|2003
|'''Ilham Aliyev'''
|1,860,346
|75.38%
|തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു
|-
|2008
|'''Ilham Aliyev'''
|3,232,259
|87.34%
|തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു
|-
|2013
|'''Ilham Aliyev'''
|3,126,113
|84.54%
|തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു
|-
|2018
|'''Ilham Aliyev'''
|3,394,898
|86.02%
|തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു
|}

=== ദേശീയ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
!Election
!Votes
!%
!സീറ്റുകൾ
!+/–
!സ്ഥാനം
!സർക്കാർ
|-
!1995-1996
|2,228,435
|62.7
|{{Composition bar|59|125|hex={{New Azerbaijan Party/meta/color}}}}
|{{steady}}
|{{steady}} 1st
| {{Yes2|In Government}}
|-
!2000-2001
|1,809,801
|62.3
|{{Composition bar|75|125|hex={{New Azerbaijan Party/meta/color}}}}
|{{increase}} 16
|{{steady}} 1st
| {{Yes2|Majority gov't}}
|-
!2005
|
|
|{{Composition bar|61|125|hex={{New Azerbaijan Party/meta/color}}}}
|{{decrease}} 14
|{{steady}} 1st
| {{Yes2|Majority gov't}}
|-
!2010
|1,104,528
|45.8
|{{Composition bar|72|125|hex={{New Azerbaijan Party/meta/color}}}}
|{{increase}} 11
|{{steady}} 1st
| {{Yes2|Majority gov't}}
|-
!2015
|
|
|{{Composition bar|70|125|hex={{New Azerbaijan Party/meta/color}}}}
|{{decrease}} 2
|{{steady}} 1st
| {{Yes2|Majority gov't}}
|}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [https://web.archive.org/web/20101212022027/http://yap.org.az/ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{In lang|az}} {{In lang|en}}

[[വർഗ്ഗം:അസെർബൈജാനിലെ രാഷ്ട്രീയകക്ഷികൾ]]</text>
      <sha1>faoaruhhcycsagq3wzd3ii175f56nxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രത്യക്ഷ കർമ്മ ദിനം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>481148</id>
    <revision>
      <id>4682353</id>
      <parentid>3257405</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7960" sha1="nf4zon9es52zy8lwa2ojyd0nzrkqmvj" xml:space="preserve">{{Infobox civil conflict
| title       = Direct Action Day&lt;br&gt;Great Calcutta Killings
| partof      = the [[Partition of India]]
| image       = Calcutta 1946 riot.jpg
| image_size  = 220px
| caption     = Dead and wounded after the 'Direct Action Day' which developed into pitched battles as [[Muslim]] and [[Hindu]] mobs rioted across [[Calcutta]] in 1946, the year before independence
| coordinates = {{Coord|22.58|N|88.36|E|region:IN_type:event|display=inline,title}}
| date        = August 1946
| place       = [[Calcutta]], [[Bengal]], [[British India]]
| causes      = Division of Bengal on religious grounds
| goals       = [[Ethnic persecution|Ethnic]] and [[religious persecution]]
| result      = [[Partition of Bengal (1947)|Partition of Bengal]]
| methods     = [[Massacre]], [[forced conversion]], [[arson]], [[Kidnapping|abduction]] and [[mass rape]]
| fatalities  =
| side1       = [[Hindus]] and [[Sikhs]]&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Sarkar |first1=Tanika |last2=Bandyopadhyay  |first2=Sekhar |year=2017 |title=Calcutta: The Stormy Decades |url=https://books.google.co.in/books?id=REcrDwAAQBAJ&amp;pg=PA441 |publisher=Taylor &amp; Francis |page=441 |isbn=978-1-351-58172-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wavell&quot;&gt;{{cite book
 |last=Wavell
 |first=Archibald P.
 |author-link=Archibald Wavell, 1st Earl Wavell
 |title=Report to Lord Pethick-Lawrence
 |publisher=[[British Library]] Archives: IOR
 |year=1946}}&lt;/ref&gt;
| side2       = [[Muslim]]s
| leadfigures1 = ''Non-centralized leadership'' 
| leadfigures2 = [[Council Muslim League]]
}}
ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ ബംഗാൾ പ്രവിശ്യയിലെ കൊൽക്കത്ത നഗരത്തിൽ മുസ്ലീങ്ങളും ഹിന്ദുക്കളും തമ്മിൽ  വ്യാപകമായ വർഗീയ കലാപമുണ്ടായ 1946 ഓഗസ്റ്റ് 16 നെയാണ് ചരിത്രത്തിൽ '''പ്രത്യക്ഷ കർമ്മ ദിനം (Direct Action Day)''' അഥവാ '''ഗ്രേറ്റ് കൊൽക്കത്ത കില്ലിംഗ്സ്'''  എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. “സ്വയംഭരണാധികാരവും പരമാധികാരവുമുള്ള” പാകിസ്താന്റെ രൂപവൽക്കരണത്തിന് തങ്ങളുടെ കരുത്ത് കാണിക്കുന്നതിനാണ് മുസ്‌ലിം ലീഗ് കൗൺസിൽ 1946 ഓഗസ്റ്റ് 16ന്  'പ്രത്യക്ഷ കർമ്മ ദിനം' പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ കണ്ട ഏറ്റവും മോശമായ സാമുദായിക കലാപത്തിന് ഈ നടപടി കാരണമായി. &lt;ref&gt;http://archive.sarai.net/files/original/2ed2f960de6596b5ed75501e6de2c774.pdf&lt;/ref&gt;
==പശ്ചാത്തലം== 
1940 കളിൽ ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനാ അസംബ്ലിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ട് രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളായിരുന്നു മുസ്ലിം ലീഗും ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസും. 1940 ലെ ലാഹോർ പ്രമേയം മുതൽ മുസ്‌ലിം ലീഗ് ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ, കിഴക്ക് ഭാഗങ്ങളിൽ മുസ്‌ലിം ഭൂരിപക്ഷ പ്രദേശങ്ങൾ 'സ്വതന്ത്രരാജ്യങ്ങളായി' രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് രാജിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യൻ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് അധികാരം കൈമാറാൻ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിനായി 1946 ലെ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള കാബിനറ്റ് മിഷൻ ഒരു ത്രിതല ഘടന നിർദ്ദേശിച്ചു: ഒരു കേന്ദ്രം, പ്രവിശ്യകളുടെ ഗ്രൂപ്പുകൾ, പ്രവിശ്യകൾ എന്നതായിരുന്നു അത്. &quot;പ്രവിശ്യകളുടെ ഗ്രൂപ്പുകൾ&quot; മുസ്ലീം ലീഗ് ആവശ്യം നിറവേറ്റുന്നതിനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;https://books.google.co.in/books?id=D63KMRN1SJ8C&amp;pg=PA176&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false&lt;/ref&gt;

മുസ്ലീം ലീഗും കോൺഗ്രസും തത്ത്വത്തിൽ കാബിനറ്റ് മിഷന്റെ പദ്ധതി അംഗീകരിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, കോൺഗ്രസിന്റെ സ്വീകാര്യത ആത്മാർത്ഥതയില്ലാത്തതാണെന്ന് മുസ്‌ലിം ലീഗ് സംശയിച്ചു. തന്മൂലം, 1946 ജൂലൈയിൽ, പദ്ധതിയിൽ നിന്നും മുസ്ലീം ലീഗ് പിൻ‌മാറുകയും, ഓഗസ്റ്റ് 16 ന് ഒരു പൊതു പണിമുടക്ക് (ഹർത്താൽ) പ്രഖ്യാപിക്കുകയും, ഒരു പ്രത്യേക മുസ്ലീം മാതൃരാജ്യത്തിനായുള്ള ആവശ്യം ഉന്നയിക്കുന്നതിന് നേരിട്ടുള്ള പ്രവർത്തന ദിനമായി ഓഗസ്റ്റ് 16നെ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;https://www.thequint.com/news/india/direct-action-day-when-massive-communal-riots-made-kolkata-bleed&lt;/ref&gt;
==വർഗീയ കലാപം==
ഓഗസ്റ്റ് 16നെ പ്രത്യക്ഷ കർമ്മ ദിനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്നുണ്ടായ സാമുദായിക സംഘർഷത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഉയർന്ന പ്രതിഷേധം കൊൽക്കത്തയിൽ വൻ കലാപത്തിന് കാരണമായി. 72 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 4,000 ത്തിലധികം ആളുകൾക്ക് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു, ഒരു ലക്ഷം ആളുകൾ കൊൽക്കത്തയിൽ ഭവനരഹിതരായി. ഈ അക്രമം ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളായ [[നവഖാലി]], [[ബീഹാർ]], യുണൈറ്റഡ് പ്രവിശ്യകൾ (ആധുനിക [[ഉത്തർപ്രദേശ്]]), [[പഞ്ചാബ്]], നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ ഫ്രോണ്ടിയർ പ്രദേശം എന്നിവിടങ്ങളിൽ കൂടുതൽ മതപരമായ കലാപങ്ങൾക്ക് കാരണമായി. ഈ സംഭവങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ വിഭജനത്തിനുള്ള വിത്തുകൾ വിതച്ചു.  &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/calcutta-riots-1946 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723051224/http://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/calcutta-riots-1946 |archive-date=2019-07-23 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>nf4zon9es52zy8lwa2ojyd0nzrkqmvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറിയിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>487390</id>
    <revision>
      <id>4682308</id>
      <parentid>4668805</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28950" sha1="gldz5ixzmlf5ftc736ic2xbg5bu65zm" xml:space="preserve">{{IMG|Northern Territory locator-MJC.png|[[നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറി]]}}
[[നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറി]]യിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് [[Northern Territory Police|നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറി പോലീസ്]], [[Government of the Northern Territory|ടെറിട്ടറി ഗവൺമെന്റിന്റെ]] അറ്റോർണി ജനറൽ ആൻഡ് ജസ്റ്റിസ്, നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറി ഫാമിലീസ് (യുവജന നീതി, തടങ്കൽ കേന്ദ്രങ്ങൾ) എന്നിവയാണ്.

ഓസ്ട്രേലിയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ക്രിമിനോളജിയുടെ നാഷണൽ ഹോമിസൈഡ് മോണിറ്ററിംഗ് പ്രോഗ്രാം 2015 വരെയുള്ള 10 വർഷങ്ങളിൽ ശേഖരിച്ച ഡാറ്റ പ്രകാരം ഇവിടെ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ മറ്റെവിടുത്തേക്കാളും കൊലപാതകത്തിനും നരഹത്യയ്ക്കും ഉയർന്ന നിരക്കാണുള്ളതെന്നാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.news.com.au/national/crime/the-northern-territory-has-the-highest-homicide-rate-in-australia/news-story/49b81f284c9500ea027a338e01271325|title=The Northern Territory has the highest homicide rate in Australia|first=Emily|last=Moulton|accessdate=27 February 2017|website=News.com.au|date=7 July 2015}}&lt;/ref&gt;
==ചരിത്രം==
ഫെഡറേഷന് മുമ്പും ശേഷവും ഇന്ന് നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറിയിൽ നിരവധി തദ്ദേശീയരായവരുടെ കൂട്ടക്കൊലകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

==ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ==
{{പ്രലേ|ആലീസ് സ്പ്രിങ്സ്#കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ}}
[[Alice Springs|ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിന്റെ]] പ്രധാന സാമൂഹിക പ്രശ്നമാണ് കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ.&lt;ref name=spiral&gt;{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/in-depth/aboriginal-australia/violence-in-alice-spirals-out-of-control/story-e6frgd9f-1226008399065|title=Violence in Alice spirals out of control|date=19 February 2011|accessdate=20 January 2014|first1=Nicolas|last1=Rothwell|newspaper=[[The Australian]]|archive-date=2011-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110819233350/http://www.theaustralian.com.au/in-depth/aboriginal-australia/violence-in-alice-spirals-out-of-control/story-e6frgd9f-1226008399065|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=destroyed&gt;{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/destroyed-in-alice/story-fn59niix-1226008040782|title=Destroyed in Alice|date=8 February 2011|first1=Nicolas|last1=Rothwell|newspaper=[[The Australian]]|accessdate=20 January 2014|archive-date=2011-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110423052046/http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/destroyed-in-alice/story-fn59niix-1226008040782|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=unprecedented&gt;{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2010/03/31/2861586.htm?site=alicesprings|title=Alice crime rates reach unprecedented levels|date=31 March 2010|accessdate=20 January 2014|first1=Eric|last1=Tlozek|publisher=[[ABC Online]]|archive-date=2013-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114001854/http://www.abc.net.au/news/stories/2010/03/31/2861586.htm?site=alicesprings|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fears&gt;{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/fears-for-alice-as-crime-escalates/story-e6frg6po-1111118383082|title=Down like Alice the meltdown of a tourism mecca|accessdate=20 January 2014|date=22 December 2008|first1=Natasha|last1=Robinson|newspaper=[[The Australian]]|archive-date=2011-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110819230110/http://www.theaustralian.com.au/news/fears-for-alice-as-crime-escalates/story-e6frg6po-1111118383082|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഏതൊരു ഓസ്‌ട്രേലിയൻ നഗരത്തേക്കാൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ നടക്കുന്നത് ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലാണ്. ജനസംഖ്യയുടെ മൂന്നിരട്ടിയും ഉയർന്ന കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ രേഖയുള്ള നഗരമാണ് ആലീസ് സ്പ്രിങ്സ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alicespringsnews.com.au/2011/07/29/we-beat-darwin-%E2%80%93-in-crime/|title=We beat Darwin – in crime – Alice Springs News|website=Alicespringsnews.com.au|access-date=2019-10-06|archive-date=2019-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190415015928/http://www.alicespringsnews.com.au/2011/07/29/we-beat-darwin-%E2%80%93-in-crime/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2010-ൽ പട്ടണത്തിൽ നടന്ന അക്രമ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ അഭൂതപൂർവമായ തലത്തിലും നിയന്ത്രണാതീതവുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2010-03-31/alice-crime-rates-reach-unprecedented-levels/387726|title=Alice crime rates reach unprecedented levels|work=ABC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/archive/in-depth/violence-in-alice-spirals-out-of-control/story-e6frgd9f-1226008399065|title=Violence in Alice spirals out of control|newspaper=[[The Australian]]|access-date=2019-10-06|archive-date=2014-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20140930151019/http://www.theaustralian.com.au/archive/in-depth/violence-in-alice-spirals-out-of-control/story-e6frgd9f-1226008399065|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സ് രാജ്യത്തിന്റെ കൊലപാതക തലസ്ഥാനവും ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ പട്ടണങ്ങളിലൊന്നുമാണ്. നഗരത്തിന്റെ വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ തോത് വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സഞ്ചാരികൾക്ക് നഗരം ഒഴിവാക്കാനോ കൂടുതൽ മുൻകരുതലുകൾ എടുക്കാനോ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;thenewdaily.com.au&quot;&gt;{{cite web|url=http://thenewdaily.com.au/life/travel/2017/03/15/alice-springs-travel-warnings/|title=Foreign travellers warned about visiting Alice Springs|date=15 March 2017|website=Thenewdaily.com.au}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.smh.com.au/national/foreign-tourists-warned-on-alice-springs-safety-risks-20170315-guygry.html|title=Foreign tourists warned on Alice Springs safety risks|first=Carolyn|last=Webb|date=15 March 2017|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]}}&lt;/ref&gt;

===കാരണങ്ങൾ===
ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സ് ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളിലെ അവസ്ഥകളാണ് ഉയർന്ന കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ നിരക്ക് ഉയരാൻ കാരണം.&lt;ref name=&quot;abc.net.au&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.abc.net.au/7.30/trouble-in-alice-springs/2670578|title=Trouble in Alice Springs|date=24 March 2011|accessdate=13 March 2019|website=Abc.net.au}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://insidestory.org.au/big-problems-in-alice-springs|title=&quot;Big problems&quot; in Alice Springs |website=Insidestory.org.au}}&lt;/ref&gt; ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ ആദിവാസി നഗര ക്യാമ്പുകൾ മദ്യപാനം, അക്രമം, നിലവാരമില്ലാത്ത അവസ്ഥ എന്നിവയാൽ കുപ്രസിദ്ധമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.smh.com.au/national/no-town-like-alice-20110525-1f45n.html|title=No town like Alice|first=Russell|last=Skelton|date=26 May 2011|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]}}&lt;/ref&gt; ആദിവാസി ടൗൺ ക്യാമ്പുകളിൽ ആക്രമണങ്ങൾ സാധാരണമാണ്. ഗാർഹിക പീഡനങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുന്ന നഗരത്തിലെ 95 ശതമാനം ആളുകളും തദ്ദേശവാസികളാണ്.&lt;ref name=&quot;abc.net.au&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.abc.net.au/7.30/content/2012/s3528915.htm |title=Archived copy |access-date=16 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713214904/http://www.abc.net.au/7.30/content/2012/s3528915.htm |archive-date=13 July 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറിയിലെ കൊറോണർ ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളിലെ ഗാർഹിക പീഡനത്തിന്റെ തോത് &quot;നിയന്ത്രണാതീതമാണ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2016-09-21/domestic-violence-out-of-control-in-nt-aboriginal-communities/7866522|title=Domestic violence 'out of control in NT Aboriginal communities'|date=21 September 2016|website=Abc.net.au}}&lt;/ref&gt; ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ തദ്ദേശീയ ക്യാമ്പുകളെ തദ്ദേശകാര്യ മന്ത്രി &quot;കൊലപാതക തലസ്ഥാനങ്ങൾ&quot; എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.austlii.edu.au/au/journals/UTSLRS/2009/2.pdf|format=PDF|title=Governing Crime in the Northern Territory Intervention|author=Thalia Anthony|website=Austlii.edu.au|accessdate=13 March 2019}}&lt;/ref&gt; ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ നിരക്ക് 2013-ൽ ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളെ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിലെത്തിച്ചു. ഇത് പ്രാദേശിക സർക്കാരിനെ ടെറിട്ടറി ഗവൺമെന്റിന്റെയും പോലീസിന്റെയും മറ്റ് പങ്കാളികളുടെയും അടിയന്തര യോഗം വിളിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2013-02-27/alice-springstown-camps-violence-meeting/4542546|title=Walkout sinks town camp safety summit hopes|work=ABC News}}&lt;/ref&gt;

===അക്രമാസക്തമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ===
ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിൽ അക്രമപരമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ സാധാരണമാണ്. ഇതിൽ ആദിവാസികൾ ഉൾപ്പെടുന്നു അതിൽത്തന്നെ പ്രത്യേകിച്ച് ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാർക്കും ചെറുപ്പക്കാർക്കുമിടയിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ വളരെ കൂടുതലാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://insidestory.org.au/big-problems-in-alice-springs/|title=“Big problems” in Alice Springs - Inside Story|date=25 February 2011|website=Insidestory.org.au}}&lt;/ref&gt; മിക്ക കൊലപാതകങ്ങളും നിരവധി ബലാത്സംഗങ്ങളും വരണ്ട ടോഡ് നദീതീരത്താണ് നടക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;griffith.edu.au&quot;&gt;{{cite web|url=https://research-repository.griffith.edu.au/bitstream/handle/10072/41841/74174_1.pdf?sequence=1|format=PDF|title=A death in Alice Springs|author1=Finnane, Mark|author2=Finnane, Kieran|date=2011|website=Research-repository.griffith.edu.au|accessdate=14 March 2019}}&lt;/ref&gt; ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിൽ കൊലപാതകത്തിന് ഇരയായവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും ആദിവാസികളും ഉയർന്ന അനുപാതത്തിൽ സ്ത്രീകളുമാണ്. ആക്രമണത്തിന് ഇരയായവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും ആദിവാസികളാണെങ്കിലും ചില സ്വദേശികളല്ലാത്തവരും ആക്രമിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;griffith.edu.au&quot;/&gt; ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ ആദിമ നിവാസികളുടെ ജനസംഖ്യ അക്രമ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ മുക്കാൽ ഭാഗവും വരും.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aic.gov.au/publications/current%20series/special/1-20/004.html|title=Publications search|first=Australian Institute of|last=Criminology|date=14 March 2019|website=Australian Institute of Criminology|accessdate=13 March 2019}}&lt;/ref&gt;

===യുവാക്കളുടെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ===
ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ യുവജന കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ഗുരുതരമായ ഒരു പ്രശ്നമാണ്. രാത്രികാലങ്ങളിൽ നിരവധി യുവാക്കൾ അനാഥ തെരുവീഥികളിൽ അലഞ്ഞുനടക്കുകയും ആക്രമണങ്ങളും കവർച്ചകളും നടത്തുകയും സ്വത്തുക്കൾ നശിപ്പിക്കുകയും ഓടുന്ന വാഹനങ്ങൾക്ക് നേരെ കല്ലെറിയുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;Sinclair, Corey &quot;Youth in Crisis&quot; Centralian Advocate 14 July 2014 pp 4-5&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;theaustralian.com.au1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/destroyed-in-alice/news-story/148d875dce589b3d9ea4ecd4745d3dd9|title=Destroyed in Alice|date=18 February 2011|publisher=|accessdate=4 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512042446/http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/destroyed-in-alice/news-story/148d875dce589b3d9ea4ecd4745d3dd9|archive-date=12 May 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ntnews.com.au/news/opinion/instead-of-threatening-to-remove-troubled-aboriginal-children-from-their-families-we-should-be-looking-at-the-root-of-the-problem-writes-columnist-corey-sinclair/news-story/2f2165d2201a781ae192a060d86ab1f4|title=Troubled youth need help, not hate|publisher=|access-date=28 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171101010430/http://www.ntnews.com.au/news/opinion/instead-of-threatening-to-remove-troubled-aboriginal-children-from-their-families-we-should-be-looking-at-the-root-of-the-problem-writes-columnist-corey-sinclair/news-story/2f2165d2201a781ae192a060d86ab1f4|archive-date=1 November 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുട്ടികളെ അന്യായമായി കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതായി പ്രാദേശിക എംപി ചാൻസി പേച്ച് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു. പ്രശ്നമുള്ള യുവാക്കളിൽ വലിയൊരു പങ്കും ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിൽ നിന്നുള്ളവരാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; വീട്ടിൽ ദുരുപയോഗവും ഗാർഹിക പീഡനവും ഒഴിവാക്കാൻ കുട്ടികൾ രാത്രിയിൽ കറങ്ങുന്നതാണ് ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ യുവജന കുറ്റകൃത്യ പ്രശ്‌നത്തിന് കാരണം.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ പാതകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന കാറുകളിൽ യുവാക്കൾ കല്ലെറിയുന്നതുമൂലം നിരവധി വാഹനങ്ങൾക്ക് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയും നിരവധി ആളുകൾക്ക് ഗുരുതരമായി പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രശ്നമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2015-04-16/alice-springs-rock-throwers-to-be-taken-into-protection-giles/6396730|title=Rock-throwing youths in Alice Springs will be taken into child protection: Giles|date=16 April 2015|publisher=|accessdate=4 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602092110/http://www.abc.net.au/news/2015-04-16/alice-springs-rock-throwers-to-be-taken-into-protection-giles/6396730|archive-date=2 June 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ntnews.com.au&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ntnews.com.au/news/northern-territory/ambulance-targeted-in-rock-throwing-incident-in-alice-springs/news-story/ea2bde9b406804c77d2f41686f9f30c7|title=Ambulance struck in rock attack|publisher=|access-date=28 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170206231056/http://www.ntnews.com.au/news/northern-territory/ambulance-targeted-in-rock-throwing-incident-in-alice-springs/news-story/ea2bde9b406804c77d2f41686f9f30c7|archive-date=6 February 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.news.com.au/national/northern-territory/woman-injured-in-alice-springs-rock-throwing-attack/news-story/d5c8df9cbfb41eada9132336e041bd76|title=Alice Springs woman attacked by rock throwers|publisher=|accessdate=4 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728134514/http://www.news.com.au/national/northern-territory/woman-injured-in-alice-springs-rock-throwing-attack/news-story/d5c8df9cbfb41eada9132336e041bd76|archive-date=28 July 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;relationships.org.au&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nt.relationships.org.au/rock-throwing-film-calls-on-kids-to-make-the-right-choices|title=Rock throwing film calls on kids to make the right choices — Relationships Australia - Northern Territory|website=www.nt.relationships.org.au|accessdate=4 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805143051/http://www.nt.relationships.org.au/rock-throwing-film-calls-on-kids-to-make-the-right-choices/|archive-date=5 August 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;abc.net.au1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2015-04-14/rocks-thrown-at-police-by-youth-in-alice-springs/6390460|title=Rocks thrown at police, windows broken, vehicles damaged in Alice Springs|date=14 April 2015|publisher=|accessdate=4 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170208180801/http://www.abc.net.au/news/2015-04-14/rocks-thrown-at-police-by-youth-in-alice-springs/6390460|archive-date=8 February 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; പോലീസ്, ആംബുലൻസ് അടക്കമുള്ള മറ്റ് അടിയന്തര സേവനങ്ങളിലെ ജോലിക്കാരും ഇത്തരം കല്ലാക്രമണങ്ങളുടെ ഇരകളാണ്.&lt;ref name=&quot;relationships.org.au&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;abc.net.au1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ntnews.com.au&quot;/&gt;

===സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ===
2009 ൽ ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിൽ 1432 ആക്രമണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്,&lt;ref name=unprecedented/&gt; ഇതിൽ 65% ആക്രമണങ്ങളും മദ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref name=unprecedented/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.alicespringsnews.com.au/2012/01/31/alcohol-by-far-enemy-number-one-in-crime-fight/|title=Alcohol by far enemy number one in crime fight|last1=Chlanda|first1=Erwin|date=31 January 2012|accessdate=20 January 2014|publisher=Alice Springs News Online}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട ആക്രമണങ്ങൾ 2004 മുതൽ ഏകദേശം ഇരട്ടിയായി. &lt;ref name=unprecedented/&gt; യാത്രാ നിരക്ക്, ഗാർഹിക പീഡനം, മദ്യം എന്നിവയാണ് കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ തോത് വർധിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് ടെറിട്ടറിയുടെ സതേൺ റീജിയൻ പോലീസ് കമാൻഡർ ആൻ-മേരി മർഫി പറഞ്ഞു.&lt;ref name=unprecedented/&gt;

2009-10 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ, നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറി ജസ്റ്റിസ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന്റെ ''ക്വാർട്ടർലി ക്രൈം ആൻഡ് ജസ്റ്റിസ് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് റിപ്പോർട്ടിൽ'' 1632 മോഷണക്കേസുകളും 906 ആലിസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ സ്വത്ത് നാശനഷ്ടങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=ntnews&gt;{{cite web|url=http://dev.video.ntnews.com.au/article/2011/02/19/213421_ntnews.html|title=Alice crime tsunami building tension|first1=Nadja|last1=Hainke|accessdate=20 January 2014|date=19 February 2011|publisher=[[Northern Territory News]]|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140203062512/http://dev.video.ntnews.com.au/article/2011/02/19/213421_ntnews.html|archivedate=3 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=issue32&gt;{{Cite web |url=http://www.nt.gov.au/justice/policycoord/documents/statistics/32/Issue-32-Fact-Sheets.pdf |title=Archived copy |access-date=16 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215050/http://www.nt.gov.au/justice/policycoord/documents/statistics/32/Issue-32-Fact-Sheets.pdf |archive-date=3 March 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; 2009-10 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 774 വീടുകളും വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളും തകർന്നു.&lt;ref name=ntnews/&gt;&lt;ref name=issue32/&gt;

എൻ‌ടി ജസ്റ്റിസ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന്റെ ക്വാർട്ടർലി ക്രൈം ആൻഡ് ജസ്റ്റിസ് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് റിപ്പോർട്ട് 2004-05 നും 2009-10 റിപ്പോർട്ടിംഗ് കാലയളവിനുമിടയിലുള്ള 6 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ ഒന്നിലധികം വിഭാഗങ്ങളിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ വർദ്ധനവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=issue32/&gt; ആക്രമണ കേസുകൾ 87% ഉയർന്നു.&lt;ref name=issue32/&gt; ലൈംഗികാതിക്രമ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ 97%,&lt;ref name=issue32/&gt; വീട് തകർക്കൽ 64% എന്നിങ്ങനെ വർദ്ധിച്ചു.&lt;ref name=issue32/&gt;

വാണിജ്യ സ്ഥാപനപരിസരങ്ങളിലുള്ള അക്രമങ്ങൾ 185% വർദ്ധിച്ചു.&lt;ref name=issue32/&gt; 2004-05 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് മോട്ടോർ വാഹന മോഷണവും അനുബന്ധ കുറ്റകൃത്യങ്ങളും 97% വർദ്ധിച്ചു.&lt;ref name=issue32/&gt;&lt;ref name=issue32/&gt; 2015-ൽ ദേശീയമായ ഒരു ആശങ്ക ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ യുവജന കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചു സംഭവിച്ചു. പോലീസിന് നേരെ കല്ലെറിഞ്ഞ സംഭവങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ ഇതിനു കാരണമായി.&lt;ref name=Davidson&gt;{{cite news|last1=Davidson|first1=Helen|title='Nothing is off the table' in NT taskforce to tackle rising youth crime|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2015/apr/17/nothing-is-off-the-table-in-nt-police-taskforce-to-tackle-rising-youth|accessdate=8 May 2015|newspaper=[[The Guardian]]|date=17 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ABC&gt;{{cite news|title=Rocks thrown at police, windows broken and vehicles damaged during wild night in Alice Springs|url=http://www.abc.net.au/news/2015-04-14/rocks-thrown-at-police--by-youth-in-alice-springs/6390460|accessdate=8 May 2015|agency=ABC|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]|date=13 April 2015}}&lt;/ref&gt;

===പ്രതികരണങ്ങൾ===
2008-ൽ ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സ് ടൗൺ കൗൺസിൽ ആഴ്ചയിൽ 5000 ഡോളർ നിരക്കിൽ പട്ടണത്തിൽ പട്രോളിംഗ് നടത്താൻ സ്വകാര്യ സുരക്ഷാ ഗാർഡുകളെ നിയമിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=fears/&gt;   വിദൂര സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ ആളുകൾ നഗരത്തിലേക്ക് കുടിയേറുന്നതിനാൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചതായി ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സ് മേയർ ഡാമിയൻ റയാൻ സൂചിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=razor&gt;{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/nation/besieged-alice-springs-businesses-resort-to-razor-wire/story-e6frg6nf-1226009087102|title=Besieged Alice Springs businesses resort to razor wire|date=21 February 2011|accessdate=20 January 2014|first1=Mark|last1=Schliebs|newspaper=[[The Australian]]|archive-date=2016-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118103206/http://www.theaustralian.com.au/news/nation/besieged-alice-springs-businesses-resort-to-razor-wire/story-e6frg6nf-1226009087102|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിലെ ദീർഘകാല താമസക്കാർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള ഇരകളായി മാറിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=spiral/&gt; ഉയർന്ന സുരക്ഷയുള്ള വേലി, റേസർ വയർ, സുരക്ഷാ ക്യാമറകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള സ്വത്ത് കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ നിന്ന് &lt;ref name=razor/&gt;&lt;ref name=ntnews/&gt; സുരക്ഷ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ തുക ചെലവഴിച്ചു.&lt;ref name=razor/&gt;&lt;ref name=ntnews/&gt;

==അവലംബം==
{{RL}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://justice.nt.gov.au/ Department of the Attorney-General and Justice]
*[http://pfes.nt.gov.au/Police.aspx Northern Territory Police]
*[https://territoryfamilies.nt.gov.au/#Youth_justice Territory Families - Youth Justice]

[[വർഗ്ഗം:നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറിയിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറിയുടെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>gldz5ixzmlf5ftc736ic2xbg5bu65zm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫൈവർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>505189</id>
    <revision>
      <id>4682396</id>
      <parentid>3994864</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7451" sha1="9wy1fgbn23vzhe4vajmzlh4v8ftr0sz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Fiverr}}
{{Infobox website
| name             = Fiverr International Ltd.
| traded_as        = {{NYSE|FVRR}}
| logo             = Fiverr logo.svg
| commercial       = Yes
| registration     = Required
| area_served      = Worldwide
| language         = [[English language|English]], [[Spanish language|Spanish]], [[French language|French]], [[Dutch language|Dutch]], [[Portuguese language|Portuguese]]
| content_license  = 
| owner            = 
| location         = [[Tel Aviv]], [[Israel]]
| author           = 
| industry         = [[Online marketplace]]&lt;br&gt;[[Freelance Marketplace]]&lt;br&gt;[[Online outsourcing]]
| launch_date      = {{start date and age|2010|2|1|df=yes}}
| alexa            = {{Increase}} 147 ({{as of|2019|10|01|alt=October 2019}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.alexa.com/siteinfo/fiverr.com|title=fiverr.com Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic - Alexa|website=www.alexa.com|access-date=2019-10-01|archive-date=2018-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180713010546/https://www.alexa.com/siteinfo/fiverr.com|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| revenue          = 
| current_status   = Active
| footnotes        = 
}}
ഫ്രീലാൻസ് സേവനങ്ങൾ‌ക്കായുള്ള ഒരു ഇസ്രായേലി [[ഓൺലൈൻ വിപണി|ഓൺലൈൻ വിപണന]] കേന്ദ്രമാണ് '''ഫൈവർ'''. 2010 ൽ സ്ഥാപിതമായതും [[ഇസ്രയേൽ|ഇസ്രായേലിലെ]] [[ടെൽ അവീവ്]] ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നതുമായ കമ്പനി, ഫ്രീലാൻ‌സർ‌മാർ‌ക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഉപഭോക്താക്കൾ‌ക്ക് സേവനങ്ങൾ‌ നൽ‌കുന്നതിനുള്ള ഒരു വേദി നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ltd|first1=Fiverr International|title=Fiverr Acquires Professional Freelance SaaS Platform AND CO to Provide Its Software for Free|url=https://globenewswire.com/news-release/2018/01/24/1304508/0/en/Fiverr-Acquires-Professional-Freelance-SaaS-Platform-AND-CO-to-Provide-Its-Software-for-Free.html|work=GlobeNewswire News Room}}&lt;/ref&gt;
==ചരിത്രം==
[[File:Fiverr.jpg|thumb|ടെൽ അവീവിലെ മുൻ ഫൈവർ ആസ്ഥാനം]]
മൈവർ കോഫ്മാനും ഷായ് വിനിഞ്ചറും ചേർന്നാണ് ഫിവർ സ്ഥാപിച്ചത്, 2010 ഫെബ്രുവരിയിലാണ് ഇത് ആരംഭിച്ചത്. ഫ്രീലാൻസ് കരാറുകാർ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന വിവിധതരം ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങൾ വാങ്ങാനും വിൽക്കാനും ആളുകൾക്ക് രണ്ട് വശങ്ങളുള്ള ഒരു പ്ലാറ്റ്ഫോം നൽകുന്ന ഒരു വിപണനകേന്ദ്രമാണ് സ്ഥാപകർ മുന്നോട്ട് വച്ചത്.എഴുത്ത്, വിവർത്തനം, ഗ്രാഫിക് ഡിസൈൻ, വീഡിയോ എഡിറ്റിംഗ്, പ്രോഗ്രാമിംഗ് എന്നിവ സൈറ്റിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന സേവനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.crunchbase.com/company/fiverr CrunchBase Profile – Fiverr]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kaufman|first=Micha|date=2013-09-17|title=The Gig Economy: The Force That Could Save The American Worker?|url=https://www.wired.com/2013/09/the-gig-economy-the-force-that-could-save-the-american-worker/|work=Wired|accessdate=17 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140330225042/http://www.wired.com/2013/09/the-gig-economy-the-force-that-could-save-the-american-worker/|archive-date=2014-03-30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sideshow&quot;&gt;{{cite news|title=How Fiverr.com is changing the creative economy $5 at a time|url=https://news.yahoo.com/blogs/sideshow/fiverr-com-changing-creative-economy-5-time-140436788.html|accessdate=2012-03-04|newspaper=Yahoo News Blog|date=3 April 2012|author= Eric Pfeiffer}}&lt;/ref&gt;ഫൈവറിന്റെ സേവനങ്ങൾ 5 യുഎസ് ഡോളറിൽ ആരംഭിക്കുന്നു, കൂടാതെ ഗിഗ് എക്സ്ട്രാകളുമായി ആയിരക്കണക്കിന് ഡോളർ വരെ പോകാം. ഓഫർ ചെയ്യുന്ന ഓരോ സേവനത്തെയും &quot;ഗിഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Hoover|first=Lisa|title=Fiverr Outsources Your Small Jobs for $5|url=http://lifehacker.com/5488130/fiverr-outsources-your-small-jobs-for-5|work=Lifehacker|accessdate=8 March 2010|archive-date=2018-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20181007145355/https://lifehacker.com/5488130/fiverr-outsources-your-small-jobs-for-5|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2010 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ വെബ്‌സൈറ്റ് സമാരംഭിച്ചു, 2012 ആയപ്പോഴേക്കും 1.3 ദശലക്ഷത്തിലധികം ഗിഗുകൾ ഹോസ്റ്റുചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;1 1/2 months&quot;&gt;{{cite news|title=What Will People Do for $5? Fiverr Lets You Find Out|url=https://blogs.wsj.com/digits/2010/03/16/what-will-people-do-for-5-fiverr-lets-you-find-out/|accessdate=2011-04-10|newspaper=Wall Street Journal|date=16 March 2010|author=Mary Pilon}}&lt;/ref&gt;വെബ്‌സൈറ്റ് ഇടപാടുകൾ 2011 മുതൽ 600% വർദ്ധിച്ചു. കൂടാതെ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ 100 മികച്ച സൈറ്റുകളിലും 2013 ന്റെ തുടക്കം മുതൽ ലോകത്തിലെ മികച്ച 200 സൈറ്റുകളിലും Fiverr.com സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref name=&quot;Fiverr TNW&quot;&gt;{{cite news|url=https://thenextweb.com/insider/2012/05/03/fiverr-helps-get-things-done-for-as-little-as-5-raises-15m-from-accel-and-bessemer/|title=Fiverr helps get things done for as little as $5, raises $15m from Accel and Bessemer|author=Robin Wauters|date=3 May 2012|newspaper=The Next Web|accessdate=2012-05-04}}&lt;/ref&gt;

2010 ജൂൺ 1 ന് ഗൈ ഗാംസുവിൽ നിന്നും മറ്റ് എയ്ഞ്ചൽ നിക്ഷേപകരിൽ നിന്നും ഒരു മില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ നിക്ഷേപം ഫൈവറിന് ലഭിച്ചു, 2012 മെയ് മാസത്തിൽ ഫൈവർ 15 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ അക്സൽ പാർട്ണർമാരിൽ നിന്നും ബെസ്സെമർ വെഞ്ച്വർ പാർട്ണർമാരിൽ നിന്നും ധനസഹായം നേടി, കമ്പനിയുടെ മൊത്തം ധനസഹായം 20 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളറിലെത്തിക്കുന്നു.

==അവലംബം==</text>
      <sha1>9wy1fgbn23vzhe4vajmzlh4v8ftr0sz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രതീഷ് അമ്പാട്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>509536</id>
    <revision>
      <id>4682281</id>
      <parentid>3339491</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2830" sha1="fqnkra859zd1icnj5bmll17b6pbp65x" xml:space="preserve">{{prettyurl|Rathish Ambat}}{{noref}}
{{Infobox person
| name = രതീഷ് അമ്പാട്ട്
| image = Rathish Ambat.jpg
| image_size = 
| caption = 
| native_name_lang = മലയാളം
| birth_name = 
| birth_date = 
| birth_place = [[തളിപ്പറമ്പ്]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]], [[കേരളം]] &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://keralatvonline.in/2025/09/15/the-mother-of-famous-film-and-advertising-director-ratheesh-ambat/ |title=പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്ര,പരസ്യ സംവിധായൻ രതീഷ് അമ്പാട്ടിന്റെ മാതാവ് അന്തരിച്ചു |website=keralatvonline.com |date=15 September 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = 
| occupation = ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ
| yearsactive = 2018–മുതൽ 
| spouse = 
| children = 
| parents = 
}}

മലയാള ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനാണ് '''രതീഷ് അമ്പാട്ട്'''. ദിലീപ്, സിദ്ധാർഥ് എന്നിവർ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളായി 2018ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[കമ്മാരസംഭവം]] ആണ് ആദ്യ ചിത്രം.

==സിനിമ ജീവിതം==

ലാൽ ജോസ്സിന്റെ സംവിധാന സഹായിയായും, പരസ്യ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനായും സേവനമനുഷ്ടിച്ചിട്ടുള രതീഷ്, 2018-ലാണ് ആദ്യ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയുന്നത്.[[മുരളി ഗോപി]]യാണ് ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ നിർവഹിച്ചത് . ഏറെ പ്രേക്ഷക പ്രശംസ നേടിയ ചിത്രമായിരുന്നു ''കമ്മാരസംഭവം''.


== ചിത്രങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-  style=&quot;background:#ccc; text-align:center;&quot;
! S.No
! വർഷം
! ചിത്രം
! തിരക്കഥ
! അഭിനേതാക്കൾ 
|-
||1|| 2018 || ''[[കമ്മാരസംഭവം]]'' || [[മുരളി ഗോപി]]  ||  ദിലീപ്,[[മുരളി ഗോപി]],സിദ്ധാർഥ്
|-
|}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.imdb.com/name/nm6173392/ രതീഷ് അമ്പാട്ട് ഐ.എം.ഡി.ബി.യിൽ] 
* [https://m.facebook.com/rathish.ambat/ രതീഷ് അമ്പാട്ട് ഫേസ്ബുക്ക്‌ൽ]

==അവലംബം ==
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]</text>
      <sha1>fqnkra859zd1icnj5bmll17b6pbp65x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പിത്തി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>510172</id>
    <revision>
      <id>4682336</id>
      <parentid>3812906</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4557" sha1="67au152vtl104ij8gl0p3qrhdwtsik1" xml:space="preserve">
{{Infobox islands|name=Pitti|population_footnotes=|country_admin_divisions=[[Union territory]] of [[Lakshadweep]]|country_admin_divisions_title_1=[[List of districts in India#Lakshadweep (LD)|District]]|country_admin_divisions_1=[[Lakshadweep]]|country_admin_divisions_title_2=[[Island group]]|country_admin_divisions_2=[[Laccadive Islands]]|country_admin_divisions_title_3=[[Tehsils of India]]|country_admin_divisions_3=[[Kavaratti]]|country_admin_divisions_title_4=[[Subdivisions of India]]|country_admin_divisions_4=[[Kavaratti]]|population=0|population_as_of=2014|population_rank=|country={{flag|India}}|population_rank_max=|density_km2=0|density_rank=|density_footnotes=|ethnic_groups=[[Malayali]], [[Mahl people|Mahls]]|timezone1=[[Indian Standard Time|IST]]|utc_offset1=+5:30|timezone1_DST=|utc_offset1_DST=|website={{URL|http://www.lakshadweep.gov.in/}}|iso_code_type=[[ISO 3166-2:IN|ISO code]]|iso_code=IN-LD-05&lt;ref&gt;Registration Plate Numbers added to ISO Code&lt;/ref&gt;|country_admin_divisions_title=[[States and union territories of India|Territory]]|highest_mount=|native_name=|coordinates={{coord|10.775|N|72.535|E|region:IN-LD_type:isle_dim:50000_source:GNS-enwiki|display=inline,title}}|native_name_link=Malayalam,|native_name_lang=|sobriquet=Pitti|image_name=|image_size=|image_caption=|image_alt=|map=India|map_alt=|map_width=|map_caption=|island_type=[[Islet]]|elevation_m=2|etymology=|location=[[Arabian Sea]]|archipelago=[[Lakshadweep]]|waterbody=[[Indian Ocean]]|total_islands=1|major_islands={{hlist|Pitti}}|area_km2=0.036|area_footnotes=&lt;ref name=&quot;cit&quot;&gt;{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/lakshadweep/data%20sheet.pdf|title=Islandwise Area and Population – 2011 Census|publisher=Government of Lakshadweep}}&lt;/ref&gt;|rank=|length_km=|width_km=|coastline_km=0.7|additional_info={{Infobox|child=yes
| label3 = Avg. summer temperature| data3 ={{convert|32.0|°C|°F}}
| label4 = Avg. winter temperature| data4 ={{convert|28.0|°C|°F}}
}}}}
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] കേന്ദ്ര ഭരണപ്രദേശമായ [[ലക്ഷദ്വീപ്]] സമൂഹത്തിലെ ജനവാസമില്ലാത്ത ഒരു ദ്വീപ് ആണ് '''പിത്തി'''.(''pakshi'' meaning &quot;bird&quot; in [[മലയാളം|Malayalam]], [[തെലുഗു ഭാഷ|Telugu]] and [[തമിഴ്|Tamil]])

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

== ഭരണകൂടം ==
[[കവരത്തി|കവരട്ടി]] തെഹ്‌സിലിലെ [[കവരത്തി|കവരട്ടി ദ്വീപിന്റെ]] ടൗൺഷിപ്പിലാണ് ഈ ദ്വീപ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lakshadweep.gov.in/Area-Population.PDF|title=Tehsils info|access-date=29 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721163348/http://lakshadweep.gov.in/Area-Population.PDF|archive-date=21 July 2011}}&lt;/ref&gt; 

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://permanent.access.gpo.gov/websites/pollux/pollux.nss.nima.mil/NAV_PUBS/SD/pub173/173sec05.pdf ഹൈഡ്രോഗ്രാഫിക് വിവരണം (ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്ര പൈലറ്റ്)] 
* [https://web.archive.org/web/20120525042010/http://www.india9.com/ ലഗൂൺ വലുപ്പങ്ങൾ] 
* [http://si-pddr.si.edu/jspui/bitstream/10088/4897/1/00019.pdf അറ്റോളുകളുടെ പട്ടിക] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120813041233/http://si-pddr.si.edu/jspui/bitstream/10088/4897/1/00019.pdf |date=2012-08-13 }} 
* [https://web.archive.org/web/20130617052832/http://www.indianbirds.in/pdfs/An%20ornithological%20expedition.pdf ലക്ഷദ്വീപ് ദ്വീപസമൂഹത്തിലേക്കുള്ള ഒരു പക്ഷിശാസ്ത്ര പര്യവേഷണം] 
* [http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00856407908722989 ലക്കാഡൈവ് ദ്വീപുകളുടെ ചരിത്രത്തിലേക്കുള്ള ഉറവിടങ്ങൾ] 
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജനവാസമില്ലാത്ത ദ്വീപുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട പക്ഷിമേഖലകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ലക്ഷദ്വീപിലെ ദ്വീപുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]</text>
      <sha1>67au152vtl104ij8gl0p3qrhdwtsik1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പിൻഹോൾ (ഒപ്റ്റിക്സ്)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>512742</id>
    <revision>
      <id>4682339</id>
      <parentid>4681674</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5055" sha1="6xcyvhysw3pr43ol46dnt4uomjba0r7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinhole (optics)}}
[[പ്രമാണം:Image_of_a_damaged,_80µm_pinhole.jpg|ലഘുചിത്രം|കേടായ 80μm പിൻഹോളിന്റെ വൈഡ്-ഫീൽഡ് മൈക്രോഗ്രാഫ്]]
[[പ്രമാണം:Solar_Eclipse_August_21_2017.jpg|ലഘുചിത്രം|മരങ്ങളുടെ ഇലകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രകൃതിദത്ത പിൻഹോൾ പ്രഭാവം – വാഷിംഗ്ടണിലെ സൂര്യഗ്രഹണം (2017 ഓഗസ്റ്റ് 21)]]
ഒരു പിന്നിന്റെ മുന കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കാവുന്നതുപോലുള്ള ചെറിയ, വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ദ്വാരമാണ് '''പിൻഹോൾ'''. [[പ്രകാശശാസ്ത്രം|ഒപ്റ്റിക്‌സിൽ]], ഏതാനും [[മൈക്രോമീറ്റർ|മൈക്രോമീറ്ററുകൾ]] മുതൽ നൂറ് മൈക്രോമീറ്റർ വരെ വ്യാസമുള്ള പിൻഹോളുകൾ ഒപ്റ്റിക്കൽ സിസ്റ്റങ്ങളിൽ [[അപ്പെർച്വർ|അപ്പർച്ചറുകളായി]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഒരു ബീമിനെ ([[ലേസർ|ലേസർ]] ബീം പോലുള്ളവ) സ്പേഷ്യലായി ഫിൽട്ടർ ചെയ്യുന്നതിനാണ് പിൻഹോളുകൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്; ഇവിടെ ചെറിയ പിൻഹോൾ, ബീമിന്റെ ഇമേജ് പ്ലെയിനിലെ [[Spatial frequency|സ്പേഷ്യൽ ഫ്രീക്വൻസികൾക്ക്]] ഒരു [[Fourier optics|ലോ-പാസ് ഫിൽട്ടറായി]] പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.edmundoptics.com/technical-resources-center/lasers/understanding-spatial-filters/|title=Understanding Spatial Filters|access-date=13 January 2014|website=Edmund Optics website|publisher=Edmund Optics}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newport.com/Spatial-Filters/144910/1033/content.aspx|title=Spatial Filters|access-date=13 January 2014|website=Newport website|publisher=Newport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701221449/https://www.newport.com/Spatial-Filters/144910/1033/content.aspx|archive-date=2020-07-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ഒരു ചെറിയ പിൻഹോളിന് ഒരു [[ലെൻസ്|ലെൻസിനെപ്പോലെ]] പ്രവർത്തിച്ച് പ്രകാശത്തെ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ കഴിയും. ഈ പ്രഭാവം [[പിൻ‌ഹോൾ ക്യാമറ|പിൻഹോൾ ക്യാമറകളിലും]] [[Camera obscura|ക്യാമറ ഒബ്സ്ക്യൂറയിലും]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[കാഴ്ച ശക്തി|കാഴ്ചശക്തി]] പരിശോധിക്കുന്നതിനായി [[നേത്രവിജ്ഞാനം|നേത്രരോഗവിദഗ്ദ്ധർ]], [[ഓർത്തോപ്റ്റിക്സ്|ഓർത്തോപ്റ്റിസ്റ്റുകൾ]], [[ഒപ്റ്റോമെട്രി|ഒപ്റ്റോമെട്രിസ്റ്റുകൾ]] എന്നിവർ ഉപയോഗിക്കുന്ന [[പിൻ‌ഹോൾ ഒക്ലൂഡർ|പിൻഹോൾ ഒക്ലൂഡറുകളിലും]] ഈ പ്രഭാവം പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നു. ഇതേ തത്ത്വം [[Corrective lens|കാഴ്ചവൈകല്യം പരിഹരിക്കുന്ന ലെൻസുകൾക്ക്]] പകരമായും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്: പിൻഹോളുകളുള്ള ഒരു സ്ക്രീൻ [[കണ്ണട|കണ്ണടയുടെ ഫ്രെയിമിൽ]] ഘടിപ്പിച്ച് കണ്ണടയായി ധരിക്കുന്നു. ഇവ [[പിൻ‌ഹോൾ കണ്ണടകൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

പിന്നിന്റെ മുന ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന പിൻഹോളുകൾക്ക് പുറമേ, വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പിൻഹോളുകൾ പലപ്പോഴും നേർത്ത ഫോയിലിൽ [[Laser drilling|ലേസർ ഡ്രില്ലിംഗ്]] വഴിയാണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:പ്രകാശശാസ്ത്രം]]</text>
      <sha1>6xcyvhysw3pr43ol46dnt4uomjba0r7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>519784</id>
    <revision>
      <id>4682254</id>
      <parentid>3420494</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32340" sha1="s5barq5lv3f0a71eupmsc26dvrdxf1b" xml:space="preserve">നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് (എൻ‌എൽ‌പി) ഭാഷാശാസ്ത്രം&lt;ref&gt;{{Citation|title=Linguistics|date=2020-08-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Linguistics&amp;oldid=973114413|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Computer science|date=2020-08-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Computer_science&amp;oldid=972765455|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, ഇൻഫർമേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Artificial intelligence|date=2020-08-22|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Artificial_intelligence&amp;oldid=974268443|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;  എന്നിവയുടെ ഒരു ഉപഫീൽഡാണ്. കമ്പ്യൂട്ടറുകളും മനുഷ്യന്റെ  ഭാഷകളും തമ്മിലുള്ള ഇടപെടലുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട, പ്രത്യേകിച്ചും വലിയ അളവിൽ സ്വാഭാവിക ഭാഷാ ഡാറ്റ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|title=Data|date=2020-08-19|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Data&amp;oldid=973830090|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുന്നതിനും വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിനും കമ്പ്യൂട്ടറുകളെ എങ്ങനെ പ്രോഗ്രാം ചെയ്യാം എന്നതിനെ കുറിച്ച ഉള്ള പഠനം ആണ്  നാച്ചുറൽ  ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ് (എൻ‌എൽ‌പി). എൻ‌എൽ‌പി മനുഷ്യ ഭാഷകളിൽ നിന്ന് വായിക്കാനും മനസിലാക്കാനും അർത്ഥം നേടാനുമുള്ള കഴിവ് മെഷീനുകൾക്ക് നൽകുന്നു.  ഡാറ്റ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ലഭിക്കുന്നതിന്റെ  മെച്ചപ്പെടുത്തലുകളും കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ പവറിന്റെ &lt;ref&gt;{{Citation|title=Computer performance by orders of magnitude|date=2020-08-06|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Computer_performance_by_orders_of_magnitude&amp;oldid=971430366|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;വർദ്ധനവും കാരണം ഇന്ന് എൻ‌എൽ‌പി കുതിച്ചുയരുന്നു. ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം&lt;ref&gt;{{Citation|title=Health care|date=2020-08-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Health_care&amp;oldid=973202443|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, മാധ്യമങ്ങൾ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Media (communication)|date=2020-08-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Media_(communication)&amp;oldid=973992815|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, ധനകാര്യം&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Finance
&lt;/ref&gt;, മാനവ വിഭവശേഷി&lt;ref&gt;{{Citation|title=Human resources|date=2020-08-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Human_resources&amp;oldid=974229511|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ അർത്ഥവത്തായ ഫലങ്ങൾ നേടാൻ പരിശീലകരെ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. 
[[പ്രമാണം:Automated_online_assistant.png|ലഘുചിത്രം|ഒരു വെബ് പേജിൽ ഉപഭോക്തൃ സേവനം നൽകുന്ന ഒരു ഓട്ടോമേറ്റഡ് ഓൺലൈൻ അസിസ്റ്റന്റ് .ഇത് നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ്  പ്രോസസ്സിങ്ങിന്റെ ഒരു ഉദാഹരണം ആണ് .]]

=== ഉദാഹരണങ്ങൾ ===
ആളുകൾ ദിവസവും ഉപയോഗിക്കുന്ന എൻ‌ എൽ‌ പിയുടെ ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ ഇവയാണ്:

* അക്ഷരപ്പിശക് പരിശോധന&lt;ref&gt;{{Citation|title=Autocorrection|date=2020-07-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Autocorrection&amp;oldid=968125749|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;
* [https://ijret.org/volumes/2014v03/i10/IJRET20140310037.pdf രോഗനിർണയം]
* വ്യാജ വാർത്തകൾ തിരിച്ചറിയുക&lt;ref&gt;{{Citation|title=Detecting fake news online|date=2020-08-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Detecting_fake_news_online&amp;oldid=973503884|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;
* സ്പാം ഫിൽട്ടറുകൾ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Email filtering|date=2020-08-07|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Email_filtering&amp;oldid=971600233|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;
* സെർച്ച് എഞ്ചിനുകളിലെ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Web search engine|date=2020-08-09|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Web_search_engine&amp;oldid=972023238|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; അനുബന്ധ കീവേഡുകൾ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Keyword|date=2020-08-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Keyword&amp;oldid=972715462|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;
* സിരി,&lt;ref&gt;{{Citation|title=Siri|date=2020-08-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Siri&amp;oldid=974253427|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; അലക്സാ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Amazon Alexa|date=2020-08-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amazon_Alexa&amp;oldid=972805573|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; അല്ലെങ്കിൽ ഗൂഗിൾ അസിസ്റ്റന്റ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Google Assistant|date=2020-08-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Google_Assistant&amp;oldid=973503375|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;

=== സാധാരണ എൻ‌എൽ‌പി കാര്യങ്ങൾ ===
നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ്  പ്രോസസ്സിംഗിൽ സാധാരണയായി ഗവേഷണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ചില ജോലികളുടെ പട്ടികയാണ് ഇനിപ്പറയുന്നത്. ഈ ടാസ്‌ക്കുകളിൽ ചിലതിന് നേരിട്ടുള്ള യഥാർത്ഥ ലോക ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ ഉണ്ട്, മറ്റുള്ളവ സാധാരണയായി വലിയ ടാസ്‌ക്കുകൾ പരിഹരിക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്ന സബ്‌ടാസ്കുകളായി വർത്തിക്കുന്നു.നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ്  പ്രോസസ്സിംഗിൽ  ജോലികൾ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, സൗകര്യാർത്ഥം അവ വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാം. 

==== ടെക്സ്റ്റ്, സ്പീച്ച് പ്രോസസ്സിംഗ് ====

====== ഒപ്റ്റിക്കൽ ക്യാരക്ടർ റെക്കഗ്നിഷൻ (OCR)&lt;ref&gt;{{Citation|title=Optical character recognition|date=2020-08-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Optical_character_recognition&amp;oldid=972688193|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
അച്ചടിച്ച വാചകത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒരു ചിത്രം നൽകിയാൽ, അനുബന്ധ വാചകം നിർണ്ണയിക്കുക.

====== സംഭാഷണ തിരിച്ചറിയൽ ( സ്പീച് റെക്കഗ്നിഷൻ ) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|title=Speech recognition|date=2020-08-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Speech_recognition&amp;oldid=972690321|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
[[പ്രമാണം:Screenshot_of_Google_Translate.png|ലഘുചിത്രം|ഗൂഗിൾ ട്രാൻസ്ലേറ്റ് ഒരു നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് പ്രോസസ്സിംഗ്ഇന്റെ ഉദാഹരണം ആണ് ]]
ഒരു വ്യക്തിയുടെയോ സംസാരിക്കുന്ന ആളുകളുടെയോ ശബ്‌ദ ക്ലിപ്പ് നൽകി, സംഭാഷണത്തിന്റെ വാചക പ്രാതിനിധ്യം നിർണ്ണയിക്കുക.സ്വാഭാവിക സംഭാഷണത്തിൽ തുടർച്ചയായ പദങ്ങൾക്കിടയിൽ താൽക്കാലികമായി നിർത്താനാകില്ല, അതിനാൽ സംഭാഷണ വിഭജനം (സ്പീച് സെഗ്മെന്റഷന്)&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Citation|title=Speech segmentation|date=2020-07-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Speech_segmentation&amp;oldid=967873134|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; സംഭാഷണ തിരിച്ചറിയലിന്റെ ഒരു ഉപവിഭാഗമാണ്.    മിക്ക സംസാര ഭാഷകളിലും, കോ ആർട്ടിക്കലഷൻ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Coarticulation|date=2016-12-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Coarticulation&amp;oldid=754250747|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;  എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയിൽ തുടർച്ചയായ അക്ഷരങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ പരസ്പരം കൂടിച്ചേരുന്നു, അതിനാൽ അനലോഗ് സിഗ്നലിനെ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Analog signal|date=2020-07-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Analog_signal&amp;oldid=969336006|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; വ്യതിരിക്ത പ്രതീകങ്ങളിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള പ്രക്രിയയാണ് .

====== സംഭാഷണ വിഭജനം  (സ്പീച് സെഗ്മെന്റഷന്)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ======
ഒരു വ്യക്തിയുടെയോ സംസാരിക്കുന്ന ആളുകളുടെയോ ശബ്‌ദ ക്ലിപ്പ് നൽകി, അത് വാക്കുകളായി വേർതിരിക്കുക. സ്പീച്ച് റെക്കഗ്നിഷന്റെ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ഒരു സബ് ടാസ്‌ക്, സാധാരണ അവയുമായി ഇതിനെ ഗ്രൂപ്പുചെയ്യുന്നു.

====== ടെക്സ്റ്റ്-ടു-സ്പീച്ച്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Speech synthesis|date=2020-08-04|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Speech_synthesis&amp;oldid=971168407|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
ഒരു വാചകം നൽകി, ആ യൂണിറ്റുകൾ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തി ഒരു സംഭാഷണ പ്രാതിനിധ്യം സൃഷ്ടിക്കുക. കാഴ്ചയില്ലാത്തവരെ സഹായിക്കാൻ ടെക്സ്റ്റ്-ടു-സ്പീച്ച് ഉപയോഗിക്കാം.

====== പദ വിഭജനം (ടോക്കണൈസേഷൻ)&lt;ref&gt;{{Citation|title=Lexical analysis|date=2020-07-14|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lexical_analysis&amp;oldid=967604652|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
തുടർച്ചയായ വാചകത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പ്രത്യേക പദങ്ങളായി വേർതിരിക്കുക. ഇംഗ്ലീഷ് &lt;ref&gt;{{Citation|title=English language|date=2020-08-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=English_language&amp;oldid=974134495|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;പോലുള്ള ഒരു ഭാഷയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് വളരെ തുച്ഛമാണ്, കാരണം വാക്കുകൾ സാധാരണയായി ഇടങ്ങളാൽ വേർതിരിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ചൈനീസ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Chinese language|date=2020-08-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Chinese_language&amp;oldid=973945115|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, ജാപ്പനീസ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Japanese language|date=2020-08-19|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Japanese_language&amp;oldid=973903701|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, തായ് &lt;ref&gt;{{Citation|title=Thai language|date=2020-08-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Thai_language&amp;oldid=973291787|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;തുടങ്ങിയ ചില ലിഖിത ഭാഷകൾ അത്തരം രീതിയിൽ പദത്തിന്റെ അതിരുകൾ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നില്ല, കൂടാതെ ആ ഭാഷകളിൽ വാചക വിഭജനം ഭാഷയിലെ പദങ്ങളുടെ പദാവലിയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ആവശ്യമുള്ള ഒരു പ്രധാന കാര്യമാണ് . ഡാറ്റാ മൈനിംഗിൽ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Data mining|date=2020-08-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Data_mining&amp;oldid=973127907|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ബാഗ് ഓഫ് വേഡ്സ് (BOW)&lt;ref&gt;{{Citation|title=Bag-of-words model|date=2020-05-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bag-of-words_model&amp;oldid=956130772|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; സൃഷ്ടിക്കൽ പോലുള്ള സന്ദർഭങ്ങളിലും ചിലപ്പോൾ ഈ പ്രക്രിയ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

==== വാക്യഘടന വിശകലനം ====

====== വാക്യം വിഭജനം &lt;ref&gt;{{Citation|title=Sentence boundary disambiguation|date=2019-12-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sentence_boundary_disambiguation&amp;oldid=931380714|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
വാചകത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം നൽകിയാൽ, വാക്യത്തിന്റെ അതിരുകൾ കണ്ടെത്തുക. 

====== പാഴ്‌സിംഗ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Parsing|date=2020-08-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Parsing&amp;oldid=972769176|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
തന്നിരിക്കുന്ന വാക്യത്തിന്റെ പാഴ്‌സ് ട്രീ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Parse tree|date=2020-05-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Parse_tree&amp;oldid=956147505|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; (വ്യാകരണ വിശകലനം) നിർണ്ണയിക്കുക. . രണ്ട് പ്രാഥമിക തരം പാഴ്‌സിംഗ് ഉണ്ട്: ഡിപൻഡൻസി പാഴ്‌സിംഗ്, കോൺസ്റ്റിട്യൂൺസി പാഴ്‌സിംഗ്. ഡിപൻഡൻസി പാഴ്‌സിംഗ് ഒരു വാക്യത്തിലെ വാക്കുകൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു , എന്നാൽ കോൺസ്റ്റിട്യൂൺസി പാഴ്‌സിംഗ് ഒരു പ്രോബബിലിസ്റ്റിക് കോൺടെക്സ്റ്റ്-ഫ്രീ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Probabilistic context-free grammar|date=2020-04-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Probabilistic_context-free_grammar&amp;oldid=951124943|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; വ്യാകരണം (പിസിഎഫ്ജി) ഉപയോഗിച്ച് പാഴ്‌സ് ട്രീ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

==== ലെക്സിക്കൽ സെമാന്റിക്‌സ് (സന്ദർഭത്തിലെ വ്യക്തിഗത പദങ്ങളുടെ) ====

====== ലെക്സിക്കൽ സെമാന്റിക്‌സ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Lexical semantics|date=2020-06-09|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lexical_semantics&amp;oldid=961573126|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
സന്ദർഭത്തിൽ വ്യക്തിഗത പദങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ അർഥം എന്താണ് എന്ന കടുപ്പിക്കുക .

====== ഡിസ്ട്രിബൂഷനാൽ സെമാന്റിക്സ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Distributional semantics|date=2020-05-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Distributional_semantics&amp;oldid=958079635|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
ഡാറ്റയിൽ നിന്ന് നമുക്ക് എങ്ങനെ സെമാന്റിക് പ്രാതിനിധ്യം പഠിക്കാൻ കഴിയും?

====== നെയിംഡ്എ ന്റിറ്റി റെക്കഗ്നിഷൻ (NER)&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Citation|title=Named-entity recognition|date=2020-08-19|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Named-entity_recognition&amp;oldid=973880610|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
വാചകത്തിന്റെ ഒരു സ്ട്രീം നൽകിയാൽ, ആളുകൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്ഥലങ്ങൾ പോലുള്ള ശരിയായ പേരുകളിലേക്ക് ടെക്സ്റ്റ് മാപ്പിലെ ഏതെല്ലാം ഇനങ്ങൾ എന്ന്  നിർണ്ണയിക്കുക.

====== സെന്റിമെന്റ് വിശകലനം &lt;ref&gt;{{Citation|title=Sentiment analysis|date=2020-08-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sentiment_analysis&amp;oldid=973676025|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
ടെക്സ്റ്റ് അനാലിസിസ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Text mining|date=2020-08-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Text_mining&amp;oldid=973675920|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ടെക്നിക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ടെക്സ്റ്റ് ഡാറ്റയ്ക്കുള്ളിലെ വികാരങ്ങളുടെ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Emotion|date=2020-08-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emotion&amp;oldid=973926743|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; (പോസിറ്റീവ്, നെഗറ്റീവ്, ന്യൂട്രൽ) വ്യാഖ്യാനവും വർഗ്ഗീകരണവുമാണ് സെന്റിമെന്റ് വിശകലനം.

====== ടെർമിനോളജി എക്സ്ട്രാക്ഷൻ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Terminology extraction|date=2020-04-02|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Terminology_extraction&amp;oldid=948674006|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
തന്നിരിക്കുന്ന കോർപ്പസിൽ നിന്ന് പ്രസക്തമായ പദങ്ങൾ സ്വപ്രേരിതമായി എക്‌സ്‌ട്രാക്റ്റുചെയ്യുക എന്നതാണ് ടെർമിനോളജി എക്‌സ്‌ട്രാക്റ്റേഷന്റെ ലക്ഷ്യം.

==== രൂപാന്തര വിശകലനം (മോർഫോളജിക്കൽ അനാലിസിസ് ) ====

====== ലെമ്മറ്റൈസേഷൻ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Lemmatisation|date=2020-08-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lemmatisation&amp;oldid=973318805|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
ഒരു വാക്കിന്റെ വ്യതിചലന അവസാനങ്ങൾ മാത്രം നീക്കം ചെയ്ത് അതിന്റെ അടിസ്ഥാന നിഘണ്ടു രൂപത്തിൽ ലഭിക്കുന്നതിനെയാണ് ലെമ്മ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

====== മോർഫോളജിക്കൽ സെഗ്മെന്റേഷൻ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Morphology (linguistics)|date=2020-08-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Morphology_(linguistics)&amp;oldid=973689032|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
വാക്കുകളെ വ്യക്തിഗത മോർഫീമുകളായി വേർതിരിച്ച് മോർഫീമുകളുടെ ക്ലാസ് തിരിച്ചറിയുന്ന പ്രക്രിയയെയാണ്  മോർഫോളജിക്കൽ സെഗ്മെന്റേഷൻ എന്ന് പറയുന്നത് .ഈ ടാസ്കിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ട് പരിഗണിക്കപ്പെടുന്ന ഭാഷയുടെ രൂപശാസ്ത്രത്തിന്റെ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Morphology (linguistics)|date=2020-08-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Morphology_(linguistics)&amp;oldid=973689032|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; (പദങ്ങളുടെ ഘടന) സങ്കീർണ്ണതയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

====== സംഭാഷണത്തിന്റെ ടാഗിംഗ് (പാർട്ട്-ഓഫ്-സ്പീച്   ടാഗിംഗ് )&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; ======
ഒരു വാചകം നൽകിയാൽ, ഓരോ വാക്കിനും സംഭാഷണത്തിന്റെ ഭാഗം  നിർണ്ണയിക്കുക. പല വാക്കുകൾക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് പൊതുവായവയ്ക്ക്, സംഭാഷണത്തിന്റെ ഒന്നിലധികം ഭാഗങ്ങളായി പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും. ഉദാഹരണത്തിന്, &quot;മണി&quot; എന്ന ഒരു നാമം (മണി എത്രയായി ) അല്ലെങ്കിൽ (സ്കൂളിൽ മണി അടിച്ചു ) എന്ന് ആകാം. ചില ഭാഷകൾ‌ക്ക് മറ്റുള്ളവയേക്കാൾ‌ അവ്യക്തതയുണ്ട്. ചൈനീസ് അത്തരം അവ്യക്തതയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള ഒരു ഭാഷയാണ്, കാരണം ഇത് വാക്കാൽ പ്രവചിക്കുന്ന സമയത്തുള്ള ഒരു ഭാഷയാണ് .

====== സ്റ്റെമ്മിംഗ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Stemming|date=2020-05-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stemming&amp;oldid=959666828|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; ======
വാക്കുകളെ അവയുടെ മൂലരൂപത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന പ്രക്രിയ. (ഉദാ. &quot;അടച്ചത്&quot;, &quot;അടയ്ക്കൽ&quot;, &quot;അടയ്ക്കുക&quot;, &quot;അടുക്കുക&quot; മുതലായവയുടെ  മൂല വാക്ക്  &quot;അടയ്ക്കുക&quot;).

=== ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Open source|date=2020-08-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Open_source&amp;oldid=973564444|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; എൻ‌എൽ‌പി ലൈബ്രറികൾ ===
യഥാർത്ഥ ലോക ആപ്ലിക്കേഷനുകളിൽ എൻ‌എൽ‌പി പ്രയോഗിക്കാൻ ഈ ലൈബ്രറികൾ സഹായിക്കുന്നു.

* '''അപ്പാച്ചെ ഓപ്പൺ‌എൻ‌എൽ‌പി''':&lt;ref&gt;{{Citation|title=Apache OpenNLP|date=2020-08-10|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Apache_OpenNLP&amp;oldid=972220315|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://opennlp.apache.org/docs/|title=Documentation - Apache OpenNLP|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;ടോക്കനൈസറുകൾ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nlp.stanford.edu/IR-book/html/htmledition/tokenization-1.html|title=Tokenization|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, വാക്യ വിഭജനം&lt;ref&gt;{{Citation|title=Text segmentation|date=2020-07-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Text_segmentation&amp;oldid=970100974|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, സംഭാഷണത്തിന്റെ ഭാഗം ടാഗുചെയ്യൽ(പാർട്ട്-ഓഫ്-സ്പീച്   ടാഗിംഗ്)&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;, എന്റിറ്റി എക്‌സ്‌ട്രാക്ഷൻ&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;, ചങ്കിംഗ്, പാഴ്‌സിംഗ്&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Citation|title=Parsing|date=2020-08-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Parsing&amp;oldid=972769176|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, കോർഫറൻസ് റെസലൂഷൻ എന്നിവയും അതിലേറെയും നൽകുന്ന ഒരു മെഷീൻ ലേണിംഗ് ടൂൾകിറ്റ്.
* '''നാച്ചുറൽ ലാംഗ്വേജ് ടൂൾകിറ്റ് (എൻ‌എൽ‌ടി‌കെ)'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nltk.org/|title=Natural Language Toolkit — NLTK 3.5 documentation|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Natural Language Toolkit|date=2020-04-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Natural_Language_Toolkit&amp;oldid=951031114|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;''':''' വാചകം പ്രോസസ് ചെയ്യുന്നതിനും തരംതിരിക്കുന്നതിനും ടോക്കണൈസ് ചെയ്യുന്നതിനും സ്റ്റെമിംഗ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Stemming|date=2020-05-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stemming&amp;oldid=959666828|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;,   പാഴ്‌സിംഗ് &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;എന്നിവയ്‌ക്കും അതിലേറെ കാര്യങ്ങൾക്കുമായി മൊഡ്യൂളുകൾ നൽകുന്ന ഒരു പൈത്തൺ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.python.org/|title=Welcome to Python.org|access-date=2020-08-22|language=en}}&lt;/ref&gt; ലൈബ്രറി,
* '''സ്റ്റാൻ‌ഫോർഡ് എൻ‌എൽ‌പി:'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nlp.stanford.edu/#:~:text=Welcome!-,The%20Stanford%20NLP%20Group,process%20and%20understand%20human%20languages.&amp;text=We%20provide%20a%20widely%20used,%20integrated%20NLP%20toolkit,%20Stanford%20CoreNLP.|title=The Stanford Natural Language Processing Group|access-date=2020-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20260908020646/https://nlp.stanford.edu/#:~:text=Welcome!-,The%20Stanford%20NLP%20Group,process%20and%20understand%20human%20languages.&amp;text=We%20provide%20a%20widely%20used,%20integrated%20NLP%20toolkit,%20Stanford%20CoreNLP.|archive-date=2026-09-08|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പാർട്ട്-ഓഫ്-സ്പീച്   ടാഗിംഗ്&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Citation|title=Part-of-speech tagging|date=2020-08-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Part-of-speech_tagging&amp;oldid=973455997|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, പേരുള്ള എന്റിറ്റി റെക്കഗ്‌നൈസർ,&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; കോർ‌ഫറൻസ് റെസല്യൂഷൻ സിസ്റ്റം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nlp.stanford.edu/projects/coref.shtml#:~:text=Coreference%20resolution%20is%20the%20task,question%20answering,%20and%20information%20extraction.|title=The Stanford Natural Language Processing Group|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, സെന്റിമെന്റ് അനാലിസിസ് &lt;ref&gt;{{Citation|title=Sentiment analysis|date=2020-08-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sentiment_analysis&amp;oldid=973676025|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;എന്നിവയും അതിലേറെയും നൽകുന്ന എൻ‌എൽ‌പി ഉപകരണങ്ങളുടെ ഒരു സ്യൂട്ട്.
* '''മല്ലെറ് (MALLET&lt;ref&gt;{{Citation|title=Mallet (software project)|date=2020-07-01|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mallet_(software_project)&amp;oldid=965452095|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mallet.cs.umass.edu/|title=MALLET homepage|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; )''': ലേറ്റന്റ് ഡിറിക്ലെറ്റ് അലോക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Latent Dirichlet allocation|date=2020-07-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Latent_Dirichlet_allocation&amp;oldid=970018038|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, ഡോക്യുമെന്റ് ക്ലാസിഫിക്കേഷൻ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Document classification|date=2020-08-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Document_classification&amp;oldid=973661163|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, ക്ലസ്റ്ററിംഗ്, ടോപ്പിക് മോഡലിംഗ്&lt;ref&gt;{{Citation|title=Topic model|date=2020-07-31|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Topic_model&amp;oldid=970516409|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;, ഇൻഫർമേഷൻ എക്സ്ട്രാക്ഷൻ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Information extraction|date=2020-08-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Information_extraction&amp;oldid=974036169|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt; എന്നിവയും അതിലേറെയും നൽകുന്ന ഒരു ജാവ &lt;ref&gt;{{Citation|title=Java (programming language)|date=2020-08-22|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Java_(programming_language)&amp;oldid=974336632|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;പാക്കേജ്.

=== അവലംബം   ===
&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്‌]]
[[വർഗ്ഗം:ഡാറ്റാബേസ്]]</text>
      <sha1>s5barq5lv3f0a71eupmsc26dvrdxf1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബി. ബാബു പ്രസാദ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>523830</id>
    <revision>
      <id>4682462</id>
      <parentid>4599322</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7862" sha1="81hhwgyw5qqzirrft4rlrmnjni4fkfz" xml:space="preserve">{{PU|B. Babu Prasaad}}
{{Infobox officeholder
| name                = ബി. ബാബു പ്രസാദ്
| image               = 
| office1             = [[നിയമസഭ|നിയമസഭാംഗം]]
| term_start1         = 2006
| term_end1           = 2011
| predecessor1        = ടി.കെ.ദേവകുമാർ
| successor1          = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| office2             = ആലപ്പുഴ ഡി.സി.സി. പ്രസിഡൻറ്
| term_start2         = 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021
| term_end2           = 
| predecessor2        = അഡ്വ. എം.ലിജു
| successor2          = 
| constituency1       = [[ ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]]
| party               = [[ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| religion            = 
| spouse              = Un-Married, Single
| birth_date          = {{birth date and age|1961|07|25|df=yes}}
| birth_place         = [[മുതുകുളം]]
| residence           = 
| death_date          =
| death_place         = 
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 8'th April
| year                = 2021
| source              = http://www.niyamasabha.org/codes/members/babuprasadb.pdf കേരള നിയമസഭ
}}
പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിൽ (2006-2011) [[ഹരിപ്പാട്]] മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്| കോൺഗ്രസ്]] നേതാവാണ് ''' അഡ്വ.ബി.ബാബുപ്രസാദ് '''
''' (ജനനം: 25 ജൂലൈ 1961) '''
നിലവിൽ ആലപ്പുഴ ഡി.സി.സിയുടെ പ്രസിഡൻറും&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/national/kerala/new-dcc-chief-has-his-task-cut-out/article36206257.ece&lt;/ref&gt; [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി| കെ.പി.സി.സി.യുടെ]] ജനറൽ സെക്രട്ടറിയും കെ.പി.സി.സിയുടെ നിർവാഹക സമിതി അംഗവുമാണ് ബാബുപ്രസാദ്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://resultuniversity.com/election/haripad-kerala-assembly-constituency#2006 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260104112401/https://resultuniversity.com/election/haripad-kerala-assembly-constituency#2006 |archive-date=2026-01-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/national/kerala/rs-poll-babu-prasad-to-take-on-veerendrakumar/article23035776.ece&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കാർത്തികപ്പള്ളി താലൂക്കിലെ മുതുകുളം ഗ്രാമത്തിൽ എസ്.ബാലകൃഷ്ണക്കുറുപ്പിൻ്റേയും ലതികാമ്മയുടേയും മകനായി 1961 ജൂലൈ 25ന് ജനിച്ചു. മുതുകുളം സംസ്കൃത ഹൈസ്കൂൾ, ടി.കെ.എം.എം. കോളേജ് നങ്ങ്യാർകുളങ്ങര, മാവേലിക്കര ബിഷപ്പ് മൂർ കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. ബി.എ.എൽ.എൽ.ബിയാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/mar/11/kpcc-names-general-secretary-babu-prasad-rajya-sabha-nominee-of-udf-1785534.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-04-08 |archive-date=2021-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210711190219/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/mar/11/kpcc-names-general-secretary-babu-prasad-rajya-sabha-nominee-of-udf-1785534.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
കോൺഗ്രസിൻ്റെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനായ കെ.എസ്.യു വഴിയാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം.
സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.യുവിൻ്റെ യൂണിറ്റ് പ്രസിഡൻ്റായാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിലെത്തുന്നത്.

''' പ്രധാന പദവികൾ '''

* ജനറൽ സെക്രട്ടറി, കെ.എസ്.യു. മാവേലിക്കര താലൂക്ക് കമ്മറ്റി, ആലപ്പുഴ ജില്ലാക്കമ്മറ്റി, സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി
* വൈസ് പ്രസിഡൻറ്, കെ.എസ്.യു. സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി, 
* വൈസ്  പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി
* കെ.പി.സി.സി നിർവാഹക സമിതി അംഗം
* കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെനറ്റ് അംഗം
* ഡയറക്ടർ, സംസ്ഥാന യുവജനക്ഷേമ ബോർഡ്, സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ
* നിയമസഭാംഗം, ഹരിപ്പാട്
* 2006-2011
* 2021 ഓഗസ്റ്റ് 29 മുതൽ ആലപ്പുഴ ഡി.സി.സി.പ്രസിഡൻ്റ്&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/08/28/new-dcc-president-list.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.nic.in/index.php/profile/index/2252&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-06 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-06 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും 
|-
| 2006 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[ബി. ബാബു പ്രസാദ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ടി.കെ. ദേവകുമാർ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
|}

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1961-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 25-ന് ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>81hhwgyw5qqzirrft4rlrmnjni4fkfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം</title>
    <ns>10</ns>
    <id>525149</id>
    <revision>
      <id>4682283</id>
      <parentid>3463227</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ update template</comment>
      <origin>4682283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3553" sha1="shuq1bv1dkrbpm6mmdturqfj2v3ub6p" xml:space="preserve">{{imbox
|type=featured
|textstyle=&quot;border: 2px solid #fceb92; background-color: #fdffe7; padding: 10px;&quot;
|image=[[File:Asian month banner logo ml.svg|300px]]
|text={{#if:{{{year|}}}
|ഈ ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:WAM{{{year}}}|{{{year}}}-ലെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]]  ഭാഗമായി {{#if:{{{expanded|}}}|വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്|സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്}}.|ഈ ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:WAM|ഏഷ്യൻ മാസം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി {{#if:{{{expanded|}}}|വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്|സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്}}. &lt;includeonly&gt;(എന്നാൽ ഫലകത്തിൽ വർഷം ചേർത്തിട്ടില്ല. കൂടുതൽ അറിയാൻ [[ഫലകം:വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം/വിവരണം|ഫലകത്തിന്റെ വിവരണം]] കാണുക.)&lt;/includeonly&gt; }} }}

&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{expanded|}}}|[[വർഗ്ഗം:{{{year}}} -ലെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]]|[[വർഗ്ഗം:{{{year}}} -ലെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]]}}&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;year&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;വർഷം&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;വർഷം നാലക്കത്തിൽ&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{CURRENTYEAR}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;2016&quot;,
			&quot;autovalue&quot;: &quot;{{CURRENTYEAR}}&quot;,
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;expanded&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;നിലവിലുള്ള ലേഖനം വികസിപ്പിച്ചതാണോ?&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;നിലവിലുള്ള ലേഖനം വികസിപ്പിച്ചതാണെങ്കിൽ മാത്രം, yes എന്നു ചേർക്കുക. പുതുതായി സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനത്തിനു് ഒന്നും ചേർക്കേണ്ടതില്ല.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;yes&quot;,
			&quot;autovalue&quot;: &quot;&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;ഈ ഫലകം എല്ലാ വർഷവും ആചരിക്കുന്ന വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിനു് ഉപയോഗിക്കാനുള്ളതാണു്. ഫലകത്തിൽ നിർബന്ധമായും വർഷം YYYY എന്ന രൂപത്തിൽ ചേർത്തിരിക്കണം. (ഉദാ: 2017-ലെ യജ്ഞത്തിൽ 2017 എന്നു ചേർക്കുക).\nകൂടാതെ, യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി വികസിപ്പിച്ച ലേഖങ്ങളിൽ expanded = yes എന്നും ചേർക്കണം.&quot;,
	&quot;format&quot;: &quot;inline&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>shuq1bv1dkrbpm6mmdturqfj2v3ub6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രംബനൻ ക്ഷേത്രസമുച്ചയ പ്രദേശം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>527586</id>
    <revision>
      <id>4682352</id>
      <parentid>4602859</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29847" sha1="52iiupwd3rfqzu886zdhq6lamo05w0d" xml:space="preserve">
{{Infobox historic site|name=Prambanan Temple Compounds|designation1=WHS|designation1_free2name=Region|designation1_free1value={{INA}}|designation1_free1name=State Party|designation1_number=[https://whc.unesco.org/en/list/642 642]|designation1_date=1991 &lt;small&gt;(15th [[World Heritage Committee|session]])&lt;/small&gt;|designation1_criteria=i, iv|designation1_type=Cultural|architect=|native_name=|built=Circa 8th to 9th century CE|location=Bokoharjo Village, Prambanan District, Sleman Regency, [[Special Region of Yogyakarta]]; and Bugisan Village, Prambanan District, [[Klaten Regency]], [[Central Java]]|coordinates={{coord|7|45|8|S|110|29|30|E|display=inline,title}}|map_caption=Location within Java|locmapin=Indonesia Java#Indonesia|caption=Prambanan|image=Prambanan Complex 1.jpg|native_language=|designation1_free2value=[[List of World Heritage Sites in Southeast Asia|Southeast Asia]]}}ഇന്തോനേഷ്യയിലെ മദ്ധ്യജാവ പ്രവിശ്യയുടെയും യോഗ്യകർത്ത പ്രവിശ്യയുടെയും അതിർത്തിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഹിന്ദു ബുദ്ധ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയങ്ങളുടെ കൂട്ടമാണ് '''പ്രംബനൻ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയ പ്രദേശങ്ങൾ'''. ഇത് ഒരു ലോകപൈതൃക സ്ഥാനമാണ്. പ്രംബനൻ, ലുംബുങ്, ബുബ്രാഹ്, സെവു എന്നീ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന പ്രദേശമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയങ്ങളെല്ലാം പ്രംബനൻ ആർക്കിയോളജിക്കൽ പാർക്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. &lt;ref name=&quot;UNESCO-Prambanan&quot;/&gt;

[[ഇന്തോനേഷ്യൻ ഭാഷ|ഇന്തോനേഷ്യൻ]], [[ജാവനീസ് ഭാഷ|ജാവനീസ്]] ഭാഷകളിൽ ''[[ഇന്തോനേഷ്യയിലെ കാൻഡി|കാൻഡി]]'' എന്നാണ് ക്ഷേത്രങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഓപാക് നദീതാഴ്വാരത്തിലായാണ് ഈ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ എല്ലാം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലും 9-ാം നൂറ്റാണ്ടിലുമായി പണികഴിപ്പിക്കപ്പെട്ട അനേകം ഹിന്ദു, ബുദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അനേകം പുരാവസ്തുക്കൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രദേശമാണ് പ്രംബനനൻ പ്രദേശം അഥവാ കെവു പ്രദേശം. [[മെഡാംഗ് സാമ്രാജ്യം|മതരം സാമ്രാജ്യ]]&lt;nowiki/&gt;കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടവയാണ് ഇവയിൽ പല ക്ഷേത്രങ്ങളും. അതുകൊണ്ട് ഈ പ്രദേശം മതരം സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഗവേഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=gGKsS-9h4BYC&amp;pg=PA390&amp;lpg=PA390&amp;dq=Prambanan+Mataram+Kingdom#q=Prambanan%20Mataram%20Kingdom|title=Concise Encyclopeida Of World History|last=Ramirez-Faria|first=Carlos|date=2007|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist|isbn=978-81-269-0775-5|language=en}}&lt;/ref&gt; ഈ പ്രദേശത്തെ ക്ഷേത്ര സംയുക്തങ്ങളുടെയും പുരാവസ്തു സ്ഥലങ്ങളുടെയും വൈവിധ്യവും ആധുനികതയും കമ്പോഡിയയിലെ [[അങ്കോർ]] പുരാവസ്തു സ്ഥലവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:KITLV_40947_-_Kassian_Céphas_-_Entrance_Maha_Dewa's_room_Tjandi_Prambanan_-_1895-04.tif|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| പ്രംബനൻ പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിവന്റെ പ്രതിമ. 1895 ൽ  എടുത്ത ചിത്രം]]
എ.ഡി എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയങ്ങൾ [[മെഡാംഗ് സാമ്രാജ്യം|മതരം സാമ്രാജ്യവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ശൈലേന്ദ്ര രാജവംശം|രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണകുടുംബമായ ശൈലേന്ദ്ര രാജവംശം]] ക്ഷേത്രനിർമ്മാതാക്കൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. [[കലാസൻ]], [[സാരി ക്ഷേത്രം|സാരി]], സേവു എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഈ പ്രദേശത്തെ ചില ക്ഷേത്രങ്ങൾ അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ രാജാവായ പനങ്കരൻ രാജാവാണ് നിർമ്മിച്ചത്.   മഞ്ജുശ്രീഗ്ര ലിഖിതമനുസരിച്ച് 792 ൽ പൂർത്തീകരിച്ച സേവു ക്ഷേത്ര സമുച്ചയമാണ് ഇവയിൽ ഏറ്റവും പഴയത്. ലുംബുങും ബുബ്രയും ഇതേ കാലഘട്ടത്തിലോ അല്ലെങ്കിൽ അല്പം കഴിഞ്ഞോ ആണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. എന്നിരുന്നാലും, ശിവാഗ്ര ലിഖിതമനുസരിച്ച് 856-ൽ പിക്കാതൻ രാജാവിന്റെ ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാക്കിയ പ്രംബനൻ ക്ഷേത്രസമുച്ചയമാണ് ഇതിലേക്കുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ.

പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തലസ്ഥാനം കിഴക്കൻ ജാവയിലേക്ക് മാറ്റിയ ശേഷം ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾ അവഗണിക്കപ്പെട്ടു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം, ഇവയ്ക്ക് പരിപാലനമില്ലാതെയായി [[മെരാപി അഗ്നിപർവ്വതം|മെറാപി അഗ്നിപർവത]] അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കടിയിൽ ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾ മൂടപ്പെട്ടു. ഭൂകമ്പത്തിൽ കുലുങ്ങി. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Troll|first6=Lothar M.|doi=10.1111/geoa.12099|pages=137–166|issue=1|volume=97|journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography|url=https://doi.org/10.1111/geoa.12099|title=Ancient oral tradition describes volcano–earthquake interaction at merapi volcano, indonesia|date=2015-03-01|last6=Schwarzkopf|first=Valentin R.|first5=Börje|last5=Dahren|first4=David A.|last4=Budd|first3=Ester M.|last3=Jolis|first2=Frances M.|last2=Deegan|issn=0435-3676}}&lt;/ref&gt; 1600 കളിൽ ഉണ്ടായ ഭൂകമ്പത്തെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം തകർന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bumn.go.id/borobudur/berita/0-PRAMBANAN|title=Prambanan|access-date=2020-01-27|website=Kementerian Badan Usaha Milik|language=en|archive-date=2020-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127131442/http://bumn.go.id/borobudur/berita/0-PRAMBANAN|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ജാവ കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. അപ്പോഴേക്കും പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർന്നടിഞ്ഞിരുന്നു. 1918 ൽ ഡച്ച് കൊളോണിയൽ സർക്കാർ കോമ്പൗണ്ടിന്റെ പുനർനിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു, ക്ഷേത്രത്തിലെ കല്ലുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് 1930 ൽ ശരിയായ പുനസ്ഥാപനം നടന്നു. [[പസഫിക് യുദ്ധം|പസഫിക് യുദ്ധത്തിന്]] മുമ്പുള്ള ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ ''പ്രംബനൻ'', ''സേവ്'' സമുച്ചയത്തിലെ നിരവധി ചെറിയ ''പെർവാര'' ക്ഷേത്രങ്ങൾ മാത്രമാണ് പുനർനിർമിച്ചത്.

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം അനസ്റ്റൈലോസിസ് രീതി നടപ്പിലാക്കിക്കൊണ്ട് പുനർനിർമ്മാണ ശ്രമങ്ങൾ തുടർന്നു. അതായത് യഥാർത്ഥ കല്ലുകളിൽ 75 ശതമാനമെങ്കിലും അവശേഷിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ക്ഷേത്രം പുനർനിർമിക്കും. പ്രംബനൻ സമുച്ചയത്തിലെ പ്രധാന ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുനർനിർമാണം 1953 ഓടെ പൂർത്തിയായി. ഇന്തോനേഷ്യയുടെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റ് [[സുകർണോ|സുകർനോ]] പുനർനി‍ർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. 1987 ൽ ബ്രഹ്മക്ഷേത്ര പുനർനിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി. 1991 ൽ വിഷ്ണുക്ഷേത്രവും പൂർത്തീകരിച്ചു. രണ്ടും [[സുഹാർത്തോ|സുഹാർട്ടോ]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.

1991 ൽ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ [[ലോകപൈതൃകസ്ഥാനം|യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക സൈറ്റ്]] പദവി നേടി. &lt;ref name=&quot;UNESCO-Prambanan&quot;/&gt; പ്രംബനൻ ടൂറിസം പാർക്കിലാണ് ഈ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് ( {{Lang-id|Taman Wisata Candi Prambanan}}   ). &lt;ref name=&quot;TWC-PRambanan&quot;&gt;{{Cite web|url=http://borobudurpark.com/en/temple/prambanan-2/|title=Prambanan|access-date=2020-01-23|website=Taman Wisata Candi|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929175956/https://borobudurpark.com/en/temple/prambanan-2//|archive-date=2020-09-29|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സിവു പ്രധാന ക്ഷേത്രം 1993 ലും ബുബ്ര പുനസ്ഥാപനം 2017 ലും പൂർത്തിയായി. നൂറുകണക്കിന് ''പെർവാര'' ക്ഷേത്രങ്ങളോ പൂരകങ്ങളായ ചെറിയ ആരാധനാലയങ്ങളോ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനാൽ, അവ ഇപ്പോഴും തകർന്നുകിടക്കുകയും പുന''സ്ഥാപന'' ശ്രമങ്ങൾ ഇന്നും തുടരുകയും ചെയ്യുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Prambanan_Plain_en.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| പ്രമ്പാനൻ സമതലത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളും പുരാവസ്തു സ്ഥലങ്ങളും]]
ഹിന്ദുമതത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മൂന്ന് ദേവന്മാരായ [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തിക്കായി]] സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു [[ഹിന്ദുമതം|ഹിന്ദു]] ക്ഷേത്ര സമുച്ചയമാണ് പ്രമ്പാനൻ. എന്നാൽ സെവ, ലംബുംഗ്, ബുബ്ര ക്ഷേത്ര സമുച്ചയങ്ങൾ [[മഹായാനം|മഹായാന ബുദ്ധമതവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളാണ്. ''പ്രംബാനനും സേവുവും'' യഥാർത്ഥത്തിൽ മണ്ടല ആകൃതിയിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ക്ഷേത്ര സമുച്ചയങ്ങളാണ്, ''അവയ്ക്ക്'' ചുറ്റും നൂറുകണക്കിന് ''പെർവാര'' (രക്ഷാകർതൃ പൂരക) ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രംബാനനിൽ 240 നിർമ്മിതികളുണ്ട്, സേവിൽ 249 നിർമ്മിതികളും ലംബുംഗ് ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിൽ 17 നിർമ്മിതികളുമുണ്ട്. അഞ്ഞൂറിലധികം ക്ഷേത്രങ്ങളുള്ള സം‌യോജനത്തിലൂടെ, പ്രമ്പാനൻ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയ പ്രദേശങ്ങൾ ഒരു വാസ്തുവിദ്യാ, സാംസ്കാരിക നിധി മാത്രമല്ല, മതപരമായ ഐക്യത്തിനും ഇന്തോനേഷ്യയുടെ മുൻകാല വിശ്വാസങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വത്തിനും ഉദാഹരണമാണ്. &lt;ref name=&quot;UNESCO-Prambanan&quot;&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/642/|title=Prambanan Temple Compounds|access-date=2020-01-23|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രംബനൻ ===
പ്രംബനൻ ക്ഷേത്രം പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്നത് അതിന്റെ ജാവനീസ് പേരായ ''രാര ജൊങ്ഗ്ഗ്രങ്ഗ്''  എന്നാണ്. 9-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു മഹത്തായ ഹിന്ദു ക്ഷേത്ര സമുച്ചയമാണിത്. ഹിന്ദു ഐതീഹ്യ പ്രകാരമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളും പ്രതിമകളും നിർമ്മിതികളുമാണ് ഇതിനെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാക്കുന്നത്. രാമായണം അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയുള്ള നി‍ർമ്മിതികളാണ് മിക്കവയും. പ്രധാന ദേവൻ ശിവനാണ്. കൂടാതെ വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാ, ദുർഗ മഹിസാസുരമർദ്ദിനി, ഗണേശൻ, അഗസ്ത്യൻ, നന്ദി കാള എന്നീ ദേവതകളുടെയും പ്രതിമകൾ ഈ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;UNESCO-Prambanan&quot;/&gt;

=== സേവു ===
മഞ്ജുശ്രീഗ്രഹ സമുച്ചയം എന്നാണ് സേവു അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബുദ്ധക്ഷേത്ര സമുച്ചയമാണ് സേവു. ഇവിടെ വലിയ നാല് ജോഡി ദ്വാരപാലക പ്രതിമകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ബോർബുദുറിന് ശേഷം ഇന്തോനേഷ്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ ബുദ്ധ ക്ഷേത്രമാണ് ഇത്. [[മഹായാനം|മഹായാന]] ബുദ്ധമത വിശ്വാസത്തിലെ പ്രധാന ബോധിസത്വങ്ങളിലൊന്നായ &quot; [[മഞ്ജുശ്രീ|മഞ്ജുശ്രീയുടെ]] വീട്&quot; എന്നർഥമുള്ള ''മഞ്ജുശ്രീഗൃഹ എന്നതാണ് ഈ'' ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പേര്  എന്നാണ് പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ വിശ്വസിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Citation|last=Gunawan Kartapranata|title=Candi Sewu Mandala Suci Manjusrigrha|date=2015-04-20|url=https://www.youtube.com/watch?v=riCSpUwgoJQ|periodical=Harian Kompas via Youtube|access-date=2018-09-08|last2=Septa Inigopatria|last3=Emille Junior}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Schliesinger&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fIu9CwAAQBAJ&amp;pg=PA7&amp;lpg=PA7&amp;dq=Manjusrigrha+inscription#q=Manjusrigrha%20inscription|title=Origin of Man in Southeast Asia 5: Part 2; Hindu Temples in the Malay Peninsula and Archipelago|last=Joachim Schliesinger|publisher=Booksmango|year=2016|isbn=9781633237308|page=7}}&lt;/ref&gt;

=== ബുബ്ര ===
സേവുവിനും ലുംബുഗിനും ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 9-നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ച [[ഗൗതമബുദ്ധൻ|ബുദ്ധ]] ക്ഷേത്രമാണ് ബുബ്ര. ബുബ്രയുടെ വടക്ക് സേവുവും തെക്ക് ലുബുഗും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വലിയ സേവു ക്ഷേത്ര സമുച്ചയ മണ്ഡലയുടെ ഭാഗമായാണ്  ഈ ക്ഷേത്രം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ കരുതുന്നു. &lt;ref name=&quot;BP-Bubrah&quot;&gt;{{Cite web|url=http://borobudurpark.com/en/activity/bubrah-temple/|title=Bubrah Temple|access-date=2020-01-22|website=Taman Wisata Candi|language=en-GB|archive-date=2021-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20211110034813/https://borobudurpark.com/en/activity/bubrah-temple/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ലംബുംഗ് ===
9-നൂറ്റാണ്ടിൽ പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള [[ഗൗതമബുദ്ധൻ|ബുദ്ധമത]] ക്ഷേത്രമാണ് ലുംബുഗ്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പേര് അജ്ഞാതമാണ്, എന്നിരുന്നാലും പ്രാദേശിക ജാവനീസ് ക്ഷേത്രത്തിന് &quot; [[ഇന്തോനേഷ്യയിലെ കാൻഡി|കാൻഡി]] ലംബുംഗ്&quot; എന്ന് പേരിട്ടു, അതായത് [[ജാവനീസ് ഭാഷ|ജാവാനീസ് ഭാഷയിൽ]] &quot; അരി കളപ്പുര ക്ഷേത്രം&quot; എന്നാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sealang.net/java/dictionary.htm|title=SEAlang Library Javanese Lexicography|access-date=2019-04-19|website=sealang.net}}&lt;/ref&gt;
{|
|&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
പ്രമാണം:Candi Prambanan; candi Hindu terindah di Asia Tenggara.jpg|[[Prambanan|പ്രമ്പാനൻ]] ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം
പ്രമാണം:006 Main Temple (28733839222).jpg|[[Sewu|സേവ്]] ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം
പ്രമാണം:Candi Lumbung 2017-08-02 (4).jpg|[[Lumbung|ലംബുംഗ്]] ക്ഷേത്രം
പ്രമാണം:Candi Bubrah 2019 front crop.jpg|[[Bubrah|ബുബ്ര]] ക്ഷേത്രം 
&lt;/gallery&gt;
|}

== ചുറ്റുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
പ്രംബനൻ ക്ഷേത്ര ടൂറിസം പാർക്കിന് പുറത്ത് നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും പുരാവസ്തു സ്ഥലങ്ങളും ഏതാനും കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

* '''പ്ലൂസൻ''' . സെവു ക്ഷേത്ര വളപ്പിൽ നിന്ന് ഏതാനും കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ബുദ്ധക്ഷേത്രം. ഒമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ബുദ്ധമത രാജ്ഞിക്കായി ഒരു ഹിന്ദു രാജാവ് പണികഴിപ്പിച്ചതായി കരുതുന്നു. ബോധിസത്വന്റെയും താരയുടെയും പ്രതിമകൾ ഉള്ള രണ്ട് പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. കൂടാതെ അനേകം സ്തൂപങ്ങളുടെ നിരകളും കാണാം.
* '''രതു ബോക്കോ''' . കുന്നിൻ മുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കോട്ടകളുടെ കവാടങ്ങൾ, കുളിക്കുന്ന കുളങ്ങൾ, ഉയർന്ന മതിലുകളുള്ള കല്ലുകൾ.
* '''സാജിവാൻ''' . വിദ്യാഭ്യാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രതിമകളാലും ചിത്രങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന ബുദ്ധക്ഷേത്രം. [[ജാതകകഥകൾ|ജാതകകഥകളിൽ]] നിന്നുള്ള [[ജാതകകഥകൾ|മൃഗകഥകളാൽ]] അടിത്തറയും ഗോവണി അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
* '''ബന്യൂനിബോ''' .  തനതായ രൂപത്തിലുള്ള മേൽക്കൂരയുള്ള ബുദ്ധക്ഷേത്രം.
* '''[[ബാരോങ് ക്ഷേത്രം|ബറോംഗ്]]''' . വലിയ പടികളുള്ള ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം. കുന്നിന്റെ ചരിവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
* '''[[ഇജോ ക്ഷേത്രം|ഇജോ]]''' . ഇജോ കുന്നിൻ മുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന  ഒരു കൂട്ടം ഹിന്ദു ക്ഷേത്രം. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു വലിയ ലിംഗവും യോനിയും ഉണ്ട്.
* '''അർക്ക ബുജിസാൻ''' . ഏഴ് ബുദ്ധ, ബോധിസത്വ പ്രതിമകൾ. ഇവയിൽ ചിലത് തകർന്നുവീണു, വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളെയും പ്രകടനങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
* '''[[കലാസൻ]]''' . എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഈ ബുദ്ധക്ഷേത്രം ഈ പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്നതാണ്. പനങ്‌കരൻ രാജാവ് ബോധിസത്വദേവി താരയുടെ ചിത്രം നിർമ്മിക്കാൻ നിർമ്മിച്ചതാണ്, ഇത് കൊത്തിയെടുത്ത പ്രതിമകളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
* '''[[സാരി ക്ഷേത്രം|സാരി]]''' . ബുദ്ധ സന്യാസിമാരുടെ സങ്കേതമായിരുന്നു ഇത്. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് നിർമ്മാണം. മുകളിൽ ഒമ്പത് സ്തൂപങ്ങൾ. താഴെയുള്ള രണ്ട് മുറികൾ ഓരോന്നും സന്യാസിമാർക്ക് ധ്യാനിക്കാനുള്ള സ്ഥലങ്ങളാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
* '''സാംബിസാരി''' . ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഹിന്ദുക്ഷേത്രം 1966 ൽ കണ്ടെത്തി, 6.5 മീറ്റർ ആഴത്തിൽ&amp;nbsp;അഗ്നിപർവ്വത ചാരത്താൽ മൂടപ്പെട്ടുകിടന്നു. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു ലിംഗവും യോനിയും ഉണ്ട്, അതിനു ചുറ്റുമുള്ള മതിൽ അഗസ്ത്യ, ദുർഗ, ഗണേശൻ എന്നിവരുടെ ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
* '''കെഡുലൻ''' . 1994 ൽ മണൽ കുഴിക്കുന്നവർ 4 മീറ്റർ ആഴത്തിൽ  കണ്ടെത്തി. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തറഭാഗം കാണാം. ദ്വിതീയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇതുവരെ പൂർണ്ണമായി ഖനനം ചെയ്തിട്ടില്ല.

== ഇതും കാണുക ==

* [[അങ്കോർ]]
* [[ബൊറോബുധുർ ക്ഷേത്രസമുച്ചയം|ബോറോബുദൂർ ക്ഷേത്ര സംയുക്തങ്ങൾ]], എ.ഡി ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മധ്യ ജാവയിലെ ബുദ്ധക്ഷേത്രം, [[മെഡാംഗ് സാമ്രാജ്യം|മതാറാം രാജ്യത്തിലെ]] ഹിന്ദു-ബുദ്ധ [[ശൈലേന്ദ്ര രാജവംശം|ഷൈലേന്ദ്ര രാജവംശം]] നിർമ്മിച്ച
* ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ബുദ്ധമതം
* [[ഇന്തോനേഷ്യയിലെ കാൻഡി]]
* [[ബൃഹദ് ഭാരതം|ഗ്രേറ്റർ ഇന്ത്യ]]
* വെസെറ്റർ ജാവയിലെ ഗുനുങ് പഡാംഗ് മെഗാലിത്തിക് സൈറ്റ്, ഇതിന്റെ ഒരു ഭാഗം സുന്ദര രാജ്യത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു
* [[ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ഹിന്ദുമതം]]
* തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിൽ ഇന്ത്യൻ സ്വാധീനത്തിന്റെ ചരിത്രം
* ഇന്ത്യവൽക്കരണം
* [[സുന്ദ രാജ്യം|സുന്ദ കിംഗ്ഡം]], സുന്ദനീസ് ഹിന്ദു രാജ്യം 669 മുതൽ 1579 വരെ പടിഞ്ഞാറൻ, മധ്യ ജാവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [[ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ്|ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പിലെ]] [https://www.openstreetmap.org/search?query=Prambanan%20temple#map=16/-7.7491/110.4913 പ്രംബാനൻ ടെമ്പിൾ കോമ്പൗണ്ടുകളുമായി] ബന്ധപ്പെട്ട ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഡാറ്റ
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ആർക്കിയോളജിക്കൽ സൈറ്റുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ലോകപൈതൃകകേന്ദ്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ഹിന്ദുക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates not on Wikidata]]</text>
      <sha1>52iiupwd3rfqzu886zdhq6lamo05w0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രൊഫസ്സർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>531636</id>
    <revision>
      <id>4682362</id>
      <parentid>3518133</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:45:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2618" sha1="1988uod7qzge2jzb5lti88dgmulujmr" xml:space="preserve">{{expand language|topic=|langcode=en|otherarticle=Professor|date=2021 ജനുവരി}}
{{Infobox Occupation
| name           = പ്രൊഫസർ Professor
| image          =  [[File:Einstein 1921 by F Schmutzer - restoration.jpg|220px]]
| caption        = [[Albert Einstein]] as a professor
| official_names = Professor
&lt;!------------Details-------------------&gt;
| type               = [[Education]], [[research]], [[teacher|teaching]]
| activity_sector    = [[Academics]]
| competencies       = Academic knowledge, research, writing journal articles or book chapters, teaching
| formation          = [[Master's degree]], [[doctoral degree]] (e.g., PhD), [[professional degree]], or other [[terminal degree]]
| employment_field   = [[Academics]]
| related_occupation = [[Teacher]], [[lecturer]], [[reader (academic rank)|reader]], [[researcher]]
}}
[[സർവ്വകലാശാല]]കളിലേയും [[കോളേജ്|കോളേജുകളിലെയും]] മുതിർന്ന [[അധ്യാപകൻ|അധ്യാപകരെയാണ്]]  സാധാരണയായി '''പ്രൊഫസർ'' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.(''Professor''' ചുരുക്കത്തിൽ '''Prof.'''&lt;ref name=&quot;etymonline.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=professor |title=Professor |work=Online Etymology Dictionary |access-date=2007-07-28 |last=Harper |first=Douglas}}&lt;/ref&gt;) . ലത്തീൻ ഭാഷയിൽ &quot;person who professes&quot;. &lt;ref name=&quot;etymonline.com&quot;/&gt; മിക്കവാറും എല്ലാ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഏറ്റവും മുതിർന്ന അധ്യാപക തസ്തികയാണിത് &lt;ref name=&quot;macleans.ca&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.macleans.ca/education/uniandcollege/assistant-associate-what-the-words-before-professor-mean/|last=Pettigrew|first=Todd|date=2011-06-17|title=Assistant? Associate? What the words before &quot;professor&quot; mean: Titles may not mean what you think they do|website=Maclean's|access-date=2016-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=United Kingdom, Academic Career Structure|url=https://www.eui.eu/ProgrammesAndFellowships/AcademicCareersObservatory/AcademicCareersbyCountry/UnitedKingdom|publisher=European Univesrsity Institute|access-date=28 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122073506/https://www.eui.eu/ProgrammesAndFellowships/AcademicCareersObservatory/AcademicCareersbyCountry/UnitedKingdom|archive-date=2021-01-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{അവലംബങ്ങൾ}}</text>
      <sha1>1988uod7qzge2jzb5lti88dgmulujmr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫ്രെഞ്ച് മാൻഡേറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>533319</id>
    <revision>
      <id>4682420</id>
      <parentid>4590972</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6893" sha1="f6fbazg8icw7mcoghjcampi24kqf4yz" xml:space="preserve">{{Infobox document|document_name=Mandate for Syria and the Lebanon&lt;br /&gt; (1923−1946)|image=Mandate for Syria and the Lebanon.djvu|image_caption=Front cover of the Mandate document, 1922|date_created=1920–1922|date_ratified=1923|writer=|location_of_document=[[United Nations Office at Geneva|UNOG Library]]; ref.: C.528. M.313. 1922. VI.|signers=[[League of Nations]]|purpose=Creation of
* [[State of Syria (1924–1930)|State of Syria]]
* [[State of Greater Lebanon|Greater Lebanon]]
* [[Alawite State]]
* [[Jabal Druze State|Jabal ad-Druze]]
* [[Hatay State]]}}

[[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധാനന്തരം]] [[സിറിയ]], [[ലെബനാൻ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ഭരിക്കാനായി [[സർവ്വരാജ്യസഖ്യം]] [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്]] നൽകിയ അനുവാദമാണ് '''ഫ്രെഞ്ച് മാൻഡേറ്റ്''' ({{lang-fr|Mandat pour la Syrie et le Liban}}; {{lang-ar|الانتداب الفرنسي على سوريا ولبنان}} ''{{transl|ar|al-intidāb al-fransi 'ala suriya wa-lubnān}}'') (1923−1946)&lt;ref&gt;''League of Nations Official Journal'', Vol 3, August 1922, p. 1013&lt;/ref&gt;  എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite journal|jstor=1014872|title=The Mandate System of the League of Nations|journal=The Annals of the American Academy of Political and Social Science|first=Denys P.|last=Myers|date=1 January 1921|volume=96|pages=74–77|doi=10.1177/000271622109600116|url=https://zenodo.org/record/1448676}}&lt;/ref&gt; 1923 സെപ്റ്റംബർ 29 ന്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://uca.edu/politicalscience/dadm-project/middle-eastnorth-africapersian-gulf-region/french-syria-1919-1946/|title=11. French Syria (1919-1946)|access-date=25 January 2017|website=UCA.edu|archive-date=2017-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170210143205/http://uca.edu/politicalscience/dadm-project/middle-eastnorth-africapersian-gulf-region/french-syria-1919-1946/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ആരംഭിച്ച മാൻഡേറ്റ് രാജ്യങ്ങൾ 1943-ൽ സ്വതന്ത്രരാജ്യങ്ങളായി മാറിയതിന് ശേഷം അവസാനിച്ചെങ്കിലും 1946-ലാണ് ഫ്രെഞ്ച് സൈന്യം പിൻവലിഞ്ഞത്.&lt;ref&gt;John Morrison &amp; Adam Woog, ''Syria'', 2nd Edition, Infobase Publishing 2009 p. 37&lt;/ref&gt;   

1918-ൽ യുദ്ധം അവസാനിച്ച് രണ്ടുവർഷത്തിനിടയിൽ [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|ബ്രിട്ടനും]] [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസും]] ഒപ്പുവച്ച [[സൈക്‌സ് - പികോ കരാർ|സൈക്ക്സ്-പിക്കോട്ട് കരാറിന്]] അനുസൃതമായി [[ഓട്ടൊമൻ സാമ്രാജ്യം|ഒട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്ന സിറിയയും ലെബനോനും ഫ്രാൻസിന്റെ മാൻഡേറ്റിൽ വന്നപ്പോൾ പലസ്തീൻ-ട്രാൻസ്ജോർദ്ദാൻ എന്നിവ ബ്രിട്ടീഷ് മാൻഡേറ്റിലാണ് വന്നത്.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ഔദ്യോഗികമായി മാൻഡേറ്റ് &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=The Mandates System|url=https://archive.org/details/mandatessystem0000norm|last=Bentwich|first=Norman|publisher=Longmans, Green and Co.|year=1930|page=[https://archive.org/details/mandatessystem0000norm/page/172 172]}}&lt;/ref&gt;എന്നറിയപ്പെട്ടെങ്കിലും ഫലത്തിൽ ഫ്രാൻസിന്റെ കോളനിയായി മാറുകയാണ് ഉണ്ടായത്.  


== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

=== പ്രാഥമിക ഉറവിടങ്ങൾ ===

* [[:en:High_Commissioner_of_the_Levant|Haut-commissariat de la République française en Syrie et au Liban]], ''[https://web.archive.org/web/20171011174059/https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/4 Recueil des actes administratifs du Haut-commissariat de la République française en Syrie et au Liban]'', Bibliothèque numérique patrimoniale, [[:en:Aix-Marseille_University|Aix-Marseille University]]
* [[:en:High_Commissioner_of_the_Levant|Haut-commissariat de la République française en Syrie et au Liban]], ''[https://web.archive.org/web/20170901030834/https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/5 Bulletin officiel des actes administratifs du Haut commissariat de la République française en Syrie et au Liban]'', Bibliothèque numérique patrimoniale, [[:en:Aix-Marseille_University|Aix-Marseille University]]

=== ദ്വിതീയ ഉറവിടങ്ങൾ ===

* Hakim, Carol. 2019. &quot;[https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/124/5/1689/5672970?redirectedFrom=fulltext The French Mandate in Lebanon].&quot; ''The American Historical Review'', Volume 124, Issue 5, Pages 1689–1693
* Hyam Mallat (2012), [http://blocs.mesvilaweb.cat/jrenyer/?p=217731 Comprendre la formation des États du Liban et la Syrie a l’aune des boulerversements actuels dans le monde arabe] (in French)
* Hourani (1946), [https://archive.org/stream/SyriaAndLebanonAPoliticalEssay-A.H.Hourani/Syria%20and%20Lebanon%20A%20Political%20Essay%20-%20A.%20H.%20Hourani#page/n189/mode/2up Syria and Lebanon: A Political Essay], page 180 onwards
* {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mBqjSQAACAAJ|title=Le mandat français en Syrie et au Liban: la politique et l'oeuvre de la France au Levant|author=Charles Burckhard|publisher=Imprimerie Courrouy|year=1925}}
* {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QVC_MTLmF2EC|title=Western Imperialism in the Middle East 1914–1958|author=David Kenneth Fieldhouse|year=2006|isbn=9780199287376}}
* {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sC-xU8QHSooC|title=Steel and silk: men and women who shaped Syria 1900–2000|author=Sami M. Moubayed|year=2006|isbn=9781885942401}}
* {{cite book|url=https://archive.org/details/syria19451986pol0000hopw|title=Syria 1945–1986: politics and society|author=Derek Hopwood|publisher=Unwin Hyman|year=1988|isbn=9780044450399|url-access=registration}}

&lt;bdi&gt;&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFDerek_Hopwood1988&quot;&gt;[[Special:BookSources/9780044450399|9780044450399]]&lt;/cite&gt;&lt;/bdi&gt;
[[വർഗ്ഗം:മുൻകാല ഫ്രഞ്ച്കോളനികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ മുൻ കോളനികൾ]]</text>
      <sha1>f6fbazg8icw7mcoghjcampi24kqf4yz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫെയ്ത്ത് ബാൻഡ്‌ലർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>536574</id>
    <revision>
      <id>4682393</id>
      <parentid>4548632</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13241" sha1="ornz2mhb5u5ooafr5efcxmyohoqlq2d" xml:space="preserve">{{prettyurl|Faith Bandler}}
[[File:Bryant, Bandler, and Holt.jpg|thumb|right|Bandler meeting with [[Gordon Bryant]] (left) and Prime Minister [[Harold Holt]] in the lead-up to the 1967 referendum.]]
സൗത്ത് സീ ഐലൻഡറിന്റെയും സ്കോട്ടിഷ്-ഇന്ത്യൻ പൈതൃകത്തിന്റെയും ഓസ്ട്രേലിയൻ പൗരാവകാശ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു '''ഫെയ്ത്ത് ബാൻഡ്‌ലർ''' എസി (27 സെപ്റ്റംബർ 1918 - 13 ഫെബ്രുവരി 2015; നീ ഐഡാ ലെസ്സിംഗ് ഫെയ്ത്ത് മസ്സിംഗ്). തദ്ദേശീയ ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരുടെയും സൗത്ത് സീ ദ്വീപ് നിവാസികളുടെയും അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള പ്രചാരകയായിരുന്നു അവർ. 1967 ലെ ആദിവാസി ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരെക്കുറിച്ചുള്ള റഫറണ്ടത്തിനായുള്ള പ്രചാരണത്തിലെ നേതൃത്വത്തിലൂടെയാണ് ബാൻഡ്‌ലർ കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. 
== ആദ്യകാല ജീവിതവും കുടുംബവും ==
ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ തുംബുൽഗത്തിൽ ജനിച്ച ബാൻഡ്‌ലർ മുർവില്ലുംബയ്ക്കടുത്തുള്ള ഒരു കൃഷിയിടത്തിലാണ് വളർന്നത്. 1883-ൽ വാനുവാട്ടിലെ അംബ്രിം ദ്വീപിൽ നിന്ന് 13-ാം വയസ്സിൽ അവരുടെ പിതാവിനെ കരിമ്പട്ടികയിൽ പെടുത്തിയിരുന്നു. തുടർന്ന് കരിമ്പിൻ തോട്ടത്തിൽ ജോലിചെയ്യുന്നതിന് അയയ്ക്കുന്നതിനുമുമ്പ് അദ്ദേഹത്തെ ക്വീൻസ്‌ലാൻഡിലെ മാക്കേയിലേക്ക് അയച്ചു. പിന്നീട് രക്ഷപ്പെട്ട് ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിൽ നിന്നുള്ള സ്കോട്ടിഷ്-ഇന്ത്യൻ വനിതയായ ബാൻഡ്‌ലറുടെ അമ്മയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. 

അവരുടെ പിതാവ് ബാഡ്ഡിക്കിന്റെയും ലെസ്സിംഗ് മുസിങ്‌കോണിന്റെയും മകനായ വാക്വി മുസിങ്‌കോൺ 1883-ൽ കുട്ടിയായിരിക്കുമ്പോൾ അംബ്രിം ദ്വീപിലെ ബിയാപ്പിൽ നിന്ന് വാനുവാട്ടുവിൽ കൊണ്ടുപോയി. ബ്ലാക്ക്ബേർഡിംഗിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയത്. ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പഞ്ചസാര വ്യവസായം സ്ഥാപിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിന് കുറഞ്ഞ കൂലിക്കുള്ള തൊഴിലാളികളെ കൊണ്ടുവന്നു. പിന്നീട് പീറ്റർ മുസിംഗ് എന്ന സാധാരണ പ്രസംഗകനായി അറിയപ്പെടുകയും മുർവില്ലുംബയ്ക്ക് പുറത്ത് ഒരു വാഴത്തോട്ടത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ബാൻഡ്‌ലറിന് അഞ്ച് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹം മരിച്ചു.&lt;ref&gt;Tony Stephens, [http://oa.anu.edu.au/obituary/bandler-ida-lessing-faith-15982 Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030072447/http://oa.anu.edu.au/obituary/bandler-ida-lessing-faith-15982 |date=2020-10-30 }}, anu.edu.au; accessed 20 December 2015.&lt;/ref&gt;

അടിമത്തൊഴിലാളിയെന്ന നിലയിൽ പിതാവിന്റെ കഠിനമായ അനുഭവത്തിന്റെ കഥകൾ അവരുടെ ആക്ടിവിസത്തിന്റെ ശക്തമായ പ്രചോദനമാണെന്ന് ബാൻഡ്‌ലർ ഉദ്ധരിച്ചു. 1934-ൽ ബാൻഡ്‌ലർ സ്‌കൂൾ വിട്ട് സിഡ്‌നിയിലേക്ക് മാറി. അവിടെ ഡ്രസ് മേക്കറുടെ അപ്രന്റീസായി ജോലി ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Famous Australians – Faith Bandler|work=Behind the News|url=http://www.abc.net.au/btn/australians/f.bandler.htm|access-date=23 January 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060102173417/http://www.abc.net.au/btn/australians/f.bandler.htm|archive-date=2 January 2006}}&lt;/ref&gt;
== കരിയർ ==
=== ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യകാലം ===
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്, ബാൻഡ്‌ലറും അവളുടെ സഹോദരി കാത്തും ഓസ്‌ട്രേലിയൻ വിമൻസ് ലാൻഡ് ആർമിയിൽ ഫ്രൂട്ട് ഫാമുകളിൽ ജോലി ചെയ്തു. ബാൻഡ്ലർക്കും തദ്ദേശീയ തൊഴിലാളികൾക്കും വെള്ളക്കാരായ തൊഴിലാളികളേക്കാൾ കുറഞ്ഞ വേതനം ലഭിച്ചു. 1945-ൽ ഡിസ്ചാർജ് ചെയ്യപ്പെട്ട ശേഷം, സ്വദേശി തൊഴിലാളികൾക്ക് തുല്യ വേതനത്തിനായി അവർ പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു. യുദ്ധാനന്തരം, ബാൻഡ്‌ലർ ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ സിഡ്‌നി പ്രാന്തപ്രദേശമായ കിംഗ്‌സ് ക്രോസിലേക്ക് താമസം മാറ്റി. അവർ ദുരുപയോഗ പ്രവർത്തകയായും പ്രവർത്തിച്ചു. &lt;ref name=obit&gt;{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/features/faith-bandler-activist-author-and-inspiration/story-e6frg6z6-1227219201740?nk=aa25e748b7467c5ffd283a859642c2a0|title=Faith Bandler Activist, author and inspiration|work=[[The Australian]]|date=14 February 2014}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
=== കമ്മ്യൂണിറ്റി ആക്ടിവിസം ===
1956-ൽ, ബാൻഡ്‌ലർ ഒരു മുഴുവൻ സമയ പ്രവർത്തകനായി, പേൾ ഗിബ്‌സ്, ബെർട്ട് ഗ്രോവ്‌സ്,&lt;ref&gt;{{cite web | title=Aboriginal-Australian Fellowship | website=A History of Aboriginal Sydney | url=https://www.historyofaboriginalsydney.edu.au/central/aboriginal-australian-fellowship|date=29 June 2020 | access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt; ഗ്രേസ് ബാർഡ്‌സ്‌ലി &lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p71511/pdf/article011.pdf|title=Three Tributes to Pearl Gibbs|journal=[[Aboriginal History]]|volume= 7|issue=1 (1901-1983)|date=1983|via=[[Australian National University]]|access-date=2 December 2020}}&lt;/ref&gt;എന്നിവരോടൊപ്പം സിഡ്‌നി ആസ്ഥാനമായുള്ള തദ്ദേശീയ അവകാശ സംഘടനയായ അബോറിജിനൽ-ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഫെലോഷിപ്പിൽ സഹ-സ്ഥാപകയുമായി.

== എഴുത്ത് ==
[[File:Faith Bandler Sydney Writers Walk plaque.jpg|thumb|സിഡ്‌നിയിലെ ഫെയ്ത്ത് ബാൻഡ്‌ലർ മെമ്മോറിയൽ പ്ലാക്ക് റൈറ്റേഴ്‌സ് വാക്ക് അറ്റ് സർക്കുലർ ക്വേയിൽ]]

1974-ൽ, ബാൻഡ്‌ലർ നാല് പുസ്തകങ്ങൾ, 1967 ലെ റഫറണ്ടത്തിന്റെ രണ്ട് ചരിത്രങ്ങൾ, ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ അവളുടെ സഹോദരന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിവരണം, ക്വീൻസ്‌ലാന്റിലെ ബ്ലാക്ക് ബേഡിംഗിന്റെ പിതാവിന്റെ അനുഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നോവൽ എന്നിവയിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1974 മുതൽ, സൗത്ത് സീ ഐലൻഡർ ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി അവർ പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു. ബാൻഡ്‌ലറുടെ ജീവചരിത്രകാരനും ഫെമിനിസ്റ്റ് എഴുത്തുകാരിയും ചരിത്രകാരനുമായ മെർലിൻ ലേക്ക് പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ബാൻഡ്‌ലർ രണ്ട് മുന്നണികളിൽ പോരാടുന്നതിനാൽ, 1967 ലെ റഫറണ്ടത്തിനായുള്ള FCAATSI പ്രചാരണത്തേക്കാൾ വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതായിരുന്നു ഈ പ്രചാരണം. കറുത്തപക്ഷികളായ സൗത്ത് സീ ദ്വീപുവാസികൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വമേധയാ കരാറെടുത്ത സേവകരാണെന്ന് ശഠിച്ച ചരിത്രകാരന്മാരോട് അവൾ പോരാടുക മാത്രമല്ല, വിഘടനവാദ ബ്ലാക്ക് പവർ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സ്വാധീനം കാരണം ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പൗരാവകാശ പ്രസ്ഥാനത്തിലെ തദ്ദേശീയരായ ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാർ അവളെ ഒരു പരിധിവരെ പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=lake_faith&gt;{{cite book|last=Lake|first=Marilyn|title=Faith: Faith Bandler, Gentle Activist|location=Crows Nest, New South Wales|publisher=Allen &amp; Unwin|year=2002|isbn=1-86508-841-2}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
* {{Cite web|url=https://search.sl.nsw.gov.au/primo-explore/fulldisplay?docid=ADLIB110315979&amp;context=L&amp;vid=SLNSW&amp;search_scope=EEA&amp;tab=default_tab&amp;lang=en_US|title=Faith Bandler interviewed by Carolyn Craig, 1997|website=State Library of New South Wales Catalogue|access-date=15 May 2018}}
* {{cite journal | author=Lyndall Ryan | author-link=Lyndall Ryan | title=Review of Marilyn Lake's biography of Faith Bandler – Faith: Faith Bandler, Gentle Activist | journal=Australian Humanities Review | date=May 2003 | volume=29 | url=http://www.australianhumanitiesreview.org/archive/Issue-May-2003/ryan.html | access-date=1 May 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180410115405/http://www.australianhumanitiesreview.org/archive/Issue-May-2003/ryan.html | archive-date=10 April 2018 | url-status=dead }}
* [http://www.indigenousrights.net.au/person.asp?pID=954 Faith Bandler on the National Museum of Australia website ''Collaborating for Indigenous Rights 1957 – 1973''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140624030456/http://indigenousrights.net.au/person.asp?pID=954 |date=2014-06-24 }}
* [http://www.nma.gov.au/collections/faith_bandlers_gloves/ Faith Bandler at the National Museum of Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110611182950/http://www.nma.gov.au/collections/faith_bandlers_gloves/ |date=2011-06-11 }}
* [http://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0231b.htm  Bandler, Faith ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201106235625/http://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0231b.htm |date=2020-11-06 }} in ''The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia''

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1918-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2015-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>ornz2mhb5u5ooafr5efcxmyohoqlq2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2021/In English</title>
    <ns>4</ns>
    <id>537664</id>
    <revision>
      <id>4682375</id>
      <parentid>4681101</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4682375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34594" sha1="g8xg2forwii590vax7u4wfs3px7lrm2" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: ##FFE5B4; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.40)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;10&quot; style=&quot;background:#ffffff; border-style:solid; border-width:4px; border-color:#F99273&quot;
| width=&quot;55%&quot; style=&quot;vertical-align:top;padding: 0; margin:0;&quot; |
&lt;div style=&quot;clear:both; width:100%&quot;&gt;
{{Vaccination header}}
Welcome to the event page of the vaccination edit-a-thon! The Vaccination edit-a-thon is a month long event to create content related to vaccination on Wikipedia. The event spans from 8 to 31 May, 2021.

The World Health Organization has named vaccine hesitancy, or anti-vaccination, as one of the top ten threats to global health in 2019. At the same time, the spread of health-related misinformation has fuelled concerns about the potential dangers or inefficacy of vaccines.

Wikipedia is an important resource for up-to-date, accurate vaccine information, and it is currently one of the most frequently visited sites for healthcare information worldwide. Malayalam Wikimedians are now conducting a month-long edit-a-thon to expand Malayalam Wikipedia’s vaccine-related content. The partners in this initiative are [https://newsq.net/2020/09/30/newsq-know-science-addressing-vaccine-hesitancy/ NewsQ’s KNoW Science initiative], WHO’s [https://www.vaccinesafetynet.org/ Vaccine Safety Net], [https://wikimediadc.org/wiki/Home Wikimedia DC], [https://infoclinic.in/ Infoclinic] and [https://cis-india.org/ Centre for Internet and Society].

The event will be open to anyone interested in promoting accurate vaccine information online. Training will be provided in Malayalam and English- so no experience is necessary to join the event!

==Inaugural event==
&lt;span style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;When&lt;/span&gt;
:'''8 May 2021''' 18:00 to 21:00 IST

&lt;span style=&quot;font-size:150%;&quot;&gt;Register&lt;/span&gt;
:'''''&lt;span style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;[https://www.eventbrite.com/e/malayalam-vaccine-safety-wikipedia-edit-a-thon-tickets-150765306089 Register via Eventbrite]&lt;/span&gt;'''''

&lt;span style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;Agenda&lt;/span&gt;
:
* Welcome
* KNoW Science Overview : Andrea Bras (2 min)
* Wikimedia DC Introduction (2 min)
* CIS-A2K Introduction: Tito Dutta (2 min)
* Infoclinic Introduction: Dr. Arun M.A (2 min)
* Inauguration event
** The event will be inaugurated by Dr. Ajay Balachandran, Professor, Amrita Institute of Medical Sciences, Kerala by making the first edit. (4 min)
* Introduction to event page and editing training 
** Introduction in English : [https://wikimediadc.org/wiki/Ariel_Cetrone Ariel Cetrone], Wikimedia DC
** Introduction in Malayalam : Ranjith Siji, Administrator, Malayalam Wikipedia
* Editing time
{{-}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
* 
*

==Participants==
If you are participating in the edit-a-thon in English, please add your name below:Ashtamoorthy T S
* --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 18:32, 4 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)
* [[ഉപയോക്താവ്:Econterms|Econterms]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Econterms|സംവാദം]]) 16:17, 7 മേയ് 2021 (UTC)
*

== Wikimedia policies, quick tips and related resources==
{{columns-list|colwidth=20em|
'''Policies'''
* [https://wikimediadc.org/wiki/Safe_space_policy Wikimedia DC's Safe Space Policy]
* [[w:en:Wikipedia:Five pillars]]
* [[w:en:Wikipedia:Core content policies]]
* [[w:en:Wikipedia:General notability guideline]]
* [[w:en:Wikipedia:Notability (organizations and companies)]]
* [[w:en:Wikipedia:Verifiability]]
* [[w:en:Wikipedia:Conflict of interest]]
* [[w:en:Wikipedia:Identifying reliable sources]]
* [[w:en:Wikipedia:No original research]] [[w:en:Wikipedia:No original research/Examples|(Examples of Original Research)]]
* [[w:en:Wikipedia:Citing sources]]
* [[w:en:Wikipedia:Identifying and using primary sources]]
* [[w:en:Wikipedia: Quality control]]
* [[w:en:Wikipedia: Patrols]]
* [[w:en:Wikipedia:Admin]]

'''Your first article'''
* [[w:en:Help:Getting started]]
* [[w:en:Wikipedia:Your first article]]
* [[w:en:Help:Referencing for beginners]]

'''Tips'''
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Using_VisualEditor Creating Redirects with Visual Editor]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Editing_the_source_directly Creating Redirector with Source Editor]
* [[w:en:Help:Category| Using categories]]
* [[w:en:Help:Cheatsheet|Cheatsheet for Wiki markup]]
* [https://dashboard.wikiedu.org/training/students Wiki Ed Foundation's online training modules]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikicommons]
* [[w:en:Wikipedia:Manual of Style]]

'''Wikimedia and other related projects'''
* [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page Wikidata]
* [https://wikiedu.org Wiki Education Foundation]
* [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/SureWeCan3|Covid-oriented ediathon on Sept 6]]

'''Tools, Resources'''
* [https://tools.wmflabs.org/pageviews Track Wikipedia Page Views]
* [https://stats.wikimedia.org Wikimedia Statistics]
* [https://archive.org/ Internet Archive Wayback Machine]
'''Medicine, health, and Wikimedia'''
* [[m:Wiki Project Med]]
* [[w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine]]
}}

==Task list==
If you are interested in a task list curated specifically for beginner, intermediate and advanced editors, please go to the Vaccine Safety portal's [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety/Task_list|task list]] here. If you are interested in writing India-specific articles in English, some suggestions are as follows:
===Articles for cleanup and expansion===
* [[w:en:Pulse Polio]]
* [[w:en:Universal Immunisation Programme]]
* [[w:en:Accredited Social Health Activist]]
* [[w:en:Green card scheme in Odisha]]
* [[w:en:Deen Dayal Antyoday Upchar Yojna]]
* [[w:en:District Programme Manager]]
* [[w:en:National TB Elimination Program (India)]]
* [[w:en:Tobacco cessation clinics in India]]
* [[w:en:District AIDS Prevention and Control Unit]]
* [[w:en:Swasth Jeevan Sewa Guarantee Yojana]]
===Articles for creation===
'''Select a blue link below to start your article'''
====Public health programs in India====
{{colbegin}}
* [[w:en:National Leprosy Eradication Program]] 
* [[w:en:National Vector Borne Disease Control Program]]
* [[w:en:Revised National Tuberculosis Control Program]]
* [[w:en:National AIDS Control Program]]
* [[w:en:Universal Immunization Program]]
* [[w:en:Yaws Control Program]]
* [[w:en:Integrated Disease Surveillance Program]]
* [[w:en:National Guinea Worm Eradication Program]]
* [[w:en:National Cancer Control Program]]
* [[w:en:National Mental Health Program]]
* [[w:en:National Diabetes Control Program]]
* [[w:en:National Program for Control and Treatment of Occupational Diseases]]
* [[w:en:National Program for Control of Blindness]]
* [[w:en:National Program for Control of Diabetes, Cardiovascular diseases and Stroke]]
* [[w:en:National Program for Prevention and Control of Deafness]]
* [[w:en:Integrated Child Development Services Scheme]]
* [[w:en:Midday Meal Scheme]]
* [[w:en:Special Nutrition Program]]
* [[w:en:National Nutritional Anemia Prophylaxis Program]]
* [[w:en:National Iodine Deficiency Disorders Control Program]]
* [[w:en:20 Points Program]]
* [[w:en:National Water Supply and Sanitation Program]]
* [[w:en:National Rural Health Mission]]
* [[w:en:Reproductive and Child Health Program]]
* [[w:en:National Health Policy 2002]]
* [[w:en:National Population Policy 2000]]
* [[w:en:National Blood Policy]]
* [[w:en:National AIDS Control and Prevention Policy]]
* [[w:en:National Policy for Empowerment of Women 2001]]
* [[w:en:National Charter for Children]]
* [[w:en:National Youth Policy]]
* [[w:en:National Nutrition Policy]]
* [[w:en:Balwadi Nutrition Programme]]
* [[w:en:Family planning in India]]
* [[w:en:Health campaigns in Kerala]] ([https://kerala.gov.in/health-campaigns Link])
{{colend}}

====Institutes in India====
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q494230. ?item wdt:P17 wd:Q668. }
|section=
|columns=label:Article
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
|-
| [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
|-
| [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഭഗൽപൂർ]]
|-
| [[കെ.എസ്. ഹെഗ്ഡെ മെഡിക്കൽ അക്കാദമി]]
|-
| ''[[:d:Q6374846|Kasturba Medical College, Mangalore]]''
|-
| [[കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്|കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, മണിപ്പാൽ]]
|-
| [[കെമ്പഗൗഡ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ലാല ലജ്പത് റായ് മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[മഹർഷി മാർക്കണ്ഡേശ്വർ സർവകലാശാല, മുല്ലാന]]
|-
| [[മാൾഡ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[എൻആർഐ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[പട്‌ന മെഡിക്കൽ കോളജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| ''[[:d:Q7165491|People's College of Medical Sciences and Research]]''
|-
| [[പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച് ചണ്ഡീഗഡ്|പോസ്റ്റ്ഗ്രാജുവേറ്റ്ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച്]]
|-
| [[പണ്ഡിറ്റ് ഭഗവത് ദയാൽ ശർമ്മ പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ആർ.സി.എസ്.എം. ഗവൺമെന്റ് കോളജ് ആന്റ് സി.പി.ആർ ഹോസ്പിറ്റൽ, കോലാപ്പൂർ]]
|-
| [[രാജേന്ദ്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീകാകുളം|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീകാകുളം]]
|-
| ''[[:d:Q7387852|S. S. Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q7392844|SRM Institute of Science and Technology]]''
|-
| ''[[:d:Q7395054|SUT Academy of Medical Sciences]]''
|-
| [[ഷേർ-ഇ-കശ്മീർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ശ്രീ വസന്തറാവു നായിക് ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[കിംഗ് എഡ്വേർഡ് മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ആന്റ് സേത്ത് ഗോർഡന്ദാസ് സുന്ദർദാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഡോ. വി.എം. ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അകോല|സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് (അകോല)]]
|-
| [[ജിപ്മെർ]]
|-
| [[ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[ആംഡ് ഫോഴ്സസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഡോ. സമ്പൂർണാനന്ദ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഡോ. സോമർവെൽ മെമ്മോറിയൽ സിഎസ്ഐ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഹൽദ്വാനി]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജു് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ, നാഗ്പൂർ]]
|-
| [[ഗ്രാന്റ് ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഐപിജിഎംഇആർ ആൻഡ് എസ്എസ്കെഎം ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| ''[[:d:Q4671517|അക്കാദമി ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹൈജീൻ ആൻഡ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്]]
|-
| [[അമൃത ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[കൊൽക്കത്ത സ്കൂൾ ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെഡിസിൻ]]
|-
| ''[[:d:Q5146788|കോളേജ് ഓഫ് നഴ്സിങ്, തിരുവനന്തപുരം]]''
|-
| ''[[:d:Q104855659|Nehru Homeopathic Medical College]]''
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി]]
|-
| [[ദേബെൻ മഹാത ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| ''[[:d:Q104865335|Gouri Devi Institute of Medical Sciences and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q104869353|ജെ.ബി. റോയ് സ്റ്റേറ്റ് ആയുർവേദ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ]]''
|-
| [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബസ്തി]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, രാജ്കോട്ട്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, വിജയ്പൂർ]]
|-
| ''[[:d:Q109561766|Santiniketan Medical College]]''
|-
| ''[[:d:Q115152073|Soban Singh Jeena Government Institute of Medical Science and Research, Almora]]''
|-
| ''[[:d:Q115631919|Himalayan Institute of Medical Sciences, Dehradun]]''
|-
| [[ഡോ. ബാബാ സാഹിബ് അംബേദ്കർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| ''[[:d:Q115801984|Government Medical College, Alibag]]''
|-
| ''[[:d:Q115802202|Government Medical College, Sindhudurg]]''
|-
| ''[[:d:Q118383178|Nalbari Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q118899885|Nagaon Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q119285956|Amrita Schools of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q127393424|All India Institute of Medical Sciences, Darbhanga]]''
|-
| ''[[:d:Q136384237|United Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q136452426|KMC Medical College &amp; Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q136721736|IQ City Institute of Nursing Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q141305735|Darush Shifa]]''
|-
| ''[[:d:Q141718420|JJM Medical College]]''
|-
| ''[[:d:Q141966336|MNR Homoeopathic Medical College &amp; Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q7917918|Vedanta University]]''
|-
| [[വൈദേഹി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]]
|-
| ''[[:d:Q14957044|Saveetha Institute of Medical And Technical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q14957046|Smt. NHL Municipal Medical College, Ahmedabad]]''
|-
| [[ഇഎസ്ഐസി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കൊൽക്കത്ത]]
|-
| [[കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ &amp; സാഗോർ ദത്ത ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ന്യൂഡൽഹി]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഭോപ്പാൽ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്, ജോധ്പൂർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഋഷികേശ്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്, ഭുവനേശ്വർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് പട്‌ന]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, റായ്പൂർ]]
|-
| [[ബാബ രാഘവ് ദാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഭഗത് ഫൂൽ സിങ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീനഗർ]]
|-
| [[മമത മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[മഹാരാജാ അഗ്രസെൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അഗ്രോഹ]]
|-
| [[ഗവണ്മെന്റ് ടി ഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ആലപ്പുഴ|ഗവണ്മെന്റ് ടി ഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[സോറാം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കൊല്ലം]]
|-
| [[കൽപന ചൗള ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q18358246|Shri Guru Ram Rai Institute of Medical &amp; Health Sciences]]''
|-
| [[രുക്ഷ്മണിബെൻ ദീപ്ചന്ദ് ഗാർഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q22080288|All India Institute of Medical Sciences Delhi Extension, Jhajjar]]''
|-
| [[ഉത്തർപ്രദേശ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[എം.എസ് രാമയ്യ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q28173184|Dr. D. Y. Patil Medical College, Hospital &amp; Research Centre]]''
|-
| [[ഡോ. പഞ്ചബ്രാവു ദേശ്മുഖ് മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ടെർന മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q28173195|Swami Ramanand Teerth Rural Medical College]]''
|-
| ''[[:d:Q30260701|Smt. Kashibai Navale Medical College and General hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q30261219|മഹാത്മാഗാന്ധി മിഷൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]''
|-
| ''[[:d:Q30280709|Sinhgad Dental College and Hospital]]''
|-
| [[വിനായക മിഷൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, കല്ല്യാണി]]
|-
| ''[[:d:Q39046585|The Calcutta Homoeopathic Medical College &amp; Hospital]]''
|-
| [[ശ്രീ വെങ്കടേശ്വര മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[മാണ്ഡ്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[സിസിഎം മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ദുർഗ്]]
|-
| [[ഡോ. ബി.സി. റോയ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്|ഡോ ബിസി റോയ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, മംഗളഗിരി]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, നാഗ്പൂർ]]
|-
| [[ഇറാസ് ലഖ്‌നൗ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q61800918|അഹല്യാ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61800921|അൽ ഷിഫ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61800944|അമൃത സ്കൂൾ ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801020|കെമിസ്റ്റ്സ് കോള‍ജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആന്റ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801158|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801160|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801161|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, ഗവൺമെന്റ് ടി.ഡി.മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801162|കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി - കണ്ണൂർ മെഡിക്കൽ കോളജ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801166|ക്രസന്റ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, കണ്ണൂർ]]''
|-
| ''[[:d:Q61801183|ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, മഹാത്മാ ഗാന്ധി യൂനിവേഴ്സിറ്റി, ചെറുവണ്ണൂ‍ ക്യാമ്പസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801185|ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801195|ദേവകി അമ്മ മെമ്മോറിയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801197|ഡി.എം വിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801200|ഡോ. ജോസഫ് മാർ തോമ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801204|എലിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801330|ഗവൺമെന്റ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801355|ഗ്രേസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801411|ജാമിയ സലഫിയ ഫാർമസി കോളേജ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801414|ജെഡിടി ഇസ്ലാം കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801427|കെ.ടി.എൻ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801428|കെ.വി.എം. കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801430|കരുണ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801455|കെഎംസിടി  കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801537|മാലിക് ദീനാർ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801609|മാർ ഡയോസ്‌കോറസ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801731|മൂകാമ്പിക കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801734|മൗലാന കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801743|മൌണ്ട് സിയോൺ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801772|നാഷണൽ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801781|നസ്രെത്ത് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801791|നെഹ്രു കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801809|നിർമ്മല കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി, മൂവാറ്റുപുഴ]]''
|-
| ''[[:d:Q61801846|പ്രൈം കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801870|പുഷ്പഗിരി കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801894|രാജീവ് ഗാന്ധി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801935|സാൻജോ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സ്റ്റഡീസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61802076|സെന്റ.ജെയിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫ്ർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61802087|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61802096|സെന്റ് ജോൺസ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61802125|ദി ഡേൽ വ്യൂ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ]]''
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഗോരഖ്പൂർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, റായ്ബറേലി]]
|-
| ''[[:d:Q65284623|All India Institute of Medical Sciences, Madurai]]''
|-
| ''[[:d:Q77977463|ഈസ്റ്റ് പോയിന്റ് കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q84013922|Aditya College of Nursing]]''
|-
| ''[[:d:Q84014322|Sapthagiri College of Nursing]]''
|-
| ''[[:d:Q84014484|Vivekananda College of Pharmacy]]''
|-
| ''[[:d:Q84014490|Vydehi Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q84014820|SS Institute of Nursing Sciences]]''
|-
| [[ഫൂലോ ജനോ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ദുംക]]
|-
| [[ഷെയ്ഖ് ഭിഖാരി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[മധുബനി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q91774495|Aditya College of Nursing, Kakinada]]''
|-
| ''[[:d:Q91774872|Guntur Medical College, Guntur]]''
|-
| ''[[:d:Q91775902|Andhra Medical College, Visakhapatnam]]''
|-
| [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ബി.കെ.എൽ. വലവൽക്കർ റൂറൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ബാർമർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഭരത്പൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q96376588|Dr. D Y Patil Medical College, Kolhapur]]''
|-
| ''[[:d:Q96376589|Dr. D Y Patil Medical College, Navi Mumbai]]''
|-
| [[ഡോ. രാധാകൃഷ്ണൻ ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഡോ. വസന്തറാവു പവാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]]
|-
| ''[[:d:Q96378966|GMERS Medical College and Hospital, Gandhinagar]]''
|-
| ''[[:d:Q96378969|GMERS Medical College and Hospital, Junagadh]]''
|-
| ''[[:d:Q96378970|GMERS Medical College and Hospital, Sola]]''
|-
| ''[[:d:Q96378971|GMERS Medical College and Hospital, Vadnagar]]''
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്ത്നാഗ്|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്ത്നാഗ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ദാതിയ]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഗോണ്ടിയ]]
|-
| [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ജൽഗാവ്]]
|-
| [[നന്ദകുമാർ സിംഗ് ചൗഹാൻ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രത്ലം|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രത്ലം]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഷാഹ്ദോൾ]]
|-
| ''[[:d:Q96379775|Government Medical College, Surat]]''
|-
| ''[[:d:Q96384042|Jagannath Gupta Institute of Medical Sciences and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q96384259|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ കോളേജ്, വാർദ്ധ]]''
|-
| [[നമോ മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|ശ്രീ വിനോബ ഭാവെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| ''[[:d:Q96396144|Nootan Medical College and Research Centre, Visnagar]]''
|-
| [[പണ്ഡിറ്റ് ദീൻദയാൽ ഉപാധ്യായ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ചുരു]]
|-
| ''[[:d:Q96398475|Parul Institute of Medical Science and Research]]''
|-
| [[സിക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q97256936|Maharajah Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298695|Aligarh Muslim University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298698|Aligarh Muslim University Faculty of Unani Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298699|Annamalai University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298700|Annamalai University Rajah Muthaiah Medical College]]''
|-
| ''[[:d:Q99298701|KLE University's Shri B M Kankanawadi Ayurveda Mahavidyalaya]]''
|-
| ''[[:d:Q99298703|Siksha O Anusandhan University Institute of Medical Sciences and SUM Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q99298704|Saveetha University Saveetha Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q99298706|Baba Farid University of Health Sciences Guru Gobind Singh Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q99298707|Galgotias University School of Medical and Allied Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298708|Sharda University School of Medical Sciences and Research]]''
|-
| ''[[:d:Q99298710|SRM University College of Medicine and Health Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298711|Aliah University Faculty of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298713|Mahatma Gandhi University School of Medical Education]]''
|-
| ''[[:d:Q99298714|Desh Bhagat University School of Ayurveda]]''
|-
| ''[[:d:Q99298715|University of Delhi Faculty of Ayurvedic and Unami Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298716|University of Delhi Faculty of Homeopathic Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298718|University of Delhi Faculty of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298720|Punjabi University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298721|Vinayaka Missions University Faculty of Homoeopathy]]''
|-
| ''[[:d:Q99298723|Vinayaka Missions University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298724|Assam University Susruta School of Medical and Paramedical Sciences]]''
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കണ്ണൗജ്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബിലാസ്പൂർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഗുവാഹത്തി]]
|-
| ''[[:d:Q100993109|SRM University - Ramapuram Campus]]''
|-
| ''[[:d:Q101003387|പഞ്ചാബ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി  ഫാക്കൽട്ടി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസെസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q101003456|HIHT University]]''
|-
| ''[[:d:Q101003565|Amity University Haryana Medical Program]]''
|-
| ''[[:d:Q101003572|Shree Guru Gobind Singh Tricentenary University Faculty of Medicine and Health Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q101003679|University of Jammu Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q101003709|Rama University Faculty of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q101003925|Central University of Haryana School of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q101003976|ഭാരതി വിദ്യാപീഠ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡെൻ്റൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]''
|}
{{Wikidata list end}}
You are welcome to write about topics that are not included in this list. For more vaccine related articles needing creation, please visit the [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety/Task_list|task list]] on the [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety|Vaccine Safety Project]].
{{-}}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>g8xg2forwii590vax7u4wfs3px7lrm2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നരീന്ദർ കുമാർ മെഹ്റ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>540549</id>
    <revision>
      <id>4682249</id>
      <parentid>4619484</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53867" sha1="8tpgvcf2m9m2oqbp0q6qx27oshhdhx0" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name              = Narinder Kumar Mehra
| image             = NKM2023.jpg
| alt               = 
| caption           = 
| birth_date        = {{Birth date and age|1949|11|4|df=y}}
| birth_place       = [[Amritsar]], [[East Punjab]], [[India]]
| death_date        = 
| death_place       = 
| residence         = 
| nationality       = [[Indian nationality|Indian]]
| fields            = {{ublist | [[Immunogenetics]] }}
| workplaces        = {{ublist | [[SRL ltd, Gurgaon]] }}
| alma_mater        = {{ublist | [[Government Medical College, Amritsar]] | [[All India Institute of Medical Sciences, Delhi|AIIMS, Delhi]] | [[Fred Hutchinson Cancer Research Center]] }}
| doctoral_advisor  = {{ublist | [[Jon van Rood]] | John A. Hansen }}
| doctoral_students = 
| known_for         = Studies on [[Histocompatibility]] and Immunogenetics
| awards            = {{ublist| 1977&amp;nbsp;H. J. Mehta Gold Medal | 1983&amp;nbsp;[[Indian Council of Medical Research|ICMR]] Shakuntala Amir Chand Prize | 1992&amp;nbsp;[[Shanti Swarup Bhatnagar Prize]] | 1995&amp;nbsp;Sher-I-Kashmir Sheikh Mohammed Abdullah Award | 1996&amp;nbsp;Ranbaxy Science Foundation Award | 1999&amp;nbsp;[[Indian Council of Medical Research|ICMR]] JALMA Trust Foundation Award | 2000&amp;nbsp;[[Om Prakash Bhasin Award]] | 2003&amp;nbsp;[[National Order of Merit (France)|Chevalier of the National Order of Merit]] | 2003&amp;nbsp;[[Chief of the Army Staff (India)|Chief of the Army Staff]] Award | 2004&amp;nbsp;[[Indian Council of Medical Research|ICMR]] Basanti Devi Amir Chand Prize | 2004&amp;nbsp;Khwarizmi International Award | 2011&amp;nbsp;Dr. B. R. Ambedkar Centenary Award }}
}}
ഇന്ത്യക്കാരനായ ഒരു ഇമ്മ്യുണോളജിസ്റ്റ് ആണ് '''നരീന്ദർ കുമാർ മെഹ്റ''' (ജനനം 4 നവംബർ 1949). [[ഗുഡ്‌ഗാവ്|ഗുഡ്ഗാവിലെ]] SRL ലിമിറ്റഡിലെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് രോഗപ്രതിരോധശാസ്ത്ര-ഇമ്മ്യൂണോജനറ്റിക്സ് വിഭാഗം തലവനുമാണ് അദ്ദേഹം. [[ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്|എയിംസിൽ ഐസിഎംആർ]] ഡോ. സിജി പണ്ഡിറ്റ് നാഷണൽ ചെയറിലെ മുൻ ഗവേഷണ ഡീൻ ആണ് മെഹ്ര. ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് അക്കാദമി, ദി വേൾഡ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി]], നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് എന്നിവയിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ, ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി, ഇമ്യൂണോജെനെറ്റിക്സ് എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾക്ക് പ്രശസ്തനാണ്. ശാസ്ത്ര ഗവേഷണത്തിനായുള്ള ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ പരമോന്നത ഏജൻസിയായ [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] [[ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നാഗർ പുരസ്കാരം|അദ്ദേഹത്തിന് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യയ്ക്കുള്ള ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ സമ്മാനം നൽകി]], 1992 ൽ മെഡിക്കൽ സയൻസിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾക്ക് ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഇന്ത്യൻ സയൻസ് അവാർഡുകളിലൊന്നാണിത്. 2003 ൽ [[ഫ്രസ്വാ മിത്തറാങ്|ഫ്രാങ്കോയിസ് മിത്തറാൻഡിൽ]] നിന്ന് നാഷണൽ ഓർഡർ ഓഫ് മെറിറ്റിന്റെ ഷെവലിയർ ലഭിച്ചു.

== ജീവചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:AIIMS_central_lawn.jpg|ലഘുചിത്രം|235x235ബിന്ദു| ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ദില്ലി]]
1949 നവംബർ 4 ന് [[പഞ്ചാബ്, ഇന്ത്യ|പഞ്ചാബിലെ]] [[അമൃത്‌സർ|അമൃത്സറിൽ]] ജനിച്ച മെഹ്‌റ സിംലയിലെ ബിഷപ്പ് കോട്ടൺ സ്കൂളിൽ നിന്ന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി &lt;ref name=&quot;Photos from Saturday March 19th 2016 / Bittu Sahgal and OCs&quot;&gt;{{Cite web|url=http://oldcottonians.org/tag/nk-mehra/|title=Photos from Saturday March 19th 2016 / Bittu Sahgal and OCs|date=2017|publisher=Old Cottonians Association|access-date=2021-05-12|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512133921/http://oldcottonians.org/tag/nk-mehra/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ന്യൂഡൽഹി|ദില്ലിയിലെ ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ]] (എയിംസ്) ഹ്യൂമൻ അനാട്ടമിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം (എം‌എസ്‌സി) പൂർത്തിയാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് 1969 ൽ അമൃത്സർ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് ഓപ്ഷണൽ വിഷയങ്ങളായി ഹ്യൂമൻ അനാട്ടമി, ഫിസിയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി എന്നിവയിൽ ബിരുദം നേടി. &lt;ref name=&quot;Indian fellow - N. K. Mehra&quot;&gt;{{Cite web|url=http://insaindia.res.in/detail/P08-1462|title=Indian fellow – N. K. Mehra|date=2017|publisher=Indian National Science Academy|access-date=2021-05-12|archive-date=2020-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806074512/http://insaindia.res.in/detail/P08-1462|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡോക്ടറേറ്റ് പഠനത്തിനായി എയിംസിൽ തുടർന്നു. &lt;ref name=&quot;AIIMS Alumni PhD 1975&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.aiims.edu/en/alumni.html|title=AIIMS Alumni PhD 1975|date=2017|publisher=AIIMS. Delhi|access-date=2021-05-12|archive-date=2021-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514131957/https://www.aiims.edu/en/alumni.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നെതർലാൻഡിലെ ജോൺ വാൻ റൂഡിന്റെ ലബോറട്ടറിയിൽ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി, ഇമ്യൂണോജെനെറ്റിക്സ് എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പോസ്റ്റ്-ഡോക്ടറൽ ജോലി ചെയ്തു പിന്നീട് സിയാറ്റിലിലെ ഫ്രെഡ് ഹച്ചിൻസൺ കാൻസർ റിസർച്ച് സെന്ററിൽ ജോലി ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം 1977 ൽ തന്റെ മുൻ വിദ്യാലയമായ എയിംസിൽ ഒരു പൂൾ ഓഫീസറായി ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;Brief Bio&quot;&gt;{{Cite web|url=http://loop.frontiersin.org/people/109668/bio|title=Brief Bio|date=2017|publisher=Frontiers}}&lt;/ref&gt; 1979 ൽ അദ്ദേഹം എയിംസിൽ ചേർന്ന വർഷം 1977 ൽ അനാട്ടമി വകുപ്പിന് കീഴിൽ സ്ഥാപിതമായ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി ലബോറട്ടറിയുടെ ക്ലിനിക്കൽ, ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അധിക ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ ലക്ചററായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;Dr. Narinder Mehra on MHC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://jshi.sakura.ne.jp/pdf/MHC08-1_kaigailabo.pdf|title=Dr. Narinder Mehra on MHC|date=2017|publisher=MHC|access-date=2021-05-12|archive-date=2023-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230403112252/http://jshi.sakura.ne.jp/pdf/MHC08-1_kaigailabo.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1993-ൽ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റിയെക്കുറിച്ചുള്ള വർക്ക്‌ഷോപ്പുകളിലേക്കും ഹ്യൂമൻ ല്യൂകോസൈറ്റ് ആന്റിജനെ (എച്ച്.എൽ.എ) സംബന്ധിച്ച ഗവേഷണത്തിനുള്ള അടിത്തറയായും ഇന്ത്യയിലെ ''പ്രധാന ലബോറട്ടറിയായി'' പ്രവർത്തിച്ച ലബോറട്ടറി &quot;ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ഇമ്മ്യൂണോളജി വകുപ്പ്&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു പൂർണ്ണ വകുപ്പായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ഇമ്മ്യൂണോജെനെറ്റിക്സ് &quot;, അതിന്റെ സ്ഥാപക ചെയർ ആയി, ഒരു പ്രൊഫസറുടെ ശേഷിയിൽ, എയിംസിൽ തന്റെ കരിയർ ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു. റിസർച്ച് അഡ്വൈസറി കൗൺസിൽ &lt;ref name=&quot;Member Secretary&quot;&gt;{{Cite web|url=http://14.139.245.51/rsection/rac.htm|title=Member Secretary|access-date=8 March 2017|date=2017|publisher=Research Advisory Council, AIIMS|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309065518/http://14.139.245.51/rsection/rac.htm|archive-date=9 March 2017}}&lt;/ref&gt; മെംബർ സെക്രട്ടറിയായും എയിംസിലെ ഡീൻ റിസർച്ച് കമ്മിറ്റി (ഡിആർസി) അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Dean’s Research Committee (DRC)&quot;&gt;{{Cite web|url=http://14.139.245.51/rsection/drc.htm|title=Dean's Research Committee (DRC)|access-date=8 March 2017|date=2017|publisher=AIIMS Delhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309070114/http://14.139.245.51/rsection/drc.htm|archive-date=9 March 2017}}&lt;/ref&gt; 2004 ൽ ഔദ്യോഗികമായി വിരമിക്കുന്ന സമയത്ത്, റിസർച്ച്, റിട്ടയർമെന്റിനു ശേഷമുള്ള ഡീൻ എന്നീ നിലകളിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്|എയിംസിലെ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ]] (ഐസിഎംആർ) &lt;ref name=&quot;National chair and Former Dean (Research), AIIMS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://loop.frontiersin.org/people/109668/overview|title=National chair and Former Dean (Research), AIIMS|date=2017|publisher=Frontiers}}&lt;/ref&gt; സ്ഥാപനത്തിൽ ഗവേഷണം തുടരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Genetic analysis of a nomadic tribe springs a surprise&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indiabioscience.org/news/2015/genetic-analysis-of-a-nomadic-tribe-springs-a-surprise|title=Genetic analysis of a nomadic tribe springs a surprise|date=5 May 2015|publisher=India Bioscience}}&lt;/ref&gt;

[[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂഡൽഹിയിലെ]] അൻസാരി നഗറിലെ എയിംസ് കാമ്പസിലാണ് മെഹ്‌റ താമസിക്കുന്നത്. &lt;ref name=&quot;NASI fellows&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nasi.org.in/fellows.asp?RsFilter=M|title=NASI fellows|date=2017|publisher=National Academy of Sciences, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227133632/http://www.nasi.org.in/fellows.asp?RsFilter=M|archive-date=27 December 2010}}&lt;/ref&gt;

== ലെഗസി==
[[പ്രമാണം:Rheumatoid_Arthritis.JPG|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|A hand affected by rheumatoid arthritis]]
ഹിസ്റ്റോകോംപാറ്റിബിളിറ്റി, ഇമ്യൂണോജെനെറ്റിക്സ് എന്നിവയുടെ വിവിധ വശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഗവേഷണങ്ങളിൽ മെഹ്‌റ, &lt;ref name=&quot;Brief Profile of the Awardee&quot;&gt;{{Cite web|url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=185|title=Brief Profile of the Awardee|date=2017|publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize}}&lt;/ref&gt; യൂറോപ്പിലെ തന്റെ ഡോക്ടറേറ്റിനു ശേഷമുള്ള വിഷയങ്ങളിലും സിയാറ്റിലിലെ ജോൺ ഹാൻസന്റെ ലബോറട്ടറിയിലും എച്ച്എൽ‌എ വിശകലനത്തിന്റെ ഡി‌എൻ‌എ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ചു. റൂമറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസിന്റെ ഇമ്യൂണോജെനെറ്റിക് വശങ്ങൾ പഠിക്കുക. &lt;ref name=&quot;Indian fellow - N. K. Mehra&quot;/&gt; പിന്നീട്, ഇന്ത്യയിൽ, അദ്ദേഹം എച്ച്എൽ‌എ-ലിങ്ക്ഡ് ജീനുകൾ പഠിക്കുകയും എച്ച്‌എൽ‌എ- ഡി‌ആർ 2 ന്റെ ഒരു ഉപവിഭാഗം ഒരു അദ്വിതീയ ക്ലാസ് II ഹാപ്ലോടൈപ്പ് വഹിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് മനുഷ്യരെ [[കുഷ്ഠം]], [[ക്ഷയം]] തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾക്ക് ഇരയാക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Handbook of Shanti Swarup Bhatnagar Prize Winners&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.csirhrdg.res.in/ssb.pdf|title=Handbook of Shanti Swarup Bhatnagar Prize Winners|access-date=8 March 2017|date=1999|publisher=Council of Scientific and Industrial Research|page=71|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043957/http://www.csirhrdg.res.in/ssb.pdf|archive-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യൻ റൂമറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസ്, ഇൻസുലിൻ-ആശ്രിത [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹ]] രോഗികൾ എന്നിവരെ പടിഞ്ഞാറൻ കൊക്കേഷ്യൻ രോഗികളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചറിഞ്ഞു. മുൻ എച്ച്എൽ‌എ-ഡി‌ആർ, എച്ച്‌എൽ‌എ-ഡിക്യു അസോസിയേഷൻ എന്നിവയുടെ ഒരു മാതൃക കാണിച്ചുവെന്ന് തെളിയിച്ചുകൊണ്ട് ഈ പഠനങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ജനതയെ അതിന്റെ ജീനോമിക് സംബന്ധിച്ച് വിശദീകരിക്കാൻ സഹായിച്ചു. . &lt;ref name=&quot;Fellowship of the World Academy of Sciences (FTWAS)&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.dehdan.org/ejournal/content/ejournal4.html|title=Fellowship of the World Academy of Sciences (FTWAS)|date=2015|publisher=Dadhichi Deh Dan Samiti}}&lt;/ref&gt; പെപ്റ്റൈഡ് ബൈൻഡിംഗ് മേഖലയിലെ നിർദ്ദിഷ്ട പോക്കറ്റുകളുള്ള എച്ച്എൽ‌എ ജീനുകൾ മൈകോബാക്ടീരിയ രോഗങ്ങളുടെ കാഠിന്യം നിയന്ത്രിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഘം തെളിയിച്ചു, ഇത് ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയതാണ്.  എയിംസ് ദില്ലിയിലെ അജയ് കുമാർ ബരൺവാൾ, ഓസ്ട്രേലിയൻ റെഡ്ക്രോസ് ബ്ലഡ് സർവീസിലെ ബ്രയാൻ ഡി. ടൈറ്റ് എന്നിവരോടൊപ്പം അദ്ദേഹം ഒരു ഗവേഷണ പ്രോജക്റ്റ്, ''ആന്റിബോഡി ശേഖരം, ഖര അവയവമാറ്റത്തെത്തുടർന്ന് ഗ്രാഫ്റ്റ് ഫലം എന്നിവ നടത്തി'', &lt;ref name=&quot;Editorial Contributions&quot;&gt;{{Cite web|url=http://loop.frontiersin.org/people/109668/editorial|title=Editorial Contributions|date=2017|publisher=Frontiers}}&lt;/ref&gt; ഇത് ഗ്രാഫ്റ്റ് തിരസ്കരണത്തിനും പ്രവചനത്തിനും സഹായിച്ചു. അവയവം, മജ്ജ മാറ്റിവയ്ക്കൽ എന്നിവയിൽ പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നു.  പകർച്ചവ്യാധി, സ്വയം രോഗപ്രതിരോധം, വാതരോഗങ്ങൾ എന്നിവ നേരിടാൻ തന്മാത്രാ മരുന്ന് വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പോളിമാർഫിക് ഇമ്മ്യൂണോമോഡുലേറ്ററി ജീനുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു പ്രോജക്റ്റിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ഒരു ടീമിനെ അദ്ദേഹം നയിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Bio-sketch&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.meduniwien.ac.at/hp/fileadmin/ceppi/ipa/pdf/Biosketch_Mehra-1.pdf|title=Bio-sketch|date=2017|publisher=Medical University of Vienna}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണങ്ങൾ 450 ലധികം ലേഖനങ്ങൾ വഴി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു; &lt;ref name=&quot;Articles on AIIMS Repository&quot;&gt;{{Cite web|url=https://aiims.academia.edu/NarinderMehra|title=Articles on AIIMS Repository|date=2017|publisher=All India Institute of Medical Sciences}}&lt;/ref&gt; [കുറിപ്പ് 1] ഇതിൽ 287 എണ്ണം റിസർച്ച് ഗേറ്റ് പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;On ResearchGate&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/profile/Narinder_Mehra|title=On ResearchGate|date=2017}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, ''എച്ച്‌എൽ‌എ കോംപ്ലക്‌സ് ഇൻ ബയോളജി ആന്റ് മെഡിസിൻ: എ റിസോഴ്‌സ് ബുക്ക്'' &lt;ref name=&quot;Mehra2010&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=57YcvuEheakC|title=The HLA Complex in Biology and Medicine: A Resource Book|last=Narinder K Mehra|date=26 November 2010|publisher=Boydell &amp; Brewer Ltd|isbn=978-81-8448-870-8}}&lt;/ref&gt; പുസ്തകവും അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. മറ്റ് ഗവേഷകർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾക്ക് അധ്യായങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, &lt;ref name=&quot;Verma1986&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CNS2AAAAIAAJ|title=Genetic Research in India|last=Ishwar C. Verma|publisher=Sagar Printers &amp; Publishers|year=1986}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;TouraineGale2012&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=w3wJBgAAQBAJ&amp;pg=PP6|title=Fetal liver transplantation|last=J.-L. Touraine|last2=R.P. Gale|last3=V. Kochupillai|date=6 December 2012|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-94-009-3365-1|pages=6–}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Indian Journal of Pathology and Microbiology|last=N. K. Mehra (chapter)|year=2007|chapter=Basic methods in HLA-DNA technology|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AnVQAQAAIAAJ}}&lt;/ref&gt; ''ടെക്സ്റ്റ്ബുക്ക് ഓഫ് ബയോകെമിസ്ട്രി, ബയോടെക്നോളജി, അനുബന്ധ, മോളിക്യുലാർ മെഡിസിൻ'' . &lt;ref name=&quot;G.P.&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=mVuNCwAAQBAJ&amp;pg=PR9|title=Textbook of Biochemistry, Biotechnology, Allied and Molecular Medicine|last=Talwar, G.P.|publisher=PHI Learning Pvt. Ltd.|year=2015|isbn=978-81-203-5125-7|pages=9–}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണങ്ങൾ പല എഴുത്തുകാരും ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്.  &lt;ref name=&quot;Dorman1994&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=K_zbGz4Sha8C&amp;pg=PA228|title=Standardization of Epidemiological Studies of Host Susceptibility|last=Janice S. Dorman|publisher=Springer Science &amp; Business Media|year=1994|isbn=978-0-306-44892-8|pages=228–}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;KalabaSpingarn2012&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=WnzdBwAAQBAJ&amp;pg=PA419|title=Control, Identification, and Input Optimization|last=Robert Kalaba|last2=Karl Spingarn|date=6 December 2012|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-1-4684-7662-0|pages=419–}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;PettyLaxer2015&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rtpiCAAAQBAJ&amp;pg=PA585-IA2|title=Textbook of Pediatric Rheumatology|last=Ross E Petty|last2=Ronald M. Laxer|last3=Carol B Lindsley, Lucy Wedderburn|date=14 April 2015|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-35613-8|pages=585–}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZWpQAQAAIAAJ|title=Indian Journal of Medical Research|publisher=Indian Council of Medical Research.|year=2006}}&lt;/ref&gt;

ദില്ലിയിലെ [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് (എയിംസ്)|ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] 1977 ൽ അതിന്റെ അനാട്ടമി വകുപ്പിന് കീഴിൽ ഒരു ഹിസ്റ്റോ കോംപാറ്റിബിലിറ്റി ലബോറട്ടറി സ്ഥാപിച്ചു, മെഹ്‌റ ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ ഒരു പൂൾ ഓഫീസറായി ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;Dr. Narinder Mehra on MHC&quot;/&gt; തുടർന്ന്, ലബോറട്ടറിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഏറ്റെടുത്തു. 1993 ൽ പ്രൊഫസറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചപ്പോഴേക്കും ലബോറട്ടറി ഒരു റഫറൽ സെന്ററായും ഹിസ്റ്റോ കോംപാറ്റിബിലിറ്റി വർക്ക് ഷോപ്പുകളുടെ ഒരു പ്രധാന ലബോറട്ടറിയായും വികസിച്ചു. എയിംസ് അതിന്റെ പദവി ഒരു സ്വതന്ത്ര വകുപ്പായി ഉയർത്തി. ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ഇമ്മ്യൂണോളജി ആൻഡ് ഇമ്മ്യൂണോജെനെറ്റിക്സ് വകുപ്പ്, മെഹ്‌റയുടെ സ്ഥാപക ചെയർ. &lt;ref name=&quot;Indian fellow - N. K. Mehra&quot;/&gt;  പുതിയ വകുപ്പ് ആഭിമുഖ്യത്തിൽ ആൻഡ് ദധിഛി ദേ ഡാൻ സമിതി, സഹകരണത്തോടെ &lt;ref name=&quot;Vardhan is first to give marrow registry blood&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Vardhan-is-first-to-give-marrow-registry-blood/articleshow/39771942.cms|title=Vardhan is first to give marrow registry blood|date=7 August 2014|publisher=Times of India}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ആദ്യ ''ഏഷ്യൻ ഇന്ത്യൻ ദാതാക്കളുടെ മജ്ജ രജിസ്ട്രി'' (AIDMR), 1994-ൽ ഇന്ത്യയിൽ മജ്ജ എന്ന ദാതാക്കൾ ഒരു ഡാറ്റാബേസ് സ്ഥാപിച്ചു &lt;ref name=&quot;NK Mehra on BioAsia&quot;&gt;{{Cite web|url=http://bioasia.in/speaker-profile/pdf/2010/n-k-mehra.pdf|title=NK Mehra on BioAsia|date=2017|publisher=BioAsia|access-date=2021-05-12|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512113904/http://bioasia.in/speaker-profile/pdf/2010/n-k-mehra.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Dr B.R. Ambedkar Centenary Award for excellence in biomedical research&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.icmr.nic.in/award/ICMR%20Awards%20citations%2020011-12.pdf|title=Dr B.R. Ambedkar Centenary Award for excellence in biomedical research|access-date=8 March 2017|date=2017|publisher=Indian Council of Medical Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20170112230725/http://icmr.nic.in/award/ICMR%20Awards%20citations%2020011-12.pdf|archive-date=12 January 2017}}&lt;/ref&gt;  2007 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ പ്രൊസീഡിംഗിൽ ''പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഏഷ്യൻ ഇന്ത്യൻ ദാതാക്കളുടെ മജ്ജ രജിസ്ട്രി: ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് അനുഭവം'' എന്ന ലേഖനത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം പിന്നീട് രജിസ്ട്രിയുടെ വിശദാംശങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Asian Indian donor marrow registry: All India Institute of Medical Sciences experience&quot;&gt;{{Cite journal|title=Asian Indian donor marrow registry: All India Institute of Medical Sciences experience|journal=Transplantation Proceedings|date=April 2007|volume=39|issue=3|pages=719–20|doi=10.1016/j.transproceed.2007.01.057|pmid=17445580}}&lt;/ref&gt; ഗുരുനാനാക് ദേവ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ &lt;ref name=&quot;Experts dwell on human genomics at GNDU seminar&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2013/20130326/asrtrib.htm#9|title=Experts dwell on human genomics at GNDU seminar|date=26 March 2013|publisher=Amritsar Tribune}}&lt;/ref&gt; 2016 ഇന്ത്യ-ജപ്പാൻ റെഗുലേറ്ററി സിമ്പോസിയം, &lt;ref name=&quot;Regulation on Regenerative Medicine products in India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.mhlw.go.jp/file/04-Houdouhappyou-11123000-Iyakushokuhinkyoku-Shinsakanrika/keynote_pharmaceuticals_2.pdf|title=Regulation on Regenerative Medicine products in India|date=2016|publisher=India-Japan regulatory symposium|access-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303134340/https://www.mhlw.go.jp/file/04-Houdouhappyou-11123000-Iyakushokuhinkyoku-Shinsakanrika/keynote_pharmaceuticals_2.pdf|archive-date=2022-03-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ മണിപ്പൂർ സംഘടിപ്പിച്ച ഒരു അതിഥി പ്രഭാഷണ പരമ്പരയും ''മെഡിഇന്ത്യ 2003'' &lt;ref name=&quot;MedIndia 2003&quot;&gt;{{Cite web|url=http://medind.nic.in/ias/t03/i3/iast03i3p20g.pdf|title=MedIndia 2003|date=2017|publisher=Indian Journal of Medical and Pediatric Oncology|access-date=2021-05-12|archive-date=2009-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417014122/http://medind.nic.in/ias/t03/i3/iast03i3p20g.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2013 സെമിനാർ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി മുഖ്യ പ്രഭാഷണങ്ങളോ ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട പ്രഭാഷണങ്ങളോ നടത്തി. 2016 ൽ സർവകലാശാല &lt;ref name=&quot;Guest lecture series by Dr. N K Mehra&quot;&gt;{{Cite web|url=https://manipalalumni.manipal.edu/updates/10049/10014/7001588?info/copyright.html|title=Guest lecture series by Dr. N K Mehra|date=2017|publisher=Manipur University|access-date=2021-08-14|archive-date=2017-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216201300/https://manipalalumni.manipal.edu/updates/10049/10014/7001588?info%2Fcopyright.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 60 ഓളം മാസ്റ്റേഴ്സിനെയും ഡോക്ടറൽ റിസർച്ച് പണ്ഡിതന്മാരെയും പഠനത്തിൽ അദ്ദേഹം ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== പ്രൊഫഷണൽ അസോസിയേഷനുകൾ ==
ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റീസ് ഓഫ് ഏഷ്യ ഓഷ്യാനിയ (ഫിംസ) യുടെ സ്ഥാപക പ്രസിഡന്റാണ് മെഹ്‌റ, അതിനുശേഷം അതിന്റെ വൈസ് പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;BurmaChakravorty2011&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4CaQ3-x3LXMC&amp;pg=PA473|title=From Physiology and Chemistry to Biochemistry|last=D. P. Burma|last2=Maharani Chakravorty|publisher=Pearson Education India|year=2011|isbn=978-81-317-3220-5|pages=473–}}&lt;/ref&gt; 2012 മാർച്ചിൽ ഇന്റർനാഷണൽ യൂണിയൻ ഓഫ് ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റീസ് (ഐയുഐഎസ്), ഇന്ത്യൻ ഇമ്മ്യൂണോളജി സൊസൈറ്റി (ഐഐഎസ്) എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് ഫിംസ നടത്തിയ അഡ്വാൻസ്ഡ് കോഴ്‌സ് ഓൺ ബേസിക് ആന്റ് ട്രാൻസ്ലേഷൻ ഇമ്മ്യൂണോളജി സംഘാടകനുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം; &lt;ref name=&quot;FIMSA/IUIS/IIS Advanced Course on Basic and Translational Immunology&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.iuisonline.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198:fimsaiuisiis-advanced-course-on-basic-and-translational-immunology-march-18-20-2012&amp;catid=39:education-activities&amp;Itemid=81|title=FIMSA/IUIS/IIS Advanced Course on Basic and Translational Immunology|date=2017|publisher=International Union of Immunological Societies}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഐ.യു.ഐ.എസ് കൗൺസിൽ അംഗമായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.  ഇന്ത്യൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി ആന്റ് ഇമ്മ്യൂണോജെനെറ്റിക്‌സിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായ അദ്ദേഹം 2016 ഡിസംബറിൽ [[ചണ്ഡീഗഢ്|ചണ്ഡിഗഡിലെ]] പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ചിൽ നടന്ന ഇഷിക്കോൺ പതിപ്പിന്റെ ഫാക്കൽറ്റി അംഗമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;President, Indian Society of Histocompatibility and Immunogenetics&quot;&gt;{{Cite web|url=http://ishi2016chandigarh.com/|title=President, Indian Society of Histocompatibility and Immunogenetics|date=2017|publisher=ISHICON 2016|access-date=2021-05-12|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512165731/http://ishi2016chandigarh.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ''സ്റ്റെം സെൽ സയൻസ് സെന്റർ,'' ഒരു അഡ്വൈസേർസ് നാഷണൽ ബോർഡ് ഇരിക്കുന്ന &lt;ref name=&quot;National Board of Advisors&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.clrdols.com/advisors.html|title=National Board of Advisors|date=2017|publisher=Center for Stem Cell Science|access-date=2021-05-12|archive-date=2020-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121194943/http://www.clrdols.com/advisors.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ ''ഇൻഡസ് ഫൗണ്ടേഷൻ'' അഡ്വൈസറി ബോർഡ് &lt;ref name=&quot;Advisory Board&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.indus.org/healthcare/index_new.html?pages/whoiswho|title=Advisory Board|date=2017|publisher=Indus Foundation|access-date=2021-09-08|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512121451/http://www.indus.org/healthcare/index_new.html?pages%2Fwhoiswho|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ ''രോഗപ്രതിരോധശാസ്ത്രം ഫൗണ്ടേഷൻ'' ബോർഡ് ഒരു ട്രസ്റ്റി ആണ് &lt;ref name=&quot;Board of Immunology Foundation&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.immunologyfoundation.com/boardmembers.php|title=Board of Immunology Foundation|date=2017|publisher=Immunology Foundation|access-date=2021-05-12|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205151333/http://www.immunologyfoundation.com/boardmembers.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അതുപോലെ പ്രസിദ്ധീകരണം ഒരു അംഗം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമിയുടെ]] ഉപദേശക സമിതി. &lt;ref name=&quot;Publication Advisory Board&quot;&gt;{{Cite web|url=http://insaindia.res.in/standing.php|title=Publication Advisory Board|date=2017|publisher=Indian National Science Academy|access-date=2021-05-12|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513124249/https://www.insaindia.res.in/standing.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

''എച്ച്‌എൽ‌എയുടെ ('' മുമ്പ് ''ടിഷ്യു ആന്റിജൻസ്'' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന) എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡിൽ ഇരിക്കുന്ന മെഹ്‌റ &lt;ref name=&quot;Editorial Board - HLA Journal&quot;&gt;{{Cite web|url=http://onlinelibrary.wiley.com/journal/10.1111/(ISSN)2059-2310/homepage/EditorialBoard.html|title=Editorial Board – HLA Journal|date=2017|publisher=Wiley|doi=10.1111/(ISSN)2059-2310}}&lt;/ref&gt; ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്വൈസറി ബോർഡ് ഓഫ് വൈലിയുടെ ജേണൽ ''മോഡേൺ റൂമറ്റോളജിയിൽ'' അംഗമാണ്. &lt;ref name=&quot;International Advisory Board-Modern Rheumatology&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.springer.com/medicine/rheumatology/journal/10165?detailsPage=editorialBoard|title=International Advisory Board-Modern Rheumatology|date=2017|publisher=Springer|access-date=2021-05-12|archive-date=2016-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617035919/http://www.springer.com/medicine/rheumatology/journal/10165?detailsPage=editorialBoard|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''പാരീസിലെ മൈക്രോബ്സ്, ഇൻഫെക്ഷൻ'' ഓഫ് പാസ്ചർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ''ഇന്റർനാഷണൽ ജേണൽ ഓഫ് ഹ്യൂമൻ ജനിറ്റിക്സ്'', ''ജേണൽ ഓഫ് ക്ലിനിക്കൽ ഇമ്മ്യൂണോളജി'' ഓഫ് സ്പ്രിംഗർ എന്നിവയുമായി എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡുകളിൽ അംഗമായി. &lt;ref name=&quot;Chief of the Army Staff Award&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.aiims.edu/en/about-us/123-transplant-immunology-immunogenetics|title=Chief of the Army Staff Award|date=2017|publisher=AIIMS Delhi}}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്തിന്റെ ''ടൈപ്പ് 1 ഡയബറ്റിസ് ജനിറ്റിക്സ് കൺസോർഷ്യത്തിന്റെ'' (ടി 1 ഡിജിസി) ELSI കമ്മിറ്റിയിലെ മുൻ അംഗവും ഇന്ത്യൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഓർഗൻ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷന്റെ (ഐസോട്ട്) മുൻ വൈസ് പ്രസിഡന്റുമാണ്. അലർജി ആൻഡ് ഇമ്മ്യൂണോളജി സൊസൈറ്റി ഓഫ് ശ്രീലങ്കയുടെ (ALSSL) ആദ്യത്തെ ശാസ്ത്രീയ മീറ്റിംഗും ബ്രൗൺ‌സ്വീഗ് സ്ട്രെപ്റ്റോകോക്കൽ കൊളോക്വിയവും അദ്ദേഹം ക്ഷണിച്ച പ്രസംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.  ജൽമ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ലെപ്രസി &amp; മറ്റ് മൈകോബാക്ടീരിയൽ രോഗങ്ങളുടെ ശാസ്ത്ര ഉപദേശക സമിതി, ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് ഓൺ ഹ്യൂമൻ ജനിറ്റിക്സ്, ഹ്യൂമൻ ജീനോം അനാലിസിസ് ഓഫ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ബയോടെക്നോളജി [[ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്|, ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ]] മനുഷ്യ ജനിതകശാസ്ത്രത്തിലെ ടാസ്‌ക് ഫോഴ്‌സ് എന്നിവയിലും അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;AIIMS News&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aiims.edu/en/news/123-transplant-immunology-immunogenetics.html|title=AIIMS News|access-date=2018-01-26|date=2018-01-26|website=www.aiims.edu|language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

== അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും ==
1977 ൽ മെഹ്റയ്ക്ക് എച്ച്ജെ മേത്ത സ്വർണ്ണ മെഡലും 1983 ൽ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ ശകുന്തള അമീർ ചന്ദ് സമ്മാനവും ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Darpan2007&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8ugDAAAAMBAJ&amp;pg=PT24|title=Pratiyogita Darpan|last=Pratiyogita Darpan|date=September 2007|publisher=Pratiyogita Darpan|pages=24–}}&lt;/ref&gt; 1992 ലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഇന്ത്യൻ സയൻസ് അവാർഡുകളിലൊന്നായ [[ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നാഗർ പുരസ്കാരം|ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ സമ്മാനം]] [[കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച്]] അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി &lt;ref name=&quot;Medical Sciences&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.csir.res.in/external/heads/career/award/BPRIZE/Medical_SCIENCES.htm|title=Medical Sciences|date=2017|publisher=Council of Scientific and Industrial Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20130224074105/http://www.csir.res.in/External/Heads/career/award/BPRIZE/Medical_SCIENCES.htm|archive-date=24 February 2013}}&lt;/ref&gt; 1995 ൽ അദ്ദേഹത്തിന് ''ഷേർ-ഇ-കശ്മീർ ഷെയ്ഖ് മുഹമ്മദ് അബ്ദുല്ല അവാർഡും'' അടുത്ത വർഷം റാൻബാക്സി സയൻസ് ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡും ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;NK Mehra on BioAsia&quot;/&gt; ഓം പ്രാഷ് ഭാസിൻ ഫൗണ്ടേഷൻ അദ്ദേഹത്തിന് 2000 ൽ ഓം പ്രകാശ് ഭാസിൻ അവാർഡ് &lt;ref name=&quot;OPB Award&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.opbfawards.com/health.html|title=OPB Award|date=2014|publisher=Om Prakash Bhasin Foundation|access-date=2021-05-12|archive-date=2022-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218064129/http://www.opbfawards.com/health.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2003 ൽ ഫ്രാങ്കോയിസ് മിത്തറാൻഡിൽ നിന്ന് ഫ്രാൻസ് സർക്കാരിന്റെ നാഷണൽ ഓർഡർ ഓഫ് മെറിറ്റിന്റെ ഷെവലിയർ ലഭിച്ചു; &lt;ref name=&quot;About the author&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=57YcvuEheakC&amp;pg=PA590|title=The HLA Complex in Biology and Medicine: A Resource Book|last=Narinder K Mehra|date=26 November 2010|publisher=Boydell &amp; Brewer Ltd|isbn=978-81-8448-870-8|pages=590–}}&lt;/ref&gt; ചീഫ് ഓഫ് ആർമി സ്റ്റാഫ് അവാർഡ് ലഭിച്ച അതേ വർഷം. &lt;ref name=&quot;Chief of the Army Staff Award&quot;/&gt; ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഇറാൻ സർക്കാരിന്റെ ഇറാനിയൻ റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി (IROST) അദ്ദേഹത്തിന് 2004 ലെ ഖ്വാരിസ്മി ഇന്റർനാഷണൽ അവാർഡ് നൽകി . &lt;ref name=&quot;Khwarizmi International Award&quot;&gt;{{Cite web|url=http://62.60.140.118/kia/content/khwarizmi-international-award-17th-session-2004|title=Khwarizmi International Award|date=2017|publisher=Iranian Research Organization for Science and Technology (IROST)|access-date=2021-05-12|archive-date=2018-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180901215809/http://62.60.140.118/kia/content/khwarizmi-international-award-17th-session-2004|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2004 ൽ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ ബസന്തി ദേവി അമീർ ചന്ദ് സമ്മാനം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Basanti Devi Amir Chand Prize&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.icmr.nic.in/award/awards04.htm|title=Basanti Devi Amir Chand Prize|access-date=10 March 2017|date=2017|publisher=Indian Council of Medical Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20170623071323/http://www.icmr.nic.in/award/awards04.htm|archive-date=23 June 2017}}&lt;/ref&gt;  ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് 2011 ൽ ബയോമെഡിക്കൽ ഗവേഷണത്തിലെ മികവിന് ഡോ. ബി ആർ അംബേദ്കർ സെഞ്ച്വറി അവാർഡ് നൽകി ആദരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Dr B.R. Ambedkar Centenary Award for excellence in biomedical research&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;Dr. B.R. Ambedkar Centenary Award for Excellence in Biomedical Research – 2011&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.icmr.nic.in/award/Result-ICMR%20Awards-11-12.pdf|title=Dr. B.R. Ambedkar Centenary Award for Excellence in Biomedical Research – 2011|access-date=2018-01-26|date=2018-01-26|website=ICMR News|archive-url=https://web.archive.org/web/20160208032201/http://www.icmr.nic.in/award/Result-ICMR%20Awards-11-12.pdf|archive-date=8 February 2016}}&lt;/ref&gt;

നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, 1998 ൽ മെഹ്‌റയെ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുത്തു &lt;ref name=&quot;NASI Year Book 2015&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nasi.org.in/Year%20Book%202015.pdf|title=NASI Year Book 2015|date=2017|publisher=National Academy of Sciences, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806211716/http://www.nasi.org.in/Year%20Book%202015.pdf|archive-date=6 August 2015}}&lt;/ref&gt; 2008 ൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമിയുടെ]] ഫെലോ ആയി. &lt;ref name=&quot;INSA Year Book 2016&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.insaindia.res.in/pdf/YearBook_2016.pdf|title=INSA Year Book 2016|access-date=8 March 2017|date=2017|publisher=Indian National Science Academy|archive-url=https://web.archive.org/web/20161104001952/http://www.insaindia.res.in/pdf/YearBook_2016.pdf|archive-date=4 November 2016}}&lt;/ref&gt; ഇതിനിടയിൽ, 2007 ൽ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പിന്റെ ടാറ്റ ഇന്നൊവേഷൻ ഫെലോഷിപ്പ് ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Indian fellow - N. K. Mehra&quot;/&gt; 2013-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് വേൾഡ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിന്റെ &lt;ref name=&quot;TWAS fellow&quot;&gt;{{Cite web|url=http://twas.org/member/mehra-narinder-kumar|title=TWAS fellow|date=2017|publisher=The World Academy of Sciences}}&lt;/ref&gt; ഹംഗേറിയൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിന്റെ ഹോണറിസ് കോസ അംഗത്വവും ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Minutes of the Executive Committee&quot;&gt;{{Cite web|url=http://asiindia.in/web/Portals/0/Files/Meetings/EC_Meeting_2013.pdf|title=Minutes of the Executive Committee|date=2013|publisher=Anatomical Society of India|access-date=2021-05-12|archive-date=2017-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309064304/http://asiindia.in/web/Portals/0/Files/Meetings/EC_Meeting_2013.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ദില്ലിയിലെ ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് അക്കാദമിയുടെ ഫെലോ കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം. &lt;ref name=&quot;IMSA fellow&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.imsaonline.com/imsa_fellows_members_directory_next1.html|title=IMSA fellow|date=2017|publisher=International Medical Sciences Academy}}&lt;/ref&gt; 1983 ലെ ഐ‌ആർ‌എ-ബൂട്ട്സ് ഓറേഷൻ , 1996 ലെ ഗുരു നാനാക് ദേവ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസർ ജി എസ് രന്ധവ ഓറേഷൻ, &lt;ref name=&quot;Mehra, Majumder given genetics award&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2000/20000118/punjab.htm#14|title=Mehra, Majumder given genetics award|date=17 January 2000|website=The Tribune}}&lt;/ref&gt;, [[ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്|1999 ലെ ഐസി‌എം‌ആർ]] ജൽ‌മ ട്രസ്റ്റ് ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ് പ്രഭാഷണം എന്നിവ അവാർഡ് പ്രഭാഷണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;JALMA Trust Foundation Award Oration&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.icmr.nic.in/award/awards96.htm|title=JALMA Trust Foundation Award Oration|access-date=10 March 2017|date=2017|publisher=Indian Council of Medical Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20170623070846/http://www.icmr.nic.in/award/awards96.htm|archive-date=23 June 2017}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുത്ത ഗ്രന്ഥസൂചിക ==

=== പുസ്തകങ്ങൾ ===
* {{cite book|author=Narinder K Mehra|title=The HLA Complex in Biology and Medicine: A Resource Book|url=https://archive.org/details/hlacomplexinbiol0000unse|date=26 November 2010|publisher=Boydell &amp; Brewer Ltd|isbn=978-81-8448-870-8}}

=== അധ്യായങ്ങൾ===
* {{cite book|author=Ishwar C. Verma|title=Genetic Research in India|url=https://books.google.com/books?id=CNS2AAAAIAAJ|year=1986|publisher=Sagar Printers &amp; Publishers}}
* {{cite book|author=N. K. Mehra (chapter)|title=Indian Journal of Pathology and Microbiology|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AnVQAQAAIAAJ|year=2007|chapter=Basic Methods in HLA-DNA technology}}
* {{cite book|author1=J.-L. Touraine|author2=R.P. Gale|author3=V. Kochupillai|title=Fetal liver transplantation|url=https://books.google.com/books?id=w3wJBgAAQBAJ&amp;pg=PP6|date=6 December 2012|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-94-009-3365-1|page=6}}
* {{cite book|author=Talwar, G.P.|title=Textbook of Biochemistry, Biotechnology, Allied and Molecular Medicine|isbn=978-81-203-5125-7|page=9|year=2015}}

=== ലേഖനങ്ങൾ===
* {{Cite journal |last=N. K. Mehra, Gurinder Kaur, Uma Kanga, Nikhil Tandon |title=Immunogenetics of Autoimmune Diseases in Asian Indians |journal=Annals of the New York Academy of Sciences |date=2002 |volume=958 |issue=1 |pages=333–336 |doi=10.1111/j.1749-6632.2002.tb02999.x|pmid=12021136 |bibcode=2002NYASA.958..333M |s2cid=22972522 }}
* {{Cite journal |last=Gurvinder Kaur, Narinder Kumar Mehra |title=MHC-based vaccination approaches: progress and perspectives |journal=Expert Rev Mol Med. |date=2003 |volume=5 |issue=7 |pages=1–17 |doi=10.1017/S1462399403005957|pmid=14987410 }}
* {{Cite journal |vauthors=Kanga U, Panigrahi A, Kumar S, Mehra NK |title=Asian Indian donor marrow registry: All India Institute of Medical Sciences experience |journal=Transplantation Proceedings |date=April 2007 |volume=39 |issue=3 |pages=719–20 |doi=10.1016/j.transproceed.2007.01.057 |pmid=17445580}}
* {{Cite journal |last=Neeraj Kumar, Gurvinder Kaur, Narinder Mehra |title=Genetic determinants of Type 1 diabetes: immune response genes |journal=[[Biomarkers in Medicine]] |date=2009 |volume=3 |issue=2 |pages=153–173 |doi=10.2217/bmm.09.7|pmid=20477508 }}
* {{Cite journal |last=Amal Chandra Kataki, Malcolm J. Simons, Ashok Kumar Das, Kalpana Sharma, Narinder Kumar Mehra |title=Nasopharyngeal carcinoma in the Northeastern states of India |journal=Chin J Cancer |date=2011 |volume=30 |issue=2 |pages=106–113 |doi=10.5732/cjc.010.10607|pmid=21272442 |pmc=4013339 }}
* {{Cite journal |last=Neeraj Kumar, Gurvinder Kaur, Nikhil Tandon, Uma Kanga, Narinder K. Mehra |title=Genomic evaluation of HLA-DR3+ haplotypes associated with type 1 diabetes |journal=Annals of the New York Academy of Sciences |date=2013 |volume=1283 |issue=1 |pages=91–96 |doi=10.1111/nyas.12019|pmid=23387390 |bibcode=2013NYASA1283...91K |s2cid=22733986 }}
* {{Cite journal |last=Bhargavi Ramanujam, Kavish Ihtisham, Gurvinder Kaur, Shivani Srivastava, Narinder Kumar Mehra, Neena Khanna, Mahip Singh, Manjari Tripathi |title=Spectrum of Cutaneous Adverse Reactions to Levetiracetam and Human Leukocyte Antigen Typing in North-Indian Patients |journal=J Epilepsy Res. |date=2016 |volume=6 |issue=2 |pages=89–94 |doi=10.14581/jer.16016|pmid=28101480 |pmc=5206105 }}

== ഇതും കാണുക ==
{{Div col|colwidth=30em}}
* [[List of foreign recipients of the National Order of Merit]]
* [[Hematopoietic stem cell transplantation]]
* [[Diabetes mellitus type 1]]
{{div col end}}
{{portal|India|Medicine}}

== അവലംബം==
{{reflist|30em}}

== അധികവായനയ്ക്ക്==
* {{cite book|author=YP Munjal|title=API Textbook of Medicine (Volume I &amp; II)|url=https://books.google.com/books?id=z39GCgAAQBAJ&amp;pg=PA272|date=30 August 2015|publisher=JP Medical Ltd|isbn=978-93-5152-415-1|pages=272–}}
* {{Cite web |url=https://www.slideshare.net/fababioasia/hematopoietic-stem-cell-transplantation-opportunities-and-challenges |title=Hematopoietic Stem Cell Transplantation : Opportunities and challenges |last=N. K. Mehra |date=5 July 2011 |publisher= BioAsia: The Global Bio Business Forum |page=Presentation}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{Cite web |url=https://www.pubfacts.com/author/Narinder+Kumar+Mehra |title=Publications Authored by Narinder Kumar Mehra |date=2017 |publisher=PubFacts |work=List of articles}}
* {{Cite web |url=http://www.assim.refer.org/portail/portail/page77/files/page77_blog_entry3-book-flyer.pdf |title=The HLA Complex in Biology &amp; Medicine: A Resource Book |date=2017 |publisher=Association des Collèges des Enseignants d'Immunologie des Universités de Langue Française (ASSIM) |work=Presentation |access-date=2021-05-12 |archive-date=2017-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309062034/http://www.assim.refer.org/portail/portail/page77/files/page77_blog_entry3-book-flyer.pdf |url-status=dead }}
* {{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=12 November 2016}}

{{SSBPST recipients in Medical Science}}
{{authority control}}
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പഞ്ചാബികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1949-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>8tpgvcf2m9m2oqbp0q6qx27oshhdhx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നെബൊ കുന്ന്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541621</id>
    <revision>
      <id>4682296</id>
      <parentid>4668204</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16848" sha1="o53pkigpnzn941r679esy0kt8k6s5xl" xml:space="preserve">{{Infobox mountain|name=Mount Nebo|native_name={{lang|ar|جَبَل نِيْبُو}}|other_name={{lang|ar|جَبَل نِيْبُو}}&lt;br/&gt;{{Script/Hebrew|הַר נְבוֹ}}|photo=Mount Nebo BW 6.JPG|photo_caption=കിഴക്കുനിന്ന് കാണുന്ന നെബോ പർവതം|map=Jordan|map_alt=|map_size=|map_caption=സ്ഥാനം|location=[[Jordan]]|coordinates={{coord|31|46.0|N|35|43.5|E|region:JO_type:mountain|display=inline,title}}|type=}}
[[ജോർദാൻ|ജോർദാനിലെ]] അബരിം മലനിരകളുടെ ഭാഗമായ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 710 മീറ്റർ (2,330 അടി) ഉയരമുള്ള ഒരു പർവതനിരയാണ് '''നെബോ പർവതം''' ({{Lang-ar|جَبَل نِيْبُو|Jabal Nībū}}, ലിപ്യന്തരണം: ജബൽ നാബെ; {{Lang-he|הַר נְבוֹ|Har Nevo}}, ലിപ്യന്തരണം: ഹാർ നെവോ). വാഗ്‌ദത്ത ദേശത്തിന്റെ കാഴ്ച [[മോശ|മോശയ്‌ക്ക്]] ലഭിച്ച സ്ഥലമായി [[തനക്ക്|എബ്രായ ബൈബിളിൽ]] ഇവിടം പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. കൊടുമുടിയിൽ നിന്നുള്ള കാഴ്ച ഈ ഭൂമിയുടെയും വടക്കൻ [[ജോർദാൻ നദി|ജോർദാൻ നദീതാഴ്‌വരയുടെയും]] ദൃശ്യം നൽകുന്നു. [[വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്|വെസ്റ്റ് ബാങ്കിലെ]] നഗരമായ ജെറിക്കോ സാധാരണയായി കൊടുമുടിയിൽ നിന്ന് കാണാം; വളരെ തെളിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിൽ [[ജെറുസലേം|ജെറുസലേമും]] കാണാൻ കഴിയും.

== മതപരമായ പ്രാധാന്യം ==
[[നിയമാവർത്തനം|ആവർത്തനപുസ്തകത്തിന്റെ]] അവസാന അധ്യായമനുസരിച്ച്, താൻ പ്രവേശിക്കില്ലെന്ന് ദൈവം പറഞ്ഞ കനാൻ ദേശം കാണാനായി മോശ നെബോ പർവതത്തിൽ കയറി; അദ്ദേഹം മോവാബിൽ വച്ച് മരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Bibleverse|Deuteronomy||34:1-6|NKJV}}&lt;/ref&gt;

[[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തീയ]] പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, ശ്മശാനസ്ഥലം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ലെങ്കിലും മോശയെ അടക്കം ചെയ്തത് ഈ പർവതത്തിലാണ് ({{Bibleverse|Deuteronomy||34:6}}). ചില [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] പാരമ്പര്യങ്ങളും ഇതുതന്നെ പറയുന്നു;&lt;ref&gt;[http://forums.islamicawakening.com/f20/islamic-jordan-24927/ Islamic sites in Jordan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110160822/http://forums.islamicawakening.com/f20/islamic-jordan-24927/|date=2013-11-10}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ മോശയുടെ ശവകുടീരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് യഹൂദ മരുഭൂമിയിൽ, ജെറിക്കോയ്ക്ക് {{Convert|11|km|abbr=on}} തെക്കും [[ജെറുസലേം|ജെറുസലേമിന്]] {{Convert|20|km|abbr=on}} കിഴക്കുമായുള്ള മാകം എൽ-നബി മൂസയിലാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/lonelyplanetisra00mich|title=Israël &amp; the Palestinian Territories|last=Amelia Thomas|last2=Michael Kohn|last3=Miriam Raphael|last4=Dan Savery Raz|publisher=Lonely Planet|year=2010|isbn=9781741044560|pages=[https://archive.org/details/lonelyplanetisra00mich/page/319 319]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; ഇന്ന് നെബോ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പർവതം ആവർത്തനപുസ്തകത്തിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന പർവതം തന്നെയാണോ എന്ന കാര്യത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ തർക്കം തുടരുന്നു.

2 മക്കാബീസ് (2:4–7) അനുസരിച്ച്, യിരെമ്യാ പ്രവാചകൻ കൂടാരവും [[സാക്ഷ്യപേടകം|ഉടമ്പടിയുടെ പെട്ടകവും]] അവിടെ ഒരു ഗുഹയിൽ ഒളിപ്പിച്ചു.

2000 മാർച്ച് 20-ന് [[ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ|ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പ]] വിശുദ്ധ ദേശത്തേക്കുള്ള തീർത്ഥാടന വേളയിൽ ഈ സ്ഥലം സന്ദർശിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3713020,00.html Pope speaks of 'inseparable' bond between Christians, Jews]&lt;/ref&gt; സന്ദർശന വേളയിൽ അദ്ദേഹം സമാധാനത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ബൈസന്റൈൻ ചാപ്പലിനടുത്ത് ഒരു [[ഒലിവ്|ഒലിവ് മരം]] നട്ടു.&lt;ref&gt;Piccirillo, Michele (2009). ''Mount Nebo'' (Studium Biblicum Franciscanum Guide Books, 2) p. 107.&lt;/ref&gt; 2009-ൽ [[ബെനഡിക്റ്റ് പതിനാറാമൻ മാർപ്പാപ്പ]] ഈ സ്ഥലം സന്ദർശിക്കുകയും പ്രസംഗിക്കുകയും പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് ജെറുസലേമിന്റെ ദിശയിലേക്ക് നോക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.catholicnewsagency.com/news/pope_benedict_begins_his_pilgrimage_on_mt._nebo/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-18 |archive-date=2013-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224111632/http://www.catholicnewsagency.com/news/pope_benedict_begins_his_pilgrimage_on_mt._nebo/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

നെബോ പർവതത്തിലെ സർപ്പക്കുരിശ് ശില്പം (ബ്രാസൻ സർപ്പ സ്മാരകം) സൃഷ്ടിച്ചത് ഇറ്റാലിയൻ കലാകാരൻ ജിയോവന്നി ഫാന്റോണിയാണ്. മോശ മരുഭൂമിയിൽ സൃഷ്ടിച്ച വെങ്കലസർപ്പത്തിന്റെയും ({{Bibleverse|Numbers||21:4–9}}) യേശുവിനെ ക്രൂശിച്ച കുരിശിന്റെയും ({{Bibleverse|John||3:14}}) പ്രതീകമാണ് ഇത്.

== പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം ==
സിൽ‌വെസ്റ്റർ ജെ. സല്ലർ ഒ.എഫ്.എം. ആരംഭിച്ച ചിട്ടയായ പര്യവേക്ഷണം 1933-ൽ സ്റ്റുഡിയം ബിബ്ലിക്കം ഫ്രാൻസിസ്കാനത്തിലെ ജെറോം മിഹൈക് തുടർന്നു. മലയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭാഗമായ &quot;സ്യഘ&quot;യിൽ&lt;ref&gt;Also found as &quot;Siyagha&quot; the peak is (710 metres), while the south eastern peak &quot;el-Mukhayyat&quot; is 790 metres. Piccirillo, Michele (2009). ''Mount Nebo''. p. 17.&lt;/ref&gt; ഒരു ബൈസന്റൈൻ പള്ളിയുടെയും&lt;ref name=&quot;madainnebo&quot;&gt;{{Cite web|url=http://madainproject.com/mount_nebo|title=Complete compendium of Mount Nebo|access-date=2 April 2018|website=Madain Project}}&lt;/ref&gt; ഒരു ആശ്രമത്തിന്റെയും അവശിഷ്ടങ്ങൾ 1933-ൽ കണ്ടെത്തി.&lt;ref&gt;Piccirillo, Michele (2009) ''Mount Nebo'' (Studium Biblicum Franciscanum Guide Books, 2) pp. 14–15. Extract from Sylvester Saller ''The Memorial of Moses on Mount Nebo Jerusalem'' 1941, pp. 15–18.&lt;/ref&gt; നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിലാണ് മോശ മരിച്ച സ്ഥലത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഈ പള്ളി ആദ്യമായി നിർമ്മിച്ചത്. പള്ളിയുടെ രൂപകൽപ്പന ഒരു സാധാരണ ബസിലിക്ക മാതൃക പിന്തുടരുന്നു. എ.ഡി. അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഇത് വിപുലീകരിക്കുകയും എ.ഡി. 597-ൽ പുനർനിർമിക്കുകയും ചെയ്തു. എ.ഡി. 394-ൽ ഈഥീരിയ എന്ന വനിത നടത്തിയ [[തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടനത്തിന്റെ]] വിവരണത്തിലാണ് പള്ളിയെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി പരാമർശിക്കുന്നത്. പള്ളിയുടെ മൊസൈക് പാകിയ തറയ്ക്കു താഴെയുള്ള പ്രകൃതിദത്ത പാറയിൽ തുരന്നുണ്ടാക്കിയ ആറ് ശവകുടീരങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ബെല്ലാർമിനോ ബാഗാട്ടി 1935-ൽ ഈ സ്ഥലത്ത് പ്രവർത്തിച്ചു. വിർജിലിയോ കാനിയോ കോർബോ പിന്നീട് ബസിലിക്കയുടെ ഉൾഭാഗത്ത് ഖനനം നടത്തി. പ്രദർശനത്തിനായി യഥാർത്ഥ തറകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചുമതല 1963-ൽ അദ്ദേഹത്തെ ഏൽപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;madainchronology&quot;&gt;{{Cite web|url=http://madainproject.com/mount_nebo_chronology|title=Chronology of Mount Nebo|access-date=2 April 2018|website=Madain Project}}&lt;/ref&gt; ഈ സ്ഥലം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ആരാധനയ്ക്കുള്ള ഇടം ഒരുക്കുന്നതിനുമായി നിർമ്മിച്ച ആധുനിക ചാപ്പൽ പ്രെസ്ബറ്ററിയിൽ, വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ മൊസൈക് തറകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കാണാം. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ളത് പിന്നിയ കുരിശിന്റെ രൂപമുള്ള ഒരു പാനലാണ്; അത് ഇപ്പോൾ തെക്കേ ഭിത്തിയുടെ കിഴക്കേ അറ്റത്ത് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ബൈസന്റൈൻ മൊസൈക്കുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മോശ സ്മാരകം 2007 മുതൽ 2016 വരെ നവീകരണത്തിനായി അടച്ചിട്ടിരുന്നു. ഇത് 2016 ഒക്ടോബർ 15-ന് വീണ്ടും തുറന്നു.&lt;ref name=&quot;madainchurch&quot;&gt;{{Cite web|url=http://madainproject.com/memorial_church_of_moses_(mount_nebo)|title=Moses Memorial Church|access-date=2 April 2018|website=Madain Project|archive-date=2018-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402101730/http://madainproject.com/memorial_church_of_moses_(mount_nebo)|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.en.abouna.org/en/holylands/memorial-moses-mount-nebo-reopened |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-18 |archive-date=2019-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412171915/http://www.en.abouna.org/en/holylands/memorial-moses-mount-nebo-reopened |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.jordantimes.com/news/local/moses-memorial-reopens-mount-nebo-after-10-years-renovation |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426164402/http://www.jordantimes.com/news/local/moses-memorial-reopens-mount-nebo-after-10-years-renovation |archive-date=2021-04-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Mount Nebo-Siyagha, Jordan (2009).jpg|പർവതത്തിന്റെ കവാടത്തിലുള്ള കല്ല്
പ്രമാണം:Memorial of Moses Stone.jpg|ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ നെബോ പർവതത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടം അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന കല്ല്
പ്രമാണം:Mount Nebo Distances.jpg|നെബോ പർവതത്തിൽ നിന്ന് വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കുള്ള ദൂരം കാണിക്കുന്ന ഫലകം
പ്രമാണം:Couple in Front of Church.jpg|ഖനനം ചെയ്തെടുത്ത പള്ളിയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന ഘടന
പ്രമാണം:Mt Nebo Mosaic.jpg|ഡയകോണിക്കോൺ-സ്നാപനഗൃഹത്തിലെ മൊസൈക്ക്
പ്രമാണം:MtNeboBaptismal.jpg|സ്നാപനത്തൊട്ടി
പ്രമാണം:Prosphora_Nebo.jpg|മൊസൈക് ലിഖിതം (അലക്സിയോസും തിയോഫിലോസും പുരോഹിതരായിരുന്ന കാലത്തെ [[Offering of Caesarion|കൈസര്യന്റെ വഴിപാട്]])
പ്രമാണം:The Brazen Serpent, Mount Nebo.jpg|ബ്രാസൻ സർപ്പ ശില്പം, നെബോ പർവതം
പ്രമാണം:BrazenSerpent.JPG|ബ്രാസൻ സർപ്പ പ്രതിമയുടെ വിശദാംശം
പ്രമാണം:Mosaic_at_MountNebo.jpg|തിയോടോക്കോസ് ചാപ്പലിലെ മൊസൈക്കിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ
പ്രമാണം:Nebo02(js).jpg|നെബോ പർവതം
പ്രമാണം:Nebo04(js).jpg|നെബോ പർവതം
പ്രമാണം:Nebo05(js).jpg|മൊസൈക്കുകൾ, നെബോ പർവതം
പ്രമാണം:Nebo07(js).jpg|മൊസൈക്കുകൾ, നെബോ പർവതം
പ്രമാണം:Nebo10(js).jpg|മൊസൈക്കുകൾ, നെബോ പർവതം
പ്രമാണം:Nebo09(js).jpg|മൊസൈക്കുകൾ, നെബോ പർവതം
&lt;/gallery&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* നെബോ പർവതം, യൂട്ട
* പിസ്ഗ പർവതം (ബൈബിൾ)
* നബാവു
* നബി മൂസ

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

* [https://web.archive.org/web/20131229072334/http://www.christusrex.org/www1/ofm/fai/FAIeval.html നെബോ പർവതം: പുതിയ പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങൾ: 1967–1997], മിഷേൽ പിക്കിറില്ലോയും യുജെനിയോ അല്ലിയാറ്റയും

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [https://web.archive.org/web/20131224105618/http://www.christusrex.org/www1/ofm/fai/FAInebo1.html നെബോ പർവതത്തിലെ ഫ്രാൻസിസ്കൻമാർ]
* [https://web.archive.org/web/20070203015336/http://www.archart.it/archart/asia/Giordania/Nebo/index.html പുരാവസ്തുശാസ്ത്രവും കലയും] - ജോർദാനിലെ ഖനനങ്ങളുടെ ഫോട്ടോകൾ
* [https://web.archive.org/web/20130928163331/http://www.christusrex.org/www1/ofm/fai/FAInebo7.html നെബോ പർവതത്തിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രങ്ങൾ 1]

[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:ബൈബിൾ സ്ഥലനാമം]]
[[വർഗ്ഗം:ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>o53pkigpnzn941r679esy0kt8k6s5xl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541994</id>
    <revision>
      <id>4682255</id>
      <parentid>4582526</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T14:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29018" sha1="8ib1d1joxwew416onj3d864unuoy54m" xml:space="preserve">{{Infobox organization|name=നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് (ഇന്ത്യ)|board_of_directors=|services=|membership=|language=|sec_gen=|leader_title=President|leader_name=ഡോ. സരോജ് ചൂരമണി ഗോപാൽ, FAMS|leader_title2=Honorary Secretary|leader_name2=ഡോ. ദീപാ നാരായൺ ശ്രീവാസ്തവ, FAMS|leader_title3=ട്രഷറർ|leader_name3=ഡോ. മീര രജനി, FAMS|leader_title4=|leader_name4=|key_people=|coords={{coord|28.3359|N|77.1312|E}}|main_organ=|parent_organization=|subsidiaries=|secessions=|affiliations=|budget=|staff=|volunteers=|slogan=|website={{Url|http://www.nams-india.in|Website}}|remarks=|formerly=ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്|region=India|location=അൻസാരി നഗർ, [[ന്യൂഡൽഹി]]|native_name=|map2_caption=|named_after=|image=|image_size=|alt=|caption=|map=|map_size=|map_alt=|map_caption=|map2=|map2_size=|map2_alt=|abbreviation=|headquarters=NAMS House|motto=|predecessor=|merged=|successor=|formation={{start date and age|df=yes|1961|04|21}}|founder=|founding_location=|extinction=&lt;!-- use {{end date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;|merger=|type=|status=|purpose=To foster academic excellence in Medicine|footnotes=}}
ദേശീയ ആരോഗ്യനയം, ആസൂത്രണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയിൽ സർക്കാരിനെ ഉപദേശിക്കുന്ന സമിതിയായും ഒരു പ്രൊമോട്ടിംഗ് ഏജൻസിയായും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ കീഴിലുള്ള ഒരു നോഡൽ ഏജൻസിയാണ് '''നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് (ഇന്ത്യ)''' അല്ലെങ്കിൽ '''NAMS.''' മെഡിക്കൽ, ആരോഗ്യ പ്രൊഫഷണലുകൾക്ക് തുടർ മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം (സി‌എം‌ഇ).&lt;ref name=&quot;From Physiology and Chemistry to Biochemistry&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4CaQ3-x3LXMC&amp;q=national+academy+of+medical+sciences+(nams)&amp;pg=PA171|title=From Physiology and Chemistry to Biochemistry|last=D. P. Burma|publisher=Pearson Education India|year=2011|isbn=9788131732205|pages=171 of 531|access-date=19 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328233300/https://books.google.ae/books?id=4CaQ3-x3LXMC&amp;pg=PA171&amp;lpg=PA171&amp;dq=national+academy+of+medical+sciences+(nams)&amp;source=bl&amp;ots=H_AWS5hGyQ&amp;sig=_e6RXvmkwS2rPDTImjq2Lb-qoyI&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiazK7vxMrLAhUFSBQKHXGfBCI4ChDoAQgZMAA#v=onepage&amp;q=national%20academy%20of%20medical%20sciences%20(nams)&amp;f=false|archive-date=28 March 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;About NAMS&quot;/&gt; മെഡിക്കൽ അക്കാദമികളുടെ ആഗോള ശൃംഖലയായ ''ഇന്റർ അക്കാദമി മെഡിക്കൽ പാനലിന്റെ'' (ഐ‌എ‌എം‌പി) ഭാഗമാണിത്. &lt;ref name=&quot;IAMP Members&quot;&gt;{{Cite web|url=http://iamp-online.org/members/list/|title=IAMP Members|access-date=19 March 2016|date=2016|publisher=Inter Academy Medical Panel|archive-url=https://web.archive.org/web/20160319185430/http://iamp-online.org/members/list/|archive-date=19 March 2016}}&lt;/ref&gt; അക്കാദമിയുടെ ആസ്ഥാനം അൻസാരി നഗറിലെ അംസാരി നഗർ, [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ന്യൂഡൽഹി|ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]], [[ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്]] ഹൗസ്, ഇന്ത്യൻ തലസ്ഥാനമായ [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂഡൽഹിയിലെ]] മഹാത്മ ഗാന്ധി മാർഗ് എന്നയിടത്താണ്.&lt;ref name=&quot;Contact Us&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nams-india.in/contact.php|title=Contact Us|access-date=18 March 2016|date=2016|publisher=NAMS|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320002341/http://www.nams-india.in/contact.php|archive-date=20 March 2016}}&lt;/ref&gt;

== ഉല്‌പത്തി ==
നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് എന്ന രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത സൊസൈറ്റിയായി 1961 ഏപ്രിൽ 21 ന് ഇന്ത്യയിൽ മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ഗവേഷണത്തിന്റെയും ഉന്നമനത്തിനായി ആരംഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;About NAMS&quot;/&gt; 1961 ഡിസംബർ 19 ന് അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു]] സ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ന്യൂഡൽഹിയിലെ നംസ് ഹൗസിലാണ് അക്കാദമി പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. 1963 ൽ ന്യൂഡൽഹിയിലെ [[വിജ്ഞാൻ ഭവൻ|വിജ്ഞാന ഭവനിലാണ്]] ഉദ്ഘാടന സമ്മേളനം നടന്നത്. [[എസ്. രാധാകൃഷ്ണൻ|സർവേപ്പള്ളി രാധാകൃഷ്ണൻ]] പ്രസംഗിച്ചു. 1976 നവംബർ 16 ന് അക്കാദമി തന്നെ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് (ഇന്ത്യ) എന്ന് സ്വയം പേരുമാറ്റി.

== ഭരണം ==
ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട 22 അംഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു കൗൺസിലാണ് അക്കാദമിയുടെ ഭരണം, ഒരു പ്രസിഡന്റും വൈസ് പ്രസിഡന്റും നേതൃത്വം വഹിക്കുന്നു, സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിൽ ഒരു ട്രഷറർ അവരെ സഹായിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;About NAMS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nams-india.in/about.php?n=intro|title=About NAMS|access-date=18 March 2016|date=2016|publisher=NAMS|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320002239/http://www.nams-india.in/about.php?n=intro|archive-date=20 March 2016}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ പ്രസിഡന്റാണ് മുകുന്ദ് എസ്. ജോഷി, സഞ്ജയ് വാധ്വ, മനോരമ ബെറി എന്നിവർ യഥാക്രമം വൈസ് പ്രസിഡന്റും ട്രഷററുമായി സേവനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Office Bearers&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nams-india.in/about.php?n=officebearers|title=Office Bearers|access-date=March 19, 2016|date=2016|publisher=NAMS|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320002326/http://www.nams-india.in/about.php?n=officebearers|archive-date=20 March 2016}}&lt;/ref&gt; കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയരായ നിരവധി മെഡിക്കൽ വ്യക്തികളായ പി കെ ദവേ, [[സരോജ് ചൂരമണി ഗോപാൽ]], മോഹൻ കാമേശ്വരൻ എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;List Of Council Members&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nams-india.in/about.php?n=councilmembers|title=List Of Council Members|access-date=March 19, 2016|date=2016|publisher=NAMS|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320002235/http://www.nams-india.in/about.php?n=councilmembers|archive-date=20 March 2016}}&lt;/ref&gt;

== പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
ജൂനിയർ ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കും മെഡിക്കൽ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കുമായി തുടർ മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം (സിഎംഇ) പ്രോഗ്രാമുകളിലൂടെ മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് നാംസിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങളിലൊന്ന്. &lt;ref name=&quot;From Physiology and Chemistry to Biochemistry&quot;/&gt; മികവിന്റെ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പരിശീലനം നേടുന്നവർക്ക് പതിവായി അക്കാദമി അവസരങ്ങൾ നൽകുന്നു. വിവിധ മെഡിക്കൽ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സിമ്പോസിയയും വർക്ക് ഷോപ്പുകളും ഇത് നടത്തുന്നു, അവിടെ മെഡിക്കൽ പ്രൊഫഷണലുകളും ഗവേഷകരും ആധുനിക മെഡിക്കൽ രീതികളും മാതൃകകളും തുറന്നുകാട്ടുകയും അക്കാദമിയിലെ അംഗങ്ങളായി സ്ട്രീമിൽ ചേരാൻ അവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref name=&quot;About NAMS&quot;/&gt; നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് എക്സാമിനേഷൻസ് നടത്തിയ എൻ‌ട്രി പരീക്ഷയിലെ വിജയകരമായ പ്രകടനത്തിന്, പരീക്ഷകർക്ക് ദേശീയ ബോർഡ് തലക്കെട്ട് (മുമ്പ് MNAMS) ഡിപ്ലോമേറ്റ് നൽകും. &lt;ref name=&quot;Notification&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.natboard.edu.in/dnb_matter.php?notice_id=4|title=Notification|access-date=March 19, 2016|date=2016|publisher=National Board of Examinations|archive-date=2020-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811003429/https://natboard.edu.in/dnb_matter.php?notice_id=4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അക്കാദമിക് പ്രമോഷൻ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പുറമെ, ഫെലോഷിപ്പുകളിലൂടെയും അവാർഡുകളിലൂടെയും അക്കാദമി മികവ് തിരിച്ചറിയുന്നു; ഫെലോഷിപ്പ് ഹോണററി ഫെലോകളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്ക് ഓണററി ഫെലോഷിപ്പ് നൽകുമ്പോൾ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോഷിപ്പ് മെഡിക്കൽ പ്രൊഫഷണലുകൾക്ക് മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കലണ്ടറിലെ ഒരു പ്രധാന ഇവന്റായ നംസ്‌കോൺ അക്കാദമി ഒരു വാർഷിക സമ്മേളനം നടത്തുന്നു. &lt;ref name=&quot;Namscon2014&quot;&gt;{{Cite web|url=http://namscon2014.com/pages/about-us.php|title=Namscon2014|access-date=March 19, 2016|date=2016|publisher=Namscon|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320064104/http://namscon2014.com/pages/about-us.php|archive-date=March 20, 2016}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ, ദേശീയ ആരോഗ്യനയവും ആസൂത്രണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളിൽ ഇത് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഉപദേശക സമിതിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 

== എമെറിറ്റസ് പ്രൊഫസർമാർ ==
''ശ്രദ്ധേയമായ സേവന പ്രൊഫൈലും നേട്ടങ്ങളും എമെറിറ്റസ് പ്രൊഫസർ'' എന്ന പദവി ഉപയോഗിച്ച് അക്കാദമി അക്കാദമിക് വിദഗ്ധരെ ബഹുമാനിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Directory Of Emeritus Professors&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nams-india.in/about.php?n=directory|title=Directory Of Emeritus Professors|access-date=18 March 2016|date=2016|publisher=NAMS|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328064542/http://www.nams-india.in/about.php?n=directory|archive-date=28 March 2016}}&lt;/ref&gt; ''എമെറിറ്റസ് പ്രൊഫസർ'' ടൈറ്റിൽ ഹോൾഡർമാരുടെ പട്ടിക ഇനിപ്പറയുന്നു:
{{Div col|colwidth=15em}} 
* [[Daya Kishore Hazra|ദയാ കിഷോർ ഹസ്ര]]
* [[Jasbir Singh Bajaj|ജസ്ബീർ സിംഗ് ബജാജ്]]
* [[M. Berry|എം. ബെറി]]
* [[M. K. Bahn|എം. കെ]]
* [[C. S. Bhaskaran|സി. എസ്. ഭാസ്‌കരൻ]]
* [[C. Shyamala Bhasakaran|സി. ശ്യാമള ഭാസ്കരൻ]]
* [[R. V. Bhatt|ആർ. വി. ഭട്ട്]]
* [[M. S. Boparai|എം. എസ്. ബോപാറായ്]]
* [[Kamal Buckshee|കമൽ ബക്ക്ഷീ]]
* [[Ranjit Roy Chaudhury|രഞ്ജിത് റോയ് ചൗധരി]]
* [[J. S. Chopra|ജെ. എസ്. ചോപ്ര]]
* [[Kirpal Singh Chugh|കിർപാൽ സിംഗ് ചുഗ്]]
* [[T. D. Chugh|ടി. ഡി. ചുഗ്]]
* [[P. K. Dave|പി. കെ. ഡേവ്]]
* [[M. G. Deo|എം. ജി. ഡിയോ]]
* [[S. S. Deshmukh|എസ്. എസ്. ദേശ്മുഖ്]]
* [[Nirmal Kumar GangulyN. K. Ganguly|നിർമ്മൽ കുമാർ ഗാംഗുലി]]
* [[B. K. Goyal|ബി. കെ. ഗോയൽ]]
* [[J. S. Guleria|ജെ. എസ്. ഗുലേറിയ]]
* [[O. P. Gupta|ഒ. പി. ഗുപ്ത]]
* [[S. Kameshwaran|എസ്. കാമേശ്വരൻ]]
* [[B. M. L. Kapur|ബി. എം. എൽ. കപൂർ]]
* [[Narayana Panicker Kochupillai|നാരായണ പണിക്കർ കൊച്ചുപിള്ള]]
* [[R. D. Lele|ആർ. ഡി. ലെലെ]]
* [[Jitendra Nath Pande|ജിതേന്ദ്ര നാഥ് പാണ്ഡെ]]
* [[Sunkara Balaparameswara Rao|ശങ്കര ബാലപാരമേശ്വര റാവു]]
* [[G. S. Sainani|ജി. എസ്. സൈനാനി]]
* [[C. P. Sawhney|സി. പി. സാവ്‌നി]]
* [[K. N. Sharma|കെ. എൻ. ശർമ്മ]]
* [[Shridhar Sharma|ശ്രീധർ ശർമ്മ]]
* [[Gurmohan Singh|ഗുർമോഹൻ സിംഗ്]]
* [[K. K. Talwar|കെ. കെ. തൽവാർ]]
* [[Prakash Narain Tandon|പ്രകാശ് നരേൻ ടണ്ടൻ]]
* [[S. P. S. Teotia|എസ്. പി. എസ്. ടിയോഷ്യ]]
* [[S. N. Wadhwa|എസ്. എൻ. വാധ്വ]]
* [[N. H. Wadia|എൻ. എച്ച്. വാഡിയ]]
{{div col end}}

== ജേണൽ ഓഫ് അക്കാദമി ==
അക്കാദമി ഒരു ത്രൈമാസ ജേണൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു, ''അന്നൽസ് ഓഫ് നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് (ഇന്ത്യ)'', &lt;ref name=&quot;Annals of the National Academy of Medical Sciences (India)&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://annals-nams.in/index.php/annals|title=Annals of the National Academy of Medical Sciences (India)|journal=Annals of the National Academy of Medical Sciences (India)|issn=2454-5635|accessdate=19 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151113050549/http://annals-nams.in/index.php/annals|archivedate=13 November 2015}}&lt;/ref&gt; ഇത് ഗവേഷകർക്കും വിദ്യാഭ്യാസ വിദഗ്ധർക്കും വിദ്യാഭ്യാസ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർമാർക്കും അവരുടെ കൃതികൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു വേദി നൽകുന്നു. &lt;ref name=&quot;Ann Natl Acad Med Sci&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/journal/0379-038X_Annals_of_the_National_Academy_of_Medical_Sciences_India|title=Ann Natl Acad Med Sci|access-date=19 March 2016|date=2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327163929/https://www.researchgate.net/journal/0379-038X_Annals_of_the_National_Academy_of_Medical_Sciences_India|archive-date=27 March 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Vol 51, No 1 &amp; 2 (2015)&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://annals-nams.in/index.php/annals/issue/view/7/showToc|title=Vol 51, No 1 &amp; 2 (2015)|journal=Annals of the National Academy of Medical Sciences (India)|year=2015|volume=51|issue=1|issn=2454-5635|accessdate=19 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160328074025/http://annals-nams.in/index.php/annals/issue/view/7/showToc|archivedate=28 March 2016}}&lt;/ref&gt; സഞ്ജീവ് മിശ്ര പത്രാധിപരാണ്. വി. മോഹൻ കുമാർ, മോഹൻ കാമേശ്വരൻ എന്നിവർ യഥാക്രമം അസോസിയേറ്റ് എഡിറ്ററും അസിസ്റ്റന്റ് എഡിറ്ററുമാണ്. അവരെ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡും എഡിറ്റോറിയൽ അസിസ്റ്റന്റുമാരുടെ സംഘവും സഹായിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Editorial Team&quot;&gt;{{Cite web|url=http://annals-nams.in/index.php/annals/about/editorialTeam|title=Editorial Team|access-date=19 March 2016|date=2016|publisher=NAMS|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328040323/http://annals-nams.in/index.php/annals/about/editorialTeam|archive-date=28 March 2016}}&lt;/ref&gt;

== അവാർഡുകളും സമ്മാനങ്ങളും ==
ഗവേഷണം, സേവനം, പ്രസിദ്ധീകരണം, അക്കാദമിക് മേഖലകളിലെ സംഭാവനകൾക്കായി ആറ് വാർഷിക അവാർഡുകൾ അക്കാദമി ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;NAMS Awards&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://lrsitbrd.nic.in/IJTB/Year%201990/July%201990/July%201990%20n.pdf|title=NAMS Awards|journal=Ind. J. Tub.|year=1990|volume=37|issue=171|accessdate=19 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060823044504/http://lrsitbrd.nic.in/IJTB/Year%201990/July%201990/July%201990%20n.pdf|archivedate=23 August 2006}}&lt;/ref&gt;
ഗവേഷണം, സേവനം, പ്രസിദ്ധീകരണം, അക്കാദമിക് മേഖലകളിലെ സംഭാവനകൾക്കായി ആറ് വാർഷിക അവാർഡുകൾ അക്കാദമി ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;NAMS Awards&quot;/&gt;
{{Div col|colwidth=30em}}
* '''ഡോ. എസ്. മിശ്ര മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ് ഡോ'''&lt;ref name=&quot;Awards and recognition&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.rmrc.res.in/aboutAwards.html | title=Awards and recognition | publisher=Regional Medical Research Centre | date=2016 | access-date=19 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160327033132/http://www.rmrc.res.in/aboutAwards.html | archive-date=27 March 2016 | url-status=dead | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
40 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള ഒരു വിദ്യാർത്ഥി നടത്തിയ ഗവേഷണത്തിലെ മികവിനെ അവാർഡ് അംഗീകരിക്കുന്നു, കൂടാതെ ബയോമെഡിക്കൽ സയൻസ് മേഖലയിലെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഇത് അവസരമൊരുക്കുന്നു. 1974 ൽ സ്ഥാപിതമായ അക്കാദമിയുടെ സ്ഥാപക കൂട്ടാളികളിൽ ഒരാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം അവാർഡ് വെങ്കല മെഡലും ക്യാഷ് പ്രൈസും വഹിക്കുന്നു.

* '''സർ ശ്രീറാം മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ്'''&lt;ref name=&quot;Awards and Fellowship&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.sushrut.org/profile/awards_felloships.pdf | title=Awards and Fellowship | publisher=Sushrut | date=2016 | access-date=19 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160331180940/http://www.sushrut.org/profile/awards_felloships.pdf | archive-date=31 March 2016 | url-status=live | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
വെങ്കല മെഡലും ക്യാഷ് പ്രൈസും വഹിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീറാം ഫൗണ്ടേഷന്റെ ഒരു എൻ‌ഡോവ്‌മെന്റാണ് അവാർഡ് ഏർപ്പെടുത്തിയത്, ഇതിന് മുമ്പുള്ള മൂന്ന് വർഷ കാലയളവിൽ കമ്മ്യൂണിറ്റി ഹെൽത്ത്, മെഡിസിൻ, മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം, ഹോസ്പിറ്റൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ എന്നിവയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാത്ത ഏറ്റവും മികച്ച പ്രവർത്തനത്തിന് അവാർഡ് ലഭിച്ചു. അവാർഡ്.

* '''ഡോ. ആർ. എം. കസ്ലിവാൾ അവാർഡ്'''&lt;ref name=&quot;Highlights of your department/unit&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.bhu.ac.in/ims/hospital/units/surgery/highlights.htm | title=Highlights of your department/unit | publisher=Banaras Hindu University | date=2016 | access-date=19 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150612011018/http://www.bhu.ac.in/ims/hospital/units/surgery/highlights.htm | archive-date=12 June 2015 | url-status=live | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
ഫെലോ ​​ഓഫ് അക്കാദമി സ്ഥാപിച്ച ഈ അവാർഡ് വൻകുടലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള മികച്ച ഫീൽഡ് വർക്കുകൾക്കായി തുറന്നിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ അദ്ദേഹം ചെയ്ത ജോലിയെക്കുറിച്ച് അഭിലാഷം സമർപ്പിച്ച പ്രബന്ധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് സൂക്ഷ്മപരിശോധന.

* '''ഡോ. വിംല യിർമാനി അവാർഡ്'''&lt;ref name=&quot;Notes and News&quot;&gt;{{cite journal | url=http://lrsitbrd.nic.in/IJTB/Year%201991/July%201991/july%201991%20M.pdf | title=Notes and News | journal=Ind .J. Tub. | year=1991 | volume=38 | pages=174 | access-date=19 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160331214002/http://lrsitbrd.nic.in/IJTB/Year%201991/July%201991/july%201991%20M.pdf | archive-date=31 March 2016 | url-status=dead | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
ന്യൂറോളജിക്കൽ‌ അല്ലെങ്കിൽ‌ മാനസിക പീഡനത്തിനിരയായ ആളുകളുടെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ സാമൂഹിക പുനരധിവാസ മേഖലയിൽ‌ ഇന്ത്യയിൽ‌ നടത്തിയ പ്രവർ‌ത്തനങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്ന അക്കാദമിയിലെ ഒരു അംഗം സ്ഥാപിച്ച മറ്റൊരു അവാർ‌ഡാണിത്. വെങ്കല മെഡലും ക്യാഷ് പ്രൈസും അടങ്ങുന്നതാണ് അവാർഡ്.

* '''ശ്രീരാം ട്രാവൽ ഫെലോഷിപ്പ് സ്കീം'''&lt;ref name=&quot;Notes and News&quot; /&gt;
മറ്റൊരു ഇന്ത്യൻ സ്ഥാപനത്തിൽ വിപുലമായ പഠനത്തിനായി ഒരു ഇന്ത്യൻ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഫാക്കൽറ്റിക്ക് തുറന്ന ഫെലോഷിപ്പാണിത്. ഇന്ത്യയിലെ സ്ഥാപന മേധാവികളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച നാമനിർദ്ദേശങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഫെലോഷിപ്പ് നൽകുന്നത്.
* '''ശ്യാം ലാൽ സക്സേന മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ്'''&lt;ref name=&quot;Welcome to MERFish&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.merfish.org/ | title=Welcome to MERFish | publisher=MERFish | date=2016 | access-date=19 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160322062655/http://www.merfish.org/ | archive-date=22 March 2016 | url-status=live | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
ബയോമെഡിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലയിലെ ഒരു ഗവേഷകൻ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതോ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാത്തതോ ആയ മികച്ച കൃതിക്ക് അവാർഡ് നൽകുകയും വെങ്കല മെഡലും ക്യാഷ് പ്രൈസും വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
{{div col end}}

ഈ അവാർഡുകൾക്ക് പുറമേ, രണ്ട് വാർഷിക പ്രഭാഷണങ്ങളായ 'NAMS Oration', Dr. K. L. Wig Oration,&lt;ref name=&quot;DMCH doctor awarded ‘Dr K L Wig Oration 2014-2015’&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.dailypost.in/regions/daily-ludhiana/50679-dmch-doctor-awarded-dr-k-l-wig-oration-2014-2015 | title=DMCH doctor awarded 'Dr K L Wig Oration 2014-2015' | publisher=Daily Post | date=27 October 2015 | access-date=16 March 2016 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
അക്കാദമി സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;NAMS Oration&quot;&gt;{{cite web | url=http://web.tnmgrmu.ac.in/index.php/dental/436-newsaevents/2717 | title=NAMS Oration | publisher=The Tamil Nadu Dr. M. G. R. Medical University | date=2016 | access-date=19 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160329072105/http://web.tnmgrmu.ac.in/index.php/dental/436-newsaevents/2717 | archive-date=29 March 2016 | url-status=dead | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
* [[Indian National Science Academy|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി]]
* [[Indian Academy of Sciences|ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്]]
* [[National Academy of Sciences, India|നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, ഇന്ത്യ]]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{cite web | url=http://www.iamp-online.org/node/64 | title=National Academy of Medical Sciences(India) | publisher=Inter Academy Medical Panel | work=IAMP Profile | date=2016 | access-date=19 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181009092758/http://www.iamp-online.org/node/64 | archive-date=2018-10-09 | url-status=dead}}
* {{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=oLQ6aktCp3c&amp;index=3&amp;list=PL7U8qKlegO_kx3-qJ4SMUaeaeiWf4EBmu | title=Dr R M Kasliwal Award | publisher=NAMSCON 2014 | work=[[YouTube]] video | date=27 October 2014 | access-date=19 March 2016}}

{{authority control}}
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ശാസ്ത്രസാങ്കേതികമേഖല]]</text>
      <sha1>8ib1d1joxwew416onj3d864unuoy54m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>547883</id>
    <revision>
      <id>4682416</id>
      <parentid>4629973</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32680" sha1="jzcz7rpwp832rx7dazkomog89s89yqz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Freedom of Worship (painting)}}
{{Infobox Artwork
| image_file      = &quot;Freedom of Worship&quot; - NARA - 513537.jpg
| image_size      = 
| title           = ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപ്
| other_title_1   = &lt;br&gt;or Freedom to Worship
| artist          = [[Norman Rockwell]]
| year            = 1943
| medium          = [[Oil painting|oil on canvas]]
| height_metric   = 116.8
| width_metric    = 90
| height_imperial = 46
| width_imperial  = 35.5
| metric_unit     = cm
| imperial_unit   = in
| city            = &lt;br&gt;[[Stockbridge, Massachusetts]]&lt;br&gt;United States
| museum          = [[Norman Rockwell Museum]]
}}
അമേരിക്കൻ കലാകാരൻ [[നോർമൻ റോക്ക്‌വെൽ]] വരച്ച [[Four Freedoms (Rockwell)|ഫോർ ഫ്രീഡംസ്]] ചിത്രങ്ങളിൽ രണ്ടാമത്തേതാണ് '''ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപ്''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഫ്രീഡം ടു വർഷിപ്.''' അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ 32-ാമത് പ്രസിഡന്റ് [[ഫ്രാങ്ക്ലിൻ ഡി. റൂസ്‌വെൽറ്റ്]] 1941 ജനുവരി 6-ന് നടത്തിയ [[State of the Union|സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ദി യൂണിയൻ അഡ്രെസിൽ]] വിവരിച്ച ഫോർ ഫ്രീഡംസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലക്ഷ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഈ ചിത്രങ്ങൾ. റോക്ക്വെല്ലിന്റെ ഈ പെയിന്റിംഗും [[ഫ്രീഡം ഓഫ് സ്പീച്ച്|ഫ്രീഡം ഓഫ് സ്പീച്ചും]] ആണ് പരമ്പരയിലെ ഏറ്റവും വിജയകരമായത്. ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപ് 1943 ഫെബ്രുവരി 27 ലക്കം [[ദി സാറ്റർഡേ ഈവനിംഗ് പോസ്റ്റ്|ദി സാറ്റർഡേ ഈവനിംഗ് പോസ്റ്റിന്റെ]] തത്ത്വചിന്തകനായ [[Will Durant|വിൽ ഡ്യൂറന്റിന്റെ]] ഒരു ലേഖനത്തോടൊപ്പം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
== പശ്ചാത്തലം ==
നോർമൻ റോക്ക്‌വെൽ വരച്ച നാല് ഓയിൽ പെയിന്റിംഗുകളുടെ പരമ്പരയിലെ രണ്ടാമത്തേതാണ് ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപ്. 1941 ജനുവരി 6 ന് 77-ാമത് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് കോൺഗ്രസിന് ഫോർ ഫ്രീഡംസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രസിഡന്റ് ഫ്രാങ്ക്ലിൻ ഡി. റൂസ്‌വെൽറ്റിന്റെ സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് യൂണിയൻ അഡ്രെസാണ് ഈ ചിത്രങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനമായത്. &lt;ref name=&quot;U.S. News &amp; World Report, L.P&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412075512/http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm|archive-date=April 12, 2008|title=100 Documents That Shaped America:President Franklin Roosevelt's Annual Message (Four Freedoms) to Congress (1941)|access-date=April 11, 2008|work=[[U.S. News &amp; World Report]]}}&lt;/ref&gt; ഫോർ ഫ്രീഡംസിൽ [[Constitution of the United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഭരണഘടനയിൽ]] വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന രണ്ടെണ്ണം [[ഫ്രീഡം ഓഫ് സ്പീച്ച്|ഫ്രീഡം ഓഫ് സ്പീച്ചും]]  ഫ്രീഡം ഓഫ് റിലീജിയനുമാണ്. &lt;ref name=FSP&gt;{{cite web|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406903628933162|title=Free Speech Personified: Norman Rockwell's inspiring and enduring painting|access-date=December 31, 2013|date=October 10, 2009|work=[[The Wall Street Journal]]|author=Cole, Bruce|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229175211/http://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406903628933162|archive-date=December 29, 2014|url-status=dead|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt; ഫോർ ഫ്രീഡംസിന്റെ പ്രമേയം പിന്നീട് സഖ്യകക്ഷികളുടെ രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധ നയ പ്രസ്താവനയായ [[അറ്റ്ലാന്റിക് ചാർട്ടർ]] &lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=7VjcHPR2lfcC&amp;pg=PA49|title=2048: Humanity's Agreement to Live Together|author=Boyd, Kirk|isbn=978-1-4596-2515-0|page=12|publisher=Berrett-Koehler Publishers|year=2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mhhecYMgUNsC&amp;pg=PA287|title=The Kravchenko Case: One Man's War on Stalin|author=Kern, Gary|isbn=978-1-929631-73-5|page=287|publisher=Enigma Books|year=2007}}&lt;/ref&gt;ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ചാർട്ടറിന്റെ ഭാഗമായി. &lt;ref name=&quot;U.S. News &amp; World Report, L.P&quot;/&gt; പ്രശസ്ത എഴുത്തുകാരുടെ ലേഖനങ്ങളോടൊപ്പം ദി സാറ്റർഡേ ഈവനിംഗ് പോസ്റ്റിൽ തുടർച്ചയായി നാല് ആഴ്ചകളായി ചിത്രങ്ങളുടെ പരമ്പര [[ഫ്രീഡം ഓഫ് സ്പീച്ച്]] (ഫെബ്രുവരി 20), ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപ്  (ഫെബ്രുവരി 27), [[ഫ്രീഡം ഫ്രം വാണ്ട്]] (മാർച്ച് 6), ഫ്രീഡം ഫ്രം ഫീയർ ( മാർച്ച് 13) എന്നിവ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. &lt;ref name=NRFF&gt;{{cite web|url=http://www.countrymanpress.com/titles/NormanRockwellsFourFreedoms.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070814161913/http://www.countrymanpress.com/titles/NormanRockwellsFourFreedoms.html|archive-date=August 14, 2007|title=Norman Rockwell's Four Freedoms|access-date=April 11, 2008|publisher=The Countryman Press}}&lt;/ref&gt;  ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപിനൊപ്പമുള്ള ലേഖനത്തിനായി പോസ്റ്റ് എഡിറ്റർ ബെൻ ഹിബ്സ് തന്റെ പ്രശസ്തിയുടെ ഉന്നതിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിറ്റുപോയ എഴുത്തുകാരനായ ഡ്യൂറന്റിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. അക്കാലത്ത്, ഡ്യൂറന്റ് തന്റെ ഭാര്യ ഏരിയൽ ഡ്യൂറന്റിനൊപ്പം സഹകരിച്ച് പത്ത് വാല്യങ്ങളായ [[ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് സിവിലിസേഷൻ|ദി സ്റ്റോറി ഓഫ് സിവിലിസേഷനിൽ]] പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. വിൽ ഡ്യൂറന്റ് ചരിത്രത്തെയും തത്ത്വചിന്തയെയും കുറിച്ച് പ്രഭാഷണം നടത്തി. &lt;ref&gt;Murray and McCabe, p. 61.&lt;/ref&gt;ക്രമേണ, പെയിന്റിംഗുകളുടെ പരമ്പര പോസ്റ്റർ രൂപത്തിൽ വ്യാപകമായി വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുകയും യുഎസ് ഗവൺമെന്റ് വാർ ബോണ്ട് ഡ്രൈവിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=AASfaWP&gt;{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9806E5D91E3CF937A25753C1A9679C8B63|title= Art/Architecture; Salve for a Wounded People|access-date=April 7, 2008|work=[[The New York Times]]|date=October 14, 2001|author=Marling, Karal Ann|archive-url = https://web.archive.org/web/20080415212052/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9806E5D91E3CF937A25753C1A9679C8B63 |archive-date = April 15, 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ILTPP/&gt;&lt;ref name=HaK102&gt;Hennessey and Knutson, p. 102.&lt;/ref&gt;

==വിവരണം==
{{quote box|width=27em|bgcolor=#c6dbf7|align=left|quote=&quot;The second is freedom of every person to worship God in his own way—everywhere in the world.&quot;|source=—[[Franklin D. Roosevelt]]'s January 6, 1941 [[State of the Union address]] introducing the theme of the [[Four Freedoms]]}}
മിതമായ സ്ഥലത്ത് എട്ട് തലകളുടെ മുഖഭാഗചിത്രം പെയിന്റിംഗ് കാണിക്കുന്നു. വിവിധ പ്രതിരൂപങ്ങൾ വിവിധ മതവിശ്വാസികളെ ഒരു നിമിഷത്തെ പ്രാർത്ഥനയിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും, താഴത്തെ വരിയിലെ മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ (വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട്): മതപുസ്തകം ചുമന്നുകൊണ്ട് തല മൂടിയ യഹൂദനായ ഒരാൾ, പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ആയ പ്രായമായ ഒരു സ്ത്രീ, ജപമാല പിടിച്ചിരിക്കുന്ന കത്തോലിക്കയായ പ്രകാശമുള്ള മുഖമുള്ള ചെറുപ്പക്കാരിയായ സ്ത്രീ. &lt;ref name=S209/&gt;1966 ൽ, റോക്ക്വെൽ ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപ് ഉപയോഗിച്ച് [[ജോൺ എഫ്. കെന്നഡി]]യോടുള്ള ആദരവ് ജെ.എഫ്.കെയുടെ ബോൾഡ് ലെഗസി എന്ന [[Look (American magazine)|ലുക്ക്]] സ്റ്റോറി ചിത്രീകരണത്തിൽ കാണിച്ചു. [[Peace Corps|പീസ് കോർപ്സ്]] വോളന്റിയർമാർക്കൊപ്പം ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപിന് സമാനമായ ഒരു രചനയിൽ കെന്നഡിയെ ഈ ചിത്രത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;Murray and McCabe, pp. 97–98.&lt;/ref&gt;

== പ്രൊഡക്ഷൻ ==
[[File:Freedom of Worship original draft.jpg|thumb|The original draft of ''Freedom of Worship'' was set in a barbershop.]]
പെയിന്റിംഗിന്റെ യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് ഒരു ബാർബർഷോപ്പിലാണ് സജ്ജീകരിച്ചത്. വിവിധ മതങ്ങളുടെയും വംശങ്ങളുടെയും രക്ഷാധികാരികൾ എല്ലാം ബാർബർ കസേരയിൽ കാത്തിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=S207&gt;Solomon, p. 207.&lt;/ref&gt; ക്യാൻവാസിലെ 41-ബൈ -33 ഇഞ്ച് (104 സെ.മീ × 84 സെ.മീ) വലിപ്പമുള്ള എണ്ണച്ചായാചിത്രമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ വർക്ക്അപ്പ്. സഹിഷ്ണുതയെ &quot;ഒരു ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മത വൈവിധ്യം &quot; എന്ന് ചിത്രീകരിക്കുന്നു. അതിൽ ഒരു യഹൂദനെ ഒരു കറുത്ത മനുഷ്യനായ ഒരു പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ബാർബർ  സേവിക്കുകയും റോമൻ കത്തോലിക്കാ പുരോഹിതൻ ബാർബർ സേവനങ്ങൾക്കായി കാത്തിരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=C311&gt;Claridge, p. 311.&lt;/ref&gt; വിവിധ മതങ്ങളുടെയും വംശങ്ങളുടെയും എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാവുന്ന ചിത്രങ്ങൾ വരയ്ക്കുകയായിരുന്നു വൈഷമ്യം. കാരണം ഒരു പ്രത്യേക മതത്തിലെ ഒരാൾ എങ്ങനെയിരിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് കാര്യമായ ധാരണയില്ലായിരുന്നു. &lt;ref name=HaK100&gt;Hennessey and Knutson, p. 100.&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ചിത്രീകരണം വ്യക്തമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, കുറ്റകരമായ അമിതവത്കരണത്തിലേക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് ക്ലറിക്കൽ ഇതര കഥാപാത്രങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നതായി അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. ഒരു യഹൂദ പുരുഷനെ സ്റ്റീരിയോടൈപ്പിക്കായി സെമിറ്റിക് ആയി കാണുകയും ഒരു വെളുത്ത ഉപഭോക്താവിനെ പ്രെപിയാക്കുകയും കറുത്ത മനുഷ്യനെ കാർഷിക തൊഴിലാളി വസ്ത്രധാരണത്തിലേക്ക് ഇറക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് സംസാരിക്കാതെ തന്നെ  സർക്കാരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. &lt;ref name=C311-2&gt;Claridge, pp.&amp;nbsp;311–12.&lt;/ref&gt; റോക്ക്വെല്ലിന്റെ ഉദ്ദേശിച്ച വിഷയം മതപരമായ സഹിഷ്ണുതയായിരുന്നു. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ രചന ഈ വിഷയം വിജയകരമായി നടത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നി. &lt;ref name=S209&gt;Solomon, p. 209.&lt;/ref&gt;

1942 ജൂണിൽ പോസ്റ്റ് എഡിറ്റർ ബെൻ ഹിബ്സ് റോക്ക്‌വെല്ലിന്റെ ഫോർ ഫ്രീഡംസ്  രേഖാചിത്രങ്ങളെ പിന്തുണക്കുകയും &lt;ref name=AASfaWP/&gt;&lt;ref name=HaK96&gt;Hennessey and Knutson, p. 96.&lt;/ref&gt;രചനകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ റോക്ക്‌വെലിന് രണ്ട് മാസം സമയം നൽകുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=S204&gt;Solomon, p. 204.&lt;/ref&gt;ഒക്ടോബറോടെ, ഫോർ ഫ്രീഡംസിന്റെ റോക്ക്വെല്ലിന്റെ പുരോഗതിയെക്കുറിച്ച് പോസ്റ്റ് ആശങ്കാകുലരായിരുന്നു. അവരുടെ ആർട്ട് എഡിറ്ററെ വിലയിരുത്താനായി ആർലിംഗ്ടണിലേക്ക് അയച്ചു. അക്കാലത്ത് റോക്ക്വെൽ ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ പെയിന്റിംഗ് ആയ ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപ് നുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. &lt;ref&gt;Murray and McCabe, p. 49.&lt;/ref&gt; റോക്ക്വെൽ രണ്ടുമാസം (ഒക്ടോബർ, നവംബർ 1942) &lt;ref name=S209/&gt; ഈ ചിത്രത്തിനായി ചെലവഴിച്ചു. &quot;ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം മനഃസാക്ഷിയുടെ കൽപ്പനകൾ അനുസരിച്ച്&quot; എന്ന പ്രയോഗത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആർലിംഗ്ടൺ, വെർമോണ്ട്, അയൽക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃകകളായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു: മൂന്നുമാസം ഗർഭിണിയായ റോസ് ഹോയ്റ്റ് എപ്പിസ്കോപ്പൽ സഭയുടെ പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ആയിരുന്നിട്ടും&lt;ref name=S209/&gt;&lt;ref name=M128/&gt;  ജപമാലയുമായി കത്തോലിക്കയായി വേഷമിട്ടു. &lt;ref name=M128&gt;Meyer, pp. 128–33.&lt;/ref&gt;മിസ്സിസ് ഹാരിംഗ്ടൺ, റോക്ക്വെല്ലിന്റെ മരപ്പണിക്കാരൻ വാൾട്ടർ സ്ക്വയർ, സ്ക്വയറിന്റെ ഭാര്യ ക്ലാര സ്ക്വയർ (വലതുവശത്ത്), വിൻഫീൽഡ് സെക്കോയ്, ജിം മാർട്ടിൻ (മധ്യഭാഗം) എന്നിവരായിരുന്നു മറ്റ് മോഡലുകൾ. &lt;ref name=M128/&gt;ജപമാലയും മതഗ്രന്ഥവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് ദൃശ്യ സൂചനകളെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന പതിപ്പ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നു. ഇരുണ്ട തൊലിയുള്ള കറുത്ത ആരാധകരെ ഈ ചിത്രത്തിന്റെ അരികുകളിൽ പതിച്ചിട്ടുണ്ട്.  മുകളിൽ കറുത്ത സ്ത്രീയുടെ മുഖം വരച്ചുകാട്ടിയാണ് താൻ ഈ വംശീയതയെ രസകരമാക്കിയതെന്ന് റോക്ക്വെൽ പറഞ്ഞു; ചുവടെയുള്ള പുരുഷൻ, ഫെസ് ഉപയോഗിച്ച് കുറ്റപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്തത്ര വിദേശിയായിരുന്നു. &lt;ref name=C312/&gt;ചിത്രം മെച്ചപ്പെടുത്താനായി സാധാരണയായി സോഫ്റ്റ് ഗ്രേ, ബീജ്, ബ്രൗൺ എന്നിവയുടെ വർണ്ണ സംയോജനമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പെയിന്റ് നേർത്തതായി പ്രയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;HaK102&quot;/&gt;

ഒരു കഥയുടെ ആവിഷ്കാരത്തിന് പ്രാധാന്യമുള്ള തലകൾക്ക് പിന്നിൽ കൈകൾ രണ്ടാമതായി കരുതുന്നുവെന്ന് റോക്ക്വെൽ പ്രസ്താവിച്ചു. ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു, &quot;ഞാൻ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സന്ദേശത്തിന്റെ പകുതിയോളം അറിയിക്കാൻ ഞാൻ കൈകളെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചിരുന്നു.&quot; &lt;ref&gt;Rockwell, p. 64.&lt;/ref&gt; റോക്ക്വെല്ലിന്റെ ഈ ചിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഉറച്ച പരിശ്രമം മതം അങ്ങേയറ്റം അതിലോലമായ വിഷയമാണെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വാസമാണ്. ഇത് നിരവധി ആളുകളുടെ വികാരങ്ങളെ വ്രണപ്പെടുത്തുന്നത് വളരെ എളുപ്പമാണ്. &quot;&lt;ref name=C312/&gt;
== വിമർശനാത്മക അവലോകനം ==
പ്രസംഗത്തെയും ആരാധനയെയും കുറിച്ച് പോസ്റ്റ് എഡിറ്റർ ബെൻ ഹിബ്സ് പറഞ്ഞു, &quot;എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അവ പെയിന്റ്, ക്യാൻവാസ് എന്നിവയുടെ രൂപത്തിലുള്ള മികച്ച മനുഷ്യ രേഖകളാണ്. ഒരു മികച്ച ചിത്രം ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ ചലിപ്പിക്കുകയും പ്രചോദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒന്നാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഫോർ ഫ്രീഡംസ് അതു ചെയ്തു. &quot;&lt;ref name=&quot;MaM 59&quot;&gt;Murray and McCabe, p. 59.&lt;/ref&gt; [[വാൾട്ട് ഡിസ്നി]] എഴുതി,&quot; [റോക്ക്വെല്ലിന്റെ] ഫോർ ഫ്രീഡംസ് മികച്ചതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതി.  ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപും അതിൽ പ്രകടിപ്പിച്ച ഘടനയെയും പ്രതീകാത്മകതയെയും ഞാൻ ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. &quot;&lt;ref name=&quot;MaM 69&quot;&gt;Murray and McCabe, p. 69.&lt;/ref&gt; ഫ്രീഡം ഓഫ് വർഷിപും ഫ്രീഡം ഓഫ് സ്പീച്ചും  ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച സൃഷ്ടികളാണെന്ന് റോക്ക്വെൽ വിശ്വസിച്ചു. &lt;ref name=HaK102/&gt;  &quot;ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം മനഃസാക്ഷിയുടെ ആജ്ഞകൾക്കനുസൃതമായി&quot; എന്ന പ്രചോദനാത്മക വാചകം &quot;മതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള റോക്ക്വെല്ലിന്റെ സ്വന്തം ചിന്തകളുടെ ബഹുവചനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു തന്ത്രമാണ്&quot; എന്ന് [[Laura Claridge|ലോറ ക്ലാരിഡ്ജ്]] എഴുതിയിട്ടുണ്ട്: [[Joseph Smith|ജോസഫ് സ്മിത്ത്]] എഴുതിയ [[Articles of Faith (Latter Day Saints)|തേർട്ടീൻ ആർട്ടിക്കിൾസ് ഫോർ ഫെയിത്]] ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഒരു വാക്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉറവിടം. &quot;&lt;ref name=C312&gt;Claridge, p. 312.&lt;/ref&gt; വാസ്തവത്തിൽ, ഉദ്ധരണിയുടെ സാധ്യമായ ഉറവിടങ്ങളെക്കുറിച്ച് റോക്ക്വെൽ സഹപ്രവർത്തകരോട് ആവർത്തിച്ച് ചോദിച്ചു. പരമ്പര പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതുവരെ സ്മിത്തിന്റെ രചനയെക്കുറിച്ച് അവരോട് പറഞ്ഞിരുന്നില്ല. &lt;ref name=MaM50/&gt; &quot;അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനഃസാക്ഷിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം&quot; (അല്ലെങ്കിൽ സമാനമായ ഒരു വ്യതിയാനം) എന്ന പ്രയോഗം പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പല അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഭരണഘടനകളിലും ഉപയോഗിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZhqOopdewZMC|title=A Blueprint for Judicial Reform|author1=McGuian, Patrick B. |author2=Rader, Randall R.|isbn=978-0-942522-08-2|pages=301–5|publisher=The Free Congress Research and Education Foundation|year=1981}}&lt;/ref&gt;

പെയിന്റിംഗിനെ വിമർശനാത്മകമായി കാണിക്കുന്നത്, മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ പ്രകടിപ്പിച്ച എല്ലാ വിശ്വാസങ്ങളും അംഗീകരിച്ചതിൽ ചില പ്രത്യേക വിശ്വാസികൾ നിരാശരാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. &lt;ref name=ILTPP&gt;{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,766759,00.html|title=I Like To Please People|access-date=April 7, 2008|date=June 21, 1943|work=[[Time (magazine)|Time]]|url-access=subscription|archive-date=2018-07-29|archive-url=https://www.webcitation.org/71GzxGXcm?url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,766759,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ക്ലാരിഡ്ജിന് അത് തോന്നുന്നു &lt;blockquote&gt;the tight amalgam of faces&amp;nbsp;... and even the crepey skin on elderly hands, which have become the objects of worship, push the theme over the edge from idealistic tolerance into gooey sentiment, where human differences seem caught up in a magical moment of dispensation from the Light. The restraint demanded by art that deals with heightened emotion is lacking.&lt;ref name=C312/&gt;&lt;/blockquote&gt; 

മുമ്പത്തെ പതിപ്പ് &quot;ഇടതൂർന്ന ആഖ്യാന ഉള്ളടക്കത്തിന് വിപരീതമായി വൃത്തിയുള്ളതും ആകർഷകവുമായിരുന്നു. പ്രാഥമിക ഓയിൽ സ്കെച്ച് ഘട്ടത്തിൽ പോലും മനോഹരമായി വരച്ചിട്ടുണ്ട്&quot; എന്ന് ക്ലാരിഡ്ജ് പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref name=C312/&gt; റോക്ക്‌വെല്ലിന്റെ അറിയപ്പെടുന്ന &quot;കഥപറച്ചിൽ ശൈലി&quot; യിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിക്കുന്നതാണ് ഈ ചിത്രമെന്ന് മുറെയും മക്കാബും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=MaM50&gt;Murray and McCabe, p. 50.&lt;/ref&gt;[24]

പെയിന്റിംഗ് തിങ്ങി നിറഞ്ഞതാണെന്നും ഒരു പരിധിവരെ &quot;ഉപദേശാത്മകമാണെന്നും&quot; തോന്നുന്നതിനാൽ പെയിന്റിംഗ് ഈ പരമ്പരയിലെ ഏറ്റവും തൃപ്തികരമാണെന്ന് [[Deborah Solomon|ഡെബോറ സോളമൻ]] കരുതുന്നു. &lt;ref name=S209/&gt; [[Norman Rockwell Museum|നോർമൻ റോക്ക്‌വെൽ മ്യൂസിയത്തിന്റെ]] ചീഫ് ക്യൂറേറ്ററായ മൗറീൻ ഹാർട്ട് ഹെന്നസിയും ക്യൂറേറ്റർ ആൻ നട്ട്‌സണും പ്രാർത്ഥനയിൽ തലയും കൈയും മാത്രം കാണിക്കുന്നത് ചിത്രത്തിന്റെ വ്യാപ്തി തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതായി കണക്കാക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pbs.org/thinktank/bio_1706.html|title=Maureen Hart Hennessey|access-date=June 29, 2014|publisher=[[PBS]]}}&lt;/ref&gt; [[The Wall Street Journal|വാൾസ്ട്രീറ്റ് ജേണലിലെ]] ബ്രൂസ് കോൾ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്, റോക്ക്വെല്ലിന്റെ &quot;സ്പെക്ട്രൽ ക്ലോസപ്പ് മുഖങ്ങളും കൈകളും പ്രാർത്ഥനയിൽ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നത്, മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു യഥാർത്ഥ സന്ദേശവുമില്ലാതെ - എന്നുതന്നെയല്ല, ഒരു ഗംഭീരതയും ഇല്ല. കാരണം, വിശ്വാസം, ഭയത്തിന്റെ അഭാവം പോലെയും ആവശ്യത്തിന്റെ അഭാവം അടിസ്ഥാനപരമായി സ്വകാര്യമാണ്, വ്യക്തിപരമായും അവ്യക്തവും അദൃശ്യവുമാണ്. &quot;&lt;ref name=&quot;FSP&quot;/&gt;
== മറ്റുള്ളവ ==
2018 ൽ [[Sharon Brous|ഷാരോൺ ബ്രൗസ്]] മറ്റുള്ളവർക്കിടയിൽ [[ടൈം (മാഗസിൻ)|ടൈം]] മാസികയുടെ കവറിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഈ പെയിന്റിംഗിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് കവർ. &lt;ref&gt;{{cite web |author=JTA |url=https://www.clevelandjewishnews.com/jta/la-rabbi-sharon-brous-featured-on-time-magazine-cover-based/article_9c76ab21-3d97-5e5f-b72a-d53d381acd7c.html |title=LA Rabbi Sharon Brous featured on Time Magazine cover based on Norman Rockwell painting &amp;#124; Jta |publisher=clevelandjewishnews.com |date=2018-11-20 |access-date=2019-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190212230725/https://www.clevelandjewishnews.com/jta/la-rabbi-sharon-brous-featured-on-time-magazine-cover-based/article_9c76ab21-3d97-5e5f-b72a-d53d381acd7c.html |archive-date=2019-02-12 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==റഫറൻസുകൾ==
{{Reflist|33em}}

==അവലംബം==
* {{cite book|title=Norman Rockwell: A Life|url=https://archive.org/details/normanrockwellli0000clar|chapter=21: The Big Ideas|pages=[https://archive.org/details/normanrockwellli0000clar/page/303 303]–314|publisher=[[Random House]]|year=2001|author=Claridge, Laura|isbn=0-375-50453-2}}
* {{cite book|title=Norman Rockwell: Pictures for the American People|isbn=0-8109-6392-2|chapter=The Four Freedoms|author1=Hennessey, Maureen Hart|author2=Anne Knutson|year=1999|pages=[https://archive.org/details/normanrockwellpi00henn/page/94 94–102]|publisher=Harry N. Abrams, Inc. with [[High Museum of Art]] and [[Norman Rockwell Museum]]|chapter-url-access=registration|chapter-url=https://archive.org/details/normanrockwellpi00henn/page/94}}
* {{cite book|title=Norman Rockwell's People|url=https://archive.org/details/normanrockwellsp0000meye|pages=[https://archive.org/details/normanrockwellsp0000meye/page/128 128]–33|publisher=[[Harry N. Abrams]]|year=1981|author=Meyer, Susan E.|isbn=0-8109-1777-7}}
* {{cite book|title=Norman Rockwell's Four Freedoms|url=https://archive.org/details/normanrockwellsf0000murr_b3z5|author1=Murray, Stuart  |author2=James McCabe|isbn=0-517-20213-1|publisher=[[Gramercy Books]]|year=1993}}
* {{cite book|title=How I Make a Picture|url=https://archive.org/details/howimakepicture0000norm|chapter=The Importance of Detail|page=[https://archive.org/details/howimakepicture0000norm/page/n65 64]|publisher=[[Watson-Guptill Publications]]|year=1983|author=Rockwell, Norman|isbn=0-8230-2384-2}}
* {{cite book|title=American Mirror: The Life and Art of Norman Rockwell|chapter=Fifteen: The ''Four Freedoms'' (May 1942 to May 1943)|pages=[https://archive.org/details/americanmirrorli0000solo/page/201 201–220]|publisher=[[Farrar, Straus and Giroux]]|year=2013|author=Solomon, Deborah|isbn=978-0-374-11309-4|chapter-url=https://archive.org/details/americanmirrorli0000solo/page/201}}

{{Norman Rockwell}}

[[വർഗ്ഗം:നോർമൻ റോക്ക്‌വെൽ വരച്ച ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>jzcz7rpwp832rx7dazkomog89s89yqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫെയ്-ഫെയ് ലി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>554165</id>
    <revision>
      <id>4682392</id>
      <parentid>3942954</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14788" sha1="q6y0gx86w310enx658hi5ev7dkejo91" xml:space="preserve">{{copy edit|for=യാന്ത്രികവിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ|date=2023 ജൂലൈ}}
{{prettyurl|Fei-Fei Li}}
{{Infobox scientist
| name              = ഫെയ്-ഫെയ് ലി
| image             = Fei-Fei Li at AI for Good 2017.jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = Li at AI for Good in 2017
| birth_date        = {{birth year and age|1976}}&lt;ref name=&quot;NY Times 2012&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/11/20/science/for-web-images-creating-new-technology-to-seek-and-find.html |title=Seeking a Better Way to Find Web Images |work=[[The New York Times]] |first=John |last=Markoff |date=November 19, 2012 |quote=Dr. Li, 36}}&lt;/ref&gt;
| nationality       = U.S.A.
| fields            = [[Computer Science]]
| workplaces        = [[Stanford University]] &lt;br /&gt; [[Google]]
| alma_mater        = [[പ്രിൻസ്ടൺ സർവ്വകലാശാല]] (B.A. in Physics)&lt;br /&gt;[[കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]] (2005, PhD)
| doctoral_advisor  = [[Pietro Perona]]&lt;br /&gt;[[Christof Koch]]
| thesis_title      = Visual Recognition: Computational Models and Human Psychophysics
| thesis_year       = 2005
| thesis_url        = https://thesis.library.caltech.edu/2390/
| academic_advisors = 
| doctoral_students = [[Olga Russakovsky]] &lt;br /&gt; [[Timnit Gebru]] &lt;br /&gt; [[Andrej Karpathy]]
| notable_students  = 
| known_for         = [[Computer vision]] &lt;br /&gt; [[Machine learning]] &lt;br /&gt;[[Artificial intelligence]]&lt;br /&gt;[[AI and Healthcare]] &lt;br /&gt; [[Cognitive neuroscience]]
| awards            = Elected to [[National Academy of Engineering]] (2020), [[National Academy of Medicine]] (2020), [[American Academy of Arts and Sciences]] (2021), [[ACM Fellow]] for &quot;contributions in building large knowledge bases for machine learning and visual understanding&quot; (2018), J.K. Aggarwal Prize, International Association for Pattern Recognition (IAPR) (2016), One of the 40 “The great immigrants,” Carnegie Foundation (2016), [[Sloan Fellowship]] (2011), Microsoft Research New Faculty Fellowship (2006), [[Paul and Daisy Soros Fellowship for New Americans]] (1999)
}}
ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞയാണ് '''ഫീ-ഫെയ് ലി''' (ലളിതവൽക്കരിച്ച ചൈനീസ്: 李飞飞; പരമ്പരാഗത [[ചൈനീസ്]]: 李飛飛; ജനനം 1976). അവർ സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാലയിലെ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന്റെ സെക്വോയ ക്യാപിറ്റൽ പ്രൊഫസറാണ്. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://profiles.stanford.edu/fei-fei-li |title=Profiles: Fei-Fei Li |website=[[Stanford University]]}}&lt;/ref&gt; ലി സ്റ്റാൻഫോർഡ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഹ്യൂമൻ-സെന്റേർഡ് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് കോ-ഡയറക്ടറും സ്റ്റാൻഫോർഡ് വിഷൻ ആൻഡ് ലേണിംഗ് ലാബിന്റെ സഹ-ഡയറക്ടറുമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://hai.stanford.edu/leadership |title = Leadership}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://svl.stanford.edu/ | title=Stanford Vision and Learning Lab (SVL)}}&lt;/ref&gt;2013 മുതൽ 2018 വരെ സ്റ്റാൻഫോർഡ് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ലബോറട്ടറിയുടെ (SAIL) ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ai.stanford.edu/ |title=Home |website=Stanford Artificial Intelligence Laboratory |access-date=2021-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261013194032/https://ai.stanford.edu/ |archive-date=2026-10-13 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2017 ൽ, കൃത്രിമബുദ്ധി മേഖലയിൽ വൈവിധ്യവും ഉൾപ്പെടുത്തലും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത സംഘടനയായ AI4ALL അവർ സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.wired.com/2017/05/melinda-gates-and-fei-fei-li-want-to-liberate-ai-from-guys-with-hoodies/|title=Melinda Gates and Fei-Fei Li Want to Liberate AI from &quot;Guys With Hoodies&quot;|work=WIRED|access-date=2018-04-16|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ai-4-all.org|title=AI4ALL - Official Website|website=ai-4-all.org|language=en|access-date=2018-04-16}}&lt;/ref&gt;അവരുടെ ഗവേഷണ വൈദഗ്ധ്യത്തിൽ കൃത്രിമ ബുദ്ധി (AI), മെഷീൻ ലേണിംഗ്, ഡീപ് ലേണിംഗ്, കമ്പ്യൂട്ടർ വിഷൻ, കോഗ്നിറ്റീവ് ന്യൂറോ സയൻസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://vision.stanford.edu/feifeili/|title=Fei-Fei Li Ph.D. - Professor, Stanford University|access-date=2021-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404065105/http://vision.stanford.edu/feifeili/|archive-date=2019-04-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  [[ImageNet|ഇമേജ്നെറ്റിന്റെ]] മുൻനിര ശാസ്ത്രജ്ഞയും പ്രധാന അന്വേഷകയുമായിരുന്നു അവർ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://qz.com/1034972/the-data-that-changed-the-direction-of-ai-research-and-possibly-the-world/|title=The data that transformed AI research—and possibly the world|first=Dave|last=Gershgorn|website=Quartz}}&lt;/ref&gt;

യന്ത്ര പഠനത്തിനും വിഷ്വൽ ഗ്രാഹ്യത്തിനും വലിയ വിജ്ഞാന അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനുള്ള സംഭാവനകൾക്കായി ലി 2020 ൽ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് എൻജിനീയറിംഗിന്റെ (NAE) അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിസിൻ (NAM), അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസസ് (AAAS) എന്നിവയിലും അംഗമാണ്. 
== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
1976 ൽ ചൈനയിലെ ബീജിംഗിൽ ജനിച്ച ലി ചെംഗ്ഡുവിലാണ് വളർന്നത്. അവർക്ക് 12 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അവരുടെ അച്ഛൻ യുഎസിലേക്ക് മാറി. അവർക്ക് 15 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ, അവളും അമ്മയും ന്യൂജേഴ്‌സിയിലെ പാർസിപ്പാനി-ട്രോയ് ഹിൽസിൽ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ചേർന്നു. &lt;ref name=&quot;wired2018&quot;/&gt; 1995 -ൽ പാഴ്‌സിപ്പാനി ഹൈസ്‌കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. &lt;ref name=&quot;wired2018&quot;&gt;{{cite magazine |url=https://www.wired.com/story/fei-fei-li-artificial-intelligence-humanity/ |title=Fei-Fei Li's Quest To Make Ai Better For Humanity |magazine=Wired |author = Hempel, Jessi|date=November 13, 2018 |access-date=December 5, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://phs.pthsd.k12.nj.us/UserFiles/Servers/Server_27187/File/docs/PHS%20Hall%20of%20Fame%20Press%20Release%202017.pdf |title=Press release |website=phs.pthsd.k12.nj.us }}&lt;/ref&gt;അവിടെ 2017 -ൽ പാർസിപ്പാനി ഹൈസ്‌കൂളിന്റെ ഹാൾ ഓഫ് ഫെയിമിൽ ചേർക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nj.com/morris/index.ssf/2017/01/parsippany_high_school_to_induct_members_to_hall_o.html |title=Parsippany High School to induct members to hall of fame |date=29 January 2017}}&lt;/ref&gt;

ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടിയ ലി, പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവകലാശാലയിൽ ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥിയായി കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവ പഠിച്ചു. അവിടെ നിന്ന് എബി ബിരുദം നേടി. 1999 ൽ ഫിസിക്‌സിൽ എബി ബിരുദവും അപ്ലൈഡ്, കംപ്യൂട്ടേഷണൽ മാത്തമാറ്റിക്സ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫിസിക്‌സിൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകളും നേടി. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cap.stanford.edu/profiles/viewCV?facultyId=15052&amp;name=Fei-Fei_Li |title=CV of Fei-Fei Li |website=[[Stanford University]]}}&lt;/ref&gt; ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് പ്രൊഫസർ ബ്രാഡ്‌ലി ഡിക്കിൻസന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ &quot;ഓഡിറ്ററി ബൈനറൽ കോറിലോഗ്രാം ഡിഫറൻസ്: എ ന്യൂ കംപ്യൂട്ടേഷണൽ മോഡൽ ഫോർ ഹഗ്ഗിൻസ് ഡികോട്ടിക് പിച്ച്&quot; എന്ന പേരിൽ ലി തന്റെ സീനിയർ തീസിസ് പൂർത്തിയാക്കി. &lt;ref&gt;{{Cite document | url=http://arks.princeton.edu/ark:/88435/dsp013x816p82c | title=Auditory Binaural Correlogram Difference: A New Computational Model for Huggins Dichotic Pitch| year=1999| last1=Li| first1=Fei Fei}}&lt;/ref&gt; പ്രിൻസ്റ്റണിലെ അവരുടെ വർഷങ്ങളിൽ, മിക്ക വാരാന്ത്യങ്ങളിലും അവർ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. അങ്ങനെ അവർക്ക് അവരുടെ മാതാപിതാക്കളുടെ ഡ്രൈ ക്ലീനിംഗ് സ്റ്റോറിൽ ജോലി ചെയ്യാനായി. &lt;ref name=&quot;wired2018&quot;/&gt;

തുടർന്ന് ലി കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജിയിൽ ബിരുദ പഠനം പൂർത്തിയാക്കി. 2005 ൽ അവിടെ നിന്ന് ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ അവർ പിഎച്ച്ഡി നേടി. പിയട്രോ പെറോനയുടെ പ്രാഥമിക മേൽനോട്ടത്തിലും ക്രിസ്റ്റോഫ് കോച്ചിന്റെ ദ്വിതീയ മേൽനോട്ടത്തിലും &quot;വിഷ്വൽ റെക്കഗ്നിഷൻ: കംപ്യൂട്ടേഷണൽ മോഡൽസ് ആൻഡ് ഹ്യൂമൻ സൈക്കോഫിസിക്സ്&quot; എന്ന പേരിൽ ലി തന്റെ പ്രബന്ധം പൂർത്തിയാക്കി. നാഷണൽ സയൻസ് ഫൗണ്ടേഷൻ ഗ്രാജുവേറ്റ് റിസർച്ച് ഫെലോഷിപ്പും ന്യൂ അമേരിക്കക്കാർക്കുള്ള പോൾ &amp; ഡെയ്സി സോറോസ് ഫെലോഷിപ്പുകളും അവരുടെ ബിരുദ പഠനത്തെ പിന്തുണച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pdsoros.org/meet-the-fellows/fei-fei-li|title=Meet the Fellows &amp;#124; Fei-Fei Li|website=www.pdsoros.org}}&lt;/ref&gt;
== കരിയർ ==
2005 മുതൽ 2009 ഓഗസ്റ്റ് വരെ, യഥാക്രമം പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവകലാശാലയിലെ ഇല്ലിനോയിസ് അർബാന-ചാമ്പെയ്ൻ, കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് വിഭാഗത്തിൽ ഇലക്ട്രിക്കൽ, കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് വിഭാഗത്തിൽ അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസറായിരുന്നു ലി. 2009 -ൽ സ്റ്റാൻഫോർഡിൽ അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസറായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ച അവർ 2012 -ൽ അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറായും പിന്നീട് 2017 -ൽ മുഴുവൻ പ്രൊഫസറായും സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://profiles.stanford.edu/fei-fei-li|title=Fei-Fei Li's Profile {{!}} Stanford Profiles|website=profiles.stanford.edu|language=en|access-date=2018-12-27}}&lt;/ref&gt; സ്റ്റാൻഫോർഡിൽ, 2013 മുതൽ 2018 വരെ സ്റ്റാൻഫോർഡ് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ലാബിന്റെ (സെയിൽ) ഡയറക്ടറായി ലി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാലയുടെ മുൻ പ്രിൻസിപ്പാൾ ആയ സഹമേധാവി ഡോ. ജോൺ എച്ചെമെൻഡിയോടൊപ്പം സ്റ്റാൻഫോർഡിന്റെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി-ലെവൽ സംരംഭമായ ഹ്യൂമൻ-സെന്റേർഡ് AI ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ സ്ഥാപക സഹ ഡയറക്ടറായി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hai.stanford.edu/welcome/|title=Human-Centered AI|website=hai.stanford.edu|access-date=2018-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221202427/http://hai.stanford.edu/welcome/|archive-date=2018-12-21|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
* {{Official website|https://profiles.stanford.edu/fei-fei-li}}
* {{TED speaker}}

{{Differentiable computing}}

{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:1976-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ബി.ബി.സി. 100 സ്ത്രീകൾ]]</text>
      <sha1>q6y0gx86w310enx658hi5ev7dkejo91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പലവർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>560241</id>
    <revision>
      <id>4682326</id>
      <parentid>3693337</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2775" sha1="7pbmni8q9bihw9b2itar1oi5wyza3li" xml:space="preserve">{{prettyurl|Palaver (1926 film)}}
{{Infobox film
| name           = Palaver
| image          = [[File:Movie poster for Palaver.jpg|frameless]]
| alt            = 
| caption        = 
| native_name      = Palaver: A Romance of Northern Nigeria &lt;!-- {{Infobox name module|language|title}} or {{Infobox name module|title}} --&gt;
| director       = [[Geoffrey Barkas]]
| producer       = 
| writer         = 
| screenplay     = 
| story          = 
| based_on       = &lt;!-- {{Based on|title of the original work|creator of the original work|additional creator(s), if necessary}} --&gt;
| starring       = 
| narrator       = 
| music          = 
| cinematography = 
| editing        = 
| studio         = [[British Instructional Films]] 
| distributor    = &lt;!-- or: | distributors = --&gt;
| released       = 1926 &lt;!-- {{Film date|df=yes/no|year|month|day|location}} --&gt;
| runtime        = 108 minutes
| country        = Nigeria
| language       = English
| budget         = 
| gross          = 
}}
1926-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് [[നൈജീരിയ]]യിൽ ചിത്രീകരിച്ച ഒരു നിശ്ശബ്ദ ചിത്രമാണ് '''പലവർ'''. ആദ്യത്തെ നൈജീരിയൻ ഫീച്ചർ ഫിലിം ആയി ഇത് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Harrow2017&quot;&gt;{{cite book|author=Kenneth W. Harrow|title=African Filmmaking: Five Formations|url=https://books.google.com/books?id=ss6lDgAAQBAJ&amp;pg=PT24|date=1 May 2017|publisher=Michigan State University Press|isbn=978-1-62895-297-1|pages=24–}}&lt;/ref&gt;

പ്രൊഫഷണലല്ലാത്ത പ്രാദേശിക നൈജീരിയക്കാരെ അഭിനേതാക്കളായി ഉപയോഗിച്ചതിന് ഈ സിനിമ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായില്ലെങ്കിലും,&lt;ref name=&quot;Aitken2013&quot;&gt;{{cite book|author=Ian Aitken|title=Encyclopedia of the Documentary Film 3-Volume Set|url=https://books.google.com/books?id=TfGOAQAAQBAJ&amp;pg=PT486|date=18 October 2013|publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=978-1-135-20627-7|pages=486–}}&lt;/ref&gt;  നൈജീരിയൻ സിനിമയുടെ വലിയ ചരിത്രത്തിൽ അത് പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതായിരുന്നു. 
==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
* [https://web.archive.org/web/20210301110143/http://www.colonialfilm.org.uk/node/1342 ''Palaver: A Romance of Northern Nigeria''] at the [[British Film Institute]]

[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7pbmni8q9bihw9b2itar1oi5wyza3li</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രഭാത് കുമാർ മുഖോപാധ്യയ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>563208</id>
    <revision>
      <id>4682355</id>
      <parentid>4551441</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9066" sha1="talyvkjqnxgo504jcbahqjqtvg1ng8e" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Prabhat Kumar Mukhopadhyay
| image         = PrabhatKumarMukhopadhyayPic.jpg 
| alt           =  
| caption       = 
| birth_name    = Prabhat Kumar Mukhopadhyay
| birth_date    = {{Birth date|df=yes|1873|02|03}}
| birth_place   = [[Dhatrigram]], [[Burdwan]], [[Bengal Presidency]], [[British India]] (now in [[Purba Bardhaman district]], [[India]])&lt;ref name=&quot;Prabhat&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/a-special-write-up-on-author-prabhat-kumar-mukherjee-1.1180545 |title = বাংলা গল্পের মপাসাঁ |publisher=আনন্দবাজার পত্রিকা}}&lt;/ref&gt;
| death_date    = {{Death date and age|df=yes|1932|04|05|1873|02|03}}
| death_place   = 
| nationality   = 
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
}}
'''പ്രഭാത് കുമാർ മുഖോപാധ്യായ്''' (3 ഫെബ്രുവരി 1873 &amp;#x2013; 5 ഏപ്രിൽ 1932) &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mukhopadhyay,_Probhat_Kumar|title=Mukhopadhyay, Probhat Kumar - Banglapedia|access-date=2020-03-05|website=en.banglapedia.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121023829/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mukhopadhyay,_Probhat_Kumar|archive-date=2020-11-21|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; .അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു [[ബംഗാളി ഭാഷ|ബംഗാളി]] എഴുത്തുകാരനായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://readbengalibooks.com/index.php/authors/prabhat-kumar-mukhopadhyay.html?limit=100|title=prabhat-kumar-mukhopadhyay|access-date=2020-03-05|website=readbengalibooks.com|archive-date=2022-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122130205/https://readbengalibooks.com/index.php/authors/prabhat-kumar-mukhopadhyay.html?limit=100|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഇന്നത്തെ [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ]] പുർബ ബർധമാൻ ജില്ലയിലെ ധാത്രിഗ്രാമിൽ അമ്മാവന്റെ വീട്ടിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ]] ഹൂഗ്ലി ജില്ലയിലെ ഗുറാപ് ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദേശം &lt;ref name=&quot;Prabhat&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot;&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;109&quot;&gt;[https://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/a-special-write-up-on-author-prabhat-kumar-mukherjee-1.1180545 &quot;বাংলা গল্পের মপাসাঁ&quot;]. &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;110&quot;&gt;আনন্দবাজার পত্রিকা.&lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;''Samsad Bangali Charitabhidhan (Biographical dictionary)'', Sengupta, Subodh and Bose, Anjali, 1976, Sahitya Samsad, Calcutta, p 299&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
1888-ൽ ജമാൽപൂർ ഹൈസ്കൂളിൽ പ്രവേശന പരീക്ഷ പാസായി. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; 1891-ൽ പട്‌ന കോളേജിൽ നിന്ന് ഫൈൻ ആർട്‌സ് ബിരുദം   നേടി. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 1895-ൽ അദ്ദേഹം ബാച്ചിലേർസ് ബിരുദം നേടി, തുടർന്ന് ലണ്ടനിൽ വിദേശത്ത് പഠിക്കാൻ പോയി. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 1901 മുതൽ 1903 വരെ [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിൽ]] നിയമം പഠിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1903-ൽ, ബാരിസ്റ്ററായ ശേഷം, [[ഡാർജിലിങ്|ഡാർജിലിംഗ്]], രംഗ്പൂർ, [[ഗയ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ അഭിഭാഷകനായി ജോലി നോക്കുവാൻ അദ്ദേഹം ബംഗാളിലേക്ക് മടങ്ങി . &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; [[കൊൽക്കത്ത സർവ്വകലാശാല|1916-ൽ കൽക്കട്ട സർവകലാശാലയിൽ]] പ്രൊഫസറാകുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിയമപരിശീലനം നടത്തി. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;   1932-ലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം വരെ അവിടെ  പ്രൊഫസർ ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു  &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== കൃതികൾ ==
പ്രഭാത് കുമാർ മുഖോപാധ്യായ ബംഗാളി സാഹിത്യത്തിൽ വളരെ പ്രശസ്തനും പ്രഗത്ഭനുമായ എഴുത്തുകാരനായിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. [[രബീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ|രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്]] ശേഷം അറിയപ്പെടുന്ന ചെറുകഥാകൃത്ത്. നോവലുകളും ചെറുകഥകളും കവിതകളും അദ്ദേഹം എഴുതി. സ്‌കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകൾ ബംഗാളി ആനുകാലികമായ ഭാരതിയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; ജീവിതത്തെ ലാഘവത്തോടെയും ലളിതമായും നോക്കിക്കാണുന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചെറുകഥകൾ എഴുതി അദ്ദേഹം പ്രശസ്തി നേടി. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; തന്റെ കരിയറിൽ നൂറിലധികം കഥകളും പതിനാല് നോവലുകളും അദ്ദേഹം എഴുതി. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ചിലപ്പോൾ ശ്രീ ജനോർചന്ദ്ര ശർമ്മ, ശ്രീമതി രാധാമണി എന്നീ രണ്ട് വ്യാജ പ്പരുകളിൽ അദ്ദേഹം എഴുതി. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളെ അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി കുന്തലിൻ ബഹുമതി ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

=== നോവലുകൾ ===

* രാമസുന്ദരി (1908) &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;
* നബിൻ സന്ന്യാസി (1912)
* രത്നദീപ് (1915) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
** ഈ നോവൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായതായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു; അത് സിനിമയായിട്ടുണ്ട് . &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* ജിബാനർ മുള്യ (1917) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* സിന്ദൂര് കൗത (1919) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* മനേർ മനുസ് (1922) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* ആരതി (1927) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* പ്രതിമ (1928) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* ഗരീബ് സ്വാമി (1930) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== ചെറുകഥാ സമാഹാരങ്ങൾ ===

* നബകഥ (1899) &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;
* സോദാഷി (1906) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* ഗൽപാവ്ജലി (1913) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* ഗൽപാബിതി (1916) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* പത്രപുഷ്പ (1917) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* നൂതൻ ബൗ (1929) &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* ഗോഹോനാർ ബക്ഷോ 
* ഹോതാഷ് പ്രേമിക് 
* ബിലാഷിനി 
* ജുബോക്കർ പ്രേം 
* ജമാതാ ബാബാജി 
* The Price Of Flowers 
* The Muscular Son-in-law

=== മറ്റ് കൃതികൾ ===

* അഭിഷപ് (1900) &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; എന്ന പേരിലുള്ള        [[ആക്ഷേപഹാസ്യം]]
* സുക്ഷ്മലോം പരിണയ് എന്ന നാടകം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു കള്ള പ്പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു . &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== റഫറൻസുകൾ ==
 

== ബാഹ്യ കണ്ണികൾ ==

* {{IMDb name|1830687}}
* Works by Prabhat Kumar Mukhopadhyay at Open Library
[[വർഗ്ഗം:കൊൽക്കത്ത സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1932-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1873-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗാളി-ഭാഷാ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗാളി സാഹിത്യകാരന്മാർ]]
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;</text>
      <sha1>talyvkjqnxgo504jcbahqjqtvg1ng8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചന്തു ചേകവർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>563719</id>
    <revision>
      <id>4682252</id>
      <parentid>4587972</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T13:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lakbros</username>
        <id>157963</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5571" sha1="l6r7rtopzretpeqzdgpzeavt4rtqokb" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വടക്കൻ കേരളത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു ചേകവനാണ് '''ചന്തു ചേകവർ''' ('''ചന്തു പണിക്കർ'''&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jXYNAQAAMAAJ&amp;q=chandu+panicker,+unniyarcha|title=Kalarippayatt an acient martial arts in Kerala|last=P. Balakrishnan, C.V Govindan Nair Gurukkal|publisher=C.V Govindan Nair Gurukkal|year=1995|page=29}}&lt;/ref&gt;, '''ചതിയൻ ചന്തു''' തുടങ്ങിയ പേരുകളിലും 
അറിയപ്പെടുന്നു ) ഹിന്ദു [[തീയർ|തീയ്യജാതിയിലാണ്]] ചന്തു ചേകവർ ജനിച്ചത്.. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&amp;q=Tiya&amp;pg=PA316|title = Medieval Indian Literature: Surveys and selections|isbn = 9788126003655|last1 = Ayyappa Paniker|first1 = K.|year = 1997}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=My8DEAAAQBAJ&amp;q=Chekavan&amp;pg=PT42|title=Jumbos and Jumping Devils: A Social History of Indian Circus|last=Nisha|first=P. R.|date=12 June 2020|isbn=978-0-19-099207-1}}&lt;/ref&gt;വടക്കൻ പാട്ടുകളിലെ ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രമാണ് ചന്തു ചേകവർ. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കടത്തനാട്]] മേഖലയിൽ ജീവിച്ചിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayalamresourcecentre.org/Mrc/literature/folk.html#|title=History of Malayalam Literature: Folk literature|access-date=2013-08-09|archive-url=https://archive.today/20120712115051/http://malayalamresourcecentre.org/Mrc/literature/folk.html#|archive-date=2012-07-12}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=My8DEAAAQBAJ&amp;q=Chekavan&amp;pg=PT42|title=Jumbos and Jumping Devils: A Social History of Indian Circus|last=Nisha|first=P. R.|date=12 June 2020|isbn=978-0-19-099207-1}}&lt;/ref&gt;

ആരോമൽ ചേകവരുടെ മച്ചുനനാണ് ചന്തു ചേകവർ എന്നാണ് വടക്കൻ പാട്ടുകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നത്. പുത്തരിയങ്കത്തിനുപോയ ആരോമൽ ചേകവരെ അങ്കത്തിനുശേഷം വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ കുത്തുവിളക്കിന്റെ തണ്ടുകൊണ്ട് കുത്തി കൊലപ്പെടുത്തി എന്നാണ് വടക്കൻ പാട്ടുകളിലെ പരാമർ

== സിനിമ ==
വടക്കൻ പാട്ടുകളെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള സിനിമകളിലെ ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രമാണ് ചന്തു ചേകവർ

* 1989-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഒരുവടക്കൻ വീരഗാഥ|ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ]]'' എന്ന മലയാള സിനിമയിൽ ചന്തുവിനെ മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ [[മമ്മൂട്ടി|മമ്മൂട്ടിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്.]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/suresh-gopi-shares-a-rare-throwback-picture-from-oru-vadakkan-veeragatha/articleshow/76138940.cms|title=Suresh Gopi shares a rare throwback picture from ‘Oru Vadakkan Veeragatha’ - Times of India|access-date=2022-01-29|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt; 
* 2002ലെ  [[പുത്തൂരംപുത്രി ഉണ്ണിയാർച്ച|പുത്തൂരംപുത്രി ഉണ്ണിയാർച്ചയിൽ]] [[ദേവൻ (നടൻ)|ദേവൻ]] ''ചതിയൻ ചന്തു ചേക്കവരുടെ വേഷം ചെയ്തു.''
* 2016-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളം ചിത്രമായ [[കുണാൽ കപൂർ|വീരത്തിൽ കുനാൽ കപൂർ]] ചന്തുവിനെ അവതരിപ്പിച്ചു . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/veeram-kunal-kapoor-oscars-4514048/|title=Is it really Kunal Kapoor in Veeram still? This pic will leave you awestruck|access-date=2022-01-29|date=2017-02-08|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/watch-kunal-kapoors-veeram-song-we-will-rise-will-give-you-chills|title=Watch: Kunal Kapoor’s Veeram song ‘We Will Rise’ will give you chills|access-date=2022-01-29|website=Free Press Journal|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* [[കളരിപ്പയറ്റ്]]
* [[ആരോമൽ ചേകവർ]]
* [[ഉണ്ണിയാർച്ച]]
* [[പുത്തൂരം വീട്]]
* [[ലോകനാർകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ലോകനാർകാവ്]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
 
[[വർഗ്ഗം:മലയാളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വടക്കൻ പാട്ടിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>l6r7rtopzretpeqzdgpzeavt4rtqokb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബറ്റാസിയ ലൂപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>563739</id>
    <revision>
      <id>4682449</id>
      <parentid>3709385</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5244" sha1="iko6hxh80y28vvu3ibhgn9snl939pa7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Batasia Loop}}
{{Infobox settlement
&lt;!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--&gt;
&lt;!-- Basic info  --&gt;| official_name            = Batasia Loop
| other_name               = बतासे लूप
| native_name              = বাতাসিয়া লুপ
| nickname                 = 
| settlement_type          = [[neighbourhood]]
| motto                    = &lt;!-- images and maps  --&gt;
| image_skyline            = 
| image_caption            = View of Koteshwor
| image_flag               = 
| image_seal               = 
| image_map                = 
| mapsize                  = 250
| map_caption              = Area of Koteshwor, Kathmandu
| pushpin_map              = India West Bengal
| pushpin_label_position   = bottom
| pushpin_mapsize          = 0
| pushpin_map_caption      = Location in West Bengal, India
&lt;!-- Location --&gt;| subdivision_type         = Country
| subdivision_name         = {{flag|India}}
| subdivision_type1        = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1        = [[West Bengal]]
| subdivision_type2        = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2        = [[Darjeeling District]]
| subdivision_type3        = [[Local government area|Area]]
| subdivision_name3        = [[Darjeeling]]
&lt;!-- Politics --&gt;| government_footnotes     = 
| government_type          = 
| leader_title             = 
| leader_name              = 
| leader_title1            = &lt;!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --&gt;
| leader_name1             = 
| established_title        = &lt;!-- Settled --&gt;
| established_date         = &lt;!-- Area    --&gt;
| unit_pref                = &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
| area_footnotes           = 
| area_total_km2           = &lt;!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--&gt;
| area_total_sq_mi         = &lt;!-- Population   --&gt;
| population_as_of         = 2001
| population_footnotes     = 
| population_note          = 
| population_total         = 
| population_density_km2   = auto
| population_blank1_title  = Ethnicities
&lt;!-- General information  --&gt;| timezone                 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset               = +5:30
| timezone_DST             = 
| utc_offset_DST           = 
| coordinates              = {{coord|27.0167|N|88.2471|E|region:IN-WB_type:landmark|display=inline,title}}
| elevation_footnotes      = &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; tags--&gt;
| elevation_m              = &lt;!-- Area/postal codes &amp; others --&gt;
| postal_code_type         = &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
| postal_code              = 
| area_code                = 
| blank_name               = 
| blank_info               = 
| website                  = 
| footnotes                = 
}}
                                          [[File:Batasia Loop War Memorial with Kanchanjunga.jpg|thumb|Batasia Loop War Memorial with Kanchanjunga.]]
[[ഇന്ത്യ]]യിലെ പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ [[ഡാർജിലിംഗ്]] ജില്ലയിലെ [[ഡാർജിലിംഗ് ഹിമാലയൻ തീവണ്ടിപ്പാത|ഡാർജിലിംഗ് ഹിമാലയൻ റെയിൽ‌വേ]]യുടെ കയറ്റത്തിന്റെ ഗ്രേഡിയന്റ് കുറയ്ക്കുന്നതിനായി സൃഷ്ടിച്ച ഒരു സ്പൈറൽ റെയിൽവേയാണ് '''ബറ്റാസിയ ലൂപ്പ്'''. ഈ ഘട്ടത്തിൽ, ട്രാക്ക് ഒരു തുരങ്കത്തിലൂടെയും ഒരു കുന്നിൻ മുകളിൽ കൂടിയും സ്വയം ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു. 1919 ലാണ് ഇത് കമ്മീഷൻ ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Batasia Loop Darjeeling|url=http://www.darjeeling-tourism.com/darj_000017.htm|accessdate=4 June 2013|website=darjeeling-tourism.com}}&lt;/ref&gt;
== സ്ഥാനം ==
ഇത് ഗൂമിന് താഴെ ഡാർജിലിംഗിൽ നിന്ന് 5 കി.മീ (3 മൈൽ) ദൂരെയാണ്. 1947-ൽ ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം ജീവൻ ബലിയർപ്പിച്ച ഇന്ത്യൻ കരസേനയിലെ ഗൂർഖ സൈനികരുടെ സ്മാരകവും ഇവിടെയുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://darjeeling.gov.in/darj-tour.html War memorial] Darjeeling Official website&lt;/ref&gt; 
{{wide image|Batasia Loop of Darjeeling Himalayan Railway.jpg|900px|Batasia Loop, Darjeeling Himalayan Railway}}
==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
{{Commons category|Batasia Loop}}
* [https://web.archive.org/web/20160303194910/http://www.india9.com/i9show/Batasia-Loop-33211.htm About Batasia Loop]
*[https://northbengaltourism.com/batasia-loop-darjeeling/ Batasia Loop Travel Information] North Bengal Tourism

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മലയോര തീവണ്ടിപ്പാതകൾ]]</text>
      <sha1>iko6hxh80y28vvu3ibhgn9snl939pa7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പോപ്പി ഫ്‌ളവേഴ്‌സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>575923</id>
    <revision>
      <id>4682347</id>
      <parentid>3965862</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T02:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9870" sha1="swguss6r0mukuynv474q33m5546tq9n" xml:space="preserve">{{prettyurl|Poppy Flowers}}{{Infobox artwork
| image_file         = Van Gogh - Vase mit Pechnelken.jpeg
| caption            = 
| painting_alignment = 
| image_size         = 200px
| title              = Poppy Flowers
| alt                = Vase with Viscaria
| other_language_1   = 
| other_title_1      = 
| other_language_2   = 
| other_title_2      = 
| artist             = [[Vincent van Gogh]]
| year               = 1887
| catalogue={{Flatlist}}
*[[Jacob Baart de la Faille|F324a]]
*[[Jan Hulsker|JH1137]]
{{Endflatlist}}
| type               = [[Still life]]
| material           = [[Oil on canvas]]
| height_metric      = 65
| width_metric       = 54
| length_metric      = 
| height_imperial    = 
| width_imperial     = 
| length_imperial    = 
| diameter_metric    = 
| diameter_imperial  = 
| dimensions         = 
| metric_unit        = cm&lt;!--don't leave this parameter blank—either don't include it, or include the default cm. Not including it will default it to cm.--&gt;
| imperial_unit      = in&lt;!--don't leave this parameter blank—either don't include it, or include the default in. Not including it will default it to in.--&gt;
| city               = 
| museum             = 
| coordinates        = &lt;!-- Only use for the exact coordinates of the artwork itself (and only where known) and not for the coordinates of the museum. Leave blank if coordinates are not known. --&gt;
| owner              = 
}}[[വിൻസെന്റ് വാൻഗോഗ്]] വരച്ച ചിത്രമാണ് '''പോപ്പി ഫ്‌ളവേഴ്‌സ്''' (വാസ് ആന്റ് ഫ്‌ളവേഴ്‌സ്, വാസ് വിത്ത് വിസ്‌കാരിയ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) അതിന്റെ മൂല്യം 50 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ&lt;ref name=&quot;recover stolen&quot;&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2010/CRIME/08/21/egypt.painting.recovered/index.htmliref=werecommend#fbid=T1U0ubZTfIK&amp;wom=false |title=Egyptian authorities recover stolen Van Gogh painting |publisher=[[CNN]] |date=August 21, 2010 |access-date=August 21, 2010 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; മുതൽ 55 മില്യൺ ഡോളർ വരെയാണ്.&lt;ref name=&quot;chief sleepless&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE67N3WL20100824?loomia_ow=t0:s0:a49:g43:r4:c0.089440:b36791924:z0 |title=Egypt culture chief sleepless over Van Gogh theft |publisher=[[Reuters]] |date=August 24, 2010 |access-date= August 26, 2010 }}&lt;/ref&gt; ഇത് കെയ്‌റോയിലെ മുഹമ്മദ് മഹ്മൂദ് ഖലീൽ മ്യൂസിയത്തിൽ നിന്ന് രണ്ട് തവണ മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. ആദ്യം 1977-ൽ (ഒരു ദശാബ്ദത്തിനു ശേഷം വീണ്ടെടുത്തു). പിന്നീട് 2010 ഓഗസ്റ്റിൽ. എന്നാൽ ചിത്രം വീണ്ടും കണ്ടെത്താനായില്ല.&lt;ref name=&quot;officials jailed&quot; /&gt;
== 1977 ലെ മോഷണം ==
1977 ജൂൺ 4-ന് കെയ്‌റോയിലെ മുഹമ്മദ് മഹ്മൂദ് ഖലീൽ മ്യൂസിയത്തിൽ നിന്ന് മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ട പെയിന്റിംഗ്, പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം കുവൈറ്റിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;still missing&quot;&gt;{{cite news|date=22 August 2010|title=Egyptian minister says Van Gogh picture still missing|publisher=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-11050207|access-date=22 August 2010}}&lt;/ref&gt;
== 2010  ലെ മോഷണം ==
2010 ഓഗസ്റ്റിൽ ഇതേ മ്യൂസിയത്തിൽ നിന്ന് ചിത്രം വീണ്ടും മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. രണ്ട് ഇറ്റാലിയൻ പ്രതികൾ കെയ്‌റോ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് ഇറ്റലിയിലേക്ക് വിമാനം കയറാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ മോഷണം കഴിഞ്ഞ് മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം പെയിന്റിംഗ് വീണ്ടെടുത്തതായി ഈജിപ്ഷ്യൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ തെറ്റായി വിശ്വസിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Faulty alarms&quot;&gt;{{cite news    
| url=  https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-11053314
| title=  Faulty alarms blamed for Van Gogh theft in Egypt
| publisher=  [[BBC News]]
| date=  22 August 2010 
| access-date= 22 August 2010 }}&lt;/ref&gt; 

പെയിന്റിംഗ് ചെറുതാണ്, 65 x 54 സെന്റീമീറ്റർ വലിപ്പമുണ്ട്. മഞ്ഞയും ചുവപ്പും നിറത്തിലുള്ള പോപ്പി പൂക്കളാണ് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.artdaily.org/index.asp?int_sec=11&amp;int_new=46742 |title=Egypt Court Jails Officials Over Van Gogh's &quot;Vase with Viscaria&quot; Stolen in August |publisher=artdaily.org |date=April 22, 2011 |access-date=2011-05-06 |archive-date=2012-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321213350/http://www.artdaily.org/index.asp?int_sec=11&amp;int_new=46742 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നതിന് മൂന്ന് വർഷം മുമ്പ് 1887-ൽ വാൻ ഗോഗ് ഇത് വരച്ചതായി കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;stolen in Cairo&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-11050040 |title=Van Gogh painting stolen in Cairo |publisher=[[BBC News]] |date=21 August 2010 |access-date=21 August 2010}}&lt;/ref&gt; 1886-ൽ പാരീസിൽ വച്ച് ആദ്യമായി കണ്ടപ്പോൾ തന്നെ സ്വാധീനിച്ച പഴയ ചിത്രകാരൻ അഡോൾഫ് മോണ്ടിസെല്ലിയോട് വാൻ ഗോഗിന്റെ അഗാധമായ ആരാധനയുടെ പ്രതിഫലനമാണ് മഞ്ഞയും ചുവപ്പും നിറത്തിലുള്ള പോപ്പികളുടെ പൂപ്പാത്രം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം. &lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/aug/22/stolen-van-gogh-still-missing Guardian, ''Stolen Van Gogh Still Missing''] Retrieved August 26, 2010&lt;/ref&gt;
== മോഷണത്തോടുള്ള പ്രതികരണം ==
2010 ഒക്ടോബറിൽ, ഈജിപ്ഷ്യൻ കോടതി ഡെപ്യൂട്ടി സാംസ്കാരിക മന്ത്രി മൊഹ്‌സെൻ ഷാലൻ ഉൾപ്പെടെ അശ്രദ്ധയ്ക്കും തൊഴിൽപരമായ കുറ്റകൃത്യത്തിനും കുറ്റക്കാരാണെന്ന് 11 സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയ ജീവനക്കാരെ കണ്ടെത്തി. .&lt;ref name=&quot;officials jailed&quot;&gt;{{cite news| url=  https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-11529187| title=  Egyptian ministry officials jailed over Van Gogh theft| publisher=  [[BBC News]]| date=  12 October 2010}}&lt;/ref&gt; ഓരോരുത്തർക്കും മൂന്ന് വർഷം തടവ് ശിക്ഷ വിധിച്ചുവെങ്കിലും പിന്നീട് അപ്പീൽ തീർപ്പാക്കാത്ത ഏകദേശം $1,750 ജാമ്യത്തിൽ വിട്ടയച്ചു.&lt;ref name=&quot;officials jailed&quot; /&gt;  അപ്പീലിന് ശേഷം, ശാലന്റെ ഒരു വർഷത്തെ ജയിൽ ശിക്ഷ 2013-ൽ അവസാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Elkamel |first1=Sara |title=Egypt's jailed culture ministry official creates art behind bars |url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/5/0/64971/Arts--Culture/0/Egypts-jailed-culture-ministry-official-creates-ar.aspx |website=Ahram Online |publisher=Ahram Online |access-date=5 April 2020 |archive-date=2023-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316042622/https://english.ahram.org.eg/NewsContent/5/0/64971/Arts--Culture/0/Egypts-jailed-culture-ministry-official-creates-ar.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഈജിപ്ഷ്യൻ ശതകോടീശ്വരൻ നാഗിബ് സാവിരിസ്, പെയിന്റിംഗിന്റെ തിരിച്ചുവരവിലേക്ക് നയിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾക്ക് $175,000 അല്ലെങ്കിൽ 1,000,000 ഈജിപ്ഷ്യൻ പൗണ്ട് പാരിതോഷികം നൽകി.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.reuters.com/article/us-painting-egypt-reward-idUSTRE67O5OZ20100825 | title=Egyptian tycoon offers reward for Van Gogh theft | publisher=Reuters | date=25 August 2010 | access-date=19 June 2016}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|30em}}

== External links ==
* {{wikinews-inline|Van Gogh painting pinched, again}}

{{Vincent van Gogh}}

[[വർഗ്ഗം:വിൻസെന്റ് വാൻഗോഗിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്ലവർ പെയിന്റിംഗുകൾ]]</text>
      <sha1>swguss6r0mukuynv474q33m5546tq9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പിലാനെസ്ബർഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>577239</id>
    <revision>
      <id>4682338</id>
      <parentid>3782263</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T23:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3401" sha1="ar0phqkht5ebaiejt42y2dsrb6dvxje" xml:space="preserve">{{Infobox mountain|name=പിലാനെസ്ബർഗ്|photo=ISS017-E-6869pilanesberg.jpg|photo_caption=[[NASA]] picture of Pilanesberg with [[Vaalkop Dam]] on the right side|elevation_m=1687|elevation_ref=&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.geody.com/geospot.php?world=terra&amp;ufi=-1239044&amp;alc=mpt |title=Impati |access-date=2022-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127164344/https://www.geody.com/geospot.php?world=terra&amp;ufi=-1239044&amp;alc=mpt |archive-date=2024-11-27 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|prominence_m=|prominence_ref=|map=South Africa|map_caption=Location in South Africa|map_size=270|label_position=left|listing=[[List of mountains in South Africa]]|location=[[North West Province, South Africa|North West Province]]|range=[[Witwatersrand]]|coordinates={{coord|25|14|25|S|27|4|33|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|coordinates_ref=|topo=|type=[[Extinct volcano]]|age=[[Proterozoic]]|first_ascent=|easiest_route=}}'''പിലാനെസ്ബർഗ്''' (മുമ്പ് പിലാൻഡ്സ്ബർഗ്&lt;ref name=&quot;wah&quot;&gt;{{cite book|title=The Geology of the Pilandsberg and the Surrounding Country: An Explanation of Sheet 12 (Pilandsberg)|last=Humphrey|first=W.A.|publisher=Geological Survey, Department of Mines|year=1914|location=Pretoria|pages=32}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hk&quot;&gt;{{cite book|title=The Geology of the Northern Portions of the Districts of Marico and Rustenburg|last=Kynaston|first=H., Humphrey, W.A.|publisher=Geological Survey, Department of Mines and Industries|year=1920|location=Pretoria}}&lt;/ref&gt;) [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രവിശ്യയിലുള്ള ഒരു പർവതമാണ്. വൃത്താകാരത്തിലുള്ള ഒരു പുരാതന അഗ്നിപർവ്വത ഘടനയായ ഈ പർവ്വതം, ചുറ്റുമുള്ള പരന്ന സമതലങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉയുരുന്നത്. മൂന്ന് കേന്ദ്രീകൃത വരമ്പുകളാൽ അല്ലെങ്കിൽ കുന്നുകളുടെ വളയങ്ങളാൽ രൂപം കൊള്ളുന്ന, അതിൽ ഏറ്റവും പുറംഭാഗത്തിന് ഏകദേശം 24 കിലോമീറ്റർ വ്യാസമുണ്ട്. [[പ്രിട്ടോറിയ|പ്രിട്ടോറിയയുടെ]] 100 കിലോമീറ്റർ വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പിലാനെസ്ബർഗിൻറെ സ്ഥിതി ഭൂരിഭാഗവും [[പിലാനെസ്ബർഗ് ദേശീയോദ്യാനം]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന സംരക്ഷിത പ്രദേശത്താണ്. എലാൻഡ്സ് നദി പിലാനെസ്ബർഗിന് തെക്ക് കിഴക്കൻ ദിശയിൽ ഒഴുകുന്നു. ഗർത്തം രൂപപ്പെടുന്നതിന്റെ ചുറ്റളവിൽ നിരവധി പ്ലാറ്റിനം ഖനികൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>ar0phqkht5ebaiejt42y2dsrb6dvxje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നേപ്പാളിലെ രാജ്ഞി ത്രിപുരസുന്ദരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>581533</id>
    <revision>
      <id>4682307</id>
      <parentid>4662848</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21652" sha1="hn4sy07dlnlsutwvlsni3nb05wnx08s" xml:space="preserve">{{Infobox Monarch
| image          = Queen Tripurasundari of Nepal.jpg
|caption =   രാജ്ഞി ത്രിപുരസുന്ദരിയുടെ ഛായാപടം
| name           = ത്രിപുരസുന്ദരി രാജ്ഞി
| full name      = ലളിത ത്രിപുരസുന്ദരി ദേവി
| title          = നേപ്പാളിലെ രാജ്ഞി&lt;br&gt;നേപ്പാളിലെ റീജന്റ് രാജ്ഞി
| predecessor    = 
| successor      = 
| royal house    = ഷാ വംശം (വിവാഹം വഴി), ഥാപ്പ വംശം (ജന്മനാൽ)
| father         =  നൈൻ സിംഗ് ഥാപ്പ
| spouse = റാണാ ബഹാദൂർ ഷാ
| birth_date     = 1794
| death_date     = 6 ഏപ്രിൽ 1832 
| house-type =Dynasty
| reign = 
| birth_place =
| death_place = ഹനുമാൻ ധോക്ക കൊട്ടാരം, ബസന്ത്പൂർ, കാഠ്മണ്ഡു
|coronation = 
|mother = റാണാ കുമാരി പാണ്ഡേ
|religion = [[ഹിന്ദുമതം]] 
}}
[[പ്രമാണം:Statue_of_Queen_Tripurasundari_2.jpg|ലഘുചിത്രം| ത്രിപുരസുന്ദരി രാജ്ഞിയുടെ പ്രതിമ]]
'''ത്രിപുരസുന്ദരി രാജ്ഞി''' ( {{Lang-ne|रानी ललित त्रिपुरासुन्दरी}}  റാണി ലളിത ത്രിപുരസുന്ദരി  ; 1794 - 6 ഏപ്രിൽ 1832), '''ലളിത ത്രിപുരസുന്ദരി ദേവി''' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇവർ, നേപ്പാളിലെ രാജാവായിരുന്ന റാണാ ബഹാദൂർ ഷായെ വിവാഹം കഴിച്ചതിലൂടെ [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിലെ]] രാജ്ഞിയായിരുന്നു. വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വിധവയായ, മക്കളില്ലാതിരുന്ന അവർ ദീർഘകാലം രാജ്യത്തിന്റെ റീജന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1806-1819 കാലഘട്ടത്തിൽ തന്റെ രണ്ടാനമകനായ ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായ്ക്കുവേണ്ടിയും 1819-1832 കാലത്ത് ചെറുമകനായ രാജേന്ദ്രനുവേണ്ടിയും അവർ റീജന്റായിരുന്നു. നേപ്പാളിൽ സാഹിത്യരചനകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു അവർ.

== ജീവചരിത്രം ==
രാജ്യത്തിലെ ഫ്യൂഡൽ സൈനിക പ്രഭുവർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട, സ്വാധീനമുള്ള ഒരു നേപ്പാളി കുടുംബത്തിലാണ് ലളിത ത്രിപുരസുന്ദരി ദേവി ജനിച്ചത്. ത്രിപുരസുന്ദരി ഥാപ്പ വംശത്തിൽ നിന്നുള്ളവളാണെന്ന് പൊതുവെ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു, {{Sfn|Karmacharya|2005|p=86}} ത്രിപുരസുന്ദരി ഒരുപക്ഷേ ഭീംസെൻ ഥാപ്പയുടെ സഹോദരൻ നൈൻ സിംഗ് ഥാപ്പയുടെ മകളാണെന്ന് നേപ്പാളിലെ ചരിത്രകാരനും സാഹിത്യ പണ്ഡിതനുമായ ബാബുറാം ആചാര്യ അനുമാനിച്ചു. {{Sfn|Acharya|2012|p=3}} {{Sfn|Acharya|2012|p=62}} അവരുടെ സഹോദരങ്ങളിൽ മതാബർസിംഗ് ഥാപ്പയും (നേപ്പാളിന്റെ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി) , 100 വർഷത്തിലധികം (1846-1950) നേപ്പാളിൽ റാണ മേധാവിത്വം സ്ഥാപിച്ച ജംഗ് ബഹാദൂർ റാണയുടെ അമ്മയായ ഗണേഷ് കുമാരി ദേവിയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

1805-ലോ 1806-ലോ ത്രിപുരസുന്ദരി നേപ്പാളിലെ രാജാവായ റാണാ ബഹാദൂർ ഷായെ വിവാഹം കഴിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/837563659|title=Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069|last=Ācārya|first=Bāburāma|date=2012|publisher=Śrīkr̥shṇa Ācārya|others=Kr̥shṇa. Ācārya|isbn=978-9937-2-4174-8|edition=Saṃskaraṇa 1|location=Kāṭhamāḍaum̐|oclc=837563659}}&lt;/ref&gt; ഭീംസെൻ ഥാപ്പയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സ്വാധീനവും ശക്തിയും കാരണം ഇത് ഒരു മിശ്രജാതി വിവാഹമായിരുന്നു. രാജാവിന്റെ ഏറ്റവും ഇളയ ഭാര്യയായിരുന്നു അവർ. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hutt|first=Michael|date=24 June 2019|title=Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0021911819000172/type/journal_article|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=78|issue=3|pages=549–576|doi=10.1017/S0021911819000172|issn=0021-9118}}&lt;/ref&gt; അക്കാലത്ത്, തന്റെ മകനും പിൻഗാമിയുമായ ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായുടെ മുഖ്ത്യാർ (എക്സിക്യൂട്ടീവ്) ആയി റാണാ ബഹാദൂർ ഷാ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു വരികയായിരുന്നു. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, റാണാ ബഹാദൂർ ഷായെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അർദ്ധസഹോദരൻ വധിച്ചു.  ത്രിപുരസുന്ദരിക്കും റാണാ ബഹാദൂർ ഷായ്ക്കും കുട്ടികളില്ലായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://worldcat.org/oclc/607611005|title=Queens of the Shah Dynasty in Nepal|last=A.|first=Raj, Prakash|date=1997|publisher=Nabeen Publications|oclc=607611005}}&lt;/ref&gt;

=== റീജൻസി ===
1806-ൽ റാണാ ബഹാദൂർ ഷാ വധിക്കപ്പെട്ടതിനുശേഷം, തന്റെ രണ്ടാനമകൻ ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായുടെ റീജന്റ് ആയി പ്രവർത്തിച്ച രാജേശ്വരി രാജ്ഞി [[സതി (ആചാരം)|സതി]] അനുഷ്ഠിക്കാൻ നിർബന്ധിതയായി. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/837563659|title=Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069|last=Ācārya|first=Bāburāma|date=2012|publisher=Śrīkr̥shṇa Ācārya|others=Kr̥shṇa. Ācārya|isbn=978-9937-2-4174-8|edition=Saṃskaraṇa 1|location=Kāṭhamāḍaum̐|oclc=837563659}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFĀcārya2012&quot;&gt;Ācārya, Bāburāma (2012). [https://www.worldcat.org/oclc/837563659 ''Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069'']. Kr̥shṇa. Ācārya (Saṃskaraṇa 1&amp;nbsp;ed.). Kāṭhamāḍaum̐: Śrīkr̥shṇa Ācārya. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബുക്ക് നമ്പർ|ISBN]]&amp;nbsp;[[പ്രത്യേകം:പുസ്തക ഉറവിടങ്ങൾ/978-9937-2-4174-8|&lt;bdi&gt;978-9937-2-4174-8&lt;/bdi&gt;]]. [[ഒ.സി.എൽ.സി.|OCLC]]&amp;nbsp;[//www.worldcat.org/oclc/837563659 837563659].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; അങ്ങനെ, ത്രിപുരസുന്ദരി അവരുടെ രണ്ടാനമകന്റെ റീജന്റായി. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hutt|first=Michael|date=24 June 2019|title=Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0021911819000172/type/journal_article|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=78|issue=3|pages=549–576|doi=10.1017/S0021911819000172|issn=0021-9118}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFHutt2019&quot;&gt;Hutt, Michael (24 June 2019). [https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0021911819000172/type/journal_article &quot;Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu&quot;]. ''The Journal of Asian Studies''. '''78''' (3): 549–576. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1017/S0021911819000172|10.1017/S0021911819000172]]. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സീരിയൽ നമ്പർ|ISSN]]&amp;nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0021-9118 0021-9118]. [[S2CID (ഐഡന്റിഫയർ)|S2CID]]&amp;nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:165687047 165687047] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 1819-ൽ അധികാരം ഏറ്റെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷാ മരിച്ചു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ  ശിശുവായിരുന്ന മകൻ രാജേന്ദ്രൻ രാജാവായി. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/55502658|title=A history of Nepal|last=Whelpton|first=John|date=2005|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-80026-9|location=Cambridge|oclc=55502658}}&lt;/ref&gt; രാജേന്ദ്രൻ പ്രായപൂർത്തിയാകാതിരുന്ന കാലത്തും ത്രിപുരസുന്ദരി റീജന്റായി പ്രവർത്തിച്ചു. &lt;/ref&gt;

അവരുടെ ബന്ധുവായ ഭീംസെൻ ഥാപ്പയുടെ ഉറച്ച പിന്തുണക്കാരിയായിരുന്നു അവർ. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/55502658|title=A history of Nepal|last=Whelpton|first=John|date=2005|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-80026-9|location=Cambridge|oclc=55502658}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFWhelpton2005&quot;&gt;Whelpton, John (2005). [https://www.worldcat.org/oclc/55502658 ''A history of Nepal'']. Cambridge: Cambridge University Press. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബുക്ക് നമ്പർ|ISBN]]&amp;nbsp;[[പ്രത്യേകം:പുസ്തക ഉറവിടങ്ങൾ/0-521-80026-9|&lt;bdi&gt;0-521-80026-9&lt;/bdi&gt;]]. [[ഒ.സി.എൽ.സി.|OCLC]]&amp;nbsp;[//www.worldcat.org/oclc/55502658 55502658].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ചുമതലയേറ്റ റീജന്റ് എന്ന നിലയിൽ, 1806 മുതൽ 1832 വരെ 31 വർഷത്തോളം നേപ്പാളിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി എന്ന ഭീംസെന്റെ സ്ഥാനത്തെ &lt;/ref&gt; അവർ സ്വാധീനിച്ചു. ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള റീജൻസിക്കാലത്ത്, രാജസദസ്സിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും ഭീംസെനെ അനുസരിക്കണമെന്ന് ത്രിപുരസുന്ദരി ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/837563659|title=Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069|last=Ācārya|first=Bāburāma|date=2012|publisher=Śrīkr̥shṇa Ācārya|others=Kr̥shṇa. Ācārya|isbn=978-9937-2-4174-8|edition=Saṃskaraṇa 1|location=Kāṭhamāḍaum̐|oclc=837563659}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFĀcārya2012&quot;&gt;Ācārya, Bāburāma (2012). [https://www.worldcat.org/oclc/837563659 ''Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069'']. Kr̥shṇa. Ācārya (Saṃskaraṇa 1&amp;nbsp;ed.). Kāṭhamāḍaum̐: Śrīkr̥shṇa Ācārya. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബുക്ക് നമ്പർ|ISBN]]&amp;nbsp;[[പ്രത്യേകം:പുസ്തക ഉറവിടങ്ങൾ/978-9937-2-4174-8|&lt;bdi&gt;978-9937-2-4174-8&lt;/bdi&gt;]]. [[ഒ.സി.എൽ.സി.|OCLC]]&amp;nbsp;[//www.worldcat.org/oclc/837563659 837563659].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

[[കാഠ്മണ്ഡു|കാഠ്മണ്ഡുവിൽ]] കോളറ വ്യാപകമായി പടർന്നുപിടിച്ച കാലത്ത്, 1832 ഏപ്രിൽ 6-ന് [[കോളറ]] ബാധിച്ച് അവർ മരിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=General Bhimsen Thapa ra Tatkalin Nepal|last=Nepali|first=Chitranjan|publisher=[[Ratna Pustak Bhandar]]|year=1965|location=Kathmandu|pages=38–39}}
&lt;/ref&gt; രാജേന്ദ്രൻ അധികാരത്തിൽ വന്ന അതേ വർഷം തന്നെയാണ് അവർ മരിച്ചത്, &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BCLrDwAAQBAJ|title=Nepal: Strategy for Survival|last=Rose|first=Leo E.|date=8 January 2021|publisher=Univ of California Press|isbn=978-0-520-33868-5|language=en}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ മരണം ഭീംസെന്റെ രാഷ്ട്രീയ അധികാര നിയന്ത്രണം കുറച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/55502658|title=A history of Nepal|last=Whelpton|first=John|date=2005|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-80026-9|location=Cambridge|oclc=55502658}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFWhelpton2005&quot;&gt;Whelpton, John (2005). [https://www.worldcat.org/oclc/55502658 ''A history of Nepal'']. Cambridge: Cambridge University Press. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബുക്ക് നമ്പർ|ISBN]]&amp;nbsp;[[പ്രത്യേകം:പുസ്തക ഉറവിടങ്ങൾ/0-521-80026-9|&lt;bdi&gt;0-521-80026-9&lt;/bdi&gt;]]. [[ഒ.സി.എൽ.സി.|OCLC]]&amp;nbsp;[//www.worldcat.org/oclc/55502658 55502658].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== സാഹിത്യ കൃതികൾ ==
നേപ്പാളിൽ സാഹിത്യരചനകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യ വനിതയാണ് ത്രിപുരസുന്ദരി. സംസ്‌കൃത [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലെ]] [[ശാന്തിപർവ്വം|ശാന്തിപർവ്വത്തിന്റെ]] ചില ഭാഗങ്ങൾ അവർ നേപ്പാളിയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുകയും, ഒരു രാജാവിന്റെ കടമകളെയും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ഗ്രന്ഥമായി രാജധർമ്മ എന്ന പേരിൽ &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QUkqAAAAYAAJ|title=Nepalese Women|last=Pokhrel|first=Shanta|date=1982|publisher=Ridhi Charan Pokhrel|language=en}}&lt;/ref&gt; 1824-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. &quot;നേപ്പാളിന്റെ ഭാഷയ്ക്കും സാഹിത്യത്തിനും ഒരു അഭിമാനം&quot; എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ ''രാജധർമ്മത്തെ'' പ്രശംസിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നേപ്പാളിയിൽ നിരവധി കവിതകളും അവർ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. തന്റെ കൊട്ടാരത്തിലെ എഴുത്തുകാരെയും കവികളെയും അവർ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു; അവരുടെ പ്രോത്സാഹനത്തോടെ, രണ്ടാനമകൻ ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായും ചെറുമകൻ രാജേന്ദ്ര ബിക്രം ഷായും മൂന്ന് പുസ്തകങ്ങൾ വീതം എഴുതി.

== ഘടനകളും സ്മാരകങ്ങളും ==
ത്രിപുരസുന്ദരിയോ ഭീംസെൻ ഥാപ്പയോ ആണ് [[ധരഹരാ ഗോപുരം|ധരഹരയുടെ]] നിർമ്മാണത്തിന് ഉത്തരവിട്ടത്. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hutt|first=Michael|date=24 June 2019|title=Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0021911819000172/type/journal_article|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|volume=78|issue=3|pages=549–576|doi=10.1017/S0021911819000172|issn=0021-9118}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFHutt2019&quot;&gt;Hutt, Michael (24 June 2019). [https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0021911819000172/type/journal_article &quot;Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu&quot;]. ''The Journal of Asian Studies''. '''78''' (3): 549–576. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1017/S0021911819000172|10.1017/S0021911819000172]]. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സീരിയൽ നമ്പർ|ISSN]]&amp;nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0021-9118 0021-9118]. [[S2CID (ഐഡന്റിഫയർ)|S2CID]]&amp;nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:165687047 165687047] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; [[നേപ്പാൾ ഭൂകമ്പം (2015)|2015 ലെ നേപ്പാൾ ഭൂകമ്പത്തിൽ]] ഈ ഗോപുരം തകർന്നു; ഇപ്പോൾ അത് പുനർനിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/nepal/11562988/19th-century-tower-collapses-from-earthquake-in-Nepal.html|title=Video: 19th century tower collapses from earthquake in Nepal – Telegraph|access-date=20 July 2021|date=25 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150425161919/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/nepal/11562988/19th-century-tower-collapses-from-earthquake-in-Nepal.html|archive-date=25 April 2015}}&lt;/ref&gt; ത്രിപുരേശ്വറിലെ ത്രിപുരേശ്വർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രവും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/ku-rebuilding-quake-damaged-tripureshwor-mahadev-temple|title=KU rebuilding quake-damaged Tripureshwor Mahadev temple|access-date=20 July 2021|last=Hamal|first=Nikki|date=15 January 2018|website=The Himalayan Times|language=en}}&lt;/ref&gt; കാഠ്മണ്ഡുവിനും ലളിത്പൂരിനും ഇടയിലുള്ള തപതാലിയിലെ പാലവും അവരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.

== അവലംബം ==

=== അവലംബങ്ങൾ ===
{{Reflist}}

=== ഗ്രന്ഥസൂചി ===

* {{Citation|last=Acharya|first=Baburam|title=Janaral Bhimsen Thapa : Yinko Utthan Tatha Pattan|page=228|year=2012|editor-last=Acharya|editor-first=Shri Krishna|place=Kathmandu|publisher=Education Book House|language=ne|isbn=9789937241748}}
* {{Citation|last=Karmacharya|first=Ganga|title=Queens in Nepalese politics: an account of roles of Nepalese queens in state affairs, 1775–1846|page=185|year=2005|place=Kathmandu|publisher=Educational Pub. House|isbn=9789994633937}}
* {{Cite book|title=Nepal ko rajnaitik itihas|last=Yadav|first=Pitambar Lal|publisher=Modern Deepak Press|year=1996|location=Benaras|page=142}}
{{Lists of poets}}{{Nepalese writers|collapsed}}{{Authority Control}}{{List of writers|collapsed}}{{Lists of women writers by nationality|collapsed}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:നേപ്പാളി കവയിത്രികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ സ്ത്രീ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ വനിതാ ഭരണാധികാരികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ കവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1832-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1794-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നേപ്പാൾ ചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:നേപ്പാൾ]]</text>
      <sha1>hn4sy07dlnlsutwvlsni3nb05wnx08s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രസവാനന്തര കാലയളവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>585218</id>
    <revision>
      <id>4682358</id>
      <parentid>4145870</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10658" sha1="a39uwgrailqobtlhjpoxn32xnzwekus" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Mother_and_newborn_child_in_Orissa.jpg|ലഘുചിത്രം|350x350ബിന്ദു|Mother with newborn baby]]
'''പ്രസവാനന്തര) കാലയളവ് പ്രസവശേഷം''' [[പ്രസവം|ആരംഭിക്കുന്നു]], സാധാരണയായി 6 ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ അവസാനിക്കുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, [[അന്തർഗ്രന്ഥിസ്രാവം|ഹോർമോണുകളുടെ]] അളവും [[ഗർഭപാത്രം|ഗര്ഭപാത്രത്തിന്റെ]] വലുപ്പവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള അമ്മയുടെ ശരീരം ഗർഭിണിയല്ലാത്ത അവസ്ഥയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. &lt;ref name=&quot;Kansky_2016&quot;&gt;{{Cite journal|first=Christine|last=Kansky|date=July 2016|title=Normal and Abnormal Puerperium: Overview, Routine Postpartum Care, Hemorrhage|url=https://emedicine.medscape.com/article/260187-overview}}&lt;/ref&gt; പ്രസവത്തിന് ശേഷമുള്ള ആദ്യത്തെ ആറ് ആഴ്ചകളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ സാധാരണയായി പ്യൂർപെരിയം, പ്യൂർപെറൽ പിരീഡ്, അല്ലെങ്കിൽ ഇമ്മീഡിയേറ്റ് പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം പിരീഡ് എന്നീ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Romano_2010&quot;&gt;{{Cite journal|title=Postpartum period: three distinct but continuous phases|journal=Journal of Prenatal Medicine|volume=8|issue=5|pages=15–2|date=May 2010|doi=10.1002/anie.201108814|pmid=22438056|pmc=3279173}}&lt;/ref&gt; [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന|ലോകാരോഗ്യ സംഘടന]] (WHO) പ്രസവാനന്തര കാലഘട്ടത്തെ അമ്മമാരുടെയും കുഞ്ഞുങ്ങളുടെയും ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായകവും എന്നാൽ ഏറ്റവും അവഗണിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഘട്ടമായി വിവരിക്കുന്നു; ഈ കാലയളവിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ [[മാതൃമരണം|മാതൃമരണങ്ങളും]] [[ശിശുമരണനിരക്ക്|നവജാതശിശു മരണങ്ങളും]] സംഭവിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;WHO&quot;&gt;{{Cite book|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK190086/|title=WHO Recommendations on Postnatal Care of the Mother and Newborn|date=2013|publisher=World Health Organization|isbn=9789241506649|access-date=12 March 2022}}&lt;/ref&gt;

ശാസ്ത്രസാഹിത്യത്തിൽ, ഈ പദം സാധാരണയായി '''P ''x''''' എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു, ഇവിടെ '''''x''''' എന്നത് ഒരു സംഖ്യയാണ്; ഉദാഹരണത്തിന്, &quot;ദിവസം P5&quot; എന്നത് &quot;ജനനത്തിനു ശേഷമുള്ള അഞ്ചാം ദിവസം&quot; എന്ന് വായിക്കണം. ഗർഭാവസ്ഥയുടെ എണ്ണവും ഫലവും ( [[ഗുരുത്വാകർഷണവും തുല്യതയും]] ) നിലകൊള്ളാൻ GP ഉപയോഗിക്കുന്ന മെഡിക്കൽ നാമകരണവുമായി ഇത് തെറ്റിദ്ധരിക്കേണ്ടതില്ല.

ഒരു ആശുപത്രിയിൽ പ്രസവിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീ വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായി സ്ഥിരതയായ ഉടൻ തന്നെ ആശുപത്രിവിട്ട് പുറത്തുപോകാം, ഇത് പ്രസവശേഷം ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷമായിരിക്കാം, എന്നിരുന്നാലും [[സ്വയമേവയുള്ള യോനി പ്രസവം|യോനി]]&lt;nowiki/&gt;യുലൂടെയുള്ള പ്രസവത്തിന്റെ ശരാശരി സമയം ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസമാണ്.[[സീസേറിയൻ|സിസേറിയൻ]]  പ്രസവത്തിനു ശേഷമുള്ള ശരാശരി മൂന്ന് മുതൽ നാല് ദിവസമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nhs.uk/conditions/caesarean-section/Pages/Recovery.aspx|title=Recovering from a caesarean section|access-date=16 December 2016|website=NHS Choices|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220174311/http://www.nhs.uk/conditions/caesarean-section/Pages/Recovery.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഈ സമയത്ത്, അമ്മയിലെ രക്തസ്രാവം, മലവിസർജ്ജനം, മൂത്രസഞ്ചി എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തനം, ശിശു സംരക്ഷണം എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. കുഞ്ഞിന്റെ ആരോഗ്യവും നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=With females, Midwives Experiences: from Shiftwork to Continuity of Care|last=Vernon|first=David|publisher=Australian College of Midwives|year=2007|isbn=978-0-9751674-5-8|location=Canberra|page=17}}&lt;/ref&gt; പ്രസവശേഷം 48 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ അമ്മയെയും നവജാതശിശുവിനെയും ആശുപത്രിയിൽ നിന്ന് ഡിസ്ചാർജ് ചെയ്യുന്നതിനെയാണ് [[പ്രസവാനന്തര ആശുപത്രിയിലെ ആദ്യകാല ഡിസ്ചാർജ്|പ്രസവാനന്തര ആശുപത്രി ഡിസ്ചാർജ്]] സാധാരണയായി നിർവചിക്കുന്നത്.

പ്രസവശേഷം ഏകദേശം 10 സെക്കൻഡിനുള്ളിൽ കുഞ്ഞ് ആദ്യത്തെ ശ്വാസം എടുക്കുകയും പരിചാരകൻ കുഞ്ഞിനെ അമ്മയുടെ നെഞ്ചിൽ വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[Apgar സ്കെയിൽ]] ഉപയോഗിച്ചാണ് കുഞ്ഞിന്റെ അവസ്ഥ വിലയിരുത്തുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.acog.org/en/Clinical/Clinical%20Guidance/Committee%20Opinion/Articles/2015/10/The%20Apgar%20Score|title=The Apgar Score|access-date=2021-03-04|website=www.acog.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125180039/https://www.acog.org/en/Clinical/Clinical%20Guidance/Committee%20Opinion/Articles/2015/10/The%20Apgar%20Score|archive-date=2021-01-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഒരു ചുരുക്കെഴുത്ത് (രൂപം, പൾസ്, [[മുഖഭാവം|ഗ്രിമേസ്]], ആക്റ്റിവിറ്റി, ശ്വസനം) രൂപപ്പെടുത്താൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത വാക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സംഗ്രഹിച്ച അഞ്ച് മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ നവജാത ശിശുവിനെ വിലയിരുത്തിയാണ് Apgar സ്കോർ നിർണ്ണയിക്കുന്നത്. അടുത്ത കാലം വരെ കുഞ്ഞുങ്ങളെ പ്രസവശേഷം അമ്മമാരിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും 2000 മുതൽ, ചില അധികാരികൾ ആദ്യകാല ചർമ്മ-ചർമ്മ സമ്പർക്കം (നഗ്നനായ കുഞ്ഞിനെ അമ്മയുടെ നെഞ്ചിൽ വയ്ക്കുന്നത്) അമ്മയ്ക്കും കുഞ്ഞിനും പ്രയോജനകരമാണെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കാൻ തുടങ്ങി. 2014-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, [[കംഗാരു പരിചരണം]] എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആദ്യകാല ചർമ്മ-ചർമ്മ സമ്പർക്കം ശിശുക്കളുടെ ക്ഷേമത്തിന് ഉത്തരവാദികളായ എല്ലാ പ്രമുഖ സംഘടനകളും അംഗീകരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ, ബന്ധനവും വിജയകരമായ [[മുലയൂട്ടൽ|മുലയൂട്ടലും]] സ്ഥാപിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിന്, കുഞ്ഞ് അമ്മയുടെ നെഞ്ചിൽ കിടക്കുന്നതിനാൽ പരിചരിക്കുന്നയാൾ ഉടൻ തന്നെ അമ്മയെയും കുഞ്ഞിനെയും വിലയിരുത്തുന്നു, അമ്മയുടെ മുൻഗണന അനുസരിച്ച് ആദ്യത്തെ മുലയൂട്ടൽ കഴിഞ്ഞ് മാത്രമേ കുഞ്ഞിനെ തുടർ നിരീക്ഷണങ്ങൾക്കായി നീക്കം ചെയ്യുന്നുള്ളൂ. ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയും (ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ) കുഞ്ഞിന്റെ താപനില നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിന് ജനിച്ച് ആദ്യത്തെ 24 മണിക്കൂറിൽ ചർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ചർമ്മത്തിൽ ബന്ധപ്പെടാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Medscape&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.medscape.com/viewarticle/806325_9|title=Uninterrupted Skin-to-Skin Contact Immediately After Birth|access-date=21 December 2014|last=Phillips|first=Raylene|website=Medscape}}&lt;/ref&gt;

== റഫറൻസുകൾ ==</text>
      <sha1>a39uwgrailqobtlhjpoxn32xnzwekus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബെഡ്ഫോർഡ് റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>586557</id>
    <revision>
      <id>4682470</id>
      <parentid>4680610</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12945" sha1="pwax8jzbwwxztcv6ytazy98mig9qar3" xml:space="preserve">{{pu|Bedford Research Foundation}}
[[File:Bedford_Research_Foundation_logo.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ബെഡ്ഫോർഡ് റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ ലോഗോ]]
നിലവിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ചികിത്സയില്ലാത്ത രോഗങ്ങളെയും ആരോഗ്യാവസ്ഥകളെയും കുറിച്ച് സ്റ്റെം സെൽ ഗവേഷണം നടത്തുന്ന, ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സ്ഥാപനമാണ് '''ബെഡ്ഫോർഡ് റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ'''.&lt;ref name=&quot;about_director&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.bedfordresearch.org/aboutus/aboutus.php?item=about_director|title=Bedford Research Foundation – Official Website|access-date=2023-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070407203014/http://www.bedfordresearch.org/aboutus/aboutus.php?item=about_director|archive-date=2007-04-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സെറോഡിസ്‌കോർഡന്റ് ദമ്പതികൾക്ക് വിജയകരമായി ഗർഭധാരണം സാധ്യമാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന സ്പെഷ്യൽ പ്രോഗ്രാം ഓഫ് അസിസ്റ്റഡ് റീപ്രൊഡക്ഷൻ (SPAR) എന്ന പദ്ധതിക്കും ഈ സ്ഥാപനം രൂപം നൽകി.&lt;ref name=&quot;bedfordspar&quot;&gt;[http://www.bedfordspar.org/ HIV Sperm Washing | Bedford Research Foundation – Overview]&lt;/ref&gt; ബെഡ്ഫോർഡ് സ്റ്റെം സെൽ റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷന്റെ സ്ഥാപകയായ ഡോ. ആൻ കീസ്‌ലിംഗ് ആണ് ലബോറട്ടറി ഡയറക്ടർ.&lt;ref name=&quot;about_director&quot; /&gt;

== പശ്ചാത്തലം ==
അടിസ്ഥാന ശാസ്ത്ര കണ്ടെത്തലുകളിൽ നിന്ന് ക്ലിനിക്കൽ പരിശോധനാ പ്രയോഗങ്ങളിലേക്കുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യാ കൈമാറ്റം സുഗമമാക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ഗവേഷണ-വികസന ക്ലിനിക്കൽ ലബോറട്ടറിയുടെ ആവശ്യകത നിറവേറ്റുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ബെഡ്ഫോർഡ് റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ സ്ഥാപിതമായത്.&lt;ref name=&quot;spar_history&quot;&gt;{{Cite web|url=http://bedfordspar.org|title=SPAR History- Official website}}&lt;/ref&gt; [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌|എയ്‌ഡ്‌സ്]] വൈറസ് (ഹ്യൂമൻ ഇമ്മ്യൂണോ ഡെഫിഷ്യൻസി വൈറസ്, [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]]), [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്-സി|ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി]] വൈറസ് എന്നിവ ജീവിതം മാറ്റിമറിച്ച പുരുഷന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും പരിശ്രമഫലമായി 1996-ൽ ഡോ. ആൻ കീസ്‌ലിംഗ് ആണ് ബിആർഎഫ് സ്ഥാപിച്ചത്. അഭൂതപൂർവമായ രോഗപ്രതിബന്ധങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവന്ന ആ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും, തങ്ങളുടെ അണുബാധകളെ ചെറുക്കാനും തങ്ങൾക്ക് സ്വന്തമായി കുട്ടികളുണ്ടാകാൻ വഴിയൊരുക്കാനും ഉതകുന്ന ബയോമെഡിക്കൽ സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധം പിടിച്ചു.&lt;ref name=&quot;spar_history&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;about_us&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.bedfordresearch.org/aboutus/aboutus.php|title=Bedford Stem Cell Research Foundation – Official Website|access-date=2023-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150330011802/http://www.bedfordresearch.org/aboutus/aboutus.php|archive-date=2015-03-30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ഫൗണ്ടേഷൻ സ്വന്തം ലബോറട്ടറികളിലും ([[വിത്തുകോശങ്ങൾ|സ്റ്റെം സെൽ]], [[പുരസ്ഥഗ്രന്ഥി|പ്രോസ്റ്റേറ്റ്]], [[അണുബാധ|പകർച്ചവ്യാധികൾ]]) മറ്റ് ലബോറട്ടറികളുമായി സഹകരിച്ചും ഗവേഷണം നടത്തുന്നു. കൂടാതെ, അമ്മമാർക്കും കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കും സഹായക പ്രത്യുൽപാദന ചികിത്സയുടെ സുരക്ഷയും വിജയസാധ്യതയും മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന യോഗ്യതയുള്ള ഗവേഷകർക്ക് ഗവേഷണ ഗ്രാന്റുകൾ നൽകുന്നതിനായി പണം സ്വരൂപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കൃത്രിമമായോ ബീജം വഴിയോ സജീവമാക്കിയ മനുഷ്യ അണ്ഡങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണത്തിന് ധനസഹായം നൽകുന്നതിന് യുഎസിൽ നിലവിലുള്ള മൊറട്ടോറിയം കാരണം, ഫൗണ്ടേഷൻ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഗവേഷണങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗത്തിനും ഫെഡറൽ ഗ്രാന്റ്സ്-ഇൻ-എയ്ഡ് മുഖേന ധനസഹായം ലഭിക്കില്ല.&lt;ref name=&quot;about_us&quot;/&gt;

ഇക്കാരണത്താൽ, സ്പെഷ്യൽ പ്രോഗ്രാം ഓഫ് അസിസ്റ്റഡ് റീപ്രൊഡക്ഷൻ (SPAR) എന്ന പദ്ധതിക്ക് വേണ്ടി സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും തന്നെ പണം സ്വരൂപിച്ചു. രണ്ട് വർഷത്തിനുള്ളിൽ, ഗർഭധാരണ വേളയിൽ വൈറസ് പകരുന്നത് തടയുന്നതിനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. തൽഫലമായി, ആരോഗ്യവതിയായ ഒരു അമ്മയ്ക്കും, [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്-സി|ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി]]യും [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]]യും ബാധിച്ച ഹീമോഫീലിയ രോഗിയായ ഒരു അച്ഛനും 1999-ൽ ബേബി റയാൻ ജനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;about_director&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fertility_race&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.americanradioworks.org/features/fertility_race/part5|title=Fertility Race Part Five: HIV and Fertility&lt;!-- Bot generated title --&gt;|access-date=2008-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011044345/http://www.americanradioworks.org/features/fertility_race/part5/|archive-date=2008-10-11}}&lt;/ref&gt;

സ്റ്റെം സെൽ ഗവേഷണത്തോടൊപ്പം, പുരുഷ പ്രത്യുത്പാദനവ്യൂഹത്തിലെ വൈകല്യങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നതിന് പേറ്റന്റ് നേടിയ പ്രക്രിയകളും ഫൗണ്ടേഷനിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞർ പ്രയോഗിക്കുന്നു. പുരുഷന്മാരുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് വിലപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിയുന്ന കൂടുതൽ പരിശോധനകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലേക്ക് ഫൗണ്ടേഷനിൽ നടത്തിയ ഗവേഷണം വഴിതെളിച്ചു. സാധാരണ ലബോറട്ടറി കൾച്ചറിന് പകരം മോളിക്യുലാർ ബയോളജി രീതികൾ ഉപയോഗിച്ച് ശുക്ലത്തിലെ ബാക്ടീരിയകളെ കണ്ടെത്തുന്നതിലാണ് ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. മുമ്പ് തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്ത ബാക്ടീരിയകൾ ശുക്ലത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് നാളിതുവരെയുള്ള പഠനങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അണുബാധ (പ്രോസ്റ്റാറ്റിറ്റിസ്), കാൻസർ എന്നിവയുൾപ്പെടെ പുരുഷന്മാരിൽ ഗുരുതരമായ രോഗങ്ങൾ ബാധിക്കാറുള്ള ഒരു അവയവമായ പ്രോസ്റ്റേറ്റ് പോലുള്ള, ശുക്ലം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന അവയവങ്ങളുടെ ആരോഗ്യം അറിയാനുള്ള പുതിയ പരിശോധനകൾ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യത അത്തരം പഠനങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;spar_history&quot;/&gt;

== SARS2 (കൊറോണ വൈറസ്) പരിശോധന ==
SARS2 പരിശോധന കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ബെഡ്ഫോർഡ് റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിപുലീകരിച്ചതായി 2020 ഏപ്രിൽ 10-ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു; ഇതോടെ COVID-19-നുള്ള ഫുഡ് ആൻഡ് ഡ്രഗ് അഡ്മിനിസ്‌ട്രേഷന്റെ അംഗീകാരമുള്ള പരിശോധന നടത്തുന്ന യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്‌സിലെ 66 കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി അത് മാറി. ആറ്റിൽബോറോയിലെ സ്റ്റർഡി ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്നും കോൺകോർഡിലെ എമേഴ്സണിൽ നിന്നുമുള്ള സാമ്പിളുകൾ ലാബ് പരിശോധിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;Floyd, Jesse (2020, Apr 10). . Bedford Minuteman Wicked Local&lt;/ref&gt; 2020 ഏപ്രിൽ 21-ന്, തങ്ങളുടെ SARS2 (കൊറോണ വൈറസ്) പരിശോധന പൊതുജനങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പദ്ധതി ബെഡ്ഫോർഡ് റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ നടപ്പാക്കി. ഈ പരിശോധനയ്ക്ക് നല്ല സ്വീകാര്യത ലഭിക്കുകയും അത് വിജയകരമാവുകയും ചെയ്തു. പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കാനുള്ള ആലോചനയിലാണ് ഫൗണ്ടേഷൻ ഇപ്പോൾ.&lt;ref&gt;Floyd, Jesse (2020, Apr 24). . Bedford Minuteman Wicked Local.&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [https://web.archive.org/web/20210303084046/https://www.bedfordresearch.org/ ബെഡ്ഫോർഡ് റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ]
{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ആസ്ഥാനമായുള്ള മെഡിക്കൽ, ആരോഗ്യ സംഘടനകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>pwax8jzbwwxztcv6ytazy98mig9qar3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാർക്കസ് എഡ്വേർഡ് സെച്ചൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587915</id>
    <revision>
      <id>4682291</id>
      <parentid>3899900</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* കരിയർ */</comment>
      <origin>4682291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5583" sha1="ijwvj4f2tye89p0xjhuebmsdy82jpum" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] എലിസബത്ത് രാജ്ഞിയുടെ രാജകീയ ഗൃഹത്തിലെ മുൻ സർജൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുമാണ് '''സർ മാർക്കസ് എഡ്വേർഡ് സെച്ചൽ''', KCVO FRCS FRCOG (ജനനം 4 ഒക്ടോബർ 1943) .&lt;ref&gt;{{cite web|title=Marcus Setchell, Esq, CVO Authorised Biography|url=http://www.debretts.com/people/biographies/browse/s/3347/Marcus+Edward.aspx|publisher=Debrett's|accessdate=30 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Birthday Honours List – United Kingdom|url=http://www.london-gazette.co.uk/issues/57315/supplements/3|date=12 June 2004|newspaper=The London Gazette|accessdate=30 July 2013|quote=C.V.O. – Marcus Edward Setchell, Surgeon-Gynaecologist, Royal Household.}}&lt;/ref&gt;
== കരിയർ ==
മാർക്കസ് സെറ്റ്ചെൽ എസെക്സിലെ ഫെൽസ്റ്റഡ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ചു. കേംബ്രിഡ്ജിലെ ഗോൺവില്ലെ ആൻഡ് കേയസ് കോളേജിലും [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] സെന്റ് ബർത്തലോമിയോസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും പരിശീലനത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സയിലും ഗൈനക്കോളജിയിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടി.

1975-ൽ അദ്ദേഹം സെന്റ് ബർത്തലോമിയോസ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ കൺസൾട്ടന്റ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും പ്രസവചികിത്സകനും ആയി. കൂടാതെ 1986-ൽ ഹോമർട്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിലെ ഉദ്ഘാടനത്തിനു ശേഷം 2000 വരെ രണ്ട് സ്ഥാനങ്ങളും വഹിച്ചു. ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കുള്ള കിംഗ് എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ ആശുപത്രി; പോർട്ട്ലാൻഡ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ ഫെർട്ടിലിറ്റി യൂണിറ്റിന്റെ ഡയറക്ടർ (1987-94): ഹോമർട്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ മെഡ് ഡയറക്ടർ (1994-1997); ലണ്ടൻ ക്ലിനിക്കിലെ കൺസൾട്ടന്റ് (1975-2014). 2008-ൽ നാഷണൽ ഹെൽത്ത് സർവീസിൽ (NHS) നിന്ന് വിരമിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന സ്ഥാനം ലണ്ടനിലെ വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻ ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.

1994 മുതൽ 2000 വരെ റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു സെറ്റ്‌ചെൽ. കിംഗ് എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ ഹോസ്പിറ്റലിലെ കൗൺസിൽ അംഗവും വെൽബീയിംഗ് ഓഫ് വിമൻ എന്ന ചാരിറ്റിയുടെ ട്രസ്റ്റിയും ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം 2005-ൽ റോയൽ വിക്ടോറിയൻ ഓർഡറിന്റെ കമാൻഡറായി.
==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
*പ്രോഗ്രസ് ഇൻ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (1987)
*സയന്റിഫിക് ഫൗണ്ടേഷൻസ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (എഡിറ്റർ, 1991)
*റീകൺസ്ട്രക്ടീവ് യൂറോളജി (1993)
*ടെൻ ടീച്ചേഴ്സ് ഗൈനക്കോളജി (1995)
*ടെൻ ടീച്ചേഴ്സ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് (1995)
*എം.സി.ക്യു.സ് ഇൻ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (1996)
*ഷാസ് ടെക്സ്റ്റ്ബുക്ക് ഓഫ് ഓപ്പറേറ്റീവ് ഗൈനക്കോളജി (2001)
*സെൽഫ്-അസസ്‌മെന്റ് ഇൻ ഗൈനക്കോളജി ആൻഡ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് (2001)
*ജനറൽ സർജിക്കൽ ഓപ്പറേഷൻസ് (2006)

==അവലംബം==
{{reflist}}

==External links==
*[http://www.debretts.co.uk/people/biographies/browse/s/3347/Marcus%20Edward+SETCHELL.aspx Setchell at Debretts]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[വർഗ്ഗം:1943-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>ijwvj4f2tye89p0xjhuebmsdy82jpum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682292</id>
      <parentid>4682291</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* External links */</comment>
      <origin>4682292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5308" sha1="c3np0fjiy35a03oks848o6ivkimmdbt" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] എലിസബത്ത് രാജ്ഞിയുടെ രാജകീയ ഗൃഹത്തിലെ മുൻ സർജൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുമാണ് '''സർ മാർക്കസ് എഡ്വേർഡ് സെച്ചൽ''', KCVO FRCS FRCOG (ജനനം 4 ഒക്ടോബർ 1943) .&lt;ref&gt;{{cite web|title=Marcus Setchell, Esq, CVO Authorised Biography|url=http://www.debretts.com/people/biographies/browse/s/3347/Marcus+Edward.aspx|publisher=Debrett's|accessdate=30 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Birthday Honours List – United Kingdom|url=http://www.london-gazette.co.uk/issues/57315/supplements/3|date=12 June 2004|newspaper=The London Gazette|accessdate=30 July 2013|quote=C.V.O. – Marcus Edward Setchell, Surgeon-Gynaecologist, Royal Household.}}&lt;/ref&gt;
== കരിയർ ==
മാർക്കസ് സെറ്റ്ചെൽ എസെക്സിലെ ഫെൽസ്റ്റഡ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ചു. കേംബ്രിഡ്ജിലെ ഗോൺവില്ലെ ആൻഡ് കേയസ് കോളേജിലും [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] സെന്റ് ബർത്തലോമിയോസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും പരിശീലനത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സയിലും ഗൈനക്കോളജിയിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടി.

1975-ൽ അദ്ദേഹം സെന്റ് ബർത്തലോമിയോസ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ കൺസൾട്ടന്റ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും പ്രസവചികിത്സകനും ആയി. കൂടാതെ 1986-ൽ ഹോമർട്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിലെ ഉദ്ഘാടനത്തിനു ശേഷം 2000 വരെ രണ്ട് സ്ഥാനങ്ങളും വഹിച്ചു. ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കുള്ള കിംഗ് എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ ആശുപത്രി; പോർട്ട്ലാൻഡ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ ഫെർട്ടിലിറ്റി യൂണിറ്റിന്റെ ഡയറക്ടർ (1987-94): ഹോമർട്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ മെഡ് ഡയറക്ടർ (1994-1997); ലണ്ടൻ ക്ലിനിക്കിലെ കൺസൾട്ടന്റ് (1975-2014). 2008-ൽ നാഷണൽ ഹെൽത്ത് സർവീസിൽ (NHS) നിന്ന് വിരമിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന സ്ഥാനം ലണ്ടനിലെ വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻ ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.

1994 മുതൽ 2000 വരെ റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു സെറ്റ്‌ചെൽ. കിംഗ് എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ ഹോസ്പിറ്റലിലെ കൗൺസിൽ അംഗവും വെൽബീയിംഗ് ഓഫ് വിമൻ എന്ന ചാരിറ്റിയുടെ ട്രസ്റ്റിയും ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം 2005-ൽ റോയൽ വിക്ടോറിയൻ ഓർഡറിന്റെ കമാൻഡറായി.
==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
*പ്രോഗ്രസ് ഇൻ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (1987)
*സയന്റിഫിക് ഫൗണ്ടേഷൻസ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (എഡിറ്റർ, 1991)
*റീകൺസ്ട്രക്ടീവ് യൂറോളജി (1993)
*ടെൻ ടീച്ചേഴ്സ് ഗൈനക്കോളജി (1995)
*ടെൻ ടീച്ചേഴ്സ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് (1995)
*എം.സി.ക്യു.സ് ഇൻ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (1996)
*ഷാസ് ടെക്സ്റ്റ്ബുക്ക് ഓഫ് ഓപ്പറേറ്റീവ് ഗൈനക്കോളജി (2001)
*സെൽഫ്-അസസ്‌മെന്റ് ഇൻ ഗൈനക്കോളജി ആൻഡ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് (2001)
*ജനറൽ സർജിക്കൽ ഓപ്പറേഷൻസ് (2006)

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:1943-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>c3np0fjiy35a03oks848o6ivkimmdbt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682293</id>
      <parentid>4682292</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* കരിയർ */</comment>
      <origin>4682293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11500" sha1="9naml1ayq7a3k1d16v0melpktht08pf" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] എലിസബത്ത് രാജ്ഞിയുടെ രാജകീയ ഗൃഹത്തിലെ മുൻ സർജൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുമാണ് '''സർ മാർക്കസ് എഡ്വേർഡ് സെച്ചൽ''', KCVO FRCS FRCOG (ജനനം 4 ഒക്ടോബർ 1943) .&lt;ref&gt;{{cite web|title=Marcus Setchell, Esq, CVO Authorised Biography|url=http://www.debretts.com/people/biographies/browse/s/3347/Marcus+Edward.aspx|publisher=Debrett's|accessdate=30 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Birthday Honours List – United Kingdom|url=http://www.london-gazette.co.uk/issues/57315/supplements/3|date=12 June 2004|newspaper=The London Gazette|accessdate=30 July 2013|quote=C.V.O. – Marcus Edward Setchell, Surgeon-Gynaecologist, Royal Household.}}&lt;/ref&gt;
== കരിയർ ==
മാർക്കസ് സെറ്റ്ചെൽ എസെക്സിലെ ഫെൽസ്റ്റഡ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ചു. കേംബ്രിഡ്ജിലെ ഗോൺവില്ലെ ആൻഡ് കേയസ് കോളേജിലും [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] സെന്റ് ബർത്തലോമിയോസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും പരിശീലനത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സയിലും ഗൈനക്കോളജിയിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടി.

1975-ൽ അദ്ദേഹം സെന്റ് ബർത്തലോമിയോസ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ കൺസൾട്ടന്റ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും പ്രസവചികിത്സകനും ആയി. കൂടാതെ 1986-ൽ ഹോമർട്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിലെ ഉദ്ഘാടനത്തിനു ശേഷം 2000 വരെ രണ്ട് സ്ഥാനങ്ങളും വഹിച്ചു. ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കുള്ള കിംഗ് എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ ആശുപത്രി; പോർട്ട്ലാൻഡ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ ഫെർട്ടിലിറ്റി യൂണിറ്റിന്റെ ഡയറക്ടർ (1987-94): ഹോമർട്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ മെഡ് ഡയറക്ടർ (1994-1997); ലണ്ടൻ ക്ലിനിക്കിലെ കൺസൾട്ടന്റ് (1975-2014). 2008-ൽ നാഷണൽ ഹെൽത്ത് സർവീസിൽ (NHS) നിന്ന് വിരമിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന സ്ഥാനം ലണ്ടനിലെ വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻ ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.

1994 മുതൽ 2000 വരെ റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു സെറ്റ്‌ചെൽ. കിംഗ് എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ ഹോസ്പിറ്റലിലെ കൗൺസിൽ അംഗവും വെൽബീയിംഗ് ഓഫ് വിമൻ എന്ന ചാരിറ്റിയുടെ ട്രസ്റ്റിയും ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം 2005-ൽ റോയൽ വിക്ടോറിയൻ ഓർഡറിന്റെ കമാൻഡറായി.
== രാജകുടുംബത്തിലെ സർജൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ് ==

1990-ൽ സർ ജോർജ്ജ് പിങ്കറിന് പകരമായി, എലിസബത്ത് രാജ്ഞി രണ്ടാമന്റെ സർജൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായി സെച്ചൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=52093|page=7141|date=30 March 1990}}&lt;/ref&gt; എൻ.എച്ച്.എസ് (NHS) ആശുപത്രിയിൽ ജനിച്ച ആദ്യത്തെ രാജകുടുംബാംഗമായ ലേഡി ലൂയിസ് മൗണ്ട്ബാറ്റൻ-വിൻഡ്‌സറിനെയും, വിസ്‌കൗണ്ട് സെവർണിനെയും പ്രസവിക്കാൻ സഹായിച്ചത് സെച്ചൽ ആയിരുന്നു; ഫ്രിംലി പാർക്ക് ആശുപത്രിയിലായിരുന്നു ഇവരുടെ ജനനം.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/8/newsid_3724000/3724342.stm|publisher=BBC News|title=2003: Royal baby born prematurely|date=8 November 2003}}&lt;/ref&gt;  2001-ൽ കൗണ്ടസ് ഓഫ് വെസെക്‌സിന് എക്ടോപിക് ഗർഭധാരണം (ഗർഭപാത്രത്തിന് പുറത്ത് ഭ്രൂണം വളരുന്ന അവസ്ഥ) ഉണ്ടായപ്പോൾ അദ്ദേഹം അവർക്ക് ചികിത്സ നൽകി. കൂടാതെ, ഡച്ചസ് ഓഫ് കോൺവാളിന്റെ ഗർഭപാത്രം നീക്കം ചെയ്യുന്ന ശസ്ത്രക്രിയയിലും (hysterectomy) അദ്ദേഹം സഹായിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/theroyalfamily/7113080/The-Queens-doctor-is-sued-in-High-Court-for-300000.html|newspaper=The Telegraph|first=Richard|last=Eden|title=The Queen's doctor is sued in High Court for £300,000|date=30 January 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Davies/&gt; 2012 ഡിസംബറിൽ, ഗർഭകാലത്ത് ഡച്ചസ് ഓഫ് കേംബ്രിഡ്ജ് കാതറിന് അദ്ദേഹം വൈദ്യസഹായം നൽകി. 2013 ജൂലൈയിൽ പാഡിംഗ്ടണിലെ സെന്റ് മേരീസ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ ലിൻഡോ വിംഗിൽ വെച്ച്, കാതറിന്റെ മകൻ പ്രിൻസ് ജോർജ്ജ് ഓഫ് കേംബ്രിഡ്ജിന്റെ ജനനത്തിന് അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകി.&lt;ref name=Davies&gt;{{cite news|last=Davies|first=Caroline|title=Royal baby: Queen's gynaecologist leads top medical team|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2013/jul/22/royal-baby-queen-former-gynaecologist|accessdate=30 July 2013|newspaper=The Guardian|date=22 July 2013|quote=The royal baby is to be delivered by a top medical team headed by the Queen's gynaecologist Marcus Setchell, who delayed his retirement after being asked by the Duke and Duchess of Cambridge to oversee the birth.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Davies|first=Caroline|title=Prince of Cambridge's parents present him to the world at first photocall|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2013/jul/23/royal-baby-parents-present-world|accessdate=29 July 2013|newspaper=The Guardian|date=24 July 2013|quote=As is traditional, the birth announcement also appeared in the Court Circular, the published diary of royal engagements which was started by George III in 1803. It read: &quot;KENSINGTON PALACE 22nd July, 2013. The Duchess of Cambridge was safely delivered of a son at 4.24 p.m. today. Her Royal Highness and her child are both well. Signed: Marcus Setchell, Guy Thorpe-Beeston, Sunnit Godambe, John Cunningham.&quot; The signatories are the medical team who attended the duchess during the birth.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Rayner|first=Gordon|title=Duchess of Cambridge gives birth to baby boy|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/kate-middleton/10196374/Duchess-of-Cambridge-gives-birth-to-baby-boy.html|newspaper=The Telegraph|accessdate=30 July 2013|date=22 July 2013|quote=The Queen's gynaecologist, Alan Farthing, was not present.}}&lt;/ref&gt;

2008-ൽ, രാജ്ഞിയുടെ സർജൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ് എന്ന നിലയിൽ സെച്ചലിനെ സഹായിക്കുന്നതിനും, പിന്നീട് ആ സ്ഥാനത്തേക്ക് വരുന്നതിനുമായി അലൻ ഫാർത്തിംഗിനെ നിയമിച്ചു. 2013-ന്റെ അവസാനത്തിൽ സെച്ചൽ ഈ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Bailey|first=Charlotte|title=Jill Dando's fiancé to be the Queen's doctor|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/theroyalfamily/3084196/Jill-Dandos-fiance-to-be-the-Queens-doctor.html|accessdate=30 July 2013|newspaper=The Telegraph|date=26 September 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Eden|first=Richard|title=Prince George's doctor Maurice Setchell to be given retirement gift|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/theroyalfamily/10206559/Prince-Georges-doctor-Maurice-Setchell-to-be-given-retirement-gift.html|accessdate=30 July 2013|newspaper=The Telegraph|date=28 July 2013|quote=Mandrake hears that Setchell, who will retire as the Queen's surgeon/gynaecologist at the end of this year, is in line to receive a knighthood or be admitted into the Royal Victorian Order in the next honours list.}}&lt;/ref&gt; 2014-ലെ പുതുവത്സര ബഹുമതി പട്ടികയിൽ, 'റോയൽ വിക്ടോറിയൻ ഓർഡർ' (KCVO) എന്ന പദവി നൽകി സെച്ചലിനെ ആദരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=60728|supp=y|page=4|date=31 December 2013}}&lt;/ref&gt;

==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
*പ്രോഗ്രസ് ഇൻ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (1987)
*സയന്റിഫിക് ഫൗണ്ടേഷൻസ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (എഡിറ്റർ, 1991)
*റീകൺസ്ട്രക്ടീവ് യൂറോളജി (1993)
*ടെൻ ടീച്ചേഴ്സ് ഗൈനക്കോളജി (1995)
*ടെൻ ടീച്ചേഴ്സ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് (1995)
*എം.സി.ക്യു.സ് ഇൻ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (1996)
*ഷാസ് ടെക്സ്റ്റ്ബുക്ക് ഓഫ് ഓപ്പറേറ്റീവ് ഗൈനക്കോളജി (2001)
*സെൽഫ്-അസസ്‌മെന്റ് ഇൻ ഗൈനക്കോളജി ആൻഡ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് (2001)
*ജനറൽ സർജിക്കൽ ഓപ്പറേഷൻസ് (2006)

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:1943-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>9naml1ayq7a3k1d16v0melpktht08pf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682294</id>
      <parentid>4682293</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11573" sha1="97ltih435us4m5cz5c34pjkvi74lrlr" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] എലിസബത്ത് രാജ്ഞിയുടെ രാജകീയ ഗൃഹത്തിലെ മുൻ സർജൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുമാണ് '''സർ മാർക്കസ് എഡ്വേർഡ് സെച്ചൽ''', KCVO FRCS FRCOG (ജനനം 4 ഒക്ടോബർ 1943) .&lt;ref&gt;{{cite web|title=Marcus Setchell, Esq, CVO Authorised Biography|url=http://www.debretts.com/people/biographies/browse/s/3347/Marcus+Edward.aspx|publisher=Debrett's|accessdate=30 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Birthday Honours List – United Kingdom|url=http://www.london-gazette.co.uk/issues/57315/supplements/3|date=12 June 2004|newspaper=The London Gazette|accessdate=30 July 2013|quote=C.V.O. – Marcus Edward Setchell, Surgeon-Gynaecologist, Royal Household.}}&lt;/ref&gt;
== കരിയർ ==
മാർക്കസ് സെറ്റ്ചെൽ എസെക്സിലെ ഫെൽസ്റ്റഡ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ചു. കേംബ്രിഡ്ജിലെ ഗോൺവില്ലെ ആൻഡ് കേയസ് കോളേജിലും [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] സെന്റ് ബർത്തലോമിയോസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും പരിശീലനത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സയിലും ഗൈനക്കോളജിയിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടി.

1975-ൽ അദ്ദേഹം സെന്റ് ബർത്തലോമിയോസ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ കൺസൾട്ടന്റ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും പ്രസവചികിത്സകനും ആയി. കൂടാതെ 1986-ൽ ഹോമർട്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിലെ ഉദ്ഘാടനത്തിനു ശേഷം 2000 വരെ രണ്ട് സ്ഥാനങ്ങളും വഹിച്ചു. ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കുള്ള കിംഗ് എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ ആശുപത്രി; പോർട്ട്ലാൻഡ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ ഫെർട്ടിലിറ്റി യൂണിറ്റിന്റെ ഡയറക്ടർ (1987-94): ഹോമർട്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ മെഡ് ഡയറക്ടർ (1994-1997); ലണ്ടൻ ക്ലിനിക്കിലെ കൺസൾട്ടന്റ് (1975-2014). 2008-ൽ നാഷണൽ ഹെൽത്ത് സർവീസിൽ (NHS) നിന്ന് വിരമിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന സ്ഥാനം ലണ്ടനിലെ വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻ ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.

1994 മുതൽ 2000 വരെ റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു സെറ്റ്‌ചെൽ. കിംഗ് എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ ഹോസ്പിറ്റലിലെ കൗൺസിൽ അംഗവും വെൽബീയിംഗ് ഓഫ് വിമൻ എന്ന ചാരിറ്റിയുടെ ട്രസ്റ്റിയും ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം 2005-ൽ റോയൽ വിക്ടോറിയൻ ഓർഡറിന്റെ കമാൻഡറായി.
== രാജകുടുംബത്തിലെ സർജൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ് ==

1990-ൽ സർ ജോർജ്ജ് പിങ്കറിന് പകരമായി, എലിസബത്ത് രാജ്ഞി രണ്ടാമന്റെ സർജൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായി സെച്ചൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=52093|page=7141|date=30 March 1990}}&lt;/ref&gt; എൻ.എച്ച്.എസ് (NHS) ആശുപത്രിയിൽ ജനിച്ച ആദ്യത്തെ രാജകുടുംബാംഗമായ ലേഡി ലൂയിസ് മൗണ്ട്ബാറ്റൻ-വിൻഡ്‌സറിനെയും, വിസ്‌കൗണ്ട് സെവർണിനെയും പ്രസവിക്കാൻ സഹായിച്ചത് സെച്ചൽ ആയിരുന്നു; ഫ്രിംലി പാർക്ക് ആശുപത്രിയിലായിരുന്നു ഇവരുടെ ജനനം.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/8/newsid_3724000/3724342.stm|publisher=BBC News|title=2003: Royal baby born prematurely|date=8 November 2003}}&lt;/ref&gt;  2001-ൽ കൗണ്ടസ് ഓഫ് വെസെക്‌സിന് എക്ടോപിക് ഗർഭധാരണം (ഗർഭപാത്രത്തിന് പുറത്ത് ഭ്രൂണം വളരുന്ന അവസ്ഥ) ഉണ്ടായപ്പോൾ അദ്ദേഹം അവർക്ക് ചികിത്സ നൽകി. കൂടാതെ, ഡച്ചസ് ഓഫ് കോൺവാളിന്റെ ഗർഭപാത്രം നീക്കം ചെയ്യുന്ന ശസ്ത്രക്രിയയിലും (hysterectomy) അദ്ദേഹം സഹായിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/theroyalfamily/7113080/The-Queens-doctor-is-sued-in-High-Court-for-300000.html|newspaper=The Telegraph|first=Richard|last=Eden|title=The Queen's doctor is sued in High Court for £300,000|date=30 January 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Davies/&gt; 2012 ഡിസംബറിൽ, ഗർഭകാലത്ത് ഡച്ചസ് ഓഫ് കേംബ്രിഡ്ജ് കാതറിന് അദ്ദേഹം വൈദ്യസഹായം നൽകി. 2013 ജൂലൈയിൽ പാഡിംഗ്ടണിലെ സെന്റ് മേരീസ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ ലിൻഡോ വിംഗിൽ വെച്ച്, കാതറിന്റെ മകൻ പ്രിൻസ് ജോർജ്ജ് ഓഫ് കേംബ്രിഡ്ജിന്റെ ജനനത്തിന് അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകി.&lt;ref name=Davies&gt;{{cite news|last=Davies|first=Caroline|title=Royal baby: Queen's gynaecologist leads top medical team|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2013/jul/22/royal-baby-queen-former-gynaecologist|accessdate=30 July 2013|newspaper=The Guardian|date=22 July 2013|quote=The royal baby is to be delivered by a top medical team headed by the Queen's gynaecologist Marcus Setchell, who delayed his retirement after being asked by the Duke and Duchess of Cambridge to oversee the birth.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Davies|first=Caroline|title=Prince of Cambridge's parents present him to the world at first photocall|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2013/jul/23/royal-baby-parents-present-world|accessdate=29 July 2013|newspaper=The Guardian|date=24 July 2013|quote=As is traditional, the birth announcement also appeared in the Court Circular, the published diary of royal engagements which was started by George III in 1803. It read: &quot;KENSINGTON PALACE 22nd July, 2013. The Duchess of Cambridge was safely delivered of a son at 4.24 p.m. today. Her Royal Highness and her child are both well. Signed: Marcus Setchell, Guy Thorpe-Beeston, Sunnit Godambe, John Cunningham.&quot; The signatories are the medical team who attended the duchess during the birth.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Rayner|first=Gordon|title=Duchess of Cambridge gives birth to baby boy|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/kate-middleton/10196374/Duchess-of-Cambridge-gives-birth-to-baby-boy.html|newspaper=The Telegraph|accessdate=30 July 2013|date=22 July 2013|quote=The Queen's gynaecologist, Alan Farthing, was not present.}}&lt;/ref&gt;

2008-ൽ, രാജ്ഞിയുടെ സർജൻ-ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ് എന്ന നിലയിൽ സെച്ചലിനെ സഹായിക്കുന്നതിനും, പിന്നീട് ആ സ്ഥാനത്തേക്ക് വരുന്നതിനുമായി അലൻ ഫാർത്തിംഗിനെ നിയമിച്ചു. 2013-ന്റെ അവസാനത്തിൽ സെച്ചൽ ഈ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Bailey|first=Charlotte|title=Jill Dando's fiancé to be the Queen's doctor|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/theroyalfamily/3084196/Jill-Dandos-fiance-to-be-the-Queens-doctor.html|accessdate=30 July 2013|newspaper=The Telegraph|date=26 September 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Eden|first=Richard|title=Prince George's doctor Maurice Setchell to be given retirement gift|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/theroyalfamily/10206559/Prince-Georges-doctor-Maurice-Setchell-to-be-given-retirement-gift.html|accessdate=30 July 2013|newspaper=The Telegraph|date=28 July 2013|quote=Mandrake hears that Setchell, who will retire as the Queen's surgeon/gynaecologist at the end of this year, is in line to receive a knighthood or be admitted into the Royal Victorian Order in the next honours list.}}&lt;/ref&gt; 2014-ലെ പുതുവത്സര ബഹുമതി പട്ടികയിൽ, 'റോയൽ വിക്ടോറിയൻ ഓർഡർ' (KCVO) എന്ന പദവി നൽകി സെച്ചലിനെ ആദരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=60728|supp=y|page=4|date=31 December 2013}}&lt;/ref&gt;

==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
*പ്രോഗ്രസ് ഇൻ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (1987)
*സയന്റിഫിക് ഫൗണ്ടേഷൻസ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (എഡിറ്റർ, 1991)
*റീകൺസ്ട്രക്ടീവ് യൂറോളജി (1993)
*ടെൻ ടീച്ചേഴ്സ് ഗൈനക്കോളജി (1995)
*ടെൻ ടീച്ചേഴ്സ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് (1995)
*എം.സി.ക്യു.സ് ഇൻ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി (1996)
*ഷാസ് ടെക്സ്റ്റ്ബുക്ക് ഓഫ് ഓപ്പറേറ്റീവ് ഗൈനക്കോളജി (2001)
*സെൽഫ്-അസസ്‌മെന്റ് ഇൻ ഗൈനക്കോളജി ആൻഡ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് (2001)
*ജനറൽ സർജിക്കൽ ഓപ്പറേഷൻസ് (2006)

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:1943-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>97ltih435us4m5cz5c34pjkvi74lrlr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഡേവിഡ് ഷാനൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587918</id>
    <revision>
      <id>4682295</id>
      <parentid>3997528</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4098" sha1="2lc1bybj0m1li8h3a2jd5cac8mf54o0" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഗ്ലാസ്ഗോയിലെ റോയൽ മെറ്റേണിറ്റി ആൻഡ് വിമൻസ് ഹോസ്പിറ്റലിലെയും റോയൽ സമരിറ്റൻ ഹോസ്പിറ്റലിലെയും ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റുമായിരുന്നു '''ഡേവിഡ് ഷാനൻ'''TD FRCOG (15 നവംബർ 1876 - 20 ഏപ്രിൽ 1933) 

ഗ്രീനോക്കിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. രണ്ടാം ബോയർ യുദ്ധസമയത്ത് ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിൽ ചേരാൻ അദ്ദേഹം ഗ്ലാസ്ഗോ സർവകലാശാലയിലെ തന്റെ ബിരുദ പഠനം തടസ്സപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹം തിരിച്ചെത്തി, 1901-ൽ M.B., Ch.B. ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |date=1933-05-06 |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=3774 |pages=807 |issn=0007-1447 |pmc=2368623 |pmid=20777525|title=David Shannon, M.b., F.c.o.g. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=University of Glasgow :: Story :: Biography of David Shannon |url=https://universitystory.gla.ac.uk/biography/?id=WH21896&amp;type=P&amp;o=&amp;start=380&amp;max=20&amp;l=s |access-date=2022-05-05 |website=universitystory.gla.ac.uk |archive-date=2023-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230121113516/https://universitystory.gla.ac.uk/biography/?id=WH21896&amp;type=P&amp;o=&amp;start=380&amp;max=20&amp;l=s |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

തുടർന്ന് അദ്ദേഹം റൊട്ടുണ്ട ഹോസ്പിറ്റലിലും ബെർലിനിലെ ഫ്രൗൻക്ലിനിക്കിലും ബിരുദാനന്തര പഠനം നടത്തി.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Gardner. |first=John |date=October 1933 |title=DAVID SHANNON. |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1471-0528.1933.tb05697.x |journal=BJOG: An International Journal of Obstetrics and Gynaecology |language=en |volume=40 |issue=6 |pages=1058–1060 |doi=10.1111/j.1471-0528.1933.tb05697.x |issn=1470-0328}}&lt;/ref&gt;

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിനൊപ്പം രണ്ടാം ലോലാൻഡ് ഫീൽഡ് ആംബുലൻസിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം ഗാലിപ്പോളി കാമ്പെയ്‌നിലും സിനായ്, പലസ്തീൻ കാമ്പെയ്‌നിലും പ്രവർത്തനം കണ്ടു. 1921-ൽ അദ്ദേഹത്തെ ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നൽകുകയും ടെറിട്ടോറിയൽ ഡെക്കറേഷൻ നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;roy&quot;&gt;Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). (2014) [https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf RCOG Roll of Active Service, 1914-1918.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928042242/https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf |date=2015-09-28 }} London: Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. p. 13. [https://rcogheritage.files.wordpress.com/2014/08/rcog-roll-of-fellows-and-members-on-active-service-1914-1918.pdf Archived here.]&lt;/ref&gt; 
==അവലംബം==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1876-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1933-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>2lc1bybj0m1li8h3a2jd5cac8mf54o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>റെജിനാൾഡ് സാമുവൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587924</id>
    <revision>
      <id>4682298</id>
      <parentid>3843088</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3535" sha1="ta0l8pr24qnslydg38qhigof54papop" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}[[File:Reginald Statham.jpg|thumb|Reginald Statham]]ബ്രിസ്റ്റോൾ സർവകലാശാലയിലെ [[ഗൈനക്കോളജി]] പ്രൊഫസറായിരുന്നു '''റെജിനാൾഡ് സാമുവൽ ഷെറാർഡ് സ്റ്റാതം''' ഒബിഇ (11 മാർച്ച് 1884&lt;ref&gt;Peel, John (1976) ''The Lives of the Fellows of the Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, 1929-1969''. Heinemann Medical Books. p. 346.&lt;/ref&gt; - 1959) .

അദ്ദേഹം ബ്രാഡ്‌ഫീൽഡ് കോളേജിൽ പഠിക്കുകയും ബ്രിസ്റ്റോൾ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് വൈദ്യശാസ്ത്ര ബിരുദങ്ങൾ (M.D., M.Ch.) നേടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Statham |first=S. P. H. |url=https://books.google.com/books?id=UwsUAwAAQBAJ&amp;dq=Reginald+Samuel+Sherard+Statham&amp;pg=PA72 |title=The Descent of the Family of Statham : containing an account of the Saint-Saviours; Viscounts of the Contentin; the barony of Malpas, Co. Chester; the Lymmes of Lymme, Co. Chester; the Bolds of Bold, Co. Lancaster; the Stathums of Stathum, Co. Chester; the Stathams of Morley, Co. Derby and of Leicestershire, Australia and U.S. America |year=1993 |publisher=Times Book Company |isbn=978-5-88279-014-0 |page=73 |language=en}}&lt;/ref&gt;ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്, 'ബാറ്റിൽ ഓഫ് മോൺസ്' (Battle of Mons), 'ഫസ്റ്റ് ബാറ്റിൽ ഓഫ് ഇപ്രസ്' (First Battle of Ypres) എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ ദൗത്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും 'മേജർ' പദവിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധറിപ്പോർട്ടുകളിൽ (despatches) അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് രണ്ടുതവണ പ്രത്യേകം പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. യുദ്ധാനന്തരം, സൈനിക സേവനത്തിനുള്ള അംഗീകാരമായി അദ്ദേഹത്തിന് 'ഒ.ബി.ഇ' (OBE) ബഹുമതി നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;roy&quot;&gt;Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). (2014) [https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf RCOG Roll of Active Service, 1914-1918.] London: Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. p. 14. [https://web.archive.org/web/20150928042242/https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf Archived here.]&lt;/ref&gt;

അദ്ദേഹം ആനി മൈറ്റ്‌ലാൻഡ് ഷെർവിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു; അവർക്ക് രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1884-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1959-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>ta0l8pr24qnslydg38qhigof54papop</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682299</id>
      <parentid>4682298</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4682299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3568" sha1="iqeyi9cnqf3gdfg3hbjm33ab6lphdly" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}[[File:Reginald Statham.jpg|thumb|Reginald Statham]]ബ്രിസ്റ്റോൾ സർവകലാശാലയിലെ [[ഗൈനക്കോളജി]] പ്രൊഫസറായിരുന്നു '''റെജിനാൾഡ് സാമുവൽ ഷെറാർഡ് സ്റ്റാതം''' ഒബിഇ (11 മാർച്ച് 1884&lt;ref&gt;Peel, John (1976) ''The Lives of the Fellows of the Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, 1929-1969''. Heinemann Medical Books. p. 346.&lt;/ref&gt; - 1959) .

അദ്ദേഹം ബ്രാഡ്‌ഫീൽഡ് കോളേജിൽ പഠിക്കുകയും ബ്രിസ്റ്റോൾ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് വൈദ്യശാസ്ത്ര ബിരുദങ്ങൾ (M.D., M.Ch.) നേടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Statham |first=S. P. H. |url=https://books.google.com/books?id=UwsUAwAAQBAJ&amp;dq=Reginald+Samuel+Sherard+Statham&amp;pg=PA72 |title=The Descent of the Family of Statham : containing an account of the Saint-Saviours; Viscounts of the Contentin; the barony of Malpas, Co. Chester; the Lymmes of Lymme, Co. Chester; the Bolds of Bold, Co. Lancaster; the Stathums of Stathum, Co. Chester; the Stathams of Morley, Co. Derby and of Leicestershire, Australia and U.S. America |year=1993 |publisher=Times Book Company |isbn=978-5-88279-014-0 |page=73 |language=en}}&lt;/ref&gt;ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്, 'ബാറ്റിൽ ഓഫ് മോൺസ്' (Battle of Mons), 'ഫസ്റ്റ് ബാറ്റിൽ ഓഫ് ഇപ്രസ്' (First Battle of Ypres) എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ ദൗത്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും 'മേജർ' പദവിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധറിപ്പോർട്ടുകളിൽ (despatches) അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് രണ്ടുതവണ പ്രത്യേകം പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. യുദ്ധാനന്തരം, സൈനിക സേവനത്തിനുള്ള അംഗീകാരമായി അദ്ദേഹത്തിന് 'ഒ.ബി.ഇ' (OBE) ബഹുമതി നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;roy&quot;&gt;Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). (2014) [https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf RCOG Roll of Active Service, 1914-1918.] London: Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. p. 14. [https://web.archive.org/web/20150928042242/https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf Archived here.]&lt;/ref&gt;

അദ്ദേഹം ആനി മൈറ്റ്‌ലാൻഡ് ഷെർവിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു; അവർക്ക് രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Statham, Reginald}}
[[വർഗ്ഗം:1884-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1959-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>iqeyi9cnqf3gdfg3hbjm33ab6lphdly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682300</id>
      <parentid>4682299</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3641" sha1="svjtryxsajla071gagywre1celb58k2" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}[[File:Reginald Statham.jpg|thumb|Reginald Statham]]ബ്രിസ്റ്റോൾ സർവകലാശാലയിലെ [[ഗൈനക്കോളജി]] പ്രൊഫസറായിരുന്നു '''റെജിനാൾഡ് സാമുവൽ ഷെറാർഡ് സ്റ്റാതം''' ഒബിഇ (11 മാർച്ച് 1884&lt;ref&gt;Peel, John (1976) ''The Lives of the Fellows of the Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, 1929-1969''. Heinemann Medical Books. p. 346.&lt;/ref&gt; - 1959) .

അദ്ദേഹം ബ്രാഡ്‌ഫീൽഡ് കോളേജിൽ പഠിക്കുകയും ബ്രിസ്റ്റോൾ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് വൈദ്യശാസ്ത്ര ബിരുദങ്ങൾ (M.D., M.Ch.) നേടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Statham |first=S. P. H. |url=https://books.google.com/books?id=UwsUAwAAQBAJ&amp;dq=Reginald+Samuel+Sherard+Statham&amp;pg=PA72 |title=The Descent of the Family of Statham : containing an account of the Saint-Saviours; Viscounts of the Contentin; the barony of Malpas, Co. Chester; the Lymmes of Lymme, Co. Chester; the Bolds of Bold, Co. Lancaster; the Stathums of Stathum, Co. Chester; the Stathams of Morley, Co. Derby and of Leicestershire, Australia and U.S. America |year=1993 |publisher=Times Book Company |isbn=978-5-88279-014-0 |page=73 |language=en}}&lt;/ref&gt;ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്, 'ബാറ്റിൽ ഓഫ് മോൺസ്' (Battle of Mons), 'ഫസ്റ്റ് ബാറ്റിൽ ഓഫ് ഇപ്രസ്' (First Battle of Ypres) എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ ദൗത്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും 'മേജർ' പദവിയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധറിപ്പോർട്ടുകളിൽ (despatches) അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് രണ്ടുതവണ പ്രത്യേകം പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. യുദ്ധാനന്തരം, സൈനിക സേവനത്തിനുള്ള അംഗീകാരമായി അദ്ദേഹത്തിന് 'ഒ.ബി.ഇ' (OBE) ബഹുമതി നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;roy&quot;&gt;Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). (2014) [https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf RCOG Roll of Active Service, 1914-1918.] London: Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. p. 14. [https://web.archive.org/web/20150928042242/https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf Archived here.]&lt;/ref&gt;

അദ്ദേഹം ആനി മൈറ്റ്‌ലാൻഡ് ഷെർവിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു; അവർക്ക് രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Statham, Reginald}}
[[വർഗ്ഗം:1884-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1959-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>svjtryxsajla071gagywre1celb58k2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587930</id>
    <revision>
      <id>4682365</id>
      <parentid>3865151</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7258" sha1="8wmcgkf9o4fazvpk5ekok4s8eq7h5jo" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|birth_name              = Patrick Christopher Steptoe
|image                   =Patrick_Steptoe_First_Greek_IVF_child.jpg
|caption                 = 
|birth_date              = {{Birth date|1913|06|09|df=yes}}
|birth_place             = [[Oxford]], England
|death_date              = {{death date and age|1988|03|21|1913|06|09|df=yes}}
|death_place             = [[Canterbury]], England
|field                   = {{Plainlist|
* [[Obstetrics]]
* [[Gynaecology]]
}}| known_for              = [[In vitro fertilisation]]
| alma_mater             = {{Plainlist|
* [[King's College London]]
* [[St George's, University of London|St George's Hospital Medical School]]}}
He also worked at Oldham General hospital
| workplaces             = {{Plainlist|
* [[Oldham General Hospital]]
* [[Bourn Hall Clinic]]}}
| prizes                 = {{Plainlist|
* [[Order of the British Empire|CBE]]
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Edwards | first1 = R. G. | author-link = Robert G. Edwards| doi = 10.1098/rsbm.1996.0027 | title = Patrick Christopher Steptoe, C. B. E. 9 June 1913 – 22 March 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 42 | pages = 435–52| year = 1996 | pmid =  11619339| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
| spouse                 = {{marriage|Sheena Kennedy|1943}}&lt;ref name=&quot;whoswho&quot;&gt;2007 &quot;Steptoe, Patrick Christopher, (9 June 1913 – 21 March 1988), Director of Centre for Human Reproduction, Oldham, 1969–79; Medical Director, Bourn Hall Clinic, Bourn, Cambridgeshire, since 1980.&quot; WHO'S WHO &amp; WHO WAS WHO. 27 January 2019&lt;/ref&gt;
| children               = [[Andrew Steptoe]] and one daughter&lt;ref name=&quot;whoswho&quot; /&gt;
}}
[[File:Bourn Hall, Cambridgeshire.jpg|thumb|Bourn Hall Clinic]]ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] ഫെർട്ടിലിറ്റി ചികിത്സയുടെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്നു '''പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ''' CBE FRS&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt;  (9 ജൂൺ 1913 - 21 മാർച്ച് 1988). വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ബയോളജിസ്റ്റും ഫിസിയോളജിസ്റ്റുമായ റോബർട്ട് എഡ്വാർഡ്‌സ്, നഴ്‌സ് ജീൻ പർഡി എന്നിവരോടൊപ്പം സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഉത്തരവാദിയായിരുന്നു. 1978 ജൂലൈ 25 നാണ് ആദ്യത്തെ ടെസ്റ്റ് ട്യൂബ് ശിശുവായ, ലൂയിസ് ജോയ് ബ്രൗൺ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = 1978: First 'test tube baby' born
| url         = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/25/newsid_2499000/2499411.stm
| publisher   = [[BBC]]
| access-date  = 13 June 2009
| quote       = The birth of the world's first &quot;test tube baby&quot; has been announced in Manchester (England). Louise Brown was born shortly before midnight in Oldham and District General Hospital
| date=25 July 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own
| url         = https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/worlds-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html
| publisher   = Independent
| access-date  = 21 May 2010
| quote       = The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and [[Robert Geoffrey Edwards|Bob Edwards]] became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother
| location=London
| first=Cole
| last=Moreton
| date=14 January 2007}}&lt;/ref&gt; [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം|ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷന്റെ]] വികസനത്തിന് എഡ്വേർഡിന് 2010-ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. മരണാനന്തരം നോബൽ സമ്മാനം നൽകാത്തതിനാൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹരായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;nobelpr&quot;&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html |title=The 2010 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release |publisher=Nobelprize.org |date=4 October 2010 |access-date=4 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിൽ ജനിച്ച സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ്‌ഷെയറിലെ വിറ്റ്‌നിയിലെ ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിൽ (1968 മുതൽ സമഗ്രമായ ഹെൻറി ബോക്‌സ് സ്‌കൂൾ) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ കിംഗ്സ് കോളേജിൽ പോയി 1939-ൽ ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1939-1946 വരെ റോയൽ നേവിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.

1947 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും ചീഫ് അസിസ്റ്റന്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറും (മുമ്പ് ഹൈഗേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 1950-ൽ FRCS(Ed) നേടി. ഹൈഗേറ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് കാത്‌ലീൻ ഹാർഡിംഗ്, വന്ധ്യത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
== അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>8wmcgkf9o4fazvpk5ekok4s8eq7h5jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682366</id>
      <parentid>4682365</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* വിദ്യാഭ്യാസം */</comment>
      <origin>4682366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11690" sha1="80r8u7n1eypjm8727swjqq1xpvqzup1" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|birth_name              = Patrick Christopher Steptoe
|image                   =Patrick_Steptoe_First_Greek_IVF_child.jpg
|caption                 = 
|birth_date              = {{Birth date|1913|06|09|df=yes}}
|birth_place             = [[Oxford]], England
|death_date              = {{death date and age|1988|03|21|1913|06|09|df=yes}}
|death_place             = [[Canterbury]], England
|field                   = {{Plainlist|
* [[Obstetrics]]
* [[Gynaecology]]
}}| known_for              = [[In vitro fertilisation]]
| alma_mater             = {{Plainlist|
* [[King's College London]]
* [[St George's, University of London|St George's Hospital Medical School]]}}
He also worked at Oldham General hospital
| workplaces             = {{Plainlist|
* [[Oldham General Hospital]]
* [[Bourn Hall Clinic]]}}
| prizes                 = {{Plainlist|
* [[Order of the British Empire|CBE]]
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Edwards | first1 = R. G. | author-link = Robert G. Edwards| doi = 10.1098/rsbm.1996.0027 | title = Patrick Christopher Steptoe, C. B. E. 9 June 1913 – 22 March 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 42 | pages = 435–52| year = 1996 | pmid =  11619339| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
| spouse                 = {{marriage|Sheena Kennedy|1943}}&lt;ref name=&quot;whoswho&quot;&gt;2007 &quot;Steptoe, Patrick Christopher, (9 June 1913 – 21 March 1988), Director of Centre for Human Reproduction, Oldham, 1969–79; Medical Director, Bourn Hall Clinic, Bourn, Cambridgeshire, since 1980.&quot; WHO'S WHO &amp; WHO WAS WHO. 27 January 2019&lt;/ref&gt;
| children               = [[Andrew Steptoe]] and one daughter&lt;ref name=&quot;whoswho&quot; /&gt;
}}
[[File:Bourn Hall, Cambridgeshire.jpg|thumb|Bourn Hall Clinic]]ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] ഫെർട്ടിലിറ്റി ചികിത്സയുടെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്നു '''പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ''' CBE FRS&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt;  (9 ജൂൺ 1913 - 21 മാർച്ച് 1988). വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ബയോളജിസ്റ്റും ഫിസിയോളജിസ്റ്റുമായ റോബർട്ട് എഡ്വാർഡ്‌സ്, നഴ്‌സ് ജീൻ പർഡി എന്നിവരോടൊപ്പം സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഉത്തരവാദിയായിരുന്നു. 1978 ജൂലൈ 25 നാണ് ആദ്യത്തെ ടെസ്റ്റ് ട്യൂബ് ശിശുവായ, ലൂയിസ് ജോയ് ബ്രൗൺ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = 1978: First 'test tube baby' born
| url         = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/25/newsid_2499000/2499411.stm
| publisher   = [[BBC]]
| access-date  = 13 June 2009
| quote       = The birth of the world's first &quot;test tube baby&quot; has been announced in Manchester (England). Louise Brown was born shortly before midnight in Oldham and District General Hospital
| date=25 July 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own
| url         = https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/worlds-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html
| publisher   = Independent
| access-date  = 21 May 2010
| quote       = The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and [[Robert Geoffrey Edwards|Bob Edwards]] became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother
| location=London
| first=Cole
| last=Moreton
| date=14 January 2007}}&lt;/ref&gt; [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം|ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷന്റെ]] വികസനത്തിന് എഡ്വേർഡിന് 2010-ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. മരണാനന്തരം നോബൽ സമ്മാനം നൽകാത്തതിനാൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹരായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;nobelpr&quot;&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html |title=The 2010 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release |publisher=Nobelprize.org |date=4 October 2010 |access-date=4 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിൽ ജനിച്ച സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ്‌ഷെയറിലെ വിറ്റ്‌നിയിലെ ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിൽ (1968 മുതൽ സമഗ്രമായ ഹെൻറി ബോക്‌സ് സ്‌കൂൾ) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ കിംഗ്സ് കോളേജിൽ പോയി 1939-ൽ ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1939-1946 വരെ റോയൽ നേവിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.

1947 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും ചീഫ് അസിസ്റ്റന്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറും (മുമ്പ് ഹൈഗേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 1950-ൽ FRCS(Ed) നേടി. ഹൈഗേറ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് കാത്‌ലീൻ ഹാർഡിംഗ്, വന്ധ്യത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
== ലാപ്രോസ്കോപ്പി രംഗത്തെ മുൻഗാമി ==
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം  പ്രസവചികിത്സയിൽ (obstetrics) പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1951-ൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. റൗൾ പാമറിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി സാങ്കേതികവിദ്യ അഭ്യസിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്താൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1967-ൽ അദ്ദേഹം 'ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഇൻ ഗൈനക്കോളജി' (Laparoscopy in Gynaecology) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിലെ ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ റോബർട്ട് എഡ്വേർഡ്സ് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുകയും, 'ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ' (in vitro fertilization) വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹകരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Multiple sources:
*{{Cite journal
| pmid = 9876723
| pmc = 3015256
| year = 1998
| last1 = Litynski
| first1 = G. S.
| title = Patrick C. Steptoe: Laparoscopy, sterilization, the test-tube baby, and mass media
| journal = Journal of the Society of Laparoendoscopic Surgeons
| volume = 2
| issue = 1
| pages = 99–101
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11645394
| year = 1979
| title = Dr. Steptoe's full report—at last
| journal = Medical World News
| volume = 20
| issue = 4
| pages = 10–11+
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648723
| year = 1978
| last1 = Weintraub
| first1 = R. M.
| title = First test-tube baby born in British hospital
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662500
| year = 1978
| last1 = Gwynne
| first1 = P
| title = The test-tube baby
| journal = Newsweek
| volume = 92
| issue = 4
| pages = 76
| last2 = Collings
| first2 = A
| last3 = Gastel
| first3 = B
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648647
| year = 1978
| last1 = Nossiter
| first1 = B
| title = Test tube baby 'well': Doctors predict more successes
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11648651
| year = 1978
| title = By-passing a block to conception
| journal = [[Times (London)|Times]]
| pages = 15
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662645
| year = 1978
| last1 = Hathout
| first1 = H
| title = Test tube babies!
| journal = The Journal of the Kuwait Medical Association
| volume = 12
| issue = 3
| pages = 135–6
}}
*{{Cite journal
| pmid = 12088000
| year = 1978
| last1 = Shearer
| first1 = L
| title = Next: Twin tube babies?
| journal = Parade
| pages = 23
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648949
| year = 1978
| last1 = Cohn
| first1 = V
| title = Test-tube baby pioneer urges easing of curbs
| newspaper = The Washington Post
| pages = A26
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662640
| year = 1978
| last1 = Hand
| first1 = G. O.
| title = The manipulation of existence: Conceiving the inconceivable
| journal = Vital Speeches of the Day
| volume = 45
| issue = 4
| pages = 98–102
}}
*{{Cite journal
| pmid = 10315865
| year = 1979
| title = In vitro fertilization questions remain: No ethics problem, Dr. Steptoe says
| journal = American Medical News
| volume = 22
| issue = 8
| pages = 1, 15–6
}}
*{{Cite magazine
| pmid = 11665072
| year = 1979
| title = That baby again
| magazine = Time
| volume = 113
| issue = 8
| pages = 82
}}
*{{Cite journal
| pmid = 8817236
| year = 1996
| last1 = Edwards
| first1 = R. G.
| title = The history of assisted human conception with especial reference to endocrinology
| journal = Experimental and Clinical Endocrinology &amp; Diabetes
| volume = 104
| issue = 3
| pages = 183–204
| doi = 10.1055/s-0029-1211443
| doi-access = free
}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>80r8u7n1eypjm8727swjqq1xpvqzup1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682367</id>
      <parentid>4682366</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:20:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11763" sha1="p4uvyaf4tbcchcfzpa0k7kekff40q2z" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|birth_name              = Patrick Christopher Steptoe
|image                   =Patrick_Steptoe_First_Greek_IVF_child.jpg
|caption                 = 
|birth_date              = {{Birth date|1913|06|09|df=yes}}
|birth_place             = [[Oxford]], England
|death_date              = {{death date and age|1988|03|21|1913|06|09|df=yes}}
|death_place             = [[Canterbury]], England
|field                   = {{Plainlist|
* [[Obstetrics]]
* [[Gynaecology]]
}}| known_for              = [[In vitro fertilisation]]
| alma_mater             = {{Plainlist|
* [[King's College London]]
* [[St George's, University of London|St George's Hospital Medical School]]}}
He also worked at Oldham General hospital
| workplaces             = {{Plainlist|
* [[Oldham General Hospital]]
* [[Bourn Hall Clinic]]}}
| prizes                 = {{Plainlist|
* [[Order of the British Empire|CBE]]
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Edwards | first1 = R. G. | author-link = Robert G. Edwards| doi = 10.1098/rsbm.1996.0027 | title = Patrick Christopher Steptoe, C. B. E. 9 June 1913 – 22 March 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 42 | pages = 435–52| year = 1996 | pmid =  11619339| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
| spouse                 = {{marriage|Sheena Kennedy|1943}}&lt;ref name=&quot;whoswho&quot;&gt;2007 &quot;Steptoe, Patrick Christopher, (9 June 1913 – 21 March 1988), Director of Centre for Human Reproduction, Oldham, 1969–79; Medical Director, Bourn Hall Clinic, Bourn, Cambridgeshire, since 1980.&quot; WHO'S WHO &amp; WHO WAS WHO. 27 January 2019&lt;/ref&gt;
| children               = [[Andrew Steptoe]] and one daughter&lt;ref name=&quot;whoswho&quot; /&gt;
}}
[[File:Bourn Hall, Cambridgeshire.jpg|thumb|Bourn Hall Clinic]]ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] ഫെർട്ടിലിറ്റി ചികിത്സയുടെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്നു '''പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ''' CBE FRS&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt;  (9 ജൂൺ 1913 - 21 മാർച്ച് 1988). വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ബയോളജിസ്റ്റും ഫിസിയോളജിസ്റ്റുമായ റോബർട്ട് എഡ്വാർഡ്‌സ്, നഴ്‌സ് ജീൻ പർഡി എന്നിവരോടൊപ്പം സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഉത്തരവാദിയായിരുന്നു. 1978 ജൂലൈ 25 നാണ് ആദ്യത്തെ ടെസ്റ്റ് ട്യൂബ് ശിശുവായ, ലൂയിസ് ജോയ് ബ്രൗൺ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = 1978: First 'test tube baby' born
| url         = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/25/newsid_2499000/2499411.stm
| publisher   = [[BBC]]
| access-date  = 13 June 2009
| quote       = The birth of the world's first &quot;test tube baby&quot; has been announced in Manchester (England). Louise Brown was born shortly before midnight in Oldham and District General Hospital
| date=25 July 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own
| url         = https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/worlds-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html
| publisher   = Independent
| access-date  = 21 May 2010
| quote       = The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and [[Robert Geoffrey Edwards|Bob Edwards]] became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother
| location=London
| first=Cole
| last=Moreton
| date=14 January 2007}}&lt;/ref&gt; [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം|ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷന്റെ]] വികസനത്തിന് എഡ്വേർഡിന് 2010-ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. മരണാനന്തരം നോബൽ സമ്മാനം നൽകാത്തതിനാൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹരായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;nobelpr&quot;&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html |title=The 2010 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release |publisher=Nobelprize.org |date=4 October 2010 |access-date=4 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിൽ ജനിച്ച സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ്‌ഷെയറിലെ വിറ്റ്‌നിയിലെ ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിൽ (1968 മുതൽ സമഗ്രമായ ഹെൻറി ബോക്‌സ് സ്‌കൂൾ) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ കിംഗ്സ് കോളേജിൽ പോയി 1939-ൽ ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1939-1946 വരെ റോയൽ നേവിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.

1947 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും ചീഫ് അസിസ്റ്റന്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറും (മുമ്പ് ഹൈഗേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 1950-ൽ FRCS(Ed) നേടി. ഹൈഗേറ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് കാത്‌ലീൻ ഹാർഡിംഗ്, വന്ധ്യത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
== ലാപ്രോസ്കോപ്പി രംഗത്തെ മുൻഗാമി ==
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം  പ്രസവചികിത്സയിൽ (obstetrics) പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1951-ൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. റൗൾ പാമറിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി സാങ്കേതികവിദ്യ അഭ്യസിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്താൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1967-ൽ അദ്ദേഹം 'ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഇൻ ഗൈനക്കോളജി' (Laparoscopy in Gynaecology) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിലെ ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ റോബർട്ട് എഡ്വേർഡ്സ് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുകയും, 'ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ' (in vitro fertilization) വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹകരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Multiple sources:
*{{Cite journal
| pmid = 9876723
| pmc = 3015256
| year = 1998
| last1 = Litynski
| first1 = G. S.
| title = Patrick C. Steptoe: Laparoscopy, sterilization, the test-tube baby, and mass media
| journal = Journal of the Society of Laparoendoscopic Surgeons
| volume = 2
| issue = 1
| pages = 99–101
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11645394
| year = 1979
| title = Dr. Steptoe's full report—at last
| journal = Medical World News
| volume = 20
| issue = 4
| pages = 10–11+
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648723
| year = 1978
| last1 = Weintraub
| first1 = R. M.
| title = First test-tube baby born in British hospital
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662500
| year = 1978
| last1 = Gwynne
| first1 = P
| title = The test-tube baby
| journal = Newsweek
| volume = 92
| issue = 4
| pages = 76
| last2 = Collings
| first2 = A
| last3 = Gastel
| first3 = B
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648647
| year = 1978
| last1 = Nossiter
| first1 = B
| title = Test tube baby 'well': Doctors predict more successes
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11648651
| year = 1978
| title = By-passing a block to conception
| journal = [[Times (London)|Times]]
| pages = 15
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662645
| year = 1978
| last1 = Hathout
| first1 = H
| title = Test tube babies!
| journal = The Journal of the Kuwait Medical Association
| volume = 12
| issue = 3
| pages = 135–6
}}
*{{Cite journal
| pmid = 12088000
| year = 1978
| last1 = Shearer
| first1 = L
| title = Next: Twin tube babies?
| journal = Parade
| pages = 23
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648949
| year = 1978
| last1 = Cohn
| first1 = V
| title = Test-tube baby pioneer urges easing of curbs
| newspaper = The Washington Post
| pages = A26
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662640
| year = 1978
| last1 = Hand
| first1 = G. O.
| title = The manipulation of existence: Conceiving the inconceivable
| journal = Vital Speeches of the Day
| volume = 45
| issue = 4
| pages = 98–102
}}
*{{Cite journal
| pmid = 10315865
| year = 1979
| title = In vitro fertilization questions remain: No ethics problem, Dr. Steptoe says
| journal = American Medical News
| volume = 22
| issue = 8
| pages = 1, 15–6
}}
*{{Cite magazine
| pmid = 11665072
| year = 1979
| title = That baby again
| magazine = Time
| volume = 113
| issue = 8
| pages = 82
}}
*{{Cite journal
| pmid = 8817236
| year = 1996
| last1 = Edwards
| first1 = R. G.
| title = The history of assisted human conception with especial reference to endocrinology
| journal = Experimental and Clinical Endocrinology &amp; Diabetes
| volume = 104
| issue = 3
| pages = 183–204
| doi = 10.1055/s-0029-1211443
| doi-access = free
}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>p4uvyaf4tbcchcfzpa0k7kekff40q2z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682371</id>
      <parentid>4682367</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ലാപ്രോസ്കോപ്പി രംഗത്തെ മുൻഗാമി */</comment>
      <origin>4682371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11855" sha1="ao25wb4w3ary35pl1uvpngehb3p1vnu" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|birth_name              = Patrick Christopher Steptoe
|image                   =Patrick_Steptoe_First_Greek_IVF_child.jpg
|caption                 = 
|birth_date              = {{Birth date|1913|06|09|df=yes}}
|birth_place             = [[Oxford]], England
|death_date              = {{death date and age|1988|03|21|1913|06|09|df=yes}}
|death_place             = [[Canterbury]], England
|field                   = {{Plainlist|
* [[Obstetrics]]
* [[Gynaecology]]
}}| known_for              = [[In vitro fertilisation]]
| alma_mater             = {{Plainlist|
* [[King's College London]]
* [[St George's, University of London|St George's Hospital Medical School]]}}
He also worked at Oldham General hospital
| workplaces             = {{Plainlist|
* [[Oldham General Hospital]]
* [[Bourn Hall Clinic]]}}
| prizes                 = {{Plainlist|
* [[Order of the British Empire|CBE]]
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Edwards | first1 = R. G. | author-link = Robert G. Edwards| doi = 10.1098/rsbm.1996.0027 | title = Patrick Christopher Steptoe, C. B. E. 9 June 1913 – 22 March 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 42 | pages = 435–52| year = 1996 | pmid =  11619339| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
| spouse                 = {{marriage|Sheena Kennedy|1943}}&lt;ref name=&quot;whoswho&quot;&gt;2007 &quot;Steptoe, Patrick Christopher, (9 June 1913 – 21 March 1988), Director of Centre for Human Reproduction, Oldham, 1969–79; Medical Director, Bourn Hall Clinic, Bourn, Cambridgeshire, since 1980.&quot; WHO'S WHO &amp; WHO WAS WHO. 27 January 2019&lt;/ref&gt;
| children               = [[Andrew Steptoe]] and one daughter&lt;ref name=&quot;whoswho&quot; /&gt;
}}
[[File:Bourn Hall, Cambridgeshire.jpg|thumb|Bourn Hall Clinic]]ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] ഫെർട്ടിലിറ്റി ചികിത്സയുടെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്നു '''പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ''' CBE FRS&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt;  (9 ജൂൺ 1913 - 21 മാർച്ച് 1988). വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ബയോളജിസ്റ്റും ഫിസിയോളജിസ്റ്റുമായ റോബർട്ട് എഡ്വാർഡ്‌സ്, നഴ്‌സ് ജീൻ പർഡി എന്നിവരോടൊപ്പം സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഉത്തരവാദിയായിരുന്നു. 1978 ജൂലൈ 25 നാണ് ആദ്യത്തെ ടെസ്റ്റ് ട്യൂബ് ശിശുവായ, ലൂയിസ് ജോയ് ബ്രൗൺ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = 1978: First 'test tube baby' born
| url         = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/25/newsid_2499000/2499411.stm
| publisher   = [[BBC]]
| access-date  = 13 June 2009
| quote       = The birth of the world's first &quot;test tube baby&quot; has been announced in Manchester (England). Louise Brown was born shortly before midnight in Oldham and District General Hospital
| date=25 July 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own
| url         = https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/worlds-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html
| publisher   = Independent
| access-date  = 21 May 2010
| quote       = The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and [[Robert Geoffrey Edwards|Bob Edwards]] became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother
| location=London
| first=Cole
| last=Moreton
| date=14 January 2007}}&lt;/ref&gt; [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം|ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷന്റെ]] വികസനത്തിന് എഡ്വേർഡിന് 2010-ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. മരണാനന്തരം നോബൽ സമ്മാനം നൽകാത്തതിനാൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹരായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;nobelpr&quot;&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html |title=The 2010 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release |publisher=Nobelprize.org |date=4 October 2010 |access-date=4 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിൽ ജനിച്ച സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ്‌ഷെയറിലെ വിറ്റ്‌നിയിലെ ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിൽ (1968 മുതൽ സമഗ്രമായ ഹെൻറി ബോക്‌സ് സ്‌കൂൾ) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ കിംഗ്സ് കോളേജിൽ പോയി 1939-ൽ ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1939-1946 വരെ റോയൽ നേവിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.

1947 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും ചീഫ് അസിസ്റ്റന്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറും (മുമ്പ് ഹൈഗേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 1950-ൽ FRCS(Ed) നേടി. ഹൈഗേറ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് കാത്‌ലീൻ ഹാർഡിംഗ്, വന്ധ്യത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
== ലാപ്രോസ്കോപ്പി രംഗത്തെ മുൻഗാമി ==
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം  പ്രസവചികിത്സയിൽ (obstetrics) പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1951-ൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. റൗൾ പാമറിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി സാങ്കേതികവിദ്യ അഭ്യസിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്താൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1967-ൽ അദ്ദേഹം 'ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഇൻ ഗൈനക്കോളജി' (Laparoscopy in Gynaecology) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിലെ ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ റോബർട്ട് എഡ്വേർഡ്സ് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുകയും, 'ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ' (in vitro fertilization) വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹകരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Multiple sources:
*{{Cite journal
| pmid = 9876723
| pmc = 3015256
| year = 1998
| last1 = Litynski
| first1 = G. S.
| title = Patrick C. Steptoe: Laparoscopy, sterilization, the test-tube baby, and mass media
| journal = Journal of the Society of Laparoendoscopic Surgeons
| volume = 2
| issue = 1
| pages = 99–101
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11645394
| year = 1979
| title = Dr. Steptoe's full report—at last
| journal = Medical World News
| volume = 20
| issue = 4
| pages = 10–11+
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648723
| year = 1978
| last1 = Weintraub
| first1 = R. M.
| title = First test-tube baby born in British hospital
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662500
| year = 1978
| last1 = Gwynne
| first1 = P
| title = The test-tube baby
| journal = Newsweek
| volume = 92
| issue = 4
| pages = 76
| last2 = Collings
| first2 = A
| last3 = Gastel
| first3 = B
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648647
| year = 1978
| last1 = Nossiter
| first1 = B
| title = Test tube baby 'well': Doctors predict more successes
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11648651
| year = 1978
| title = By-passing a block to conception
| journal = [[Times (London)|Times]]
| pages = 15
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662645
| year = 1978
| last1 = Hathout
| first1 = H
| title = Test tube babies!
| journal = The Journal of the Kuwait Medical Association
| volume = 12
| issue = 3
| pages = 135–6
}}
*{{Cite journal
| pmid = 12088000
| year = 1978
| last1 = Shearer
| first1 = L
| title = Next: Twin tube babies?
| journal = Parade
| pages = 23
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648949
| year = 1978
| last1 = Cohn
| first1 = V
| title = Test-tube baby pioneer urges easing of curbs
| newspaper = The Washington Post
| pages = A26
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662640
| year = 1978
| last1 = Hand
| first1 = G. O.
| title = The manipulation of existence: Conceiving the inconceivable
| journal = Vital Speeches of the Day
| volume = 45
| issue = 4
| pages = 98–102
}}
*{{Cite journal
| pmid = 10315865
| year = 1979
| title = In vitro fertilization questions remain: No ethics problem, Dr. Steptoe says
| journal = American Medical News
| volume = 22
| issue = 8
| pages = 1, 15–6
}}
*{{Cite magazine
| pmid = 11665072
| year = 1979
| title = That baby again
| magazine = Time
| volume = 113
| issue = 8
| pages = 82
}}
*{{Cite journal
| pmid = 8817236
| year = 1996
| last1 = Edwards
| first1 = R. G.
| title = The history of assisted human conception with especial reference to endocrinology
| journal = Experimental and Clinical Endocrinology &amp; Diabetes
| volume = 104
| issue = 3
| pages = 183–204
| doi = 10.1055/s-0029-1211443
| doi-access = free
}}&lt;/ref&gt;
== എഡ്വേർഡിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുക ==

== അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>ao25wb4w3ary35pl1uvpngehb3p1vnu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682372</id>
      <parentid>4682371</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* എഡ്വേർഡിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുക */</comment>
      <origin>4682372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15160" sha1="n50t2np24244pl46ejo5nnzzf417xdj" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|birth_name              = Patrick Christopher Steptoe
|image                   =Patrick_Steptoe_First_Greek_IVF_child.jpg
|caption                 = 
|birth_date              = {{Birth date|1913|06|09|df=yes}}
|birth_place             = [[Oxford]], England
|death_date              = {{death date and age|1988|03|21|1913|06|09|df=yes}}
|death_place             = [[Canterbury]], England
|field                   = {{Plainlist|
* [[Obstetrics]]
* [[Gynaecology]]
}}| known_for              = [[In vitro fertilisation]]
| alma_mater             = {{Plainlist|
* [[King's College London]]
* [[St George's, University of London|St George's Hospital Medical School]]}}
He also worked at Oldham General hospital
| workplaces             = {{Plainlist|
* [[Oldham General Hospital]]
* [[Bourn Hall Clinic]]}}
| prizes                 = {{Plainlist|
* [[Order of the British Empire|CBE]]
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Edwards | first1 = R. G. | author-link = Robert G. Edwards| doi = 10.1098/rsbm.1996.0027 | title = Patrick Christopher Steptoe, C. B. E. 9 June 1913 – 22 March 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 42 | pages = 435–52| year = 1996 | pmid =  11619339| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
| spouse                 = {{marriage|Sheena Kennedy|1943}}&lt;ref name=&quot;whoswho&quot;&gt;2007 &quot;Steptoe, Patrick Christopher, (9 June 1913 – 21 March 1988), Director of Centre for Human Reproduction, Oldham, 1969–79; Medical Director, Bourn Hall Clinic, Bourn, Cambridgeshire, since 1980.&quot; WHO'S WHO &amp; WHO WAS WHO. 27 January 2019&lt;/ref&gt;
| children               = [[Andrew Steptoe]] and one daughter&lt;ref name=&quot;whoswho&quot; /&gt;
}}
[[File:Bourn Hall, Cambridgeshire.jpg|thumb|Bourn Hall Clinic]]ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] ഫെർട്ടിലിറ്റി ചികിത്സയുടെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്നു '''പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ''' CBE FRS&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt;  (9 ജൂൺ 1913 - 21 മാർച്ച് 1988). വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ബയോളജിസ്റ്റും ഫിസിയോളജിസ്റ്റുമായ റോബർട്ട് എഡ്വാർഡ്‌സ്, നഴ്‌സ് ജീൻ പർഡി എന്നിവരോടൊപ്പം സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഉത്തരവാദിയായിരുന്നു. 1978 ജൂലൈ 25 നാണ് ആദ്യത്തെ ടെസ്റ്റ് ട്യൂബ് ശിശുവായ, ലൂയിസ് ജോയ് ബ്രൗൺ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = 1978: First 'test tube baby' born
| url         = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/25/newsid_2499000/2499411.stm
| publisher   = [[BBC]]
| access-date  = 13 June 2009
| quote       = The birth of the world's first &quot;test tube baby&quot; has been announced in Manchester (England). Louise Brown was born shortly before midnight in Oldham and District General Hospital
| date=25 July 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own
| url         = https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/worlds-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html
| publisher   = Independent
| access-date  = 21 May 2010
| quote       = The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and [[Robert Geoffrey Edwards|Bob Edwards]] became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother
| location=London
| first=Cole
| last=Moreton
| date=14 January 2007}}&lt;/ref&gt; [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം|ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷന്റെ]] വികസനത്തിന് എഡ്വേർഡിന് 2010-ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. മരണാനന്തരം നോബൽ സമ്മാനം നൽകാത്തതിനാൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹരായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;nobelpr&quot;&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html |title=The 2010 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release |publisher=Nobelprize.org |date=4 October 2010 |access-date=4 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിൽ ജനിച്ച സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ്‌ഷെയറിലെ വിറ്റ്‌നിയിലെ ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിൽ (1968 മുതൽ സമഗ്രമായ ഹെൻറി ബോക്‌സ് സ്‌കൂൾ) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ കിംഗ്സ് കോളേജിൽ പോയി 1939-ൽ ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1939-1946 വരെ റോയൽ നേവിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.

1947 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും ചീഫ് അസിസ്റ്റന്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറും (മുമ്പ് ഹൈഗേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 1950-ൽ FRCS(Ed) നേടി. ഹൈഗേറ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് കാത്‌ലീൻ ഹാർഡിംഗ്, വന്ധ്യത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
== ലാപ്രോസ്കോപ്പി രംഗത്തെ മുൻഗാമി ==
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം  പ്രസവചികിത്സയിൽ (obstetrics) പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1951-ൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. റൗൾ പാമറിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി സാങ്കേതികവിദ്യ അഭ്യസിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്താൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1967-ൽ അദ്ദേഹം 'ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഇൻ ഗൈനക്കോളജി' (Laparoscopy in Gynaecology) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിലെ ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ റോബർട്ട് എഡ്വേർഡ്സ് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുകയും, 'ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ' (in vitro fertilization) വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹകരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Multiple sources:
*{{Cite journal
| pmid = 9876723
| pmc = 3015256
| year = 1998
| last1 = Litynski
| first1 = G. S.
| title = Patrick C. Steptoe: Laparoscopy, sterilization, the test-tube baby, and mass media
| journal = Journal of the Society of Laparoendoscopic Surgeons
| volume = 2
| issue = 1
| pages = 99–101
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11645394
| year = 1979
| title = Dr. Steptoe's full report—at last
| journal = Medical World News
| volume = 20
| issue = 4
| pages = 10–11+
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648723
| year = 1978
| last1 = Weintraub
| first1 = R. M.
| title = First test-tube baby born in British hospital
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662500
| year = 1978
| last1 = Gwynne
| first1 = P
| title = The test-tube baby
| journal = Newsweek
| volume = 92
| issue = 4
| pages = 76
| last2 = Collings
| first2 = A
| last3 = Gastel
| first3 = B
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648647
| year = 1978
| last1 = Nossiter
| first1 = B
| title = Test tube baby 'well': Doctors predict more successes
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11648651
| year = 1978
| title = By-passing a block to conception
| journal = [[Times (London)|Times]]
| pages = 15
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662645
| year = 1978
| last1 = Hathout
| first1 = H
| title = Test tube babies!
| journal = The Journal of the Kuwait Medical Association
| volume = 12
| issue = 3
| pages = 135–6
}}
*{{Cite journal
| pmid = 12088000
| year = 1978
| last1 = Shearer
| first1 = L
| title = Next: Twin tube babies?
| journal = Parade
| pages = 23
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648949
| year = 1978
| last1 = Cohn
| first1 = V
| title = Test-tube baby pioneer urges easing of curbs
| newspaper = The Washington Post
| pages = A26
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662640
| year = 1978
| last1 = Hand
| first1 = G. O.
| title = The manipulation of existence: Conceiving the inconceivable
| journal = Vital Speeches of the Day
| volume = 45
| issue = 4
| pages = 98–102
}}
*{{Cite journal
| pmid = 10315865
| year = 1979
| title = In vitro fertilization questions remain: No ethics problem, Dr. Steptoe says
| journal = American Medical News
| volume = 22
| issue = 8
| pages = 1, 15–6
}}
*{{Cite magazine
| pmid = 11665072
| year = 1979
| title = That baby again
| magazine = Time
| volume = 113
| issue = 8
| pages = 82
}}
*{{Cite journal
| pmid = 8817236
| year = 1996
| last1 = Edwards
| first1 = R. G.
| title = The history of assisted human conception with especial reference to endocrinology
| journal = Experimental and Clinical Endocrinology &amp; Diabetes
| volume = 104
| issue = 3
| pages = 183–204
| doi = 10.1055/s-0029-1211443
| doi-access = free
}}&lt;/ref&gt;
== എഡ്വേർഡിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുക ==
1969-ൽ ഓൾഡ്ഹാമിലെ 'സെന്റർ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റീപ്രൊഡക്ഷൻ' (Centre for Human Reproduction)-ന്റെ ഡയറക്ടറായി സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ചുമതലയേറ്റു. ഗർഭധാരണത്തിനായുള്ള തങ്ങളുടെ അവസാന പ്രതീക്ഷയായി ഈ കേന്ദ്രത്തെ കണ്ട, വന്ധ്യത നേരിടുന്ന സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്‌കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം അണ്ഡങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. എഡ്വേർഡ്‌സും ജീൻ പർഡിയും ലബോറട്ടറി സംബന്ധമായ സാങ്കേതിക സഹായങ്ങൾ നൽകി. ഈ കാലയളവിൽ, തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കടുത്ത വിമർശനങ്ങളും എതിർപ്പുകളും നേരിടേണ്ടി വന്നു. ഒടുവിൽ, 1978-ൽ ലൂയിസ് ബ്രൗണിന്റെ ജനനത്തോടെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം മാറിമറിഞ്ഞു. തുടർന്നും വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നുവെങ്കിലും, മറ്റ് ക്ലിനിക്കുകളും ഈ മാതൃക പിന്തുടരുകയും രോഗികളിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. രോഗികളുടെ എണ്ണത്തിലുണ്ടായ വർധനവ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും വിദഗ്ധർക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നതിനുമായി, 1980-ൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും എഡ്വേർഡ്‌സും ചേർന്ന് കേംബ്രിഡ്ജ്ഷയറിൽ 'ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്ക്' (Bourn Hall Clinic) സ്ഥാപിച്ചു. മരണം വരെ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഈ ക്ലിനിക്കിന്റെ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal | doi = 10.1093/humrep/deq155| pmid = 20657027| title = Why the Medical Research Council refused Robert Edwards and Patrick Steptoe support for research on human conception in 1971| journal = Human Reproduction| volume = 25| issue = 9| pages = 2157–74| year = 2010| last1 = Johnson | first1 = M. H.| author-link1 = Martin Hume Johnson| last2 = Franklin | first2 = S. B.| author-link2 = Sarah Franklin| last3 = Cottingham | first3 = M.| last4 = Hopwood | first4 = N. | pmc=2922998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Weule |first1=Genelle |title=The first IVF baby was born 40 years ago today |url=http://www.abc.net.au/news/science/2018-07-25/first-ivf-baby-louise-joy-brown-turns-40/10017032 |access-date=25 July 2018 |work=ABC News |date=25 July 2018 |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>n50t2np24244pl46ejo5nnzzf417xdj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682374</id>
      <parentid>4682372</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* എഡ്വേർഡിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുക */</comment>
      <origin>4682374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15228" sha1="hefwmer0f26deihy6gvjlnigklq6swv" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|birth_name              = Patrick Christopher Steptoe
|image                   =Patrick_Steptoe_First_Greek_IVF_child.jpg
|caption                 = 
|birth_date              = {{Birth date|1913|06|09|df=yes}}
|birth_place             = [[Oxford]], England
|death_date              = {{death date and age|1988|03|21|1913|06|09|df=yes}}
|death_place             = [[Canterbury]], England
|field                   = {{Plainlist|
* [[Obstetrics]]
* [[Gynaecology]]
}}| known_for              = [[In vitro fertilisation]]
| alma_mater             = {{Plainlist|
* [[King's College London]]
* [[St George's, University of London|St George's Hospital Medical School]]}}
He also worked at Oldham General hospital
| workplaces             = {{Plainlist|
* [[Oldham General Hospital]]
* [[Bourn Hall Clinic]]}}
| prizes                 = {{Plainlist|
* [[Order of the British Empire|CBE]]
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Edwards | first1 = R. G. | author-link = Robert G. Edwards| doi = 10.1098/rsbm.1996.0027 | title = Patrick Christopher Steptoe, C. B. E. 9 June 1913 – 22 March 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 42 | pages = 435–52| year = 1996 | pmid =  11619339| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
| spouse                 = {{marriage|Sheena Kennedy|1943}}&lt;ref name=&quot;whoswho&quot;&gt;2007 &quot;Steptoe, Patrick Christopher, (9 June 1913 – 21 March 1988), Director of Centre for Human Reproduction, Oldham, 1969–79; Medical Director, Bourn Hall Clinic, Bourn, Cambridgeshire, since 1980.&quot; WHO'S WHO &amp; WHO WAS WHO. 27 January 2019&lt;/ref&gt;
| children               = [[Andrew Steptoe]] and one daughter&lt;ref name=&quot;whoswho&quot; /&gt;
}}
[[File:Bourn Hall, Cambridgeshire.jpg|thumb|Bourn Hall Clinic]]ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] ഫെർട്ടിലിറ്റി ചികിത്സയുടെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്നു '''പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ''' CBE FRS&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt;  (9 ജൂൺ 1913 - 21 മാർച്ച് 1988). വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ബയോളജിസ്റ്റും ഫിസിയോളജിസ്റ്റുമായ റോബർട്ട് എഡ്വാർഡ്‌സ്, നഴ്‌സ് ജീൻ പർഡി എന്നിവരോടൊപ്പം സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഉത്തരവാദിയായിരുന്നു. 1978 ജൂലൈ 25 നാണ് ആദ്യത്തെ ടെസ്റ്റ് ട്യൂബ് ശിശുവായ, ലൂയിസ് ജോയ് ബ്രൗൺ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = 1978: First 'test tube baby' born
| url         = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/25/newsid_2499000/2499411.stm
| publisher   = [[BBC]]
| access-date  = 13 June 2009
| quote       = The birth of the world's first &quot;test tube baby&quot; has been announced in Manchester (England). Louise Brown was born shortly before midnight in Oldham and District General Hospital
| date=25 July 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own
| url         = https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/worlds-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html
| publisher   = Independent
| access-date  = 21 May 2010
| quote       = The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and [[Robert Geoffrey Edwards|Bob Edwards]] became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother
| location=London
| first=Cole
| last=Moreton
| date=14 January 2007}}&lt;/ref&gt; [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം|ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷന്റെ]] വികസനത്തിന് എഡ്വേർഡിന് 2010-ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. മരണാനന്തരം നോബൽ സമ്മാനം നൽകാത്തതിനാൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹരായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;nobelpr&quot;&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html |title=The 2010 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release |publisher=Nobelprize.org |date=4 October 2010 |access-date=4 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിൽ ജനിച്ച സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ്‌ഷെയറിലെ വിറ്റ്‌നിയിലെ ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിൽ (1968 മുതൽ സമഗ്രമായ ഹെൻറി ബോക്‌സ് സ്‌കൂൾ) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ കിംഗ്സ് കോളേജിൽ പോയി 1939-ൽ ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1939-1946 വരെ റോയൽ നേവിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.

1947 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും ചീഫ് അസിസ്റ്റന്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറും (മുമ്പ് ഹൈഗേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 1950-ൽ FRCS(Ed) നേടി. ഹൈഗേറ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് കാത്‌ലീൻ ഹാർഡിംഗ്, വന്ധ്യത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
== ലാപ്രോസ്കോപ്പി രംഗത്തെ മുൻഗാമി ==
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം  പ്രസവചികിത്സയിൽ (obstetrics) പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1951-ൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. റൗൾ പാമറിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി സാങ്കേതികവിദ്യ അഭ്യസിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്താൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1967-ൽ അദ്ദേഹം 'ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഇൻ ഗൈനക്കോളജി' (Laparoscopy in Gynaecology) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിലെ ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ റോബർട്ട് എഡ്വേർഡ്സ് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുകയും, 'ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ' (in vitro fertilization) വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹകരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Multiple sources:
*{{Cite journal
| pmid = 9876723
| pmc = 3015256
| year = 1998
| last1 = Litynski
| first1 = G. S.
| title = Patrick C. Steptoe: Laparoscopy, sterilization, the test-tube baby, and mass media
| journal = Journal of the Society of Laparoendoscopic Surgeons
| volume = 2
| issue = 1
| pages = 99–101
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11645394
| year = 1979
| title = Dr. Steptoe's full report—at last
| journal = Medical World News
| volume = 20
| issue = 4
| pages = 10–11+
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648723
| year = 1978
| last1 = Weintraub
| first1 = R. M.
| title = First test-tube baby born in British hospital
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662500
| year = 1978
| last1 = Gwynne
| first1 = P
| title = The test-tube baby
| journal = Newsweek
| volume = 92
| issue = 4
| pages = 76
| last2 = Collings
| first2 = A
| last3 = Gastel
| first3 = B
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648647
| year = 1978
| last1 = Nossiter
| first1 = B
| title = Test tube baby 'well': Doctors predict more successes
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11648651
| year = 1978
| title = By-passing a block to conception
| journal = [[Times (London)|Times]]
| pages = 15
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662645
| year = 1978
| last1 = Hathout
| first1 = H
| title = Test tube babies!
| journal = The Journal of the Kuwait Medical Association
| volume = 12
| issue = 3
| pages = 135–6
}}
*{{Cite journal
| pmid = 12088000
| year = 1978
| last1 = Shearer
| first1 = L
| title = Next: Twin tube babies?
| journal = Parade
| pages = 23
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648949
| year = 1978
| last1 = Cohn
| first1 = V
| title = Test-tube baby pioneer urges easing of curbs
| newspaper = The Washington Post
| pages = A26
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662640
| year = 1978
| last1 = Hand
| first1 = G. O.
| title = The manipulation of existence: Conceiving the inconceivable
| journal = Vital Speeches of the Day
| volume = 45
| issue = 4
| pages = 98–102
}}
*{{Cite journal
| pmid = 10315865
| year = 1979
| title = In vitro fertilization questions remain: No ethics problem, Dr. Steptoe says
| journal = American Medical News
| volume = 22
| issue = 8
| pages = 1, 15–6
}}
*{{Cite magazine
| pmid = 11665072
| year = 1979
| title = That baby again
| magazine = Time
| volume = 113
| issue = 8
| pages = 82
}}
*{{Cite journal
| pmid = 8817236
| year = 1996
| last1 = Edwards
| first1 = R. G.
| title = The history of assisted human conception with especial reference to endocrinology
| journal = Experimental and Clinical Endocrinology &amp; Diabetes
| volume = 104
| issue = 3
| pages = 183–204
| doi = 10.1055/s-0029-1211443
| doi-access = free
}}&lt;/ref&gt;
== എഡ്വേർഡിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുക ==
1969-ൽ ഓൾഡ്ഹാമിലെ 'സെന്റർ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റീപ്രൊഡക്ഷൻ' (Centre for Human Reproduction)-ന്റെ ഡയറക്ടറായി സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ചുമതലയേറ്റു. ഗർഭധാരണത്തിനായുള്ള തങ്ങളുടെ അവസാന പ്രതീക്ഷയായി ഈ കേന്ദ്രത്തെ കണ്ട, വന്ധ്യത നേരിടുന്ന സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്‌കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം അണ്ഡങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. എഡ്വേർഡ്‌സും ജീൻ പർഡിയും ലബോറട്ടറി സംബന്ധമായ സാങ്കേതിക സഹായങ്ങൾ നൽകി. ഈ കാലയളവിൽ, തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കടുത്ത വിമർശനങ്ങളും എതിർപ്പുകളും നേരിടേണ്ടി വന്നു. ഒടുവിൽ, 1978-ൽ ലൂയിസ് ബ്രൗണിന്റെ ജനനത്തോടെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം മാറിമറിഞ്ഞു. തുടർന്നും വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നുവെങ്കിലും, മറ്റ് ക്ലിനിക്കുകളും ഈ മാതൃക പിന്തുടരുകയും രോഗികളിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. രോഗികളുടെ എണ്ണത്തിലുണ്ടായ വർധനവ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും വിദഗ്ധർക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നതിനുമായി, 1980-ൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും എഡ്വേർഡ്‌സും ചേർന്ന് കേംബ്രിഡ്ജ്ഷയറിൽ 'ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്ക്' (Bourn Hall Clinic) സ്ഥാപിച്ചു. മരണം വരെ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഈ ക്ലിനിക്കിന്റെ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal | doi = 10.1093/humrep/deq155| pmid = 20657027| title = Why the Medical Research Council refused Robert Edwards and Patrick Steptoe support for research on human conception in 1971| journal = Human Reproduction| volume = 25| issue = 9| pages = 2157–74| year = 2010| last1 = Johnson | first1 = M. H.| author-link1 = Martin Hume Johnson| last2 = Franklin | first2 = S. B.| author-link2 = Sarah Franklin| last3 = Cottingham | first3 = M.| last4 = Hopwood | first4 = N. | pmc=2922998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Weule |first1=Genelle |title=The first IVF baby was born 40 years ago today |url=http://www.abc.net.au/news/science/2018-07-25/first-ivf-baby-louise-joy-brown-turns-40/10017032 |access-date=25 July 2018 |work=ABC News |date=25 July 2018 |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;
== അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും ==

== അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>hefwmer0f26deihy6gvjlnigklq6swv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682376</id>
      <parentid>4682374</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും */</comment>
      <origin>4682376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20944" sha1="nyr6qxxe2ymoiwveo36s7h11gtplgl7" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|birth_name              = Patrick Christopher Steptoe
|image                   =Patrick_Steptoe_First_Greek_IVF_child.jpg
|caption                 = 
|birth_date              = {{Birth date|1913|06|09|df=yes}}
|birth_place             = [[Oxford]], England
|death_date              = {{death date and age|1988|03|21|1913|06|09|df=yes}}
|death_place             = [[Canterbury]], England
|field                   = {{Plainlist|
* [[Obstetrics]]
* [[Gynaecology]]
}}| known_for              = [[In vitro fertilisation]]
| alma_mater             = {{Plainlist|
* [[King's College London]]
* [[St George's, University of London|St George's Hospital Medical School]]}}
He also worked at Oldham General hospital
| workplaces             = {{Plainlist|
* [[Oldham General Hospital]]
* [[Bourn Hall Clinic]]}}
| prizes                 = {{Plainlist|
* [[Order of the British Empire|CBE]]
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Edwards | first1 = R. G. | author-link = Robert G. Edwards| doi = 10.1098/rsbm.1996.0027 | title = Patrick Christopher Steptoe, C. B. E. 9 June 1913 – 22 March 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 42 | pages = 435–52| year = 1996 | pmid =  11619339| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
| spouse                 = {{marriage|Sheena Kennedy|1943}}&lt;ref name=&quot;whoswho&quot;&gt;2007 &quot;Steptoe, Patrick Christopher, (9 June 1913 – 21 March 1988), Director of Centre for Human Reproduction, Oldham, 1969–79; Medical Director, Bourn Hall Clinic, Bourn, Cambridgeshire, since 1980.&quot; WHO'S WHO &amp; WHO WAS WHO. 27 January 2019&lt;/ref&gt;
| children               = [[Andrew Steptoe]] and one daughter&lt;ref name=&quot;whoswho&quot; /&gt;
}}
[[File:Bourn Hall, Cambridgeshire.jpg|thumb|Bourn Hall Clinic]]ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] ഫെർട്ടിലിറ്റി ചികിത്സയുടെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്നു '''പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ''' CBE FRS&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt;  (9 ജൂൺ 1913 - 21 മാർച്ച് 1988). വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ബയോളജിസ്റ്റും ഫിസിയോളജിസ്റ്റുമായ റോബർട്ട് എഡ്വാർഡ്‌സ്, നഴ്‌സ് ജീൻ പർഡി എന്നിവരോടൊപ്പം സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഉത്തരവാദിയായിരുന്നു. 1978 ജൂലൈ 25 നാണ് ആദ്യത്തെ ടെസ്റ്റ് ട്യൂബ് ശിശുവായ, ലൂയിസ് ജോയ് ബ്രൗൺ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = 1978: First 'test tube baby' born
| url         = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/25/newsid_2499000/2499411.stm
| publisher   = [[BBC]]
| access-date  = 13 June 2009
| quote       = The birth of the world's first &quot;test tube baby&quot; has been announced in Manchester (England). Louise Brown was born shortly before midnight in Oldham and District General Hospital
| date=25 July 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own
| url         = https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/worlds-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html
| publisher   = Independent
| access-date  = 21 May 2010
| quote       = The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and [[Robert Geoffrey Edwards|Bob Edwards]] became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother
| location=London
| first=Cole
| last=Moreton
| date=14 January 2007}}&lt;/ref&gt; [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം|ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷന്റെ]] വികസനത്തിന് എഡ്വേർഡിന് 2010-ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. മരണാനന്തരം നോബൽ സമ്മാനം നൽകാത്തതിനാൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹരായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;nobelpr&quot;&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html |title=The 2010 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release |publisher=Nobelprize.org |date=4 October 2010 |access-date=4 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിൽ ജനിച്ച സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ്‌ഷെയറിലെ വിറ്റ്‌നിയിലെ ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിൽ (1968 മുതൽ സമഗ്രമായ ഹെൻറി ബോക്‌സ് സ്‌കൂൾ) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ കിംഗ്സ് കോളേജിൽ പോയി 1939-ൽ ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1939-1946 വരെ റോയൽ നേവിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.

1947 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും ചീഫ് അസിസ്റ്റന്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറും (മുമ്പ് ഹൈഗേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 1950-ൽ FRCS(Ed) നേടി. ഹൈഗേറ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് കാത്‌ലീൻ ഹാർഡിംഗ്, വന്ധ്യത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
== ലാപ്രോസ്കോപ്പി രംഗത്തെ മുൻഗാമി ==
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം  പ്രസവചികിത്സയിൽ (obstetrics) പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1951-ൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. റൗൾ പാമറിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി സാങ്കേതികവിദ്യ അഭ്യസിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്താൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1967-ൽ അദ്ദേഹം 'ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഇൻ ഗൈനക്കോളജി' (Laparoscopy in Gynaecology) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിലെ ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ റോബർട്ട് എഡ്വേർഡ്സ് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുകയും, 'ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ' (in vitro fertilization) വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹകരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Multiple sources:
*{{Cite journal
| pmid = 9876723
| pmc = 3015256
| year = 1998
| last1 = Litynski
| first1 = G. S.
| title = Patrick C. Steptoe: Laparoscopy, sterilization, the test-tube baby, and mass media
| journal = Journal of the Society of Laparoendoscopic Surgeons
| volume = 2
| issue = 1
| pages = 99–101
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11645394
| year = 1979
| title = Dr. Steptoe's full report—at last
| journal = Medical World News
| volume = 20
| issue = 4
| pages = 10–11+
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648723
| year = 1978
| last1 = Weintraub
| first1 = R. M.
| title = First test-tube baby born in British hospital
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662500
| year = 1978
| last1 = Gwynne
| first1 = P
| title = The test-tube baby
| journal = Newsweek
| volume = 92
| issue = 4
| pages = 76
| last2 = Collings
| first2 = A
| last3 = Gastel
| first3 = B
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648647
| year = 1978
| last1 = Nossiter
| first1 = B
| title = Test tube baby 'well': Doctors predict more successes
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11648651
| year = 1978
| title = By-passing a block to conception
| journal = [[Times (London)|Times]]
| pages = 15
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662645
| year = 1978
| last1 = Hathout
| first1 = H
| title = Test tube babies!
| journal = The Journal of the Kuwait Medical Association
| volume = 12
| issue = 3
| pages = 135–6
}}
*{{Cite journal
| pmid = 12088000
| year = 1978
| last1 = Shearer
| first1 = L
| title = Next: Twin tube babies?
| journal = Parade
| pages = 23
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648949
| year = 1978
| last1 = Cohn
| first1 = V
| title = Test-tube baby pioneer urges easing of curbs
| newspaper = The Washington Post
| pages = A26
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662640
| year = 1978
| last1 = Hand
| first1 = G. O.
| title = The manipulation of existence: Conceiving the inconceivable
| journal = Vital Speeches of the Day
| volume = 45
| issue = 4
| pages = 98–102
}}
*{{Cite journal
| pmid = 10315865
| year = 1979
| title = In vitro fertilization questions remain: No ethics problem, Dr. Steptoe says
| journal = American Medical News
| volume = 22
| issue = 8
| pages = 1, 15–6
}}
*{{Cite magazine
| pmid = 11665072
| year = 1979
| title = That baby again
| magazine = Time
| volume = 113
| issue = 8
| pages = 82
}}
*{{Cite journal
| pmid = 8817236
| year = 1996
| last1 = Edwards
| first1 = R. G.
| title = The history of assisted human conception with especial reference to endocrinology
| journal = Experimental and Clinical Endocrinology &amp; Diabetes
| volume = 104
| issue = 3
| pages = 183–204
| doi = 10.1055/s-0029-1211443
| doi-access = free
}}&lt;/ref&gt;
== എഡ്വേർഡിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുക ==
1969-ൽ ഓൾഡ്ഹാമിലെ 'സെന്റർ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റീപ്രൊഡക്ഷൻ' (Centre for Human Reproduction)-ന്റെ ഡയറക്ടറായി സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ചുമതലയേറ്റു. ഗർഭധാരണത്തിനായുള്ള തങ്ങളുടെ അവസാന പ്രതീക്ഷയായി ഈ കേന്ദ്രത്തെ കണ്ട, വന്ധ്യത നേരിടുന്ന സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്‌കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം അണ്ഡങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. എഡ്വേർഡ്‌സും ജീൻ പർഡിയും ലബോറട്ടറി സംബന്ധമായ സാങ്കേതിക സഹായങ്ങൾ നൽകി. ഈ കാലയളവിൽ, തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കടുത്ത വിമർശനങ്ങളും എതിർപ്പുകളും നേരിടേണ്ടി വന്നു. ഒടുവിൽ, 1978-ൽ ലൂയിസ് ബ്രൗണിന്റെ ജനനത്തോടെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം മാറിമറിഞ്ഞു. തുടർന്നും വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നുവെങ്കിലും, മറ്റ് ക്ലിനിക്കുകളും ഈ മാതൃക പിന്തുടരുകയും രോഗികളിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. രോഗികളുടെ എണ്ണത്തിലുണ്ടായ വർധനവ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും വിദഗ്ധർക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നതിനുമായി, 1980-ൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും എഡ്വേർഡ്‌സും ചേർന്ന് കേംബ്രിഡ്ജ്ഷയറിൽ 'ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്ക്' (Bourn Hall Clinic) സ്ഥാപിച്ചു. മരണം വരെ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഈ ക്ലിനിക്കിന്റെ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal | doi = 10.1093/humrep/deq155| pmid = 20657027| title = Why the Medical Research Council refused Robert Edwards and Patrick Steptoe support for research on human conception in 1971| journal = Human Reproduction| volume = 25| issue = 9| pages = 2157–74| year = 2010| last1 = Johnson | first1 = M. H.| author-link1 = Martin Hume Johnson| last2 = Franklin | first2 = S. B.| author-link2 = Sarah Franklin| last3 = Cottingham | first3 = M.| last4 = Hopwood | first4 = N. | pmc=2922998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Weule |first1=Genelle |title=The first IVF baby was born 40 years ago today |url=http://www.abc.net.au/news/science/2018-07-25/first-ivf-baby-louise-joy-brown-turns-40/10017032 |access-date=25 July 2018 |work=ABC News |date=25 July 2018 |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;
== അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും ==
1979-ൽ, 'അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് അച്ചീവ്‌മെൻ്റി'ന്റെ 'ഗോൾഡൻ പ്ലേറ്റ് അവാർഡ്' സ്റ്റെപ്‌റ്റോയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title= Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement |website=www.achievement.org|publisher=[[American Academy of Achievement]]|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration}}&lt;/ref&gt;അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ ഗർഭം ധരിച്ച ആയിരാമത്തെ ടെസ്റ്റ്-ട്യൂബ് ശിശു ജനിച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതായത് ഒരാഴ്ചയ്ക്ക് ശേഷം, 1988-ലെ 'ന്യൂ ഇയർ ഓണേഴ്‌സി'ൽ (പുതുവത്സര ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ) അദ്ദേഹത്തെ 'കമാൻഡർ ഓഫ് ദി മോസ്റ്റ് എക്‌സലൻ്റ് ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (CBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=1988 New Year Honours |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/51171/supplement/8 |website=[[The London Gazette]]}}&lt;/ref&gt;

1987 മാർച്ചിൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ 'റോയൽ സൊസൈറ്റി'യുടെ ഫെല്ലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt; അദ്ദേഹത്തെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള രേഖയിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു:{{centered pull quote|ഗൈനക്കോളജിക്കൽ രോഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി ലാപ്രോസ്കോപ്പി പതിവായി ഉപയോഗിച്ച ബ്രിട്ടനിലെ ആദ്യത്തെ വ്യക്തിയായിരുന്നു സ്റ്റെപ്റ്റോ. വന്ധ്യംകരണത്തിനുള്ള (സ്റ്റെറിലൈസേഷൻ) ഒരു സാധാരണ മാർഗ്ഗമായി ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ വ്യക്തിയും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ വന്ധ്യത ചികിത്സയ്ക്കായി വികസിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. 1969-ഓടെ, അണ്ഡവിസർജ്ജനത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് അണ്ഡാശയങ്ങളിൽ നിന്ന് അണ്ഡങ്ങൾ (oocytes) ശേഖരിക്കുന്നതിന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വിജയിച്ചു. തുടർന്നുള്ള പത്ത് വർഷങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം നിരവധി അണ്ഡങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. എഡ്വേർഡ്സ് അവയെ ബീജസങ്കലനം ചെയ്ത് വളർത്തിയെടുക്കുകയും, ഗർഭാശയമുഖം (cervix uteri) വഴി ഗർഭാശയത്തിനുള്ളിൽ നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു. മനുഷ്യരിലെ അണ്ഡവിസർജ്ജനം, ബീജസങ്കലനം, ഗർഭധാരണം (implantation) എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ പല വശങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാൻ ഇത് സഹായിച്ചു. നൂറിലധികം ശ്രമങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഒരു ഗർഭധാരണം സാധ്യമാവുകയും അത് പൂർണ്ണ വളർച്ചയെത്തി കുഞ്ഞ് ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. സ്റ്റെപ്റ്റോയും മറ്റുള്ളവരും ഉപയോഗിച്ച ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഇന്ന് വളരെയധികം വിജയം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചികിത്സ തേടിയെത്തുന്ന സ്ത്രീകളിൽ മൂന്നിലൊന്ന് പേർക്കും ആരോഗ്യവാന്മാരായ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു. ഒരു ജില്ലാ ആശുപത്രിയിൽ, പരിമിതമായ പ്രാദേശിക പിന്തുണയോടെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ചത് എന്നത് പ്രത്യേകം എടുത്തു പറയേണ്ടതാണ്.&lt;ref name=royal&gt;{{cite web |url=https://collections.royalsociety.org/DServe.exe?dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqApp=Archive&amp;dsqDb=Catalog&amp;dsqCmd=show.tcl&amp;dsqSearch=(RefNo==%27EC%2F1987%2F37%27) |title=EC/1987/37: Steptoe, Patrick Christopher |publisher=The Royal Society |archive-date=4 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504171713/https://collections.royalsociety.org/DServe.exe?dsqApp=Archive&amp;dsqCmd=show.tcl&amp;dsqDb=Catalog&amp;dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqSearch=%28RefNo%3D%3D%27EC%2F1987%2F37%27%29 |location=London |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}

== അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>nyr6qxxe2ymoiwveo36s7h11gtplgl7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682377</id>
      <parentid>4682376</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:50:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും */</comment>
      <origin>4682377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23916" sha1="m7k7by5n0cnqh590us9fds2es7lt0aq" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|birth_name              = Patrick Christopher Steptoe
|image                   =Patrick_Steptoe_First_Greek_IVF_child.jpg
|caption                 = 
|birth_date              = {{Birth date|1913|06|09|df=yes}}
|birth_place             = [[Oxford]], England
|death_date              = {{death date and age|1988|03|21|1913|06|09|df=yes}}
|death_place             = [[Canterbury]], England
|field                   = {{Plainlist|
* [[Obstetrics]]
* [[Gynaecology]]
}}| known_for              = [[In vitro fertilisation]]
| alma_mater             = {{Plainlist|
* [[King's College London]]
* [[St George's, University of London|St George's Hospital Medical School]]}}
He also worked at Oldham General hospital
| workplaces             = {{Plainlist|
* [[Oldham General Hospital]]
* [[Bourn Hall Clinic]]}}
| prizes                 = {{Plainlist|
* [[Order of the British Empire|CBE]]
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Edwards | first1 = R. G. | author-link = Robert G. Edwards| doi = 10.1098/rsbm.1996.0027 | title = Patrick Christopher Steptoe, C. B. E. 9 June 1913 – 22 March 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 42 | pages = 435–52| year = 1996 | pmid =  11619339| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
| spouse                 = {{marriage|Sheena Kennedy|1943}}&lt;ref name=&quot;whoswho&quot;&gt;2007 &quot;Steptoe, Patrick Christopher, (9 June 1913 – 21 March 1988), Director of Centre for Human Reproduction, Oldham, 1969–79; Medical Director, Bourn Hall Clinic, Bourn, Cambridgeshire, since 1980.&quot; WHO'S WHO &amp; WHO WAS WHO. 27 January 2019&lt;/ref&gt;
| children               = [[Andrew Steptoe]] and one daughter&lt;ref name=&quot;whoswho&quot; /&gt;
}}
[[File:Bourn Hall, Cambridgeshire.jpg|thumb|Bourn Hall Clinic]]ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] ഫെർട്ടിലിറ്റി ചികിത്സയുടെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്നു '''പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ''' CBE FRS&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt;  (9 ജൂൺ 1913 - 21 മാർച്ച് 1988). വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ബയോളജിസ്റ്റും ഫിസിയോളജിസ്റ്റുമായ റോബർട്ട് എഡ്വാർഡ്‌സ്, നഴ്‌സ് ജീൻ പർഡി എന്നിവരോടൊപ്പം സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഉത്തരവാദിയായിരുന്നു. 1978 ജൂലൈ 25 നാണ് ആദ്യത്തെ ടെസ്റ്റ് ട്യൂബ് ശിശുവായ, ലൂയിസ് ജോയ് ബ്രൗൺ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = 1978: First 'test tube baby' born
| url         = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/25/newsid_2499000/2499411.stm
| publisher   = [[BBC]]
| access-date  = 13 June 2009
| quote       = The birth of the world's first &quot;test tube baby&quot; has been announced in Manchester (England). Louise Brown was born shortly before midnight in Oldham and District General Hospital
| date=25 July 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own
| url         = https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/worlds-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html
| publisher   = Independent
| access-date  = 21 May 2010
| quote       = The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and [[Robert Geoffrey Edwards|Bob Edwards]] became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother
| location=London
| first=Cole
| last=Moreton
| date=14 January 2007}}&lt;/ref&gt; [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം|ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷന്റെ]] വികസനത്തിന് എഡ്വേർഡിന് 2010-ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. മരണാനന്തരം നോബൽ സമ്മാനം നൽകാത്തതിനാൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹരായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;nobelpr&quot;&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html |title=The 2010 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release |publisher=Nobelprize.org |date=4 October 2010 |access-date=4 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിൽ ജനിച്ച സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ്‌ഷെയറിലെ വിറ്റ്‌നിയിലെ ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിൽ (1968 മുതൽ സമഗ്രമായ ഹെൻറി ബോക്‌സ് സ്‌കൂൾ) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ കിംഗ്സ് കോളേജിൽ പോയി 1939-ൽ ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1939-1946 വരെ റോയൽ നേവിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.

1947 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും ചീഫ് അസിസ്റ്റന്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറും (മുമ്പ് ഹൈഗേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 1950-ൽ FRCS(Ed) നേടി. ഹൈഗേറ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് കാത്‌ലീൻ ഹാർഡിംഗ്, വന്ധ്യത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
== ലാപ്രോസ്കോപ്പി രംഗത്തെ മുൻഗാമി ==
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം  പ്രസവചികിത്സയിൽ (obstetrics) പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1951-ൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. റൗൾ പാമറിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി സാങ്കേതികവിദ്യ അഭ്യസിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്താൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1967-ൽ അദ്ദേഹം 'ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഇൻ ഗൈനക്കോളജി' (Laparoscopy in Gynaecology) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിലെ ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ റോബർട്ട് എഡ്വേർഡ്സ് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുകയും, 'ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ' (in vitro fertilization) വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹകരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Multiple sources:
*{{Cite journal
| pmid = 9876723
| pmc = 3015256
| year = 1998
| last1 = Litynski
| first1 = G. S.
| title = Patrick C. Steptoe: Laparoscopy, sterilization, the test-tube baby, and mass media
| journal = Journal of the Society of Laparoendoscopic Surgeons
| volume = 2
| issue = 1
| pages = 99–101
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11645394
| year = 1979
| title = Dr. Steptoe's full report—at last
| journal = Medical World News
| volume = 20
| issue = 4
| pages = 10–11+
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648723
| year = 1978
| last1 = Weintraub
| first1 = R. M.
| title = First test-tube baby born in British hospital
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662500
| year = 1978
| last1 = Gwynne
| first1 = P
| title = The test-tube baby
| journal = Newsweek
| volume = 92
| issue = 4
| pages = 76
| last2 = Collings
| first2 = A
| last3 = Gastel
| first3 = B
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648647
| year = 1978
| last1 = Nossiter
| first1 = B
| title = Test tube baby 'well': Doctors predict more successes
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11648651
| year = 1978
| title = By-passing a block to conception
| journal = [[Times (London)|Times]]
| pages = 15
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662645
| year = 1978
| last1 = Hathout
| first1 = H
| title = Test tube babies!
| journal = The Journal of the Kuwait Medical Association
| volume = 12
| issue = 3
| pages = 135–6
}}
*{{Cite journal
| pmid = 12088000
| year = 1978
| last1 = Shearer
| first1 = L
| title = Next: Twin tube babies?
| journal = Parade
| pages = 23
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648949
| year = 1978
| last1 = Cohn
| first1 = V
| title = Test-tube baby pioneer urges easing of curbs
| newspaper = The Washington Post
| pages = A26
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662640
| year = 1978
| last1 = Hand
| first1 = G. O.
| title = The manipulation of existence: Conceiving the inconceivable
| journal = Vital Speeches of the Day
| volume = 45
| issue = 4
| pages = 98–102
}}
*{{Cite journal
| pmid = 10315865
| year = 1979
| title = In vitro fertilization questions remain: No ethics problem, Dr. Steptoe says
| journal = American Medical News
| volume = 22
| issue = 8
| pages = 1, 15–6
}}
*{{Cite magazine
| pmid = 11665072
| year = 1979
| title = That baby again
| magazine = Time
| volume = 113
| issue = 8
| pages = 82
}}
*{{Cite journal
| pmid = 8817236
| year = 1996
| last1 = Edwards
| first1 = R. G.
| title = The history of assisted human conception with especial reference to endocrinology
| journal = Experimental and Clinical Endocrinology &amp; Diabetes
| volume = 104
| issue = 3
| pages = 183–204
| doi = 10.1055/s-0029-1211443
| doi-access = free
}}&lt;/ref&gt;
== എഡ്വേർഡിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുക ==
1969-ൽ ഓൾഡ്ഹാമിലെ 'സെന്റർ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റീപ്രൊഡക്ഷൻ' (Centre for Human Reproduction)-ന്റെ ഡയറക്ടറായി സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ചുമതലയേറ്റു. ഗർഭധാരണത്തിനായുള്ള തങ്ങളുടെ അവസാന പ്രതീക്ഷയായി ഈ കേന്ദ്രത്തെ കണ്ട, വന്ധ്യത നേരിടുന്ന സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്‌കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം അണ്ഡങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. എഡ്വേർഡ്‌സും ജീൻ പർഡിയും ലബോറട്ടറി സംബന്ധമായ സാങ്കേതിക സഹായങ്ങൾ നൽകി. ഈ കാലയളവിൽ, തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കടുത്ത വിമർശനങ്ങളും എതിർപ്പുകളും നേരിടേണ്ടി വന്നു. ഒടുവിൽ, 1978-ൽ ലൂയിസ് ബ്രൗണിന്റെ ജനനത്തോടെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം മാറിമറിഞ്ഞു. തുടർന്നും വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നുവെങ്കിലും, മറ്റ് ക്ലിനിക്കുകളും ഈ മാതൃക പിന്തുടരുകയും രോഗികളിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. രോഗികളുടെ എണ്ണത്തിലുണ്ടായ വർധനവ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും വിദഗ്ധർക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നതിനുമായി, 1980-ൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും എഡ്വേർഡ്‌സും ചേർന്ന് കേംബ്രിഡ്ജ്ഷയറിൽ 'ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്ക്' (Bourn Hall Clinic) സ്ഥാപിച്ചു. മരണം വരെ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഈ ക്ലിനിക്കിന്റെ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal | doi = 10.1093/humrep/deq155| pmid = 20657027| title = Why the Medical Research Council refused Robert Edwards and Patrick Steptoe support for research on human conception in 1971| journal = Human Reproduction| volume = 25| issue = 9| pages = 2157–74| year = 2010| last1 = Johnson | first1 = M. H.| author-link1 = Martin Hume Johnson| last2 = Franklin | first2 = S. B.| author-link2 = Sarah Franklin| last3 = Cottingham | first3 = M.| last4 = Hopwood | first4 = N. | pmc=2922998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Weule |first1=Genelle |title=The first IVF baby was born 40 years ago today |url=http://www.abc.net.au/news/science/2018-07-25/first-ivf-baby-louise-joy-brown-turns-40/10017032 |access-date=25 July 2018 |work=ABC News |date=25 July 2018 |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;
== അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും ==
1979-ൽ, 'അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് അച്ചീവ്‌മെൻ്റി'ന്റെ 'ഗോൾഡൻ പ്ലേറ്റ് അവാർഡ്' സ്റ്റെപ്‌റ്റോയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title= Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement |website=www.achievement.org|publisher=[[American Academy of Achievement]]|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration}}&lt;/ref&gt;അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ ഗർഭം ധരിച്ച ആയിരാമത്തെ ടെസ്റ്റ്-ട്യൂബ് ശിശു ജനിച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതായത് ഒരാഴ്ചയ്ക്ക് ശേഷം, 1988-ലെ 'ന്യൂ ഇയർ ഓണേഴ്‌സി'ൽ (പുതുവത്സര ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ) അദ്ദേഹത്തെ 'കമാൻഡർ ഓഫ് ദി മോസ്റ്റ് എക്‌സലൻ്റ് ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (CBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=1988 New Year Honours |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/51171/supplement/8 |website=[[The London Gazette]]}}&lt;/ref&gt;

1987 മാർച്ചിൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ 'റോയൽ സൊസൈറ്റി'യുടെ ഫെല്ലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt; അദ്ദേഹത്തെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള രേഖയിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു:{{centered pull quote|ഗൈനക്കോളജിക്കൽ രോഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി ലാപ്രോസ്കോപ്പി പതിവായി ഉപയോഗിച്ച ബ്രിട്ടനിലെ ആദ്യത്തെ വ്യക്തിയായിരുന്നു സ്റ്റെപ്റ്റോ. വന്ധ്യംകരണത്തിനുള്ള (സ്റ്റെറിലൈസേഷൻ) ഒരു സാധാരണ മാർഗ്ഗമായി ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ വ്യക്തിയും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ വന്ധ്യത ചികിത്സയ്ക്കായി വികസിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. 1969-ഓടെ, അണ്ഡവിസർജ്ജനത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് അണ്ഡാശയങ്ങളിൽ നിന്ന് അണ്ഡങ്ങൾ (oocytes) ശേഖരിക്കുന്നതിന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വിജയിച്ചു. തുടർന്നുള്ള പത്ത് വർഷങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം നിരവധി അണ്ഡങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. എഡ്വേർഡ്സ് അവയെ ബീജസങ്കലനം ചെയ്ത് വളർത്തിയെടുക്കുകയും, ഗർഭാശയമുഖം (cervix uteri) വഴി ഗർഭാശയത്തിനുള്ളിൽ നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു. മനുഷ്യരിലെ അണ്ഡവിസർജ്ജനം, ബീജസങ്കലനം, ഗർഭധാരണം (implantation) എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ പല വശങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാൻ ഇത് സഹായിച്ചു. നൂറിലധികം ശ്രമങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഒരു ഗർഭധാരണം സാധ്യമാവുകയും അത് പൂർണ്ണ വളർച്ചയെത്തി കുഞ്ഞ് ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. സ്റ്റെപ്റ്റോയും മറ്റുള്ളവരും ഉപയോഗിച്ച ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഇന്ന് വളരെയധികം വിജയം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചികിത്സ തേടിയെത്തുന്ന സ്ത്രീകളിൽ മൂന്നിലൊന്ന് പേർക്കും ആരോഗ്യവാന്മാരായ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു. ഒരു ജില്ലാ ആശുപത്രിയിൽ, പരിമിതമായ പ്രാദേശിക പിന്തുണയോടെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ചത് എന്നത് പ്രത്യേകം എടുത്തു പറയേണ്ടതാണ്.&lt;ref name=royal&gt;{{cite web |url=https://collections.royalsociety.org/DServe.exe?dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqApp=Archive&amp;dsqDb=Catalog&amp;dsqCmd=show.tcl&amp;dsqSearch=(RefNo==%27EC%2F1987%2F37%27) |title=EC/1987/37: Steptoe, Patrick Christopher |publisher=The Royal Society |archive-date=4 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504171713/https://collections.royalsociety.org/DServe.exe?dsqApp=Archive&amp;dsqCmd=show.tcl&amp;dsqDb=Catalog&amp;dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqSearch=%28RefNo%3D%3D%27EC%2F1987%2F37%27%29 |location=London |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}

സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെയും എഡ്വേർഡ്‌സിനെയും അനുസ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഐവിഎഫ് (IVF) ശിശുവായ ലൂയിസ് ബ്രൗണും അലസ്റ്റയർ മാക്‌ഡൊണാൾഡും ചേർന്ന് 2013 ജൂലൈയിൽ ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്കിൽ ഒരു ഫലകം അനാച്ഛാദനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.oldham-chronicle.co.uk/news-features/8/news-headlines/81552/worlds-first-testtube-baby-hails-pioneers-on-35th-birthday |title=World's first test-tube baby hails pioneers on 35th birthday |first=Ben |last=Kendall |date=26 July 2013 |newspaper=[[Oldham Chronicle]] |access-date=6 November 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106185309/http://www.oldham-chronicle.co.uk/news-features/8/news-headlines/81552/worlds-first-testtube-baby-hails-pioneers-on-35th-birthday |archive-date=6 November 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bourn-hall-clinic.co.uk/news/35-years-of-ivf-celebrated-by-the-first-test-tube-baby-at-bourn-hall-clinic/ |title=35 years of IVF celebrated by the first 'test-tube' baby at Bourn Hall Clinic |work=[[Bourn Hall Clinic]] |date=25 July 2013 |access-date=6 November 2016 |archive-date=6 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106124103/http://www.bourn-hall-clinic.co.uk/news/35-years-of-ivf-celebrated-by-the-first-test-tube-baby-at-bourn-hall-clinic/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; റോയൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ഹോസ്പിറ്റലിലെ മെറ്റേണിറ്റി വാർഡിലും,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oldham.gov.uk/info/200541/blue_plaques |title=Blue Plaques |work=Oldham Council |access-date=6 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106185426/http://www.oldham.gov.uk/info/200541/blue_plaques |archive-date=6 November 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വിറ്റ്‌നിയിലെ 52 വെസ്റ്റ് എൻഡിലും&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://oxonblueplaques.org.uk/plaques/steptoe.html |title=Oxfordshire Blue Plaques |access-date=4 May 2019}}&lt;/ref&gt;
[[File:Bourn churchyard, the grave of Dr Patrick Steptoe - geograph.org.uk - 3745951.jpg|thumb|ബോൺ ചർച്ച്‌യാർഡിലെ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ ശവകുടീരം]] സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ അനുസ്മരിക്കുന്ന ഫലകങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ബോണിലെ സെന്റ് ഹെലീന ആൻഡ് സെന്റ് മേരി ചർച്ച്‌യാർഡിലാണ് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

== അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>m7k7by5n0cnqh590us9fds2es7lt0aq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682378</id>
      <parentid>4682377</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും */</comment>
      <origin>4682378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25495" sha1="toffgzakw4whtbwtwpb15njltvcdnfz" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|birth_name              = Patrick Christopher Steptoe
|image                   =Patrick_Steptoe_First_Greek_IVF_child.jpg
|caption                 = 
|birth_date              = {{Birth date|1913|06|09|df=yes}}
|birth_place             = [[Oxford]], England
|death_date              = {{death date and age|1988|03|21|1913|06|09|df=yes}}
|death_place             = [[Canterbury]], England
|field                   = {{Plainlist|
* [[Obstetrics]]
* [[Gynaecology]]
}}| known_for              = [[In vitro fertilisation]]
| alma_mater             = {{Plainlist|
* [[King's College London]]
* [[St George's, University of London|St George's Hospital Medical School]]}}
He also worked at Oldham General hospital
| workplaces             = {{Plainlist|
* [[Oldham General Hospital]]
* [[Bourn Hall Clinic]]}}
| prizes                 = {{Plainlist|
* [[Order of the British Empire|CBE]]
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Edwards | first1 = R. G. | author-link = Robert G. Edwards| doi = 10.1098/rsbm.1996.0027 | title = Patrick Christopher Steptoe, C. B. E. 9 June 1913 – 22 March 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 42 | pages = 435–52| year = 1996 | pmid =  11619339| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
| spouse                 = {{marriage|Sheena Kennedy|1943}}&lt;ref name=&quot;whoswho&quot;&gt;2007 &quot;Steptoe, Patrick Christopher, (9 June 1913 – 21 March 1988), Director of Centre for Human Reproduction, Oldham, 1969–79; Medical Director, Bourn Hall Clinic, Bourn, Cambridgeshire, since 1980.&quot; WHO'S WHO &amp; WHO WAS WHO. 27 January 2019&lt;/ref&gt;
| children               = [[Andrew Steptoe]] and one daughter&lt;ref name=&quot;whoswho&quot; /&gt;
}}
[[File:Bourn Hall, Cambridgeshire.jpg|thumb|Bourn Hall Clinic]]ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] ഫെർട്ടിലിറ്റി ചികിത്സയുടെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്നു '''പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ''' CBE FRS&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt;  (9 ജൂൺ 1913 - 21 മാർച്ച് 1988). വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ബയോളജിസ്റ്റും ഫിസിയോളജിസ്റ്റുമായ റോബർട്ട് എഡ്വാർഡ്‌സ്, നഴ്‌സ് ജീൻ പർഡി എന്നിവരോടൊപ്പം സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഉത്തരവാദിയായിരുന്നു. 1978 ജൂലൈ 25 നാണ് ആദ്യത്തെ ടെസ്റ്റ് ട്യൂബ് ശിശുവായ, ലൂയിസ് ജോയ് ബ്രൗൺ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = 1978: First 'test tube baby' born
| url         = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/25/newsid_2499000/2499411.stm
| publisher   = [[BBC]]
| access-date  = 13 June 2009
| quote       = The birth of the world's first &quot;test tube baby&quot; has been announced in Manchester (England). Louise Brown was born shortly before midnight in Oldham and District General Hospital
| date=25 July 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own
| url         = https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/worlds-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html
| publisher   = Independent
| access-date  = 21 May 2010
| quote       = The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and [[Robert Geoffrey Edwards|Bob Edwards]] became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother
| location=London
| first=Cole
| last=Moreton
| date=14 January 2007}}&lt;/ref&gt; [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം|ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷന്റെ]] വികസനത്തിന് എഡ്വേർഡിന് 2010-ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. മരണാനന്തരം നോബൽ സമ്മാനം നൽകാത്തതിനാൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹരായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;nobelpr&quot;&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html |title=The 2010 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release |publisher=Nobelprize.org |date=4 October 2010 |access-date=4 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിൽ ജനിച്ച സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ്‌ഷെയറിലെ വിറ്റ്‌നിയിലെ ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിൽ (1968 മുതൽ സമഗ്രമായ ഹെൻറി ബോക്‌സ് സ്‌കൂൾ) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ കിംഗ്സ് കോളേജിൽ പോയി 1939-ൽ ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1939-1946 വരെ റോയൽ നേവിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.

1947 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും ചീഫ് അസിസ്റ്റന്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറും (മുമ്പ് ഹൈഗേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 1950-ൽ FRCS(Ed) നേടി. ഹൈഗേറ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് കാത്‌ലീൻ ഹാർഡിംഗ്, വന്ധ്യത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
== ലാപ്രോസ്കോപ്പി രംഗത്തെ മുൻഗാമി ==
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം  പ്രസവചികിത്സയിൽ (obstetrics) പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1951-ൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. റൗൾ പാമറിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി സാങ്കേതികവിദ്യ അഭ്യസിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്താൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1967-ൽ അദ്ദേഹം 'ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഇൻ ഗൈനക്കോളജി' (Laparoscopy in Gynaecology) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിലെ ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ റോബർട്ട് എഡ്വേർഡ്സ് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുകയും, 'ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ' (in vitro fertilization) വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹകരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Multiple sources:
*{{Cite journal
| pmid = 9876723
| pmc = 3015256
| year = 1998
| last1 = Litynski
| first1 = G. S.
| title = Patrick C. Steptoe: Laparoscopy, sterilization, the test-tube baby, and mass media
| journal = Journal of the Society of Laparoendoscopic Surgeons
| volume = 2
| issue = 1
| pages = 99–101
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11645394
| year = 1979
| title = Dr. Steptoe's full report—at last
| journal = Medical World News
| volume = 20
| issue = 4
| pages = 10–11+
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648723
| year = 1978
| last1 = Weintraub
| first1 = R. M.
| title = First test-tube baby born in British hospital
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662500
| year = 1978
| last1 = Gwynne
| first1 = P
| title = The test-tube baby
| journal = Newsweek
| volume = 92
| issue = 4
| pages = 76
| last2 = Collings
| first2 = A
| last3 = Gastel
| first3 = B
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648647
| year = 1978
| last1 = Nossiter
| first1 = B
| title = Test tube baby 'well': Doctors predict more successes
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11648651
| year = 1978
| title = By-passing a block to conception
| journal = [[Times (London)|Times]]
| pages = 15
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662645
| year = 1978
| last1 = Hathout
| first1 = H
| title = Test tube babies!
| journal = The Journal of the Kuwait Medical Association
| volume = 12
| issue = 3
| pages = 135–6
}}
*{{Cite journal
| pmid = 12088000
| year = 1978
| last1 = Shearer
| first1 = L
| title = Next: Twin tube babies?
| journal = Parade
| pages = 23
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648949
| year = 1978
| last1 = Cohn
| first1 = V
| title = Test-tube baby pioneer urges easing of curbs
| newspaper = The Washington Post
| pages = A26
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662640
| year = 1978
| last1 = Hand
| first1 = G. O.
| title = The manipulation of existence: Conceiving the inconceivable
| journal = Vital Speeches of the Day
| volume = 45
| issue = 4
| pages = 98–102
}}
*{{Cite journal
| pmid = 10315865
| year = 1979
| title = In vitro fertilization questions remain: No ethics problem, Dr. Steptoe says
| journal = American Medical News
| volume = 22
| issue = 8
| pages = 1, 15–6
}}
*{{Cite magazine
| pmid = 11665072
| year = 1979
| title = That baby again
| magazine = Time
| volume = 113
| issue = 8
| pages = 82
}}
*{{Cite journal
| pmid = 8817236
| year = 1996
| last1 = Edwards
| first1 = R. G.
| title = The history of assisted human conception with especial reference to endocrinology
| journal = Experimental and Clinical Endocrinology &amp; Diabetes
| volume = 104
| issue = 3
| pages = 183–204
| doi = 10.1055/s-0029-1211443
| doi-access = free
}}&lt;/ref&gt;
== എഡ്വേർഡിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുക ==
1969-ൽ ഓൾഡ്ഹാമിലെ 'സെന്റർ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റീപ്രൊഡക്ഷൻ' (Centre for Human Reproduction)-ന്റെ ഡയറക്ടറായി സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ചുമതലയേറ്റു. ഗർഭധാരണത്തിനായുള്ള തങ്ങളുടെ അവസാന പ്രതീക്ഷയായി ഈ കേന്ദ്രത്തെ കണ്ട, വന്ധ്യത നേരിടുന്ന സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്‌കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം അണ്ഡങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. എഡ്വേർഡ്‌സും ജീൻ പർഡിയും ലബോറട്ടറി സംബന്ധമായ സാങ്കേതിക സഹായങ്ങൾ നൽകി. ഈ കാലയളവിൽ, തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കടുത്ത വിമർശനങ്ങളും എതിർപ്പുകളും നേരിടേണ്ടി വന്നു. ഒടുവിൽ, 1978-ൽ ലൂയിസ് ബ്രൗണിന്റെ ജനനത്തോടെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം മാറിമറിഞ്ഞു. തുടർന്നും വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നുവെങ്കിലും, മറ്റ് ക്ലിനിക്കുകളും ഈ മാതൃക പിന്തുടരുകയും രോഗികളിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. രോഗികളുടെ എണ്ണത്തിലുണ്ടായ വർധനവ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും വിദഗ്ധർക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നതിനുമായി, 1980-ൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും എഡ്വേർഡ്‌സും ചേർന്ന് കേംബ്രിഡ്ജ്ഷയറിൽ 'ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്ക്' (Bourn Hall Clinic) സ്ഥാപിച്ചു. മരണം വരെ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഈ ക്ലിനിക്കിന്റെ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal | doi = 10.1093/humrep/deq155| pmid = 20657027| title = Why the Medical Research Council refused Robert Edwards and Patrick Steptoe support for research on human conception in 1971| journal = Human Reproduction| volume = 25| issue = 9| pages = 2157–74| year = 2010| last1 = Johnson | first1 = M. H.| author-link1 = Martin Hume Johnson| last2 = Franklin | first2 = S. B.| author-link2 = Sarah Franklin| last3 = Cottingham | first3 = M.| last4 = Hopwood | first4 = N. | pmc=2922998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Weule |first1=Genelle |title=The first IVF baby was born 40 years ago today |url=http://www.abc.net.au/news/science/2018-07-25/first-ivf-baby-louise-joy-brown-turns-40/10017032 |access-date=25 July 2018 |work=ABC News |date=25 July 2018 |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;
== അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും ==
1979-ൽ, 'അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് അച്ചീവ്‌മെൻ്റി'ന്റെ 'ഗോൾഡൻ പ്ലേറ്റ് അവാർഡ്' സ്റ്റെപ്‌റ്റോയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title= Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement |website=www.achievement.org|publisher=[[American Academy of Achievement]]|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration}}&lt;/ref&gt;അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ ഗർഭം ധരിച്ച ആയിരാമത്തെ ടെസ്റ്റ്-ട്യൂബ് ശിശു ജനിച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതായത് ഒരാഴ്ചയ്ക്ക് ശേഷം, 1988-ലെ 'ന്യൂ ഇയർ ഓണേഴ്‌സി'ൽ (പുതുവത്സര ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ) അദ്ദേഹത്തെ 'കമാൻഡർ ഓഫ് ദി മോസ്റ്റ് എക്‌സലൻ്റ് ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (CBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=1988 New Year Honours |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/51171/supplement/8 |website=[[The London Gazette]]}}&lt;/ref&gt;

1987 മാർച്ചിൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ 'റോയൽ സൊസൈറ്റി'യുടെ ഫെല്ലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt; അദ്ദേഹത്തെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള രേഖയിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു:{{centered pull quote|ഗൈനക്കോളജിക്കൽ രോഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി ലാപ്രോസ്കോപ്പി പതിവായി ഉപയോഗിച്ച ബ്രിട്ടനിലെ ആദ്യത്തെ വ്യക്തിയായിരുന്നു സ്റ്റെപ്റ്റോ. വന്ധ്യംകരണത്തിനുള്ള (സ്റ്റെറിലൈസേഷൻ) ഒരു സാധാരണ മാർഗ്ഗമായി ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ വ്യക്തിയും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ വന്ധ്യത ചികിത്സയ്ക്കായി വികസിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. 1969-ഓടെ, അണ്ഡവിസർജ്ജനത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് അണ്ഡാശയങ്ങളിൽ നിന്ന് അണ്ഡങ്ങൾ (oocytes) ശേഖരിക്കുന്നതിന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വിജയിച്ചു. തുടർന്നുള്ള പത്ത് വർഷങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം നിരവധി അണ്ഡങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. എഡ്വേർഡ്സ് അവയെ ബീജസങ്കലനം ചെയ്ത് വളർത്തിയെടുക്കുകയും, ഗർഭാശയമുഖം (cervix uteri) വഴി ഗർഭാശയത്തിനുള്ളിൽ നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു. മനുഷ്യരിലെ അണ്ഡവിസർജ്ജനം, ബീജസങ്കലനം, ഗർഭധാരണം (implantation) എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ പല വശങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാൻ ഇത് സഹായിച്ചു. നൂറിലധികം ശ്രമങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഒരു ഗർഭധാരണം സാധ്യമാവുകയും അത് പൂർണ്ണ വളർച്ചയെത്തി കുഞ്ഞ് ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. സ്റ്റെപ്റ്റോയും മറ്റുള്ളവരും ഉപയോഗിച്ച ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഇന്ന് വളരെയധികം വിജയം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചികിത്സ തേടിയെത്തുന്ന സ്ത്രീകളിൽ മൂന്നിലൊന്ന് പേർക്കും ആരോഗ്യവാന്മാരായ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു. ഒരു ജില്ലാ ആശുപത്രിയിൽ, പരിമിതമായ പ്രാദേശിക പിന്തുണയോടെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ചത് എന്നത് പ്രത്യേകം എടുത്തു പറയേണ്ടതാണ്.&lt;ref name=royal&gt;{{cite web |url=https://collections.royalsociety.org/DServe.exe?dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqApp=Archive&amp;dsqDb=Catalog&amp;dsqCmd=show.tcl&amp;dsqSearch=(RefNo==%27EC%2F1987%2F37%27) |title=EC/1987/37: Steptoe, Patrick Christopher |publisher=The Royal Society |archive-date=4 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504171713/https://collections.royalsociety.org/DServe.exe?dsqApp=Archive&amp;dsqCmd=show.tcl&amp;dsqDb=Catalog&amp;dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqSearch=%28RefNo%3D%3D%27EC%2F1987%2F37%27%29 |location=London |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}

സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെയും എഡ്വേർഡ്‌സിനെയും അനുസ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഐവിഎഫ് (IVF) ശിശുവായ ലൂയിസ് ബ്രൗണും അലസ്റ്റയർ മാക്‌ഡൊണാൾഡും ചേർന്ന് 2013 ജൂലൈയിൽ ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്കിൽ ഒരു ഫലകം അനാച്ഛാദനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.oldham-chronicle.co.uk/news-features/8/news-headlines/81552/worlds-first-testtube-baby-hails-pioneers-on-35th-birthday |title=World's first test-tube baby hails pioneers on 35th birthday |first=Ben |last=Kendall |date=26 July 2013 |newspaper=[[Oldham Chronicle]] |access-date=6 November 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106185309/http://www.oldham-chronicle.co.uk/news-features/8/news-headlines/81552/worlds-first-testtube-baby-hails-pioneers-on-35th-birthday |archive-date=6 November 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bourn-hall-clinic.co.uk/news/35-years-of-ivf-celebrated-by-the-first-test-tube-baby-at-bourn-hall-clinic/ |title=35 years of IVF celebrated by the first 'test-tube' baby at Bourn Hall Clinic |work=[[Bourn Hall Clinic]] |date=25 July 2013 |access-date=6 November 2016 |archive-date=6 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106124103/http://www.bourn-hall-clinic.co.uk/news/35-years-of-ivf-celebrated-by-the-first-test-tube-baby-at-bourn-hall-clinic/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; റോയൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ഹോസ്പിറ്റലിലെ മെറ്റേണിറ്റി വാർഡിലും,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oldham.gov.uk/info/200541/blue_plaques |title=Blue Plaques |work=Oldham Council |access-date=6 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106185426/http://www.oldham.gov.uk/info/200541/blue_plaques |archive-date=6 November 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വിറ്റ്‌നിയിലെ 52 വെസ്റ്റ് എൻഡിലും&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://oxonblueplaques.org.uk/plaques/steptoe.html |title=Oxfordshire Blue Plaques |access-date=4 May 2019}}&lt;/ref&gt;
[[File:Bourn churchyard, the grave of Dr Patrick Steptoe - geograph.org.uk - 3745951.jpg|thumb|ബോൺ ചർച്ച്‌യാർഡിലെ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ ശവകുടീരം]] സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ അനുസ്മരിക്കുന്ന ഫലകങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ബോണിലെ സെന്റ് ഹെലീന ആൻഡ് സെന്റ് മേരി ചർച്ച്‌യാർഡിലാണ് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.
== ജനപ്രിയ സംസ്കാരത്തിൽ ==
ഗാരെത്ത് ഫാർ രചിച്ച്, ബ്രിസ്റ്റോൾ ഓൾഡ് വിക്കിൽ അരങ്ങേറിയ 'എ ചൈൽഡ് ഓഫ് സയൻസ്' (A Child of Science) എന്ന 2024-ലെ നാടകത്തിൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, എഡ്വേർഡ്‌സ്, പർഡി എന്നിവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഇതിൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ അവതരിപ്പിച്ചത് ജാമി ഗ്ലോവർ ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Llŷr Evans |first1=Gareth |title=A Child of Science review – heartbreak and hard work behind birth of IVF |url=https://www.theguardian.com/stage/article/2024/jun/12/a-child-of-science-review-bristol-old-vic |website=[[The Guardian]] |access-date=19 June 2024 |date=12 June 2024}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'ജോയ്' (Joy) എന്ന ജീവചരിത്ര സിനിമയിൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ അവതരിപ്പിച്ചത് ബിൽ നൈ ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Stedman |first=Emily |date=2024-08-27 |title=James Norton's new movie confirms earlier UK screenings ahead of Netflix release |url=https://www.digitalspy.com/movies/a61983240/james-norton-joy-premiere-uk-screening/ |access-date=2024-12-17 |website=Digital Spy |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>toffgzakw4whtbwtwpb15njltvcdnfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682380</id>
      <parentid>4682378</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:53:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25584" sha1="pfjykxw5sfgqyt2wyqb6g9nn1cugfqh" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|birth_name              = Patrick Christopher Steptoe
|image                   =Patrick_Steptoe_First_Greek_IVF_child.jpg
|caption                 = 
|birth_date              = {{Birth date|1913|06|09|df=yes}}
|birth_place             = [[Oxford]], England
|death_date              = {{death date and age|1988|03|21|1913|06|09|df=yes}}
|death_place             = [[Canterbury]], England
|field                   = {{Plainlist|
* [[Obstetrics]]
* [[Gynaecology]]
}}| known_for              = [[In vitro fertilisation]]
| alma_mater             = {{Plainlist|
* [[King's College London]]
* [[St George's, University of London|St George's Hospital Medical School]]}}
He also worked at Oldham General hospital
| workplaces             = {{Plainlist|
* [[Oldham General Hospital]]
* [[Bourn Hall Clinic]]}}
| prizes                 = {{Plainlist|
* [[Order of the British Empire|CBE]]
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Edwards | first1 = R. G. | author-link = Robert G. Edwards| doi = 10.1098/rsbm.1996.0027 | title = Patrick Christopher Steptoe, C. B. E. 9 June 1913 – 22 March 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 42 | pages = 435–52| year = 1996 | pmid =  11619339| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
| spouse                 = {{marriage|Sheena Kennedy|1943}}&lt;ref name=&quot;whoswho&quot;&gt;2007 &quot;Steptoe, Patrick Christopher, (9 June 1913 – 21 March 1988), Director of Centre for Human Reproduction, Oldham, 1969–79; Medical Director, Bourn Hall Clinic, Bourn, Cambridgeshire, since 1980.&quot; WHO'S WHO &amp; WHO WAS WHO. 27 January 2019&lt;/ref&gt;
| children               = [[Andrew Steptoe]] and one daughter&lt;ref name=&quot;whoswho&quot; /&gt;
}}
[[File:Bourn Hall, Cambridgeshire.jpg|thumb|Bourn Hall Clinic]]ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] ഫെർട്ടിലിറ്റി ചികിത്സയുടെ തുടക്കക്കാരനുമായിരുന്നു '''പാട്രിക് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ''' CBE FRS&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt;  (9 ജൂൺ 1913 - 21 മാർച്ച് 1988). വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ബയോളജിസ്റ്റും ഫിസിയോളജിസ്റ്റുമായ റോബർട്ട് എഡ്വാർഡ്‌സ്, നഴ്‌സ് ജീൻ പർഡി എന്നിവരോടൊപ്പം സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഉത്തരവാദിയായിരുന്നു. 1978 ജൂലൈ 25 നാണ് ആദ്യത്തെ ടെസ്റ്റ് ട്യൂബ് ശിശുവായ, ലൂയിസ് ജോയ് ബ്രൗൺ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = 1978: First 'test tube baby' born
| url         = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/25/newsid_2499000/2499411.stm
| publisher   = [[BBC]]
| access-date  = 13 June 2009
| quote       = The birth of the world's first &quot;test tube baby&quot; has been announced in Manchester (England). Louise Brown was born shortly before midnight in Oldham and District General Hospital
| date=25 July 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
| title       = World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own
| url         = https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/worlds-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html
| publisher   = Independent
| access-date  = 21 May 2010
| quote       = The 28-year-old, whose pioneering conception by in-vitro fertilisation made her famous around the world. The fertility specialists Patrick Steptoe and [[Robert Geoffrey Edwards|Bob Edwards]] became the first to successfully carry out IVF by extracting an egg, impregnating it with sperm and planting the resulting embryo back into the mother
| location=London
| first=Cole
| last=Moreton
| date=14 January 2007}}&lt;/ref&gt; [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം|ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷന്റെ]] വികസനത്തിന് എഡ്വേർഡിന് 2010-ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. മരണാനന്തരം നോബൽ സമ്മാനം നൽകാത്തതിനാൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും പരിഗണനയ്ക്ക് അർഹരായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;nobelpr&quot;&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html |title=The 2010 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release |publisher=Nobelprize.org |date=4 October 2010 |access-date=4 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിൽ ജനിച്ച സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ്‌ഷെയറിലെ വിറ്റ്‌നിയിലെ ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിൽ (1968 മുതൽ സമഗ്രമായ ഹെൻറി ബോക്‌സ് സ്‌കൂൾ) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ കിംഗ്സ് കോളേജിൽ പോയി 1939-ൽ ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1939-1946 വരെ റോയൽ നേവിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ലെഫ്റ്റനന്റ് കമാൻഡർ പദവി നേടുകയും ചെയ്തു.

1947 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും ചീഫ് അസിസ്റ്റന്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിറ്റിംഗ്ടൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറും (മുമ്പ് ഹൈഗേറ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 1950-ൽ FRCS(Ed) നേടി. ഹൈഗേറ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് കാത്‌ലീൻ ഹാർഡിംഗ്, വന്ധ്യത കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
== ലാപ്രോസ്കോപ്പി രംഗത്തെ മുൻഗാമി ==
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം  പ്രസവചികിത്സയിൽ (obstetrics) പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1951-ൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ആൻഡ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. റൗൾ പാമറിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി സാങ്കേതികവിദ്യ അഭ്യസിച്ച അദ്ദേഹം, അതിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്താൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1967-ൽ അദ്ദേഹം 'ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഇൻ ഗൈനക്കോളജി' (Laparoscopy in Gynaecology) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിലെ ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ റോബർട്ട് എഡ്വേർഡ്സ് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുകയും, 'ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ' (in vitro fertilization) വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സഹകരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;Multiple sources:
*{{Cite journal
| pmid = 9876723
| pmc = 3015256
| year = 1998
| last1 = Litynski
| first1 = G. S.
| title = Patrick C. Steptoe: Laparoscopy, sterilization, the test-tube baby, and mass media
| journal = Journal of the Society of Laparoendoscopic Surgeons
| volume = 2
| issue = 1
| pages = 99–101
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11645394
| year = 1979
| title = Dr. Steptoe's full report—at last
| journal = Medical World News
| volume = 20
| issue = 4
| pages = 10–11+
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648723
| year = 1978
| last1 = Weintraub
| first1 = R. M.
| title = First test-tube baby born in British hospital
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662500
| year = 1978
| last1 = Gwynne
| first1 = P
| title = The test-tube baby
| journal = Newsweek
| volume = 92
| issue = 4
| pages = 76
| last2 = Collings
| first2 = A
| last3 = Gastel
| first3 = B
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648647
| year = 1978
| last1 = Nossiter
| first1 = B
| title = Test tube baby 'well': Doctors predict more successes
| newspaper = The Washington Post
| pages = A1+
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11648651
| year = 1978
| title = By-passing a block to conception
| journal = [[Times (London)|Times]]
| pages = 15
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662645
| year = 1978
| last1 = Hathout
| first1 = H
| title = Test tube babies!
| journal = The Journal of the Kuwait Medical Association
| volume = 12
| issue = 3
| pages = 135–6
}}
*{{Cite journal
| pmid = 12088000
| year = 1978
| last1 = Shearer
| first1 = L
| title = Next: Twin tube babies?
| journal = Parade
| pages = 23
}}
*{{Cite news
| pmid = 11648949
| year = 1978
| last1 = Cohn
| first1 = V
| title = Test-tube baby pioneer urges easing of curbs
| newspaper = The Washington Post
| pages = A26
}}
*{{Cite journal
| pmid = 11662640
| year = 1978
| last1 = Hand
| first1 = G. O.
| title = The manipulation of existence: Conceiving the inconceivable
| journal = Vital Speeches of the Day
| volume = 45
| issue = 4
| pages = 98–102
}}
*{{Cite journal
| pmid = 10315865
| year = 1979
| title = In vitro fertilization questions remain: No ethics problem, Dr. Steptoe says
| journal = American Medical News
| volume = 22
| issue = 8
| pages = 1, 15–6
}}
*{{Cite magazine
| pmid = 11665072
| year = 1979
| title = That baby again
| magazine = Time
| volume = 113
| issue = 8
| pages = 82
}}
*{{Cite journal
| pmid = 8817236
| year = 1996
| last1 = Edwards
| first1 = R. G.
| title = The history of assisted human conception with especial reference to endocrinology
| journal = Experimental and Clinical Endocrinology &amp; Diabetes
| volume = 104
| issue = 3
| pages = 183–204
| doi = 10.1055/s-0029-1211443
| doi-access = free
}}&lt;/ref&gt;
== എഡ്വേർഡിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുക ==
1969-ൽ ഓൾഡ്ഹാമിലെ 'സെന്റർ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റീപ്രൊഡക്ഷൻ' (Centre for Human Reproduction)-ന്റെ ഡയറക്ടറായി സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ചുമതലയേറ്റു. ഗർഭധാരണത്തിനായുള്ള തങ്ങളുടെ അവസാന പ്രതീക്ഷയായി ഈ കേന്ദ്രത്തെ കണ്ട, വന്ധ്യത നേരിടുന്ന സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് ലാപ്രോസ്‌കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം അണ്ഡങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. എഡ്വേർഡ്‌സും ജീൻ പർഡിയും ലബോറട്ടറി സംബന്ധമായ സാങ്കേതിക സഹായങ്ങൾ നൽകി. ഈ കാലയളവിൽ, തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കടുത്ത വിമർശനങ്ങളും എതിർപ്പുകളും നേരിടേണ്ടി വന്നു. ഒടുവിൽ, 1978-ൽ ലൂയിസ് ബ്രൗണിന്റെ ജനനത്തോടെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം മാറിമറിഞ്ഞു. തുടർന്നും വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നുവെങ്കിലും, മറ്റ് ക്ലിനിക്കുകളും ഈ മാതൃക പിന്തുടരുകയും രോഗികളിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. രോഗികളുടെ എണ്ണത്തിലുണ്ടായ വർധനവ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും വിദഗ്ധർക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നതിനുമായി, 1980-ൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും പർഡിയും എഡ്വേർഡ്‌സും ചേർന്ന് കേംബ്രിഡ്ജ്ഷയറിൽ 'ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്ക്' (Bourn Hall Clinic) സ്ഥാപിച്ചു. മരണം വരെ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ ഈ ക്ലിനിക്കിന്റെ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal | doi = 10.1093/humrep/deq155| pmid = 20657027| title = Why the Medical Research Council refused Robert Edwards and Patrick Steptoe support for research on human conception in 1971| journal = Human Reproduction| volume = 25| issue = 9| pages = 2157–74| year = 2010| last1 = Johnson | first1 = M. H.| author-link1 = Martin Hume Johnson| last2 = Franklin | first2 = S. B.| author-link2 = Sarah Franklin| last3 = Cottingham | first3 = M.| last4 = Hopwood | first4 = N. | pmc=2922998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Weule |first1=Genelle |title=The first IVF baby was born 40 years ago today |url=http://www.abc.net.au/news/science/2018-07-25/first-ivf-baby-louise-joy-brown-turns-40/10017032 |access-date=25 July 2018 |work=ABC News |date=25 July 2018 |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;
== അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും ==
1979-ൽ, 'അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് അച്ചീവ്‌മെൻ്റി'ന്റെ 'ഗോൾഡൻ പ്ലേറ്റ് അവാർഡ്' സ്റ്റെപ്‌റ്റോയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title= Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement |website=www.achievement.org|publisher=[[American Academy of Achievement]]|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration}}&lt;/ref&gt;അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ ഗർഭം ധരിച്ച ആയിരാമത്തെ ടെസ്റ്റ്-ട്യൂബ് ശിശു ജനിച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതായത് ഒരാഴ്ചയ്ക്ക് ശേഷം, 1988-ലെ 'ന്യൂ ഇയർ ഓണേഴ്‌സി'ൽ (പുതുവത്സര ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ) അദ്ദേഹത്തെ 'കമാൻഡർ ഓഫ് ദി മോസ്റ്റ് എക്‌സലൻ്റ് ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (CBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=1988 New Year Honours |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/51171/supplement/8 |website=[[The London Gazette]]}}&lt;/ref&gt;

1987 മാർച്ചിൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ 'റോയൽ സൊസൈറ്റി'യുടെ ഫെല്ലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;frs&quot; /&gt; അദ്ദേഹത്തെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള രേഖയിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു:{{centered pull quote|ഗൈനക്കോളജിക്കൽ രോഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി ലാപ്രോസ്കോപ്പി പതിവായി ഉപയോഗിച്ച ബ്രിട്ടനിലെ ആദ്യത്തെ വ്യക്തിയായിരുന്നു സ്റ്റെപ്റ്റോ. വന്ധ്യംകരണത്തിനുള്ള (സ്റ്റെറിലൈസേഷൻ) ഒരു സാധാരണ മാർഗ്ഗമായി ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ വ്യക്തിയും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ വന്ധ്യത ചികിത്സയ്ക്കായി വികസിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. 1969-ഓടെ, അണ്ഡവിസർജ്ജനത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് അണ്ഡാശയങ്ങളിൽ നിന്ന് അണ്ഡങ്ങൾ (oocytes) ശേഖരിക്കുന്നതിന് ലാപ്രോസ്കോപ്പി ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വിജയിച്ചു. തുടർന്നുള്ള പത്ത് വർഷങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം നിരവധി അണ്ഡങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. എഡ്വേർഡ്സ് അവയെ ബീജസങ്കലനം ചെയ്ത് വളർത്തിയെടുക്കുകയും, ഗർഭാശയമുഖം (cervix uteri) വഴി ഗർഭാശയത്തിനുള്ളിൽ നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു. മനുഷ്യരിലെ അണ്ഡവിസർജ്ജനം, ബീജസങ്കലനം, ഗർഭധാരണം (implantation) എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ പല വശങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാൻ ഇത് സഹായിച്ചു. നൂറിലധികം ശ്രമങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഒരു ഗർഭധാരണം സാധ്യമാവുകയും അത് പൂർണ്ണ വളർച്ചയെത്തി കുഞ്ഞ് ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. സ്റ്റെപ്റ്റോയും മറ്റുള്ളവരും ഉപയോഗിച്ച ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഇന്ന് വളരെയധികം വിജയം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചികിത്സ തേടിയെത്തുന്ന സ്ത്രീകളിൽ മൂന്നിലൊന്ന് പേർക്കും ആരോഗ്യവാന്മാരായ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു. ഒരു ജില്ലാ ആശുപത്രിയിൽ, പരിമിതമായ പ്രാദേശിക പിന്തുണയോടെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ചത് എന്നത് പ്രത്യേകം എടുത്തു പറയേണ്ടതാണ്.&lt;ref name=royal&gt;{{cite web |url=https://collections.royalsociety.org/DServe.exe?dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqApp=Archive&amp;dsqDb=Catalog&amp;dsqCmd=show.tcl&amp;dsqSearch=(RefNo==%27EC%2F1987%2F37%27) |title=EC/1987/37: Steptoe, Patrick Christopher |publisher=The Royal Society |archive-date=4 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504171713/https://collections.royalsociety.org/DServe.exe?dsqApp=Archive&amp;dsqCmd=show.tcl&amp;dsqDb=Catalog&amp;dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqSearch=%28RefNo%3D%3D%27EC%2F1987%2F37%27%29 |location=London |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}

സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെയും എഡ്വേർഡ്‌സിനെയും അനുസ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഐവിഎഫ് (IVF) ശിശുവായ ലൂയിസ് ബ്രൗണും അലസ്റ്റയർ മാക്‌ഡൊണാൾഡും ചേർന്ന് 2013 ജൂലൈയിൽ ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്കിൽ ഒരു ഫലകം അനാച്ഛാദനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.oldham-chronicle.co.uk/news-features/8/news-headlines/81552/worlds-first-testtube-baby-hails-pioneers-on-35th-birthday |title=World's first test-tube baby hails pioneers on 35th birthday |first=Ben |last=Kendall |date=26 July 2013 |newspaper=[[Oldham Chronicle]] |access-date=6 November 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106185309/http://www.oldham-chronicle.co.uk/news-features/8/news-headlines/81552/worlds-first-testtube-baby-hails-pioneers-on-35th-birthday |archive-date=6 November 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bourn-hall-clinic.co.uk/news/35-years-of-ivf-celebrated-by-the-first-test-tube-baby-at-bourn-hall-clinic/ |title=35 years of IVF celebrated by the first 'test-tube' baby at Bourn Hall Clinic |work=[[Bourn Hall Clinic]] |date=25 July 2013 |access-date=6 November 2016 |archive-date=6 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106124103/http://www.bourn-hall-clinic.co.uk/news/35-years-of-ivf-celebrated-by-the-first-test-tube-baby-at-bourn-hall-clinic/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; റോയൽ ഓൾഡ്‌ഹാം ഹോസ്പിറ്റലിലെ മെറ്റേണിറ്റി വാർഡിലും,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oldham.gov.uk/info/200541/blue_plaques |title=Blue Plaques |work=Oldham Council |access-date=6 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106185426/http://www.oldham.gov.uk/info/200541/blue_plaques |archive-date=6 November 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വിറ്റ്‌നിയിലെ 52 വെസ്റ്റ് എൻഡിലും&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://oxonblueplaques.org.uk/plaques/steptoe.html |title=Oxfordshire Blue Plaques |access-date=4 May 2019}}&lt;/ref&gt;
[[File:Bourn churchyard, the grave of Dr Patrick Steptoe - geograph.org.uk - 3745951.jpg|thumb|ബോൺ ചർച്ച്‌യാർഡിലെ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ ശവകുടീരം]] സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ അനുസ്മരിക്കുന്ന ഫലകങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ബോണിലെ സെന്റ് ഹെലീന ആൻഡ് സെന്റ് മേരി ചർച്ച്‌യാർഡിലാണ് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.
== ജനപ്രിയ സംസ്കാരത്തിൽ ==
ഗാരെത്ത് ഫാർ രചിച്ച്, ബ്രിസ്റ്റോൾ ഓൾഡ് വിക്കിൽ അരങ്ങേറിയ 'എ ചൈൽഡ് ഓഫ് സയൻസ്' (A Child of Science) എന്ന 2024-ലെ നാടകത്തിൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, എഡ്വേർഡ്‌സ്, പർഡി എന്നിവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഇതിൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ അവതരിപ്പിച്ചത് ജാമി ഗ്ലോവർ ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Llŷr Evans |first1=Gareth |title=A Child of Science review – heartbreak and hard work behind birth of IVF |url=https://www.theguardian.com/stage/article/2024/jun/12/a-child-of-science-review-bristol-old-vic |website=[[The Guardian]] |access-date=19 June 2024 |date=12 June 2024}}&lt;/ref&gt;

2024-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'ജോയ്' (Joy) എന്ന ജീവചരിത്ര സിനിമയിൽ സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ അവതരിപ്പിച്ചത് ബിൽ നൈ ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Stedman |first=Emily |date=2024-08-27 |title=James Norton's new movie confirms earlier UK screenings ahead of Netflix release |url=https://www.digitalspy.com/movies/a61983240/james-norton-joy-premiere-uk-screening/ |access-date=2024-12-17 |website=Digital Spy |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1913-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ]]</text>
      <sha1>pfjykxw5sfgqyt2wyqb6g9nn1cugfqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജോൺ സ്റ്റഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587934</id>
    <revision>
      <id>4682382</id>
      <parentid>3865152</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:59:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* External links */</comment>
      <origin>4682382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4886" sha1="jfaal8ucgsuyl0b329x8svc6zpw9pne" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox person
| name               = John William Winston Studd
| image              = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = 
| birth_name         = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date         = {{birth date|1940|3|4|df=y}}
| birth_place        = 
| death_date         = {{death date and age|2021|8|17|1940|3|4|df=y}}
| death_place        = London
| nationality        = British
| other_names        = 
| occupation         = Gynaecologist
| education          = [[Royal Hospital School]], [[Birmingham University Medical School]]
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
}}
ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും അക്കാദമിക്, മെഡിക്കൽ ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു '''ജോൺ വില്യം വിൻസ്റ്റൺ സ്റ്റഡ്''' (ജീവിതകാലം: 4 മാർച്ച് 1940 - 17 ഓഗസ്റ്റ് 2021) .

റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ സ്കൂളിലും ബർമിംഗ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലുമാണ് അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. യോഗ്യതയ്ക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളോളം ബുലവായോയിൽ (അന്ന് സതേൺ റൊഡേഷ്യ) ജോലിക്ക് പോയി. തുടർന്ന് ബർമിംഗ്ഹാമിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി. അവിടെ ഗർഭാവസ്ഥയിലെ വൃക്കസംബന്ധമായ അസുഖത്തിൽ എംഡി എടുത്തു. 1969-ൽ യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ മെനോപോസ് ക്ലിനിക്ക് അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Savvas |first1=Mike |last2=Brincat |first2=Mark |date=2021-11-02 |title=John Studd (4th March 1940–17th August 2021) |url=https://doi.org/10.1080/13697137.2021.1987098 |journal=Climacteric |volume=24 |issue=6 |pages=629–630 |doi=10.1080/13697137.2021.1987098 |issn=1369-7137 |pmid=34633257|s2cid=238582491 }}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അദ്ദേഹം റൊഡേഷ്യയിലെ സാലിസ്ബറിയിൽ ഹഗ് ഫിൽപോട്ടിനൊപ്പം ജോലി ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പാർട്ടോഗ്രാം രൂപപ്പെടുത്തുകയും പരിഷ്ക്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രസവത്തിന്റെ സംവിധാനം, എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്തേഷ്യയുടെ സ്വാധീനം, പ്രസവത്തിലെ അരിവാൾ കോശ രോഗത്തിന്റെ സങ്കീർണത എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ കൃതികളും അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

സ്ത്രീകൾക്കുള്ള ഹോർമോൺ തെറാപ്പിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്, ഹോർമോൺ റെസ്പോൺസീവ് ഡിപ്രഷൻ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം തന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ വിപുലീകരിച്ചു. നാഷണൽ ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് സൊസൈറ്റിയുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പ്രസവാനന്തര വിഷാദം, ആർത്തവത്തിന് മുമ്പുള്ള വിഷാദം, പെരിമെനോപോസൽ വിഷാദം എന്നിവയുടെ ചികിത്സയിൽ ട്രാൻസ്ഡെർമൽ ഈസ്ട്രജൻ വളരെ ഫലപ്രദമാണെന്ന് ക്രമരഹിതമായ നിയന്ത്രിത പരീക്ഷണങ്ങളിൽ ആദ്യമായി കാണിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്.
==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*{{Official website|http://www.studd.co.uk}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1940-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>jfaal8ucgsuyl0b329x8svc6zpw9pne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682383</id>
      <parentid>4682382</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4928" sha1="dwa4gljbj44acavuqcbuj7k5x61ws7d" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox person
| name               = John William Winston Studd
| image              = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = 
| birth_name         = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date         = {{birth date|1940|3|4|df=y}}
| birth_place        = 
| death_date         = {{death date and age|2021|8|17|1940|3|4|df=y}}
| death_place        = London
| nationality        = British
| other_names        = 
| occupation         = Gynaecologist
| education          = [[Royal Hospital School]], [[Birmingham University Medical School]]
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
}}
ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും, അക്കാദമിക് വിദഗ്ധനും, വൈദ്യശാസ്ത്ര ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു. '''ജോൺ വില്യം വിൻസ്റ്റൺ സ്റ്റഡ്''' (ജീവിതകാലം: 4 മാർച്ച് 1940 - 17 ഓഗസ്റ്റ് 2021) .

റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ സ്കൂളിലും ബർമിംഗ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലുമാണ് അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. യോഗ്യതയ്ക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളോളം ബുലവായോയിൽ (അന്ന് സതേൺ റൊഡേഷ്യ) ജോലിക്ക് പോയി. തുടർന്ന് ബർമിംഗ്ഹാമിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി. അവിടെ ഗർഭാവസ്ഥയിലെ വൃക്കസംബന്ധമായ അസുഖത്തിൽ എംഡി എടുത്തു. 1969-ൽ യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ മെനോപോസ് ക്ലിനിക്ക് അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Savvas |first1=Mike |last2=Brincat |first2=Mark |date=2021-11-02 |title=John Studd (4th March 1940–17th August 2021) |url=https://doi.org/10.1080/13697137.2021.1987098 |journal=Climacteric |volume=24 |issue=6 |pages=629–630 |doi=10.1080/13697137.2021.1987098 |issn=1369-7137 |pmid=34633257|s2cid=238582491 }}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അദ്ദേഹം റൊഡേഷ്യയിലെ സാലിസ്ബറിയിൽ ഹഗ് ഫിൽപോട്ടിനൊപ്പം ജോലി ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പാർട്ടോഗ്രാം രൂപപ്പെടുത്തുകയും പരിഷ്ക്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രസവത്തിന്റെ സംവിധാനം, എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്തേഷ്യയുടെ സ്വാധീനം, പ്രസവത്തിലെ അരിവാൾ കോശ രോഗത്തിന്റെ സങ്കീർണത എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ കൃതികളും അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

സ്ത്രീകൾക്കുള്ള ഹോർമോൺ തെറാപ്പിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്, ഹോർമോൺ റെസ്പോൺസീവ് ഡിപ്രഷൻ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം തന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ വിപുലീകരിച്ചു. നാഷണൽ ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് സൊസൈറ്റിയുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പ്രസവാനന്തര വിഷാദം, ആർത്തവത്തിന് മുമ്പുള്ള വിഷാദം, പെരിമെനോപോസൽ വിഷാദം എന്നിവയുടെ ചികിത്സയിൽ ട്രാൻസ്ഡെർമൽ ഈസ്ട്രജൻ വളരെ ഫലപ്രദമാണെന്ന് ക്രമരഹിതമായ നിയന്ത്രിത പരീക്ഷണങ്ങളിൽ ആദ്യമായി കാണിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്.
==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*{{Official website|http://www.studd.co.uk}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1940-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>dwa4gljbj44acavuqcbuj7k5x61ws7d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682384</id>
      <parentid>4682383</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5256" sha1="p0q1be64wbph4nv4wg1y3d55jljmuvo" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox person
| name               = John William Winston Studd
| image              = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = 
| birth_name         = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date         = {{birth date|1940|3|4|df=y}}
| birth_place        = 
| death_date         = {{death date and age|2021|8|17|1940|3|4|df=y}}
| death_place        = London
| nationality        = British
| other_names        = 
| occupation         = Gynaecologist
| education          = [[Royal Hospital School]], [[Birmingham University Medical School]]
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
}}
ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും, അക്കാദമിക് വിദഗ്ധനും, വൈദ്യശാസ്ത്ര ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു. '''ജോൺ വില്യം വിൻസ്റ്റൺ സ്റ്റഡ്''' (ജീവിതകാലം: 4 മാർച്ച് 1940 - 17 ഓഗസ്റ്റ് 2021) .

റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ സ്കൂളിലും ബർമിംഗ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലുമാണ് അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. യോഗ്യത നേടിയ ശേഷം അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളോളം ബുലവായോയിൽ (അന്ന് സതേൺ റൊഡേഷ്യ) ജോലിക്ക് പോയി. തുടർന്ന് ബർമിംഗ്ഹാമിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഗർഭകാലത്തെ വൃക്കരോഗങ്ങളിൽ എം.ഡി. ബിരുദം നേടി. 1969-ൽ അദ്ദേഹം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ ആർത്തവവിരാമ ക്ലിനിക്ക് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Savvas |first1=Mike |last2=Brincat |first2=Mark |date=2021-11-02 |title=John Studd (4th March 1940–17th August 2021) |journal=Climacteric |volume=24 |issue=6 |pages=629–630 |doi=10.1080/13697137.2021.1987098 |issn=1369-7137 |pmid=34633257|s2cid=238582491 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അദ്ദേഹം റൊഡേഷ്യയിലെ സാലിസ്ബറിയിൽ ഹ്യൂ ഫിൽപോട്ടിനൊപ്പം ജോലി ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പ്രസവത്തിന്റെ ആദ്യകാല സങ്കീർണതകൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനരേഖകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള പാർട്ടോഗ്രാം അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും പരിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രസവ പ്രക്രിയ, പ്രസവവേളയിൽ എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്‌തേഷ്യ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനം, പ്രസവസമയത്ത് സിക്കിൾ സെൽ രോഗം മൂലമുണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണതകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ പഠനങ്ങളും അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

സ്ത്രീകൾക്കുള്ള ഹോർമോൺ തെറാപ്പിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്, ഹോർമോൺ റെസ്പോൺസീവ് ഡിപ്രഷൻ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം തന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ വിപുലീകരിച്ചു. നാഷണൽ ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് സൊസൈറ്റിയുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പ്രസവാനന്തര വിഷാദം, ആർത്തവത്തിന് മുമ്പുള്ള വിഷാദം, പെരിമെനോപോസൽ വിഷാദം എന്നിവയുടെ ചികിത്സയിൽ ട്രാൻസ്ഡെർമൽ ഈസ്ട്രജൻ വളരെ ഫലപ്രദമാണെന്ന് ക്രമരഹിതമായ നിയന്ത്രിത പരീക്ഷണങ്ങളിൽ ആദ്യമായി കാണിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്.
==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*{{Official website|http://www.studd.co.uk}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1940-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>p0q1be64wbph4nv4wg1y3d55jljmuvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682385</id>
      <parentid>4682384</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5207" sha1="bc6wd0chmsbl3ojbm7ff52p69i4p2o2" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox person
| name               = John William Winston Studd
| image              = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = 
| birth_name         = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date         = {{birth date|1940|3|4|df=y}}
| birth_place        = 
| death_date         = {{death date and age|2021|8|17|1940|3|4|df=y}}
| death_place        = London
| nationality        = British
| other_names        = 
| occupation         = Gynaecologist
| education          = [[Royal Hospital School]], [[Birmingham University Medical School]]
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
}}
ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും, അക്കാദമിക് വിദഗ്ധനും, വൈദ്യശാസ്ത്ര ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു. '''ജോൺ വില്യം വിൻസ്റ്റൺ സ്റ്റഡ്''' (ജീവിതകാലം: 4 മാർച്ച് 1940 - 17 ഓഗസ്റ്റ് 2021) .

റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ സ്കൂളിലും ബർമിംഗ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലുമാണ് അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. യോഗ്യത നേടിയ ശേഷം അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളോളം ബുലവായോയിൽ (അന്ന് സതേൺ റൊഡേഷ്യ) ജോലിക്ക് പോയി. തുടർന്ന് ബർമിംഗ്ഹാമിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഗർഭകാലത്തെ വൃക്കരോഗങ്ങളിൽ എം.ഡി. ബിരുദം നേടി. 1969-ൽ അദ്ദേഹം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ ആർത്തവവിരാമ ക്ലിനിക്ക് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Savvas |first1=Mike |last2=Brincat |first2=Mark |date=2021-11-02 |title=John Studd (4th March 1940–17th August 2021) |journal=Climacteric |volume=24 |issue=6 |pages=629–630 |doi=10.1080/13697137.2021.1987098 |issn=1369-7137 |pmid=34633257|s2cid=238582491 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അദ്ദേഹം റൊഡേഷ്യയിലെ സാലിസ്ബറിയിൽ ഹ്യൂ ഫിൽപോട്ടിനൊപ്പം ജോലി ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പ്രസവത്തിന്റെ ആദ്യകാല സങ്കീർണതകൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനരേഖകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള പാർട്ടോഗ്രാം അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും പരിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രസവ പ്രക്രിയ, പ്രസവവേളയിൽ എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്‌തേഷ്യ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനം, പ്രസവസമയത്ത് [[അരിവാൾ കോശ വിളർച്ച]] മൂലമുണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണതകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ പഠനങ്ങളും അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

സ്ത്രീകൾക്കുള്ള ഹോർമോൺ തെറാപ്പിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്, ഹോർമോൺ റെസ്പോൺസീവ് വിഷാദം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിൽ അദ്ദേഹം താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. നാഷണൽ ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് സൊസൈറ്റിയുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ട്രാൻസ്ഡെർമൽ ഈസ്ട്രജൻ പ്രസവാനന്തര വിഷാദം, പ്രീമെൻസ്ട്രൽ വിഷാദം, പെരിമെനോപോസൽ വിഷാദം എന്നിവയുടെ ചികിത്സയിൽ വളരെ ഫലപ്രദമാണെന്ന് റാൻഡമൈസ്ഡ് കൺട്രോൾഡ് ട്രയലുകളിൽ ആദ്യമായി തെളിയിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്.
==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*{{Official website|http://www.studd.co.uk}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1940-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>bc6wd0chmsbl3ojbm7ff52p69i4p2o2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682386</id>
      <parentid>4682385</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8886" sha1="re1icz31hl9fem4thxkyldmun3jsq3e" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox person
| name               = John William Winston Studd
| image              = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = 
| birth_name         = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date         = {{birth date|1940|3|4|df=y}}
| birth_place        = 
| death_date         = {{death date and age|2021|8|17|1940|3|4|df=y}}
| death_place        = London
| nationality        = British
| other_names        = 
| occupation         = Gynaecologist
| education          = [[Royal Hospital School]], [[Birmingham University Medical School]]
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
}}
ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും, അക്കാദമിക് വിദഗ്ധനും, വൈദ്യശാസ്ത്ര ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു. '''ജോൺ വില്യം വിൻസ്റ്റൺ സ്റ്റഡ്''' (ജീവിതകാലം: 4 മാർച്ച് 1940 - 17 ഓഗസ്റ്റ് 2021) .

റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ സ്കൂളിലും ബർമിംഗ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലുമാണ് അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. യോഗ്യത നേടിയ ശേഷം അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളോളം ബുലവായോയിൽ (അന്ന് സതേൺ റൊഡേഷ്യ) ജോലിക്ക് പോയി. തുടർന്ന് ബർമിംഗ്ഹാമിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഗർഭകാലത്തെ വൃക്കരോഗങ്ങളിൽ എം.ഡി. ബിരുദം നേടി. 1969-ൽ അദ്ദേഹം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ ആർത്തവവിരാമ ക്ലിനിക്ക് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Savvas |first1=Mike |last2=Brincat |first2=Mark |date=2021-11-02 |title=John Studd (4th March 1940–17th August 2021) |journal=Climacteric |volume=24 |issue=6 |pages=629–630 |doi=10.1080/13697137.2021.1987098 |issn=1369-7137 |pmid=34633257|s2cid=238582491 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അദ്ദേഹം റൊഡേഷ്യയിലെ സാലിസ്ബറിയിൽ ഹ്യൂ ഫിൽപോട്ടിനൊപ്പം ജോലി ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പ്രസവത്തിന്റെ ആദ്യകാല സങ്കീർണതകൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനരേഖകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള പാർട്ടോഗ്രാം അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും പരിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രസവ പ്രക്രിയ, പ്രസവവേളയിൽ എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്‌തേഷ്യ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനം, പ്രസവസമയത്ത് [[അരിവാൾ കോശ വിളർച്ച]] മൂലമുണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണതകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ പഠനങ്ങളും അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

സ്ത്രീകൾക്കുള്ള ഹോർമോൺ തെറാപ്പിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്, ഹോർമോൺ റെസ്പോൺസീവ് വിഷാദം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിൽ അദ്ദേഹം താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. നാഷണൽ ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് സൊസൈറ്റിയുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ട്രാൻസ്ഡെർമൽ ഈസ്ട്രജൻ പ്രസവാനന്തര വിഷാദം, പ്രീമെൻസ്ട്രൽ വിഷാദം, പെരിമെനോപോസൽ വിഷാദം എന്നിവയുടെ ചികിത്സയിൽ വളരെ ഫലപ്രദമാണെന്ന് റാൻഡമൈസ്ഡ് കൺട്രോൾഡ് ട്രയലുകളിൽ ആദ്യമായി തെളിയിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്.

ബ്രിട്ടീഷ് മെനോപോസ് സൊസൈറ്റി, ബ്രിട്ടീഷ് സൊസൈറ്റി ഫോർ സൈക്കോസെക്ഷ്വൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി, ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഫോർ റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് മെഡിസിൻ എന്നിവയുടെ ചെയർമാനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് മെഡിസിനിലെ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റിൽ 20 വർഷത്തിലേറെക്കാലം അദ്ദേഹം കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു.

'ആർ.സി.ഒ.ജി പ്രസ്' (RCOG Press) സ്ഥാപിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. കൂടാതെ നിരവധി ജേണലുകളുടെ എഡിറ്ററായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 'പ്രോഗ്രസ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി' (Progress of Obstetrics and Gynaecology) എന്ന വിജയകരമായ വാർഷിക പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ചതും അതിന്റെ എഡിറ്ററായിരുന്നതും അദ്ദേഹമാണ്. 2001-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'ഡി.എസ്.സി' (DSc) ബിരുദം ലഭിച്ചു. വിദഗ്ധ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമായ (peer-reviewed) 500-ലധികം ലേഖനങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ 40-ലധികം പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതുകയോ എഡിറ്റ് ചെയ്യുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഡ്യൂക്ക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ഹാർവാർഡ്, യേൽ, കോർണൽ, യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സിംഗപ്പൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിസിറ്റിംഗ് പ്രൊഫസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് (അസ്ഥിക്ഷയം) ചികിത്സാ രംഗത്തെ സേവനങ്ങൾക്ക് 'കോൺ ഫൗണ്ടേഷൻ' (Kohn Foundation) പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. തന്റെ വൈദ്യശാസ്ത്ര ശാഖയിൽ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന നൽകിയ ഡോക്ടർക്ക് റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് മെഡിസിൻ നൽകുന്ന 'ബ്ലെയർ ബെൽ' (Blair Bell) സ്വർണ്ണ മെഡൽ 2006-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിക്കപ്പെട്ടു.

==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*{{Official website|http://www.studd.co.uk}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1940-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>re1icz31hl9fem4thxkyldmun3jsq3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682387</id>
      <parentid>4682386</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9234" sha1="2ue35jo12jpdnqlqwlh4cvcicv7rm6w" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox person
| name               = John William Winston Studd
| image              = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = 
| birth_name         = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date         = {{birth date|1940|3|4|df=y}}
| birth_place        = 
| death_date         = {{death date and age|2021|8|17|1940|3|4|df=y}}
| death_place        = London
| nationality        = British
| other_names        = 
| occupation         = Gynaecologist
| education          = [[Royal Hospital School]], [[Birmingham University Medical School]]
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
}}
ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും, അക്കാദമിക് വിദഗ്ധനും, വൈദ്യശാസ്ത്ര ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു. '''ജോൺ വില്യം വിൻസ്റ്റൺ സ്റ്റഡ്''' (ജീവിതകാലം: 4 മാർച്ച് 1940 - 17 ഓഗസ്റ്റ് 2021) .

റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ സ്കൂളിലും ബർമിംഗ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലുമാണ് അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. യോഗ്യത നേടിയ ശേഷം അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളോളം ബുലവായോയിൽ (അന്ന് സതേൺ റൊഡേഷ്യ) ജോലിക്ക് പോയി. തുടർന്ന് ബർമിംഗ്ഹാമിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഗർഭകാലത്തെ വൃക്കരോഗങ്ങളിൽ എം.ഡി. ബിരുദം നേടി. 1969-ൽ അദ്ദേഹം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ ആർത്തവവിരാമ ക്ലിനിക്ക് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Savvas |first1=Mike |last2=Brincat |first2=Mark |date=2021-11-02 |title=John Studd (4th March 1940–17th August 2021) |journal=Climacteric |volume=24 |issue=6 |pages=629–630 |doi=10.1080/13697137.2021.1987098 |issn=1369-7137 |pmid=34633257|s2cid=238582491 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അദ്ദേഹം റൊഡേഷ്യയിലെ സാലിസ്ബറിയിൽ ഹ്യൂ ഫിൽപോട്ടിനൊപ്പം ജോലി ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പ്രസവത്തിന്റെ ആദ്യകാല സങ്കീർണതകൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനരേഖകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള പാർട്ടോഗ്രാം അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും പരിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രസവ പ്രക്രിയ, പ്രസവവേളയിൽ എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്‌തേഷ്യ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനം, പ്രസവസമയത്ത് [[അരിവാൾ കോശ വിളർച്ച]] മൂലമുണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണതകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ പഠനങ്ങളും അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

സ്ത്രീകൾക്കുള്ള ഹോർമോൺ തെറാപ്പിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്, ഹോർമോൺ റെസ്പോൺസീവ് വിഷാദം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിൽ അദ്ദേഹം താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. നാഷണൽ ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് സൊസൈറ്റിയുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ട്രാൻസ്ഡെർമൽ ഈസ്ട്രജൻ പ്രസവാനന്തര വിഷാദം, പ്രീമെൻസ്ട്രൽ വിഷാദം, പെരിമെനോപോസൽ വിഷാദം എന്നിവയുടെ ചികിത്സയിൽ വളരെ ഫലപ്രദമാണെന്ന് റാൻഡമൈസ്ഡ് കൺട്രോൾഡ് ട്രയലുകളിൽ ആദ്യമായി തെളിയിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്.

ബ്രിട്ടീഷ് മെനോപോസ് സൊസൈറ്റി, ബ്രിട്ടീഷ് സൊസൈറ്റി ഫോർ സൈക്കോസെക്ഷ്വൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി, ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഫോർ റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് മെഡിസിൻ എന്നിവയുടെ ചെയർമാനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് മെഡിസിനിലെ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റിൽ 20 വർഷത്തിലേറെക്കാലം അദ്ദേഹം കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു.

'ആർ.സി.ഒ.ജി പ്രസ്' (RCOG Press) സ്ഥാപിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. കൂടാതെ നിരവധി ജേണലുകളുടെ എഡിറ്ററായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 'പ്രോഗ്രസ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി' (Progress of Obstetrics and Gynaecology) എന്ന വിജയകരമായ വാർഷിക പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ചതും അതിന്റെ എഡിറ്ററായിരുന്നതും അദ്ദേഹമാണ്. 2001-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'ഡി.എസ്.സി' (DSc) ബിരുദം ലഭിച്ചു. വിദഗ്ധ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമായ (peer-reviewed) 500-ലധികം ലേഖനങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ 40-ലധികം പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതുകയോ എഡിറ്റ് ചെയ്യുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഡ്യൂക്ക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ഹാർവാർഡ്, യേൽ, കോർണൽ, യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സിംഗപ്പൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിസിറ്റിംഗ് പ്രൊഫസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് (അസ്ഥിക്ഷയം) ചികിത്സാ രംഗത്തെ സേവനങ്ങൾക്ക് 'കോൺ ഫൗണ്ടേഷൻ' (Kohn Foundation) പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. തന്റെ വൈദ്യശാസ്ത്ര ശാഖയിൽ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന നൽകിയ ഡോക്ടർക്ക് റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് മെഡിസിൻ നൽകുന്ന 'ബ്ലെയർ ബെൽ' (Blair Bell) സ്വർണ്ണ മെഡൽ 2006-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിക്കപ്പെട്ടു.

അദ്ദേഹം 2019 ഡിസംബറിൽ ക്ലിനിക്കൽ പ്രാക്ടീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുകയും, 2021 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://announcements.telegraph.co.uk/deaths/251813/studd Studd]&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*{{Official website|http://www.studd.co.uk}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1940-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>2ue35jo12jpdnqlqwlh4cvcicv7rm6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682388</id>
      <parentid>4682387</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9590" sha1="3yd9z7wim7arftm2f7iz7rejn2f20dw" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox person
| name               = John William Winston Studd
| image              = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = 
| birth_name         = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date         = {{birth date|1940|3|4|df=y}}
| birth_place        = 
| death_date         = {{death date and age|2021|8|17|1940|3|4|df=y}}
| death_place        = London
| nationality        = British
| other_names        = 
| occupation         = Gynaecologist
| education          = [[Royal Hospital School]], [[Birmingham University Medical School]]
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
}}
ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും, അക്കാദമിക് വിദഗ്ധനും, വൈദ്യശാസ്ത്ര ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു. '''ജോൺ വില്യം വിൻസ്റ്റൺ സ്റ്റഡ്''' (ജീവിതകാലം: 4 മാർച്ച് 1940 - 17 ഓഗസ്റ്റ് 2021) .

റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ സ്കൂളിലും ബർമിംഗ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലുമാണ് അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. യോഗ്യത നേടിയ ശേഷം അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളോളം ബുലവായോയിൽ (അന്ന് സതേൺ റൊഡേഷ്യ) ജോലിക്ക് പോയി. തുടർന്ന് ബർമിംഗ്ഹാമിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഗർഭകാലത്തെ വൃക്കരോഗങ്ങളിൽ എം.ഡി. ബിരുദം നേടി. 1969-ൽ അദ്ദേഹം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ ആർത്തവവിരാമ ക്ലിനിക്ക് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Savvas |first1=Mike |last2=Brincat |first2=Mark |date=2021-11-02 |title=John Studd (4th March 1940–17th August 2021) |journal=Climacteric |volume=24 |issue=6 |pages=629–630 |doi=10.1080/13697137.2021.1987098 |issn=1369-7137 |pmid=34633257|s2cid=238582491 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അദ്ദേഹം റൊഡേഷ്യയിലെ സാലിസ്ബറിയിൽ ഹ്യൂ ഫിൽപോട്ടിനൊപ്പം ജോലി ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പ്രസവത്തിന്റെ ആദ്യകാല സങ്കീർണതകൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനരേഖകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള പാർട്ടോഗ്രാം അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും പരിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രസവ പ്രക്രിയ, പ്രസവവേളയിൽ എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്‌തേഷ്യ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനം, പ്രസവസമയത്ത് [[അരിവാൾ കോശ വിളർച്ച]] മൂലമുണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണതകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ പഠനങ്ങളും അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

സ്ത്രീകൾക്കുള്ള ഹോർമോൺ തെറാപ്പിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്, ഹോർമോൺ റെസ്പോൺസീവ് വിഷാദം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിൽ അദ്ദേഹം താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. നാഷണൽ ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് സൊസൈറ്റിയുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ട്രാൻസ്ഡെർമൽ ഈസ്ട്രജൻ പ്രസവാനന്തര വിഷാദം, പ്രീമെൻസ്ട്രൽ വിഷാദം, പെരിമെനോപോസൽ വിഷാദം എന്നിവയുടെ ചികിത്സയിൽ വളരെ ഫലപ്രദമാണെന്ന് റാൻഡമൈസ്ഡ് കൺട്രോൾഡ് ട്രയലുകളിൽ ആദ്യമായി തെളിയിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്.

ബ്രിട്ടീഷ് മെനോപോസ് സൊസൈറ്റി, ബ്രിട്ടീഷ് സൊസൈറ്റി ഫോർ സൈക്കോസെക്ഷ്വൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി, ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഫോർ റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് മെഡിസിൻ എന്നിവയുടെ ചെയർമാനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് മെഡിസിനിലെ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റിൽ 20 വർഷത്തിലേറെക്കാലം അദ്ദേഹം കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു.

'ആർ.സി.ഒ.ജി പ്രസ്' (RCOG Press) സ്ഥാപിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. കൂടാതെ നിരവധി ജേണലുകളുടെ എഡിറ്ററായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 'പ്രോഗ്രസ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി' (Progress of Obstetrics and Gynaecology) എന്ന വിജയകരമായ വാർഷിക പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ചതും അതിന്റെ എഡിറ്ററായിരുന്നതും അദ്ദേഹമാണ്. 2001-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'ഡി.എസ്.സി' (DSc) ബിരുദം ലഭിച്ചു. വിദഗ്ധ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമായ (peer-reviewed) 500-ലധികം ലേഖനങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ 40-ലധികം പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതുകയോ എഡിറ്റ് ചെയ്യുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഡ്യൂക്ക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ഹാർവാർഡ്, യേൽ, കോർണൽ, യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സിംഗപ്പൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിസിറ്റിംഗ് പ്രൊഫസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് (അസ്ഥിക്ഷയം) ചികിത്സാ രംഗത്തെ സേവനങ്ങൾക്ക് 'കോൺ ഫൗണ്ടേഷൻ' (Kohn Foundation) പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. തന്റെ വൈദ്യശാസ്ത്ര ശാഖയിൽ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന നൽകിയ ഡോക്ടർക്ക് റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് മെഡിസിൻ നൽകുന്ന 'ബ്ലെയർ ബെൽ' (Blair Bell) സ്വർണ്ണ മെഡൽ 2006-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=NAPS Expert Panel |url=http://www.pms.org.uk/Benefits+of+Membership/Expert+Panel |url-status=dead |website=National Association for Premenstrual Syndrome |accessdate=11 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110524184634/http://www.pms.org.uk/Benefits+of+Membership/Expert+Panel |archivedate=24 May 2011}}&lt;/ref&gt;

അദ്ദേഹം 2019 ഡിസംബറിൽ ക്ലിനിക്കൽ പ്രാക്ടീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുകയും, 2021 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://announcements.telegraph.co.uk/deaths/251813/studd Studd]&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*{{Official website|http://www.studd.co.uk}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1940-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>3yd9z7wim7arftm2f7iz7rejn2f20dw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682389</id>
      <parentid>4682388</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9663" sha1="ii1vyx6xojzrdew7l0p1sgnf2t8pfwz" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox person
| name               = John William Winston Studd
| image              = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = 
| birth_name         = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date         = {{birth date|1940|3|4|df=y}}
| birth_place        = 
| death_date         = {{death date and age|2021|8|17|1940|3|4|df=y}}
| death_place        = London
| nationality        = British
| other_names        = 
| occupation         = Gynaecologist
| education          = [[Royal Hospital School]], [[Birmingham University Medical School]]
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
}}
ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റും, അക്കാദമിക് വിദഗ്ധനും, വൈദ്യശാസ്ത്ര ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു. '''ജോൺ വില്യം വിൻസ്റ്റൺ സ്റ്റഡ്''' (ജീവിതകാലം: 4 മാർച്ച് 1940 - 17 ഓഗസ്റ്റ് 2021) .

റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ സ്കൂളിലും ബർമിംഗ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലുമാണ് അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. യോഗ്യത നേടിയ ശേഷം അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളോളം ബുലവായോയിൽ (അന്ന് സതേൺ റൊഡേഷ്യ) ജോലിക്ക് പോയി. തുടർന്ന് ബർമിംഗ്ഹാമിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഗർഭകാലത്തെ വൃക്കരോഗങ്ങളിൽ എം.ഡി. ബിരുദം നേടി. 1969-ൽ അദ്ദേഹം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ ആർത്തവവിരാമ ക്ലിനിക്ക് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Savvas |first1=Mike |last2=Brincat |first2=Mark |date=2021-11-02 |title=John Studd (4th March 1940–17th August 2021) |journal=Climacteric |volume=24 |issue=6 |pages=629–630 |doi=10.1080/13697137.2021.1987098 |issn=1369-7137 |pmid=34633257|s2cid=238582491 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് അദ്ദേഹം റൊഡേഷ്യയിലെ സാലിസ്ബറിയിൽ ഹ്യൂ ഫിൽപോട്ടിനൊപ്പം ജോലി ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പ്രസവത്തിന്റെ ആദ്യകാല സങ്കീർണതകൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനരേഖകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള പാർട്ടോഗ്രാം അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും പരിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രസവ പ്രക്രിയ, പ്രസവവേളയിൽ എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്‌തേഷ്യ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനം, പ്രസവസമയത്ത് [[അരിവാൾ കോശ വിളർച്ച]] മൂലമുണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണതകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ പഠനങ്ങളും അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

സ്ത്രീകൾക്കുള്ള ഹോർമോൺ തെറാപ്പിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്, ഹോർമോൺ റെസ്പോൺസീവ് വിഷാദം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിൽ അദ്ദേഹം താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. നാഷണൽ ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് സൊസൈറ്റിയുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ട്രാൻസ്ഡെർമൽ ഈസ്ട്രജൻ പ്രസവാനന്തര വിഷാദം, പ്രീമെൻസ്ട്രൽ വിഷാദം, പെരിമെനോപോസൽ വിഷാദം എന്നിവയുടെ ചികിത്സയിൽ വളരെ ഫലപ്രദമാണെന്ന് റാൻഡമൈസ്ഡ് കൺട്രോൾഡ് ട്രയലുകളിൽ ആദ്യമായി തെളിയിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്.

ബ്രിട്ടീഷ് മെനോപോസ് സൊസൈറ്റി, ബ്രിട്ടീഷ് സൊസൈറ്റി ഫോർ സൈക്കോസെക്ഷ്വൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി, ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഫോർ റീപ്രൊഡക്റ്റീവ് മെഡിസിൻ എന്നിവയുടെ ചെയർമാനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് മെഡിസിനിലെ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റിൽ 20 വർഷത്തിലേറെക്കാലം അദ്ദേഹം കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു.

'ആർ.സി.ഒ.ജി പ്രസ്' (RCOG Press) സ്ഥാപിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. കൂടാതെ നിരവധി ജേണലുകളുടെ എഡിറ്ററായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 'പ്രോഗ്രസ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി' (Progress of Obstetrics and Gynaecology) എന്ന വിജയകരമായ വാർഷിക പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ചതും അതിന്റെ എഡിറ്ററായിരുന്നതും അദ്ദേഹമാണ്. 2001-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'ഡി.എസ്.സി' (DSc) ബിരുദം ലഭിച്ചു. വിദഗ്ധ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമായ (peer-reviewed) 500-ലധികം ലേഖനങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ 40-ലധികം പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതുകയോ എഡിറ്റ് ചെയ്യുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഡ്യൂക്ക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ഹാർവാർഡ്, യേൽ, കോർണൽ, യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സിംഗപ്പൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിസിറ്റിംഗ് പ്രൊഫസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് (അസ്ഥിക്ഷയം) ചികിത്സാ രംഗത്തെ സേവനങ്ങൾക്ക് 'കോൺ ഫൗണ്ടേഷൻ' (Kohn Foundation) പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. തന്റെ വൈദ്യശാസ്ത്ര ശാഖയിൽ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന നൽകിയ ഡോക്ടർക്ക് റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് മെഡിസിൻ നൽകുന്ന 'ബ്ലെയർ ബെൽ' (Blair Bell) സ്വർണ്ണ മെഡൽ 2006-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=NAPS Expert Panel |url=http://www.pms.org.uk/Benefits+of+Membership/Expert+Panel |url-status=dead |website=National Association for Premenstrual Syndrome |accessdate=11 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110524184634/http://www.pms.org.uk/Benefits+of+Membership/Expert+Panel |archivedate=24 May 2011}}&lt;/ref&gt;

അദ്ദേഹം 2019 ഡിസംബറിൽ ക്ലിനിക്കൽ പ്രാക്ടീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുകയും, 2021 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://announcements.telegraph.co.uk/deaths/251813/studd Studd]&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*{{Official website|http://www.studd.co.uk}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1940-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>ii1vyx6xojzrdew7l0p1sgnf2t8pfwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നോർമൻ ടാൽബോട്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587940</id>
    <revision>
      <id>4682390</id>
      <parentid>3865154</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5624" sha1="ozustry8ou41jwxd9o3vyu3fu0kmtzw" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt; He was awarded the [[Territorial Efficiency Decoration]] (TD) on 20 June 1950.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ozustry8ou41jwxd9o3vyu3fu0kmtzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682391</id>
      <parentid>4682390</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും */</comment>
      <origin>4682391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7484" sha1="qj4g0z5k64kvfbn6y9g5g1esifqp0f1" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt;  1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;M 
== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt; He was awarded the [[Territorial Efficiency Decoration]] (TD) on 20 June 1950.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>qj4g0z5k64kvfbn6y9g5g1esifqp0f1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682395</id>
      <parentid>4682391</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* സൈനിക ജീവിതം */</comment>
      <origin>4682395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9990" sha1="d6cwv3dbwyf18u1ta8ldic5eubfs01b" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt;  1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.[2][5] 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt; He was awarded the [[Territorial Efficiency Decoration]] (TD) on 20 June 1950.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>d6cwv3dbwyf18u1ta8ldic5eubfs01b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682397</id>
      <parentid>4682395</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* സൈനിക ജീവിതം */</comment>
      <origin>4682397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15472" sha1="as4d3uho984p9ioqski8tfue951oprc" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt;  1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.[2][5] 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ തന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; / കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt; He was awarded the [[Territorial Efficiency Decoration]] (TD) on 20 June 1950.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>as4d3uho984p9ioqski8tfue951oprc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682402</id>
      <parentid>4682397</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും */</comment>
      <origin>4682402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15393" sha1="877vn6y37tqrtizsgohz4wfh52krof7" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt;  1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.[2][5] 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ തന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; / കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>877vn6y37tqrtizsgohz4wfh52krof7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682404</id>
      <parentid>4682402</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* സൈനിക ജീവിതം */</comment>
      <origin>4682404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18732" sha1="465k7z5kxyeagkbhsba4c05dc37zndw" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt;  1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.[2][5] 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ തന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; / കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1961-നും 1963-നും ഇടയിൽ, അദ്ദേഹം 'ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫ് ദ റൈൻ'-ന്റെ ഭാഗമായി പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;  1962 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 21 August 1962&quot;&gt;{{London Gazette |issue=42764 |date=21 August 1962 |page=6723 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1967 ജൂലൈ 1-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിഗേഡിയറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 4 August 1967&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44381 |date=4 August 1967 |page=8700 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1968 ഏപ്രിൽ 14-ന്, റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമാൻഡന്റായും ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും (acting rank) നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 17 May 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44590 |date=17 May 1968 |page=5738 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1968 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് അദ്ദേഹം മേജർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 27 August 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44661 |date=27 August 1968 |page=9349 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മാർച്ച് 6-ന് അദ്ദേഹം കമാൻഡന്റ്, ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസ് എന്നീ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;LG 28 March 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44819 |date=28 March 1969 |page=3453 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 ഏപ്രിൽ 5-ന്, ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; ഈ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 3 April 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44822 |date=3 April 1969 |page=3687 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1969 ജൂലൈ 26-ന് അദ്ദേഹം ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 25 July 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44905 |date= 25 July 1969|page=7770 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മുതൽ 1973 വരെ അദ്ദേഹം റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ചെൽസിയയുടെ കമ്മീഷണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1973 നവംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 26 November 1973&quot;&gt;{{London Gazette |issue=46138 |date=26 November 1973 |page=14083 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>465k7z5kxyeagkbhsba4c05dc37zndw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682405</id>
      <parentid>4682404</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* സൈനിക ജീവിതം */</comment>
      <origin>4682405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19675" sha1="4rgvamvjb88015ijnvwxi5ujiga5i90" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt;  1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.[2][5] 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ തന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; / കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1961-നും 1963-നും ഇടയിൽ, അദ്ദേഹം 'ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫ് ദ റൈൻ'-ന്റെ ഭാഗമായി പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;  1962 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 21 August 1962&quot;&gt;{{London Gazette |issue=42764 |date=21 August 1962 |page=6723 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1967 ജൂലൈ 1-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിഗേഡിയറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 4 August 1967&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44381 |date=4 August 1967 |page=8700 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1968 ഏപ്രിൽ 14-ന്, റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമാൻഡന്റായും ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും (acting rank) നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 17 May 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44590 |date=17 May 1968 |page=5738 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1968 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് അദ്ദേഹം മേജർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 27 August 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44661 |date=27 August 1968 |page=9349 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മാർച്ച് 6-ന് അദ്ദേഹം കമാൻഡന്റ്, ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസ് എന്നീ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;LG 28 March 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44819 |date=28 March 1969 |page=3453 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 ഏപ്രിൽ 5-ന്, ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; ഈ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 3 April 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44822 |date=3 April 1969 |page=3687 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1969 ജൂലൈ 26-ന് അദ്ദേഹം ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 25 July 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44905 |date= 25 July 1969|page=7770 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മുതൽ 1973 വരെ അദ്ദേഹം റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ചെൽസിയയുടെ കമ്മീഷണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1973 നവംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 26 November 1973&quot;&gt;{{London Gazette |issue=46138 |date=26 November 1973 |page=14083 |supp=y }}&lt;/ref&gt;
== പിന്നീടുള്ള ജീവിതം ==
സൈനിക സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം, ടാൽബോട്ട് 'മാർഗരറ്റ് പൈക്ക് സെന്ററി'ൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. 1978 വരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1979 ഫെബ്രുവരി 27-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== വ്യക്തിജീവിതം ==
1939-ൽ ടാൽബോട്ട് ലോറ വിനിഫ്രഡ് കിൽബിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളും ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>4rgvamvjb88015ijnvwxi5ujiga5i90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682410</id>
      <parentid>4682405</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും */</comment>
      <origin>4682410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20653" sha1="6249nk0w2sgxcrgz25hryzwodk26tis" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt;  1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.[2][5] 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ തന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; / കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1961-നും 1963-നും ഇടയിൽ, അദ്ദേഹം 'ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫ് ദ റൈൻ'-ന്റെ ഭാഗമായി പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;  1962 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 21 August 1962&quot;&gt;{{London Gazette |issue=42764 |date=21 August 1962 |page=6723 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1967 ജൂലൈ 1-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിഗേഡിയറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 4 August 1967&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44381 |date=4 August 1967 |page=8700 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1968 ഏപ്രിൽ 14-ന്, റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമാൻഡന്റായും ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും (acting rank) നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 17 May 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44590 |date=17 May 1968 |page=5738 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1968 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് അദ്ദേഹം മേജർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 27 August 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44661 |date=27 August 1968 |page=9349 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മാർച്ച് 6-ന് അദ്ദേഹം കമാൻഡന്റ്, ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസ് എന്നീ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;LG 28 March 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44819 |date=28 March 1969 |page=3453 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 ഏപ്രിൽ 5-ന്, ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; ഈ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 3 April 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44822 |date=3 April 1969 |page=3687 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1969 ജൂലൈ 26-ന് അദ്ദേഹം ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 25 July 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44905 |date= 25 July 1969|page=7770 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മുതൽ 1973 വരെ അദ്ദേഹം റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ചെൽസിയയുടെ കമ്മീഷണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1973 നവംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 26 November 1973&quot;&gt;{{London Gazette |issue=46138 |date=26 November 1973 |page=14083 |supp=y }}&lt;/ref&gt;
== പിന്നീടുള്ള ജീവിതം ==
സൈനിക സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം, ടാൽബോട്ട് 'മാർഗരറ്റ് പൈക്ക് സെന്ററി'ൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. 1978 വരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1979 ഫെബ്രുവരി 27-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== വ്യക്തിജീവിതം ==
1939-ൽ ടാൽബോട്ട് ലോറ വിനിഫ്രഡ് കിൽബിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളും ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

&quot;ഇറ്റലിയിൽ കാഴ്ചവെച്ച ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങളെ മാനിച്ചുകൊണ്ട്&quot;, 1945 ഏപ്രിൽ 19-ന് അദ്ദേഹത്തെ 'ഓഫീസർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (OBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969-ലെ രാജ്ഞിയുടെ ജന്മദിന ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'നൈറ്റ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (KBE) പദവി നൽകി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 6 June 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44863 |date=6 June 1969 |page=44863 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>6249nk0w2sgxcrgz25hryzwodk26tis</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682411</id>
      <parentid>4682410</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* സൈനിക ജീവിതം */</comment>
      <origin>4682411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20489" sha1="pqgs2ji780gsc2708jxjutkg5cxmdl3" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;  1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.[2][5] 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ തന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; / കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1961-നും 1963-നും ഇടയിൽ, അദ്ദേഹം 'ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫ് ദ റൈൻ'-ന്റെ ഭാഗമായി പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;  1962 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 21 August 1962&quot;&gt;{{London Gazette |issue=42764 |date=21 August 1962 |page=6723 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1967 ജൂലൈ 1-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിഗേഡിയറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 4 August 1967&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44381 |date=4 August 1967 |page=8700 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1968 ഏപ്രിൽ 14-ന്, റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമാൻഡന്റായും ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും (acting rank) നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 17 May 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44590 |date=17 May 1968 |page=5738 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1968 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് അദ്ദേഹം മേജർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 27 August 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44661 |date=27 August 1968 |page=9349 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മാർച്ച് 6-ന് അദ്ദേഹം കമാൻഡന്റ്, ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസ് എന്നീ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;LG 28 March 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44819 |date=28 March 1969 |page=3453 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 ഏപ്രിൽ 5-ന്, ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; ഈ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 3 April 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44822 |date=3 April 1969 |page=3687 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1969 ജൂലൈ 26-ന് അദ്ദേഹം ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 25 July 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44905 |date= 25 July 1969|page=7770 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മുതൽ 1973 വരെ അദ്ദേഹം റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ചെൽസിയയുടെ കമ്മീഷണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1973 നവംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 26 November 1973&quot;&gt;{{London Gazette |issue=46138 |date=26 November 1973 |page=14083 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

== പിന്നീടുള്ള ജീവിതം ==
സൈനിക സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം, ടാൽബോട്ട് 'മാർഗരറ്റ് പൈക്ക് സെന്ററി'ൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. 1978 വരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1979 ഫെബ്രുവരി 27-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== വ്യക്തിജീവിതം ==
1939-ൽ ടാൽബോട്ട് ലോറ വിനിഫ്രഡ് കിൽബിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളും ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

&quot;ഇറ്റലിയിൽ കാഴ്ചവെച്ച ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങളെ മാനിച്ചുകൊണ്ട്&quot;, 1945 ഏപ്രിൽ 19-ന് അദ്ദേഹത്തെ 'ഓഫീസർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (OBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969-ലെ രാജ്ഞിയുടെ ജന്മദിന ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'നൈറ്റ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (KBE) പദവി നൽകി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 6 June 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44863 |date=6 June 1969 |page=44863 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>pqgs2ji780gsc2708jxjutkg5cxmdl3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682412</id>
      <parentid>4682411</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* സൈനിക ജീവിതം */</comment>
      <origin>4682412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20466" sha1="ko2jllsbhwki12u9z3vtrzt0gym9en0" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;  1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.TDA 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ ത`1vbന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1961-നും 1963-നും ഇടയിൽ, അദ്ദേഹം 'ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫ് ദ റൈൻ'-ന്റെ ഭാഗമായി പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;  1962 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 21 August 1962&quot;&gt;{{London Gazette |issue=42764 |date=21 August 1962 |page=6723 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1967 ജൂലൈ 1-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിഗേഡിയറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 4 August 1967&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44381 |date=4 August 1967 |page=8700 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1968 ഏപ്രിൽ 14-ന്, റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമാൻഡന്റായും ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും (acting rank) നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 17 May 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44590 |date=17 May 1968 |page=5738 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1968 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് അദ്ദേഹം മേജർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 27 August 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44661 |date=27 August 1968 |page=9349 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മാർച്ച് 6-ന് അദ്ദേഹം കമാൻഡന്റ്, ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസ് എന്നീ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;LG 28 March 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44819 |date=28 March 1969 |page=3453 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 ഏപ്രിൽ 5-ന്, ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; ഈ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 3 April 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44822 |date=3 April 1969 |page=3687 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1969 ജൂലൈ 26-ന് അദ്ദേഹം ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 25 July 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44905 |date= 25 July 1969|page=7770 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മുതൽ 1973 വരെ അദ്ദേഹം റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ചെൽസിയയുടെ കമ്മീഷണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1973 നവംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 26 November 1973&quot;&gt;{{London Gazette |issue=46138 |date=26 November 1973 |page=14083 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

== പിന്നീടുള്ള ജീവിതം ==
സൈനിക സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം, ടാൽബോട്ട് 'മാർഗരറ്റ് പൈക്ക് സെന്ററി'ൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. 1978 വരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1979 ഫെബ്രുവരി 27-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== വ്യക്തിജീവിതം ==
1939-ൽ ടാൽബോട്ട് ലോറ വിനിഫ്രഡ് കിൽബിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളും ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

&quot;ഇറ്റലിയിൽ കാഴ്ചവെച്ച ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങളെ മാനിച്ചുകൊണ്ട്&quot;, 1945 ഏപ്രിൽ 19-ന് അദ്ദേഹത്തെ 'ഓഫീസർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (OBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969-ലെ രാജ്ഞിയുടെ ജന്മദിന ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'നൈറ്റ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (KBE) പദവി നൽകി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 6 June 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44863 |date=6 June 1969 |page=44863 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ko2jllsbhwki12u9z3vtrzt0gym9en0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682413</id>
      <parentid>4682412</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* സൈനിക ജീവിതം */</comment>
      <origin>4682413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20630" sha1="ieofbmhy9okezo61wu0a31zg787lo3t" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt; 1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.TDA 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ ത`1vbന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1961-നും 1963-നും ഇടയിൽ, അദ്ദേഹം 'ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫ് ദ റൈൻ'-ന്റെ ഭാഗമായി പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;  1962 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 21 August 1962&quot;&gt;{{London Gazette |issue=42764 |date=21 August 1962 |page=6723 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1967 ജൂലൈ 1-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിഗേഡിയറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 4 August 1967&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44381 |date=4 August 1967 |page=8700 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1968 ഏപ്രിൽ 14-ന്, റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമാൻഡന്റായും ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും (acting rank) നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 17 May 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44590 |date=17 May 1968 |page=5738 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1968 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് അദ്ദേഹം മേജർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 27 August 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44661 |date=27 August 1968 |page=9349 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മാർച്ച് 6-ന് അദ്ദേഹം കമാൻഡന്റ്, ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസ് എന്നീ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;LG 28 March 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44819 |date=28 March 1969 |page=3453 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 ഏപ്രിൽ 5-ന്, ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; ഈ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 3 April 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44822 |date=3 April 1969 |page=3687 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1969 ജൂലൈ 26-ന് അദ്ദേഹം ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 25 July 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44905 |date= 25 July 1969|page=7770 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മുതൽ 1973 വരെ അദ്ദേഹം റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ചെൽസിയയുടെ കമ്മീഷണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1973 നവംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 26 November 1973&quot;&gt;{{London Gazette |issue=46138 |date=26 November 1973 |page=14083 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

== പിന്നീടുള്ള ജീവിതം ==
സൈനിക സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം, ടാൽബോട്ട് 'മാർഗരറ്റ് പൈക്ക് സെന്ററി'ൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. 1978 വരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1979 ഫെബ്രുവരി 27-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== വ്യക്തിജീവിതം ==
1939-ൽ ടാൽബോട്ട് ലോറ വിനിഫ്രഡ് കിൽബിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളും ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

&quot;ഇറ്റലിയിൽ കാഴ്ചവെച്ച ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങളെ മാനിച്ചുകൊണ്ട്&quot;, 1945 ഏപ്രിൽ 19-ന് അദ്ദേഹത്തെ 'ഓഫീസർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (OBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969-ലെ രാജ്ഞിയുടെ ജന്മദിന ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'നൈറ്റ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (KBE) പദവി നൽകി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 6 June 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44863 |date=6 June 1969 |page=44863 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ieofbmhy9okezo61wu0a31zg787lo3t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682422</id>
      <parentid>4682413</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും */</comment>
      <origin>4682422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20628" sha1="n715e23vg58wwtp40q8un5e1xl7ozxu" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt; 1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.TDA 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ ത`1vbന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1961-നും 1963-നും ഇടയിൽ, അദ്ദേഹം 'ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫ് ദ റൈൻ'-ന്റെ ഭാഗമായി പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;  1962 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 21 August 1962&quot;&gt;{{London Gazette |issue=42764 |date=21 August 1962 |page=6723 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1967 ജൂലൈ 1-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിഗേഡിയറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 4 August 1967&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44381 |date=4 August 1967 |page=8700 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1968 ഏപ്രിൽ 14-ന്, റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമാൻഡന്റായും ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും (acting rank) നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 17 May 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44590 |date=17 May 1968 |page=5738 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1968 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് അദ്ദേഹം മേജർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 27 August 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44661 |date=27 August 1968 |page=9349 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മാർച്ച് 6-ന് അദ്ദേഹം കമാൻഡന്റ്, ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസ് എന്നീ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;LG 28 March 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44819 |date=28 March 1969 |page=3453 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 ഏപ്രിൽ 5-ന്, ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; ഈ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 3 April 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44822 |date=3 April 1969 |page=3687 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1969 ജൂലൈ 26-ന് അദ്ദേഹം ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 25 July 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44905 |date= 25 July 1969|page=7770 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മുതൽ 1973 വരെ അദ്ദേഹം റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ചെൽസിയയുടെ കമ്മീഷണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1973 നവംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 26 November 1973&quot;&gt;{{London Gazette |issue=46138 |date=26 November 1973 |page=14083 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

== പിന്നീടുള്ള ജീവിതം ==
സൈനിക സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം, ടാൽബോട്ട് 'മാർഗരറ്റ് പൈക്ക് സെന്ററി'ൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. 1978 വരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1979 ഫെബ്രുവരി 27-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== വ്യക്തിജീവിതം ==
1939-ൽ ടാൽബോട്ട് ലോറ വിനിഫ്രഡ് കിൽബിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളും ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

&quot;ഇറ്റലിയിൽ കാഴ്ചവെച്ച ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങളെ മാനിച്ചുകൊണ്ട്&quot;, 1945 ഏപ്രിൽ 19-ന് അദ്ദേഹത്തെ 'ഓഫീസർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (OBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37039 |date=17 April 1945 |pages=2067–2068  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969-ലെ രാജ്ഞിയുടെ ജന്മദിന ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'നൈറ്റ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (KBE) പദവി നൽകി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 6 June 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44863 |date=6 June 1969 |page=44863 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>n715e23vg58wwtp40q8un5e1xl7ozxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682423</id>
      <parentid>4682422</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:1914-ൽ ജനിച്ചവർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20686" sha1="guq2golgucgdptd9ldga191dfzfvypg" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt; 1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.TDA 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ ത`1vbന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1961-നും 1963-നും ഇടയിൽ, അദ്ദേഹം 'ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫ് ദ റൈൻ'-ന്റെ ഭാഗമായി പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;  1962 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 21 August 1962&quot;&gt;{{London Gazette |issue=42764 |date=21 August 1962 |page=6723 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1967 ജൂലൈ 1-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിഗേഡിയറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 4 August 1967&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44381 |date=4 August 1967 |page=8700 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1968 ഏപ്രിൽ 14-ന്, റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമാൻഡന്റായും ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും (acting rank) നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 17 May 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44590 |date=17 May 1968 |page=5738 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1968 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് അദ്ദേഹം മേജർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 27 August 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44661 |date=27 August 1968 |page=9349 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മാർച്ച് 6-ന് അദ്ദേഹം കമാൻഡന്റ്, ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസ് എന്നീ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;LG 28 March 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44819 |date=28 March 1969 |page=3453 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 ഏപ്രിൽ 5-ന്, ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; ഈ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 3 April 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44822 |date=3 April 1969 |page=3687 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1969 ജൂലൈ 26-ന് അദ്ദേഹം ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 25 July 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44905 |date= 25 July 1969|page=7770 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മുതൽ 1973 വരെ അദ്ദേഹം റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ചെൽസിയയുടെ കമ്മീഷണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1973 നവംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 26 November 1973&quot;&gt;{{London Gazette |issue=46138 |date=26 November 1973 |page=14083 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

== പിന്നീടുള്ള ജീവിതം ==
സൈനിക സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം, ടാൽബോട്ട് 'മാർഗരറ്റ് പൈക്ക് സെന്ററി'ൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. 1978 വരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1979 ഫെബ്രുവരി 27-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== വ്യക്തിജീവിതം ==
1939-ൽ ടാൽബോട്ട് ലോറ വിനിഫ്രഡ് കിൽബിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളും ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

&quot;ഇറ്റലിയിൽ കാഴ്ചവെച്ച ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങളെ മാനിച്ചുകൊണ്ട്&quot;, 1945 ഏപ്രിൽ 19-ന് അദ്ദേഹത്തെ 'ഓഫീസർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (OBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37039 |date=17 April 1945 |pages=2067–2068  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969-ലെ രാജ്ഞിയുടെ ജന്മദിന ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'നൈറ്റ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (KBE) പദവി നൽകി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 6 June 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44863 |date=6 June 1969 |page=44863 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1914-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>guq2golgucgdptd9ldga191dfzfvypg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682424</id>
      <parentid>4682423</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:35:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:1979-ൽ മരിച്ചവർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20743" sha1="gsfxlkx45zhc7sqwdvc4w2zfdwe08m9" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt; 1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.TDA 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ ത`1vbന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1961-നും 1963-നും ഇടയിൽ, അദ്ദേഹം 'ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫ് ദ റൈൻ'-ന്റെ ഭാഗമായി പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;  1962 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 21 August 1962&quot;&gt;{{London Gazette |issue=42764 |date=21 August 1962 |page=6723 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1967 ജൂലൈ 1-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിഗേഡിയറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 4 August 1967&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44381 |date=4 August 1967 |page=8700 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1968 ഏപ്രിൽ 14-ന്, റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമാൻഡന്റായും ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും (acting rank) നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 17 May 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44590 |date=17 May 1968 |page=5738 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1968 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് അദ്ദേഹം മേജർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 27 August 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44661 |date=27 August 1968 |page=9349 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മാർച്ച് 6-ന് അദ്ദേഹം കമാൻഡന്റ്, ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസ് എന്നീ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;LG 28 March 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44819 |date=28 March 1969 |page=3453 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 ഏപ്രിൽ 5-ന്, ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; ഈ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 3 April 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44822 |date=3 April 1969 |page=3687 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1969 ജൂലൈ 26-ന് അദ്ദേഹം ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 25 July 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44905 |date= 25 July 1969|page=7770 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മുതൽ 1973 വരെ അദ്ദേഹം റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ചെൽസിയയുടെ കമ്മീഷണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1973 നവംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 26 November 1973&quot;&gt;{{London Gazette |issue=46138 |date=26 November 1973 |page=14083 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

== പിന്നീടുള്ള ജീവിതം ==
സൈനിക സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം, ടാൽബോട്ട് 'മാർഗരറ്റ് പൈക്ക് സെന്ററി'ൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. 1978 വരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1979 ഫെബ്രുവരി 27-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== വ്യക്തിജീവിതം ==
1939-ൽ ടാൽബോട്ട് ലോറ വിനിഫ്രഡ് കിൽബിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളും ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

&quot;ഇറ്റലിയിൽ കാഴ്ചവെച്ച ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങളെ മാനിച്ചുകൊണ്ട്&quot;, 1945 ഏപ്രിൽ 19-ന് അദ്ദേഹത്തെ 'ഓഫീസർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (OBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37039 |date=17 April 1945 |pages=2067–2068  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969-ലെ രാജ്ഞിയുടെ ജന്മദിന ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'നൈറ്റ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (KBE) പദവി നൽകി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 6 June 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44863 |date=6 June 1969 |page=44863 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1914-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1979-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>gsfxlkx45zhc7sqwdvc4w2zfdwe08m9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682425</id>
      <parentid>4682424</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20816" sha1="eeseg9p5bx5wp4t0zzhapou747ddaw8" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox military person
| honorific_prefix = [[Lieutenant general (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| name          = നോർമൻ ടാൽബോട്ട്
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KBE|TD|FRCOG|FRCP}}
| image         = File:Photographs of official events attended by Talbot Wellcome L0024177.jpg
| birth_date    = {{birth date|1914|2|16|df=y}}
| death_date    = {{death date and age|1979|2|27|1914|2|16|df=y}}
| allegiance    = {{UK}}
| service_years  = 1938–1973
| rank          = [[Lieutenant General (United Kingdom)|Lieutenant-general]]
| branch        = {{Army|United Kingdom}}
| battles       = [[World War II]]
| awards        = [[Knight Commander of the Order of the Bath]]&lt;br&gt;[[Territorial Decoration]]&lt;br&gt;[[Mentioned in Dispatches]] (2)
}}1969 നും 1973 നും ഇടയിൽ ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ ജനറലായിരുന്ന ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു '''ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ സർ നോർമൻ ഗ്രഹാം ഗൈ ടാൽബോട്ട്,''' കെബിഇ, ടിഡി, എഫ്ആർസിഒജി, എഫ്ആർസിപി (16 ഫെബ്രുവരി 1914 - 27 ഫെബ്രുവരി 1979) .

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1914 ഫെബ്രുവരി 16 ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] സസെക്സിലെ ഹേസ്റ്റിംഗ്സിൽ ആണ് ടാൽബോട്ട് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ബഹുമാനപ്പെട്ട റിച്ചാർഡ് ടാൽബോട്ട്, എഥൽ മൗഡ് ടാൽബോട്ട് (നീ സ്റ്റുവർട്ട്) എന്നിവരായിരുന്നു. സറേയിലെ റീഗേറ്റിലുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡേ വിദ്യാലയമായ റീഗേറ്റ് ഗ്രാമർ സ്‌കൂളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Lt-Gen. Sir Norman (Graham Guy)|work=Who Was Who|publisher=A &amp; C Black|date=December 2007}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ അദ്ദേഹം കിംഗ്സ് കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot;&gt;{{cite web|title=TALBOT, Sir Norman (Graham Guy) (1914-1979), Lieutenant General|url=http://www.kcl.ac.uk/lhcma/locreg/TALBOT4.shtml|work=Survey of the Papers of Senior UK Defence Personnel, 1900-1975|publisher=King's College London - Liddell Hart Centre for Military Archives|accessdate=5 October 2012}}&lt;/ref&gt; 1937-ൽ MRCS, LRCP യോഗ്യത നേടിയ അദ്ദേഹം 1938-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് മെഡിസിൻ, ബാച്ചിലർ ഓഫ് സർജറി (MB BS) എന്നിവ നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== സൈനിക ജീവിതം ==
1938 നവംബർ 1-ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിലെ റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ഒരു ലെഫ്റ്റനന്റായി ടാൽബോട്ട് നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;LG 11 April 1939&quot;&gt;{{London Gazette |issue=34615 |date=11 April 1939 |page=2435 }}&lt;/ref&gt; രജിസ്ട്രേഷന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ, ആദ്യത്തെ ആറ് മാസം ഹൗസ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റായും പിന്നീടുള്ള ആറ് മാസം ഹൗസ് പ്രസവചികിത്സകനായും അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. കിംഗ്സ് കോളേജ് ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ നിയമനങ്ങൾ നടന്നത്.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot;&gt;{{cite journal|title=Obituary: Lieutenant-General Sir Norman Talbot|journal=British Medical Journal|date=7 April 1979|pages=960|pmc=1598587|volume=1|issue=6168}}&lt;/ref&gt; 1939-ൽ, റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് അനസ്തെറ്റിസ്റ്റ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് അനസ്തേഷ്യോളജി ഡിപ്ലോമ (ഡിഎ) നൽകി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻസ്ബറി റൈഫിൾസിന്റെ റെജിമെന്റൽ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot;&gt;{{cite web|title=Talbot Norman Graham Guy|url=https://www.maltaramc.com/ramcoff/t/talbotngg.html|work=Royal Army Medical Corps officers of the Malta Garrison|accessdate=8 October 2012}}&lt;/ref&gt;


രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം സജീവമായി സേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. 1939 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, '&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt; ഷോർട്ട് സർവീസ് കമ്മീഷൻ' പ്രകാരം ലഫ്റ്റനന്റായി അദ്ദേഹം 'റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്‌സി'ൽ (Royal Army Medical Corps) ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt;  1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1940 മെയ് വരെ, 'ബ്രിട്ടീഷ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്‌സി'നൊപ്പം (British Expeditionary Force) &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; ഫ്രാൻസിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.TDA 1940 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot; /&gt;  1941 മുതൽ 1943 വരെ, ഈജിപ്ത്, പലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായി, &lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ വിവിധ ഫീൽഡ് മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുകളിൽ അനസ്‌തേഷ്യ വിദഗ്ധനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 'എയ്ത് ആർമി'യുടെ (Eighth Army) ഭാഗമായി, 1943-ൽ സഖ്യകക്ഷികൾ സിസിലിയിലും ഇറ്റലിയിലും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;1944 ഓഗസ്റ്റോടെ അദ്ദേഹം താൽക്കാലിക മേജർ പദവിയിലായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot; /&gt;  1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് സ്ഥിരമായ നിയമനം (permanent commission) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 12 July 1946&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37652 |date=12 July 1946 |page=3668 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

1944 മുതൽ 1945-ന്റെ തുടക്കം വരെ, യുഗോസ്ലാവിയയിലെ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമിയിലേക്കുള്ള മെഡിക്കൽ മിഷന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് വിഭാഗത്തിന്റെ കമാൻഡന്റായും, ഗ്രൂണോ മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1945 ഏപ്രിലോടെ അദ്ദേഹം ആക്ടിംഗ് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot; /&gt;  1945-ൽ ജർമ്മൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കായുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുടെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും, 1946-ൽ ഇറ്റലിയിലെ 'നമ്പർ 45 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ'&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; തുടർന്ന്, 1946 മുതൽ 1947 വരെ ഇറ്റലി ആസ്ഥാനമായുള്ള 'സെൻട്രൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ ഫോഴ്‌സി'ന്റെ മെഡിക്കൽ സർവീസസ് അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38053 |date=22 August 1947 |page=4022 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  അതിനുശേഷം, ഇറ്റലിയിൽ ത`1vbന്നെയുള്ള 'നമ്പർ 154 ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1948-ൽ അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡമിലേക്ക് മടങ്ങുകയും, തെക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 'ഹോം കൗണ്ടികൾ'ക്കായുള്ള മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡെപ്യൂട്ടി അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായി നിയമിതനാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Liddell Hart&quot; /&gt; 1950-ൽ അദ്ദേഹം ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സിൽ (പ്രസവചികിത്സ) ഡിപ്ലോമയും, തൊട്ടടുത്ത വർഷം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ൽ (MRCOG) അംഗത്വവും നേടി.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt; 1951-ൽ, ആൾഡർഷോട്ട് ആർമി ബേസിലുള്ള 'ലൂയിസ് മാർഗരറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലി'ന്റെ കമാൻഡിംഗ് ഓഫീസറായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; അതേസമയം തന്നെ, ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഉപദേഷ്ടാവായും അദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;1953-ൽ അദ്ദേഹം ഡോക്ടർ ഓഫ് മെഡിസിൻ (MD) ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; 1956 ഏപ്രിൽ 16-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 13 April 1956&quot;&gt;{{London Gazette |issue=40755 |date=13 April 1956 |page=2249 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1958 ഡിസംബറിൽ, മാൾട്ടയിലെ മ്താർഫയിലുള്ള 'ഡേവിഡ് ബ്രൂസ് മിലിട്ടറി ഹോസ്പിറ്റലിൽ'&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt; ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം കൺസൾട്ടന്റായി&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt; സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവിടേക്ക് യാത്രയായി. 1960-ൽ അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സി'ന്റെ ഫെലോ (FRCOG) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;British Medical Journal - Obit&quot; /&gt;

1961-നും 1963-നും ഇടയിൽ, അദ്ദേഹം 'ബ്രിട്ടീഷ് ആർമി ഓഫ് ദ റൈൻ'-ന്റെ ഭാഗമായി പടിഞ്ഞാറൻ ജർമ്മനിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Malta bio&quot; /&gt;  1962 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് അദ്ദേഹത്തിന് കേണൽ പദവിയിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 21 August 1962&quot;&gt;{{London Gazette |issue=42764 |date=21 August 1962 |page=6723 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1967 ജൂലൈ 1-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിഗേഡിയറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 4 August 1967&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44381 |date=4 August 1967 |page=8700 |supp=y }}&lt;/ref&gt;1968 ഏപ്രിൽ 14-ന്, റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമാൻഡന്റായും ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് മേജർ ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും (acting rank) നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 17 May 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44590 |date=17 May 1968 |page=5738 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1968 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് അദ്ദേഹം മേജർ ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 27 August 1968&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44661 |date=27 August 1968 |page=9349 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മാർച്ച് 6-ന് അദ്ദേഹം കമാൻഡന്റ്, ഡയറക്ടർ ഓഫ് സ്റ്റഡീസ് എന്നീ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;LG 28 March 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44819 |date=28 March 1969 |page=3453 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 ഏപ്രിൽ 5-ന്, ആർമി മെഡിക്കൽ സർവീസസിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായി അദ്ദേഹം നിയമിതനായി; ഈ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എന്ന താൽക്കാലിക പദവിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 3 April 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44822 |date=3 April 1969 |page=3687 |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1969 ജൂലൈ 26-ന് അദ്ദേഹം ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറലായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി.&lt;ref name=&quot;LG 25 July 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44905 |date= 25 July 1969|page=7770 |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969 മുതൽ 1973 വരെ അദ്ദേഹം റോയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ചെൽസിയയുടെ കമ്മീഷണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1973 നവംബർ 22-ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 26 November 1973&quot;&gt;{{London Gazette |issue=46138 |date=26 November 1973 |page=14083 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

== പിന്നീടുള്ള ജീവിതം ==
സൈനിക സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം, ടാൽബോട്ട് 'മാർഗരറ്റ് പൈക്ക് സെന്ററി'ൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. 1978 വരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

1979 ഫെബ്രുവരി 27-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;
== വ്യക്തിജീവിതം ==
1939-ൽ ടാൽബോട്ട് ലോറ വിനിഫ്രഡ് കിൽബിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളും ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Who Was Who&quot; /&gt;

== ബഹുമതികളും അലങ്കാരങ്ങളും ==
1944 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിൽ ടാൽബോട്ടിനെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 22 August 1944&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36668 |date=22 August 1944 |pages=3926–3935  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1945 ജനുവരി 11-ന്, &quot;ഇറ്റലിയിലെ ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ഡെസ്പാച്ചുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ പരാമർശിച്ചതായി ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 9 January 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=36886 |date=9 January 1945 |pages=315–329  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1947 ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന് എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 8 August 1947&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38042 |date=8 August 1947 |pages=3771–3772  |supp=y }}&lt;/ref&gt;  1950 ജൂൺ 20-ന് അദ്ദേഹത്തിന് ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ (TD) ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 20 June 1950&quot;&gt;{{London Gazette |issue=38945 |date=20 June 1950 |pages=3163–3166  |supp=y }}&lt;/ref&gt;1951 സെപ്തംബർ 21-ന്, ടെറിട്ടോറിയൽ എഫിഷ്യൻസി ഡെക്കറേഷൻ ലഭിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഫിഷ്യൻസി മെഡൽ (ടെറിട്ടോറിയൽ) റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LG 18 September 1951&quot;&gt;{{London Gazette |issue=39337 |date=18 September 1951 |pages=4927–4930  |supp=y }}&lt;/ref&gt;

&quot;ഇറ്റലിയിൽ കാഴ്ചവെച്ച ധീരവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനങ്ങളെ മാനിച്ചുകൊണ്ട്&quot;, 1945 ഏപ്രിൽ 19-ന് അദ്ദേഹത്തെ 'ഓഫീസർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (OBE) ആയി നിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 17 April 1945&quot;&gt;{{London Gazette |issue=37039 |date=17 April 1945 |pages=2067–2068  |supp=y }}&lt;/ref&gt; 1969-ലെ രാജ്ഞിയുടെ ജന്മദിന ബഹുമതിപ്പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് 'നൈറ്റ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ബ്രിട്ടീഷ് എംപയർ' (KBE) പദവി നൽകി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;LG 6 June 1969&quot;&gt;{{London Gazette |issue=44863 |date=6 June 1969 |page=44863 |supp=y }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1914-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1979-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>eeseg9p5bx5wp4t0zzhapou747ddaw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587945</id>
    <revision>
      <id>4682427</id>
      <parentid>3950447</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജനനവും കുടുംബവും */</comment>
      <origin>4682427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9002" sha1="psmyuzsp70mj44vr3tw7zh9hb7wwn2x" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=Entry for WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>psmyuzsp70mj44vr3tw7zh9hb7wwn2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682430</id>
      <parentid>4682427</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജനനവും കുടുംബവും */</comment>
      <origin>4682430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14825" sha1="03ginu5npix7880kmp4f3n5pcdqhckv" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=Entry for WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി; ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>03ginu5npix7880kmp4f3n5pcdqhckv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682431</id>
      <parentid>4682430</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഔദ്യോഗിക ജീവിതം */</comment>
      <origin>4682431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14825" sha1="ism2xrw5wv3scuv7ww9h7ai6en0xiev" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=Entry for WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>ism2xrw5wv3scuv7ww9h7ai6en0xiev</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682435</id>
      <parentid>4682431</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഔദ്യോഗിക ജീവിതം */</comment>
      <origin>4682435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16723" sha1="nefhpiqkra0uzxijuw49jnfmhy5juni" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=Entry for WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;
== വിവാഹം ==
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് 1906-ൽ ലിലിയൻ ബെൽ വേക്ക്മാൻ-ലോങ്ങിനെ (1875 – 1907)[18] വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Lancet'', 22 September 1906, p. 69&lt;/ref&gt; in 1906 by whom he had three children:&lt;ref&gt;1891 and 1901 Wales Census: Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt;
#ഫ്രാൻസിസ് ആർതർ ജോൺ വെബ്-ജോൺസ് (പിന്നീട് വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്) (ജനനം: 1910 ഒക്ടോബർ 21, ലണ്ടനിലെ [[മേരിലിബോൺ]] - മരണം: 1986, [[ഡോവർ]]) - വിവാഹത്തിനായി തന്റെ കുടുംബപ്പേര് 'വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്' എന്ന് മാറ്റിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=34127|page=662|date=25 January 1935}}&lt;/ref&gt;രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1942-ൽ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ്‌ബ്രോക്കർ സ്ഥാപനമായ 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.)-യുടെ ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബാരിസ്റ്ററായിരുന്നു ഫ്രാൻസിസ്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=35525|page=1665|date=14 April 1942}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>nefhpiqkra0uzxijuw49jnfmhy5juni</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682436</id>
      <parentid>4682435</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* വിവാഹം */</comment>
      <origin>4682436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16719" sha1="rxawd4ztf0yx162b3kga99x72um59cy" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=Entry for WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;
== വിവാഹം ==
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് 1906-ൽ ലിലിയൻ ബെൽ വേക്ക്മാൻ-ലോങ്ങിനെ (1875 – 1907) വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Lancet'', 22 September 1906, p. 69&lt;/ref&gt; in 1906 by whom he had three children:&lt;ref&gt;1891 and 1901 Wales Census: Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt;
#ഫ്രാൻസിസ് ആർതർ ജോൺ വെബ്-ജോൺസ് (പിന്നീട് വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്) (ജനനം: 1910 ഒക്ടോബർ 21, ലണ്ടനിലെ [[മേരിലിബോൺ]] - മരണം: 1986, [[ഡോവർ]]) - വിവാഹത്തിനായി തന്റെ കുടുംബപ്പേര് 'വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്' എന്ന് മാറ്റിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=34127|page=662|date=25 January 1935}}&lt;/ref&gt;രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1942-ൽ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ്‌ബ്രോക്കർ സ്ഥാപനമായ 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.)-യുടെ ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബാരിസ്റ്ററായിരുന്നു ഫ്രാൻസിസ്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=35525|page=1665|date=14 April 1942}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>rxawd4ztf0yx162b3kga99x72um59cy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682437</id>
      <parentid>4682436</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* വിവാഹം */</comment>
      <origin>4682437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19438" sha1="fe0uq5nu1lap4dzgwex3if3wnes9ihv" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=Entry for WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;
== വിവാഹം ==
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് 1906-ൽ ലിലിയൻ ബെൽ വേക്ക്മാൻ-ലോങ്ങിനെ (1875 – 1907) വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Lancet'', 22 September 1906, p. 69&lt;/ref&gt; in 1906 by whom he had three children:&lt;ref&gt;1891 and 1901 Wales Census: Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt;
#ഫ്രാൻസിസ് ആർതർ ജോൺ വെബ്-ജോൺസ് (പിന്നീട് വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്) (ജനനം: 1910 ഒക്ടോബർ 21, ലണ്ടനിലെ [[മേരിലിബോൺ]] - മരണം: 1986, [[ഡോവർ]]) - വിവാഹത്തിനായി തന്റെ കുടുംബപ്പേര് 'വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്' എന്ന് മാറ്റിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=34127|page=662|date=25 January 1935}}&lt;/ref&gt;രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1942-ൽ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ്‌ബ്രോക്കർ സ്ഥാപനമായ 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.)-യുടെ ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബാരിസ്റ്ററായിരുന്നു ഫ്രാൻസിസ്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=35525|page=1665|date=14 April 1942}}&lt;/ref&gt;

# മാർജോറി ആഗ്നസ് വെബ്-ജോൺസ് (1912 – 2005), 1935 സെപ്റ്റംബറിൽ കെൻസിംഗ്ടണിൽ വെച്ച് ലയണൽ സി. ലോർഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
# ആർതർ ജൂനിയർ (1917 ജൂൺ 17, അലക്സാണ്ട്രിയ – 1965 ജനുവരി 20, ഹാർട്ടിൽപൂൾ). 1940-ൽ സെന്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം എം.ബി., ബി.എസ്. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ റോയൽ എയർ ഫോഴ്സിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം, തുടർന്ന് 1948-ൽ എഫ്.ആർ.സി.എസ്.എഡ്. (F.R.C.S.Ed.) യോഗ്യതയും ഫെലോഷിപ്പും നേടി. റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=38768|supp=y|page=5601|date=25 November 1949}}&lt;/ref&gt; 1950-ൽ ഹാർട്ടിൽപൂൾസിലേക്കും സെഡ്ജ്ഫീൽഡ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലേക്കും മാറുന്നതിന് മുൻപ്, അദ്ദേഹം മാഞ്ചസ്റ്റർ റോയൽ ഇൻഫർമറിയിലും ന്യൂകാസിൽ അപ്പോൺ ടൈനിലെ റോയൽ വിക്ടോറിയ ഇൻഫർമറിയിലും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹം 'ഹാൻഡ് ക്ലബ് ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ' (Hand Club of Great Britain)-ലെ ഒരംഗമായിരുന്നു. വെസ്റ്റ് ഹാർട്ടിൽപൂളിന്റെ സീനിയർ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെ മൂന്ന് സീസണുകളിൽ നയിച്ച ഒരു ക്രിക്കറ്റ് താരം കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഡോറിൻ ഏരിയഡ്‌നെ എൽവുഡ് (1921 – 2016) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ; ഈ ദമ്പതികൾക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്.&lt;ref&gt;''The British Medical Journal'', 20 February 1965, p.527&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>fe0uq5nu1lap4dzgwex3if3wnes9ihv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682438</id>
      <parentid>4682437</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* വിവാഹം */</comment>
      <origin>4682438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19574" sha1="a4zluntep5j2tyxek15xuelqpqodrl5" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=Entry for WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;
== വിവാഹം ==
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് 1906-ൽ ലിലിയൻ ബെൽ വേക്ക്മാൻ-ലോങ്ങിനെ (1875 – 1907) വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Lancet'', 22 September 1906, p. 69&lt;/ref&gt; 1906-ൽ, അവരുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് കുട്ടികളുണ്ടായി:&lt;ref&gt;1891 and 1901 Wales Census: Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt;
#ഫ്രാൻസിസ് ആർതർ ജോൺ വെബ്-ജോൺസ് (പിന്നീട് വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്) (ജനനം: 1910 ഒക്ടോബർ 21, ലണ്ടനിലെ [[മേരിലിബോൺ]] - മരണം: 1986, [[ഡോവർ]]) - വിവാഹത്തിനായി തന്റെ കുടുംബപ്പേര് 'വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്' എന്ന് മാറ്റിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=34127|page=662|date=25 January 1935}}&lt;/ref&gt;രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1942-ൽ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ്‌ബ്രോക്കർ സ്ഥാപനമായ 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.)-യുടെ ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബാരിസ്റ്ററായിരുന്നു ഫ്രാൻസിസ്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=35525|page=1665|date=14 April 1942}}&lt;/ref&gt;

# മാർജോറി ആഗ്നസ് വെബ്-ജോൺസ് (1912 – 2005), 1935 സെപ്റ്റംബറിൽ കെൻസിംഗ്ടണിൽ വെച്ച് ലയണൽ സി. ലോർഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
# ആർതർ ജൂനിയർ (1917 ജൂൺ 17, അലക്സാണ്ട്രിയ – 1965 ജനുവരി 20, ഹാർട്ടിൽപൂൾ). 1940-ൽ സെന്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം എം.ബി., ബി.എസ്. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ റോയൽ എയർ ഫോഴ്സിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം, തുടർന്ന് 1948-ൽ എഫ്.ആർ.സി.എസ്.എഡ്. (F.R.C.S.Ed.) യോഗ്യതയും ഫെലോഷിപ്പും നേടി. റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=38768|supp=y|page=5601|date=25 November 1949}}&lt;/ref&gt; 1950-ൽ ഹാർട്ടിൽപൂൾസിലേക്കും സെഡ്ജ്ഫീൽഡ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലേക്കും മാറുന്നതിന് മുൻപ്, അദ്ദേഹം മാഞ്ചസ്റ്റർ റോയൽ ഇൻഫർമറിയിലും ന്യൂകാസിൽ അപ്പോൺ ടൈനിലെ റോയൽ വിക്ടോറിയ ഇൻഫർമറിയിലും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹം 'ഹാൻഡ് ക്ലബ് ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ' (Hand Club of Great Britain)-ലെ ഒരംഗമായിരുന്നു. വെസ്റ്റ് ഹാർട്ടിൽപൂളിന്റെ സീനിയർ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെ മൂന്ന് സീസണുകളിൽ നയിച്ച ഒരു ക്രിക്കറ്റ് താരം കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഡോറിൻ ഏരിയഡ്‌നെ എൽവുഡ് (1921 – 2016) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ; ഈ ദമ്പതികൾക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്.&lt;ref&gt;''The British Medical Journal'', 20 February 1965, p.527&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>a4zluntep5j2tyxek15xuelqpqodrl5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682439</id>
      <parentid>4682438</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* വിവാഹം */</comment>
      <origin>4682439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19571" sha1="647un2z8t2todk0xehy8rnkr6m3a22u" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=WhosWho&gt;{{cite book|chapter=Entry for WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;
== വിവാഹം ==
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് 1906-ൽ ലിലിയൻ ബെൽ വേക്ക്മാൻ-ലോങ്ങിനെ (1875 – 1907) വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Lancet'', 22 September 1906, p. 69&lt;/ref&gt; 1906-ൽ, അവരുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് കുട്ടികളുണ്ടായി:&lt;ref&gt;1891 and 1901 Wales Census: Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt;
#ഫ്രാൻസിസ് ആർതർ ജോൺ വെബ്-ജോൺസ് (പിന്നീട് വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്) (ജനനം: 1910 ഒക്ടോബർ 21, ലണ്ടനിലെ [[മേരിലിബോൺ]] - മരണം: 1986, [[ഡോവർ]]) - വിവാഹത്തിനായി തന്റെ കുടുംബപ്പേര് 'വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്' എന്ന് മാറ്റിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=34127|page=662|date=25 January 1935}}&lt;/ref&gt;രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1942-ൽ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ്‌ബ്രോക്കർ സ്ഥാപനമായ 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.)-യുടെ ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബാരിസ്റ്ററായിരുന്നു ഫ്രാൻസിസ്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=35525|page=1665|date=14 April 1942}}&lt;/ref&gt;
#മാർജോറി ആഗ്നസ് വെബ്-ജോൺസ് (1912 – 2005), 1935 സെപ്റ്റംബറിൽ കെൻസിംഗ്ടണിൽ വെച്ച് ലയണൽ സി. ലോർഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
#ആർതർ ജൂനിയർ (1917 ജൂൺ 17, അലക്സാണ്ട്രിയ – 1965 ജനുവരി 20, ഹാർട്ടിൽപൂൾ). 1940-ൽ സെന്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം എം.ബി., ബി.എസ്. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ റോയൽ എയർ ഫോഴ്സിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം, തുടർന്ന് 1948-ൽ എഫ്.ആർ.സി.എസ്.എഡ്. (F.R.C.S.Ed.) യോഗ്യതയും ഫെലോഷിപ്പും നേടി. റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=38768|supp=y|page=5601|date=25 November 1949}}&lt;/ref&gt; 1950-ൽ ഹാർട്ടിൽപൂൾസിലേക്കും സെഡ്ജ്ഫീൽഡ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലേക്കും മാറുന്നതിന് മുൻപ്, അദ്ദേഹം മാഞ്ചസ്റ്റർ റോയൽ ഇൻഫർമറിയിലും ന്യൂകാസിൽ അപ്പോൺ ടൈനിലെ റോയൽ വിക്ടോറിയ ഇൻഫർമറിയിലും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹം 'ഹാൻഡ് ക്ലബ് ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ' (Hand Club of Great Britain)-ലെ ഒരംഗമായിരുന്നു. വെസ്റ്റ് ഹാർട്ടിൽപൂളിന്റെ സീനിയർ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെ മൂന്ന് സീസണുകളിൽ നയിച്ച ഒരു ക്രിക്കറ്റ് താരം കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഡോറിൻ ഏരിയഡ്‌നെ എൽവുഡ് (1921 – 2016) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ; ഈ ദമ്പതികൾക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്.&lt;ref&gt;''The British Medical Journal'', 20 February 1965, p.527&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>647un2z8t2todk0xehy8rnkr6m3a22u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682443</id>
      <parentid>4682439</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:14:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19368" sha1="al1kb9mcp6ne3z6hep1oxpqf1bu5kpf" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=&quot;WhosWho&quot;&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;WhosWho&quot;/&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;&gt;''The Herald of Wales'', 20 September 1941, 'Well-Known Docksman and Cricketer', p.3&lt;/ref&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;
== വിവാഹം ==
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് 1906-ൽ ലിലിയൻ ബെൽ വേക്ക്മാൻ-ലോങ്ങിനെ (1875 – 1907) വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Lancet'', 22 September 1906, p. 69&lt;/ref&gt; 1906-ൽ, അവരുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് കുട്ടികളുണ്ടായി:&lt;ref&gt;1891 and 1901 Wales Census: Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt;
#ഫ്രാൻസിസ് ആർതർ ജോൺ വെബ്-ജോൺസ് (പിന്നീട് വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്) (ജനനം: 1910 ഒക്ടോബർ 21, ലണ്ടനിലെ [[മേരിലിബോൺ]] - മരണം: 1986, [[ഡോവർ]]) - വിവാഹത്തിനായി തന്റെ കുടുംബപ്പേര് 'വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്' എന്ന് മാറ്റിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=34127|page=662|date=25 January 1935}}&lt;/ref&gt;രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1942-ൽ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ്‌ബ്രോക്കർ സ്ഥാപനമായ 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.)-യുടെ ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബാരിസ്റ്ററായിരുന്നു ഫ്രാൻസിസ്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=35525|page=1665|date=14 April 1942}}&lt;/ref&gt;
#മാർജോറി ആഗ്നസ് വെബ്-ജോൺസ് (1912 – 2005), 1935 സെപ്റ്റംബറിൽ കെൻസിംഗ്ടണിൽ വെച്ച് ലയണൽ സി. ലോർഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
#ആർതർ ജൂനിയർ (1917 ജൂൺ 17, അലക്സാണ്ട്രിയ – 1965 ജനുവരി 20, ഹാർട്ടിൽപൂൾ). 1940-ൽ സെന്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം എം.ബി., ബി.എസ്. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ റോയൽ എയർ ഫോഴ്സിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം, തുടർന്ന് 1948-ൽ എഫ്.ആർ.സി.എസ്.എഡ്. (F.R.C.S.Ed.) യോഗ്യതയും ഫെലോഷിപ്പും നേടി. റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=38768|supp=y|page=5601|date=25 November 1949}}&lt;/ref&gt; 1950-ൽ ഹാർട്ടിൽപൂൾസിലേക്കും സെഡ്ജ്ഫീൽഡ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലേക്കും മാറുന്നതിന് മുൻപ്, അദ്ദേഹം മാഞ്ചസ്റ്റർ റോയൽ ഇൻഫർമറിയിലും ന്യൂകാസിൽ അപ്പോൺ ടൈനിലെ റോയൽ വിക്ടോറിയ ഇൻഫർമറിയിലും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹം 'ഹാൻഡ് ക്ലബ് ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ' (Hand Club of Great Britain)-ലെ ഒരംഗമായിരുന്നു. വെസ്റ്റ് ഹാർട്ടിൽപൂളിന്റെ സീനിയർ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെ മൂന്ന് സീസണുകളിൽ നയിച്ച ഒരു ക്രിക്കറ്റ് താരം കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഡോറിൻ ഏരിയഡ്‌നെ എൽവുഡ് (1921 – 2016) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ; ഈ ദമ്പതികൾക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്.&lt;ref&gt;''The British Medical Journal'', 20 February 1965, p.527&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>al1kb9mcp6ne3z6hep1oxpqf1bu5kpf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682445</id>
      <parentid>4682443</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:1875-ൽ ജനിച്ചവർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19426" sha1="844299o9xpdjr1ipscukf50jbv975r0" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=&quot;WhosWho&quot;&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;WhosWho&quot;/&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;&gt;''The Herald of Wales'', 20 September 1941, 'Well-Known Docksman and Cricketer', p.3&lt;/ref&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;
== വിവാഹം ==
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് 1906-ൽ ലിലിയൻ ബെൽ വേക്ക്മാൻ-ലോങ്ങിനെ (1875 – 1907) വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Lancet'', 22 September 1906, p. 69&lt;/ref&gt; 1906-ൽ, അവരുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് കുട്ടികളുണ്ടായി:&lt;ref&gt;1891 and 1901 Wales Census: Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt;
#ഫ്രാൻസിസ് ആർതർ ജോൺ വെബ്-ജോൺസ് (പിന്നീട് വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്) (ജനനം: 1910 ഒക്ടോബർ 21, ലണ്ടനിലെ [[മേരിലിബോൺ]] - മരണം: 1986, [[ഡോവർ]]) - വിവാഹത്തിനായി തന്റെ കുടുംബപ്പേര് 'വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്' എന്ന് മാറ്റിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=34127|page=662|date=25 January 1935}}&lt;/ref&gt;രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1942-ൽ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ്‌ബ്രോക്കർ സ്ഥാപനമായ 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.)-യുടെ ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബാരിസ്റ്ററായിരുന്നു ഫ്രാൻസിസ്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=35525|page=1665|date=14 April 1942}}&lt;/ref&gt;
#മാർജോറി ആഗ്നസ് വെബ്-ജോൺസ് (1912 – 2005), 1935 സെപ്റ്റംബറിൽ കെൻസിംഗ്ടണിൽ വെച്ച് ലയണൽ സി. ലോർഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
#ആർതർ ജൂനിയർ (1917 ജൂൺ 17, അലക്സാണ്ട്രിയ – 1965 ജനുവരി 20, ഹാർട്ടിൽപൂൾ). 1940-ൽ സെന്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം എം.ബി., ബി.എസ്. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ റോയൽ എയർ ഫോഴ്സിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം, തുടർന്ന് 1948-ൽ എഫ്.ആർ.സി.എസ്.എഡ്. (F.R.C.S.Ed.) യോഗ്യതയും ഫെലോഷിപ്പും നേടി. റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=38768|supp=y|page=5601|date=25 November 1949}}&lt;/ref&gt; 1950-ൽ ഹാർട്ടിൽപൂൾസിലേക്കും സെഡ്ജ്ഫീൽഡ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലേക്കും മാറുന്നതിന് മുൻപ്, അദ്ദേഹം മാഞ്ചസ്റ്റർ റോയൽ ഇൻഫർമറിയിലും ന്യൂകാസിൽ അപ്പോൺ ടൈനിലെ റോയൽ വിക്ടോറിയ ഇൻഫർമറിയിലും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹം 'ഹാൻഡ് ക്ലബ് ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ' (Hand Club of Great Britain)-ലെ ഒരംഗമായിരുന്നു. വെസ്റ്റ് ഹാർട്ടിൽപൂളിന്റെ സീനിയർ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെ മൂന്ന് സീസണുകളിൽ നയിച്ച ഒരു ക്രിക്കറ്റ് താരം കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഡോറിൻ ഏരിയഡ്‌നെ എൽവുഡ് (1921 – 2016) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ; ഈ ദമ്പതികൾക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്.&lt;ref&gt;''The British Medical Journal'', 20 February 1965, p.527&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1875-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>844299o9xpdjr1ipscukf50jbv975r0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682446</id>
      <parentid>4682445</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:1917-ൽ മരിച്ചവർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19483" sha1="a3d2hvhwqimrn7wpm68t9cw43r9qe8g" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=&quot;WhosWho&quot;&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;WhosWho&quot;/&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;&gt;''The Herald of Wales'', 20 September 1941, 'Well-Known Docksman and Cricketer', p.3&lt;/ref&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;
== വിവാഹം ==
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് 1906-ൽ ലിലിയൻ ബെൽ വേക്ക്മാൻ-ലോങ്ങിനെ (1875 – 1907) വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Lancet'', 22 September 1906, p. 69&lt;/ref&gt; 1906-ൽ, അവരുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് കുട്ടികളുണ്ടായി:&lt;ref&gt;1891 and 1901 Wales Census: Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt;
#ഫ്രാൻസിസ് ആർതർ ജോൺ വെബ്-ജോൺസ് (പിന്നീട് വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്) (ജനനം: 1910 ഒക്ടോബർ 21, ലണ്ടനിലെ [[മേരിലിബോൺ]] - മരണം: 1986, [[ഡോവർ]]) - വിവാഹത്തിനായി തന്റെ കുടുംബപ്പേര് 'വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്' എന്ന് മാറ്റിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=34127|page=662|date=25 January 1935}}&lt;/ref&gt;രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1942-ൽ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ്‌ബ്രോക്കർ സ്ഥാപനമായ 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.)-യുടെ ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബാരിസ്റ്ററായിരുന്നു ഫ്രാൻസിസ്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=35525|page=1665|date=14 April 1942}}&lt;/ref&gt;
#മാർജോറി ആഗ്നസ് വെബ്-ജോൺസ് (1912 – 2005), 1935 സെപ്റ്റംബറിൽ കെൻസിംഗ്ടണിൽ വെച്ച് ലയണൽ സി. ലോർഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
#ആർതർ ജൂനിയർ (1917 ജൂൺ 17, അലക്സാണ്ട്രിയ – 1965 ജനുവരി 20, ഹാർട്ടിൽപൂൾ). 1940-ൽ സെന്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം എം.ബി., ബി.എസ്. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ റോയൽ എയർ ഫോഴ്സിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം, തുടർന്ന് 1948-ൽ എഫ്.ആർ.സി.എസ്.എഡ്. (F.R.C.S.Ed.) യോഗ്യതയും ഫെലോഷിപ്പും നേടി. റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=38768|supp=y|page=5601|date=25 November 1949}}&lt;/ref&gt; 1950-ൽ ഹാർട്ടിൽപൂൾസിലേക്കും സെഡ്ജ്ഫീൽഡ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലേക്കും മാറുന്നതിന് മുൻപ്, അദ്ദേഹം മാഞ്ചസ്റ്റർ റോയൽ ഇൻഫർമറിയിലും ന്യൂകാസിൽ അപ്പോൺ ടൈനിലെ റോയൽ വിക്ടോറിയ ഇൻഫർമറിയിലും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹം 'ഹാൻഡ് ക്ലബ് ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ' (Hand Club of Great Britain)-ലെ ഒരംഗമായിരുന്നു. വെസ്റ്റ് ഹാർട്ടിൽപൂളിന്റെ സീനിയർ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെ മൂന്ന് സീസണുകളിൽ നയിച്ച ഒരു ക്രിക്കറ്റ് താരം കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഡോറിൻ ഏരിയഡ്‌നെ എൽവുഡ് (1921 – 2016) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ; ഈ ദമ്പതികൾക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്.&lt;ref&gt;''The British Medical Journal'', 20 February 1965, p.527&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1875-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1917-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>a3d2hvhwqimrn7wpm68t9cw43r9qe8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രിയാനി ജയസിംഹെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>597663</id>
    <revision>
      <id>4682360</id>
      <parentid>4643683</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23649" sha1="dzhhok6tj3j0s5gf88tktskeb0ko3ya" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox person
| name               = Priyani Jayasinghe
| image              = 
| native_name        = ප්‍රියානි ජයසිංහ
| native_name_lang   = 
| birth_name         = Priyani Jayasinghe
| birth_date         = {{Birth date|1967|06|10|df=y}}
| birth_place        = [[Panadura]], Sri Lanka
| death_date         = {{death date and age|2018|07|8|1967|06|10|df=y}}
| death_place        = [[Colombo]], Sri Lanka
| education          = Walana Mahanama Maha Vidyalaya, Panadura
| occupation         = 
| spouse             = Prabath Rasika Eaton
| children           = 2
| mother             = 
| father             = 
| relatives          = [[Rohana Weerasinghe]] (uncle)
| module             = {{Infobox musical artist
| embed           = yes
| instrument      = Vocals&lt;!--If you think an instrument should be listed, a discussion to reach consensus is needed first--&gt;
| genre           = &lt;!--These music genres are all sourced under the section #Musical themes and genres--&gt;{{hlist|[[Pop music|Pop]]|[[Soul music|soul]]|{{nowrap|[[rhythm and blues]]}}|[[Indian classical music]]}}
| years_active    = 1990–2018
| label           = {{hlist|Nilwala|Ransilu|Evoke|}}
| associated_acts = 
}}
}}
[[Category:Articles with hCards]]

'''പ്രിയാനി ജയസിംഹെ''' ( {{Lang-si|ප්‍රියානි ජයසිංහ}}   ; 10 ജൂൺ 1967 - 8 ജൂലൈ 2018) [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കൻ]] ഗായകിയും സംഗീതസംവിധായികയുമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.srilankasingers.com/index.php/artists/205-priyani-jayasinghe|title=Priyani Jayasinghe|access-date=2020-12-04|website=Sri Lanka Singers Association (SLASA)|archive-date=2020-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204112615/http://srilankasingers.com/index.php/artists/205-priyani-jayasinghe|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ശ്രീലങ്കയിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രീതിയുള്ള കലാകാരന്മാരിൽ ഒരാളായ പ്രിയാനി, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dailyxing.com/lajm/16319/music-in-black-the-famous-singer-is-killed/eng|title=Music in black, the famous singer is killed|access-date=2020-12-04|website=dailyxing|archive-date=2020-12-04}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; സിംഹള സംഗീത ലോകത്ത് ''കണ്ടുല നിവണ്ണം'', ''സുന്ദര ഹഡകത ഡീ'', ''ആലുത് സന്ദ അവിത്'' തുടങ്ങിയ നിരവധി ജനപ്രിയ ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archives.sarasaviya.lk/2018/07/12/?fn=sa18071113|title=කඳුල නිවන්නම් - සිත නොරිදනවා නම්|access-date=2020-12-04|website=Sarasaviya|archive-date=2021-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112131723/http://archives.sarasaviya.lk/2018/07/12/?fn=sa18071113|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
1967 ജൂൺ 10 ന് ശ്രീലങ്കയിലെ പനദുരയിൽ ജനിച്ചു. &lt;ref name=&quot;amarasara&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.amarasara.info/wp1/?p=7134|title=Singer Priyani Jayasinghe murdered|access-date=2020-12-04|website=Amarasara|archive-date=2020-12-04}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; പനദുരയിലെ വാലന മഹാനാമ മഹാ വിദ്യാലയത്തിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി.  ശ്രീലങ്കയിലെ ഒരു സംഗീതജ്ഞനും സംഗീതസംവിധായകനുമായ  രോഹണ വീരസിംഗയാണ് അവരുടെ അമ്മാവൻ . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://webgossip.lk/මගේ-බලාපොරොත්තුවක්-තිබු/|title=Dreams of Priyani (television show)|access-date=2020-12-04|website=webgossip|archive-date=2021-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410213614/http://webgossip.lk/%E0%B6%B8%E0%B6%9C%E0%B7%9A-%E0%B6%B6%E0%B6%BD%E0%B7%8F%E0%B6%B4%E0%B7%9C%E0%B6%BB%E0%B7%9C%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%B6%E0%B7%94/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

പ്രബാത് രസിക ഈറ്റനെയാണ് പ്രിയാനി വിവാഹം കഴിച്ചത്. പ്രബാത് വർഷങ്ങളോളം കുഷൻ വർക്ക്ഷോപ്പ് അസിസ്റ്റന്റായി ജോലി ചെയ്തിരുന്നു.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.adaderana.lk/news/48561/priyani-jayasinghes-husband-arrested-over-her-murder|title=Priyani Jayasinghe’s husband arrested over her murder|access-date=2020-12-04|website=Ada Derana|archive-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt; ഈ ദമ്പതികൾക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. പ്രിയാനിയുടെ ഭർത്താവും പ്രിയാനിയും തമ്മിൽ പലപ്പോഴും തർക്കമുണ്ടാകായിരുന്നു. അവരുടെ മരണസമയത്ത്, ഇളയ മകൻ ലോചന നിമുൻ, ഭാര്യ രഷിനി തക്ഷില ഫൊൻസേക, അവരുടെ കുഞ്ഞ് എന്നിവരോടൊപ്പമാണ് പ്രിയാനി താമസിച്ചിരുന്നത്, മൂത്ത മകൻ ലോഷിത ഹസരേൽ ജപ്പാനിലാണ് പഠിച്ചത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.divaina.com/2016/06/24/cineart05.html|title='Do something and try to be popular The new generation is in turmoil ' - Veteran Singer Priyani Jayasinghe|access-date=2020-12-04|website=Divaina|archive-date=2016-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160628231122/http://www.divaina.com/2016/06/24/cineart05.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ജനപ്രിയ ഗായിക എന്ന നിലയിൽ ഈ രംഗത്ത് തന്റേതായ സ്ഥാനം നേടിയെങ്കിലും, അവരുടെ കഴിവുകൾക്കോ കലാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കോ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് ഒരു പിന്തുണയും അവർക്ക് ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. തൽഫലമായി,  സംഗീത കച്ചേരികളിലും മറ്റ് കലാപരിപാടികളിലും മുഴുകിയിരുന്ന അവർക്ക് അതോടൊപ്പംതന്നെ തന്റെ രണ്ട് മക്കളുടെ കാര്യങ്ങൾ നോക്കുകയും  മക്കളോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്ക് തന്നെ നിറവേറ്റുകയും ചെയ്യേണ്ടിയിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;deshaya&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.deshaya.lk/article/43/features/7696/%E0%B6%9A%E0%B6%B3%E0%B7%94%E0%B7%85%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B8-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%B8%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%96-%E0%B6%9C%E0%B7%8F%E0%B6%BA%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%9C%E0%B7%9A-%E0%B6%A2%E0%B7%93%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B6%BA|title=The life of singer Priyani who ended in tears|access-date=2020-12-04|website=Deshaya|archive-date=2020-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730070217/http://www.deshaya.lk/article/43/features/7696/%E0%B6%9A%E0%B6%B3%E0%B7%94%E0%B7%85%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B8-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%B8%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%96-%E0%B6%9C%E0%B7%8F%E0%B6%BA%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%9C%E0%B7%9A-%E0%B6%A2%E0%B7%93%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B6%BA|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ശ്രീലങ്കൻ ദ്വീപ് തലത്തിൽ ഗാനാലാപനത്തിനുള്ള അവാർഡുകൾ നേടിയ അവർ സ്കൂൾ കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ ഒരു ജനപ്രിയ വ്യക്തിയായി മാറുകയുണ്ടായി. തുടർന്ന് ഡി.ഡബ്ല്യു മെഡഗോഡയുടെ കീഴിൽ സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എഡ്വേർഡ് ജയക്കൊടി, വിജസേന കൊടിപ്പിള്ളി എന്നിവരുടെ സംഗീത ക്ലാസുകളിൽ പോയി. 1990 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ അവർ സംഗീത ആലാപനം ഒരു ജീവിത മാർഗം എന്ന നിലയിൽ ആരംഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;divaina&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.divaina.com/2015/12/25/cineart07.html|title=This song is for sweet hearts - Veteran Singer Priyani Jayasinghe|access-date=2020-12-04|website=Divaina|archive-date=2020-12-04}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; റേഡിയോയിൽ പാടുവാനാരംഭിച്ച് പ്രിയാനി എസ്എൽബിസിയിൽ എ ഗ്രേഡ് ഗായികയായി. ഈ കാലയളവിൽ അവർ സംഗീതജ്ഞനായ അശോക കോവിലഗെയെ കണ്ടുമുട്ടി. 1987-ൽ കോവിലഗെ രചിച്ച ''&lt;nowiki/&gt;'കണ്ടൂല'' ''നിവണ്ണം'&lt;nowiki/&gt;'', ''&lt;nowiki/&gt;'സേനാഹാസ ഇല്ല ലിയതാംബര''' എന്നീ രണ്ട് ഗാനങ്ങൾക്ക് ഉചിതമായി പാടുന്ന ഒരാളെ കാത്തിരിക്കയായിരുന്നു.കോവിലഗെ ഈ ഗാനം പ്രിയാനി ജയസിംഗെയ്ക്ക് നൽകി, അത് വളരെ ജനപ്രിയമാകുകയും സിംഹള സംഗീതത്തിൽ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിക്കുകയുമുണ്ടായി. സംഗീത മേളകളിലും ഉത്സവങ്ങളിലും ''കണ്ടൂല'' ''നിവണ്ണം' എന്ന'' ഗാനം ആലപിച്ചപ്പോൾ പ്രേക്ഷകരിൽ നിന്ന് അത്യാധികമായ പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്. ബോറലസ്ഗാമുവ എന്ന സ്ഥലത്ത് വെച്ചു നടന്ന ഒരു പാർട്ടിയിൽ, ഒരു ദിവസം മൂന്ന് തവണ ഈ പാട്ട് തന്നെ പാടുവാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;amarasara&quot;/&gt;

ഈ ഗാനത്തിന്റെ വിജയത്തിന് ശേഷം, അവർ ''&lt;nowiki/&gt;'സുന്ദര ഹഡകത''' എന്ന ഗാനമാണ് റെക്കോർഡുചെയ്‌തത്. ഈ ഗാനം വളരെ ജനപ്രിയമായി. ഈ ഗാനങ്ങൾ ചേർത്ത്  പിന്നീട് 1996-ൽ തന്റെ ആദ്യ സംഗീത സിഡിയായ &quot;കണ്ടുല നിവണ്ണം&quot; പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനുശേഷം രണ്ടാമത്തെ കാസറ്റ് ടേപ്പ് &quot;സുന്ദര ഹഡകത&quot; പുറത്തിറക്കി. പ്രയാനിയുടെ ആദ്യ ഗാനമേള 1992 ലും രണ്ടാമത്തേത് &lt;ref name=&quot;divaina&quot;/&gt; 2011ലും നടന്നു. 2016 ജനുവരി 2 ന്, വൈകുന്നേരം 6.00 മണിക്ക് &quot;സുന്ദര ഹഡകത&quot; എന്ന തലക്കെട്ടോടെ അവർ തന്റെ മൂത്ത മകനോടൊപ്പം തന്റെ മൂന്നാമത്തെ സംഗീതമേള പനദൂര ടൗൺ ഹാളിൽ വെച്ച് അവതരിപ്പിച്ചു. &lt;ref name=&quot;amarasara&quot;/&gt; അതിനിടയിൽ, അവർ മൂത്ത മകനോടൊപ്പം ഒരു യുഗ്മഗാനമായ ''ഡ്യൂറിൻ ഉവാത്ത് ഒബ'' പാടി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://divaina.com/daily/index.php/visheshanga3/14176-2018-07-12-13-17-42|title=Priyani Jayasinghe sang with her eldest son Loshitha|access-date=2020-12-04|website=Divaina|archive-date=2020-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225110544/http://divaina.com/daily/index.php/visheshanga3/14176-2018-07-12-13-17-42|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== മരണം ==
2018 ജൂലൈ 8 ന് 51-ാം വയസ്സിൽ പ്രിയാനി മരിച്ചു. അന്ന് വൈകിട്ട് 8:45 ഓടെ കുത്തേറ്റ് ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ നിലയിൽ പനദുര പോലീസ് അവരെ വീട്ടിൽ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.&amp;nbsp;പോലീസ് അവരെ കലുബോവിള ആശുപത്രിയിൽ എത്തിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.colombopage.com/archive_18B/Jul09_1531117619CH.php|title=Husband arrested for stabbing death of popular Sri Lankan singer Priyani Jayasinghe|access-date=2020-12-04|website=colombopage|archive-date=2018-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709083423/http://www.colombopage.com/archive_18B/Jul09_1531117619CH.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ച അവൾ മരണമടഞ്ഞു. അവരുടെ ഭർത്താവ് പ്രഭാതാണ് ഒരു കത്രിക ഉപയോഗിച്ച് വീട്ടിൽ വച്ച് കൊലപ്പെടുത്തിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.adaderana.lk/news/48553/female-singer-priyani-jayasinghe-hacked-to-death|title=Female Singer Priyani Jayasinghe hacked to death|access-date=2020-12-04|website=Ada Derana|archive-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt; പനദൂര ആശുപത്രിയിൽ പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം നടത്തി. ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ ജൂലൈ 10 ന് രാവിലെ 10 മണിക്ക് പനദൂരയിലെ ആലുബോഗഹലന്ദവട്ട കുട അറുക്കോട എന്ന സ്ഥലത്ത് വെച്ച് നടന്ന അന്ത്യകർമങ്ങളെ തുടർന്ന്  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sinhala.newsslbc.lk/?p=3208|title=Veteran singer Priyani Jayasinghe will be laid to rest on July 12|access-date=2020-12-04|website=SLBC News|archive-date=2023-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520175132/https://sinhala.newsslbc.lk/?p=3208|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പ്രിയാനിയെ 2018 ജൂലൈ 12 ന് പനദൂരയിലെ മിനുവൻപിടിയ ശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.itnnews.lk/en/2018/07/10/12735/|title=Priyani's funeral will be day after tomorrow|access-date=2020-12-04|website=ITN News|archive-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt;

പ്രിയാനി ജയസിംഹെയും ഭർത്താവും തമ്മിൽ നാളുകളായി തർക്കം നിലനിന്നിരുന്നതായും നിരവധി പരാതികൾ ലഭിച്ചിരുന്നതായും പോലീസ് പറഞ്ഞു. കുടുംബ വഴക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി പരാതികൾ പാണദൂര സൗത്ത് പൊലീസിൽ നൽകിയെങ്കിലും സ്റ്റേഷനിലെ മൈനർ കംപ്ലെയ്ന്റ് ഡിവിഷൻ രണ്ടുപേരെയും വിളിച്ചുവരുത്തി പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് തിരിച്ചയക്കുകയായിരുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ പത്തോളം പരാതികൾ പോലീസിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു, ഒന്നര വർഷം മുമ്പാണ് ഭർത്താവ് തന്നെ ആക്രമിച്ചുവെന്ന് കാണിച്ച് പ്രിയാനി അവസാനമായി പരാതി നല്കിയത്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പോലീസ് നടപടിയെടുക്കുകയും ഭർത്താവിനെതിരെ ഗാർഹിക പീഡനം ആരോപിച്ച് കോടതിയിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി. വിചാരണക്കോടതി ഭർത്താവിനെ ഒരു വർഷത്തേക്ക് അവരുടെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നതിനും താമസിക്കുന്നതിനും  വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;deshaya&quot;/&gt;

2018 ജൂലായ് 7, രാത്രി 8.30 ഓടെ പ്രിയാനി മരുമകൾ രാഷിനിക്കും  രണ്ട് മാസം പ്രായമുള്ള പേരക്കുട്ടിയോടുമൊപ്പം  വസതിയിലെ അവരുടെ മുറിയിലായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gossip.hirufm.lk/24481/2018/07/priyani-jayasinghe.html|title=What happened on that day?|access-date=2020-12-04|website=Hiru FM|archive-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt; ഇളയ മകൻ കടയിൽ പോയിരുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭർത്താവ് മുറിയിൽ കയറിവരുകയും അവരെ കത്രിക ഉപയോഗിച്ച് കുത്തുകയുമായിരുന്നു. കുത്തിയശേഷം ഇയാൾ സംഭവസ്ഥലത്ത് നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dailymirror.lk/article/Songstress-Priyani-hacked-to-death-152403.html|title=Songstress Priyani hacked to death|access-date=2020-12-04|website=Daily Mirror|archive-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt; പ്രിയാനിയുടെ നിലവിളി കേട്ട് മരുമകൾ ഓടിയെത്തി. സഹായത്തിനായി അയൽവാസികളെ  വിളിച്ചു. അവർ എത്തിയപ്പോൾ അവളുടെ ശരീരം കട്ടിലിൽ നിരവധി കുത്തുകളോടെ രക്തത്തിൽ കുളിച്ചു കിടക്കുന്നതാണ് കണ്ടത്. ജയസിംഹയെ ആശുപത്രിയിലെത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dailynews.lk/2018/07/10/local/156377/singer-priyani’s-husband-was-abusive|title=Singer Priyani’s husband was abusive|access-date=2020-12-04|website=Daily News|archive-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt; കഴുത്ത്, നെഞ്ച്, വയറ്, താടി, തല, ശ്വാസകോശം തുടങ്ങി എട്ടിടങ്ങളിലായി എട്ട് ഗുരുതരമായ പരിക്കുകളും മറ്റ് അഞ്ച് വെട്ടുകളും അവരുടെ ശരീരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;deshaya&quot;/&gt;

തുടർന്ന് നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിനൊടുവിൽ പാണദുര റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് വെച്ച് പാണദൂര സൗത്ത് പോലീസ് ഭർത്താവിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hirunews.lk/english/194909/singer-priyani-jayasinghes-husband-remanded|title=SInger Priyani Jayasinghe's husband remanded|access-date=2020-12-04|website=Hiru News|archive-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt; അയാളെ ജൂലൈ 10 ന് പനദൂര മജിസ്‌ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കി, പിന്നീട് 2018 ജൂലൈ 13 വരെ റിമാൻഡ് ചെയ്തു &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dailynews.lk/2018/07/10/local/156451/killed-singer-priyani-jayasinghe’s-husband-remanded-till-july-23|title=Killed singer Priyani Jayasinghe’s husband remanded till July 23|access-date=2020-12-04|website=Daily News|archive-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്  കൊലപാതകം ഇയാൾ സമ്മതിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gossip.hirufm.lk/24520/2018/07/priyani-jayasinghe.html|title=Confession of Priyani's husband|access-date=2020-12-04|website=Hiru FM|archive-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt;

== റഫറൻസുകൾ ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://metro.co.uk/2018/07/08/priyani-jayasinghes-husband-wanted-police-sri-lankan-singer-found-dead-home-7693235/ ശ്രീലങ്കൻ ഗായിക പ്രിയാനി ജയസിംഗയെ വീട്ടിൽ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടെത്തിയതിനെ തുടർന്ന് പൊലീസ് തിരയുന്ന ഭർത്താവ്]
* [https://gossip.hirufm.lk/english/4912/2018/07/singer-priyani-jayasinghe-murdered.html ഗായിക പ്രിയാനി ജയസിംഗ് കൊല്ലപ്പെട്ടു]
* [https://gossip.hirufm.lk/english/4913/2018/07/husband-arrested-for-killing-popular-female-singer-priyani-jayasinghe-video.html പ്രശസ്ത ഗായിക പ്രിയാനി ജയസിംഗിനെ കൊലപ്പെടുത്തിയ കേസിൽ ഭർത്താവ് അറസ്റ്റിൽ]
* [https://english.gossiplankanews.com/2018/07/priyani-jayasingha-goes-on-her-last.html സഹ കലാകാരന്മാരെ കണ്ണീരിലാഴ്ത്തി പ്രിയാനി ജയസിംഹ അവസാന യാത്ര പോകുന്നു]
[[വർഗ്ഗം:2018-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1967-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]
[[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]</text>
      <sha1>dzhhok6tj3j0s5gf88tktskeb0ko3ya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബാക്ക്ഡോർ (കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>601082</id>
    <revision>
      <id>4682451</id>
      <parentid>4619690</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15555" sha1="94pb8bk1rad4fyb8ek7fx4g16no13ow" xml:space="preserve">{{prettyurl|Backdoor (computing)}}
{{Information security}}
ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ, എബെഡ്ഡഡ് ഡിവൈസ് എന്നിവയിൽ സാധാരണ ഓതന്റിക്കേഷൻ അല്ലെങ്കിൽ എൻക്രിപ്ഷൻ മറികടക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രഹസ്യ മെത്തേഡാണ് '''ബാക്ക്ഡോർ'''. (ഉദാ. ഒരു ഹോം റൂട്ടർ), അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ എംബോഡിമെന്റ് (ഉദാ. ഒരു ക്രിപ്‌റ്റോസിസ്റ്റത്തിന്റെ ഭാഗം, [[അൽഗൊരിതം]], ചിപ്‌സെറ്റ്, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു &quot;ഹോമൺകുലസ് കമ്പ്യൂട്ടർ&quot;-[[Intel|ഇന്റലിന്റെ]] എഎംടി(AMT) സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ കാണുന്നതുപോലുള്ള ഒരു കമ്പ്യൂട്ടറിനുള്ളിലെ ഒരു ചെറിയ കമ്പ്യൂട്ടർ).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.eff.org/deeplinks/2017/05/intels-management-engine-security-hazard-and-users-need-way-disable-it|title=Intel's Management Engine is a security hazard, and users need a way to disable it|last1=Eckersley |first1=Peter |last2=Portnoy |first2=Erica |date=8 May 2017 |website=www.eff.org |publisher=[[Electronic Frontier Foundation|EFF]] |access-date=15 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hoffman |first1=Chris |title=Intel Management Engine, Explained: The Tiny Computer Inside Your CPU |url=https://www.howtogeek.com/334013/intel-management-engine-explained-the-tiny-computer-inside-your-cpu/ |publisher=How-To Geek |access-date=July 13, 2018}}&lt;/ref&gt;കമ്പ്യൂട്ടറിലേക്ക് റിമോട്ട് ആക്‌സസ് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനോ ക്രിപ്‌റ്റോസിസ്റ്റങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്ലെയിൻ ടെക്‌സ്‌റ്റിലേക്കുള്ള ആക്‌സസ് നേടുന്നതിനോ ബാക്ക്‌ഡോറുകൾ മിക്കപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കുന്നു. അവിടെ നിന്ന് പാസ്‌വേഡുകൾ മോഷ്ടിക്കുകയോ, ഹാർഡ് ഡ്രൈവുകളിലെ ഡാറ്റ കേടാക്കുകയോ ഇല്ലാതാക്കുകയോ ചെയ്യുക, അല്ലെങ്കിൽ ഓട്ടോഷെഡിയാസ്റ്റിക് നെറ്റ്‌വർക്കുകൾക്കുള്ളിൽ വിവരങ്ങൾ കൈമാറുക തുടങ്ങിയ പ്രത്യേക വിവരങ്ങളിലേക്ക് ആക്‌സസ്സ് നേടുന്നതിന് ഇത് ഉപയോഗിച്ചേക്കാം. 

ഒരു പ്രോഗ്രാമിന്റെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഭാഗം,&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.veracode.com/sites/default/files/Resources/Whitepapers/static-detection-of-backdoors-1.0.pdf | title=Static Detection of Application Backdoors | publisher=Veracode | access-date=2015-03-14 | author=Chris Wysopal, Chris Eng | archive-date=2014-08-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140801093904/http://www.veracode.com/sites/default/files/Resources/Whitepapers/static-detection-of-backdoors-1.0.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;(ഉദാ. ബാക്ക് ഓറിഫൈസ്, എന്ന സോഫ്റ്റ്വെയറിനെ ചൂഷണം ചെയ്തുകൊണ്ട് ഒരു [[റൂട്ട്കിറ്റ്‌]] ഇന്റസ്റ്റാൾ ചെയ്യുകയും അതുവഴി സിസ്റ്റത്തെ അട്ടിമറിക്കാൻ സാധിച്ചേക്കും), ഹാർഡ്‌വെയറിന്റെ [[firmware|ഫേംവെയറിലുപയോഗിക്കുന്ന]] കോഡ്,&lt;ref name=&quot;wired2013&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://www.wired.com/threatlevel/2013/09/nsa-backdoor/|title=How a Crypto 'Backdoor' Pitted the Tech World Against the NSA|date=2013-09-24|magazine=Wired|access-date=5 April 2018|last1=Zetter|first1=Kim|archive-date=2014-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20140320185058/http://www.wired.com/threatlevel/2013/09/nsa-backdoor|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;അല്ലെങ്കിൽ [[വിൻഡോസ്]] പോലുള്ള ഒരു [[operating system|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി ബാക്ക്‌ഡോർ ഉപയോഗിക്കപ്പെടാം.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Ashok|first1=India|title=Hackers using NSA malware DoublePulsar to infect Windows PCs with Monero mining Trojan|url=http://www.ibtimes.co.uk/hackers-using-nsa-malware-doublepulsar-infect-windows-pcs-monero-mining-trojan-1627220|publisher=International Business Times UK|access-date=1 July 2017|date=21 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Microsoft Back Doors|url=https://www.gnu.org/proprietary/malware-microsoft.en.html|website=GNU Operating System|access-date=1 July 2017|archive-date=2019-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205010542/https://www.gnu.org/proprietary/malware-microsoft.en.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=NSA backdoor detected on &gt;55,000 Windows boxes can now be remotely removed|url=https://arstechnica.com/security/2017/04/nsa-backdoor-detected-on-55000-windows-boxes-can-now-be-remotely-removed/|publisher=Ars Technica|access-date=1 July 2017|date=2017-04-25}}&lt;/ref&gt; 

ഒരു ഉപകരണത്തിൽ വൾനറബിലിറ്റികൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ ട്രോജൻ ഹോഴ്സ്സസിനെ ഉപയോഗിക്കാം. ഒരു [[Trojan horse (computing)|ട്രോജൻ ഹോഴ്‌സ്]] തികച്ചും നിയമാനുസൃതമായ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു പ്രോഗ്രാമായി കാണപ്പെടാം, എന്നാൽ എക്‌സിക്യൂട്ട് ചെയ്യുമ്പോൾ, അത് ഒരു ബാക്ക്‌ഡോർ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്തേക്കാവുന്ന ഒരു അക്ടിവിറ്റി ട്രിഗർ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2001-12-01|title=Backdoors and Trojan Horses: By the Internet Security Systems' X-Force|journal=Information Security Technical Report|volume=6|issue=4|pages=31–57|doi=10.1016/S1363-4127(01)00405-8|issn=1363-4127}}&lt;/ref&gt;ചിലത് രഹസ്യമായി ഇന്റസ്റ്റാൾചെതിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, മറ്റ് ബാക്ഡോറുകൾ ബോധപൂർവ്വം ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുന്നതും പരക്കെ അറിയപ്പെടുന്നതുമാണ്. ഉപയോക്താവിന്റെ പാസ്‌വേഡുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗം നിർമ്മാതാവിന് നൽകുന്നത് പോലെയുള്ള &quot;നിയമപരമായ&quot; ഉപയോഗങ്ങളാണ് ഇത്തരത്തിലുള്ള ബാക്ക്ഡോറുകൾക്കുള്ളത്.

ക്ലൗഡിനുള്ളിൽ വിവരങ്ങൾ സംഭരിക്കുന്ന പല സിസ്റ്റങ്ങളും കൃത്യമായ സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുന്നു. ക്ലൗഡിനുള്ളിൽ നിരവധി സിസ്റ്റങ്ങൾ ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഏറ്റവും വൾനറബിളായ സിസ്റ്റം വഴി ഹാക്കർമാർക്ക് മറ്റെല്ലാ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലേക്കും പ്രവേശനം നേടാനാകും.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.infoworld.com/article/3167908/cloud-computing/caution-the-clouds-back-door-is-your-data-center.html|title=Caution! The cloud's backdoor is your datacenter|last=Linthicum|first=David|work=InfoWorld|access-date=2018-11-29}}&lt;/ref&gt;  ഡിഫോൾട്ട് പാസ്‌വേഡുകൾ (അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ഡിഫോൾട്ട് ക്രെഡൻഷ്യലുകൾ ഉദാ: നിങ്ങൾക്ക് ഒരു സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ അല്ലെങ്കിൽ ആപ്പ് പോലെയുള്ള ഒരു പുതിയ ഉപകരണമോ സോഫ്റ്റ്‌വെയറോ ഉണ്ടെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കുക. നിങ്ങൾക്കത് ആദ്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ കൂടെ തന്നെ പലപ്പോഴും ഒരു ഡിഫോൾട്ട് പാസ്‌വേഡ്(ഉപകരണത്തിന്റെയോ സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റയോ കൂടെ കിട്ടുന്ന പാസ്‌വേഡിനെയാണ് ഡിഫോൾട്ട് പാസ്‌വേഡ് എന്ന് പറയുന്നത്) അല്ലെങ്കിൽ ടെസ്റ്റിംഗിനും ട്രബിൾഷൂട്ടിങ്ങിനുമുള്ള ചില പ്രത്യേക രഹസ്യ ഫീച്ചറുകളുമായാണ് വരുന്നത്. ഈ ഡിഫോൾട്ട് പാസ്‌വേഡുകളും രഹസ്യ ഫീച്ചറുകളും രഹസ്യമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബാക്ക്‌ഡോറുകൾ പോലെയാണ്, ഇത് മൂലം ഉപകരണത്തിലോ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറിലോ ഹാക്കർക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് ഒന്നും ചെയ്യാതെ തന്നെ എളുപ്പത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.) ഉപയോക്താവ് ഈ പാസ്‌വേഡ് മാറ്റിയില്ലെങ്കിൽ അതിന് ബാക്ക്‌ഡോറായി പ്രവർത്തിക്കാനാകും. റിലീസ് പതിപ്പിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ ചില ഡീബഗ്ഗിംഗ് ഫീച്ചറുകൾ ബാക്ക്ഡോർ ആയി പ്രവർത്തിക്കും. 1993-ൽ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഗവൺമെന്റ്, നിയമപാലകർക്ക് വേണ്ടി നിയമ നിർവ്വഹണത്തിനും ദേശ സുരക്ഷയ്ക്കും വേണ്ടി എക്സ്പ്ലിസിറ്റ് ബാക്ക്ഡോറോടുകൂടിയ ഒരു എൻക്രിപ്ഷൻ സിസ്റ്റം, ക്ലിപ്പർ ചിപ്പ് വിന്യസിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ ഈ ചിപ്പ് വിജയിച്ചില്ല.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blog.erratasec.com/2012/05/bogus-story-no-chinese-backdoor-in.html|title=Bogus story: no Chinese backdoor in military chip|website=blog.erratasec.com|access-date=5 April 2018|archive-date=2014-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140626134118/http://blog.erratasec.com/2012/05/bogus-story-no-chinese-backdoor-in.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.eff.org/deeplinks/2015/04/clipper-chips-birthday-looking-back-22-years-key-escrow-failures Clipper a failure.&lt;/ref&gt;
==അവലോകനം==
മൾട്ടിയൂസർ, നെറ്റ്‌വർക്ക് ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചപ്പോൾ ബാക്ഡോറുകളുടെ ഭീഷണി ഉയർന്നുവന്നു. 1967-ലെ AFIPS കോൺഫറൻസിന്റെ നടപടികളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പേപ്പറിൽ പീറ്റേഴ്സണും ടേണും കമ്പ്യൂട്ടർ സബ്ബ്വെർഷനെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;PT67&quot;&gt;H.E. Petersen, R. Turn. &quot;System Implications of Information Privacy&quot;. ''Proceedings of the AFIPS Spring Joint Computer Conference'', vol. 30, pages 291–300. AFIPS Press: 1967.&lt;/ref&gt;സുരക്ഷാ സൗകര്യങ്ങളെ മറികടക്കുന്നതിനും ഡാറ്റയിലേക്ക് നേരിട്ട് പ്രവേശനം അനുവദിക്കുന്നതിനും സിസ്റ്റത്തിലേക്കുള്ള &quot;ട്രാപ്‌ഡോർ&quot; എൻട്രി പോയിന്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന  നുഴഞ്ഞുകയറ്റ ശ്രമങ്ങൾ അവർ ശ്രദ്ധിച്ചു. ഇവിടെ ട്രാപ്‌ഡോർ എന്ന വാക്കിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു ബാക്ക്‌ഡോറിന്റെ സമീപകാല നിർവചനങ്ങളുമായി സാമ്യമുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, പബ്ലിക് കീ ക്രിപ്‌റ്റോഗ്രാഫിയുടെ ആവിർഭാവത്തിനുശേഷം ട്രാപ്‌ഡോർ എന്ന പദത്തിന് മറ്റൊരു അർത്ഥം ലഭിച്ചു (ട്രാപ്‌ഡോർ ഫംഗ്‌ഷൻ കാണുക), അതിനാൽ ട്രാപ്‌ഡോർ എന്ന പദം ഉപയോഗശൂന്യമായതിനുശേഷം മാത്രമാണ് &quot;ബാക്ക്‌ഡോർ&quot; എന്ന പദം ഇപ്പോൾ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നത്. പൊതുവായി പറഞ്ഞാൽ, 1970-ൽ അത്തരം സുരക്ഷാ ലംഘനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആർപാ(ARPA) സ്പോൺസർഷിപ്പിന് കീഴിൽ ജെപി ആൻഡേഴ്സണും ഡിജെ എഡ്വേർഡ്സും ചേർന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റാൻഡ്(RAND) കോർപ്പറേഷൻ ടാസ്‌ക് ഫോഴ്‌സ് റിപ്പോർട്ടിൽ ദീർഘമായി ചർച്ച ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;''Security Controls for Computer Systems'', Technical Report R-609, WH Ware, ed, Feb 1970, [[RAND Corporation|RAND Corp]].&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്‌]]</text>
      <sha1>94pb8bk1rad4fyb8ek7fx4g16no13ow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഒന്നാം സി. അച്യുതമേനോൻ മന്ത്രിസഭ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>601394</id>
    <revision>
      <id>4682257</id>
      <parentid>4681544</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T14:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kiran Gopi</username>
        <id>10521</id>
      </contributor>
      <origin>4682257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3876" sha1="7xa7fjv8st0tvy1r28wfk10heoqwvn4" xml:space="preserve">{{PU|First C. Achutha Menon ministry}}
{{Infobox government cabinet
|cabinet_name = ഒന്നാം സി. അച്യുതമേനോൻ മന്ത്രിസഭ
|cabinet_number = 5
|jurisdiction = കേരളത്തിലെ
|incumbent = 1969–1970
|image = Kerala Council of Ministers 1969 Achutha Menon.jpg
|image_size = 
|date_formed =  1 നവംബർ 1969
|date_dissolved =  3 ഓഗസ്റ്റ് 1970
|government_head = [[സി. അച്യുതമേനോൻ]]
|government_head_history =  
|deputy_government_head =
|state_head = [[വി. വിശ്വനാഥൻ]]
|current_number = 
|former_members_number = 
|total_number = 
|political_party = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
|election = [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1967)|1967-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]
|opposition_party = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]]
|opposition_leader = [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]
|previous = [[രണ്ടാം ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട് മന്ത്രിസഭ]]
|successor = [[രണ്ടാം സി. അച്യുതമേനോൻ മന്ത്രിസഭ]]
}}
1969 നവംബർ 1 മുതൽ 1970 ഓഗസ്റ്റ് 3 വരെ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] നേതാവ് [[സി. അച്യുതമേനോൻ|സി. അച്യുതമേനോന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ അധികാരത്തിലിരുന്ന മന്ത്രിസഭയാണ് '''ഒന്നാം സി. അച്യുതമേനോൻ മന്ത്രിസഭ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.prd.kerala.gov.in/ministers49_main.htm|title=+++++++++++++ official website of INFORMATION AND PUBLIC RELATION DEPARTMENT OF KERALA +++++++++++++|access-date=16 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160708185932/http://www.prd.kerala.gov.in/ministers49_main.htm|archive-date=8 July 2016}}&lt;/ref&gt;

== മന്ത്രിമാരും വകുപ്പുകളും ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!
! മന്ത്രി
! വകുപ്പുകൾ
|-
| 1
| [[സി. അച്യുതമേനോൻ]]
| [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]]
|-
| 2
| [[പി. രവീന്ദ്രൻ]]
| വ്യവസായ-തൊഴിൽ മന്ത്രി
|-
| 3
| [[കെ.ടി. ജേക്കബ്]]
| റവന്യൂ മന്ത്രി
|-
| 4
| [[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]]
| വിദ്യാഭ്യാസ-ആഭ്യന്തര മന്ത്രി
|-
| 5
| [[കെ. അവുക്കാദർക്കുട്ടി നഹ]]
| തദ്ദേശഭരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
|-
| 6
| [[എൻ.കെ. ശേഷൻ]] *
| ധനകാര്യ മന്ത്രി
|-
| 7
| [[ഒ. കോരൻ]]
| ജലസേചന-കൃഷി മന്ത്രി
|-
| 8
| [[കെ.എം. ജോർജ്ജ്]]
| ഗതാഗത-ആരോഗ്യ മന്ത്രി
|}
&lt;nowiki&gt;**&lt;/nowiki&gt;''1970 ഏപ്രിൽ 2-ന് എൻ.കെ. ശേഷനും 1970 ഓഗസ്റ്റ് 1-ന് ഒ. കോരനും രാജിവച്ചു.''
== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
* https://web.archive.org/web/20160708185932/http://www.prd.kerala.gov.in/ministers49_main.htm
{{Kerala ministries}}
{{Third KLA}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മന്ത്രിസഭകൾ]]</text>
      <sha1>7xa7fjv8st0tvy1r28wfk10heoqwvn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫോറെവർ മെർലിൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>602084</id>
    <revision>
      <id>4682398</id>
      <parentid>4662844</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T06:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19802" sha1="5h8z55go8ldgcjncv0jvnp5hmcgm5g1" xml:space="preserve">{{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ഓഗസ്റ്റ്}}
{{Infobox artwork|image_file=|caption=[[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] [[പാം സ്പ്രിംഗ്സ്|പാം സ്പ്രിംഗ്‌സിലെ]] ''ഫോറെവർ മെർലിൻ'' ശിൽപം|title=ഫോറെവർ മെർലിൻ|artist=സെവാർഡ് ജോൺസൺ|year=2011|type=ചായം പൂശിയ സ്റ്റീലും അലൂമിനിയവും|owner=പി.എസ്. റിസോർട്ട്സ്&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cassady |first=Daniel |date=February 28, 2023 |title=26-Foot Marilyn Monroe Statue Still Causing a Stir Among the Palm Springs Elite |url=https://www.artnews.com/art-news/news/marilyn-monroe-statue-palm-springs-lawsuit-1234658996/ |access-date=2023-03-01 |work=ARTnews }}&lt;/ref&gt;|city=[[ഷിക്കാഗോ]] (2011–12)&lt;br /&gt;ഹാമിൽട്ടൺ ടൗൺഷിപ്പ് (2014–15)&lt;br /&gt;ബെൻഡിഗോ, ഓസ്ട്രേലിയ (2016)&lt;br /&gt;സ്റ്റാംഫോർഡ് (2018)&lt;br /&gt;പാം സ്പ്രിംഗ്സ് (2012–14, 2021–)|dimensions={{cvt|7.9|m}}}}

സെവാർഡ് ജോൺസൺ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത [[മരിലിൻ മൺറോ|മെർലിൻ മൺറോയുടെ]] ഭീമാകാരമായ ശിൽപ്പമാണ് '''''ഫോറെവർ മെർലിൻ'''''. ബില്ലി വിൽഡറിന്റെ 1955-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ദ സെവൻ ഇയർ ഇച്ച്'' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള, മെർലിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നിന്റെ ആവിഷ്കാരമാണ് ഈ ശിൽപം. 2011-ൽ നിർമ്മിച്ച ഈ ശിൽപം [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെയും]] [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെയും]] വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== രൂപകൽപ്പനയും സ്ഥലങ്ങളും ==
26 അടി ഉയരവും 15,000 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുള്ള, ചായം പൂശിയ സ്റ്റെയിൻലെസ് സ്റ്റീലും [[അലൂമിനിയം|അലുമിനിയവും]] ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ഈ ശിൽപം,&lt;ref name=&quot;Map&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.groundsforsculpture.org/userAssets/file/sj-retrospective-map.pdf|title=The Retrospective Site Map (See: Icons Revisited Series)|access-date=9 October 2016|website=Groundsforsculpture.org|publisher=Grounds for Sculpture|archive-date=2017-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708031801/http://www.groundsforsculpture.org/userAssets/file/sj-retrospective-map.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ബില്ലി വിൽഡറിന്റെ 1955-ലെ അവിഹിതബന്ധം പ്രമേയമായ ഹാസ്യചിത്രമായ ''ദ സെവൻ ഇയർ ഇച്ചി''ലെ മെർലിൻ മൺറോയുടെ പ്രശസ്തമായ രംഗത്തിനുള്ള ഒരു ബൃഹത്തായ ആദരമാണ്. [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂ യോർക്ക് സിറ്റി]] സബ്‌വേ ഗ്രേറ്റിൽ നിന്നുള്ള കാറ്റിൽ മെർലിന്റെ [[മെർലിൻ മൺറോയുടെ വെള്ള വസ്ത്രം|വെളുത്ത വസ്ത്രം]] ഉയരുന്ന നിമിഷമാണ് ആ രംഗം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0048605/trivia|title=The Seven Year Itch (Trivia)|access-date=29 August 2016|website=IMDB.com}}&lt;/ref&gt;

2012-ൽ കാലിഫോർണിയയിലെ പാം സ്പ്രിംഗ്സിൽ പാം കാന്യോൺ ഡ്രൈവിന്റെയും തഹ്ക്വിറ്റ്സ് കാന്യോൺ വേയുടെയും മൂലയിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിനു മുമ്പ്, [[ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിയിലെ]] [[ഷിക്കാഗോ|ഷിക്കാഗോയിലെ]] മാഗ്നിഫിസന്റ് മൈൽ ഭാഗത്തുള്ള പയനിയർ കോർട്ടിലാണ് പ്രതിമ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.desertsun.com/story/news/2014/03/27/forever-marilyn-palm-springs-goodbye-party/6965295|title=Forever Marilyn: Palm Springs sets goodbye party|access-date=29 August 2016|website=The Desert Sun}}&lt;/ref&gt;

2014 മാർച്ച് 27-ന് പാം സ്പ്രിംഗ്സ് വില്ലേജ് ഫെസ്റ്റിനിടെ ഇതിന് യാത്രയയപ്പ് നൽകി.&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Business News: ''Forever Marilyn'' to Stay in Palm Springs until Mid-November|journal=The Public Record|date=July 30, 2013|volume=37|issue=32|pages=3|issn=0744-205X|oclc=8101482}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് സെവാർഡ് ജോൺസനെ ആദരിക്കുന്ന 2014-ലെ റെട്രോസ്പെക്റ്റീവ് പ്രദർശനത്തിന്റെ ഭാഗമായി [[ന്യൂ ജെഴ്സി|ന്യൂ ജെഴ്‌സിയിലെ]] ഹാമിൽട്ടണിലുള്ള 42 ഏക്കർ വരുന്ന ഗ്രൗണ്ട്സ് ഫോർ സ്‌കൾപ്ച്ചറിലേക്ക് ഇത് മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Map&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.groundsforsculpture.org/Exhibitions/Seward-Johnson-The-Retrospective|title=Seward Johnson: The Retrospective|access-date=9 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20141005012348/http://www.groundsforsculpture.org/Exhibitions/Seward-Johnson-The-Retrospective|archive-date=5 October 2014}}&lt;/ref&gt; ജനപ്രീതി കാരണം പ്രതിമ 2015 സെപ്റ്റംബർ വരെ ഗ്രൗണ്ട്സ് ഫോർ സ്‌കൾപ്ച്ചറിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;NJ.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nj.com/mercer/index.ssf/2015/09/goodbye_norma_jean_-_forever_marilyn_is_de-install.html|title=Goodbye Norma Jean: ''Forever Marilyn'' sculpture comes down|access-date=22 August 2016|date=29 September 2015|website=NJ.com}}&lt;/ref&gt;

ബെൻഡിഗോ ആർട്ട് ഗാലറിയുടെ മെർലിൻ മൺറോ പ്രദർശനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഓസ്‌ട്രേലിയൻ നഗരമായ ബെൻഡിഗോയിലെ റോസലിൻഡ് പാർക്കിൽ 2016-ൽ പ്രതിമ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.bendigoadvertiser.com.au/story/3701629/mega-marilyn-unwrapped-video/ &quot;American crew assemble Marilyn sculpture that gallery director Karen Quinlan says will be a conversation-starter&quot;], ''Bendigo Advertiser'', February 2, 2016.&lt;/ref&gt;

2018-ൽ സെവാർഡ് ജോൺസന്റെ സൃഷ്ടികളെ ആദരിക്കുന്ന ഒരു വലിയ പൊതു കലാപ്രദർശനത്തിന്റെ ഭാഗമായി [[കണെക്റ്റിക്കട്ട്|കണെക്റ്റിക്കട്ടിലെ]] സ്റ്റാംഫോർഡിലുള്ള ലാതം പാർക്കിൽ പ്രതിമ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ഡൗൺടൗൺ സ്റ്റാംഫോർഡിലെ തെരുവുകളിലും പാർക്കുകളിലുമായി മുപ്പത്തിയാറ് ശിൽപങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു; ഇവയിൽ പ്രദർശനത്തിന്റെ മുഖ്യ ആകർഷണം ''ഫോറെവർ മെർലിൻ'' ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://stamford-downtown.com/events/timeless-the-works-of-seward-johnson/#.Ws4boC7wYdV|title=Timeless – The Works of Seward Johnson|access-date=2018-04-11|website=stamford-downtown.com|publisher=Stamford Downtown – This is the place!|language=en-US|archive-date=2018-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180412001412/http://stamford-downtown.com/events/timeless-the-works-of-seward-johnson/#.Ws4boC7wYdV|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അടുത്തുള്ള ഫസ്റ്റ് കോൺഗ്രിഗേഷണൽ ദേവാലയത്തിനു നേരെ പ്രതിമ അടിവസ്ത്രം കാണിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു എന്ന പരാതികൾ ഉയർന്നതോടെ, സ്റ്റാംഫോർഡിൽ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചത് വിവാദമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.heraldscotland.com/life_style/16279566.The_day_in_pictures___15_photographs_that_made_today_s_news/#gallery0|title=The day in pictures : 15 photographs that made today's news|access-date=2018-07-30|website=HeraldScotland.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

2019 സെപ്റ്റംബറിൽ പാം സ്പ്രിംഗ്സ് മേയർ റോബർട്ട് മൂൺ പ്രതിമ പാം സ്പ്രിംഗ്സിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.desertsun.com/story/news/2019/09/25/forever-marilyn-monroe-statue-return-palm-springs/2445990001/|title='Forever Marilyn' statue to return to Palm Springs}}&lt;/ref&gt; ന്യൂ ജെഴ്‌സിയിൽ പൊളിച്ച നിലയിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന പ്രതിമ പാം സ്പ്രിംഗ്സ് ആർട്ട് മ്യൂസിയത്തിന് തൊട്ടു കിഴക്കുള്ള മ്യൂസിയം വേയിൽ സ്ഥാപിക്കുമെന്നും 2021 ഏപ്രിൽ 18-ന് അനാച്ഛാദനം ചെയ്യുമെന്നും 2021 ഫെബ്രുവരി 3-ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. അറിയിപ്പ് അനുസരിച്ച് ''ഫോറെവർ മെർലിൻ'' മൂന്ന് വർഷം വരെ പാം സ്പ്രിംഗ്സിൽ തുടരും; രണ്ട് വർഷത്തിനുള്ളിൽ പ്രതിമയുടെ പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക സ്വാധീനം അവലോകനം ചെയ്ത് അതിന്റെ ഭാവി തീരുമാനിക്കാൻ നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nbcpalmsprings.com/2021/02/03/forever-marilyn-sculpture-nears-return-to-downtown-palm-springs/|title='Forever Marilyn' Sculpture Nears Return to Downtown Palm Springs|date=4 February 2021|access-date=2023-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929130003/https://nbcpalmsprings.com/2021/02/03/forever-marilyn-sculpture-nears-return-to-downtown-palm-springs/|archive-date=2023-09-29|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.desertsun.com/story/news/2021/03/01/forever-marilyn-statue-return-palm-springs-april-18/6879286002/|title='Forever Marilyn' unveiling pushed back to April 18}}&lt;/ref&gt; ''ഫോറെവർ മെർലിൻ'' സ്ഥാപിക്കുന്നത് തടയാൻ വേണ്ടിയുള്ള വ്യവഹാരം 2021 ജൂൺ മുതൽ കാലിഫോർണിയ കോടതികളിൽ തുടർന്നു. എന്നിരുന്നാലും, നിശ്ചയിച്ചിരുന്നതിലും രണ്ട് മാസം വൈകി 2021 ജൂൺ 20-ന് പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[https://www.freemalaysiatoday.com/category/leisure/entertainment/2021/06/25/marilyn-monroe-statue-returns-to-palm-springs-to-cheers-and-jeers Marilyn Monroe statue returns to Palm Springs, to cheers and jeers], ''Free Malaysia Today'', June 25, 2021&lt;/ref&gt; മെർലിനെ സ്ഥലം മാറ്റാനുള്ള കമ്മിറ്റി ഉന്നയിച്ച നടപടി കാരണങ്ങളിൽ നാലെണ്ണം റിവർസൈഡ് കൗണ്ടി സുപ്പീരിയർ കോടതി 2021 ജൂലൈ 18-ന് തള്ളിക്കളഞ്ഞു; കമ്മിറ്റിയുടെ ബാക്കിയുള്ള രണ്ട് കാരണങ്ങളും റിവർസൈഡ് കൗണ്ടി സുപ്പീരിയർ കോടതി 2021 സെപ്റ്റംബർ 9-ന് തള്ളിക്കളഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.desertsun.com/story/news/2021/09/15/forever-marilyn-statue-case-dismissed-opponents-plan-appeal/8349256002/|title=Palm Springs' 'Forever Marilyn' statue case dismissed by court, opponents plan appeal}}&lt;/ref&gt;

== സ്വീകരണം ==
2011 ഓഗസ്റ്റ്, സെപ്റ്റംബർ മാസങ്ങളിൽ പ്രതിമ മൂന്ന് തവണ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ചുവന്ന പെയിന്റ് തെറിപ്പിച്ചതാണ് അടുത്തിടെ നടന്ന ഒരു സംഭവം. ഷിക്കാഗോ പബ്ലിക് ആർട്സ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, &quot;നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ ലൈംഗികത പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങൾക്ക് ഞങ്ങൾക്ക് ഇടമില്ല...{{Spaces}}സാമൂഹിക കരാർ പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല, കാരണം അത് രാഷ്ട്രീയ അർത്ഥവും പ്രകോപനപരമായ അർത്ഥവും ലൈംഗിക അർത്ഥവും നിറഞ്ഞതാണ്.&quot;&lt;ref&gt;Reese, Ronnie. &lt;/ref&gt;

എന്നിരുന്നാലും, പൊതുജനങ്ങൾ ആവേശഭരിതരായി തുടരുന്നു: &quot;2014 ഏപ്രിലിൽ ''ഫോറെവർ മെർലിൻ'' ഹാമിൽട്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. ശിൽപവുമായി ട്രക്ക് ഗ്രൗണ്ടിൽ എത്തിയപ്പോൾ രണ്ട് ഡസൻ ആളുകൾ ആഹ്ലാദിക്കുകയും ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജ്യാന്തര യാത്രയ്ക്കിടെ ആളുകൾ പാർക്കിംഗ് സ്ഥലങ്ങളിലും ഹൈവേകളിലും വെച്ച് ശിൽപത്തിന്റെ ഫോട്ടോകൾ എടുത്ത് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്തു.&quot;&lt;ref name=&quot;NJ.com&quot;/&gt;

2021-ൽ ശിൽപം ''ഗുഡ് മോണിംഗ് ബ്രിട്ടൻ'' എന്ന ടെലിവിഷൻ പരിപാടിയിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു. മൺറോയെ അനുകരിച്ച് വേഷമിടുന്ന സൂസി കെന്നഡി, സ്ത്രീവിരുദ്ധമെന്ന ആരോപണങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രതിമയെ പ്രതിരോധിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://metro.co.uk/2021/05/26/marilyn-monroe-impersonator-defends-statue-against-upskirting-claims-14646747/|title=Marilyn Monroe impersonator hits back at claims statue 'encourages upskirting'|access-date=2021-05-28|last=Griffin|first=Louise|date=2021-05-26|website=Metro|language=en}}&lt;/ref&gt;

== പകർപ്പ് ==
പൂർണ്ണ വലുപ്പത്തിലുള്ള ഒരു പകർപ്പെങ്കിലും നിർമ്മിച്ച് പ്രദർശിപ്പിച്ചതായി അറിവുണ്ട്. 8.18 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ആ സ്റ്റെയിൻലെസ് സ്റ്റീൽ പ്രതിമയ്ക്ക് യഥാർത്ഥ ശിൽപത്തേക്കാൾ ഉയരമുണ്ടായിരുന്നു. സ്ഥാപനത്തിന്റെ അന്താരാഷ്‌ട്ര ബന്ധങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നതിനായി 2013-ൽ ഒരു [[ചൈന|ചൈനീസ്]] വാണിജ്യകേന്ദ്രത്തിലാണ് ഇത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;chinadaily&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.chinadaily.com.cn/china/2014-06/21/content_17605933_3.htm|title=China's tallest Marilyn Monroe statue dumped|access-date=24 April 2023|date=21 June 2014|website=chinadaily.com}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, 2014 ജൂണിൽ എട്ട് ടൺ ഭാരമുള്ള ഈ പ്രതിമ ചൈനയിലെ ഗുയിഗാംഗിലുള്ള ഒരു പ്രാദേശിക മാലിന്യക്കൂമ്പാരത്തിൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;nbcnews&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/weird-news/dumped-giant-marilyn-monroe-thrown-out-trash-n135341|title=A 26-Foot Marilyn Monroe Sculpture Meets Its End in a Chinese Dump|access-date=24 April 2023|date=19 June 2014|website=nbcnews.com}}&lt;/ref&gt; 2017-ലെ ചൈനീസ് ഡ്രാമ ചിത്രമായ ''ഏഞ്ചൽസ് വെയർ വൈറ്റി''ൽ ഈ പ്രതിമ രണ്ടുതവണ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുണ്ട്. ചിത്രത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പൂർണ്ണമായ പ്രദർശനത്തിലും, ചിത്രത്തിന്റെ അവസാനത്തിലെ ഹൃദയസ്പർശിയായ ആഖ്യാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി കഷണങ്ങളായി പൊളിച്ച് നീക്കം ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയിലും ഇത് കാണിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmedinether.com/reviews/review-angels-wear-white/|title=Review: Angels Wear White|access-date=2022-04-22|last=Ng|first=Natalie|date=2018-06-13|website=Filmed in Ether|language=en-AU|archive-date=2022-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625101351/https://www.filmedinether.com/reviews/review-angels-wear-white/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [http://www.sewardjohnson.com ദി വർക്ക് ഓഫ് സെവാർഡ് ജോൺസൺ]</text>
      <sha1>5h8z55go8ldgcjncv0jvnp5hmcgm5g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നേപ്പന്തസ് ആമ്പുള്ളേറിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>608752</id>
    <revision>
      <id>4682305</id>
      <parentid>4667317</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36088" sha1="taiylkvoz2551qimh3vc67jlwnaryw2" xml:space="preserve">{{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ഡിസംബർ}}
{{prettyurl/wikidata}}{{Speciesbox
|image = Nep amp 295.jpg
|image_caption = Rosette pitcher of ''Nepenthes ampullaria'' from [[Bako National Park]], [[Borneo]]
|status = LC
|status_system = IUCN3.1
|status_ref = &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=Clarke, C.M. |date=2018 |title=''Nepenthes ampullaria'' |volume=2018 |page=e.T39640A143958546 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T39640A143958546.en |access-date=19 November 2021}}&lt;/ref&gt;
|genus = Nepenthes
|species = ampullaria
|authority = [[William Jack (botanist)|Jack]] (1835)
|synonyms = *''Nepenthes ampullacea''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Low (1848) ''[[sphalma typographicum|sphalm.typogr.]]''&lt;/small&gt;
*''Nepenthes ampullaria''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''auct. non'' [[William Jack (botanist)|Jack]]: [[A. Jeanneney|Jeann.]]&lt;!--Jeannenay?--&gt; (1894)&lt;br&gt;[=''[[Nepenthes vieillardii|N.&amp;nbsp;vieillardii]]'']&lt;/small&gt;
|}}
[[പിച്ചർ ചെടി|പിച്ചർ സസ്യത്തിന്റെ]] ഒരു ഇനമാണ് '''നേപ്പന്തസ് ആമ്പുള്ളേറിയ''' (/nɪˈpɛnθiːz ˌæmpʊˈlɛəriə/; ലാറ്റി ആമ്പുള്ള എന്നാൽ &quot;ഫ്ലാസ്ക്&quot; എന്നർത്ഥം)  [[ബോർണിയോ]], [[മലുകു ദ്വീപുകൾ]], [[ന്യൂ ഗിനിയ]], പെനിൻസുലാർ മലേഷ്യ, [[സിംഗപ്പൂർ]], [[സുമാത്ര]], [[തായ്‌ലൻഡ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ തദ്ദേശീയമായി കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=McPherson&gt;McPherson, S.R. 2009. ''[[Pitcher Plants of the Old World]]''. 2 volumes. Redfern Natural History Productions, Poole.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Catalano&gt;{{in lang|it}} Catalano, M. 2010. ''[[Nepenthes della Thailandia: Diario di viaggio]]''. Prague.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=MalaysiaIndochina&gt;McPherson, S.R. &amp; A. Robinson 2012. ''[[Field Guide to the Pitcher Plants of Peninsular Malaysia and Indochina]]''. Redfern Natural History Productions, Poole.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McPherson, S.R. &amp; A. Robinson 2012. ''[[Field Guide to the Pitcher Plants of Australia and New Guinea]]''. Redfern Natural History Productions, Poole.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McPherson, S.R. &amp; A. Robinson 2012. ''[[Field Guide to the Pitcher Plants of Sumatra and Java]]''. Redfern Natural History Productions, Poole.&lt;/ref&gt;

നേപ്പന്തസ് ആമ്പുള്ളേറിയ, അതിന്റെ ജനുസ്സിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി മാംസഭോജന പ്രകൃതമുള്ള സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് മാറി കാണപ്പെടുന്നു. സസ്യങ്ങൾ ഭാഗികമായി വിഘാടകരാണ്. അവയുടെ പാത്രങ്ങളിൽ വീഴുന്ന ഇലകൾ അത്ശേഖരിക്കുകയും ദഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=detritivore&gt;Moran, J.A., C.M. Clarke &amp; B.J. Hawkins 2003. From carnivore to detritivore? Isotopic evidence for leaf litter utilization by the tropical pitcher plant ''Nepenthes ampullaria''. ''International Journal of Plant Sciences'' '''164'''(4): 635–639. {{doi|10.1086/375422}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=litter2011&gt;Pavlovič, A., Ľ. Slováková &amp; J. Šantrůček 2011. Nutritional benefit from leaf litter utilization in the pitcher plant ''Nepenthes ampullaria''. ''Plant, Cell &amp; Environment'' '''34'''(11): 1865–1873. {{doi|10.1111/j.1365-3040.2011.02382.x}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pavlovič, A. 2012. Adaptive radiation with regard to nutrient sequestration strategies in the carnivorous plants of the genus ''Nepenthes''. ''Plant Signaling &amp; Behavior'' '''7'''(2): 295–297. {{doi|10.4161/psb.18842}}&lt;/ref&gt;

1996-ലെ പിച്ചർ-പ്ലാന്റ്സ് ഓഫ് ബോർണിയോ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ, എൻ. ആമ്പുള്ളേറിയയ്ക്ക് ഫ്ലാസ്ക് ആകൃതിയിലുള്ള പിച്ചർ-പ്ലാന്റ് എന്നാണ് പ്രാദേശിക നാമം നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=P&amp;L&gt;Phillipps, A. &amp; A. Lamb 1996. ''[[Pitcher-Plants of Borneo]]''. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu.&lt;/ref&gt; 2008-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, വളരെയധികം വിപുലീകരിച്ച രണ്ടാം പതിപ്പിൽ നിന്ന് ഈ പേര്, ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=P&amp;L2008&gt;Phillipps, A., A. Lamb &amp; C.C. Lee 2008. ''[[Pitcher Plants of Borneo]]''. Second Edition. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu.&lt;/ref&gt;
== വിവരണം ==
[[Image:Nepenthes ampullaria climbing stem.jpg|thumb|left|upright|''N.&amp;nbsp;ampullaria'' with climbing stems and rosette pitchers.]].
തനതായ പിച്ചർ രൂപഘടനയും അസാധാരണമായ വളർച്ചാ ശീലവും കാരണം,നേപ്പന്തസ് ആമ്പുള്ളേറിയ ജനുസ്സിലെ മറ്റേതെങ്കിലും സ്പീഷീസുമായി ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കാറുണ്ട്.   എൻ. ഫ്രാൻസിസ് ഏണസ്റ്റ് ലോയ്ഡ് 1932-ലെ ട്രോളിലൂടെ ഈ ഇനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം ഇനിപ്പറയുന്ന രീതിയിൽ വിവർത്തനം ചെയ്തു:&lt;ref name=Lloyd&gt;Lloyd, F.E. 1942. ''[[The Carnivorous Plants]]''. Chronica Botanica 9. Ronald Press Company, New York, U.S.A. xvi + 352 pp.&lt;/ref&gt;


&lt;blockquote&gt;&quot;സുമാത്രയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് സൈബറട്ട് ദ്വീപിലെ ഒരു ചതുപ്പ്-വനത്തിലെ കൂറ്റൻ സസ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ എൻ. ആമ്പുള്ളേറിയയെ ഞാൻ കണ്ടെത്തി. അത് അതിശയകരവും അവിസ്മരണീയവുമായ ഒരു കാഴ്ചയായിരുന്നു. എല്ലായിടത്തും, ലിയാനകളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെ പ്രത്യേകമായി രൂപംകൊണ്ട പിച്ചറുകൾ തിളങ്ങി. പലപ്പോഴും ഇടതിങ്ങിയകൂട്ടങ്ങളിൽ, ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായി, ചെളി നിറഞ്ഞ പായൽ പടർന്ന മണ്ണ് ഈ ചെടിയുടെ കൂട്ടങ്ങൾക്കൊപ്പം കാണപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ ഒരാൾക്ക് അത് കണ്ടാൽ ഒരു പരവതാനി പോലെ തോന്നും.&quot;&lt;/blockquote&gt;

നേപ്പന്തസ് ആമ്പുള്ളേറിയയുടെ തണ്ടിന് ഇളം തവിട്ട് നിറമുണ്ട്. 15 മീറ്റർ വരെ ഉയരത്തിൽ കയറാം. ഇലകൾക്ക് ഇളം പച്ച, 25 സെന്റീമീറ്റർ വരെ നീളവും 6 സെന്റീമീറ്റർ വീതിയും ഉണ്ട്. 15 സെന്റിമീറ്ററിൽ കൂടാത്ത നീളം കുറഞ്ഞ ടെൻഡ്രലുകളുടെ അറ്റത്താണ് പാത്രങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.&lt;ref name=Clarke1997&gt;Clarke, C.M. 1997. ''[[Nepenthes of Borneo]]''.  Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu.&lt;/ref&gt;

ഉർസിയോലേറ്റ് പിച്ചറുകൾ സാധാരണയായി വളരെ ചെറുതാണ്. അപൂർവ്വമായി 10 സെന്റീമീറ്റർ ഉയരവും 7 സെന്റീമീറ്റർ വീതിയും കവിഞ്ഞ് കാണപ്പെടുന്നു. പെരിസ്റ്റോം വളരെയധികം വളഞ്ഞതാണ്. അതിന്റെ മൊത്തം ക്രോസ്-സെക്ഷണൽ ഉപരിതല ദൈർഘ്യത്തിന്റെ ഏകദേശം 85% അകത്തെ ഭാഗം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.&lt;ref name=Baueretal2012&gt;Bauer, U., C.J. Clemente, T. Renner &amp; W. Federle 2012. Form follows function: morphological diversification and alternative trapping strategies in carnivorous ''Nepenthes'' pitcher plants. ''Journal of Evolutionary Biology'' '''25'''(1): 90–102. {{doi|10.1111/j.1420-9101.2011.02406.x}}&lt;/ref&gt; അപ്പർ പിച്ചറുകൾ വളരെ അപൂർവമായി മാത്രമേ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ, അവ റോസറ്റുകളിലോ ഓഫ്‌ഷൂട്ടുകളിലോ രൂപപ്പെടുന്നതിനേക്കാൾ വളരെ ചെറുതാണ്. പിച്ചറുകൾക്ക് ഉടനീളം ഇളം പച്ച മുതൽ പൂർണ്ണമായും കടും ചുവപ്പ് വരെ നിറമുണ്ട്. സുമാത്ര, പെനിൻസുലർ മലേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള എൻ. ആമ്പുള്ളേറിയയുടെ പാത്രങ്ങൾ മിക്കവാറും പച്ച നിറത്തിലുള്ളതോ ചുവന്ന പുള്ളികളോടുകൂടിയ പച്ചയോ ആണ്. ചുവന്ന രൂപങ്ങൾ കൂടുതലും ബോർണിയോയിൽ മാത്രമായി കാണപ്പെടുന്നു. ന്യൂ ഗിനിയയിൽ നിന്ന് ഒരു വലിയ പിച്ചർ തരം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=Clarke1997 /&gt;&lt;ref name=Clarke2001&gt;Clarke, C.M. 2001. ''[[Nepenthes of Sumatra and Peninsular Malaysia]]''. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu.&lt;/ref&gt;

നേപ്പന്തസ് ആമ്പുള്ളേറിയയുടെ പൂങ്കുലകൾ ഇടതൂർന്ന പാനിക്കിളാണ്. സുമാത്രയിൽ നിന്നോ പെനിൻസുലാർ മലേഷ്യയിൽ നിന്നോ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരേയൊരു നേപ്പന്തസ് ഇനമാണ് പാനിക്കുലേറ്റ് പൂങ്കുലകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref name=Clarke2001 /&gt;

ചെടിയുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും മൂപ്പെത്തിയിട്ടില്ലാത്തപ്പോൾ ചെറുതും തവിട്ടുനിറത്തിലുള്ളതുമായ രോമങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പൂങ്കുലകളിലൊഴികെ മുതിർന്ന ചെടികളുടെ ഇൻഡുമെന്റം കൂടുതൽ വിരളമാണ്.&lt;ref name=Clarke1997 /&gt;
&lt;gallery&gt;
Image:Nampullariaeustachya2.jpg|? '''എൻ. ആമ്പുള്ളേറിയ'' × ''എൻ.യൂസ്റ്റാച്ച''
Image:Ntrichocarpa1.jpg|[[Nepenthes × trichocarpa|'''എൻ. ആമ്പുള്ളേറിയ' × ''എൻ ഗ്രാസിലിസ്'']]
File:Nepenthes ampullaria x mirabilis.jpg|[[Nepenthes × kuchingensis|'''എൻ. ആമ്പുള്ളേറിയ'' × ''എൻ മിറാബിലിസ്'']]
Image:Nepampneo1.jpg|'''എൻ. ആമ്പുള്ളേറിയ'' × ''N. നിയോഗിനീൻസിസ്''
Image:N.hookerianaWhite3.jpg|[[Nepenthes × hookeriana|'''എൻ. ആമ്പുള്ളേറിയ'' × ''എൻ. റഫ്ലെസിയാന'']]
&lt;/gallery&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

==കൂടുതൽ വായന==
{{Refbegin|2}}
* [Anonymous] 1881. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/26126548 Messrs. Veitch's ''Nepenthes''-house.] ''The Gardeners' Chronicle'', new series, '''16'''(410): 598–599.
* [Anonymous] 1883. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/26130371 Mr. A. E. Ratcliff's ''Nepenthes'']. ''The Gardeners' Chronicle'' '''20'''(497): 18–19.
* Adam, J.H., C.C. Wilcock &amp; M.D. Swaine 1992. [https://web.archive.org/web/20110722233248/http://myais.fsktm.um.edu.my/8918/1/10.pdf The ecology and distribution of Bornean ''Nepenthes''.] ''Journal of Tropical Forest Science'' '''5'''(1): 13–25.
* Adam, J.H. 1997. [http://psasir.upm.edu.my/3641/1/Prey_Spectra_of_Bomean_Nepenthes_Species_%28Nepenthaceae%29_in.pdf Prey spectra of Bornean ''Nepenthes'' species (Nepenthaceae) in relation to their habitat.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305052143/http://psasir.upm.edu.my/3641/1/Prey_Spectra_of_Bomean_Nepenthes_Species_(Nepenthaceae)_in.pdf |date=2016-03-05 }} ''Pertanika Journal of Tropical Agricultural Science'' '''20'''(2–3): 121–134.
* Adam, J.H. &amp; C.C. Wilcock 1999. [http://psasir.upm.edu.my/3779/1/Palynological_Study_of_Bornean_Nepenthes_%28Nepenthaceae%29.pdf Palynological study of Bornean ''Nepenthes'' (Nepenthaceae).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161009183725/http://psasir.upm.edu.my/3779/1/Palynological_Study_of_Bornean_Nepenthes_%28Nepenthaceae%29.pdf |date=2016-10-09 }} ''Pertanika Journal of Tropical Agricultural Science'' '''22'''(1): 1–7.
* {{in lang|ms}} Adam, J.H., J.N. Maisarah, A.T.S. Norhafizah, A.H. Hafiza, M.Y. Harun &amp; O.A. Rahim ''et al.'' 2009. Ciri Tanih Pada Habitat ''Nepenthes'' (Nepenthaceae) di Padang Tujuh, Taman Negeri Endau-Rompin Pahang. [Soil Properties in ''Nepenthes'' (Nepenthaceae) Habitat at Padang Tujuh, Endau-Rompin State Park, Pahang.] In: J.H. Adam, G.M. Barzani &amp; S. Zaini (eds.) ''Bio-Kejuruteraan and Kelestarian Ekosistem''. [''Bio-Engineering and Sustainable Ecosystem''.] Kumpulan Penyelidikan Kesihatan Persekitaran, Pusat Penyelidikan Bukit Fraser and Universiti Kebangsaan, Malaysia. pp.&amp;nbsp;147–157.
* {{in lang|fr}} André, E. 1877. [https://web.archive.org/web/20131110043112/http://biodiversityheritagelibrary.org/page/15954261 ''Nepenthes ampullaria'', Jack. ''Nepenthes ampullaria'' var. ''vittata major''.]. ''L'Illustration horticole: revue mensuelle des serres et des jardins'' '''24''': 45–46, t.&amp;nbsp;272. ([https://www.biodiversitylibrary.org/page/7029134 alternate scan])
* {{in lang|id}} Baloari, G., R. Linda &amp; Mukarlina 2013. [http://jurnal.untan.ac.id/index.php/jprb/article/view/1346/1538 Keanekaragaman jenis dan pola distribusi ''Nepenthes'' spp di Gunung Semahung Kecamatan Sengah Temila Kabupaten Landak]. ''Protobiont'' '''2'''(1): 1–6. [http://jurnal.untan.ac.id/index.php/jprb/article/view/1346 Abstract] &lt;!--https://www.webcitation.org/6JC1vBq6P--&gt;
* Beaman, J.H. &amp; C. Anderson 2004. ''The Plants of Mount Kinabalu: 5. Dicotyledon Families Magnoliaceae to Winteraceae''. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu.
* {{in lang|fr}} Besnard, J. 1991. [http://dionee.gr.free.fr/bulletin/txt/d_23_b.htm ''Nepenthes ampullaria'' &quot;Cantley's red&quot;]. ''[[Dionée]]'' '''23'''.
* Beveridge, N.G.P., C. Rauch, P.J.A. Keßler, R.R. van Vugt &amp; P.C. van Welzen 2013. A new way to identify living species of ''Nepenthes'' (Nepenthaceae): more data needed! ''[[Carnivorous Plant Newsletter]]'' '''42'''(4): 122–128.
* {{in lang|la}} Blume, C.L. 1852. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/444841 Ord. Nepenthaceae.] In: ''[https://dx.doi.org/10.5962/bhl.title.274 Museum Botanicum Lugduno-Batavum, sive stirpium exoticarum novarum vel minus cognitarum ex vivis aut siccis brevis expositio. Tom. II. Nr. 1.]'' E.J. Brill, Lugduni-Batavorum. pp.&amp;nbsp;5–10.
* Bonhomme, V., H. Pelloux-Prayer, E. Jousselin, Y. Forterre, J.-J. Labat &amp; L. Gaume 2011. Slippery or sticky? Functional diversity in the trapping strategy of ''Nepenthes'' carnivorous plants. ''New Phytologist'' '''191'''(2): 545–554. {{doi|10.1111/j.1469-8137.2011.03696.x}}
* Bourke, G. 2011. The ''Nepenthes'' of Mulu National Park. ''[[Carniflora Australis]]'' '''8'''(1): 20–31.
* Brearley, F.Q. &amp; M. Mansur 2012. Nutrient stoichiometry of ''Nepenthes'' species from a Bornean peat swamp forest. ''[[Carnivorous Plant Newsletter]]'' '''41'''(3): 105–108.
* Burnett, J.B., M. Davies &amp; G. Taylor (eds.) 2003. [https://web.archive.org/web/20140316005535/http://www.indopacific.org/pdf/Flora-Fauna%20of%20the%20Tangguh%20LNG%20Site.pdf ''Flora and Fauna Survey of the Tangguh LNG Site Papua Province, Indonesia''.] P.T. Hatfindo Prima, Bogor. &lt;!--https://www.webcitation.org/6O6CuwLKq--&gt;
* Chung, A.Y.C. 2006. ''Biodiversity and Conservation of The Meliau Range: A Rain Forest in Sabah's Ultramafic Belt''. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu. {{ISBN|9838121169}}.
* Clarke, C.M. &amp; J.A. Moran 1994. A further record of aerial pitchers in ''Nepenthes ampullaria'' Jack. ''Malayan Nature Journal'' '''47''': 321–323.
* Cresswell, J.E. 1998. Morphological correlates of necromass accumulation in the traps of an Eastern tropical pitcher plant, ''Nepenthes ampullaria'' Jack, and observations on the pitcher infauna and its reconstitution following experimental removal. ''Oecologia'' '''113'''(3): 383–390. {{doi|10.1007/s004420050390}}
* {{in lang|id}} Desti 2009. [https://web.archive.org/web/20120611225229/http://repository.unand.ac.id/9169/ Anatomi daun dua jenis kantung semar (''Nepenthes ampullaria'' Jack dan ''Nepenthes singalana'' Becc.).]Thesis, Andalas University, Padang.  &lt;!--https://www.webcitation.org/6JMlckWIT--&gt;
* {{in lang|id}} Deswita, E. 2010. [https://web.archive.org/web/20120612020547/http://repository.unand.ac.id/15279/ Perkembangan ginesium beberapa jenis ''Nepenthes'' (''N.&amp;nbsp;ampullaria'' Jack., ''N.&amp;nbsp;gracilis'' Korth. dan ''N.&amp;nbsp;reinwardtiana'' Miq.).]Thesis, Andalas University, Padang.  &lt;!--https://www.webcitation.org/6JMgmuUK5--&gt;
* Dixon, W.E. 1889. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/25922524 ''Nepenthes''.] ''The Gardeners' Chronicle'', series 3, '''6'''(144): 354.
* {{in lang|id}} Enjelina, W. 2012. [https://web.archive.org/web/20131228091108/http://pasca.unand.ac.id/id/wp-content/uploads/2011/09/ANALISIS-HIBRID-ALAM-KANTUNG-SEMAR-Nepenthes-DI-BUKIT-TARATAK-KABUPATEN-PESISIR-SELATAN-SUMATERA-BARAT-DENGAN-TEKNIK-RAPD2.pdf Analisis hibrid alam kantung semar (''Nepenthes'') di Bukit Taratak Kabupaten Pesisir Selatan Sumatera Barat dengan teknik RAPD.] MSc thesis, Andalas University, Padang. &lt;!--https://www.webcitation.org/6JKxEhdcF--&gt;
* Fashing, N.J. 2010. [http://njfash.people.wm.edu/Trends%20in%20Acarology%202009.pdf Two novel adaptations for dispersal in the mite family Histiostomatidae (Astigmata).] In: M.W. Sabelis &amp; J. Bruin (eds.) ''[https://books.google.com/books?id=BBGkhCHzyfkC Trends in Acarology: Proceedings of the 12th International Congress]''. Springer Science, Dordrecht. pp.&amp;nbsp;81–84. {{doi|10.1007/978-90-481-9837-5}}
* Frazier, C.K. 2000. [https://www.youtube.com/watch?v=3fXTYbZOIvU Reproductive isolating mechanisms and fitness among tropical pitcher plants (''Nepenthes'') and their hybrids]. [video] The 3rd Conference of the International Carnivorous Plant Society, San Francisco, USA.
* Green, T.L. &amp; S. Green 1964. Stem pitchers on ''Nepenthes ampullaria''. ''Malayan Nature Journal'' '''18''': 209–211.
* {{in lang|id}} Hanafi, H. 2010. [https://web.archive.org/web/20120611225011/http://repository.unand.ac.id/9581/ Pertumbuhan ''Nepenthes ampullaria'' Jack. pada medium MS modifikasi dan penambahan beberapa konsentrasi BAP.]Thesis, Andalas University, Padang.  &lt;!--https://www.webcitation.org/6JMg4GCMy--&gt;
* {{in lang|id}} Hanafiah, L. 2008. [https://web.archive.org/web/20120612014246/http://repository.unand.ac.id/11731/ Studi habitat ''Nepenthes ampullaria'' Jack di Kawasan Taman Wisata Alam Lembah Harau.]MSc thesis, Andalas University, Padang.  &lt;!--https://www.webcitation.org/6JMf8V5zh--&gt;
* {{in lang|id}} Handayani, T. 1999. [http://repository.ipb.ac.id/bitstream/handle/123456789/24961/prosiding_penelitian_ilmu_hayat-16.pdf Konservasi ''Nepenthes'' di kebun raya Indonesia.] [Conservation of ''Nepenthes'' in Indonesian botanic gardens.] In: A. Mardiastuti, I. Sudirman, K.G. Wiryawan, L.I. Sudirman, M.P. Tampubolon, R. Megia &amp; Y. Lestari (eds.) ''Prosiding II: Seminar Hasil-Hasil Penelitian Bidang Ilmu Hayat''. Pusat Antar Universitas Ilmu Hayat IPB, Bogor. pp.&amp;nbsp;365–372.
* {{in lang|id}} Handayani, T. &amp; R. Hendrian 1999. [https://web.archive.org/web/20120319205507/http://elib.pdii.lipi.go.id/katalog/index.php/searchkatalog/downloadDatabyId/2442/2443.pdf Strategi konservasi ''Nepenthes ampullaria'' Jack.] [Conservation strategy of ''Nepenthes ampullaria'' Jack.] In: ''Workshop &amp; Promosi Flora Kawasan Timur Indonesia''. Kebun Raya Ekakarya Bali, Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia, Bogor. pp.&amp;nbsp;1–6.
* Handayani, T., D. Latifah &amp; Dodo 2005. [http://biodiversitas.mipa.uns.ac.id/D/D0604/D060407.pdf Diversity and growth behaviour of ''Nepenthes'' (pitcher plants) in Tanjung Puting National Park, Central Kalimantan Province.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131228034112/http://biodiversitas.mipa.uns.ac.id/D/D0604/D060407.pdf |date=2013-12-28 }} ''Biodiversitas'' '''6'''(4): 248–252 . &lt;!--https://www.webcitation.org/6JO1LerIO--&gt; [http://biodiversitas.mipa.uns.ac.id/D/D0604/D060400aa.pdf Cover] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131228034116/http://biodiversitas.mipa.uns.ac.id/D/D0604/D060400aa.pdf |date=2013-12-28 }} &lt;!--https://www.webcitation.org/6JO1PFzny--&gt;
* Hansen, E. 2001. [http://discovermagazine.com/2001/oct/featplants Where rocks sing, ants swim, and plants eat animals: finding members of the ''Nepenthes'' carnivorous plant family in Borneo]. ''Discover'' '''22'''(10): 60–68.
* Hernawati &amp; P. Akhriadi 2006. ''[[A Field Guide to the Nepenthes of Sumatra]]''. PILI-NGO Movement, Bogor.
* Hirst, S. 1928. A new tyroglyphid mite (''Zwickia nepenthesiana'' sp. n.) from the pitchers of ''Nepenthes ampullaria''. ''Journal of the Malayan Branch of the British Royal Asiatic Society'' '''6''': 19–22.
* Hooker, J.D. 1859. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/12906432 XXXV. On the origin and development of the pitchers of ''Nepenthes'', with an account of some new Bornean plants of that genus]. ''The Transactions of the Linnean Society of London'' '''22'''(4): 415–424. {{doi|10.1111/j.1096-3642.1856.tb00113.x}}
* Hwee, K.C. 1996. Carnivorous plants and sites in Singapore. ''[[Bulletin of the Australian Carnivorous Plant Society, Inc.]]'' '''15'''(4): 12–15.
* Kato, M., M. Hotta, R. Tamin &amp; T. Itino 1993. Inter- and intra-specific variation in prey assemblages and inhabitant communities in ''Nepenthes'' pitchers in Sumatra. ''Tropical Zoology'' '''6'''(1): 11–25. [http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&amp;collection=ENV&amp;recid=2978780 Abstract]
* Kitching, R.L. 2000. [https://books.google.com/books?id=B4F2XYMmRG0C ''Food Webs and Container Habitats: The natural history and ecology of phytotelmata'']. Cambridge University Press, Cambridge.
* Korthals, P.W. 1839. [[Over het geslacht Nepenthes|Over het geslacht ''Nepenthes'']]. In: C.J. Temminck 1839–1842. ''Verhandelingen over de Natuurlijke Geschiedenis der Nederlandsche overzeesche bezittingen; Kruidkunde''. Leiden. pp.&amp;nbsp;1–44, t. 1–4, 13–15, 20–22.
* {{in lang|cs}} Koudela, I. 1998. [http://www.darwiniana.cz/sklad/sklad/Trifid/skeny/600DPI/T1998_2/36.png Klíčí nebo neklíčí] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200509102238/http://www.darwiniana.cz/sklad/sklad/Trifid/skeny/600DPI/T1998_2/36.png |date=2020-05-09 }}. ''[[Trifid (journal)|Trifid]]'' '''1998'''(2): 36–37. ([http://www.darwiniana.cz/sklad/sklad/Trifid/skeny/600DPI/T1998_2/37.png page 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200509102243/http://www.darwiniana.cz/sklad/sklad/Trifid/skeny/600DPI/T1998_2/37.png |date=2020-05-09 }})
* Kurup, R., A.J. Johnson, S. Sankar, A.A. Hussain, C.S. Kumar &amp; S. Baby 2013. Fluorescent prey traps in carnivorous plants. ''Plant Biology'' '''15'''(3): 611–615. {{doi|10.1111/j.1438-8677.2012.00709.x}}
* Lam, S.Y. 1982. ''Tripteroides aranoides'' (Theobald) in two pitcher plants, ''Nepenthes ampullaria'' Jack and ''N.&amp;nbsp;gracilis'' Korth., at Kent Ridge (Diptera: Culicidae). BSc (Hons.) thesis, National University of Singapore.
* Lecoufle, M. 1990. ''Nepenthes ampullaria''. In: ''Carnivorous Plants: Care and Cultivation''. Blandford, London. pp.&amp;nbsp;130–131.
* Lee, C.C. 2000. [https://www.youtube.com/watch?v=Wn3Jr20mySk Recent ''Nepenthes'' Discoveries]. [video] The 3rd Conference of the International Carnivorous Plant Society, San Francisco, USA.
* Lim, S.H., D.C.Y. Phua &amp; H.T.W. Tan 2000. Primer design and optimization for RAPD analysis of ''Nepenthes''. ''Biologia Plantarum'' '''43'''(1): 153–155. {{doi|10.1023/A:1026535920714}}
* Macfarlane, J.M. 1914. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/33794727 Family XCVI. Nepenthaceæ.] [pp.&amp;nbsp;279–288] In: J.S. Gamble. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/33794727 Materials for a flora of the Malayan Peninsula, No. 24.] ''Journal &amp; Proceedings of the Asiatic Society of Bengal'' '''75'''(3): 279–391.
* {{in lang|id}} Mansur, M. 2001. [https://web.archive.org/web/20120319205635/http://elib.pdii.lipi.go.id/katalog/index.php/searchkatalog/downloadDatabyId/1286/1286.pdf Koleksi ''Nepenthes'' di Herbarium Bogoriense: prospeknya sebagai tanaman hias.] In: ''Prosiding Seminar Hari Cinta Puspa dan Satwa Nasional''. Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia, Bogor. pp.&amp;nbsp;244–253. &lt;!--https://www.webcitation.org/6N4U7jyaF--&gt;
* {{in lang|id}} Mansur, M. 2007. Keanekaragaman jenis ''Nepenthes'' (kantong semar) dataran rendah di Kalimantan Tengah. [Diversity of lowland ''Nepenthes'' (kantong semar) in Central Kalimantan.] ''Berita Biologi'' '''8'''(5): 335–341. [https://web.archive.org/web/20131228140619/http://digilib.biologi.lipi.go.id/view.html?idm=39057 Abstract]
* {{in lang|id}} Mansur, M. 2008. [http://ejurnal.bppt.go.id/index.php/JTL/article/view/534/392 Penelitian ekologi ''Nepenthes'' di Laboratorium Alam Hutan Gambut Sabangau Kereng Bangkirai Kalimantan Tengah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304025237/http://ejurnal.bppt.go.id/index.php/JTL/article/view/534/392 |date=2016-03-04 }}. [Ecological studies on ''Nepenthes'' at Peat Swamps Forest Natural Laboratory, Kereng Bangkirai Sabangau, Central Kalimantan.] ''Jurnal Teknologi Lingkungan'' '''9'''(1): 67–73. [http://ejurnal.bppt.go.id/index.php/JTL/article/view/534 Abstract] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130912085709/http://ejurnal.bppt.go.id/index.php/JTL/article/view/534 |date=2013-09-12 }} &lt;!----&gt;
* Mansur, M. &amp; F.Q. Brearley 2008. [https://archive.today/20120708125245/http://ejurnal.bppt.go.id/ejurnal/index.php/JTL/article/view/561 Ecological studies on ''Nepenthes'' at Barito Ulu, Central Kalimantan, Indonesia]. ''Jurnal Teknologi Lingkungan'' '''9'''(3): 271–276.
* {{in lang|de}} Marwinski, D. 2014. Eine Expedition nach West-Papua oder auf den Spuren von ''Nepenthes paniculata''. ''[[Das Taublatt]]'' '''78''': 11–44.
* McPherson, S.R. &amp; A. Robinson 2012. ''[[Field Guide to the Pitcher Plants of Borneo]]''. Redfern Natural History Productions, Poole.
* Meimberg, H., A. Wistuba, P. Dittrich &amp; G. Heubl 2001. Molecular phylogeny of Nepenthaceae based on cladistic analysis of plastid trnK intron sequence data. ''Plant Biology'' '''3'''(2): 164–175. {{doi|10.1055/s-2001-12897}}
* {{in lang|de}} Meimberg, H. 2002. [http://edoc.ub.uni-muenchen.de/1078/1/Meimberg_Harald.pdf Molekular-systematische Untersuchungen an den Familien Nepenthaceae und Ancistrocladaceae sowie verwandter Taxa aus der Unterklasse Caryophyllidae s. l..] PhD thesis, Ludwig Maximilian University of Munich, Munich. &lt;!--https://www.webcitation.org/6LJEfYI5A--&gt;
* Meimberg, H. &amp; G. Heubl 2006. Introduction of a nuclear marker for phylogenetic analysis of Nepenthaceae. ''Plant Biology'' '''8'''(6): 831–840. {{doi|10.1055/s-2006-924676}}
* Meimberg, H., S. Thalhammer, A. Brachmann &amp; G. Heubl 2006. Comparative analysis of a translocated copy of the ''trnK'' intron in carnivorous family Nepenthaceae. ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' '''39'''(2): 478–490. {{doi|10.1016/j.ympev.2005.11.023}}
* {{in lang|id}} Meriko, L. 2010. [https://web.archive.org/web/20120612063250/http://repository.unand.ac.id/14611/ Perkembangan androesium beberapa jenis ''Nepenthes'' (''N.&amp;nbsp;ampullaria'' Jack., ''N.&amp;nbsp;gracilis'' Korth. dan ''N.&amp;nbsp;reinwardtiana'' Miq.).]MSc thesis, Andalas University, Padang.  &lt;!--https://www.webcitation.org/6JN5Wx0bE--&gt;
* Mey, F.S. 2014. [http://carnivorousockhom.blogspot.fr/2014/02/a-short-visit-to-papua-video-by.html A short visit to Papua, video by Alastair Robinson and Davide Baj.] ''Strange Fruits: A Garden's Chronicle'', 25 February 2014.
* Mogi, M. &amp; K.L. Chan 1997. Variation in communities of dipterans in ''Nepenthes'' pitchers in Singapore: predators increase prey community diversity. ''Annals of the Entomological Society of America'' '''90'''(2): 177–183.
* Moran, J.A., W.E. Booth &amp; J.K. Charles 1999. [https://web.archive.org/web/20071025220545/http://aob.oxfordjournals.org/cgi/reprint/83/5/521.pdf Aspects of pitcher morphology and spectral characteristics of six Bornean ''Nepenthes'' pitcher plant species: implications for prey capture.] ''Annals of Botany'' '''83''': 521–528.
* Mullins, J. &amp; M. Jebb 2009. [https://web.archive.org/web/20130602223803/http://www.botanicgardens.ie/herb/research/nepenthes.htm Phylogeny and biogeography of the genus ''Nepenthes'']. National Botanic Gardens, Glasnevin. &lt;!--https://www.webcitation.org/6JOBsiKLL--&gt;
* {{in lang|id}} Murniati, Syamswisna &amp; A. Nurdini 2013. [http://jurnal.untan.ac.id/index.php/jpdpb/article/view/806/pdf Pembuatan ''flash card'' dari hasil inventarisasi ''Nepenthes'' di hutan adat desa Teluk Bakung]. ''Jurnal Pendidikan dan Pembelajaran'' '''2'''(1): [unpaginated; 14&amp;nbsp;pp.] [http://jurnal.untan.ac.id/index.php/jpdpb/article/view/806 Abstract] &lt;!--https://www.webcitation.org/6JC3R0wt2--&gt;
* {{in lang|ja}} Oikawa, T. 1992. ''Nepenthes ampullaria'' Jack. In: {{Nihongo||無憂草 – Nepenthes|[[List of Nepenthes literature|Muyū kusa – Nepenthes]]}}. [''The Grief Vanishing''.] Parco Co., Japan. pp.&amp;nbsp;34–37.
* Osunkoya, O.O., S.D. Daud &amp; F.L. Wimmer 2008. Longevity, lignin content and construction cost of the assimilatory organs of ''Nepenthes'' species. ''Annals of Botany'' '''102'''(5): 845–853. {{doi|10.1093/aob/mcn162}}
* {{in lang|id}} Rahmawati, Y. 2010. [https://web.archive.org/web/20120612011954/http://repository.unand.ac.id/9255/ Pengawetan polen ''Nepenthes ampullaria'' Jack. dengan beberapa pelarut organik.]Thesis, Andalas University, Padang.  &lt;!--https://www.webcitation.org/6JMkvfwIq--&gt;
* Rice, B. 2007. Carnivorous plants with hybrid trapping strategies. ''[[Carnivorous Plant Newsletter]]'' '''36'''(1): 23–27.
* Ridley, H.N. 1916. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/745146 Nepenthaceæ.] [pp.&amp;nbsp;139–141] In: [https://www.biodiversitylibrary.org/page/745006 I. Report on the botany of the Wollaston Expedition to Dutch New Guinea, 1912–13.] ''The Transactions of the Linnean Society of London'', series 2: botany, '''9'''(1): 1–269. {{doi|10.1111/j.1095-8339.1916.tb00009.x}}
* Robinson, A. 1995 ['1994/95']. Plant findings in Malaysia. ''[[The Carnivorous Plant Society Journal]]'' '''18''': 44–47.
* Rottloff, S., R. Stieber, H. Maischak, F.G. Turini, G. Heubl &amp; A. Mithöfer 2011. Functional characterization of a class III acid endochitinase from the traps of the carnivorous pitcher plant genus, ''Nepenthes''. ''Journal of Experimental Botany'' '''62'''(13): 4639–4647. {{doi|10.1093/jxb/err173}}
* Shivas, R.G. 1984. ''[[Pitcher Plants of Peninsular Malaysia &amp; Singapore]]''. Maruzen Asia, Kuala Lumpur.
* Slack, A. 1979. ''Nepenthes ampullaria''. In: ''Carnivorous Plants''. Ebury Press, London. pp.&amp;nbsp;82–84.
* Steffan, W.A. &amp; N.L. Evenhuis 1982. [http://www.mosquitocatalog.org/pdfs/MS14N01P001.PDF A new species of ''Toxorhynchites'' from Papua New Guinea (Diptera: Culicidae).] {{Dead link|date=April 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Mosquito Systematics'' '''14'''(1): 1–13.
* {{in lang|id}} Syamsuardi &amp; R. Tamin 1994. [https://web.archive.org/web/20160303215043/http://repository.unand.ac.id/16644/ Kajian kekerabatan jenis-jenis ''Nepenthes'' di Sumatera Barat.]Project report, Andalas University, Padang.  &lt;!--https://www.webcitation.org/6JLCTvrXg--&gt;
* {{in lang|id}} Syamsuardi 1995. [https://web.archive.org/web/20160303224315/http://repository.unand.ac.id/2819/ Klasifikasi numerik kantong semar (''Nepenthes'') di Sumatera Barat.][Numerical classification of pitcher plants (''Nepenthes'') in West Sumatra.] ''Journal Matematika dan Pengetahuan Alam'' '''4'''(1): 48–57.  &lt;!--https://www.webcitation.org/6JN8nxPsh--&gt;
* Takeuchi, Y., M.M. Salcher, M. Ushio, R. Shimizu-Inatsugi, M.J. Kobayashi, B. Diway, C. von Mering, J. Pernthaler &amp; K.K. Shimizu 2011. ''In situ'' enzyme activity in the dissolved and particulate fraction of the fluid from four pitcher plant species of the genus ''Nepenthes''. ''PLOS One'' '''6'''(9): e25144. {{doi|10.1371/journal.pone.0025144}}
* Tan, W.K. &amp; C.L. Wong 1996. Aerial pitchers of ''Nepenthes ampullaria''. ''Nature Malaysiana'' '''21'''(1): 12–14.
* Teo, L.L. 2001. [http://hdl.handle.net/10497/1490 Study of natural hybridisation in some tropical plants using amplified fragment length polymorphism analysis]. MSc thesis, Nanyang Technological University, Singapore.
* Thorogood, C. 2010. ''[[The Malaysian Nepenthes: Evolutionary and Taxonomic Perspectives]]''. Nova Science Publishers, New York.
* Wong, D. 1996. [http://www.carnivorousplants.org/cpn/articles/CPNv25n1p10_14.pdf Thoughts, reflections, and upper ''Nepenthes ampullaria'' pitcher.] ''[[Carnivorous Plant Newsletter]]'' '''25'''(1): 10–14.
* {{in lang|id}} Yogiara 2004. [http://repository.ipb.ac.id/bitstream/handle/123456789/9139/2004yog.pdf Analisis komunitas bakteri cairan kantung semar (''Nepenthes'' spp.) menggunakan teknik ''terminal restriction fragment length polymorphism'' (T-RFLP) dan ''amplified ribosomul DNA restriction analysis'' (ARDRA).] MSc thesis, Bogor Agricultural University, Bogor.
* Yogiara, A. Suwanto &amp; M.T. Suhartono 2006. [http://jurnal.ipb.ac.id/index.php/mikrobiologi/article/view/526 A complex bacterial community living in pitcher plant fluid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110819044841/http://jurnal.ipb.ac.id/index.php/mikrobiologi/article/view/526 |date=2011-08-19 }}. ''Jurnal Mikrobiologi Indonesia'' '''11'''(1): 9–14.
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tv48z James Wong and the Malaysian Garden]. [video] BBC Two.
&lt;!--http://www.etour-singapore.com/pitcher-plants-in-singapore.html = https://www.webcitation.org/6MCg91W4H?url=http://www.etour-singapore.com/pitcher-plants-in-singapore.html (where to find in Singapore)--&gt;
{{Refend}}

==External links==
{{Commons|Nepenthes ampullaria}}
{{Wikispecies}}
*[http://cpphotofinder.com/nepenthes-ampullaria-10.html Photographs of ''N.&amp;nbsp;ampullaria''] at the Carnivorous Plant Photofinder

{{Nepenthes}}

{{Taxonbar|from=Q134453}}

[[വർഗ്ഗം:തായ്ലാന്റിലെ സസ്യജാലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലേഷ്യയിലെ സസ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>taiylkvoz2551qimh3vc67jlwnaryw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പയസ് മേലെക്കണ്ടത്തിൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>611368</id>
    <revision>
      <id>4682325</id>
      <parentid>4018113</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7529" sha1="3xqqwx0ydd8l24hwmh5ncnr0bdkh9s1" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name             = പയസ് മേലെക്കണ്ടത്തിൽ 
| period           = 
| website          = 
| relatives        = 
| children         = 
| partner          = 
| spouse           = 
| notableworks     = 
| movement         = 
| subject          = 
| genre            = 
| nationality      = ഭാരതീയൻ
| image            = 
| occupation       = {{hlist|എഴുത്തുകാരൻ|അദ്ധ്യാപകൻ|പണ്ഡിതൻ|ചരിത്രകാരൻ}}
| education        = 
*[[കേരള സർവകലാശാല]]
*[[പോണ്ടിച്ചേരി സർവകലാശാല|പോണ്ടിച്ചേരി കേന്ദ്ര സർവകലാശാല]] (എം. ഫിൽ., പിഎച്ച്ഡി)
* ഫാക്കൽദാദെ ദാസ് ലെത്രാസ്, [[ലിസ്ബൺ സർവ്വകലാശാല]]  (പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ)
* [[ലിസ്ബൺ നോവ സർവ്വകലാശാല]], (പോർച്ചുഗീസ് പുരാലിഖിതപഠനം (പാലിയോഗ്രഫി))
*[[ഹൈഡൽബർഗ് സർവ്വകലാശാല]]
| residence        = 
| birth_place      = 
| birth_date       = 
| birth_name       = 
| pseudonym        = 
| honorific_suffix = 
| caption          = 
| signature        = 
| years_active     = 
| honorific_prefix = ഫാ. ഡോ.
}}
ഒരു ഇന്ത്യൻ ചരിത്രകാരനും സിറോ-മലബാർ സഭയിലെ ഒരു വൈദികനുമാണ് '''പയസ് മേലെക്കണ്ടത്തിൽ''' (ജനനം 1960)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Malekandathil, Pius |url=https://id.loc.gov/authorities/names/no2002026967.html |website=id.loc.gov |access-date=December 24, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.syromalabarchurch.in/priest.php?id=8433|title=Pius Malekandathil's profile in Syro-Malabar Church website|access-date=2024-01-04|archive-date=2021-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20211223172905/http://www.syromalabarchurch.in/priest.php?id=8433|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ദില്ലിയിലെ [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാല]]യിലെ ചരിത്ര പഠന വിഭാഗത്തിലെ ഒരു വിരമിച്ച പ്രൊഫസറുമാണ് ഇദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://jnu.irins.org/profile/56776|title=Pius Malekandathil's profile at JNU}}&lt;/ref&gt;

ഇന്ത്യയുടെ മദ്ധ്യകാല ചരിത്രം, കേരളത്തിലെ മാർത്തോമാ നസ്രാണികൾ തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ച് നിരവധി ചരിത്രപുസ്തകങ്ങൾ ഇദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.timesofindia.com/city/goa/a-cross-to-pay-homage-to/articleshow/44903344.cms#_ga=2.4967347.1047982995.1640280746-907101366.1640280746|title=A Cross to pay Homage|website=[[The Times of India]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://jnu.academia.edu/PiusMalekandathil/CurriculumVitae|title=jnu.academia.edu}}&lt;/ref&gt;

==തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==

*[https://books.google.com/books?id=LAhuAAAAMAAJ The Germans, the Portuguese and India] (1999)
*[https://books.google.com/books?id=soNRTQBuJn4C Portuguese Cochin and the Maritime Trade of India, 1500-1663] (2001)&lt;ref&gt;{{cite journal |last=de Silva |first=Chandra R. |year=2003 |title=Portuguese Cochin and the Maritime Trade of India, 1500–1663. By Pius Malekandathil. New Delhi: Manohar, 2001. 324 pp. |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-asian-studies_2003-02_62_1/page/313 |journal=The Journal of Asian Studies |volume=62 |issue=1 |pages=313–314 |doi=10.2307/3096215|jstor=3096215 }}&lt;/ref&gt;
* [https://books.google.com/books?id=cUKybwAACAAJ  Jornada of Dom Alexis de Menesis: A Portuguese Account of the Sixteenth Century Malabar] ([[അന്റോണിയോ ദെ ഗുവേയ]]; [[അലെക്സിസ് മെനെസിസിന്റെ ജൊർണാദ|അലക്സിസ് മെനസിസിന്റെ ജോർണാദയുടെ]] ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തനം, സംശോധന 2003)
* [https://books.google.com/books?id=rN69iFj1PJoC Maritime India: Trade, Religion and Polity, the Indian Ocean] (2010);&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Pati |first=George |year=2011 |title=Maritime India: Trade, Religion and Politics in the Indian Ocean. By Pius Malekandathil. Delhi, India: Primus Books, 2010. 211 pp. $64.00 (cloth). |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-asian-studies_2011-05_70_2/page/622 |journal=The Journal of Asian Studies |volume=70 |issue=2 |pages=622–623 |doi=10.1017/S0021911811000751|s2cid=163200357 }}&lt;/ref&gt; 
* [https://books.google.com/books?id=Xbi5kQEACAAJ The Mughals, the Portuguese and the Indian Ocean: Changing Imageries of Maritime India] (2013);
* [https://www.amazon.in/Cities-Medieval-India-Yogesh-Sharma/dp/9380607997 Cities in Medieval India] (സഹസംശോധകൻ: യോഗേഷ് ശർമ്മ, 2014).&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hasan |first=Farhat |year=2016 |title=Book Review: Yogesh Sharma and Pius Malekandathil (eds), Cities in Medieval India |journal=The Medieval History Journal |volume=19 |issue=1 |pages=164–166 |doi=10.1177/0971945816636273|s2cid=163323704 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;
* [https://www.cambridge.org/core/journals/itinerario/article/abs/pius-malekandathil-joy-lk-pachuau-and-tankia-sarkar-eds-christianity-in-indian-history-issues-of-culture-power-and-knowledge-delhi-primus-books-2016-283-pp-isbn-97893840408266-7495/061D02BB15B9B5D379811F4EBD18B986 Christianity in Indian History: Issues of Culture, Power, and Knowledge]. (സഹസംശോധകർ: ജോയ് എൽ.കെ. പച്ചാവു, തനിക്ക സർക്കാർ, 2016)&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Frykenberg |first=Robert Eric |year=2018 |title=Book review: Pius Malekandathil, Joy L. K. Pachau and Tanika Sarkar (eds), Christianity in Indian History: Issues of Culture, Power and Knowledge |journal=Studies in History |volume=34 |issue=2 |pages=207–212 |doi=10.1177/0257643018762941|s2cid=165542473 }}&lt;/ref&gt;
*[https://web.archive.org/web/20240104170844/https://franklin.library.upenn.edu/catalog/FRANKLIN_9977600001103681 India, the Portuguese and maritime interactions] (സഹസംശോധകർ: ലോതിക വരദരാജൻ, അമർ ഫാറൂഖി, 2019)

==അവലംബം==
{{Reflist}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Malekandathil, Pius}}
[[വർഗ്ഗം:20ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ ചരിത്രകാരന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം: സിറോ-മലബാർ വൈദികർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാലയിലെ അക്കാദമിക ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]
[[വർഗ്ഗം:1960-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:21ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ ചരിത്രകാരന്മാർ]]</text>
      <sha1>3xqqwx0ydd8l24hwmh5ncnr0bdkh9s1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബിഗ് ഡാറ്റ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>613415</id>
    <revision>
      <id>4682463</id>
      <parentid>4562977</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22811" sha1="q1h0znm5hxbzrr2fo6gdgj8exm4u7h2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Big data}}
[[File:Hilbert InfoGrowth.png|thumb|right|400px|ഡിജിറ്റൽ ആഗോള വിവര-സംഭരണ ശേഷിയുടെ നോൺ-ലീനിയർ വളർച്ചയും അനലോഗ് സംഭരണത്തിന്റെ ക്ഷയവും&lt;ref&gt;{{cite journal|url= http://www.martinhilbert.net/WorldInfoCapacity.html|title= The World's Technological Capacity to Store, Communicate, and Compute Information|volume= 332|issue= 6025|pages= 60–65|journal= Science |access-date= 13 April 2016|bibcode= 2011Sci...332...60H|last1= Hilbert|first1= Martin|last2= López|first2= Priscila |year= 2011|doi= 10.1126/science.1200970|pmid= 21310967|s2cid= 206531385 |archive-date= 14 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160414233810/http://www.martinhilbert.net/WorldInfoCapacity.html/|url-status= live |doi-access= free}}&lt;/ref&gt;]]
പരമ്പരാഗത ഡാറ്റാ പ്രോസസ്സിംഗ് ആപ്ലിക്കേഷൻ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തത്ര വലുതോ സങ്കീർണ്ണമോ ആയ ഡാറ്റാ സെറ്റുകളെയാണ് '''ബിഗ് ഡാറ്റ''' പ്രധാനമായും സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. നിരവധി എൻട്രികളുള്ള (വരികൾ) ഡാറ്റ കൂടുതൽ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ പവർ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു, അതേസമയം ഉയർന്ന സങ്കീർണ്ണതയുള്ള ഡാറ്റ (കൂടുതൽ ആട്രിബ്യൂട്ടുകൾ അല്ലെങ്കിൽ കോളങ്ങൾ) ഉയർന്ന തെറ്റായ കണ്ടെത്തൽ നിരക്കിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last= Breur |first=Tom|date=July 2016|title=Statistical Power Analysis and the contemporary &quot;crisis&quot; in social sciences|journal=Journal of Marketing Analytics |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |location= London, England |volume=4 |issue=2–3 |pages=61–65 |doi=10.1057/s41270-016-0001-3 |issn=2050-3318|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;വലിയ ഡാറ്റ പുസ്തകങ്ങളുടെ ഒരു ഭീമാകാരമായ ലൈബ്രറി ഉള്ളതുപോലെയാണ്; ഏതാനും പേജുകൾ മാത്രം വായിച്ചുകൊണ്ട് നിങ്ങൾക്ക് പൂർണ്ണമായ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾ മുഴുവൻ ചിത്രവും നോക്കുമ്പോൾ മാത്രം മനസ്സിലാകുന്ന ഒരു വലിയ അളവിലുള്ള വിവരമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite thesis|last=Mahdavi-Damghani |first= Babak |date=2019|title=Data-Driven Models &amp; Mathematical Finance: Apposition or Opposition?|type=DPhil thesis |publisher= [[University of Oxford]]|location=Oxford, England |url= https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:052f01aa-3f27-4144-87b6-200b7efbb4fa |ssrn=3521933|page=21}}&lt;/ref&gt; 

വലിയ ഡാറ്റകൾ വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോഴുള്ള വെല്ലുവിൾ ഡാറ്റ ക്യാപ്ചർ ചെയ്യൽ, ഡാറ്റ സംഭരണം, ഡാറ്റ വിശകലനം, തിരയൽ, പങ്കിടൽ, കൈമാറ്റം, ദൃശ്യവൽക്കരണം, ചോദ്യം ചെയ്യൽ, അപ്ഡേറ്റ് ചെയ്യൽ, വിവര സ്വകാര്യത, ഡാറ്റ ഉറവിടം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ബിഗ് ഡാറ്റ യഥാർത്ഥത്തിൽ മൂന്ന് പ്രധാന ആശയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: വോളിയം, വൈവിധ്യം, വേഗത.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=2016-09-17|title=The 5 V's of big data|url=https://www.ibm.com/blogs/watson-health/the-5-vs-of-big-data/|access-date=2021-01-20|website=Watson Health Perspectives|language=en-US|archive-date=18 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118085939/https://www.ibm.com/blogs/watson-health/the-5-vs-of-big-data/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;ബിഗ് ഡാറ്റ വിശകലനം ഒരു വലിയ പസിൽ സോൾവ് ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് പോലെയാണ്, ചിലപ്പോൾ ശരിയായ ഭാഗങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. നിങ്ങളുടെ പക്കലുള്ള വിവരങ്ങൾ വിശ്വാസയോഗ്യമാണെന്നും ഒരു പസിൽ കഷണങ്ങൾ പോലെ കൃത്യമായി യോജിക്കുന്നുവെന്നും ഉറപ്പാക്കുന്നതാണ് ബിഗ് ഡാറ്റയിലെ സത്യസന്ധത കൊണ്ടർത്ഥമാക്കുന്നത്. ബിഗ് ഡാറ്റ വിശ്വസനീയമാണെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുന്നില്ലെങ്കിൽ, വിശാലവും വൈവിധ്യപൂർണ്ണവുമായ വിവരങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് നിങ്ങളുടെ സ്ഥാപനത്തിന് നേട്ടങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ പ്രശ്‌നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Cappa |first1= Francesco |last2=Oriani |first2=Raffaele |last3=Peruffo |first3=Enzo |last4=McCarthy |first4=Ian |date=2021 |title=Big Data for Creating and Capturing Value in the Digitalized Environment: Unpacking the Effects of Volume, Variety, and Veracity on Firm Performance |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jpim.12545 |journal=Journal of Product Innovation Management |language=en |volume=38 |issue=1 |pages=49–67 |doi=10.1111/jpim.12545 |s2cid=225209179 |issn=0737-6782}}&lt;/ref&gt;

&quot;ബിഗ് ഡാറ്റ&quot; എന്നതിന്റെ അർത്ഥം, ഭാവിയിലെ ട്രെൻഡുകൾ പ്രവചിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ ആളുകൾ ഓൺലൈനിൽ എങ്ങനെ പെരുമാറുമെന്ന് മനസ്സിലാക്കുക തുടങ്ങിയ നിരവധി വിവരങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പാറ്റേണുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിന് ഫാൻസി കമ്പ്യൂട്ടർ തന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുക എന്നാണ്. ഇത് ഒരു വലിയ അളവിലുള്ള ഡാറ്റ ഉള്ളത് മാത്രമല്ല, അത് മനസ്സിലാക്കാനും ഉപയോഗപ്രദമായ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ നേടാനും സ്‌മാർട്ട് ടൂളുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ്. ഡാറ്റയുടെ പുതിയ ലോകത്ത് പ്രാധാന്യമുള്ള പ്രധാന കാര്യമല്ല ധാരാളം ഡാറ്റ ഉള്ളത്; എല്ലാ വിവരങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാനും അതിൽ നിന്ന് പ്രയോജനം നേടാനും സ്മാർട്ട് ടെക്നിക്കുകൾ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതാണ് കൂടുതൽ പ്രധാനം. വളരെയധികം ഡാറ്റ ഉള്ളത് മാത്രമല്ല, അത് മനസ്സിലാക്കാനും വിലപ്പെട്ട സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ എക്‌സ്‌ട്രാക്‌റ്റുചെയ്യാനും സ്‌മാർട്ട് രീതികൾ ഉപയോഗിക്കുക എന്നതാണ് പ്രധാനം.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=boyd |first1=dana |last2=Crawford |first2=Kate |title=Six Provocations for Big Data |journal=Social Science Research Network: A Decade in Internet Time: Symposium on the Dynamics of the Internet and Society |date=21 September 2011 |doi=10.2139/ssrn.1926431 |s2cid=148610111 |url=http://osf.io/nrjhn/ |access-date=12 July 2019 |archive-date=28 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228015558/https://osf.io/nrjhn/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;ശാസ്ത്രജ്ഞർ, ബിസിനസുകാർ, ഡോക്ടർമാർ, പരസ്യദാതാക്കൾ, ഗവൺമെന്റുകൾ തുടങ്ങിയ ആളുകൾക്ക് വലിയൊരു കൂട്ടം വിവരങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, പ്രത്യേകിച്ചും ഓൺലൈൻ തിരയലുകൾ, സാമ്പത്തിക സാങ്കേതികവിദ്യ, ആരോഗ്യ ഡാറ്റ, മാപ്പുകൾ, നഗര വിവരങ്ങൾ, ബിസിനസ് ഡാറ്റ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ. ഇത് ഒരു ഭീമാകാരമായ പസിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതുപോലെയാണ്, അവിടെ ഉപയോഗപ്രദമായ പാറ്റേണുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതും ഡാറ്റയെ മനസ്സിലാക്കുന്നതും ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും വലിയ വെല്ലുവിളിയായി മാറുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal | title = Community cleverness required | journal = Nature | volume = 455 | issue = 7209 | pages = 1 | date = September 2008 | pmid = 18769385 | doi = 10.1038/455001a | bibcode = 2008Natur.455....1. | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;  കാലാവസ്ഥ, ജീനുകൾ, മസ്തിഷ്ക ബന്ധങ്ങൾ, ഫിസിക്സ് സിമുലേഷനുകൾ, ജീവജാലങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി എന്നിവ പഠിക്കുന്നത് പോലെയുള്ള ഓൺലൈൻ അധിഷ്ഠിത പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞർ വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നു. കാലാവസ്ഥ പ്രവചിക്കുക, നമ്മുടെ ജീനുകളെ മനസ്സിലാക്കുക, സങ്കീർണ്ണമായ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തെ മനസ്സിലാക്കുക, ജീവജാലങ്ങളെ പഠിക്കുക, പരിസ്ഥിതി പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവ&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Reichman OJ, Jones MB, Schildhauer MP | title = Challenges and opportunities of open data in ecology | journal = Science | volume = 331 | issue = 6018 | pages = 703–5 | date = February 2011 | pmid = 21311007 | doi = 10.1126/science.1197962 | bibcode = 2011Sci...331..703R | s2cid = 22686503 | url = https://escholarship.org/uc/item/7627s45z | access-date = 12 July 2019 | archive-date = 19 October 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201019060839/https://escholarship.org/uc/item/7627s45z | url-status = live }}&lt;/ref&gt;

മൊബൈൽ ഉപകരണങ്ങൾ, വിലകുറഞ്ഞതും നിരവധി വിവരങ്ങൾ ഉൾക്കൊളളുന്ന സംവേദനാത്മകവുമായ [[ഇന്റർനെറ്റ് ഓഫ് തിങ്സ്]] ഉപകരണങ്ങൾ, ഏരിയൽ (റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്), സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ ലോഗുകൾ, ക്യാമറകൾ, മൈക്രോഫോണുകൾ, റേഡിയോ ഫ്രീക്വൻസി ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ തുടങ്ങിയ ഉപകരണങ്ങൾ വഴി ഡാറ്റ ശേഖരിക്കുന്നതിനാൽ ലഭ്യമായ ഡാറ്റാ സെറ്റുകളുടെ വലുപ്പവും എണ്ണവും അതിവേഗം വളർന്നു. അതൊടൊപ്പം തന്നെ റേഡിയോ ഫ്രീക്വൻസി ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ(RFID) റീഡറുകളും വയർലെസ് സെൻസർ നെറ്റ്‌വർക്കുകളും.&lt;ref&gt;{{cite web |author= Hellerstein, Joe |title= Parallel Programming in the Age of Big Data |date= 9 November 2008 |work= Gigaom Blog |url= http://gigaom.com/2008/11/09/mapreduce-leads-the-way-for-parallel-programming/ |access-date= 21 April 2010 |archive-date= 7 October 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121007033928/http://gigaom.com/2008/11/09/mapreduce-leads-the-way-for-parallel-programming/ |url-status= live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first1= Toby |last1= Segaran |first2= Jeff |last2= Hammerbacher |title= Beautiful Data: The Stories Behind Elegant Data Solutions |url= https://books.google.com/books?id=zxNglqU1FKgC |year= 2009 |publisher= O'Reilly Media |isbn= 978-0-596-15711-1 |page= 257 |access-date= 31 December 2015 |archive-date= 12 May 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160512110157/https://books.google.com/books?id=zxNglqU1FKgC |url-status= live }}&lt;/ref&gt;1980-കൾ മുതൽ, ഓരോ 40 മാസത്തിലും വിവരങ്ങൾ സംഭരിക്കുന്നതിനുള്ള കഴിവ് ഇരട്ടിയാകുന്നു.&lt;ref name=&quot;martinhilbert.net&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Hilbert M, López P | title = The world's technological capacity to store, communicate, and compute information | journal = Science | volume = 332 | issue = 6025 | pages = 60–5 | date = April 2011 | pmid = 21310967 | doi = 10.1126/science.1200970 | url = http://www.uvm.edu/pdodds/files/papers/others/2011/hilbert2011a.pdf | bibcode = 2011Sci...332...60H | s2cid = 206531385 | access-date = 11 May 2019 | archive-date = 19 August 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190819122943/http://www.uvm.edu/pdodds/files/papers/others/2011/hilbert2011a.pdf | url-status = live }}&lt;/ref&gt;2012-ൽ, ഓരോ ദിവസവും 2.5 എക്സാബൈറ്റ് ഡാറ്റ സൃഷ്‌ടിക്കുന്നു, വിവരങ്ങൾ സൃഷ്‌ടിക്കാനും സംഭരിക്കാനുമുള്ള ശേഷിയിൽ അവിശ്വസനീയമായ വളർച്ച കാണിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ibm.com/big-data/us/en/ |title= IBM What is big data? – Bringing big data to the enterprise |publisher= ibm.com |access-date= 26 August 2013 |archive-date= 24 August 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130824213031/http://www.ibm.com/big-data/us/en/ |url-status= live }}&lt;/ref&gt;ഒരു ഐഡിസി(IDC) റിപ്പോർട്ട് പ്രവചനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, 2013-നും 2020-നും ഇടയിൽ ആഗോള ഡാറ്റാ വോളിയം 4.4 സെറ്റാബൈറ്റിൽ നിന്ന് 44 സെറ്റാബൈറ്റായി വളരുമെന്ന് പ്രവചിക്കപ്പെട്ടു. 2025 ആകുമ്പോഴേക്കും 163 സെറ്റാബൈറ്റ് ഡാറ്റ ഉണ്ടാകുമെന്ന് ഐഡിസി പ്രവചിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.seagate.com/files/www-content/our-story/trends/files/Seagate-WP-DataAge2025-March-2017.pdf|title=Data Age 2025: The Evolution of Data to Life-Critical|last1=Reinsel|first1=David|last2=Gantz|first2=John|date=13 April 2017|website=seagate.com|publisher=[[International Data Corporation]]|location=Framingham, MA, US|access-date=2 November 2017|last3=Rydning|first3=John|archive-date=8 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208010603/https://www.seagate.com/files/www-content/our-story/trends/files/Seagate-WP-DataAge2025-March-2017.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;ഐഡിസിയുടെ കണക്കനുസരിച്ച്, ബിഗ് ഡാറ്റയ്ക്കും ബിസിനസ് അനലിറ്റിക്‌സ് (ബിഡിഎ) സൊല്യൂഷനുകൾക്കുമുള്ള ആഗോള ചെലവ് 2021-ൽ 215.7 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തുമെന്ന് കണക്കാക്കി.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.idc.com/getdoc.jsp?containerId=prUS48165721 | title=Global Spending on Big Data and Analytics Solutions Will Reach $215.7 Billion in 2021, According to a New IDC Spending Guide | access-date=31 July 2022 | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723034825/https://www.idc.com/getdoc.jsp?containerId=prUS48165721 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.statista.com/statistics/551501/worldwide-big-data-business-analytics-revenue/ | title=Big data and business analytics revenue 2022 }}&lt;/ref&gt;സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് പ്രകാരം, ആഗോള ബിഗ് ഡാറ്റ മാർക്കറ്റ് 2027 ഓടെ 103 ബില്യൺ ഡോളറായി വളരുമെന്ന് പ്രവചിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;McKinsey2011&quot;&gt;[https://www.mckinsey.com/~/media/mckinsey/business%20functions/mckinsey%20digital/our%20insights/big%20data%20the%20next%20frontier%20for%20innovation/mgi_big_data_exec_summary.pdf Big data: The next frontier for innovation, competition, and productivity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230315090549/https://www.mckinsey.com/~/media/mckinsey/business%20functions/mckinsey%20digital/our%20insights/big%20data%20the%20next%20frontier%20for%20innovation/mgi_big_data_exec_summary.pdf |date=2023-03-15 }} McKinsey Global Institute May 2011&lt;/ref&gt;2011-ൽ മക്കിൻസി &amp; കമ്പനി റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, കാര്യക്ഷമതയും ഗുണനിലവാരവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് യുഎസ് ഹെൽത്ത് കെയർ ക്രിയാത്മകമായും ഫലപ്രദമായും ബിഗ് ഡാറ്റ ഉപയോഗിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഈ മേഖലയ്ക്ക് ഓരോ വർഷവും 300 ബില്യൺ ഡോളർ മൂല്യം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.statista.com/statistics/254266/global-big-data-market-forecast/ | title=Global big data industry market size 2011-2027 | access-date=2024-01-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230802203341/https://www.statista.com/statistics/254266/global-big-data-market-forecast/ | archive-date=2023-08-02 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;യൂറോപ്പിലെ വികസിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളിൽ, ഗവൺമെന്റ് അഡ്‌മിനിസ്‌ട്രേറ്റർമാർക്ക് 100 ബില്യൺ യൂറോയിൽ കൂടുതൽ (149 ബില്യൺ ഡോളർ) ലാഭിക്കാനാകും. വ്യക്തിഗത-ലൊക്കേഷൻ ഡാറ്റയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, 600 ബില്യൺ ഡോളർ ഉപഭോക്തൃ മിച്ചം വരുമെന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് അവരുടെ ലൊക്കേഷൻ വിവരങ്ങൾ വിവിധ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾക്കായി പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കിയ സേവനങ്ങളിൽ നിന്ന് കാര്യമായ പ്രയോജനം നേടാനാകുമെന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;McKinsey2011&quot;/&gt;വൻകിട കമ്പനികളിലെ ബിഗ്-ഡാറ്റ പ്രോജക്റ്റുകൾ ആരാണ് നയിക്കേണ്ടതെന്ന് തീരുമാനിക്കുക എന്നതിനർത്ഥം ഏത് ടീമിനെയോ നേതാവിനെയോ കൈകാര്യം ചെയ്യാനും ഈ സംരംഭങ്ങൾ മുഴുവൻ ഓർഗനൈസേഷനായി പരമാവധി പ്രയോജനപ്പെടുത്താനും ഏറ്റവും അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ്. മൊത്തത്തിലുള്ള ബിസിനസ്സ് ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി ഫലപ്രദമായ ഏകോപനവും വിന്യാസവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ഐടി, ഡാറ്റ, ബിസിനസ് യൂണിറ്റുകൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ ശരിയായ ബാലൻസ് കണ്ടെത്തുന്നതിനാണ് ഈ തീരുമാനം എടുക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;Oracle and FSN, [http://www.fsn.co.uk/channel_bi_bpm_cpm/mastering_big_data_cfo_strategies_to_transform_insight_into_opportunity &quot;Mastering Big Data: CFO Strategies to Transform Insight into Opportunity&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130804062518/http://www.fsn.co.uk/channel_bi_bpm_cpm/mastering_big_data_cfo_strategies_to_transform_insight_into_opportunity |date=4 August 2013 }}, December 2012&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==</text>
      <sha1>q1h0znm5hxbzrr2fo6gdgj8exm4u7h2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Statement+/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>616844</id>
    <revision>
      <id>4682324</id>
      <parentid>4079662</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>68652</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>4682324</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="4013" sha1="l507lnpe5rl5c9n2ovc2apgd98zslb6" xml:space="preserve">.statementplus {
	width: 80%;
}
.statementplus &gt; table {
	width: 100%;
	border: 1px solid #c8ccd1;
	border-collapse: collapse;
	border-spacing: 0;
	background-color: white;
}
.statementplus-showtables &gt; table {
	border-color: black;
	border-width: 2px;
}

.statementplus-property {
	vertical-align: top;
	padding-top: .8em;
	background-color: #eaecf0;
	width: 20%;
}
.statementplus[dir=&quot;ltr&quot;] .statementplus-property {
	/* @noflip */
	padding-left: 1em;
}
.statementplus[dir=&quot;rtl&quot;] .statementplus-property {
	/* @noflip */
	padding-right: 1em;
}

.statementplus-doc {
	vertical-align: top;
	padding: .8em 1em 0;
}

.statementplus-addtoolbar {
	background-color: #eaecf0;
}
.statementplus-addtoolbar-tool {
	width: 20%;
	vertical-align: top;
	padding: .3em 0 .2em;
	color: silver;
}
.statementplus[dir=&quot;ltr&quot;] .statementplus-addtoolbar-tool {
	/* @noflip */
	padding-left: 1em;
}
.statementplus[dir=&quot;rtl&quot;] .statementplus-addtoolbar-tool {
	/* @noflip */
	padding-right: 1em;
}
.statementplus-addtoolbar-tool::before {
	display: inline;
	content: &quot; + &quot;;
}


/* [[Template:Statement+/Value]] */
.statementplus-value {
	width: 100%;
	border-collapse: collapse;
	border-spacing: 0;
	border-top: 1px solid #eaecf0;
}
.statementplus-value:first-child {
	border-top: none;
}
.statementplus-showtables .statementplus-value {
	border: 2px solid blue;
}

.statementplus-rank {
	vertical-align: top;
	width: 2em;
	padding-top: .45em;
}
.statementplus-value[dir=&quot;ltr&quot;] .statementplus-rank {
	/* @noflip */
	padding-left: 2px;
}
.statementplus-value[dir=&quot;rtl&quot;] .statementplus-rank {
	/* @noflip */
	padding-right: 2px;
}

.statementplus-mainsnak {
	vertical-align: top;
	padding-top: .7em;
}

.statementplus-editlink {
	vertical-align: top;
	padding-top: .7em;
	width: 25%;
	color: silver;
}
.statementplus-value[dir=&quot;ltr&quot;] .statementplus-editlink {
	/* @noflip */
	padding-left: .75em;
}
.statementplus-value[dir=&quot;rtl&quot;] .statementplus-editlink {
	/* @noflip */
	padding-right: .75em;
}
.statementplus-editlink &gt; span {
	/* Backlink: [[Fitxer:Arbcom ru editing.svg]] */
	background: url(https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Arbcom_ru_editing.svg/14px-Arbcom_ru_editing.svg.png) no-repeat;
}
.statementplus-value[dir=&quot;ltr&quot;] .statementplus-editlink &gt; span {
	/* @noflip */
	padding-left: 20px;
	/* @noflip */
	background-position: left;
}
.statementplus-value[dir=&quot;rtl&quot;] .statementplus-editlink &gt; span {
	/* @noflip */
	padding-right: 20px;
	/* @noflip */
	background-position: right;
}

.statementplus-references-toggle {
	color: #0c45ab;
}
.statementplus-references-toggle::before {
	display: inline;
	content: &quot;  \25BC  &quot;
}
.statementplus-value[dir=&quot;ltr&quot;] .mw-collapsed &gt; .statementplus-references-toggle::before {
	/* @noflip */
	content: &quot;  \25BA  &quot;;
}
.statementplus-value[dir=&quot;rtl&quot;] .mw-collapsed &gt; .statementplus-references-toggle::before {
	/* @noflip */
	content: &quot;  \25C0  &quot;;
}

.statementplus-reference {
	margin-top: .5em;
	background-color: #f7f8f9;
}
.statementplus-reference:first-child {
	margin-top: 0;
}

.statementplus-addreference {
	box-sizing: border-box;
	width: 25%;
	padding: .4em 0 1.2em;
	color: silver;
}
.statementplus-value[dir=&quot;ltr&quot;] .statementplus-addreference {
	/* @noflip */
	float: right;
	/* @noflip */
	padding-left: 1.2em;
}
.statementplus-value[dir=&quot;rtl&quot;] .statementplus-addreference {
	/* @noflip */
	float: left;
	/* @noflip */
	padding-right: 1.2em;
}
.statementplus-addreference::before {
	display: inline;
	content: &quot; + &quot;;
	font-weight: bold;
}


/* [[Template:Statement+/Block]] */
.statementplus-block {
	border-collapse: collapse;
	border-spacing: 0;
	width: 100%;
}
.statementplus-showtables .statementplus-block {
	border: 2px solid orange;
}
.statementplus-block &gt; tbody &gt; tr &gt; td {
	vertical-align: top;
}
.statementplus-block[dir=&quot;ltr&quot;] &gt; tbody &gt; tr &gt; td {
	/* @noflip */
	padding-left: .5em;
}
.statementplus-block[dir=&quot;rtl&quot;] &gt; tbody &gt; tr &gt; td {
	/* @noflip */
	padding-right: .5em;
}
.statementplus-block &gt; tbody &gt; tr &gt; td:first-child {
	width: 12em;
}</text>
      <sha1>l507lnpe5rl5c9n2ovc2apgd98zslb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മുകയർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>617308</id>
    <revision>
      <id>4682259</id>
      <parentid>4082453</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T14:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rameshanpt</username>
        <id>181737</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2308" sha1="lvgvuq1da5klv9o6p7svnm04zzrqx7e" xml:space="preserve">മുകയർ

മുകയർ എന്നത് ഹിന്ദുമതത്തിലെ ഒരു സമുദായത്തിൻ്റെ പേരാണ്. ഇന്ത്യയിലെ കേരള സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ വടക്കൻ ജില്ലകളിൽ മുകയർ അധിവസിച്ചു വരുന്നു.

കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ, കോഴിക്കോട് ജില്ലകളിൽ പുഴയോരങ്ങളിലും കടൽ തീരങ്ങളിലുമായി ഇവർ പല ജോലികൾ ചെയ്തു ജീവിച്ചു പോരുന്നു. പ്രധാനമായും കടത്തു തുഴയൽ, മത്സ്യബന്ധനം, പുഴയിൽ നിന്ന് മണൽ വാരൽ അതുപോലെ പുഴയോരവും കടലോരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജോലികൾ ഇവർ ചെയ്തുപോരുന്നു.

കേരള സർക്കാറിൻ്റെ ഗസറ്റ് ഉത്തരവു പ്രകാരം (( As amended by the Scheduled Castes and Sceduled Tribes Order (Amendment Act) 1976 and as amended by the Constitution (Sceduled castes) Orders (Second Amendment) Act, 2002 (Act 61 of 2002) vide Part VIII- Kerala- Schedule I notified in the Gazette of India, dated 18 December, 2002) and (As amended by the Scheduled Castes and Sceduled Tribes Orders (Amendment) Act 2002 (Act 10 of 2003) vide Part VII- Kerala- Second Schedule notified in the Gazette of India dated 8 January, 2003) മുകയസമുദായക്കാർ സാമുഹ്യമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരാണ്. അതുകൊണ്ട് അവർ വിദ്യാഭ്യാസ  ആനുുകൂല്യങ്ങൾക്ക് അർഹരാണ് ഇവർ OBC വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നു.

ഇവരുടെ ജീവിത രീതികളും ആചാരങ്ങളും പ്രാത്യേകിച്ച് ക്ഷേത്രാരാധനാ രീതികൾ മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തരാണ്.</text>
      <sha1>lvgvuq1da5klv9o6p7svnm04zzrqx7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>618724</id>
    <revision>
      <id>4682448</id>
      <parentid>4545121</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRAVEENTSAJI</username>
        <id>220505</id>
      </contributor>
      <origin>4682448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7540" sha1="ssfengrktb24lupfxikdblwzfm8o7bp" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox film
| name           = Aavesham
| image          =
| caption        = Theatrical release poster
| director       = ജിത്തു മാധവൻ
| writer         = ജിത്തു മാധവൻ
| producer       = {{ubl|[[നസ്രിയ നസീം]]|[[അൻവർ റഷീദ്]]|}}
| starring       = 
| cinematography = സമീർ താഹിർ
| editing        = വിവേക് ​​ഹർഷൻ
| music          = [[സുഷിൻ ശ്യാം]]
| studio         = {{ubl |	
[[അൻവർ റഷീദ്|അൻവർ റഷീദ് എൻ്റർടെയ്ൻമെൻ്റ്സ്]]| [[ഫഹദ് ഫാസിൽ|ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്സ]]}}
| distributor    = എ &amp; എ റിലീസ്
| released       = {{film date|df=y|2024|04|11|}}
| runtime        = 161 മിനിറ്റ്
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = മലയാളം
| budget         = {{INR|30 crore}}&lt;ref name=&quot;Nasreen&quot;&gt;{{Cite web |last=Nasreen |first=Raisa |date=2024-04-26 |title=Aavesham Box Office Collection Day 15: Fahadh Faasil's Film Earns Rs 103 Crore |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/box-office/malayalam/aavesham-box-office-collection-day-15-article-109614765 |access-date=2024-05-20 |website=[[Times Now]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| gross          = {{INR|155
 crores}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 May 2024 |title=Aavesham box office collections: Fahadh Faasil starrer becomes Third Malayalam film to Top 100Cr in India |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-becomes-third-malayalam-film-to-top-100cr-in-india-1305172?amp |website=PinkVilla |language=en }}&lt;/ref&gt;
}}

ജിത്തു മാധവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത് ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്സിൻ്റെയും അൻവർ റഷീദ് എൻ്റർടെയ്ൻമെൻ്റിൻ്റെയും കീഴിൽ [[നസ്രിയ നസീം|നസ്രിയ നസീമും]] [[അൻവർ റഷീദ്|അൻവർ റഷീദും]] ചേർന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു ഇന്ത്യൻ മലയാളം ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''ആവേശം'''. ഇതിൽ പ്രധാന വേഷത്തിൽ എത്തുന്ന [[ഫഹദ് ഫാസിൽ|ഫഹദ് ഫാസിലിനെ]] കൂടാതെ ഹിപ്‌സ്റ്റർ, മിഥുൻ ജയ് ശങ്കർ, റോഷൻ ഷാനവാസ്, സജിൻ ഗോപു എന്നിവർക്കൊപ്പം മിഥുട്ടിയും മൻസൂർ അലി ഖാനും പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുന്നു. സമീർ താഹിറും വിവേക് ​​ഹർഷനും ചേർന്ന് ഛായാഗ്രഹണവും എഡിറ്റിംഗും നിർവ്വഹിച്ച ചിത്രത്തിന് സംഗീതം ഒരുക്കിയത് [[സുഷിൻ ശ്യാം]] ആണ് .

സംവിധാനം, പ്രകടനങ്ങൾ (പ്രത്യേകിച്ച് ഫഹദ് ഫാസിലും സജിൻ ഗോപുവും), ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾ, ഛായാഗ്രഹണം, സംഗീതം, സാങ്കേതിക വശങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ചിത്രം നിരൂപക പ്രശംസ നേടി. 2024 ഏപ്രിൽ 11 ന് ആവേശം പുറത്തിറങ്ങി. 30 കോടി ബജറ്റിൽ 155 കോടിയിലധികം നേടിയ ചിത്രം ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ ആയി മാറി.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nasreen |first=Raisa |date=2024-04-26 |title=Aavesham Box Office Collection Day 15: Fahadh Faasil's Film Earns Rs 103 Crore |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/box-office/malayalam/aavesham-box-office-collection-day-15-article-109614765 |access-date=2024-05-20 |website=[[Times Now]] |language=en}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഇത് എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ നാലാമത്തെ മലയാളം ചിത്രമാണ്, കൂടാതെ ഇത് 2024-ലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മൂന്നാമത്തെ മലയാളം സിനിമ, 2024-ലെ അഞ്ചാമത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമ എന്നിവയുമാണ്.

== സംഗ്രഹം==
എഞ്ചിനീയറിംഗ് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി മൂന്ന് കൗമാരക്കാർ ബാംഗ്ലൂരിൽ എത്തിയെങ്കിലും റാഗിങ്ങിൻ്റെ ഭാഗമായി സീനിയർ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ മർദ്ദനത്തിന് ഇരയായി. അവരെ സഹായിക്കാൻ ഒരു പ്രാദേശിക ഗുണ്ടാസംഘത്തെ അവർ കണ്ടെത്തുന്നു.ഈ സംഘത്തിന്റെ നേതാവ് രംഗ എന്ന ഒരു ഗുണ്ടയാണ്. എന്നാൽ ഒടുവിൽ അതേ ഗുണ്ടാസംഘം തന്നെ കൗമാരക്കാർക് ഭീഷണിയാകുകയും അവർ രക്ഷപെടാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==
* [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]] - രഞ്ജിത്ത് &quot;രംഗ&quot; ഗംഗാധരൻ
* മിഥുൻ ജയ് ശങ്കർ - ബിബിൻ &quot;ബിബി&quot; പ്രകാശ്
* ഹിപ്സ്റ്റർ - അജാസ് &quot;അജു&quot; ഭാസി
* റോഷൻ ഷാനവാസ് - ശാന്തകുമാരൻ &quot;ശാന്തൻ&quot;
* സജിൻ ഗോപു - അമ്പാൻ
* മിഥൂട്ടി - കുട്ടി &quot;കുട്ടേട്ടൻ&quot;
* [[മൻസൂർ അലി ഖാൻ]] - റെഡ്ഡി 
* നീരജ രാജേന്ദ്രൻ - ബിബിൻ്റെ അമ്മ
* പ്രമോദ് വെളിയനാട് - രംഗയുടെ ബന്ധു
* ശ്രീജിത്ത് നായർ - ബാല കൃഷ്ണൻ 
* കൃഷ്ണകുമാർ - നഞ്ചപ്പ
* ഫ്രീസ്റ്റൈൽ കൃഷ്ണ - ബ്രൂസ് ലീ
* ഹിമാൻഷു - ജാക്കി
* തങ്കം മോഹൻ - രംഗയുടെ അമ്മ
* പൂജ മോഹൻരാജ് - സൗന്ദര്യം 
* പ്രീതി ഭരദ്വാജ് - സ്വീറ്റി 
* [[ആശിഷ് വിദ്യാർത്ഥി]] - എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ (അതിഥി വേഷം)

==അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:2024-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ssfengrktb24lupfxikdblwzfm8o7bp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682450</id>
      <parentid>4682448</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRAVEENTSAJI</username>
        <id>220505</id>
      </contributor>
      <comment>/* സംഗ്രഹം */</comment>
      <origin>4682450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7879" sha1="j18oz5o3ayqvaa14rrp3ao5c6loszsp" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox film
| name           = Aavesham
| image          =
| caption        = Theatrical release poster
| director       = ജിത്തു മാധവൻ
| writer         = ജിത്തു മാധവൻ
| producer       = {{ubl|[[നസ്രിയ നസീം]]|[[അൻവർ റഷീദ്]]|}}
| starring       = 
| cinematography = സമീർ താഹിർ
| editing        = വിവേക് ​​ഹർഷൻ
| music          = [[സുഷിൻ ശ്യാം]]
| studio         = {{ubl |	
[[അൻവർ റഷീദ്|അൻവർ റഷീദ് എൻ്റർടെയ്ൻമെൻ്റ്സ്]]| [[ഫഹദ് ഫാസിൽ|ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്സ]]}}
| distributor    = എ &amp; എ റിലീസ്
| released       = {{film date|df=y|2024|04|11|}}
| runtime        = 161 മിനിറ്റ്
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = മലയാളം
| budget         = {{INR|30 crore}}&lt;ref name=&quot;Nasreen&quot;&gt;{{Cite web |last=Nasreen |first=Raisa |date=2024-04-26 |title=Aavesham Box Office Collection Day 15: Fahadh Faasil's Film Earns Rs 103 Crore |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/box-office/malayalam/aavesham-box-office-collection-day-15-article-109614765 |access-date=2024-05-20 |website=[[Times Now]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| gross          = {{INR|155
 crores}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 May 2024 |title=Aavesham box office collections: Fahadh Faasil starrer becomes Third Malayalam film to Top 100Cr in India |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/aavesham-box-office-collections-fahadh-faasil-starrer-becomes-third-malayalam-film-to-top-100cr-in-india-1305172?amp |website=PinkVilla |language=en }}&lt;/ref&gt;
}}

ജിത്തു മാധവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത് ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്സിൻ്റെയും അൻവർ റഷീദ് എൻ്റർടെയ്ൻമെൻ്റിൻ്റെയും കീഴിൽ [[നസ്രിയ നസീം|നസ്രിയ നസീമും]] [[അൻവർ റഷീദ്|അൻവർ റഷീദും]] ചേർന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു ഇന്ത്യൻ മലയാളം ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമാണ് '''ആവേശം'''. ഇതിൽ പ്രധാന വേഷത്തിൽ എത്തുന്ന [[ഫഹദ് ഫാസിൽ|ഫഹദ് ഫാസിലിനെ]] കൂടാതെ ഹിപ്‌സ്റ്റർ, മിഥുൻ ജയ് ശങ്കർ, റോഷൻ ഷാനവാസ്, സജിൻ ഗോപു എന്നിവർക്കൊപ്പം മിഥുട്ടിയും മൻസൂർ അലി ഖാനും പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുന്നു. സമീർ താഹിറും വിവേക് ​​ഹർഷനും ചേർന്ന് ഛായാഗ്രഹണവും എഡിറ്റിംഗും നിർവ്വഹിച്ച ചിത്രത്തിന് സംഗീതം ഒരുക്കിയത് [[സുഷിൻ ശ്യാം]] ആണ് .

സംവിധാനം, പ്രകടനങ്ങൾ (പ്രത്യേകിച്ച് ഫഹദ് ഫാസിലും സജിൻ ഗോപുവും), ആക്ഷൻ സീക്വൻസുകൾ, ഛായാഗ്രഹണം, സംഗീതം, സാങ്കേതിക വശങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ചിത്രം നിരൂപക പ്രശംസ നേടി. 2024 ഏപ്രിൽ 11 ന് ആവേശം പുറത്തിറങ്ങി. 30 കോടി ബജറ്റിൽ 155 കോടിയിലധികം നേടിയ ചിത്രം ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ ആയി മാറി.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nasreen |first=Raisa |date=2024-04-26 |title=Aavesham Box Office Collection Day 15: Fahadh Faasil's Film Earns Rs 103 Crore |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/box-office/malayalam/aavesham-box-office-collection-day-15-article-109614765 |access-date=2024-05-20 |website=[[Times Now]] |language=en}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഇത് എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ നാലാമത്തെ മലയാളം ചിത്രമാണ്, കൂടാതെ ഇത് 2024-ലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മൂന്നാമത്തെ മലയാളം സിനിമ, 2024-ലെ അഞ്ചാമത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമ എന്നിവയുമാണ്.

== സംഗ്രഹം==
എഞ്ചിനീയറിംഗ് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി മൂന്ന് കൗമാരക്കാർ ബാംഗ്ലൂരിൽ എത്തിയെങ്കിലും റാഗിങ്ങിൻ്റെ ഭാഗമായി സീനിയർ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ മർദ്ദനത്തിന് ഇരയായി. അവരെ സഹായിക്കാൻ ഒരു പ്രാദേശിക ഗുണ്ടാസംഘത്തെ അവർ കണ്ടെത്തുന്നു. ഈ സംഘത്തിന്റെ നേതാവ് രംഗ എന്ന ഒരു ഗുണ്ടയാണ്. പിള്ളേരുടെ നിർദേശം പ്രകാരം അവർ റാഗിങ്ങ് സംഘത്തെ കോളേജ് മുറ്റത്ത് വെച്ച് തല്ലുന്നു. രംഗയുടെ വീട്ടിൽ ഈ പിള്ളേർ താമസിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഒടുവിൽ അതേ ഗുണ്ടാസംഘം തന്നെ കൗമാരക്കാർക് ഭീഷണിയാകുകയും അവർ രക്ഷപെടാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==
* [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]] - രഞ്ജിത്ത് &quot;രംഗ&quot; ഗംഗാധരൻ
* മിഥുൻ ജയ് ശങ്കർ - ബിബിൻ &quot;ബിബി&quot; പ്രകാശ്
* ഹിപ്സ്റ്റർ - അജാസ് &quot;അജു&quot; ഭാസി
* റോഷൻ ഷാനവാസ് - ശാന്തകുമാരൻ &quot;ശാന്തൻ&quot;
* സജിൻ ഗോപു - അമ്പാൻ
* മിഥൂട്ടി - കുട്ടി &quot;കുട്ടേട്ടൻ&quot;
* [[മൻസൂർ അലി ഖാൻ]] - റെഡ്ഡി 
* നീരജ രാജേന്ദ്രൻ - ബിബിൻ്റെ അമ്മ
* പ്രമോദ് വെളിയനാട് - രംഗയുടെ ബന്ധു
* ശ്രീജിത്ത് നായർ - ബാല കൃഷ്ണൻ 
* കൃഷ്ണകുമാർ - നഞ്ചപ്പ
* ഫ്രീസ്റ്റൈൽ കൃഷ്ണ - ബ്രൂസ് ലീ
* ഹിമാൻഷു - ജാക്കി
* തങ്കം മോഹൻ - രംഗയുടെ അമ്മ
* പൂജ മോഹൻരാജ് - സൗന്ദര്യം 
* പ്രീതി ഭരദ്വാജ് - സ്വീറ്റി 
* [[ആശിഷ് വിദ്യാർത്ഥി]] - എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ (അതിഥി വേഷം)

==അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:2024-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>j18oz5o3ayqvaa14rrp3ao5c6loszsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പാക്സെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>628943</id>
    <revision>
      <id>4682331</id>
      <parentid>4659986</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T20:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20961" sha1="j7yj92cv0bs57iey49vy8ndxry9106y" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;| name                            = പാക്സെ
| native_name                     = {{lower|0.2em|{{nobold|ປາກເຊ}}}}
| native_name_lang                = lo
| settlement_type                 = [[Districts of Laos|District]] &amp; [[List of cities in Laos|municipality]]
| official_name                   = Pakse District
| nickname                        = 
| motto                           = &lt;!-- images and maps  -----------&gt;
| image_skyline                   = Champasak Palace.jpg
| imagesize                       = 300px
| image_caption                   = Champasak Palace Hotel, Pakse, formerly the palace of Prince [[Boun Oum]] [[Na Champassak]]
| image_flag                      = 
| flag_size                       = 
| image_seal                      = 
| seal_size                       = 
| image_shield                    = 
| shield_size                     = 
| image_blank_emblem              = 
| blank_emblem_type               = 
| blank_emblem_size               = 
| image_map                       = 
| mapsize                         = 
| map_caption                     = 
| image_map1                      = 
| mapsize1                        = 
| map_caption1                    = 
| image_dot_map                   = 
| dot_mapsize                     = 
| dot_map_caption                 = 
| dot_x                           = 
| dot_y                           = 
| pushpin_map                     = Laos&lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
| pushpin_label_position          = bottom
| pushpin_map_caption             = Location in Laos
&lt;!-- Location ------------------&gt;| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|Laos}}
| subdivision_type1               = Province
| subdivision_name1               = [[Champasak province]]
| subdivision_type2               = District
| subdivision_name2               = Pakse district
| subdivision_type3               = 
| subdivision_name3               = 
| subdivision_type4               = 
| subdivision_name4               = &lt;!-- Politics -----------------&gt;
| government_footnotes            = 
| government_type                 = 
| leader_title                    = Mayor
| leader_name                     = 
| leader_title1                   = &lt;!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --&gt;
| leader_name1                    = 
| leader_title2                   = 
| leader_name2                    = 
| leader_title3                   = 
| leader_name3                    = 
| leader_title4                   = 
| leader_name4                    = 
| established_title               = &lt;!-- Settled --&gt;
| established_date                = 
| established_title2              = &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
| established_date2               = 
| established_title3              = &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
| established_date3               = &lt;!-- Area    ---------------------&gt;
| area_magnitude                  = 
| unit_pref                       = Imperial &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = &lt;!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--&gt;
| area_land_km2                   = &lt;!--See table @ Template:Infobox settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
| area_water_km2                  = 
| area_total_sq_mi                = 
| area_land_sq_mi                 = 
| area_water_sq_mi                = 
| area_water_percent              = 
| area_urban_km2                  = 
| area_urban_sq_mi                = 
| area_metro_km2                  = 
| area_metro_sq_mi                = 
| area_blank1_title               = 
| area_blank1_km2                 = 
| area_blank1_sq_mi               = &lt;!-- Population   -----------------------&gt;
| population_as_of                = 2015
| population_footnotes            = 
| population_note                 = 
| population_total                = 77,900
| population_density_km2          = 
| population_density_sq_mi        = 
| population_metro                = 
| population_density_metro_km2    = 
| population_density_metro_sq_mi  = 
| population_urban                = 
| population_density_urban_km2    = 
| population_density_urban_sq_mi  = 
| population_blank1_title         = Ethnicities
| population_blank1               = 
| population_blank2_title         = Religions
| population_blank2               = [[Buddhism]]
| population_density_blank1_km2   = 
| population_density_blank1_sq_mi = &lt;!-- General information  ---------------&gt;
| timezone                        = [[UTC+07:00|ICT]]
| utc_offset                      = +7
| timezone_DST                    = 
| utc_offset_DST                  = 
| coordinates                     = {{coord|15|07|N|105|47|E|region:LA|display=inline}}
| elevation_footnotes             = &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; tags--&gt;
| elevation_m                     = 
| elevation_ft                    = &lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
| postal_code_type                = &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
| postal_code                     = jgdhkadai
| area_code                       = 
| blank_name                      = 
| blank_info                      = 
| blank1_name                     = 
| blank1_info                     = 
| website                         = 
| footnotes                       = 
}}
'''പാക്സെ''' തെക്കൻ ലാവോഷ്യൻ പ്രവിശ്യയായ ചമ്പസാക്കിൻ്റെ തലസ്ഥാനവും ഏറ്റവും ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരവുമാണ്. ക്സെ ഡോൺ, മാകെങ് നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ജില്ലയിൽ 2015 ലെ ലാവോഷ്യൻ കനേഷുമാരി പ്രകാരം ഏകദേശം 77,900 ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Census2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://lao.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/PHC-ENG-FNAL-WEB_0.pdf|title=Results of Population and Housing Census 2015|access-date=19 February 2024|publisher=Lao Statistics Bureau}}&lt;/ref&gt; 1946-ൽ മറ്റ് ലാവോ പ്രദേശങ്ങളുമായി ഏകീകരിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ ചമ്പസാക്ക് രാജ്യത്തിൻ്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു പാക്‌സെ.

== ചരിത്രം ==
1905-ൽ ഫ്രഞ്ചുകാർ പാക്‌സെയിൽ ഒരു ഭരണനിർവ്വഹണത്തിനുള്ള ഔട്ട്‌പോസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ചു. 1946-ൽ ലാവോസ് രാജ്യം രൂപീകരിക്കുന്നതുവരെ ചമ്പസാക്കിലെ ലാവോ രാജ്യത്തിൻ്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായിരുന്നു ഇത്. ഫ്രാങ്കോ-തായ് യുദ്ധത്തിനുശേഷം, മുമ്പ് ഫ്രഞ്ച് നിയന്ത്രിത പ്രദേശവും കംബോഡിയയുടെ ഭാഗവുമായിരുന്ന പ്രീ വിഹിയർ പ്രവിശ്യയും ലാവോസിൻ്റെ ഭാഗമായിരുന്ന മെകോംഗ് നദിയുടെ മറുവശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്ന ചമ്പസാക് പ്രവിശ്യയുടെ ഭാഗവും ഫ്രഞ്ചുകാർ തായ്ലാൻറിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. 

ലാവോഷ്യൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിലെ പ്രധാന വ്യക്തിയായിരുന്ന ബൗൺ ഓം ന ചംപാസക്ക് രാജകുമാരൻറെ ആദ്യകാല ആസ്ഥാനവും വസതിയായും ഈ നഗരം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. രാജകുമാരൻ ചമ്പസാക് കൊട്ടാരത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയെങ്കിലും 1974-ൽ അത് പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പ് അവിടെനിന്ന് പലായനം ചെയ്തു. 1975 മെയ് മാസത്തിൽ നഗരം പാതെറ്റ് ലാവോ സൈന്യത്തിൻ്റെ കീഴിലായി. 1975 ന് ശേഷം, പാക്സെ മേഖലയിൽ ഗണ്യമായ സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം നേടി. മെക്കോങ് നദിയ്ക്കു മുകളിൽ ജാപ്പനീസ് സഹായത്തോടെ നിർമ്മിച്ച  ഒരു പാലത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണം തായ്‌ലൻഡിലെ ഉബോൺ റച്ചത്താനിയുമായി റോഡ് ഗതാഗതം അനുവദിക്കുകയും നഗരത്തെ അയൽരാജ്യങ്ങളുമായി കൂടുതൽ ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
1943-ൽ പാക്സെ നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 62 ശതമാനവും വിയറ്റ്നാം വംശജർ ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;MartinStuart-FoxA&quot;&gt;Stuart-Fox, Martin (1997). ''[https://books.google.com/books?id=8VvvevRkX-EC&amp;pg=PA51 A History of Laos]''. Cambridge University Press, p. 51. {{ISBN|978-0-521-59746-3}}.&lt;/ref&gt; ഇന്ന്, പാക്‌സെ നിരവധി വംശീയ ചൈനക്കാരുടെ ആസ്ഥാനമാണ്. 

== മതം ==
ജനസംഖ്യയുടെ ഭൂരിപക്ഷവും ബുദ്ധമതക്കാരായ ഈ നഗരത്തിൽ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്.  1935-ൽ നിർമ്മിച്ചതും പാക്‌സെയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രവുമായ വാറ്റ് ലുവാങ്,  ചൈനീസ് ക്ഷേത്രമായ വാട്ട് സോപ്‌സെ എന്നിവ ഇവിടെയുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ചിലതാണ്.&lt;ref name=&quot;Temples in Pakse&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.southern-laos.com/english/destinations/pakse-town.html|title=Pakse Town|access-date=25 October 2017|website=Southern Laos|publisher=Southern Laos|ref=Temples in Pakse|archive-date=2017-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025131959/http://www.southern-laos.com/english/destinations/pakse-town.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കർദ്ദിനാൾ ലൂയിസ്-മാരി ലിംഗ് മാങ്ഖാനെഖൂൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള റോമൻ കാത്തലിക് അപ്പസ്തോലിക് വികാരിയേറ്റ് ഓഫ് പാക്സെയുടെ ആസ്ഥാനം കൂടിയാണ് പാക്സെ നഗരം.

== സംസ്കാരം ==
പ്രവിശ്യയിൽ നിന്നുള്ള ചരിത്ര രേഖകളുടെയും പുരാവസ്തുക്കളുടെയും ശേഖരമുള്ള ചമ്പസാക് പ്രൊവിൻഷ്യൽ മ്യൂസിയം നഗരത്തിലാണ്.

== അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ==

=== ആരോഗ്യം ===
നഗരത്തിൽ ആകെ രണ്ട് ആശുപത്രികളുണ്ട്. അതിലൊന്ന് ലാവോസിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ ആശുപത്രിയാണെങ്കിലും തായ് ആശുപത്രികൾ മികച്ച രീതിയിൽ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ നിരവധി പൗരന്മാർ അതിർത്തി കടന്ന് ചികിത്സയ്ക്കായി തായ്‌ലൻഡിലേക്ക് പോകുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pakse.info/healthcare-in-pakse/|title=Healthcare in Pakse|access-date=May 20, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019081130/http://pakse.info/healthcare-in-pakse/|archive-date=October 19, 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; മഴക്കാലത്ത് മലേറിയയും ഡെങ്കിപ്പനിയും പിടിപെടാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്.

=== ഗതാഗതം ===

==== റോഡ് ====
ലാവോസിലെ പ്രധാന ഗതാഗത ഹൈവേയായ നാഷണൽ റോഡ് 13 ലാണ് പാക്സെ നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

ഇതിന് ക്സെ ഡോൺ നദിയ്ക്ക് മുകളിൽ ഫ്രഞ്ച്, റഷ്യൻ പാലങ്ങളും ലാവോസിലെ മെകോങ്ങിനു മുകളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന അഞ്ച് പാലങ്ങളിൽ ഒന്നായ  ലാവോ നിപ്പോൺ  എന്ന ഒരു പാലവും ഉണ്ട്. ബൊലാവൻ പീഠഭൂമിയിലേക്കും അതുപോലെ തെക്കൻ പ്രവിശ്യകളായ സലാവൻ, സെകോങ്, അട്ടപ്യൂ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടംകൂടിയാണ് പാക്‌സെ.

==== വ്യോമഗതഗതം ====
പാക്‌സെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ് ഇവിടെ സർവീസ് നടത്തുന്നത്. പാക്‌സെ വിമാനത്താവളത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണം 2009 നവംബർ 2-ന്&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://travel-tourist-information-guide.com/laos-pakse|title=Pakse; Information &amp; Statistics,|access-date=2014-12-08|website=Travel-Tourist-Information-Guide.com|archive-date=2016-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324141514/http://travel-tourist-information-guide.com/laos-pakse|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പൂർത്തിയാകുകയും വിയൻ്റിയൻ, സിയേം റീപ്പ്, ഹോ ചി മിൻ സിറ്റി, ബാങ്കോക്ക് എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള വിമാനങ്ങൾ പുനരാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.

== കാലാവസ്ഥ ==
ഉഷ്ണമേഖലാ സാവന്ന കാലാവസ്ഥ (കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ വർഗ്ഗീകരണം Aw) അനുഭവപ്പെടാറുള്ള പാക്‌സെ നഗരത്തിൽ  വർഷം മുഴുവനും വളരെ ചൂടുള്ള താപനിലയാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് മൺസൂൺ കാലത്തിനു മുമ്പുള്ള മാസങ്ങളിൽ (മാർച്ച്-ഏപ്രിൽ) താപനില ഉയർന്നതാണ്. ഒരു പ്രത്യേക ആർദ്ര കാലാവസ്ഥയും (ഏപ്രിൽ-ഒക്ടോബർ) വരണ്ട കാലാവസ്ഥയും (നവംബർ-മാർച്ച്) ഇവിടെയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.tutiempo.net/climate/ws-489550.html|title=Climate Pakse - Climate data (489550)|access-date=2023-04-10|last=S.L|first=Tutiempo Network|website=www.tutiempo.net|language=en|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410124804/https://en.tutiempo.net/climate/ws-489550.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{climate chart|Pakxe|18.2|31.4|1.8|20.8|32.9|16.3|23.6|34.7|25.0|25.2|35.0|75.2|24.9|33.2|245.0|24.6|31.2|323.6|24.2|30.5|433.6|24.2|30.2|467.5|23.8|30.3|308.7|22.7|30.8|115.9|20.7|30.6|29.8|18.6|30.1|2.0|source=[http://www.worldweather.org/121/c00646.htm]|float=right}}{{Weather box|location=Pakse (1991–2020)|metric first=Y|single line=Y|Jan record high C=36.7|Feb record high C=38.8|Mar record high C=39.5|Apr record high C=41.1|May record high C=41.3|Jun record high C=38.3|Jul record high C=38.2|Aug record high C=35.0|Sep record high C=36.0|Oct record high C=36.7|Nov record high C=36.7|Dec record high C=36.6|year record high C=41.3|Jan high C=32.2|Feb high C=33.7|Mar high C=35.2|Apr high C=35.8|May high C=33.8|Jun high C=32.0|Jul high C=31.0|Aug high C=30.8|Sep high C=31.1|Oct high C=31.8|Nov high C=31.9|Dec high C=31.3|year high C=|Jan mean C=26.0|Feb mean C=27.8|Mar mean C=29.8|Apr mean C=30.6|May mean C=29.5|Jun mean C=28.4|Jul mean C=27.7|Aug mean C=27.5|Sep mean C=27.5|Oct mean C=27.4|Nov mean C=26.8|Dec mean C=25.6|year mean C=|Jan low C=19.2|Feb low C=21.3|Mar low C=24.3|Apr low C=25.8|May low C=25.5|Jun low C=25.1|Jul low C=24.6|Aug low C=24.5|Sep low C=24.2|Oct low C=23.2|Nov low C=21.5|Dec low C=19.5|year low C=|Jan record low C=7.8|Feb record low C=10.8|Mar record low C=10.1|Apr record low C=16.2|May record low C=20.3|Jun record low C=21.5|Jul record low C=21.4|Aug record low C=21.5|Sep record low C=19.8|Oct record low C=16.7|Nov record low C=12.4|Dec record low C=8.9|year record low C=7.8|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=4.4|Feb precipitation mm=8.0|Mar precipitation mm=24.9|Apr precipitation mm=60.3|May precipitation mm=203.4|Jun precipitation mm=290.7|Jul precipitation mm=422.4|Aug precipitation mm=444.2|Sep precipitation mm=367.2|Oct precipitation mm=114.8|Nov precipitation mm=24.0|Dec precipitation mm=5.5|year precipitation mm=1969.9|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=1|Feb precipitation days=1|Mar precipitation days=3|Apr precipitation days=6|May precipitation days=16|Jun precipitation days=20|Jul precipitation days=23|Aug precipitation days=24|Sep precipitation days=20|Oct precipitation days=11|Nov precipitation days=4|Dec precipitation days=1|year precipitation days=129|Jan humidity=62|Feb humidity=60|Mar humidity=59|Apr humidity=65|May humidity=75|Jun humidity=82|Jul humidity=83|Aug humidity=85|Sep humidity=84|Oct humidity=79|Nov humidity=72|Dec humidity=67|year humidity=72.8|Jan sun=258.6|Feb sun=232.2|Mar sun=235.3|Apr sun=227.2|May sun=201.7|Jun sun=149.7|Jul sun=133.0|Aug sun=127.4|Sep sun=138.3|Oct sun=198.7|Nov sun=227.8|Dec sun=248.3|year sun=2378.1|source 1=[[World Meteorological Organization]]&lt;ref name=WMOCLINO&gt;{{cite web
| archive-url = https://web.archive.org/web/20210717012832/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Laos/XLS/Pakse.xls
| archive-date = 17 July 2021
| url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Laos/XLS/Pakse.xls
| title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020
| publisher = World Meteorological Organization
| access-date = 2 August 2023}}&lt;/ref&gt;|source 2=[[NOAA]] (humidity 1961–1990 and extremes),&lt;ref name= NOAA&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/LA/48955.TXT
| title = Pakse Climate Normals 1961-1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| access-date = January 11, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=global-summary-of-the-day&amp;stations=48955099999&amp;startDate=1700-01-01&amp;endDate=2023-12-31&amp;dataTypes=MAX,MIN,PRCP
| title = Global Surface Summary of the Day - GSOD
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = January 26, 2023
}}&lt;/ref&gt; The Yearbook of Indochina (1932-1933, 1936-1937)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://seadelt.net/Asset/Source/Document_ID-247_No-01.PDF |title=The Yearbook of Indochina (1932-1933) |access-date=2024-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719160127/https://seadelt.net/Asset/Source/Document_ID-247_No-01.PDF |archive-date=2023-07-19 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/2/791/ANOM_A1017_Annuaire-stat-Indochine_Vol-7_1936-1937.pdf  The Yearbook of Indochina (1936-1937)]&lt;/ref&gt;|date=December 2014}}

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>j7yj92cv0bs57iey49vy8ndxry9106y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Memo/icons.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>651410</id>
    <revision>
      <id>4682323</id>
      <parentid>4460967</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>68652</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>4682323</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="29349" sha1="ilwsc1zgf1bf6slwuggl72c0b1mm5o0" xml:space="preserve">/* 

/​* memo-&lt;class name&gt; *​/
.memorandum.memo-&lt;class name&gt; {
    background-color: &lt;background color&gt;;
}
.memorandum.memo-&lt;class name&gt; .content::before {
    background-color: &lt;border color&gt;;
}
.memorandum.memo-&lt;class name&gt; .content::after {
    /​* File:&lt;file name&gt;: &lt;page url&gt; *​/
    background-image: url(&lt;file url&gt;);
}
html.skin-theme-clientpref-night .memorandum {
	background-color: &lt;background color&gt;;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum &gt; .content::before {
	background-color: &lt;border color&gt;;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum-&lt;class name&gt; {
		background-color: &lt;background color&gt;;
	}
	
	html.memorandum-&lt;class name&gt; &gt;　.content::before {
		background-color: &lt;border color&gt;;
	}
	
}

注意:様式は上記のフォーマットに従って記入すること。

1.&lt;&gt;のみを置き換えてください
2.ウィキメディア・コモンズのアイコンを使用すること

*/

/* memo-info */
.memorandum.memo-info {
    background-color: #eaf3ff;
}
.memorandum.memo-info .content::before {
    background-color: #004eb8;
}
.memorandum.memo-info .content::after {
    /* File:OOjs_UI_icon_information-progressive.svg：https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ec/OOjs_UI_icon_information-progressive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ec/OOjs_UI_icon_information-progressive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-info {
	background-color: #1c2940;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-info &gt; .content::before {
	background-color: #6d8af2;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-info {
		background-color: #1c2940;
	}
	
	html.memorandum.memo-info &gt; .content::before {
		background-color: #6d8af2;
	}
	
}

/* memo-info2 */
.memorandum.memo-info2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-info2 .content::before {
    background-color: #004eb8;
}
.memorandum.memo-info2 .content::after {
    /* File:OOjs_UI_icon_information-progressive.svg：https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ec/OOjs_UI_icon_information-progressive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ec/OOjs_UI_icon_information-progressive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-info2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-info2 &gt; .content::before {
	background-color: #6d8af2;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-info2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-info2 &gt; .content::before {
		background-color: #6d8af2;
	}
	
}

/* memo-info3 */
.memorandum.memo-info3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-info3 .content::before {
    background-color: #004eb8;
}
.memorandum.memo-info3 .content::after {
    /* File:OOjs_UI_icon_information-progressive.svg：https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ec/OOjs_UI_icon_information-progressive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ec/OOjs_UI_icon_information-progressive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-info3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-info3 &gt; .content::before {
	background-color: #6d8af2;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-info3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-info3 &gt; .content::before {
		background-color: #6d8af2;
	}
	
}

/* memo-bookmark */
.memorandum.memo-bookmark {
    background-color: #fae196;
}
.memorandum.memo-bookmark .content::before {
    background-color: #faaf00;
}
.memorandum.memo-bookmark .content::after {
    /* File:OOjs UI icon reference 20 ac6600.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_reference_20_ac6600.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d5/OOjs_UI_icon_reference_20_ac6600.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-bookmark {
	background-color: #301d00;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-bookmark &gt; .content::before {
	background-color: #a66200;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-bookmark {
		background-color: #301d00;
	}
	
	html.memorandum.memo-bookmark &gt; .content::before {
		background-color: #a66200;
	}
	
}

/* memo-bookmark2 */
.memorandum.memo-bookmark2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-bookmark2 .content::before {
    background-color: #faaf00;
}
.memorandum.memo-bookmark2 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon reference 20 ac6600.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_reference_20_ac6600.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d5/OOjs_UI_icon_reference_20_ac6600.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-bookmark2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-bookmark2 &gt; .content::before {
	background-color: #a66200;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-bookmark2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-bookmark2 &gt; .content::before {
		background-color: #a66200;
	}
	
}

/* memo-bookmark3 */
.memorandum.memo-bookmark3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-bookmark3 .content::before {
    background-color: #faaf00;
}
.memorandum.memo-bookmark3 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon reference 20 ac6600.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_reference_20_ac6600.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d5/OOjs_UI_icon_reference_20_ac6600.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-bookmark3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-bookmark3 &gt; .content::before {
	background-color: #a66200;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-bookmark3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-bookmark3 &gt; .content::before {
		background-color: #a66200;
	}
	
}

/* memo-alert */
.memorandum.memo-alert {
    background-color: #fac8c8;
}
.memorandum.memo-alert .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-alert .content::after {
    /* File:OOjs UI icon alert-destructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_alert-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f6/OOjs_UI_icon_alert-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-alert {
	background-color: #421211;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-alert &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-alert {
		background-color: #421211;
	}
	
	html.memorandum.memo-alert &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-alert2 */
.memorandum.memo-alert2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-alert2 .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-alert2 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon alert-destructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_alert-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f6/OOjs_UI_icon_alert-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-alert2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-alert2 &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-alert2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-alert2 &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-alert3 */
.memorandum.memo-alert3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-alert3 .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-alert3 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon alert-destructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_alert-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f6/OOjs_UI_icon_alert-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-alert3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-alert3 &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-alert3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-alert3 &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-notice */
.memorandum.memo-notice {
    background-color: #fae8c5;
}
.memorandum.memo-notice .content::before {
    background-color: #fac84b;
}
.memorandum.memo-notice .content::after {
    /* File:OOjs UI icon notice-warning.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_notice-warning.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/OOjs_UI_icon_notice-warning.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-notice {
	background-color: #301d00;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-notice &gt; .content::before {
	background-color: #edab00;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-notice {
		background-color: #301d00;
	}
	
	html.memorandum.memo-notice &gt; .content::before {
		background-color: #edab00;
	}
	
}

/* memo-notice2 */
.memorandum.memo-notice2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-notice2 .content::before {
    background-color: #fac84b;
}
.memorandum.memo-notice2 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon notice-warning.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_notice-warning.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/OOjs_UI_icon_notice-warning.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-notice2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-notice2 &gt; .content::before {
	background-color: #edab00;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-notice2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-notice2 &gt; .content::before {
		background-color: #edab00;
	}
	
}

/* memo-notice3 */
.memorandum.memo-notice3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-notice3 .content::before {
    background-color: #fac84b;
}
.memorandum.memo-notice3 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon notice-warning.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_notice-warning.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/OOjs_UI_icon_notice-warning.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-notice3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-notice3 &gt; .content::before {
	background-color: #edab00;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-notice3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-notice3 &gt; .content::before {
		background-color: #edab00;
	}
	
}

/* memo-error */
.memorandum.memo-error {
    background-color: #fac8c8;
}
.memorandum.memo-error .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-error .content::after {
    /* File:OOjs UI icon error-destructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_error-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4e/OOjs_UI_icon_error-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-error {
	background-color: #421211;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-error &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-error {
		background-color: #421211;
	}
	
	html.memorandum.memo-error &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-error2 */
.memorandum.memo-error2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-error2 .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-error2 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon error-destructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_error-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4e/OOjs_UI_icon_error-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-error2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-error2 &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-error2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-error2 &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-error3 */
.memorandum.memo-error3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-error3 .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-error3 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon error-destructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_error-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4e/OOjs_UI_icon_error-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-error3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-error3 &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-error3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-error3 &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-check */
.memorandum.memo-check {
    background-color: #d0f7eb;
}
.memorandum.memo-check .content::before {
    background-color: #00af7d;
}
.memorandum.memo-check .content::after {
    /* File:OOjs UI icon check-constructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_check-constructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f6/OOjs_UI_icon_check-constructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-check {
	background-color: #00261e;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-check &gt; .content::before {
	background-color: #00af89;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-check {
		background-color: #00261e;
	}
	
	html.memorandum.memo-check &gt; .content::before {
		background-color: #00af89;
	}
	
}

/* memo-check2 */
.memorandum.memo-check2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-check2 .content::before {
    background-color: #00af7d;
}
.memorandum.memo-check2 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon check-constructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_check-constructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f6/OOjs_UI_icon_check-constructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-check2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-check2 &gt; .content::before {
	background-color: #00af89;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-check2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-check2 &gt; .content::before {
		background-color: #00af89;
	}
	
}

/* memo-check3 */
.memorandum.memo-check3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-check3 .content::before {
    background-color: #00af7d;
}
.memorandum.memo-check3 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon check-constructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_check-constructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f6/OOjs_UI_icon_check-constructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-check3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-check3 &gt; .content::before {
	background-color: #00af89;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-check3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-check3 &gt; .content::before {
		background-color: #00af89;
	}
	
}

/* memo-translation */
.memorandum.memo-translation {
    background-color: #eaf3ff;
}
.memorandum.memo-translation .content::before {
    background-color: #004eb8;
}
.memorandum.memo-translation .content::after {
    /* File:OOjs UI icon language-ltr-progressive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_language-ltr-progressive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/OOjs_UI_icon_language-ltr-progressive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-translation {
	background-color: #1c2940;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-translation &gt; .content::before {
	background-color: #6d8af2;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-translation {
		background-color: #1c2940;
	}
	
	html.memorandum.memo-translation &gt; .content::before {
		background-color: #6d8af2;
	}
	
}

/* memo-translation2 */
.memorandum.memo-translation2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-translation2 .content::before {
    background-color: #004eb8;
}
.memorandum.memo-translation2 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon language-ltr-progressive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_language-ltr-progressive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/OOjs_UI_icon_language-ltr-progressive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-translation2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-translation2 &gt; .content::before {
	background-color: #6d8af2;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-translation2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-translation2 &gt; .content::before {
		background-color: #6d8af2;
	}
	
}

/* memo-translation3 */
.memorandum.memo-translation3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-translation3 .content::before {
    background-color: #004eb8;
}
.memorandum.memo-translation3 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon language-ltr-progressive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_language-ltr-progressive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/OOjs_UI_icon_language-ltr-progressive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-translation3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-translation3 &gt; .content::before {
	background-color: #6d8af2;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-translation3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-translation3 &gt; .content::before {
		background-color: #6d8af2;
	}
	
}

/* memo-delete */
.memorandum.memo-delete {
    background-color: #eaf3ff;
}
.memorandum.memo-delete .content::before {
    background-color: #004eb8;
}
.memorandum.memo-delete .content::after {
    /* File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_eyeClosed-progressive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/30/OOjs_UI_icon_eyeClosed-progressive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-delete {
	background-color: #1c2940;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-delete &gt; .content::before {
	background-color: #6d8af2;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-delete {
		background-color: #1c2940;
	}
	
	html.memorandum.memo-delete &gt; .content::before {
		background-color: #6d8af2;
	}
	
}

/* memo-delete2 */
.memorandum.memo-delete2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-delete2 .content::before {
    background-color: #004eb8;
}
.memorandum.memo-delete2 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_eyeClosed-progressive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/30/OOjs_UI_icon_eyeClosed-progressive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-delete2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-delete2 &gt; .content::before {
	background-color: #6d8af2;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-delete2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-delete2 &gt; .content::before {
		background-color: #6d8af2;
	}
	
}

/* memo-delete3 */
.memorandum.memo-delete3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-delete3 .content::before {
    background-color: #004eb8;
}
.memorandum.memo-delete3 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_eyeClosed-progressive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/30/OOjs_UI_icon_eyeClosed-progressive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-delete3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-delete3 &gt; .content::before {
	background-color: #6d8af2;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-delete3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-delete &gt; .content::before {
		background-color: #6d8af2;
	}
	
}

/* memo-cross */
.memorandum.memo-cross {
    background-color: #fac8c8;
}
.memorandum.memo-cross .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-cross .content::after {
    /* File:OOjs UI icon close-ltr-destructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs UI icon close-ltr-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/77/OOjs_UI_icon_close-ltr-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-cross {
	background-color: #421211;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-cross &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-cross {
		background-color: #421211;
	}
	
	html.memorandum.memo-cross &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-cross2 */
.memorandum.memo-cross2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-cross2 .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-cross2 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon close-ltr-destructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs UI icon close-ltr-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/77/OOjs_UI_icon_close-ltr-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-cross2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-cross2 &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-cross2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-cross2 &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-cross3 */
.memorandum.memo-cross3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-cross3 .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-cross3 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon close-ltr-destructive.svg: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs UI icon close-ltr-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/77/OOjs_UI_icon_close-ltr-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-cross3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-cross3 &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-cross3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-cross3 &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-block */
.memorandum.memo-block {
    background-color: #fac8c8;
}
.memorandum.memo-block .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-block .content::after {
    /* File:OOjs UI icon block-destructive.svg: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/OOjs_UI_icon_block-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/OOjs_UI_icon_block-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-block {
	background-color: #421211;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-block &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-block {
		background-color: #421211;
	}
	
	html.memorandum.memo-block &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-block2 */
.memorandum.memo-block2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-block2 .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-block2 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon block-destructive.svg: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/OOjs_UI_icon_block-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/OOjs_UI_icon_block-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-block2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-block2 &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-block2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-block2 &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-block3 */
.memorandum.memo-block3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-block3 .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-block3 .content::after {
    /* File:OOjs UI icon block-destructive.svg: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/OOjs_UI_icon_block-destructive.svg */
    background-image: url(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/OOjs_UI_icon_block-destructive.svg);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-block3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-block3 &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-block3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-block3 &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-blockip */
.memorandum.memo-blockip {
    background-color: #fac8c8;
}
.memorandum.memo-blockip .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-blockip .content::after {
    /* File:Icons8 flat overtime.svg: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c3/Icons8_flat_overtime.svg */
    background-image: url(https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Icons8_flat_overtime.svg/2048px-Icons8_flat_overtime.svg.png);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-blockip {
	background-color: #421211;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-blockip &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-blockip {
		background-color: #421211;
	}
	
	html.memorandum.memo-blockip &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-blockip2 */
.memorandum.memo-blockip2 {
    background-color: #f5f5f5;
}
.memorandum.memo-blockip2 .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-blockip2 .content::after {
    /* File:Icons8 flat overtime.svg: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c3/Icons8_flat_overtime.svg */
    background-image: url(https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Icons8_flat_overtime.svg/2048px-Icons8_flat_overtime.svg.png);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-blockip2 {
	background-color: #27292d;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-blockip2 &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-blockip2 {
		background-color: #27292d;
	}
	
	html.memorandum.memo-blockip2 &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* memo-blockip3 */
.memorandum.memo-blockip3 {
    background-color: transparent;
}
.memorandum.memo-blockip3 .content::before {
    background-color: #fa7d7d;
}
.memorandum.memo-blockip3 .content::after {
    /* File:Icons8 flat overtime.svg: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c3/Icons8_flat_overtime.svg */
    background-image: url(https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Icons8_flat_overtime.svg/2048px-Icons8_flat_overtime.svg.png);
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-blockip3 {
	background-color: transparent;
}

html.skin-theme-clientpref-night .memorandum.memo-blockip3 &gt; .content::before {
	background-color: #ff4242;
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.memorandum.memo-blockip3 {
		background-color: transparent;
	}
	
	html.memorandum.memo-blockip3 &gt; .content::before {
		background-color: #ff4242;
	}
	
}

/* [[Category:テンプレートスタイル]] */</text>
      <sha1>ilwsc1zgf1bf6slwuggl72c0b1mm5o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>654804</id>
    <revision>
      <id>4682363</id>
      <parentid>4566866</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77430" sha1="gf1a8evtkygzq1a591aud1wc6vq8rjf" xml:space="preserve">{{PU|Progressive web app}}
[[File:Progressive Web Apps Logo.svg|thumb|പിഡബ്യൂഎ ലോഗോ]]
'''പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പ്''' (PWA) എന്നത് ഒരു പ്രത്യേക തരം [[web application|വെബ് ആപ്ലിക്കേഷനാണ്]]. ഇത് സാധാരണ ബ്രൗസറിൽ കാണുന്ന വെബ്‌സൈറ്റ് പോലെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്, പക്ഷേ അത് മൊബൈലോ കംപ്യൂട്ടറിലോ ഒരു ആപ്പായി തന്നെ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാം. അതായത്, ഒരു വെബ്‌സൈറ്റ് തന്നെ ആപ്പായായി ഉപയോഗിക്കാനാകും, കൂടാതെ ഇന്റർനെറ്റ് ഇല്ലാതെ പോലും ചില കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയും&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-18 |title=What are Progressive Web Apps? PWA Guide for Beginners |url=https://www.freecodecamp.org/news/what-are-progressive-web-apps-pwa-guide/ |access-date=2024-05-06 |website=freeCodeCamp.org |language=en}}&lt;/ref&gt;. പിഡബ്യൂഎകൾ (Progressive Web Apps) ഉപകരണത്തിലെ വെബ് ബ്രൗസറിന്റെ ഓഫ്‌ലൈൻ കാഷ് ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.  അതായത്, ഉപയോക്താവ് ആപ്പ് തുറക്കുന്ന സമയത്ത് അതിന്റെ ഫയലുകൾ ബ്രൗസർ ഓട്ടോമാറ്റിക്കായി ഡൗൺലോഡ് ചെയ്ത് ലോക്കലി സേവ് ചെയ്യും. ഇത് ആപ്പ് വീണ്ടും തുറക്കുമ്പോൾ ഇന്റർനെറ്റ് ഇല്ലാതെയും അതിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കാനാകാൻ സഹായിക്കുന്നു(&quot;ലോക്കലി സേവ്&quot; എന്നതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഒരു ഫയൽ അല്ലെങ്കിൽ ഡാറ്റ ഉപകരണത്തിന്റെ ആന്തരിക സംഭരണത്തിൽ (device storage) സൂക്ഷിക്കുന്നതാണ്.  ഉദാഹരണം: നമുക്ക് ഒരു വെബ്‌അപ്പ് ഒരു പ്രാവശ്യം തുറന്നപ്പോൾ അതിന്റെ [[HTML|എച്ച്ടിഎംഎൽ]], [[CSS|സിഎസ്എസ്]], [[JavaScript|ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്]] ഫയലുകൾ ബ്രൗസറിന്റെ cache (കാഷ്) എന്ന ഭാഗത്ത് ലോക്കലി (ഉപകരണത്തിൽ) സംരക്ഷിക്കാം. അതിനാൽ അടുത്ത തവണ ആപ്പ് തുറക്കുമ്പോൾ, ഇന്റർനെറ്റ് ഇല്ലാതെയും ആ ഫയലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ആപ്പ് പ്രവർത്തിക്കും. ഇതാണ് പിഡബ്യൂഎകളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകളിൽ ഒന്ന്)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Progressive Web Apps {{!}} Software AG|url=https://techradar.softwareag.com/technology/progressive-web-apps/|access-date=2020-09-25|website=techradar.softwareag.com|archive-date=2020-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113064043/https://techradar.softwareag.com/technology/progressive-web-apps/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പുകൾ (PWAs) 2016-ൽ വിവിധ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾക്കായി പ്രത്യേകം ബണ്ടിൽ ചെയ്യുകയോ വിതരണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യാതെ നേറ്റീവ് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾക്ക് ബദലായി അവതരിപ്പിച്ചു. ഇവ വെബ് ബ്രൗസറുകൾ വഴി പ്രവർത്തിക്കുകയും ഉപകരണ-നിർദ്ദിഷ്ട(device-specific) ആപ്ലിക്കേഷനുകളുടെ അനുഭവം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പിഡബ്യൂഎകളുടെ പ്രധാന നേട്ടം, ഒറ്റ കോഡ് ബേസ് ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലും പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള കഴിവാണ്. പിഡബ്യൂഎകൾ വിവിധ സിസ്റ്റങ്ങളിൽ, [[Desktop computer|ഡെസ്ക്ടോപ്പ്]], [[Mobile phone|മൊബൈൽ]] ഉപകരണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ ഉപയോഗിക്കാം. [[Apple Inc.|ആപ്പിൾ]] [[App store|ആപ്പ് സ്റ്റോർ]], [[ഗൂഗിൾ പ്ലേ]], അല്ലെങ്കിൽ [[Windows|വിൻഡോസിലെ]] മൈക്രോസോഫ്റ്റ് സ്റ്റോർ തുടങ്ങിയ ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ പിഡബ്യൂഎകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല, അത് നിർബന്ധമല്ലാത്ത ഒരു ഓപ്ഷനാണ്.

പിഡബ്യൂഎ ഒരു [[വെബ് താൾ|വെബ്‌പേജ്]] അല്ലെങ്കിൽ എച്ച്ടിഎംഎൽ, സിഎസ്എസ്, ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്, വെബ്അസംബ്ലി(WebAssembly) തുടങ്ങിയ സാധാരണ വെബ് ടെക്‌നോളജികൾ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച [[വെബ്‌സൈറ്റ്]]
രൂപത്തിൽ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നതിനാൽ, പിഡബ്യൂഎയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന [[Web browser|ബ്രൗസർ]] ഉള്ള ഏത് [[കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് പ്ലാറ്റ്ഫോം|പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലും]] ഇത് പ്രവർത്തിക്കും&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ltd |first=Cybellium |url=https://books.google.com/books?id=xbbnEAAAQBAJ&amp;dq=Progressive+web+app+is+intended+to+work+on+any+platform+with+a+standards-compliant+browser,+including+desktop+and+mobile+devices.&amp;pg=PA273 |title=Mastering Front-end development |publisher=Cybellium Ltd |isbn=979-8-8668-4882-9 |pages=273 |language=en}}&lt;/ref&gt;. 2021 വരെ, [[ഗൂഗിൾ ക്രോം]], [[ആപ്പിൾ സഫാരി]], [[ആൻഡ്രോയിഡ്]] [[ഫയർഫോക്സ്]], [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് എഡ്ജ്]] എന്നിവയിൽ പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പ് സവിശേഷതകൾ വ്യത്യസ്തമായ രീതിയിൽ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;CanIUsePWA&quot;&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=Can I use pwa?|url=https://caniuse.com/#search=pwa|access-date=27 January 2021|website=CanIUse}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IsServiceWorkerReady&quot;&gt;{{cite web |title=Is Service Worker Ready? |url=https://jakearchibald.github.io/isserviceworkerready/ |publisher=Jake Archibald}}&lt;/ref&gt;. പക്ഷേ, [[desktop computer|ഡെസ്ക്ടോപ്പ്]] ഫയർഫോക്സ് ബ്രൗസറിൽ ഈ സവിശേഷതകൾക്ക് പിന്തുണ ഇല്ല&lt;ref name=&quot;firefox-desktop&quot;&gt;{{Cite web|last=Newman|first=Jared|date=2021-01-26|title=Firefox just walked away from a key piece of the open web|url=https://www.fastcompany.com/90597411/mozilla-firefox-no-ssb-pwa-support|access-date=2021-01-27|website=Fast Company|language=en-US}}&lt;/ref&gt;.
==ചരിത്രം==
===മുൻഗാമികൾ===
2007-ൽ ആപ്പിളിന്റെ [[ആപ്പിൾ വേൾഡ് വൈഡ് ഡെവലപ്പെഴ്സ് കോൺഫെറൻസ്|വേൾഡ് വൈഡ് ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് കോൺഫറൻസിൽ]] [[സ്റ്റീവ് ജോബ്സ്]] പ്രഖ്യാപിച്ചത്, [[ഐഫോൺ]] &quot;[[വെബ് 2.0]] ഇന്റർനെറ്റ് സ്റ്റാൻഡേർഡുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സൃഷ്ടിച്ച ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ പ്രവർത്തിക്കും&quot; എന്നായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Jobs|first1=Steve|last2=Apple|date=11 June 2007|title=iPhone to Support Third-Party Web 2.0 Applications|url=https://www.apple.com/newsroom/2007/06/11iPhone-to-Support-Third-Party-Web-2-0-Applications/|website=Apple|language=en}}&lt;/ref&gt;. ആദ്യ ഐഫോണിന് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ വികസിപ്പിക്കാൻ [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഡെവലപ്മെന്റ് കിറ്റ്]] (SDK) ആവശ്യമായിരുന്നില്ല, പകരം ഡെവലപ്പർമാർക്ക് വെബ് 2.0 ഇന്റർനെറ്റ് സ്റ്റാൻഡേർഡുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ സൃഷ്ടിക്കാം, ഈ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ [[സഫാരി (വെബ് ബ്രൗസർ)|സഫാരി]] ബ്രൗസർ എഞ്ചിൻ വഴി ഐഫോണിൽ പൂർണ്ണമായി ഏകീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കും&lt;ref name=&quot;iMore March 2019&quot;&gt;{{cite web |last1=Ritchie |first1=Rene |title=App Store Year Zero: Unsweet web apps drove iPhone to an SDK |url=https://www.imore.com/history-app-store-year-zero |website=iMore |access-date=23 May 2019 |language=en |date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt;. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ, ഡെവലപ്പർമാർക്കായി ഒരു പ്രത്യേക മോഡൽ അവതരിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ, ആ മോഡൽ ഡെവലപ്പർമാരിൽ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കി. അവരുടെ പരാതികൾ പരിഗണിച്ച്, അവരുടെ വിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതിനാൽ പിന്നീട്, ആ മോഡൽ ആപ്പ് സ്റ്റോർ മോഡലിലേക്ക് മാറ്റി&lt;ref name=&quot;9to5Mac 2011&quot;&gt;{{cite web |title=Jobs' original vision for the iPhone: No third-party native apps |url=https://9to5mac.com/2011/10/21/jobs-original-vision-for-the-iphone-no-third-party-native-apps/ |website=9to5Mac |access-date=22 May 2019 |date=21 October 2011}}&lt;/ref&gt;. 2007 ഒക്ടോബർ മാസം, സ്റ്റീവ് ജോബ്‌സ് ഒരു പ്രഖ്യാപനം നടത്തി. അടുത്ത വർഷം, ആപ്പ് ഡെവലപ്പർമാർക്ക് വേണ്ടി ഒരു എസ്ഡികെ (Software Development Kit) പുറത്തിറങ്ങുമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. എസ്ഡികെ ഉപയോഗിച്ച്, ഡെവലപ്പർമാർക്ക് ഐഫോണിനുള്ള സ്വന്തം ആപ്പുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയും. ഇതിലൂടെ ഡെവലപ്പർമാരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ആവശ്യങ്ങൾക്കും ഔദ്യോഗികമായി പിന്തുണ ലഭിച്ചു&lt;ref name=&quot;iMore March 2019&quot; /&gt;. അതിന്റെ ഫലമായി, ആപ്പിൾ പഴയ പോലെ തന്നെ വെബ് ആപ്പുകൾക്ക് പിന്തുണ നൽകിക്കൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, ഭൂരിഭാഗം ഡെവലപ്പർമാർ അവരുടെ ആപ്പുകൾ നേരിട്ട് [[ആപ്പ് സ്റ്റോർ (ഐ.ഒ.എസ്.)|ആപ്പ് സ്റ്റോർ]] വഴി വിതരണം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയതുകൊണ്ട്, വെബ് ആപ്പുകളോടുള്ള താൽപര്യം കുറവായി. പുതിയ [[iOS|ഐഒഎസ്]] ആപ്പുകളുടെ വലിയ പങ്ക് ആപ്പ് സ്റ്റോറിലേക്കാണ് മാറിയത്. ആപ്പ് സ്റ്റോർ വഴി ആപ്പുകൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നത് കൂടുതൽ ജനപ്രിയമായി.

2010-കൾ മുതൽ വെബ് സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് സജീവമായ വെബ് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ ഉണ്ടാക്കാൻ തുടങ്ങി. പ്രതികരണക്ഷമമായ വെബ് രൂപകൽപ്പന വിവിധ സ്ക്രീനുകളിൽ സുഖപ്രദമായ കാഴ്ച നൽകുന്നു.  
സ്ക്രീൻ സ്വാതന്ത്ര്യം കാരണം പ്രോഗ്രസ്സീവ് വെബ് ആപ്ലിക്കേഷൻ വികസനം എളുപ്പമായി. ഇതിലൂടെ ഫോൺ, [[tablet computer|ടാബ്ലറ്റ്]], ഡെസ്ക്ടോപ്പ് തുടങ്ങി എല്ലായിടത്തും ഒരേ വെബ് ആപ്ലിക്കേഷന് പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്നു. 
എച്ച്ടിഎംഎൽ, സിഎസ്എസ്, ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് എന്നിവയുടെ ഉപയോഗം പ്രോഗ്രസ്സീവ് വെബ് ആപ്പുകൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രതികരണശേഷി ലഭിച്ചു.  
ഇത് വെബ്സൈറ്റുകൾക്ക് ആപ്പുകൾ പോലെയുള്ള അനുഭവം നൽകാൻ സഹായിച്ചു. വെബ് പേജുകൾ കൂടുതൽ സ്വഭാവികമായി മാറി. ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരു യഥാർത്ഥ ആപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള അനുഭവം വെബ്സൈറ്റുകൾ വഴി ലഭിച്ചു&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://alistapart.com/article/responsive-web-design|title=Responsive Web Design|ref=2|last1=Marcotte|first1=Ethan|access-date=May 25, 2010|work=[[A List Apart]]|date=25 May 2010 }}&lt;/ref&gt;.

2013-ൽ മൊസില്ല [[ഫയർഫോക്സ് ഓഎസ്]] പുറത്തിറക്കി.  
ഇത് മൊബൈൽ ഫോണുകളിൽ വെബ് ആപ്പുകൾ നേറ്റീവ് ആപ്പുകളായി റൺ ചെയ്യാനുള്ള ഒരു ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് [[operating system|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമായിരുന്നു]]. വെബ് ടെക്നോളജി ഉപയോഗിച്ച് ഡിവൈസിൽ നേരിട്ട് ആപ്പുകൾ പോലെയുള്ള അനുഭവം നൽകുക എന്നതാണ് ഉദ്ദേശ്യം. പിന്നീട് പല കാരണങ്ങളാൽ ഈ പദ്ധതി നിർത്തിവച്ചു. ഫയർഫോക്സ് ഒഎസ് [[ഗെക്കോ (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ)|ജെക്കോ]] എന്ന റെൻഡറിംഗ് എഞ്ചിൻ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇതിൽ ഉപയോഗിച്ച യൂസർ ഇന്റർഫേസ് ഗായ എന്നത് ആയിരുന്നു, ഇത് എച്ച്ടിഎംഎൽ 5 കൊണ്ട് എഴുതിയതായിരുന്നു. സാധാരണ വെബ് സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് [[മൊബൈൽ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം]] നിർമ്മിക്കാനായിരുന്നു ലക്ഷ്യം&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-09-27 |title=Mozilla ends commercial Firefox OS development - gHacks Tech News |url=https://www.ghacks.net/2016/09/27/mozilla-ends-commercial-firefox-os-experiment/ |access-date=2022-05-05 |website=gHacks Technology News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;. ഫയർഫോക്സ് ഒഎസിന്റെ വികസനം 2016-ൽ അവസാനിച്ചു. 2017-ൽ ഈ പ്രോജക്ട് പൂർണ്ണമായി നിർത്തി.  
എങ്കിലും, ഫയർഫോക്സ് ഒഎസിന്റെ ഒരു ഭിന്ന രൂപമായ [[കായ്ഒഎസ്]] എന്ന ഫീച്ചർ ഫോൺ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന്റെ അടിസ്ഥാനമായി ഉപയോഗിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Hoffman|first1=Chris|last2=PCWorld {{!}}|date=2016-09-28|title=Mozilla is stopping all commercial development on Firefox OS|url=https://www.pcworld.com/article/3124563/mozilla-is-stopping-all-commercial-development-on-firefox-os.html|access-date=2021-03-17|website=PCWorld|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=KaiOS, a feature phone platform built on the ashes of Firefox OS, adds Facebook, Twitter and Google apps|url=https://techcrunch.com/2018/02/26/kaios-a-feature-phone-platform-built-on-the-ashes-of-firefox-os-adds-facebook-twitter-and-google-apps/|access-date=2021-03-17|website=TechCrunch|date=26 February 2018 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;.
===പ്രാരംഭ ആമുഖം===
2015-ൽ ഡിസൈനർ ഫ്രാൻസിസ് ബെറിമാനും [[ഗൂഗിൾ ക്രോം]] എഞ്ചിനീയർ അലക്സ് റസലും ചേർന്ന് &quot;പ്രോഗ്രസിവ് വെബ് ആപ്പ്സ്&quot; എന്ന പദം രൂപപ്പെടുത്തി. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട ബ്രൗസറുകൾ നൽകുന്ന പുതിയ സാങ്കേതികതകളെ ഉപയോഗിക്കുന്ന ആപ്പുകൾക്ക് വേണ്ടി ഉപയോഗിക്കുകയായിരുന്നു. സർവീസ് വർക്കറും വെബ് ആപ്പ് മാനിഫെസ്റ്റും പോലുള്ള സവിശേഷതകൾ ഉപയോഗിച്ച്, വെബ് ആപ്പുകൾ സ്വതന്ത്രമായി ഒഎസിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന രീതിയിൽ മാറ്റാൻ ഇത് സഹായിച്ചു(വെബ് ആപ്പ് മാനിഫെസ്റ്റ് എന്നത് ആപ്പ് ഐക്കൺ, പേര്, സ്ക്രീൻ ഓറിയന്റേഷൻ തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഒരു [[JSON|ജെസൺ]] ഫയലാണ്, ഇത് വെബ് ആപ്പിനെ [[മൊബൈൽ ആപ്പ്|മൊബൈൽ ആപ്പുപോലെ]] ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാനും ഹോം സ്ക്രീനിൽ കാണിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും ചേർന്നാണ് ഒരു സാധാരണ വെബ് ആപ്പിനെ പ്രോഗ്രസിവ് വെബ് ആപ്പായി മാറ്റുന്നത്)&lt;ref name=&quot;infrequently.org&quot;&gt;{{cite web|last1=Russell|first1=Alex|title=Progressive Web Apps: Escaping Tabs Without Losing Our Soul|url=https://infrequently.org/2015/06/progressive-apps-escaping-tabs-without-losing-our-soul/|access-date=June 15, 2015|ref=4}}&lt;/ref&gt;. ഗൂഗിൾ [[Android|ആൻഡ്രോയിഡിന്]] വേണ്ടി പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പുകൾ (പിഡബ്യൂഎ) വികസിപ്പിക്കാൻ വലിയ ശ്രമം നടത്തി. ഡെവലപ്പർമാർക്ക് പിഡബ്ല്യൂഎ ഉപയോഗിച്ച് ശക്തമായ ആപ്പുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ പ്രോത്സാഹനം നൽകി. [[ഗൂഗിൾ പ്ലേ|പ്ലേ സ്റ്റോറിൽ]] പോലും പിഡബ്ല്യൂഎ ഏകീകരിക്കാൻ പിന്തുണ നൽകി&lt;ref name=&quot;Evans Computerworld Jan 2018&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=Jonny |title=Apple goes back to the future with web apps |url=https://www.computerworld.com/article/3251173/apple-goes-back-to-the-future-with-web-apps.html |website=Computerworld |access-date=23 May 2019 |language=en |date=26 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ladage 2018&quot;&gt;{{cite web |last1=Ladage |first1=Aaron |title=Progressive Web Apps Are Here and They're Changing Everything |url=https://www.degdigital.com/insights/progressive-web-apps/ |website=DEG |access-date=23 May 2019 |date=17 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806154926/https://www.degdigital.com/insights/progressive-web-apps/ |archive-date=2020-08-06 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. ഫയർഫോക്സ് 2016-ൽ സർവീസ് വർക്കേഴ്സിനുള്ള പിന്തുണ ചേർത്തു. [[Microsoft Edge|മൈക്രോസോഫ്റ്റ് എഡ്ജും]] ആപ്പിൾ സഫാരിയും 2018-ൽ ഈ ടെക്നോളജി ഉപയോഗിച്ചു. അതിനാൽ സർവീസ് വർക്കേഴ്സ് എല്ലാ പ്രധാന ബ്രൗസറുകളിലും ലഭ്യമായി&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Can I use... Support tables for HTML5, CSS3, etc|url=https://caniuse.com/serviceworkers|access-date=2021-05-16|website=caniuse.com}}&lt;/ref&gt;.

2019 വരെ എത്തിയപ്പോഴേക്കും, മൈക്രോസോഫ്റ്റ് എഡ്ജ് (വിൻഡോസിൽ) ഉൾപ്പെടെ പല ഡെസ്ക്ടോപ്പ് ബ്രൗസറുകളും പിഡബ്ല്യൂഎ പിന്തുണ നൽകി.  
ഗൂഗിൾ ക്രോം (വിൻഡോസ്, [[macOS|മാക്ഒഎസ്]], [[ChromeOS|ക്രോംഒഎസ്]], [[Linux|ലിനക്സ്]]) മുതലായവയിലും പിന്തുണ ലഭിച്ചു.  
ഇതു കൊണ്ടു തന്നെ പിഡബ്യൂഎ ഡെസ്ക്ടോപ്പിലും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;edge&quot;&gt;{{cite web |title=Progressive Web Apps on Windows overview |url=https://docs.microsoft.com/en-us/microsoft-edge/progressive-web-apps-chromium/ |website=Microsoft Edge Documentation |access-date=13 March 2021 |language=en |date=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=LePage |first1=Pete |title=Progressive Web Apps on Desktop |url=https://developers.google.com/web/progressive-web-apps/desktop |website=Google Developers |access-date=13 September 2019 |language=en |date=4 June 2019}}&lt;/ref&gt;. 

2020 ഡിസംബറിൽ, ഫയർഫോക്‌സ് ഡെസ്ക്ടോപ്പിൽ നിന്ന് പി.ഡബ്ല്യു.എ പിന്തുണ പൂർണ്ണമായും നീക്കി. ഉപയോഗത്തിലുണ്ടായിരുന്ന &quot;സൈറ്റ് സ്‌പെസിഫിക് ബ്രൗസർ&quot; എന്ന സംവിധാനവും എടുത്തുകളഞ്ഞു. ഇതിനാൽ ഇനി ഫയർഫോക്‌സ് ഡെസ്ക്ടോപ്പിൽ പി.ഡബ്ല്യു.എ പ്രവർത്തിക്കില്ല(
&quot;സൈറ്റ് സ്‌പെസിഫിക് ബ്രൗസർ&quot; (Site-Specific Browser) എന്നത്  
ഒരു വെബ്‌സൈറ്റ്‌ കാണാനായി പ്രത്യേകമായി ഒരു ആപ്പ് പോലെയുള്ള വെബ്‌ ബ്രൗസർ തുറക്കാനാവുന്ന സംവിധാനം ആണ് ഇത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു പിഡബ്യൂഎയെ കമ്പ്യൂട്ടറിൽ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുമ്പോൾ അത് സ്വതന്ത്രമായ ഒരു അപ്ലിക്കേഷൻ പോലെ പ്രവർത്തിക്കും – അതിനാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ആവശ്യകത. ഫയർഫോക്സ് ഇത് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ലഭ്യമാക്കിയിരുന്നെങ്കിലും പിന്നീട് പിൻവലിച്ചു). &quot;ഡെസ്ക്‌ടോപ്പിലേക്കുള്ള പിഡബ്യൂഎ പിന്തുണ ഉടനെ വരില്ല എന്നതാണ് ഞങ്ങൾ നൽകുന്ന സന്ദേശം.&quot; അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ഡെസ്ക്‌ടോപ്പ് ഫയർഫോക്സിൽ പിഡബ്യൂഎ ഉപയോഗം ലഭ്യമാകില്ല എന്ന് ഒരു ഫയർഫോക്സ് ആർക്കിടെക്ട് പറയുകയുണ്ടായി. എങ്കിലും മൊസില്ല ആൻഡ്രോയ്ഡിൽ പിഡബ്യൂഎ പിന്തുണ നൽകുന്നു. അവർ ആ പിന്തുണ തുടരുമെന്നും വ്യക്തമാക്കി&lt;ref name=&quot;firefox-desktop&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=eBay PWA |url=https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=1933032 |publisher=Mozilla |access-date=25 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=agi90|date=19 December 2020|title=Comment|url=https://www.reddit.com/r/firefox/comments/kg1jb5/firefox_giving_up_on_pwa_support/gge34eg/|access-date=|website=[[Reddit]]|quote=We have no plans of sunsetting PWAs on mobile that I know of.}}&lt;/ref&gt;.

==ബ്രൗസറിനുള്ള പിന്തുണ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |ബ്രൗസർ
! colspan=&quot;5&quot; |സപ്പോർട്ട്
! rowspan=&quot;2&quot; |കമന്റ്
|-
! [[Microsoft Windows|വിൻഡോസ്]]
! [[macOS|മാക്ഒഎസ്]]
! [[Linux|ലിനക്സ്]]
! [[Android (operating system)|ആൻഡ്രോയിഡ്]]
! [[iOS|ഐഒഎസ്]] &amp; [[iPadOS]]
|-
| [[Chromium (web browser)|ക്രോമിയം]]-അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{N/A}}
| [[Google Chrome|ഗൂഗിൾക്രോം]], [[Microsoft Edge|മൈക്രോസോഫ്റ്റ് എഡ്ജ്]],&lt;ref name=&quot;edge&quot; /&gt; [[Brave (web browser)|ബ്രേവ്]], [[Opera (web browser)|ഓപ്പറ]], [[Vivaldi (web browser)|വിവാൾഡി]],&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-10-07|title=Get your PWA on|url=https://vivaldi.com/blog/vivaldi-gets-more-private-delivers-an-all-new-capture-pwa-support/|access-date=2021-10-11|website=Vivaldi Browser|language=en}}&lt;/ref&gt; മുതലായ ബ്രൗസറുകളും [[Chromium (web browser)#Browsers based on Chromium|മറ്റുള്ളവയും]].
|-
| [[Firefox|ഫയർഫോക്സ്]]
| {{No}} &lt;ref name=&quot;firefox-desktop&quot; /&gt;
| {{No}} &lt;ref name=&quot;firefox-desktop&quot; /&gt;
| {{No}} &lt;ref name=&quot;firefox-desktop&quot; /&gt;
| {{Partial}}
| {{No}}
|
|-
| [[Safari (web browser)|സഫാരി]]
| {{N/A}}
| {{Partial}} &lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Angle |first1=Patrick |last2=Avenard |first2=Jean-Yves |last3=Caceres |first3=Marcos |last4=Cannon |first4=Ada Rose |last5=Carlson |first5=Eric |last6=Davidson |first6=Garrett |last7=Davis |first7=Jon |last8=Dubost |first8=Karl |last9=Eidson |first9=Brady |date=2023-06-06 |title=News from WWDC23: WebKit Features in Safari 17 beta |url=https://webkit.org/blog/14205/news-from-wwdc23-webkit-features-in-safari-17-beta/ |access-date=2023-06-14 |website=WebKit}}&lt;/ref&gt;
| {{N/A}}
| {{N/A}}
| {{Partial}} &lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Angle |first1=Patrick |last2=Caceres |first2=Marcos |last3=Caliman |first3=Razvan |last4=Davis |first4=Jon |last5=Eidson |first5=Brady |last6=Hatcher |first6=Timothy |last7=Niwa |first7=Ryosuke |last8=Simmons |first8=Jen |date=2023-03-27 |title=WebKit Features in Safari 16.4 |url=https://webkit.org/blog/13966/webkit-features-in-safari-16-4/ |access-date=2023-06-14 |website=WebKit}}&lt;/ref&gt;
|
|}
==സ്വഭാവഗുണങ്ങൾ==
പ്രോഗ്രസ്സീവ് വെബ് ആപ്പുകൾ (PWA) യഥാർത്ഥ വെബ് സ്റ്റാൻഡേർഡുകൾ പാലിക്കുന്ന ഏതൊരു ബ്രൗസറിലും പ്രവർത്തിക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇത് മൊബൈൽ, ഡെസ്ക്ടോപ്പ് തുടങ്ങിയ പല പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലും ഒരേ കോഡ് ഉപയോഗിച്ച് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. നേറ്റീവ് ആപ്പുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലേക്കാൾ എളുപ്പത്തിൽ [[ക്രോസ്-പ്ലാറ്റ്ഫോം സോഫ്റ്റ്വെയർ|ക്രോസ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോം]] ആപ്പുകൾ നിർമ്മിക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം&lt;ref name=&quot;Evans Computerworld Jan 2018&quot; /&gt;. പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പുകൾ &quot;പ്രോഗസ്സീവ് എൻഹാൻസ്മെന്റ്(progressive enhancement)&quot; എന്ന വെബ് ഡെവലപ്പ്മെന്റ് തന്ത്രം പിന്തുടരുന്നു. ഇതിലൂടെ അടിസ്ഥാന ഫംഗ്‌ഷനാലിറ്റികൾ ചെറിയ ഉപകരണങ്ങളിലും പൂർണ്ണമായ സവിശേഷതകൾ ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ട് ആധുനിക ബ്രൗസറുകളിലും പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്നു. അതായത്, ഉപയോക്താവിന്റെ ഉപകരണ ശേഷിയെ ആശ്രയിച്ച് ആപ്പ് ക്രമാനുസൃതമായി മെച്ചപ്പെടുന്നു.

ചില പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പുകൾ ആപ്പ് ഷെൽ മോഡൽ(App Shell Model) എന്ന സങ്കേതപരമായ രീതി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ മോഡലിൽ, സർവീസ് വർക്കേഴ്സ് വെബ് ആപ്ലിക്കേഷന്റെ അടിസ്ഥാന യുഐ(UI) അല്ലെങ്കിൽ &quot;ഷെൽ&quot; ബ്രൗസറിന്റെ ഓഫ്ലൈൻ ക്യാഷിൽ സ്റ്റോർ ചെയ്യുന്നു. ഒരിക്കൽ ലോഡ് ചെയ്താൽ, അടുത്ത സമയത്ത് ആപ്പ് സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ വെറും ഡാറ്റ മാത്രമേ ലോഡ് ചെയ്യേണ്ടതുള്ളു. ഇതിലൂടെ ആപ്പ് വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും, ഓഫ്ലൈൻ(offline) മോഡിലും കാര്യക്ഷമമാകുകയും ചെയ്യുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://developers.google.com/web/fundamentals/architecture/app-shell|title=The App Shell Model}}&lt;/ref&gt;. ഈ മോഡൽ ഉപയോഗിച്ച്, പിഡബ്യുഐകൾക്ക് ഇന്റർനെറ്റ് ഇല്ലാതെ പോലും നെറ്റീവ് ആപ്പിനൊപ്പംത്തന്നെ പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും. ഇത് സ്റ്റാറ്റിക് ഫ്രെയിം ഉപയോഗിച്ച് ആപ്പ് വേഗത്തിൽ ലോഡ് ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്നു. പിന്നെ ലഭിക്കുന്ന ഉള്ളടക്കം സാവധാനത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈനാമിക്കായി ലോഡ് ചെയ്യാം&lt;ref name=&quot;Osmani 2019&quot;&gt;{{cite web |last1=Osmani |first1=Addi |title=The App Shell Model {{!}} Web Fundamentals |url=https://developers.google.com/web/fundamentals/architecture/app-shell |website=Google Developers |access-date=23 May 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
===സാങ്കേതിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ===
2016-ൽ അലക്സ് റസ്സൽ പറയുന്നതനുസരിച്ച് പ്രോഗ്രസ്സീവ് വെബ് ആപ്പ് (PWA) ആക്കാനുള്ള അടിസ്ഥാന സാങ്കേതിക വ്യവസ്ഥകൾ മുന്നോട്ടുവച്ചു&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Russell |first1=Alex |title=What, Exactly, Makes a Progressive Web App |url=https://infrequently.org/2016/09/what-exactly-makes-something-a-progressive-web-app/ |access-date=October 18, 2016 |ref=4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=What does it take to be installable? |url=https://web.dev/install-criteria/ |access-date=2021-05-19 |website=web.dev |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |website=web.dev |title=Progressive Web App |url=https://developers.google.com/web/progressive-web-apps |access-date=June 15, 2015 |ref=3}}&lt;/ref&gt;. എന്തൊക്കെയാണ് വേണ്ടത് എന്നത് താഴെ കൊടുക്കുന്നു:
*പിഡബ്യുഎകൾ ഒരു സുരക്ഷിത സ്രോതസ്സിൽ നിന്നായിരിക്കണം. [[HTTPS|എച്ച്ടിടിപിഎസ്]] ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ ആപ്പുകൾ സർവുചെയ്യേണ്ടത്. ഇതുകൊണ്ട് ഉപയോക്താവിന്റെ സ്വകാര്യതയും സുരക്ഷയും ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു. എച്ച്ടിടിപി കണ്ടന്റ് കൂടി ചേർന്നാൽ മിക്സഡ് കണ്ടന്റായി, അത് സുരക്ഷിതമല്ലെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു(ഒരു വെബ്സൈറ്റ് എച്ച്ടിടിപിഎസ് (സുരക്ഷിതമായ വഴി) വഴി ഓപ്പൺ ആകുമ്പോഴും, അതിന്റെ ഭാഗമായ ചില ഭാഗങ്ങൾ— ഉദാഹരണത്തിന് ഇമേജുകൾ, സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ, വീഡിയോകൾ എന്നിവ— എച്ച്ടിടിപി(സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത വഴി) വഴി ലോഡ് ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അതാണ് മിക്സഡ് കണ്ടന്റ്(mixed content)).
*സർവീസ് വർക്കർ എന്നത് ബ്രൗസറിന്റെ മെയിൻ പ്രവർത്തനത്തിലല്ലാതെ ബാക്ക്‌ഗ്രൗണ്ടിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് പ്രോഗ്രാമാണ്. ഇത് നെറ്റ്‌വർക്ക് അഭ്യർത്ഥനകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനും, വെബ് പേജുകൾ ഓൺലൈനല്ലാതെ ഉപയോഗിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന കാഷെ മെമ്മറി നിയന്ത്രിക്കാനുമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. സാധാരണ കാഷെ സിസ്റ്റങ്ങൾ പോലെ സ്വാഭാവികമായി ഉള്ള കണക്കുകൂട്ടലുകൾ ആശ്രയിക്കാതെ, സർവീസ് വർക്കറിന് മുൻകൂട്ടി കാഷെ ചെയ്യാനും ആവശ്യമായപ്പോൾ നീക്കം ചെയ്യാനും കഴിയുന്നു. ഇത് വെബ് അപ്ലിക്കേഷൻ ഓൺലൈൻ ഇല്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പോലും പ്രവർത്തിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഫെച്ച് ഹാൻഡ്ലർ ഉപയോഗിച്ച് അഭ്യർത്ഥനകൾ മനസ്സിലാക്കി, കാഷെയിൽ നിന്നോ അല്ലെങ്കിൽ നെറ്റ്‌വർക്കിൽ നിന്നോ പ്രതികരണം(response) നൽകാനാകും&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Service worker caching and HTTP caching |url=https://web.dev/service-worker-caching-and-http-caching/ |access-date=2021-05-19 |website=web.dev |language=en}}&lt;/ref&gt;. ഇത് മൂലം പേജുകൾ ഓഫ്‌ലൈൻ ആകുമ്പോഴും അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞ ഗുണമേന്മയുള്ള നെറ്റ്‌വർക്ക് കണക്ഷനുകളിൽ പോലും ആക്സസ് ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്നു.
*ഒരു പ്രോഗ്രസ്സീവ് വെബ് ആപ്പിന് വേണ്ടിയുള്ള മാനിഫെസ്റ്റ് ഫയലിൽ കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് പ്രധാനമായ പ്രത്യേകതകൾ ഉണ്ടാകണം: പേര് (name അല്ലെങ്കിൽ short\_name), സ്റ്റാർട്ട് യുആർഎൽ (start\_url), പ്രദർശന രീതി (display – standalone, fullscreen അല്ലെങ്കിൽ minimal-ui), 192 പിക്‌സലും 512 പിക്‌സലുമുള്ള ഐക്കണുകൾ (icons). ഈ വിവരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആപ്പ് എളുപ്പത്തിൽ യുആർഎൽ വഴി പങ്കിടാൻ കഴിയും, മാത്രമല്ല സെർച്ച് എൻജിൻ വഴി കണ്ടെത്താനും കഴിയും, കൂടാതെ പൈതൃക ആപ്പുകളെപ്പോലെ സങ്കീർണ്ണമായ ഇൻസ്റ്റാളേഷൻ പ്രക്രിയകൾ ഒഴിവാക്കാനും സഹായിക്കും. മാത്രമല്ല, ഇത്തരം ആപ്പുകൾ മൂന്നാം കക്ഷി ആപ്പ് സ്റ്റോറുകളിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യാനും കഴിയും, ഇതുവഴി ഉപയോഗത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യം ലഭിക്കും&lt;ref name=&quot;w3cmanifest&quot;&gt;W3C [https://www.w3.org/TR/appmanifest/ &quot;Web App Manifest&quot;, Working Draft], retrieved 12 September 2016.&lt;/ref&gt;. കൂടാതെ, പ്രോഗ്രസ്സീവ് വെബ് ആപ്പുകൾക്ക് നെറ്റീവ് ആപ്പുകളിലെപോലെ ഇടപെടലുകളും നാവിഗേഷനുമുള്ള പിന്തുണയുണ്ട്. ഹോം സ്ക്രീനിൽ ചേർക്കുന്നത്, സ്‌പ്ലാഷ് സ്ക്രീൻ കാണിക്കുന്നത് തുടങ്ങിയ ഫീച്ചറുകൾ ഇവ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ ഉപയോക്താവിന് ആപ്പിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന അനുഭവം എളുപ്പവും ആകർഷകവുമായതും ആകുന്നു. പിഡബ്യുഎ ഒരു വെബ് ആപ്പ് ആണെങ്കിലും, നമുക്ക് ഒരു നേറ്റീവ് മൊബൈൽ ആപ്പ്(Native Mobile App) പോലെ ഉപയോഗിക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ഹോം സ്ക്രീനിലേക്ക് ചേർക്കാൻ സാധിക്കും, ആപ്പ് തുറക്കുമ്പോൾ സ്പ്ലാഷ് സ്ക്രീൻ കാണാം. ബ്രൗസർ ഇല്ലാതെയും, ഒരു നോർമൽ ആപ്പ് പോലെ ഫുൾസ്ക്രീൻ ആയി പ്രവർത്തിക്കും. അത് കൂടാതെ, ഓഫ് ലൈൻ സപ്പോർട്ട്(Offline support) ഉള്ളതിനാൽ, ഇന്റർനെറ്റ് ഇല്ലാതെയും കുറച്ച് ഫീച്ചറുകൾ പ്രവർത്തികയും ചെയ്യും&lt;ref name=&quot;w3cmanifest&quot;/&gt;.

==സാങ്കേതികവിദ്യകൾ==
പിഡബ്യുഎ ഉണ്ടാക്കാൻ ചില പ്രത്യേക സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഒരു വെബ് ആപ്പ് പിഡബ്യുഎ ആകണമെങ്കിൽ ഇൻസ്റ്റാളേഷൻ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കണം (ഓഫ്‌ലൈനിൽ പ്രവർത്തിക്കാനും, ഹോം സ്ക്രീനിലേക്ക് ചേർക്കാനും കഴിയണം). ഇതിന് വേണ്ടതായ രണ്ട് കാര്യങ്ങൾ ഉണ്ട്: മാനിഫെസ്റ്റ് ഫയൽ (ആപ്പിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കുന്നത്) ഒപ്പം സർവീസ് വർക്കറും. ഇവ രണ്ടും ശരിയായി ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഒരു വെബ് ആപ്പ് പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പ് (PWA) ആകും&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://developer.mozilla.org/en-US/Apps/Progressive/Discoverable|title=Discoverable|website=Mozilla Developer Network|language=en-US|access-date=2017-04-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://developer.mozilla.org/en-US/Apps/Progressive/Network_independent|title=Network independent|website=Mozilla Developer Network|language=en-US|access-date=2017-04-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://developers.google.com/web/updates/2015/11/app-shell|title=Instant Loading Web Apps with an Application Shell Architecture|website=Google Developers|language=en|access-date=2017-04-24}}&lt;/ref&gt;. മറ്റ് സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഡാറ്റ സംഭരിക്കാൻ, സെർവറുമായി ആശയവിനിമയം നടത്താൻ, അല്ലെങ്കിൽ കോഡ് എക്സിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
===മാനിഫെസ്റ്റ്===
വെബ്ബ് ആപ്പ് മാനിഫെസ്റ്റ്(Web App Manifest) എന്നത് ഡബ്ല്യൂ3ഡബ്ല്യൂ (World Wide Web Consortium) നിർദേശിച്ച ഒരു സ്പെസിഫിക്കേഷൻ ആണ്, ഇത് ഒരു വെബ് ആപ്ലിക്കേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മെറ്റാഡാറ്റാ വിവരങ്ങൾ കേന്ദ്രീകൃതമായി സംഗ്രഹിക്കുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. സാധാരണയായി &quot;manifest.json&quot; എന്ന ഫയലായി ഇത് സൂക്ഷിക്കുന്നു. ഈ ഫയൽ വെബ് ആപ്ലിക്കേഷന്റെ നാമം, ഐകോൺ, സ്റ്റാർട്ടപ്പ് സ്ക്രീൻ കളർ, ഡിസ്പ്ലേ മോഡ് തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. വെബ് ആപ്ലിക്കേഷൻ ഒരു നേറ്റീവ് ആപ്ലിക്കേഷനായി പ്രവർത്തിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം&lt;ref&gt;{{cite web|title=Web Manifest Docs on MDN|url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/Manifest|website=MDN Web Docs}}&lt;/ref&gt;. ഒരു വെബ് ആപ്ലിക്കേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മെറ്റാഡാറ്റ സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്കായി ഡെവലപ്പർമാർക്ക് ഒരു കേന്ദ്രീകൃത സ്ഥലം നൽകുന്നതിന് വേണ്ട കാര്യങ്ങൾ താഴെ ചേർക്കുന്നു:
*വെബ് ആപ്ലിക്കേഷന്റെ പേര്
*വെബ് ആപ്പ് ഐക്കണുകളിലേക്കോ ഇമേജ് ഒബ്‌ജക്റ്റുകളിലേക്കോ ഉള്ള ലിങ്കുകൾ
*വെബ് ആപ്പ് ആരംഭിക്കുന്നതിനോ അല്ലെങ്കിൽ തുറക്കുന്നതിനോ വേണ്ടി തിരഞ്ഞെടുത്ത [[URL|യുആർഎൽ]] ഉപയോഗിക്കുന്നു.
*വെബ് ആപ്പ് കോൺഫിഗറേഷൻ ഡാറ്റ - വെബ് ആപ്പിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ശരിയായി നിയന്ത്രിക്കാനും വിവിധ എൻവയോൺമെന്റുകളിൽ (development, production) സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കാനും ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന ഡാറ്റയാണ് കോൺഫിഗറേഷൻ ഡാറ്റ. ഇതിൽ എപിഐ യുആർഎൽസ്(API URLs), ഡാറ്റാബേസ് ക്രെഡൻഷ്യലുകൾ, എൻവയോൺമെന്റ് വെരിയബിൾസ്, സെക്യൂരിറ്റി സെറ്റിംഗ്സ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ആപ്ലിക്കേഷൻ വിവിധ സാഹചര്യങ്ങളിൽ കൃത്യമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിന് ഈ കോൺഫിഗറേഷൻ ഡാറ്റ അനിവാര്യമാണ്.
*വെബ് ആപ്ലിക്കേഷന്റെ ഡിഫോൾട്ട് ഓറിയന്റേഷൻ - വെബ് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ സാധാരണയായി പോർട്രെയിറ്റ് (Portrait) അല്ലെങ്കിൽ ലാൻഡ്സ്കേപ്പ് (Landscape) മോഡുകളിൽ തുറക്കാം. ഡെസ്‌ക്ടോപ്പ് ബ്രൗസറുകളിൽ സാധാരണയായി ലാൻഡ്സ്കേപ്പ് മോഡ് ആണ് ഡിഫോൾട്ട്, മൊബൈൽ ഡിവൈസുകളിൽ പോർട്രെയിറ്റ് മോഡാണ് ഉപോയഗിക്കുന്നത്. [[CSS|സിഎസ്എസ്]] മേത്തേഡുകൾ ഉപയോഗിച്ച് (e.g., `@media (orientation: portrait) { ... }`) ഓരോ മോഡിനും വ്യത്യസ്ത ലേയൗട്ടുകൾ ക്രമീകരിക്കാം.
*ഡിസ്പ്ലേ മോഡ് സജ്ജമാക്കാനുള്ള ഓപ്ഷൻ, ഉദാ: പൂർണ്ണ സ്ക്രീൻ
ഈ മെറ്റാഡാറ്റാ ഒരു ആപ്പിനെ ഹോം സ്ക്രീനിൽ ചേർക്കാൻ അല്ലെങ്കിൽ നെറ്റീവ് ആപ്പുകളോടൊപ്പം ലിസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ അനിവാര്യമാണ്. ഇതിൽ ആപ്പ് നാമം, ഐക്കൺ, സ്റ്റാർട്ട് യു‌ആർ‌എൽ, ഡിസ്‌പ്ലേ മോഡ്, തീം കളർ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് ശരിയായി ക്രമീകരിച്ചാൽ, ആപ്പ് ഒരു നേറ്റീവ് ആപ്പ് പോലെ പ്രവർത്തിക്കും.
===ഐഒഎസിനുള്ള(iOS) പിന്തുണ===
[[iOS|ഐഒഎസ്]] സഫാരി വെബ്ബ് ആപ്പ് മാനിഫെസ്റ്റുകൾ ഭാഗികമായി മാത്രം പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. പിഡബ്യുഎകളെ(Progressive Web App) മെറ്റാഡാറ്റാ ആപ്പിൾ-സ്പെസിഫിക് മെറ്റാ ടാഗുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിർവചിക്കാം. ഇവയുടെ സഹായത്തോടെ ഫുൾസ്ക്രീൻ ഡിസ്പ്ലേ, ഐക്കൺസ്, സ്പ്ലാഷ് സ്ക്രീൻസ്, ആപ്പ് നാമം എന്നിവ ക്രമീകരിക്കാനാകും&lt;ref&gt;{{cite web |title=What's new on iOS 12.2 for Progressive Web Apps |url=https://medium.com/@firt/whats-new-on-ios-12-2-for-progressive-web-apps-75c348f8e945 |website=Medium |date=27 March 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Configuring Web Applications |url=https://developer.apple.com/library/archive/documentation/AppleApplications/Reference/SafariWebContent/ConfiguringWebApplications/ConfiguringWebApplications.html |website=Safari Web Content Guide}}&lt;/ref&gt;.
===സർവീസ് വർക്കേഴ്സ്===
സർവീസ് വർക്കക്കർ ഒരു പ്രത്യേക തരം വെബ് വർക്കർ ആണ്. ഇത് ബ്രൗസറിൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് അപേക്ഷകൾ പ്രോക്സി പോലെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയും. അതായത്, കാഷിംഗ്, ഓഫ്‌ലൈൻ പിന്തുണ, നോട്ടിഫിക്കേഷൻ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും(പ്രോക്സി എന്നത് ഒരു മധ്യസ്ഥനെ പോലെയാണ്. ഉപയോക്താവിന്റെ അഭ്യർത്ഥന നേരിട്ട് സെർവറിൽ പോകാതെ, പ്രോക്സി വഴി സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതായത്, പ്രോക്സി ഒരു ഇടനിലക്കാരനായി പ്രവർത്തിച്ച്, സുരക്ഷ, സ്‌പീഡ്, കാഷിംഗ് എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു). ഇത് മൂലം അകലെയുള്ള സെർവറിന്റെ ലഭ്യത പരിശോധിക്കാൻ കഴിയും, സെർവർ ലഭ്യമായിരിക്കുമ്പോൾ ഉള്ള കണ്ടന്റുകൾ കാഷ് ചെയ്യുകയും പിന്നീട്, സെർവർ ലഭ്യമല്ലാത്തപ്പോൾ പോലും കാഷ് ചെയ്ത കണ്ടന്റ് ഡോക്യുമെന്റിന് നൽകാൻ കഴിയും. സർവീസ് വർക്കേഴ്സ് ഒരു വെബ് വർക്കർ പോലെ തന്നെ മെയിൻ ത്രെഡിന് പുറത്ത് സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതാണ്. ബ്രൗസറിന്റെ ബാക്ക്ഗ്രൗണ്ടിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ പേജ് റിഫ്രഷ് ചെയ്താലും അതിന്റെ പ്രവർത്തനം തടസപ്പെടുന്നില്ല. നെറ്റ്വർക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അഭ്യർത്ഥനകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുക, ഡാറ്റ കാഷെ ചെയ്യുക, പുഷ് നോട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ സജ്ജീകരിക്കുക തുടങ്ങിയവ ചെയ്യാൻ സെർവീസ് വർക്കേഴ്സ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇതുവഴി ഓഫ്ലൈൻ സപ്പോർട്ട് നൽകുന്നതും പേജിന്റെ ലോഡിംഗ് വേഗത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതും സാധ്യമാകുന്നു. സർവീസ് വർക്കേഴ്സ് പുഷ് നോട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനും ഡാറ്റ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സിങ്ക്രണൈസ് ചെയ്യാനും കഴിയും. മാത്രമല്ല, റിസോഴ്സ് അഭ്യർത്ഥനകൾ കാഷെ ചെയ്യുകയും തിരിച്ചുപിടിക്കുകയും, നെറ്റ്വർക്കിലെ അഭ്യർത്ഥനകൾ തടഞ്ഞ് കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും കേന്ദ്രീകൃത അപ്‌ഡേറ്റുകൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇവയെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ഡോക്യുമെന്റ് ലോഡ് ചെയ്യാത്ത സമയത്തും ഇവയ്ക്ക് സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും&lt;ref name=&quot;Google Devs May 2019&quot;&gt;{{cite web |title=Introduction to Service Worker {{!}} Web |url=https://developers.google.com/web/ilt/pwa/introduction-to-service-worker |website=Google Developers |access-date=23 May 2019 |language=en |date=1 May 2019}}&lt;/ref&gt;.

സർവീസ് വർക്കേഴ്സ് രജിസ്ട്രേഷൻ, ഇൻസ്റ്റാളേഷൻ, ആക്ടിവേഷൻ എന്ന മൂന്ന് ഘട്ട ലൈഫ്സൈക്കിൾ (Lifecycle) വഴി കടന്നു പോകുന്നു.
രജിസ്ട്രേഷൻ എന്നത് ബ്രൗസറിനെ സർവീസ് വർക്കറിന്റെ സ്ഥാനം അറിയിക്കുകയും ഇൻസ്റ്റാളേഷനിലേക്ക് തയ്യാറാക്കുന്നതുമാണ്. ഇൻസ്റ്റാളേഷൻ എന്ന് പറയുന്നത്, ആ വെബ് ആപ്പിന് മുമ്പേ സർവീസ് വർക്കർ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ സർവീസ് വർക്കറിൽ ഒരു അപ്‌ഡേറ്റ് വന്നാൽ സംഭവിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. പിഡബ്യുഎയുടെ ഒരു പുതുക്കൽ (update) ഉണ്ടായാൽ, ആ പുതുക്കൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വരാൻ എല്ലാ തുറന്നിരിക്കുന്ന പേജുകളും അടയ്ക്കണം. പഴയ വേർഷനും പുതുക്കിയ വേർഷനും ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത് അവ തമ്മിൽ കോൺഫ്ലിറ്റ്(conflict) ഉണ്ടാകും, അതിനാൽ പേജ് അടയ്ക്കുന്നതുവരെ പുതുക്കൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമാകില്ല. എല്ലാ പേജുകളും അടഞ്ഞതിന് ശേഷം മാത്രമേ പുതിയ വേർഷൻ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കൂ. ലൈഫ്സൈക്കിൾ ഒരു ഡൊമെയ്നിൽ (Domain) ഒരേസമയം ഒരു സിംഗിൾ സർവീസ് വർക്കർ മാത്രമേ സജീവമായിരിക്കൂ. ഇതാണ് വേർഷനുകൾ തമ്മിൽ മാറ്റം സംഭവിക്കുമ്പോൾ സ്ഥിരത (Consistency) നിലനിർത്താൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നത്. പഴയതും പുതിയതും ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രശ്നം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ ലൈഫ്സൈക്കിൾ അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;Google Devs May 2019&quot;/&gt;.
===വെബ്അസംബ്ലി===
വെബ് അസ്സെംബ്ലി പ്രികംപൈൽഡ്(precompiled) കോഡ് വെബ് ബ്രൗസറിൽ സ്വഭാവിക വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ [[JavaScript|ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റിന്]] പുറത്തുള്ള ഭാഷകൾ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ച കോഡുകളും ബ്രൗസറിൽ മികച്ച രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്നു&lt;ref name=&quot;WebAssembly&quot;&gt;{{cite web |title=WebAssembly Concepts |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/WebAssembly/Concepts |website=MDN |access-date=14 August 2018}}&lt;/ref&gt;. [[C (programming language)|സി]] ഭാഷയിൽ എഴുതിയ ലൈബ്രറികൾ വെബ് ആപ്ലിക്കേഷനുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം. ഇത് സാധാരണയായി വെബ്അസംബ്ലി (WASM) ഉപയോഗിച്ച് നടപ്പിലാക്കുന്നു. വാസ്‌എം ഉപയോഗിച്ച്, ഉയർന്ന പ്രകടനക്ഷമതയുള്ള സി കോഡ് വെബ് ബ്രൗസറുകളിൽ നേരിട്ട് പ്രവർത്തിപ്പിക്കാം. വെബ് അസംബ്ലി  2015-ൽ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും 2017 മാർച്ചിൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങുകയും ചെയ്തു. 2019 ഡിസംബർ അഞ്ചിന് [[വേൾഡ് വൈഡ് വെബ് കൺസോർഷ്യം]] (ഡബ്ല്യു3സി) അംഗീകാരം ലഭിച്ചു&lt;ref&gt;{{cite web |author1=World Wide Web Consortium |title=WebAssembly Core Specification |url=https://www.w3.org/TR/wasm-core-1/ |access-date=2024-05-06 |website=World Wide Web Consortium (W3)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=WebAssembly 1.0 Becomes a W3C Recommendation and the Fourth Language to Run Natively in Browsers |url=https://www.infoq.com/news/2019/12/webassembly-w3c-recommendation/ |access-date=2024-05-06 |website=InfoQ |language=en}}&lt;/ref&gt;. 2021-ൽ അസോസിയേഷൻ ഫോർ കമ്പ്യൂട്ടിങ് മെഷിനറി (എസിഎം) സിഗ്പ്ലാൻ(SIGPLAN) എന്ന സംഘടന നൽകുന്ന പ്രോഗ്രാമിംഗ് ലാംഗ്വേജസ് സോഫ്റ്റ്വെയർ അവാർഡ് വാസ്എം നേടി&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Programming Languages Software Award |url=https://www.sigplan.org/Awards/Software/ |access-date=2024-05-06 |website=www.sigplan.org}}&lt;/ref&gt;.
===ഡാറ്റ സംഭരണം===
പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പുകൾ സാധ്യമായ സമയങ്ങളിൽ എക്സിക്യൂഷൻ കോൺടെക്സ്റ്റുകൾ ലോഡ് ചെയ്യപ്പെടാതിരിക്കും. അതിനാൽ, ദീർഘകാലത്തേക്ക് അവയുടെ ആന്തരിക അവസ്ഥ (ഉപയോക്തൃ ഡാറ്റ, ഡൈനാമിക്കായി ലോഡ് ചെയ്യുന്ന ആപ്ലിക്കേഷൻ റിസോഴ്സുകൾ) നിലനിർത്താൻ ഇനി പറയുന്ന ചില സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കണം. 
;വെബ് സ്റ്റോറേജ്
വെബ് സ്റ്റോറേജ് എന്നത് ഡാറ്റാ സംഭരണം നടത്താൻ സഹായിക്കുന്ന W3C സ്റ്റാൻഡാർഡ് എപി ഐ ആണ്. ഇത് രണ്ടുവിധത്തിലുണ്ട്: ലോക്കൽ സ്റ്റോറേജ്(LocalStorage) ചെറിയ തോതിലുള്ള സ്ഥിരമായ ഡാറ്റയ്ക്ക് അനുയോജ്യമാണ്. സെക്ഷൻ സ്റ്റോറേജ്(SessionStorage) താൽക്കാലിക ഡാറ്റ സംഭരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു, ബ്രൗസർ ടാബ് അടയ്ക്കുന്നതുവരെ മാത്രം നിലനിൽക്കും. സെർവറുമായി ബന്ധമില്ലാതെ ബ്രൗസറിൽ തന്നെ ഡാറ്റാ സൂക്ഷിക്കാൻ ഇതു സഹായിക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;WebStorage&quot;&gt;{{cite web |title=Web Storage API |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/API/Web_Storage_API |website=MDN |access-date=14 August 2018}}&lt;/ref&gt;.
;ഇൻഡെക്സ്ഡ് ഡാറ്റാബേസ് എപിഐ(Indexed Database API) 
ഇത് ഉപയോഗിച്ച് വലിയ തോതിലുള്ള ഡാറ്റ സംഭരിക്കാം. ഇൻഡക്സ്ഡ് ഡാറ്റാബേസ് എപിഐ എന്നത് എല്ലാ പ്രധാന ബ്രൗസറുകളിലും ലഭ്യമായിരിക്കുന്ന ഡബ്യു3സി സ്റ്റാൻഡാർഡ് ഡാറ്റാബേസ് എപി ഐ ആണ്. ഇത് വലിയ തോതിലുള്ള ഡാറ്റാ സംഭരണം എളുപ്പമാക്കുന്നു. ഒരു ക്ലയന്റ്-സൈഡ് ഡാറ്റാബേസായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ, സെർവർ ഇന്റർവെൻഷൻ ആവശ്യമില്ലാതെ ഡാറ്റയെ മികച്ച രീതിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ സാധിക്കും. ഇത് ആധുനിക ബ്രൗസറുകളിൽ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതും ജെസൺ(JSON) ഒബ്ജക്റ്റുകൾ കൂടാതെ സ്ട്രിംഗ് രൂപത്തിൽ സ്ട്രക്ച്ചറൽ ഫോർമാറ്റിൽ സംഭരിക്കാവുന്ന എപിഐ ആണ്. സംഭരിച്ചിരിക്കുന്ന ഡാറ്റ എളുപ്പത്തിൽ ആക്‌സസ് ചെയ്യാനും തിരയാനും കഴിയും. ബ്രൗസർ അടച്ചാലും ഈ ഡാറ്റ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കും&lt;ref name=&quot;IDB&quot;&gt;{{cite web |title=Concepts behind IndexedDB |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/API/IndexedDB_API/Basic_Concepts_Behind_IndexedDB |website=MDN |access-date=14 August 2018}}&lt;/ref&gt;. ഇൻഡക്സ്ഡ് ഡാറ്റാബേസ് എപി ഐ ഒരു റാപ്പർ ലൈബ്രറിയുടെ സഹായത്തോടെ ഉപയോഗിക്കാം. ഇത് കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമായ ഘടനകൾ ഒരുക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. അതിലൂടെ ഡാറ്റ കൈകാര്യം ചെയ്യൽ എളുപ്പമാകും. 
;കാഷ്ഡ് എപിഐ(Cache API)
ഇത് ഉപയോഗിച്ച് ഓഫ്‌ലൈനിൽ ആവശ്യമായ ഫയലുകൾ സൂക്ഷിക്കാം. സർവീസ് വർക്കറുകൾ വഴി ഓഫ്‌ലൈൻ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സാധ്യമാക്കാം. ഇവ ഉപയോഗിച്ച്, പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പുകൾക്ക് എപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും.
==നേറ്റീവ് ആപ്പുകളുമായുള്ള താരതമ്യം==
2017-ൽ, [[Twitter|ടിറ്റർ]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[Android|ആൻ‌ഡ്രോയിഡ്]], [[iOS|ഐഒഎസ്]] ആപ്പുകൾക്ക് പകരമായി ടിറ്റർ ലൈറ്റ്(Twitter Lite) എന്ന പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പ് (PWA) പുറത്തിറക്കി. ടിറ്റർ ലൈറ്റ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് നേറ്റീവ് ആപ്പുകളെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ കുറച്ച് ഡാറ്റയും സ്റ്റോറേജും മാത്രമാണ്. ഇത് നേറ്റീവ് ആപ്പുകളുടെ വലുപ്പത്തിന്റെ 1% മുതൽ 3% വരെ മാത്രമാണ് സ്ഥലം മാത്രമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ബ്രൗസറിൽ നേരിട്ട് തുറന്ന് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ടിറ്റർ ലൈറ്റ് ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യേണ്ടതില്ല, പക്ഷേ എല്ലാം വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നെറ്റ്‌വർക്ക് വേഗത കുറവായാലും മികച്ച പ്രകടനം നൽകുകയും കാഷ്ഡ് ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് ഓഫ്‌ലൈൻ(ഇന്റർനെറ്റ് ഇല്ലാതെ) ആയിരിക്കുമ്പോഴും ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ, ആൻഡ്രോയിഡ്, ഐഒഎസ്, ഡെസ്ക്ടോപ്പ് എല്ലാം ഒരുപോലെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ചെറുതും വേഗതയാർന്നതുമായ ഒരു ടിറ്റർ അനുഭവമാണ് ടിറ്റർ ലൈറ്റ് നൽകുന്നത്&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shankland |first=Stephen |date=30 July 2020 |title=Twitter's app is helping stop phones from strangling the web |url=https://www.cnet.com/tech/mobile/twitter-shows-why-web-apps-can-work-on-your-android-phone-or-iphone/ |access-date=11 February 2023 |website=CNET}}&lt;/ref&gt;. സ്റ്റാർബക്സ് തങ്ങളുടെ ഐഒഎസ് ആപ്പിനെക്കാൾ 99.84 ശതമാനം വലിപ്പംകുറഞ്ഞ ഒരു പ്രോഗ്രസീവ് വെബ് ആപ്പ് (പിഡബ്ല്യുഎ) പുറത്തിറക്കി. ഈ പിഡബ്ല്യുഎ വിന്യസിച്ചതിന് ശേഷം സ്റ്റാർബക്സ് ഓൺലൈൻ ഓർഡറുകളുടെ എണ്ണം ഇരട്ടിയായി, ഡെസ്ക്‌ടോപ്പ് ഉപയോക്താക്കളും മൊബൈൽ ആപ്പ് ഉപയോക്താക്കളെപ്പോലെ തന്നെ ഓർഡർ ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-22|title=12 Best Examples of Progressive Web Apps (PWAs) in 2021|url=https://www.simicart.com/blog/progressive-web-apps-examples/|access-date=2021-05-16|website=SimiCart|language=en-US}}&lt;/ref&gt;.

2018-ൽ [[ഫോബ്സ്|ഫോർബ്സ്]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിവ്യൂ പ്രകാരം, [[പിന്ററെസ്റ്റ്]]
പിഡബ്യുഎ ഉപയോഗിക്കുന്നവർ മുൻപ് ഉണ്ടായിരുന്ന മൊബൈൽ വെബ്‌സൈറ്റിനേക്കാൾ 40% കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിച്ചു. വേഗതയോടെ പ്രവർത്തിച്ചതിനാൽ ഉപയോക്താക്കൾ കൂടുതൽ സമയം സൈറ്റിൽ ചെലവഴിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. വേഗത, ഓൺലൈനാണെങ്കിലും ഓഫ്‌ലൈനാണെങ്കിലും ഉള്ള പ്രവേശന സാധ്യത, മെച്ചപ്പെട്ട അനുഭവം എന്നിവയാണ് കാരണം. വരുമാന നിരക്കുകൾ 44% വർദ്ധിച്ചു, അതായത് പരസ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ആകെ വരുമാനം മുമ്പേക്കാൾ ഏറെ കൂടി. പ്രാഥമിക ഇടപെടലുകൾ 60% വർദ്ധിച്ചു എന്നത്, ഉപയോക്താക്കൾ കൂടുതൽ ക്ലിക്കുകൾ ചെയ്യുന്നതും, പോസ്റ്റുകൾ ഷെയർ ചെയ്യുന്നതും, നിരന്തരം ഇടപെടുന്നതും വർദ്ധിച്ചുവെന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നു. പിഡബ്യുഎ പരിഷ്‌കരണത്തിന് ശേഷം ഉപയോക്തൃ പങ്കാളിത്തം ശക്തമായതിന്റെ തെളിവാണ് ഇത്&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Osmani |first=Addy |date=30 November 2017 |title=A Pinterest Progressive Web App Performance Case Study |url=https://medium.com/dev-channel/a-pinterest-progressive-web-app-performance-case-study-3bd6ed2e6154 |access-date=10 February 2023 |website=ChromiumDev team}}&lt;/ref&gt;. [[Flipkart|ഫ്ലിപ്കാർട്ട്‌]] ആപ്പ് നേരത്തെ അൺഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്ത ഉപയോക്താക്കൾക്ക് പുതിയ പിഡബ്യുഎ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ആകെ 60% പേർ വീണ്ടും ഫ്ലിപ്കാർട്ട്‌ പിഡബ്യുഎ ഉപയോഗിക്കാൻ തിരികെ വന്നു, ഇത് വലിയ ഒരു തിരിച്ചുവരവ് ആയിരുന്നു.
നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഇൻസ്റ്റാളേഷൻ പ്രക്രിയയില്ലാതെ, നേരിട്ട് ബ്രൗസറിൽ തുറന്ന് വേഗത്തിൽ ആക്സസ് ചെയ്യാനുള്ള സൗകര്യം ഉപയോക്താക്കളെ കൂടുതൽ ആകർഷിച്ചതാണ് പ്രധാന കാരണം. ലാങ്കോം (Lancôme) അവരുടെ പിഡബ്യുഎ ഉപയോഗിച്ചതിന് ശേഷം, പേജ് ഇന്ററാക്ടീവ് ആവാൻ വേണ്ട സമയം 84% കുറയുകയായിരുന്നു. ഈ വേഗത വർദ്ധനവിന്റെ ഫലമായി, വിൽപ്പന 17% വർദ്ധിച്ചു, മാത്രമല്ല ഐഒഎസ് പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ മൊബൈൽ സെഷനുകൾ 53% ഉയർന്നു. ഉപയോക്താക്കൾക്ക് പേജ് ചെറുതും വേഗത്തിലുമാകുന്നത് കൂടുതൽ ഇടപെടലുകളും വിൽപ്പനയും സാധ്യമായിത്തീർത്തു&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gazdecki |first=Andrew |date=9 March 2018 |title=Why Progressive Web Apps Will Replace Native Mobile Apps |url=https://www.forbes.com/sites/forbestechcouncil/2018/03/09/why-progressive-web-apps-will-replace-native-mobile-apps/?sh=154c9d2a2112 |access-date=10 February 2023 |website=Forbes}}&lt;/ref&gt;.
==ആപ്പ് സ്റ്റോറുകൾ വഴിയുള്ള റിലീസ്==
പിഡബ്യുഎ ഒരു വെബ്‌സൈറ്റായി നേരിട്ട് ലഭ്യമാണ്, അതിനാൽ പ്രത്യേക ബണ്ടിൽ ആവശ്യമില്ല. ഇത് വെബിൽ മാത്രം ലഭ്യമായതിനാൽ [[Apple Inc.|ആപ്പിൾ]] [[ആപ്പ് സ്റ്റോർ (ഐ.ഒ.എസ്.)|ആപ്പ് സ്റ്റോർ]], [[Google Play|ഗൂഗിൾ പ്ലേ]], മൈക്രോസോഫ്റ്റ് സ്റ്റോർ അല്ലെങ്കിൽ സാംസങ്ങ് ഗാലക്സി സ്റ്റോർ പോലെയുള്ള വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ റിലീസ് ചെയ്യേണ്ടതില്ല. ഉപയോക്താക്കൾ ബ്രൗസറിൽ നേരിട്ട് തുറന്ന് ഉപയോഗിക്കാം. പ്രധാനമായ ആപ്പ് സ്റ്റോറുകൾ വ്യത്യസ്തമായ തോതിൽ പിഡബ്യുഎകൾക്ക് പിന്തുണ നൽകുന്നു. ഗൂഗിൾ പ്ലേ, മൈക്രോസോഫ്റ്റ് സ്റ്റോർ, സാംസങ്ങ് ഗാലക്സി സ്റ്റോർ എന്നിവ പിഡബ്യുഎകൾക്ക് പിന്തുണ നൽകുന്നുവെങ്കിലും ആപ്പിൾ ആപ്പ് സ്റ്റോർ പിന്തുണ നൽകുന്നില്ല. [[ബിംഗ്‌]] ഇൻഡെക്സിംഗ് വഴി കണ്ടെത്തിയ ചില പിഡബ്യുഎകൾ മൈക്രോസോഫ്റ്റ് സ്റ്റോർ ആപ്പ് ഉടമയുടെ അപേക്ഷ കൂടാതെ തന്നെ സ്വയം സ്റ്റോറിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|last=MSEdgeTeam|title=Publish your Progressive Web App to the Microsoft Store - Microsoft Edge Development|url=https://docs.microsoft.com/en-us/microsoft-edge/progressive-web-apps-chromium/microsoft-store|access-date=2021-05-16|website=docs.microsoft.com|language=en-us|archive-date=2021-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515165058/https://docs.microsoft.com/en-us/microsoft-edge/progressive-web-apps-chromium/microsoft-store|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2018-04-07|title=The first batch of Windows 10 Progressive Web Apps is here|url=https://www.windowscentral.com/first-batch-windows-10-progressive-web-apps-here|access-date=2021-05-16|website=Windows Central}}&lt;/ref&gt;.
== ഇതും കാണുക ==
* [[Lighthouse (software)|ഗൂഗിൾ ലൈറ്റ്ഹൗസ്]], ഗൂഗിൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത പിഡബ്യുഎകൾക്കായുള്ള ഒരു ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് ഓഡിറ്റ് ടൂൾ

==അവലംബം==</text>
      <sha1>gf1a8evtkygzq1a591aud1wc6vq8rjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Hithesh Venugopal</title>
    <ns>2</ns>
    <id>658528</id>
    <revision>
      <id>4682312</id>
      <parentid>4673107</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:57:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hithesh Venugopal</username>
        <id>142850</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5910" sha1="dxnyf1azq4zuyh5z2y4ldkeglze6ubm" xml:space="preserve">'''Hithesh Venugopal''' is an [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music Vocalist]]  from Kerala. He is one of the young finest and well-known voices in the realm of south indian music today. Her career spans a dazzling repertoire of concerts and achievements. He is known for his contributions to [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic]] [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|classical]] [[സംഗീതം|music]], [[ഹിന്ദുമതം|devotional compositions]] and works that blend [[പരമ്പരാഗത പാരിസ്ഥിതിക വിജ്ഞാനം|traditional]] and [[സമകാലീന കല|contemporary styles.]] Hithesh, who comes from a family that has a musical lineage. He is Primarily Known for a Playback Singer in Malayalam, Tamil and Telugu Film Industry.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Hithesh Venugopal 
|-
!Birth name
|Hithesh Venugopal
|-
!Born
|15 February 2001 (age 25)
[[മാവേലിക്കര|Mavelikara]], [[കേരളം|Kerala]]
|-
!Genres
|[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music]], [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback singing]]
|-
!Occupation
|Singer
|-
!Instrument
|Vocals
|-
!Years active
|2009–present
|-
!Parents 
|Venugopal Panicker
Vijayalekshmi.J 
|-
!Siblings 
|Vandana Venugopal 
|-
! colspan=&quot;2&quot; |
|-
!Website
|https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/
|}
'''&lt;u&gt;Early Life and Education&lt;/u&gt;'''

Hithesh was born on February 15, 2001, in Mavelikara to his parents, Venugopal Panicker and Vijayalakshmi J. He has an elder sister named Vandana Venugopal. Since his father and mother were employed in New Delhi, the family relocated to Delhi, where he completed his schooling up to Class 2 at S.D.M.C. Primary Model Girls/Boys School, Vasant Vihar, New Delhi. Later, they returned home, and he studied up to Class 4 at Earezha North LPS, followed by his studies up to Class 10 at HSS Chettikulangara. He completed his higher secondary education at Bishop Hodges HSS, Mavelikara. Furthermore, he completed a Diploma in Radiology and Imaging Technology from Presidency College of Nursing and Paramedical, Bangalore. From a young age, he developed an interest in Carnatic music and began training under prominent gurus, Prof Devikulangara Gangadharan, Sangeethapoornasree Prof Mavelikara P Subramaniam. His early exposure to devotional and classical performances shaped his musical journey. He resides in Kerala and continues to actively perform and promote Carnatic music and Bhajans.

'''&lt;u&gt;Career&lt;/u&gt;'''

Hithesh Venugopal has established as a Carnatic vocalist with stage performances across Kerala and India. He is noted for his renditions of kritis, bhajans, and classical compositions, as well as for experimenting with devotional music in innovative styles.

Apart from traditional Carnatic concerts, he has also worked on thematic presentations and devotional albums, some of which include keyboard programming and modern arrangements. He is also Well-known Playback Singer in South Indian Music.

He also working as a Radiology Technologist at NSS Medical Misson Hospital, Pandalam.

'''&lt;u&gt;Film Songs and Albums&lt;/u&gt;'''

● Hithesh made her film chores at a young age with the Malayalam song “Seetharamam Kadhasudharam” from the film Seetha Kalyanam , on 2009&quot; sings with Singers [[അനുരാധ ശ്രീറാം|Anuradha Sriram]] and [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ|Madhu Balakrishnan]]. 

● After a long time Hithesh also sings a Telugu Song &quot;Giripai Sirulolike&quot; from the film &quot;Welcome to Tihar College, on 2020&quot; with music by Praveen Immadi.  

● Hithesh Sings &quot;Thalalu Ooputhu&quot; a beautiful telugu song with singers Manasa Acharya and Sri Latha from the movie Welcome to Tihar College.  

● Aesthetic Version of [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ|A R Rahman's]] Hit Tamil Song Innisai Sings by Hithesh Venugopal, S Mahathi, [[സൈന്ദവി|Saindhavi]]   

● He Create a Independent Cover Song Bhaja Govindam from Carnatic music lyrics by [[ശങ്കരാചാര്യർ|Sri Adi Shankaracharya]].   

● He Sung by Gurucharanaka is a [[കൊങ്കണി ഭാഷ|Konkani]] Devotional Song Composed by Priya R Pai, Lyrics by Nivedita Prabhu.   

● Hithesh's Sungs Attuthottil Song from Poonilamazha Malayalam Movie (Orginal Credits: [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ|M.G.Sreekumar]], [[കെ.എസ്. ചിത്ര|K.S.Chithra]])&quot;Hits of Hithesh&quot; album   

● He Create a Independent Cover Song of Padmanabha Paahi from Carnatic music, lyrics by Maharaja Sri Swathi Thirunal Rama Varma (The King of Travancore).      

'''&lt;u&gt;Awards and Recognition&lt;/u&gt;'''

* '''Chembai Sangeetha Puraskaram (Kerala):''' A prestigious award 2015 from Guruvayur Temple, Thrissur.
* '''M.S. Subbulakshmi Fellowship (Maharashtra):''' A fellowship awarded by the Sri Shanmukhananda Fine Arts and Sangeetha Sabha, 2014 in Mumbai.
* '''Swathi Thirunal Puraskaram (Kerala):''' 2016 from Swathi Thirunal Sangeetha Sabha, Thiruvananthapuram.
* '''Chettikulangara Amma Gaanapoornasree Puraskaram (Kerala):''' 2018 from Chettikulangara Devi Temple, Alappuzha.
* '''Yuva Kala Bharathi Award (Tamilnadu):''' 2017 from Bharat Kalachar, Chennai.

'''&lt;u&gt;References&lt;/u&gt;'''

1.https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/

2.https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?igsh=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

3.https://www.facebook.com/share/1C6AERuMen/

4.https://www.youtube.com/channel/UCj_UbOu1lHj1BP_CddccCqg

5.https://in.linkedin.com/in/hithesh-venugopal-978a701b8

6.https://eifeqyhykrgkneot.quora.com/

7.https://www.datanyze.com/people/Hithesh-Venugopal/12627814136

8.https://www.youtube.com/channel/UC3HKYll8AQITWBsx_JZ_uZg

9.https://open.spotify.com/playlist/3bN1DifLNImo6uscxSqXMd

10.https://open.spotify.com/artist/1lSNTc9vWgEQiOqJTTeRoJ?si=6EVeAtjrTY-aPCTZwkwh8Q</text>
      <sha1>dxnyf1azq4zuyh5z2y4ldkeglze6ubm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682313</id>
      <parentid>4682312</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hithesh Venugopal</username>
        <id>142850</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5979" sha1="2v2fmhq4a8st7s3xyx19ftyduewln3v" xml:space="preserve">'''Hithesh Venugopal''' is a [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music vocalist]]  from Kerala. He is one of the young finest and well-known voices in the realm of south indian music today. Her career spans a dazzling repertoire of concerts and achievements. He is known for his contributions to [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic]] [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|classical]] [[സംഗീതം|music]], [[ഹിന്ദുമതം|devotional compositions]] and works that blend [[പരമ്പരാഗത പാരിസ്ഥിതിക വിജ്ഞാനം|traditional]] and [[സമകാലീന കല|contemporary styles.]] Hithesh, who comes from a family that has a musical lineage. He is Primarily Known for a Playback Singer in Malayalam, Tamil and Telugu Film Industry.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Hithesh Venugopal 
|-
!Birth name
|Hithesh Venugopal
|-
!Born
|15 February 2001 (age 25)
[[മാവേലിക്കര|Mavelikara]], [[കേരളം|Kerala]]
|-
!Genres
|[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music]], [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback singing]]
|-
!Occupation
|Singer
|-
!Instrument
|Vocals
|-
!Years active
|2009–present
|-
!Parents 
|Venugopal Panicker
Vijayalekshmi.J 
|-
!Siblings 
|Vandana Venugopal 
|-
! colspan=&quot;2&quot; |
|-
!Website
|https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/
https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?obrf=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==
|}
'''&lt;u&gt;Early Life and Education&lt;/u&gt;'''

Hithesh was born on February 15, 2001, in Mavelikara to his parents, Venugopal Panicker and Vijayalakshmi J. He has an elder sister named Vandana Venugopal. Since his father and mother were employed in New Delhi, the family relocated to Delhi, where he completed his schooling up to Class 2 at S.D.M.C. Primary Model Girls/Boys School, Vasant Vihar, New Delhi. Later, they returned home, and he studied up to Class 4 at Earezha North LPS, followed by his studies up to Class 10 at HSS Chettikulangara. He completed his higher secondary education at Bishop Hodges HSS, Mavelikara. Furthermore, he completed a Diploma in Radiology and Imaging Technology from Presidency College of Nursing and Paramedical, Bangalore. From a young age, he developed an interest in Carnatic music and began training under prominent gurus, Prof Devikulangara Gangadharan, Sangeethapoornasree Prof Mavelikara P Subramaniam. His early exposure to devotional and classical performances shaped his musical journey. He resides in Kerala and continues to actively perform and promote Carnatic music and Bhajans.

'''&lt;u&gt;Career&lt;/u&gt;'''

Hithesh Venugopal has established as a Carnatic vocalist with stage performances across Kerala and India. He is noted for his renditions of kritis, bhajans, and classical compositions, as well as for experimenting with devotional music in innovative styles.

Apart from traditional Carnatic concerts, he has also worked on thematic presentations and devotional albums, some of which include keyboard programming and modern arrangements. He is also Well-known Playback Singer in South Indian Music.

He also working as a Radiology Technologist at NSS Medical Misson Hospital, Pandalam.

'''&lt;u&gt;Film Songs and Albums&lt;/u&gt;'''

● Hithesh made her film chores at a young age with the Malayalam song “Seetharamam Kadhasudharam” from the film Seetha Kalyanam , on 2009&quot; sings with Singers [[അനുരാധ ശ്രീറാം|Anuradha Sriram]] and [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ|Madhu Balakrishnan]]. 

● After a long time Hithesh also sings a Telugu Song &quot;Giripai Sirulolike&quot; from the film &quot;Welcome to Tihar College, on 2020&quot; with music by Praveen Immadi.  

● Hithesh Sings &quot;Thalalu Ooputhu&quot; a beautiful telugu song with singers Manasa Acharya and Sri Latha from the movie Welcome to Tihar College.  

● Aesthetic Version of [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ|A R Rahman's]] Hit Tamil Song Innisai Sings by Hithesh Venugopal, S Mahathi, [[സൈന്ദവി|Saindhavi]]   

● He Create a Independent Cover Song Bhaja Govindam from Carnatic music lyrics by [[ശങ്കരാചാര്യർ|Sri Adi Shankaracharya]].   

● He Sung by Gurucharanaka is a [[കൊങ്കണി ഭാഷ|Konkani]] Devotional Song Composed by Priya R Pai, Lyrics by Nivedita Prabhu.   

● Hithesh's Sungs Attuthottil Song from Poonilamazha Malayalam Movie (Orginal Credits: [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ|M.G.Sreekumar]], [[കെ.എസ്. ചിത്ര|K.S.Chithra]])&quot;Hits of Hithesh&quot; album   

● He Create a Independent Cover Song of Padmanabha Paahi from Carnatic music, lyrics by Maharaja Sri Swathi Thirunal Rama Varma (The King of Travancore).      

'''&lt;u&gt;Awards and Recognition&lt;/u&gt;'''

* '''Chembai Sangeetha Puraskaram (Kerala):''' A prestigious award 2015 from Guruvayur Temple, Thrissur.
* '''M.S. Subbulakshmi Fellowship (Maharashtra):''' A fellowship awarded by the Sri Shanmukhananda Fine Arts and Sangeetha Sabha, 2014 in Mumbai.
* '''Swathi Thirunal Puraskaram (Kerala):''' 2016 from Swathi Thirunal Sangeetha Sabha, Thiruvananthapuram.
* '''Chettikulangara Amma Gaanapoornasree Puraskaram (Kerala):''' 2018 from Chettikulangara Devi Temple, Alappuzha.
* '''Yuva Kala Bharathi Award (Tamilnadu):''' 2017 from Bharat Kalachar, Chennai.

'''&lt;u&gt;References&lt;/u&gt;'''

1.https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/

2.https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?igsh=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

3.https://www.facebook.com/share/1C6AERuMen/

4.https://www.youtube.com/channel/UCj_UbOu1lHj1BP_CddccCqg

5.https://in.linkedin.com/in/hithesh-venugopal-978a701b8

6.https://eifeqyhykrgkneot.quora.com/

7.https://www.datanyze.com/people/Hithesh-Venugopal/12627814136

8.https://www.youtube.com/channel/UC3HKYll8AQITWBsx_JZ_uZg

9.https://open.spotify.com/playlist/3bN1DifLNImo6uscxSqXMd

10.https://open.spotify.com/artist/1lSNTc9vWgEQiOqJTTeRoJ?si=6EVeAtjrTY-aPCTZwkwh8Q</text>
      <sha1>2v2fmhq4a8st7s3xyx19ftyduewln3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682314</id>
      <parentid>4682313</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hithesh Venugopal</username>
        <id>142850</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6023" sha1="henjroywizzuj68988f2di3pjyh3ehb" xml:space="preserve">'''Hithesh Venugopal''' is a [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music vocalist]]  from Kerala. He is one of the young finest and well-known voices in the realm of south indian music today. Her career spans a dazzling repertoire of concerts and achievements. He is known for his contributions to [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic]] [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|classical]] [[സംഗീതം|music]], [[ഹിന്ദുമതം|devotional compositions]] and works that blend [[പരമ്പരാഗത പാരിസ്ഥിതിക വിജ്ഞാനം|traditional]] and [[സമകാലീന കല|contemporary styles.]] Hithesh, who comes from a family that has a musical lineage. He is Primarily Known for a Playback Singer in Malayalam, Tamil and Telugu Film Industry.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Hithesh Venugopal 
|-
!Birth name
|Hithesh Venugopal
|-
!Born
|15 February 2001 (age 25)
[[മാവേലിക്കര|Mavelikara]], [[കേരളം|Kerala]]
|-
!Genres
|[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music]], [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback singing]]
|-
!Occupation
|Singer
|-
!Instrument
|Vocals
|-
!Years active
|2009–present
|-
!Parents 
|Venugopal Panicker
Vijayalekshmi.J 
|-
!Siblings 
|Vandana Venugopal 
|-
! colspan=&quot;2&quot; |
|-
!Website
|https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/
https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?obrf=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

https://www.facebook.com/share/1DumNPNRZm/
|}
'''&lt;u&gt;Early Life and Education&lt;/u&gt;'''

Hithesh was born on February 15, 2001, in Mavelikara to his parents, Venugopal Panicker and Vijayalakshmi J. He has an elder sister named Vandana Venugopal. Since his father and mother were employed in New Delhi, the family relocated to Delhi, where he completed his schooling up to Class 2 at S.D.M.C. Primary Model Girls/Boys School, Vasant Vihar, New Delhi. Later, they returned home, and he studied up to Class 4 at Earezha North LPS, followed by his studies up to Class 10 at HSS Chettikulangara. He completed his higher secondary education at Bishop Hodges HSS, Mavelikara. Furthermore, he completed a Diploma in Radiology and Imaging Technology from Presidency College of Nursing and Paramedical, Bangalore. From a young age, he developed an interest in Carnatic music and began training under prominent gurus, Prof Devikulangara Gangadharan, Sangeethapoornasree Prof Mavelikara P Subramaniam. His early exposure to devotional and classical performances shaped his musical journey. He resides in Kerala and continues to actively perform and promote Carnatic music and Bhajans.

'''&lt;u&gt;Career&lt;/u&gt;'''

Hithesh Venugopal has established as a Carnatic vocalist with stage performances across Kerala and India. He is noted for his renditions of kritis, bhajans, and classical compositions, as well as for experimenting with devotional music in innovative styles.

Apart from traditional Carnatic concerts, he has also worked on thematic presentations and devotional albums, some of which include keyboard programming and modern arrangements. He is also Well-known Playback Singer in South Indian Music.

He also working as a Radiology Technologist at NSS Medical Misson Hospital, Pandalam.

'''&lt;u&gt;Film Songs and Albums&lt;/u&gt;'''

● Hithesh made her film chores at a young age with the Malayalam song “Seetharamam Kadhasudharam” from the film Seetha Kalyanam , on 2009&quot; sings with Singers [[അനുരാധ ശ്രീറാം|Anuradha Sriram]] and [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ|Madhu Balakrishnan]]. 

● After a long time Hithesh also sings a Telugu Song &quot;Giripai Sirulolike&quot; from the film &quot;Welcome to Tihar College, on 2020&quot; with music by Praveen Immadi.  

● Hithesh Sings &quot;Thalalu Ooputhu&quot; a beautiful telugu song with singers Manasa Acharya and Sri Latha from the movie Welcome to Tihar College.  

● Aesthetic Version of [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ|A R Rahman's]] Hit Tamil Song Innisai Sings by Hithesh Venugopal, S Mahathi, [[സൈന്ദവി|Saindhavi]]   

● He Create a Independent Cover Song Bhaja Govindam from Carnatic music lyrics by [[ശങ്കരാചാര്യർ|Sri Adi Shankaracharya]].   

● He Sung by Gurucharanaka is a [[കൊങ്കണി ഭാഷ|Konkani]] Devotional Song Composed by Priya R Pai, Lyrics by Nivedita Prabhu.   

● Hithesh's Sungs Attuthottil Song from Poonilamazha Malayalam Movie (Orginal Credits: [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ|M.G.Sreekumar]], [[കെ.എസ്. ചിത്ര|K.S.Chithra]])&quot;Hits of Hithesh&quot; album   

● He Create a Independent Cover Song of Padmanabha Paahi from Carnatic music, lyrics by Maharaja Sri Swathi Thirunal Rama Varma (The King of Travancore).      

'''&lt;u&gt;Awards and Recognition&lt;/u&gt;'''

* '''Chembai Sangeetha Puraskaram (Kerala):''' A prestigious award 2015 from Guruvayur Temple, Thrissur.
* '''M.S. Subbulakshmi Fellowship (Maharashtra):''' A fellowship awarded by the Sri Shanmukhananda Fine Arts and Sangeetha Sabha, 2014 in Mumbai.
* '''Swathi Thirunal Puraskaram (Kerala):''' 2016 from Swathi Thirunal Sangeetha Sabha, Thiruvananthapuram.
* '''Chettikulangara Amma Gaanapoornasree Puraskaram (Kerala):''' 2018 from Chettikulangara Devi Temple, Alappuzha.
* '''Yuva Kala Bharathi Award (Tamilnadu):''' 2017 from Bharat Kalachar, Chennai.

'''&lt;u&gt;References&lt;/u&gt;'''

1.https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/

2.https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?igsh=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

3.https://www.facebook.com/share/1C6AERuMen/

4.https://www.youtube.com/channel/UCj_UbOu1lHj1BP_CddccCqg

5.https://in.linkedin.com/in/hithesh-venugopal-978a701b8

6.https://eifeqyhykrgkneot.quora.com/

7.https://www.datanyze.com/people/Hithesh-Venugopal/12627814136

8.https://www.youtube.com/channel/UC3HKYll8AQITWBsx_JZ_uZg

9.https://open.spotify.com/playlist/3bN1DifLNImo6uscxSqXMd

10.https://open.spotify.com/artist/1lSNTc9vWgEQiOqJTTeRoJ?si=6EVeAtjrTY-aPCTZwkwh8Q</text>
      <sha1>henjroywizzuj68988f2di3pjyh3ehb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682315</id>
      <parentid>4682314</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hithesh Venugopal</username>
        <id>142850</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5939" sha1="4kin7k288017zk14kmfwpvz1utqft6c" xml:space="preserve">'''Hithesh Venugopal''' is a [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music vocalist]]  from Kerala. He is one of the young finest and well-known voices in the realm of south indian music today. Her career spans a dazzling repertoire of concerts and achievements. He is known for his contributions to [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic]] [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|classical]] [[സംഗീതം|music]], [[ഹിന്ദുമതം|devotional compositions]] and works that blend [[പരമ്പരാഗത പാരിസ്ഥിതിക വിജ്ഞാനം|traditional]] and [[സമകാലീന കല|contemporary styles.]] Hithesh, who comes from a family that has a musical lineage. He is Primarily Known for a Playback Singer in Malayalam, Tamil and Telugu Film Industry.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Hithesh Venugopal 
|-
!Birth name
|Hithesh Venugopal
|-
!Born
|15 February 2001 (age 25)
[[മാവേലിക്കര|Mavelikara]], [[കേരളം|Kerala]]
|-
!Genres
|[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music]], [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback singing]]
|-
!Occupation
|Singer
|-
!Instrument
|Vocals
|-
!Years active
|2009–present
|-
! colspan=&quot;2&quot; |
|-
!Website
|https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/
https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?obrf=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

https://www.facebook.com/share/1DumNPNRZm/
|}
'''&lt;u&gt;Early Life and Education&lt;/u&gt;'''

Hithesh was born on February 15, 2001, in Mavelikara to his parents, Venugopal Panicker and Vijayalakshmi J. He has an elder sister named Vandana Venugopal. Since his father and mother were employed in New Delhi, the family relocated to Delhi, where he completed his schooling up to Class 2 at S.D.M.C. Primary Model Girls/Boys School, Vasant Vihar, New Delhi. Later, they returned home, and he studied up to Class 4 at Earezha North LPS, followed by his studies up to Class 10 at HSS Chettikulangara. He completed his higher secondary education at Bishop Hodges HSS, Mavelikara. Furthermore, he completed a Diploma in Radiology and Imaging Technology from Presidency College of Nursing and Paramedical, Bangalore. From a young age, he developed an interest in Carnatic music and began training under prominent gurus, Prof Devikulangara Gangadharan, Sangeethapoornasree Prof Mavelikara P Subramaniam. His early exposure to devotional and classical performances shaped his musical journey. He resides in Kerala and continues to actively perform and promote Carnatic music and Bhajans.

'''&lt;u&gt;Career&lt;/u&gt;'''

Hithesh Venugopal has established as a Carnatic vocalist with stage performances across Kerala and India. He is noted for his renditions of kritis, bhajans, and classical compositions, as well as for experimenting with devotional music in innovative styles.

Apart from traditional Carnatic concerts, he has also worked on thematic presentations and devotional albums, some of which include keyboard programming and modern arrangements. He is also Well-known Playback Singer in South Indian Music.

He also working as a Radiology Technologist at NSS Medical Misson Hospital, Pandalam.

'''&lt;u&gt;Film Songs and Albums&lt;/u&gt;'''

● Hithesh made her film chores at a young age with the Malayalam song “Seetharamam Kadhasudharam” from the film Seetha Kalyanam , on 2009&quot; sings with Singers [[അനുരാധ ശ്രീറാം|Anuradha Sriram]] and [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ|Madhu Balakrishnan]]. 

● After a long time Hithesh also sings a Telugu Song &quot;Giripai Sirulolike&quot; from the film &quot;Welcome to Tihar College, on 2020&quot; with music by Praveen Immadi.  

● Hithesh Sings &quot;Thalalu Ooputhu&quot; a beautiful telugu song with singers Manasa Acharya and Sri Latha from the movie Welcome to Tihar College.  

● Aesthetic Version of [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ|A R Rahman's]] Hit Tamil Song Innisai Sings by Hithesh Venugopal, S Mahathi, [[സൈന്ദവി|Saindhavi]]   

● He Create a Independent Cover Song Bhaja Govindam from Carnatic music lyrics by [[ശങ്കരാചാര്യർ|Sri Adi Shankaracharya]].   

● He Sung by Gurucharanaka is a [[കൊങ്കണി ഭാഷ|Konkani]] Devotional Song Composed by Priya R Pai, Lyrics by Nivedita Prabhu.   

● Hithesh's Sungs Attuthottil Song from Poonilamazha Malayalam Movie (Orginal Credits: [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ|M.G.Sreekumar]], [[കെ.എസ്. ചിത്ര|K.S.Chithra]])&quot;Hits of Hithesh&quot; album   

● He Create a Independent Cover Song of Padmanabha Paahi from Carnatic music, lyrics by Maharaja Sri Swathi Thirunal Rama Varma (The King of Travancore).      

'''&lt;u&gt;Awards and Recognition&lt;/u&gt;'''

* '''Chembai Sangeetha Puraskaram (Kerala):''' A prestigious award 2015 from Guruvayur Temple, Thrissur.
* '''M.S. Subbulakshmi Fellowship (Maharashtra):''' A fellowship awarded by the Sri Shanmukhananda Fine Arts and Sangeetha Sabha, 2014 in Mumbai.
* '''Swathi Thirunal Puraskaram (Kerala):''' 2016 from Swathi Thirunal Sangeetha Sabha, Thiruvananthapuram.
* '''Chettikulangara Amma Gaanapoornasree Puraskaram (Kerala):''' 2018 from Chettikulangara Devi Temple, Alappuzha.
* '''Yuva Kala Bharathi Award (Tamilnadu):''' 2017 from Bharat Kalachar, Chennai.

'''&lt;u&gt;References&lt;/u&gt;'''

1.https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/

2.https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?igsh=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

3.https://www.facebook.com/share/1C6AERuMen/

4.https://www.youtube.com/channel/UCj_UbOu1lHj1BP_CddccCqg

5.https://in.linkedin.com/in/hithesh-venugopal-978a701b8

6.https://eifeqyhykrgkneot.quora.com/

7.https://www.datanyze.com/people/Hithesh-Venugopal/12627814136

8.https://www.youtube.com/channel/UC3HKYll8AQITWBsx_JZ_uZg

9.https://open.spotify.com/playlist/3bN1DifLNImo6uscxSqXMd

10.https://open.spotify.com/artist/1lSNTc9vWgEQiOqJTTeRoJ?si=6EVeAtjrTY-aPCTZwkwh8Q</text>
      <sha1>4kin7k288017zk14kmfwpvz1utqft6c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682316</id>
      <parentid>4682315</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T19:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hithesh Venugopal</username>
        <id>142850</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5793" sha1="bfd4mopqvpae6rivth2e227tjseal6x" xml:space="preserve">'''Hithesh Venugopal''' is a [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music vocalist]]  from Kerala. He is one of the young finest and well-known voices in the realm of south indian music today. Her career spans a dazzling repertoire of concerts and achievements. He is known for his contributions to [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic]] [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം|classical]] [[സംഗീതം|music]], [[ഹിന്ദുമതം|devotional compositions]] and works that blend [[പരമ്പരാഗത പാരിസ്ഥിതിക വിജ്ഞാനം|traditional]] and [[സമകാലീന കല|contemporary styles.]] Hithesh, who comes from a family that has a musical lineage. He is Primarily Known for a Playback Singer in Malayalam, Tamil and Telugu Film Industry.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Hithesh Venugopal 
|-
!Birth name
|Hithesh Venugopal
|-
!Born
|15 February 2001 (age 25)
[[മാവേലിക്കര|Mavelikara]], [[കേരളം|Kerala]]
|-
!Genres
|[[കർണ്ണാടകസംഗീതം|Carnatic music]], [[പിന്നണി ഗായകർ|Playback singing]]
|-
!Occupation
|Singer
|-
!Instrument
|Vocals
|-
!Years active
|2009–present
|-
! colspan=&quot;2&quot; |
|-
!Website
|https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/
https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?obrf=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

https://www.facebook.com/share/1DumNPNRZm/
|}
'''&lt;u&gt;Early Life and Education&lt;/u&gt;'''

Hithesh was born on February 15, 2001, in Mavelikara to his parents, Venugopal Panicker and Vijayalakshmi J. He has an elder sister named Vandana Venugopal. Since his father and mother were employed in New Delhi, the family relocated to Delhi, where he completed his schooling up to Class 2 at S.D.M.C. Primary Model Girls/Boys School, Vasant Vihar, New Delhi. Later, they returned home, and he studied up to Class 4 at Earezha North LPS, followed by his studies up to Class 10 at HSS Chettikulangara. He completed his higher secondary education at Bishop Hodges HSS, Mavelikara. Furthermore, he completed a Diploma in Radiology and Imaging Technology from Presidency College of Nursing and Paramedical, Bangalore. From a young age, he developed an interest in Carnatic music and began training under prominent gurus, Prof Devikulangara Gangadharan, Sangeethapoornasree Prof Mavelikara P Subramaniam. His early exposure to devotional and classical performances shaped his musical journey. He resides in Kerala and continues to actively perform and promote Carnatic music and Bhajans.

'''&lt;u&gt;Career&lt;/u&gt;'''

Hithesh Venugopal has established as a Carnatic vocalist with stage performances across Kerala and India. He is noted for his renditions of kritis, bhajans, and classical compositions, as well as for experimenting with devotional music in innovative styles.

Apart from traditional Carnatic concerts, he has also worked on thematic presentations and devotional albums, some of which include keyboard programming and modern arrangements. He is also Well-known Playback Singer in South Indian Music.

He also working as a Radiology Technologist at NSS Medical Misson Hospital, Pandalam.

'''&lt;u&gt;Film Songs and Albums&lt;/u&gt;'''

● Hithesh made her film chores at a young age with the Malayalam song “Seetharamam Kadhasudharam” from the film Seetha Kalyanam , on 2009&quot; sings with Singers [[അനുരാധ ശ്രീറാം|Anuradha Sriram]] and [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ|Madhu Balakrishnan]]. 

● After a long time Hithesh also sings a Telugu Song &quot;Giripai Sirulolike&quot; from the film &quot;Welcome to Tihar College, on 2020&quot; with music by Praveen Immadi.  

● Hithesh Sings &quot;Thalalu Ooputhu&quot; a beautiful telugu song with singers Manasa Acharya and Sri Latha from the movie Welcome to Tihar College.  

● Aesthetic Version of [[എ.ആർ. റഹ്‌മാൻ|A R Rahman's]] Hit Tamil Song Innisai Sings by Hithesh Venugopal, S Mahathi, [[സൈന്ദവി|Saindhavi]]   

● He Create a Independent Cover Song Bhaja Govindam from Carnatic music lyrics by [[ശങ്കരാചാര്യർ|Sri Adi Shankaracharya]].   

● He Sung by Gurucharanaka is a [[കൊങ്കണി ഭാഷ|Konkani]] Devotional Song Composed by Priya R Pai, Lyrics by Nivedita Prabhu.   

● Hithesh's Sungs Attuthottil Song from Poonilamazha Malayalam Movie (Orginal Credits: [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ|M.G.Sreekumar]], [[കെ.എസ്. ചിത്ര|K.S.Chithra]])&quot;Hits of Hithesh&quot; album   

● He Create a Independent Cover Song of Padmanabha Paahi from Carnatic music, lyrics by Maharaja Sri Swathi Thirunal Rama Varma (The King of Travancore).      

'''&lt;u&gt;Awards and Recognition&lt;/u&gt;'''

* '''Chembai Sangeetha Puraskaram (Kerala):''' A prestigious award 2015 from Guruvayur Temple, Thrissur.
* '''Swathi Thirunal Puraskaram (Kerala):''' 2016 from Swathi Thirunal Sangeetha Sabha, Thiruvananthapuram.
* '''Chettikulangara Amma Gaanapoornasree Puraskaram (Kerala):''' 2018 from Chettikulangara Devi Temple, Alappuzha.
* '''Yuva Kala Bharathi Award (Tamilnadu):''' 2017 from Bharat Kalachar, Chennai.

'''&lt;u&gt;References&lt;/u&gt;'''

1.https://allhitheshvenugopal.wordpress.com/

2.https://www.instagram.com/hithesh_venugopal?igsh=MTFkdWhxaWtoZmd2ZQ==

3.https://www.facebook.com/share/1C6AERuMen/

4.https://www.youtube.com/channel/UCj_UbOu1lHj1BP_CddccCqg

5.https://in.linkedin.com/in/hithesh-venugopal-978a701b8

6.https://eifeqyhykrgkneot.quora.com/

7.https://www.datanyze.com/people/Hithesh-Venugopal/12627814136

8.https://www.youtube.com/channel/UC3HKYll8AQITWBsx_JZ_uZg

9.https://open.spotify.com/playlist/3bN1DifLNImo6uscxSqXMd

10.https://open.spotify.com/artist/1lSNTc9vWgEQiOqJTTeRoJ?si=6EVeAtjrTY-aPCTZwkwh8Q</text>
      <sha1>bfd4mopqvpae6rivth2e227tjseal6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫല്സതീൻ 36</title>
    <ns>0</ns>
    <id>662221</id>
    <revision>
      <id>4682369</id>
      <parentid>4616842</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9361" sha1="k17v3t5afm0dnieg7hae4w8n4wd9f4m" xml:space="preserve">{{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}}
{{ഫലസ്തീൻ 36 (ചലച്ചിത്രം)}}
'''ഫലസ്തീൻ 36''' ('''{{lang-ar|فلسطين ٣٦}}''') 2025-ൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്ത ഒരു ചരിത്ര നാടകചിത്രമാണ്. '''ആന്മേരി ജാസിർ''' സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രം ബ്രിട്ടീഷ് മാൻഡേറ്റ് കാലഘട്ടത്തിൽ പലസ്തീനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിനെതിരായ 1936–1939 അറബ് കലാപത്തെ കുറിക്കുന്നു.[1][2] ലോകപ്രശസ്ത നടികളായ '''ഹിയാം അബ്ബാസ്''', '''കാമൽ എൽബാഷ''', '''യാസ്മിൻ അൽ മസ്രി''', '''ജലാൽ അൽതവിൽ''', '''റോബർട്ട് അരമായോ''', '''സാലിഹ് ബക്രി''' എന്നിവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള താരനിരാണ് ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ.[1][3]

== പരിചയം ==
'''ഫലസ്തീൻ 36''' എന്ന ചലച്ചിത്രം 1936-ൽ പലസ്തീനിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിനെതിരെ ഉയർന്ന ബഹുമുഖ കലാപത്തെ പശ്ചാത്തലമാക്കിയുള്ള ഒരു ചരിത്ര നാടകമാണ്. യൂസഫ് എന്ന ഗ്രാമീണന്റെ ജീവിതം ജെറുസലേമിലെ അസ്ഥിരതയും ഗ്രാമത്തിലെ സമാധാനവും തമ്മിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതായി ചിത്രം ചിത്രീകരിക്കുന്നു. യൂറോപ്പിൽ നിന്നുള്ള യഹൂദ കുടിയേറ്റവും പലസ്തീനികളുടെ ഭൂമി നഷ്ടപ്പെടാനുള്ള ഭയവും ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിന്റെ ക്രൂരതയും ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന സംഘർഷമാണ്. 2025 ടൊറന്റോ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേളയിൽ ഗാല പ്രസന്റേഷൻസ് വിഭാഗത്തിൽ ലോകപ്രദർശനം നടന്ന ചിത്രം 20 മിനിറ്റ് നീണ്ട നിൽക്കുന്ന ഉച്ചനക്ഷത്രം ഏറ്റുവാങ്ങി.[1][4][5][6]

== നിർമാണം ==
2025 ഫെബ്രുവരിയിൽ '''ഹിയാം അബ്ബാസ്''', '''കാമൽ എൽബാഷ''', '''യാസ്മിൻ അൽ മസ്രി''' തുടങ്ങിയവർ ചിത്രത്തിലേക്ക് അനൗൺസ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. '''ആന്മേരി ജാസിർ''' തന്നെ രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചു. ബ്രിട്ടനിലും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലും '''കർസൺ ഫിലിം''', '''എംഎഡി ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ''' എന്നിവ തർക്കിംഗ് ചെയ്തു. പ്രധാന ഷൂട്ടിംഗ് പലസ്തീനിൽ നടക്കേണ്ടതായിരുന്നെങ്കിലും 2023-ലെ ഗാസ യുദ്ധം മൂലം വൈകി; പിന്നീട് പലസ്തീനിൽ തിരിച്ചെത്തി രണ്ട് വർഷത്തിനിടെ അവിടെ നിർമിക്കപ്പെട്ട ഏക ഫീച്ചർ ഫിലിമായി.[1]

== പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! നടൻ/നടി !! കഥാപാത്രം
|-
| [[ഹിയാം അബ്ബാസ്]] || ഹനാൻ [1]
|-
| [[കാമൽ എൽബാഷ]] || അബു റബാബ് [1]
|-
| [[യാസ്മിൻ അൽ മസ്രി]] || ഖുലൗദ് അതെഫ് [1]
|-
| [[ജലാൽ അൽതവിൽ]] || ഫാദർ ബൂലോസ് [1]
|-
| [[റോബർട്ട് അരമായോ]] || ക്യാപ്റ്റൻ ഓർഡ് വിങ്ഗേറ്റ് [1]
|-
| [[സാലിഹ് ബക്രി]] || ഖാലിദ് [1]
|-
| [[ജെറമി അയ്രൻസ്]] || ഹൈ കമ്മീഷണർ ആർതർ വോച്ചോപ്പ് [1]
|-
| കരിം ദാവൂദ് അനായ || യൂസഫ് [6]
|-
| ബില്ലി ഹൗൾ || തോമസ് ഹോപ്കിൻസ് [1]
|}

== പ്രക്ഷേപണം ==
* 2025 സെപ്റ്റംബർ 5: ടൊറന്റോ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള (ലോകപ്രദർശനം)[1]
* 2025 ഒക്ടോബർ 31: യുകെ (കർസൺ ഫിലിം)[1]
* 2026 ജനുവരി 14: ഫ്രാൻസ് (ഹോട്ട് എറ്റ് കോർട്ട്)[1]
* 2025 നവംബർ: ടോക്ക്യോ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള (ബെസ്റ്റ് ഫിലിം അവാർഡ്)[1]
* 30-ാം കേരള രാജ്യാന്തര ചലച്ചിത്രമേള (ഉദ്ഘാടന ചിത്രം)[5][7]

പലസ്തീന്റെ 98-ാം അക്കാദമി അവാർഡിന് ബെസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷണൽ ഫീച്ചർ ഫിലിം വിഭാഗത്തിലുള്ള ഔദ്യോഗിക സമർപ്പണമാണ്.[8][1]

== വിമർശനങ്ങൾ ==
റോട്ടൻ ടൊമാറ്റോസിൽ 100% അംഗീകാരം (24 리뷰കൾ)  '''ദ ഗാർഡിയൻ''' 3/5 നക്ഷത്രങ്ങൾ നൽകി &quot;ഭാവനയുള്ള നാടകം&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. '''വേരൈറ്റി''' &quot;പ്രവചനാത്മകം&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും അഭിനയം പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്തു. '''ഫിനാൻഷ്യൽ ടൈംസ്''' &quot;ഒരു ഉത്തേജിപ്പുള്ള ചരിത്ര എപ്പിക്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.[1]

== ബാഹ്യകണ്ണികൾ ==
* [https://www.imdb.com/title/tt29271622/ ഫലസ്തീൻ 36] ''ഐഎംഡിബി''
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Palestine_36 Palestine 36] ''ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ''

== അവലംബം ==
{{reflist}}
[1](https://en.wikipedia.org/wiki/Palestine_36)
[2](https://www.imdb.com/title/tt29271622/)
[3](https://www.idsffk.in/filmdetail/MjAwMTQ4OTE2LjQ0{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})
[4](https://letterboxd.com/film/palestine-36/)
[5](https://web.archive.org/web/20260111185910/https://pressclubvartha.com/2025/12/07/palestine-36-is-the-opening-film-of-the-iffk/)
[6](https://www.middleeasteye.net/discover/palestine-36-masterpiece-1936-arab-revolt)
[7](https://malayalam.news18.com/news/film/iffk-2025-palestine-36-opening-film-srn-754031.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251209034238/https://malayalam.news18.com/news/film/iffk-2025-palestine-36-opening-film-srn-754031.html |date=2025-12-09 }})
[8](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86_36_(%D9%81%D9%84%D9%85)){{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[9](https://www.youtube.com/watch?v=wWtwnae_5UI)
[10](https://www.rottentomatoes.com/m/palestine_36)
[11](https://www.asianetnews.com/movie-reviews/iffk-2025-annemarie-jacir-directed-palestine-36-malayalam-review-by-jomit-jose-articleshow-7xn3lmn)
[12](https://www.theguardian.com/film/2025/oct/17/palestine-36-film-movie-director-annemarie-jacir-interview-toronto-film-festival)
[13](https://engelsbergideas.com/reviews/palestine-36s-distorted-history/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})
[14](https://www.youtube.com/watch?v=HSbTJgKLjL8)
[15](https://www.youtube.com/watch?v=2sTVlhmxwEU)
[16](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86_36_(%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85)){{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[17](https://filmsandfestivals.britishcouncil.org/projects/palestine-36)
[18](https://www.youtube.com/watch?v=ypOJGAZvJ7g)
[19](https://www.youtube.com/watch?v=AKuzSOL-BOM)
[20](https://variety.com/2025/film/reviews/palestine-36-review-1236514104/)</text>
      <sha1>k17v3t5afm0dnieg7hae4w8n4wd9f4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എംറ്റി സ്പെയ്സ് ബാഷ്പീകൃതയുടെ ആറാം വിരൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>663687</id>
    <revision>
      <id>4682342</id>
      <parentid>4597271</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T00:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kiran Gopi</username>
        <id>10521</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:2026 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാള ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]] നീക്കം ചെയ്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4485" sha1="k0i8dykmoa8g122fvbzej1lnmh0xrya" xml:space="preserve">{{prettyurl|Empty Space: Bashpeekruthayude Aaram Viral}}
[[പ്രമാണം:എംറ്റി സ്പെയ്സ് .png|ലഘു|എംറ്റി സ്പെയ്സ് ബാഷ്പീകൃതയുടെ ആറാം വിരൽ]]
[[ദീദി ദാമോദരൻ|ദീദി ദാമോദരനും]] [[എച്ചുമുക്കുട്ടി|എച്ച്മുക്കുട്ടിയും]] ചേർന്ന് രചിച്ച് ബുക്ക് വേം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതിയാണ് ‘എംറ്റി സ്പെയ്‍സ്: ബാഷ്പീകൃതയുടെ ആറാംവിരൽ’. [[പ്രമീള നായർ]] എന്ന വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരിയുടെ ജീവിതവും കൃതികളും തേടിുള്ള യാത്രയാണ് ഈ പുസ്തകം. 
==ഉള്ളടക്കം==
[[എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ|എം.ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെ]] കൃതികൾ ആദ്യമായി ഇംഗ്ലിഷിലേക്കു വിവർത്തനം  ചെയ്തത് പ്രമീളയായിരുന്നു. മലയാളത്തിൽ കഥകളും നോവലും എഴുതിയിരുന്ന പ്രമീള  പിന്നീട് എഴുത്തിൽ നിന്നും സമൂഹത്തിൽ നിന്നും അപ്രത്യക്ഷയായി. എം.ടി. യുടെ ആദ്യഭാര്യയായ പ്രമീള നായർക്ക് എന്തു സംഭവിച്ചു എന്ന് ഈ പുസ്തകം അന്വേഷിക്കുന്നു.
==പുസ്തകത്തിനെതിരെ മക്കൾ==
പുസ്തകത്തിനെതിരെ എം.ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെ കുടുംബാംഗങ്ങൾ രംഗത്തെത്തി. പ്രമീള നായരുടെ ജീവിതമെന്ന പേരിൽ പുസ്തകത്തിൽ
ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഭൂരിഭാഗം കാര്യങ്ങളും വസ്തുതകൾക്ക് നിരക്കാത്തതും അസത്യവുമാണെന്ന് എംടിയുടെ മക്കളായ സിതാരയും, [[അശ്വതി നായർ|അശ്വതി നായരും]] ഫേസ്ബുക്കിൽ പങ്കുവെച്ച സംയുക്ത‌ പ്രസ്താവനയിൽ അറിയിച്ചിരുന്നു. പ്രമീള നായർ മരിച്ച് 26 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷവും എം.ടി.വാസുദേവൻ നായർ എന്ന ഞങ്ങളുടെ അച്ഛൻ മരിച്ച് ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷവും രചിക്കപ്പെട്ട ഈ പുസ്തകം അച്ഛനെയും ഞങ്ങളുടെ കുടുംബത്തെയും അപകീർത്തിപ്പെടുത്തുവാനും തേജോവധം ചെയ്യുവാനും ഉദ്ദേശിച്ച്, അതുവഴി ആർജ്ജിക്കുന്ന 'കുപ്രസിദ്ധിയിലൂടെ' പുസ്തകം വിറ്റു പോവാനും രചയിതാക്കൾക്ക് ശ്രദ്ധ കിട്ടുവാനും നടത്തിയ ഒരു കുത്സിത ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നായിരുന്നു ഇവരുടെ ആക്ഷേപം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/books/news/mt-vasudevan-nair-daughters-against-mt-space-book-controversy-varmf6wm|title=എം.ടി.യെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാൻ ശ്രമം; എംറ്റി സ്പേസ്: ബാഷ്പീകൃതയുടെ ആറാം വിരൽ
പുസ്തകത്തിനെതിരെ മക്കൾ|access-date=23 January 2026|date=22 January 2026|website=www.mathrubhumi.com|publisher=മാതൃഭൂമി}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:വിവാദങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>k0i8dykmoa8g122fvbzej1lnmh0xrya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Shajinss</title>
    <ns>2</ns>
    <id>670089</id>
    <revision>
      <id>4682344</id>
      <parentid>4681601</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T01:43:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* 𓄂𝕾𝖍𝖆𝖏𝖎𝖓 ࿕ 𝖐𝖆𝖓𝖓𝖆𝖓𓆃 */</comment>
      <origin>4682344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3511" sha1="4ppq1k4wggi2nvmrzqc25mc8qvp6ok4" xml:space="preserve">= '''&lt;u&gt;𓄂𝕾𝖍𝖆𝖏𝖎𝖓 ࿕ 𝖐𝖆𝖓𝖓𝖆𝖓𓆃&lt;/u&gt;''' =
 '''&lt;small&gt;&lt;u&gt;✠✙𖢖 𝕲𝖔𝖙𝖙 𝕸𝖎𝖙 𝖀𝖓𝖘 𖢖✙✠&lt;/u&gt;&lt;/small&gt;'''
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ആറ്റിങ്ങൽ സ്വദേശി. 2024 ജനുവരി ഒന്നിന് [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങലിൽ]] നാച്ചുറൽ സയൻസ് അധ്യാപകനായി സർക്കാർ സേവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് ഇളമ്പ സ്കൂളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു.
{{Infobox user
| image= Shajin s s.jpg
|name= '''&lt;big&gt;''SHAJIN S S''&lt;/big&gt;''' 
|location= Attingal, TVM
|nationality=India|occupation= HST Natural Science
|education= B Ed Natural Science
|School= 42069, GHSS Nagaroor Nedumparambu
|email= shajinkannan94@gmail.com
|mobile= 8078427831
}}

👉🏻[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:ListFiles/Shajinss&amp;ilshowall=1 ചിത്രശാല]
 👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തയ്യാറാക്കിയ താളുകൾ

*[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ]]
*[[ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ബോയ്സ് ആറ്റിങ്ങൽ]]
*[[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]
*[[എസ്.എം.വി. ഗവണ്മെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. തിരുവനന്തപുരം]]
*[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്]]
*[[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]]
*[[ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മണക്കാട്]]
*[[പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മൂക്കുതല]]
*[[ജി. കാർത്തികേയൻ സ്മാരക ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട്]]
*[[ദേവധാർ ഗവൺമെന്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ]]
*[[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കല്ലറ]]
 👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തിരുത്തിയ താളുകൾ
*[[ഗവൺമെൻറ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഞെക്കാട്]]
*[[ഗവണ്മെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് കോട്ടൺഹിൽ]]

 👉🏻[[ഉപയോക്താവ്:Shajinss/എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]</text>
      <sha1>4ppq1k4wggi2nvmrzqc25mc8qvp6ok4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:4-RAZOR 01</title>
    <ns>2</ns>
    <id>672403</id>
    <revision>
      <id>4682286</id>
      <parentid>4682243</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>പട്ടിക ഒന്ന് ശെരിയാക്കിയതാ.</comment>
      <origin>4682286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2205" sha1="2io7oweb06xqz2b6igcbs493ts39f0u" xml:space="preserve">

&lt;div style=&quot;background-color: #ffffff;e border: 2px solid #1DACD6; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); -moz-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba((0,0,0,0.75)); -webkit-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); border-radius: 1em; -moz-border-radius: 1m; -webkit-border-radius: 1em; padding: 1em 2em 0 2em;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#FF671F;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;width:10%; float:center;height:16px; background:#06038D;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#046A38;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

&lt;center&gt; '''{{huge|നമസ്കാരം!!!!}}&lt;/big&gt;''' &lt;/center&gt;

Not the best Malayali here, most of my articles will be translations of ones i create in English
{| style=&quot;text-align:center; border:2px solid; background-color:white; margin: auto&quot;
| style=&quot;font-size: 120%&quot; |'''ഇന്ത്യൻ എഡിറ്റർ'''
[[:en:Category:Wikipedians_in_India|Indian Wikipedian]]

'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#FFA500&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''[[File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|ശൂന്യം|481x481ബിന്ദു]]'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#008000&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''


&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യഭരണം'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''[[:en:Republic_of_India|Republic of India]]'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|}

{{Calendar clock with Wikipedia stats}}

== എന്റെ വിവർത്തനങ്ങൾ ==

# [[കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]  - 15-10-2026 01:00 
# [[ജിസാറ്റ്-7ബി]] - 15-10-2026 22:22 
# [[എൽ.എം.ഇ-1100]] - 28-10-2026 02:07
# [[മുരസു]] - 02-11-2026 17:00


&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#FF671F;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;width:10%; float:center;height:16px; background:#06038D;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#046A38;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

[[en:User:4-RAZOR_01]]</text>
      <sha1>2io7oweb06xqz2b6igcbs493ts39f0u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682361</id>
      <parentid>4682286</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>4-RAZOR 01</username>
        <id>178591</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>eda mone, ithu vera list aanu,</comment>
      <origin>4682361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2212" sha1="getcb5p4av3ux2rggpkycmkl15p1a8d" xml:space="preserve">

&lt;div style=&quot;background-color: #ffffff;e border: 2px solid #1DACD6; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); -moz-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba((0,0,0,0.75)); -webkit-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); border-radius: 1em; -moz-border-radius: 1m; -webkit-border-radius: 1em; padding: 1em 2em 0 2em;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#FF671F;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;width:10%; float:center;height:16px; background:#06038D;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#046A38;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

&lt;center&gt; '''{{huge|നമസ്കാരം!!!!}}&lt;/big&gt;''' &lt;/center&gt;

Not the best Malayali here, most of my articles will be translations of ones i create in English
{| style=&quot;text-align:center; border:2px solid; background-color:white; margin: auto&quot;
| style=&quot;font-size: 120%&quot; |'''ഇന്ത്യൻ എഡിറ്റർ'''
[[:en:Category:Wikipedians_in_India|Indian Wikipedian]]

'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#FFA500&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''[[File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_India_(navy_blue).svg|ശൂന്യം|481x481ബിന്ദു]]'''&lt;span style=&quot;font-size:medium; color:#008000&quot;&gt;______________________________&lt;/span&gt;'''


&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യഭരണം'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-size:medium&quot;&gt;&lt;big&gt;'''[[:en:Republic_of_India|Republic of India]]'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|}

{{Calendar clock with Wikipedia stats}}

== എന്റെ വിവർത്തനങ്ങൾ ==

# [[കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]]  - 15-10-2026 01:00 
# [[ജിസാറ്റ്-7ബി]] - 15-10-2026 22:22 
# [[എൽ.എം.ഇ-1100]] - 28-10-2026 02:07

&lt;br&gt;

# [[മുരസു]] - 02-11-2026 17:00


&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;

&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#FF671F;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;width:10%; float:center;height:16px; background:#06038D;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:center;height:16px; background:#046A38;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

[[en:User:4-RAZOR_01]]</text>
      <sha1>getcb5p4av3ux2rggpkycmkl15p1a8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.എം.എസ്.എ.എം.യു.പി.എസ്. നെല്ലിപ്പറമ്പ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672865</id>
    <revision>
      <id>4682334</id>
      <parentid>4675850</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T22:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6284" sha1="8ij8ey06f3axli4hedt0gent6yfz74v" xml:space="preserve">കേരളത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഊരകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ നെല്ലിപ്പറമ്പിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് അപ്പർ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ് '''പി.എം.എസ്.എ.എം.യു.പി.എസ് നെല്ലിപ്പറമ്പ'''. നെല്ലിപ്പറമ്പ് യു.പി. സ്കൂൾ എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വേങ്ങര ഉപജില്ലയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ അഞ്ചുമുതൽ ഏഴുവരെ ക്ലാസുകളിൽ മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് മാധ്യമങ്ങളിൽ പഠനം നടത്തുന്നു.&lt;ref name=&quot;schoolwiki&quot;&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/19882|title=പി.എം.എസ്.എ.എം.യു.പി.എസ് നെല്ലിപ്പറമ്പ|access-date=2026-10-13|website=സ്കൂൾവിക്കി|language=ml|archive-url=https://web.archive.org/web/20251009181559/https://schoolwiki.in/19882|archive-date=2025-10-09|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox school
 | name                    = പി.എം.എസ്.എ.എം.യു.പി.എസ്. നെല്ലിപ്പറമ്പ്
 | image                   = File:19882 PMSAMUPS NELLIPARAMBA.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = നെല്ലിപ്പറമ്പ്, ഊരകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, കേരളം
 | country                 = ഇന്ത്യ
|coordinates = {{Coord| 11.04999025284817|76.00749140822 |display=inline,title}} 
 | other_name              = നെല്ലിപ്പറമ്പ് യു.പി. സ്കൂൾ
 | type                    = എയ്ഡഡ് പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 1976&lt;ref name=&quot;sametham&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19882|title=PMSAMUPS Nelliparamba – School Details|website=Sametham – Kerala School Data Bank|publisher=KITE|access-date=2026-10-13}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = മലപ്പുറം
 | educational_authority   = വേങ്ങര വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ല, തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല
 | Kerala_school_code      = 19882
 | grades                  = 5–7
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = 
 | udisce_code             = 32051300203
}}

== ചരിത്രം ==
[[ഊരകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഊരകം ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിലെ]]  പതിനഞ്ചാം വാർഡ് നെല്ലി പറമ്പിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പി എം എസ് എ എം യു പി സ്കൂൾ നെല്ലിപ്പറമ്പ് എന്ന വിദ്യാലയം 1976 ജൂൺ ഒന്നിന് സ്ഥാപിതമായി ആയി . ഗതാഗതസൗകര്യം വളരെ കുറവായതിനാൽ വെങ്കുളം, നെല്ലിപ്പറമ്പ് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലെ വിദ്യാർഥികൾ അക്കാലത്ത് നാലാം ക്ലാസിൽ പഠനം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന ഒരു അവസ്ഥയായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഈ വിദ്യാലയം പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുന്നത്.  മാത്രമല്ല അക്കാലങ്ങളിൽ മതപരമായ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു മാത്രമാണ് പ്രാധാന്യം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഈ ഒരു പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലാണ് കെ.കെ. പൂക്കോയതങ്ങൾ, അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി മുസ്‌ലിയാർ, യു.കെ. മൊയ്തീൻ കുട്ടി മാസ്റ്റർ തുടങ്ങിയ ഈ പ്രദേശത്തെ സാമൂഹിക സാംസ്കാരിക പരിഷ്കർത്താക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ യു.കെ പാത്തുമ്മുവിന്റെ മാനേജ്മെൻറിന്റെ കീഴിൽ പൂക്കോയ തങ്ങൾ സ്മാരക യുപി സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
വിദ്യാലയം രണ്ട് ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 19 ക്ലാസ്മുറികൾ, ഏകദേശം 3,000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള ഗ്രന്ഥശാല, ശാസ്ത്രലാബ്, കളിസ്ഥലം എന്നിവയുണ്ട്. കുടിവെള്ളം, ശൗചാലയങ്ങൾ, അടുക്കള, ഇന്റർനെറ്റ്, സ്കൂൾ ബസ് തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങളും ലഭ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19882|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-13}}&lt;/ref&gt;

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:19882 PMSAMUP SCHOOL NELLIPARAMBA.jpg
പ്രമാണം:19882 PMSAMUP SCHOOL NELLIPARAMBA 2026.jpg
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references responsive /&gt;

[[വർഗ്ഗം:തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>8ij8ey06f3axli4hedt0gent6yfz74v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കിടങ്ങാംപറമ്പ് ഭുവനേശ്വരിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673408</id>
    <revision>
      <id>4682285</id>
      <parentid>4681005</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4682285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8233" sha1="phafysgds7iepa7b7v38nsq7xoxpmyc" xml:space="preserve">{{prettyurl|}}
{{Infobox Mandir
|name = കിടങ്ങാംപറമ്പ് ഭുവനേശ്വരിക്ഷേത്രം
|image = File:Kidangamparabu_Temple.jpg
|image size = 250px
|alt = 
|caption = ക്ഷേത്രഗോപുരം
|pushpin_map = Kerala
|map= Ambalappuzha.jpg
|latd = 9 | latm = 30  | lats = 14 | latNS = N
|longd= 76 | longm= 20| longs = 32 | longEW = E
|map_caption = ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം 
|mapsize = 70
|other_names =
|devanagari    =
|sanskrit_transliteration = 
|tamil            =
|marathi =
|bengali =
|script_name  = [[മലയാളം]]
|script            = 
|country = [[ഇന്ത്യ]]
|state/province = [[കേരളം]]
|district = [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|locale = [[കിടങ്ങാംപറമ്പ്]] 
|primary_deity = [[ഭുവനേശ്വരി]] ([[മഹാഗൗരി]]) &lt;br /&gt; [[ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals= മണ്ഡലോത്സവം &lt;br /&gt; [[നവരാത്രി]] &lt;br /&gt; [[തൃക്കാർത്തിക]] 
|architectural_styles= കേരള-ദ്രാവിഡ പരമ്പരാഗതശൈലിയിൽ
|number_of_temples=
|number_of_monuments=
|inscriptions=
|date_built= എ.ഡി. 1750
|creator = 
|temple_board =നാട്ടുകാരുടെ ട്രസ്റ്റ്
|Website = 
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] ടൂറിസം തലസ്ഥാനമായ [[ആലപ്പുഴ]] നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കിടങ്ങാംപറമ്പ് ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''കിടങ്ങാംപറമ്പ് ഭുവനേശ്വരിക്ഷേത്രം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtpcalappuzha.com/destination/kidangamparambu-sree-bhuvaneswari-temple|title=Kidangamparambu Sree Bhuvaneswari Temple {{!}} DTPC|access-date=2026-10-22|language=en}}&lt;/ref&gt; മാതൃദേവതയും, [[ദശമഹാവിദ്യകൾ|ദശമഹാവിദ്യകളിൽ]] നാലാമത്തേതുമായ [[ഭുവനേശ്വരി]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയും]] ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]]. [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ശിവൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[കൊടുംകാളി]], [[യോഗീശ്വരൻ]] (ഭാണ്ഡസന്ന്യാസി) എന്നിവരും കുടികൊള്ളുന്നു. [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃകയിൽ നിർമ്മിച്ച ഗോപുരവും ശില്പങ്ങളും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വലിയ പ്രത്യേകതയാണ്. എന്നാൽ, ഇവിടെ ബാക്കിയെല്ലാം കേരളീയരീതി തന്നെ പിന്തുടരുന്നു. രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രം എന്ന നിലയിലും ശ്രദ്ധേയമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ഭുവനേശ്വരിയ്ക്കും ഭദ്രകാളിയ്ക്കുമാണ് ഇവിടെ കൊടിമരങ്ങളുള്ളത്. [[മണ്ഡലകാലം|മണ്ഡലകാലത്തിന്റെ]] അവസാനത്തെ എട്ടുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]] എന്നിവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. നാട്ടുകാരുടെ വകയായ ഒരു ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g608471-d11707121-Reviews-Kidangamparambu_Sree_Bhuvaneswari_Temple-Alappuzha_Alappuzha_District_Kerala.html|title=KIDANGAMPARAMBU SREE BHUVANESWARI TEMPLE - All You SHOULD Know Before Going 2026 (with Photos) - Tripadvisor|access-date=2026-10-22|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.news18.com/news/alappuzha/temple-modeled-sri-padmanabhaswamy-temple-alappuzha-peaceful-atmosphere-kitangamparam-local18-648802.html|title=ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്ര മാതൃകയിലുള്ള കിടങ്ങാംപറമ്പ് ക്ഷേത്രം|access-date=2026-10-22|language=ml}}&lt;/ref&gt; 

== ഐതിഹ്യം ==
ഏകദേശം മുന്നൂറുവർഷത്തെ പഴക്കമാണ് കിടങ്ങാംപറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിന് പറയുന്നത്. ഇത് വരാൻ കാരണമായ ഐതിഹ്യമിതാണ്:

== ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി ==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===
കിടങ്ങാംപറമ്പ് ദേശത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ, ജില്ലാ കോടതിയ്ക്ക് എതിർവശത്തായാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രദർശനം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുന്നിലായി അതിവിശാലമായ മൈതാനമുണ്ട്. ഇവിടെ നിരവധി പരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ പതിവുപോലെ ഒരു [[അരയാൽ]] കാണാം. ഹിന്ദുക്കൾ പുണ്യവൃക്ഷമായി കണക്കാക്കുന്ന അരയാലിന്റെ മുകളിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവും]] നടുക്ക് [[വിഷ്ണു|വിഷ്ണുവും]] അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം, [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തികളുടെ]] പ്രത്യക്ഷസ്വരൂപമായി അറിയപ്പെടുന്ന അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ വണങ്ങുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അരയാലിനെ വണങ്ങിയശേഷം നേരെ നടന്നാൽ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ കിഴക്കേ ഗോപുരം കാണാം. തമിഴ് വാസ്തുവിദ്യയുടെ മകുടോദാഹരണമായി കാണുന്ന ഈ ഗോപുരത്തിൽ, നിരവധി ദേവീ-ദേവ രൂപങ്ങളും കാണാം. 

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt; 


[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>phafysgds7iepa7b7v38nsq7xoxpmyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682288</id>
      <parentid>4682285</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി */</comment>
      <origin>4682288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9037" sha1="83qb2yef130avrdf7wmwmytuhm21nbn" xml:space="preserve">{{prettyurl|}}
{{Infobox Mandir
|name = കിടങ്ങാംപറമ്പ് ഭുവനേശ്വരിക്ഷേത്രം
|image = File:Kidangamparabu_Temple.jpg
|image size = 250px
|alt = 
|caption = ക്ഷേത്രഗോപുരം
|pushpin_map = Kerala
|map= Ambalappuzha.jpg
|latd = 9 | latm = 30  | lats = 14 | latNS = N
|longd= 76 | longm= 20| longs = 32 | longEW = E
|map_caption = ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം 
|mapsize = 70
|other_names =
|devanagari    =
|sanskrit_transliteration = 
|tamil            =
|marathi =
|bengali =
|script_name  = [[മലയാളം]]
|script            = 
|country = [[ഇന്ത്യ]]
|state/province = [[കേരളം]]
|district = [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
|locale = [[കിടങ്ങാംപറമ്പ്]] 
|primary_deity = [[ഭുവനേശ്വരി]] ([[മഹാഗൗരി]]) &lt;br /&gt; [[ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals= മണ്ഡലോത്സവം &lt;br /&gt; [[നവരാത്രി]] &lt;br /&gt; [[തൃക്കാർത്തിക]] 
|architectural_styles= കേരള-ദ്രാവിഡ പരമ്പരാഗതശൈലിയിൽ
|number_of_temples=
|number_of_monuments=
|inscriptions=
|date_built= എ.ഡി. 1750
|creator = 
|temple_board =നാട്ടുകാരുടെ ട്രസ്റ്റ്
|Website = 
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] ടൂറിസം തലസ്ഥാനമായ [[ആലപ്പുഴ]] നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കിടങ്ങാംപറമ്പ് ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''കിടങ്ങാംപറമ്പ് ഭുവനേശ്വരിക്ഷേത്രം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dtpcalappuzha.com/destination/kidangamparambu-sree-bhuvaneswari-temple|title=Kidangamparambu Sree Bhuvaneswari Temple {{!}} DTPC|access-date=2026-10-22|language=en}}&lt;/ref&gt; മാതൃദേവതയും, [[ദശമഹാവിദ്യകൾ|ദശമഹാവിദ്യകളിൽ]] നാലാമത്തേതുമായ [[ഭുവനേശ്വരി]] മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയും]] ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]]. [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ശിവൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[കൊടുംകാളി]], [[യോഗീശ്വരൻ]] (ഭാണ്ഡസന്ന്യാസി) എന്നിവരും കുടികൊള്ളുന്നു. [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃകയിൽ നിർമ്മിച്ച ഗോപുരവും ശില്പങ്ങളും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വലിയ പ്രത്യേകതയാണ്. എന്നാൽ, ഇവിടെ ബാക്കിയെല്ലാം കേരളീയരീതി തന്നെ പിന്തുടരുന്നു. രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രം എന്ന നിലയിലും ശ്രദ്ധേയമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ഭുവനേശ്വരിയ്ക്കും ഭദ്രകാളിയ്ക്കുമാണ് ഇവിടെ കൊടിമരങ്ങളുള്ളത്. [[മണ്ഡലകാലം|മണ്ഡലകാലത്തിന്റെ]] അവസാനത്തെ എട്ടുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]] എന്നിവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. നാട്ടുകാരുടെ വകയായ ഒരു ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g608471-d11707121-Reviews-Kidangamparambu_Sree_Bhuvaneswari_Temple-Alappuzha_Alappuzha_District_Kerala.html|title=KIDANGAMPARAMBU SREE BHUVANESWARI TEMPLE - All You SHOULD Know Before Going 2026 (with Photos) - Tripadvisor|access-date=2026-10-22|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.news18.com/news/alappuzha/temple-modeled-sri-padmanabhaswamy-temple-alappuzha-peaceful-atmosphere-kitangamparam-local18-648802.html|title=ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്ര മാതൃകയിലുള്ള കിടങ്ങാംപറമ്പ് ക്ഷേത്രം|access-date=2026-10-22|language=ml}}&lt;/ref&gt; 

== ഐതിഹ്യം ==
ഏകദേശം മുന്നൂറുവർഷത്തെ പഴക്കമാണ് കിടങ്ങാംപറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിന് പറയുന്നത്. ഇത് വരാൻ കാരണമായ ഐതിഹ്യമിതാണ്:

== ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി ==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===
കിടങ്ങാംപറമ്പ് ദേശത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ, ജില്ലാ കോടതിയ്ക്ക് സമീപമാണ്ട് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രദർശനം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുന്നിലായി അതിവിശാലമായ മൈതാനമുണ്ട്. ഇവിടെ നിരവധി പരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ പതിവുപോലെ ഒരു [[അരയാൽ]] കാണാം. ഹിന്ദുക്കൾ പുണ്യവൃക്ഷമായി കണക്കാക്കുന്ന അരയാലിന്റെ മുകളിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവും]] നടുക്ക് [[വിഷ്ണു|വിഷ്ണുവും]] അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം, [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തികളുടെ]] പ്രത്യക്ഷസ്വരൂപമായി അറിയപ്പെടുന്ന അരയാലിനെ ദിവസവും രാവിലെ വണങ്ങുന്നത് അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അരയാലിനെ വണങ്ങിയശേഷം നേരെ നടന്നാൽ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ കിഴക്കേ ഗോപുരം കാണാം. തമിഴ് വാസ്തുവിദ്യയുടെ മകുടോദാഹരണമായി കാണുന്ന ഈ ഗോപുരത്തിൽ, നിരവധി ദേവീ-ദേവ രൂപങ്ങളും കാണാം. [[മധുര മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം|മധുര മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] ഗോപുരങ്ങളുടെ ഒരു വിദൂരച്ഛായ ഈ ഗോപുരത്തിനുണ്ടെന്ന് പറയാതെ പറ്റില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നേരെ എതിർവശത്താണ് കിടങ്ങാംപറമ്പ് ഗവ. എൽ.പി സ്കൂൾ. ഇതിനോടുചേർന്നുതന്നെ കലാമണ്ഡലം വി.കെ. ദാമോദരൻ എന്ന കലാകാരന്റെ സ്മാരകവുമുണ്ട്. ഇത്രയുമാണ് കിഴക്കുഭാഗത്തെ കാഴ്ചകൾ. 

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt; 


[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടു കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>83qb2yef130avrdf7wmwmytuhm21nbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആനന്ദൻ കെ.ആർ.</title>
    <ns>4</ns>
    <id>673582</id>
    <revision>
      <id>4682457</id>
      <parentid>4680635</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T09:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashik Jose</username>
        <id>63611</id>
      </contributor>
      <comment>/* ആനന്ദൻ കെ.ആർ. */ മറുപടി</comment>
      <origin>4682457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2504" sha1="dhjpgcvxkhoivb180977zkjnqolarsf" xml:space="preserve">===[[:ആനന്ദൻ കെ.ആർ.]]===
{{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|B}}

:{{la|ആനന്ദൻ കെ.ആർ.}} – (&lt;includeonly&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആനന്ദൻ കെ.ആർ.|View AfD]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഒക്ടോബർ 2026#{{anchorencode:ആനന്ദൻ കെ.ആർ.}}|View log]]&lt;/noinclude&gt;{{int:dot-separator}} &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%86%E0%B4%A8%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%BB_%E0%B4%95%E0%B5%86.%E0%B4%86%E0%B5%BC. Stats]&lt;/span&gt;)
WP:GNG യൊ എഴുത്തുകാർക്കുള്ള
ശ്രദ്ധേയതയോ പാലിക്കുന്നില്ല [[ഉപയോക്താവ്:TheWikiholic|TheWikiholic]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheWikiholic|സംവാദം]]) 04:34, 27 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

:എഴുത്തുകാർക്കുള്ള ശ്രദ്ധേയത പാലിക്കുന്നുണ്ട്. കൃതികളുടെ എണ്ണം, മറ്റൊരു ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട കൃതി എന്നീ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനു പുറമേ സാഹിത്യപുരസ്കാരങ്ങളും കൂടി പരിഗണിക്കുമ്പോൾ എഴുത്തുകാരൻ എന്ന നിലയിൽ ലേഖനം നിലനിർത്താനുള്ള ശ്രദ്ധേയതയുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:Ashik Jose|Ashik Jose]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ashik Jose|സംവാദം]]) 09:34, 3 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dhjpgcvxkhoivb180977zkjnqolarsf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>673657</id>
    <revision>
      <id>4682284</id>
      <parentid>4681292</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T16:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>add template</comment>
      <origin>4682284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9248" sha1="thhqbxcpuk1mgocgmslivr2f90arah4" xml:space="preserve">__NOTOC__  __NOEDITSECTION__
{{PU|WP:WAM2026}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം/ബാനർ}}
{{WAM|header=വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2026 &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Asian month banner logo ml.svg|450px|center|link=]]&lt;/div&gt;|subheader=''-'&quot;2015ൽ ആരംഭിച്ച ഏഷ്യയിലുള്ള വിവിധ ഭാഷാസമൂഹങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ലേഖന രചനായജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം. എല്ലാവർഷവും നവംബ‍ർ മാസത്തിൽ ഈ പദ്ധതി നടത്തപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളുമായി ബന്ധമുള്ള വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിലും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും ഈ പദ്ധതി വളരെ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷന്റെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിവിധ പദ്ധതികളിൽ ഈ പരിപാടി നടത്തപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലുള്ള വിവിധ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക സംഘാടകരുടെ സഹായത്തോടെ ഈ പദ്ധതി വിജയകരമായി നടത്തിവരുന്നു.  
&lt;span style=&quot;font-size:115%; font-weight:bold; padding-top:1em;&quot;&gt;&lt;center&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2026|പദ്ധതി]] - [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2026/പങ്കെടുക്കുന്നവർ|പങ്കെടുക്കുന്നവർ]] - [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2026 മെറ്റാതാൾ] - [https://fountain.toolforge.org/editathons/asian-month-2026-ml ടൂൾ‍] - [https://editathonstat.toolforge.org/campaign.php?capval=wam2026 അവലോകനം]&lt;/center&gt;&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt; 
{{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url={{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/പങ്കെടുക്കുന്നവർ |action=edit}} |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{{Clickable button 2|ലേഖനങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുക|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/asian-month-2025-ml |class=mw-ui-progressive}}

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
ആകെ
&lt;span style=&quot;font-size:80px; font-weight:bold;&quot;&gt;[[:വർഗ്ഗം:2026 -ലെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ|{{PAGESINCATEGORY:2026 -ലെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ‎}}]]
&lt;/span&gt;
ലേഖനങ്ങൾ
&lt;br/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

|body===നിയമങ്ങൾ==
ഒരു ലേഖനം വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം പരിപാടിയിലേക്ക് പരിഗണിക്കുന്നതിനായി താഴെപ്പറയുന്ന നിബന്ധനകൾ പാലിക്കണം. ഇവ ഒരു നല്ല ലേഖനം ഉണ്ടാവുന്നതിലേക്കുവേണ്ടി കൂടിയാണ്.
* ലേഖനം പ്രധാന നാമമേഖലയിലുള്ളതായിരിക്കണം.
* ലേഖനം 1 നവംബർ 2025 നും 30 നവംബർ 2025 നും ഇടയിൽ തുടങ്ങിയതായിരിക്കണം. അതാണ് പരിപാടിയുടെ കാലയളവ്.
* ലേഖനം മിനിമം 300 വാക്കുകൾ അടങ്ങിയതായിരിക്കണം. 3000 ബൈറ്റ്സ് ഡാറ്റ ഉണ്ടായിരിക്കണം. ഒറ്റവരി ലേഖനങ്ങളുടെ ആധിക്യം കുറക്കാനാണിത്.
* [[WP:Notability|ശ്രദ്ധേയത]]  നയം പിൻതുടരുന്ന ലേഖനങ്ങളായിരിക്കണം നിർമ്മിക്കേണ്ടത്.
* ലേഖനത്തിന് ആവശ്യത്തിന് അവലംബങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം. ലേഖനത്തിലെ ആശയക്കുഴപ്പം സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ മറ്റ് അവലംബങ്ങളിൽ പരിശോധിച്ച് ബോധ്യപ്പെടാവുന്നതായിരിക്കണം.
* യാന്ത്രിക വിവർത്തനം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങളിൽ നല്ലരീതിയിൽ വായിക്കാവുന്ന ഭാഷ ഉള്ളതായിരിക്കണം.
* പകർപ്പവകാശ പ്രശ്നങ്ങൾ, കോപ്പിഎഴുത്ത് തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങളിൽനിന്ന് മുക്തമായ ലേഖനങ്ങളായിരിക്കണം.
* പട്ടികകൾ, ലിസ്റ്റുകൾ മുതലായവയെ ഈ പരിപാടിയിലേക്ക് പരിഗണിക്കുന്നതല്ല.
* ഒരു ഏഷ്യൻ രാജ്യവുമായി (സ്വന്തം രാജ്യം ഒഴികെ) ലേഖനത്തിന് ഏതെങ്കിലും തരത്തിൽ (ഉദാ: സാംസ്കാരികം, ഭൂമിശാസ്ത്രപരം, രാഷ്ട്രീയം) ബന്ധമുണ്ടായിരിക്കണം. മലയാളത്തിൽ ഇന്ത്യക്കുവെളിയിലുള്ള ഏഷ്യൻ രാജ്യവുമായി ലേഖനത്തിന് ഏതെങ്കിലും തരത്തിൽ ബന്ധം ഉണ്ടായിരിക്കണം.
* ഒരു സംഘാടകൻ എഴുതുന്ന ലേഖനം മറ്റ് സംഘാടകൻ വിലയിരുത്തേണ്ടതാണ്.
* ഏഷ്യൻ അംബാസിഡർമാർക്ക് ഗോൾഡൻ താരകം ലഭിക്കുന്നതാണ്.
|footer=== മറ്റ് കണ്ണികൾ ==
{{flatlist|
* [[m:Wikipedia Asian Month 2026|Wikipedia Asian Month 2026]]

}}
}}
==പങ്കെടുക്കുന്നവർ==
{{വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2026/പങ്കെടുക്കുന്നവർ}}

==ഫലകം==
തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളുടെ സംവാദം താളുകളിൽ ചേർക്കാവുന്ന '''&lt;nowiki&gt;{{വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം | year=2026}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന ഫലകം താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. 
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം | year=2026|created=yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
{{imbox
|type=featured
|textstyle=&quot;color: #346733; font-weight:bold;&quot;
|image=[[File:Asian month banner logo ml.svg||300px]]
|text=ഈ ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:WAM2026|2026 -ലെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി {{#if:{{{expanded|}}}|വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്|സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്}}.}}
===വികസിപ്പിക്കുക===
ലേഖനം വികസിപ്പിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ചേ‌ർക്കുകയാണെങ്കിൽ ഫലകം &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം | year=2026 |expanded=yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; എന്നാക്കിമാറ്റുക. 

== സംഘാടകർ ==
*[[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]]
==പ്രായോജകർ==
[[File:Wikimedians of Kerala User Group.svg|center|200px|link=:meta:Wikimedians of Kerala]]
{{WikiMeetup}}
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം വിക്കി പ്രവർത്തകസംഗമങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ പരിപാടികൾ]]</text>
      <sha1>thhqbxcpuk1mgocgmslivr2f90arah4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഋതുപർണ്ണ ആർ ബാലുശ്ശേരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673741</id>
    <revision>
      <id>4682310</id>
      <parentid>4682244</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T18:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akbarali</username>
        <id>17542</id>
      </contributor>
      <comment>{{[[:Template:advert|advert]]}} ടാഗ് ലേഖനത്തിലേക്ക് ചേർത്തു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4682310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="777" sha1="glv7ge70aont257eisfl9wl3z53f2bg" xml:space="preserve">{{advert|date=2026 നവംബർ}}
2026 നവംബർ ഒന്ന് കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ ഋതുപർണ്ണ ആർ ബാലുശ്ശേരി എഴുതിയ 23 മത് പുസ്തകം ബിയോണ്ട് ദി ത്രെഷോൾഡ് പത്മശ്രീ അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൗരി ലക്ഷ്മി ഭായി തമ്പുരാട്ടി സൂര്യകവി Dr. ജയദേവന് നൽകി പ്രകാശനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/epaper/epaper/articles-view|title=Kerala Kaumudi Epaper {{!}} EPR 01 FRONT PAGE :: Epaper|access-date=2026-11-02|last=Online|first=Kerala Kaumudi|language=en}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>glv7ge70aont257eisfl9wl3z53f2bg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adheena tk</title>
    <ns>3</ns>
    <id>673742</id>
    <revision>
      <id>4682248</id>
      <timestamp>2026-11-02T12:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6832" sha1="c112q8wlu1ibt601vblkw7gmimydwce" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Adheena tk | Adheena tk | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 12:53, 2 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>c112q8wlu1ibt601vblkw7gmimydwce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AQKVBSTXWJB7F</title>
    <ns>3</ns>
    <id>673743</id>
    <revision>
      <id>4682256</id>
      <timestamp>2026-11-02T14:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="8hzh8er60oxylw2x9fy0b30y4ufls5o" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: AQKVBSTXWJB7F | AQKVBSTXWJB7F | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:12, 2 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8hzh8er60oxylw2x9fy0b30y4ufls5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673744</id>
    <redirect title="മുനിസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ (ഇന്ത്യ)" />
    <revision>
      <id>4682261</id>
      <timestamp>2026-11-02T15:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adv.tksujith</username>
        <id>4604</id>
      </contributor>
      <comment>തിരിച്ചുവിടൽ താൾ</comment>
      <origin>4682261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="oeygujbyar7qypibx4qwn7y3vhuzzcf" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക[[മുനിസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ (ഇന്ത്യ)]]</text>
      <sha1>oeygujbyar7qypibx4qwn7y3vhuzzcf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682262</id>
      <parentid>4682261</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adv.tksujith</username>
        <id>4604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:സ്ഥാനപ്പേരുകൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="b4kd9n1y7krn4iihm6e04rgd2wgo3b7" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക[[മുനിസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ (ഇന്ത്യ)]]

[[വർഗ്ഗം:സ്ഥാനപ്പേരുകൾ]]</text>
      <sha1>b4kd9n1y7krn4iihm6e04rgd2wgo3b7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673745</id>
    <revision>
      <id>4682268</id>
      <timestamp>2026-11-02T15:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adv.tksujith</username>
        <id>4604</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1348001988|Karaikudi Municipal Corporation]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4682268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6852" sha1="3e5c7rnf465abcz7jtjn67opkzivnj0" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Legislature|name=കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ
[[File:Karaikudi City Corporation Welcome Board.jpg|thumb|Karaikudi City  Corporation Welcome Board]]|native_name=|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=കാരൈക്കുടി മെട്രോപ്പോളിറ്റൻ ഏരിയ|house_type=[[മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]]|body=|foundation={{start date and age|2024|03|15}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എസ്. മുത്തുദുര|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=എൻ. ഗുണശേഖരൻ|leader3_type=[[മുനിസിപ്പൽകമ്മീഷണർ]]|leader3=എസ്. ചിത്ര|seats=|structure1=|structure1_res=|political_groups1=|session_room=|session_res=|meeting_place=മുനിസിപ്പൽ കോംപ്ലക്സ്, കാരൈക്കുടി|website=|motto=|last_election1=}}

ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടിയുടെ ഭരണച്ചുമതലയുള്ള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ് '''കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ'''.  ഇത് സംസ്ഥാനത്തെ 22-ാമത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനായി നിലവിൽ വന്നത്. 2024 മാർച്ച് 15-നാണ്.സിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്ന മേയറാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്, കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണറാണ് ഇതിന്റെ ഭരണം നിർവ്വഹിക്കുന്നത്.

1928-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പാലിറ്റിയെ 1973-ൽ ഗ്രേഡ് II മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 1988-ൽ സെലക്ഷൻ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 2013-ൽ സ്‌പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും ഉയർത്തി. ഈ സിറ്റി കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുഭരണം/പേഴ്‌സണൽ, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, റവന്യൂ, പൊതുജനാരോഗ്യം, നഗരാസൂത്രണം, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ (ഐ.ടി.) എന്നിങ്ങനെ ആറ് വകുപ്പുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.

തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടി നഗരവും സമീപപ്രദേശങ്ങളായ കോട്ടയൂർ, കണ്ടാണൂർ, പുതുവയൽ, ശങ്കരാപുരം എന്നീ പട്ടണങ്ങളും കളനിവാസൽ, സെക്കലൈ കോട്ടൈ, ഇലപ്പക്കുടി, അരിയക്കുടി, കോവിലൂർ, മനാഗിരി, സെഞ്ചൈ എന്നീ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന കാരൈക്കുടി മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണച്ചുമതല ഈ കോർപ്പറേഷനാണ്. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 33.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13.03 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ടായിരുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് 106,784 ജനങ്ങളാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. വികസിപ്പിച്ച പുതിയ അതിർത്തികൾ അനുസരിച്ച്, ഈ നഗരത്തെ 48 വാർഡുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.


'''ഭൂമിശാസ്ത്രവും ഗതാഗതവും'''

തമിഴ്നാട്ടിലെ ചെട്ടിനാട് മേഖലയിലെ ശിവഗംഗ ജില്ലയിലാണ് കാരൈക്കുടി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തെന്നാർ നദി ഈ നഗരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്നു. ശരാശരി 37 °C (99 °F) ഉയർന്ന താപനിലയുള്ള ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും ശരാശരി 22 °C (72 °F) താപനിലയുള്ള മിതമായ ശൈത്യകാലവുമുള്ള ഒരു ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് ഈ പ്രദേശത്തുള്ളത്. നഗരത്തിൽ പ്രതിവർഷം ശരാശരി 87.28 സെന്റിമീറ്റർ (34.36 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്നു, ഇതിൽ 60% മഴയും വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂണിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് കാരൈക്കുടിയിലേക്കുള്ള റോഡ് ദൂരം ഏകദേശം 413 കി.മീ മുതൽ 418 കി.മീ വരെയാണ്. ഗ്രാൻഡ് സതേൺ ട്രങ്ക് റോഡ് (NH 38 / NH 45) വഴി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്താൽ ഏകദേശം 7.5 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് ഇവിടെയെത്താം. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ കാരൈക്കുടി ജംഗ്ഷനാണ് നഗരത്തിന് സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ചെന്നൈ എഗ്‌മോറിനെയും രാമേശ്വരത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബ്രോഡ് ഗേജ് പാതയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ തദ്ദേശ ഭരണം]]</text>
      <sha1>3e5c7rnf465abcz7jtjn67opkzivnj0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682270</id>
      <parentid>4682268</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adv.tksujith</username>
        <id>4604</id>
      </contributor>
      <comment>കണ്ണി ചേർത്തു</comment>
      <origin>4682270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7555" sha1="pv7w3ief0o5ugpn1zv2yeptnlsr8ssv" xml:space="preserve">
{{prettyurl|Karaikudi Municipal Corporation}}

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Legislature|name=കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ
[[File:Karaikudi City Corporation Welcome Board.jpg|thumb|Karaikudi City  Corporation Welcome Board]]|native_name=|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=കാരൈക്കുടി മെട്രോപ്പോളിറ്റൻ ഏരിയ|house_type=[[മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]]|body=|foundation={{start date and age|2024|03|15}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എസ്. മുത്തുദുര|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=എൻ. ഗുണശേഖരൻ|leader3_type=[[മുനിസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ]]|leader3=എസ്. ചിത്ര|seats=|structure1=|structure1_res=|political_groups1=|session_room=|session_res=|meeting_place=മുനിസിപ്പൽ കോംപ്ലക്സ്, കാരൈക്കുടി|website=|motto=|last_election1=}}

ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടിയുടെ ഭരണച്ചുമതലയുള്ള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ് '''കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ'''.  ഇത് സംസ്ഥാനത്തെ 22-ാമത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനായി നിലവിൽ വന്നത്. 2024 മാർച്ച് 15-നാണ്. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Government Updates |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2024/Mar/16/cm-stalin-announces-creation-of-4-new-corporations-in-tn-total-goes-up-to-25 |access-date=21 May 2024 |work=[[The New Indian Express]] |date=15 March 2024}}&lt;/ref&gt;സിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്ന മേയറാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്, കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണറാണ് ഇതിന്റെ ഭരണം നിർവ്വഹിക്കുന്നത്.

1928-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പാലിറ്റിയെ 1973-ൽ ഗ്രേഡ് II മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 1988-ൽ സെലക്ഷൻ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 2013-ൽ സ്‌പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും ഉയർത്തി. ഈ സിറ്റി കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുഭരണം/പേഴ്‌സണൽ, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, റവന്യൂ, പൊതുജനാരോഗ്യം, നഗരാസൂത്രണം, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ (ഐ.ടി.) എന്നിങ്ങനെ ആറ് വകുപ്പുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Karaikudi Municipal Council|url=http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|publisher=Department Of Municipal Administration And Water Supply|access-date=31 Dec 2012|archive-date=18 February 2013|archive-url=https://archive.today/20130218081248/http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടി നഗരവും സമീപപ്രദേശങ്ങളായ കോട്ടയൂർ, കണ്ടാണൂർ, പുതുവയൽ, ശങ്കരാപുരം എന്നീ പട്ടണങ്ങളും കളനിവാസൽ, സെക്കലൈ കോട്ടൈ, ഇലപ്പക്കുടി, അരിയക്കുടി, കോവിലൂർ, മനാഗിരി, സെഞ്ചൈ എന്നീ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന കാരൈക്കുടി മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണച്ചുമതല ഈ കോർപ്പറേഷനാണ്. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 33.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13.03 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ടായിരുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് 106,784 ജനങ്ങളാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. വികസിപ്പിച്ച പുതിയ അതിർത്തികൾ അനുസരിച്ച്, ഈ നഗരത്തെ 48 വാർഡുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.


== ഭൂമിശാസ്ത്രവും ഗതാഗതവും ==

തമിഴ്നാട്ടിലെ ചെട്ടിനാട് മേഖലയിലെ ശിവഗംഗ ജില്ലയിലാണ് കാരൈക്കുടി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തെന്നാർ നദി ഈ നഗരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്നു. ശരാശരി 37 °C (99 °F) ഉയർന്ന താപനിലയുള്ള ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും ശരാശരി 22 °C (72 °F) താപനിലയുള്ള മിതമായ ശൈത്യകാലവുമുള്ള ഒരു ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് ഈ പ്രദേശത്തുള്ളത്. നഗരത്തിൽ പ്രതിവർഷം ശരാശരി 87.28 സെന്റിമീറ്റർ (34.36 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്നു, ഇതിൽ 60% മഴയും വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂണിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് കാരൈക്കുടിയിലേക്കുള്ള റോഡ് ദൂരം ഏകദേശം 413 കി.മീ മുതൽ 418 കി.മീ വരെയാണ്. ഗ്രാൻഡ് സതേൺ ട്രങ്ക് റോഡ് (NH 38 / NH 45) വഴി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്താൽ ഏകദേശം 7.5 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് ഇവിടെയെത്താം. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ കാരൈക്കുടി ജംഗ്ഷനാണ് നഗരത്തിന് സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ചെന്നൈ എഗ്‌മോറിനെയും രാമേശ്വരത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബ്രോഡ് ഗേജ് പാതയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ തദ്ദേശ ഭരണം]]</text>
      <sha1>pv7w3ief0o5ugpn1zv2yeptnlsr8ssv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682272</id>
      <parentid>4682270</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adv.tksujith</username>
        <id>4604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7692" sha1="e0ukbcko07rabd1s3ztgv1i4xmbppkv" xml:space="preserve">
{{prettyurl|Karaikudi Municipal Corporation}}

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Legislature|name=കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ
[[File:Karaikudi City Corporation Welcome Board.jpg|thumb|Karaikudi City  Corporation Welcome Board]]|native_name=|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=കാരൈക്കുടി മെട്രോപ്പോളിറ്റൻ ഏരിയ|house_type=[[മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]]|body=|foundation={{start date and age|2024|03|15}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എസ്. മുത്തുദുര|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=എൻ. ഗുണശേഖരൻ|leader3_type=[[മുനിസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ]]|leader3=എസ്. ചിത്ര|seats=|structure1=|structure1_res=|political_groups1=|session_room=|session_res=|meeting_place=മുനിസിപ്പൽ കോംപ്ലക്സ്, കാരൈക്കുടി|website=|motto=|last_election1=}}

ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടിയുടെ ഭരണച്ചുമതലയുള്ള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ് '''കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ'''.  ഇത് സംസ്ഥാനത്തെ 22-ാമത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനായി നിലവിൽ വന്നത്. 2024 മാർച്ച് 15-നാണ്. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Government Updates |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2024/Mar/16/cm-stalin-announces-creation-of-4-new-corporations-in-tn-total-goes-up-to-25 |access-date=21 May 2024 |work=[[The New Indian Express]] |date=15 March 2024}}&lt;/ref&gt;സിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്ന മേയറാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്, കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണറാണ് ഇതിന്റെ ഭരണം നിർവ്വഹിക്കുന്നത്.

1928-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പാലിറ്റിയെ 1973-ൽ ഗ്രേഡ് II മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 1988-ൽ സെലക്ഷൻ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 2013-ൽ സ്‌പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും ഉയർത്തി. ഈ സിറ്റി കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുഭരണം/പേഴ്‌സണൽ, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, റവന്യൂ, പൊതുജനാരോഗ്യം, നഗരാസൂത്രണം, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ (ഐ.ടി.) എന്നിങ്ങനെ ആറ് വകുപ്പുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Karaikudi Municipal Council|url=http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|publisher=Department Of Municipal Administration And Water Supply|access-date=31 Dec 2012|archive-date=18 February 2013|archive-url=https://archive.today/20130218081248/http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടി നഗരവും സമീപപ്രദേശങ്ങളായ കോട്ടയൂർ, കണ്ടാണൂർ, പുതുവയൽ, ശങ്കരാപുരം എന്നീ പട്ടണങ്ങളും കളനിവാസൽ, സെക്കലൈ കോട്ടൈ, ഇലപ്പക്കുടി, അരിയക്കുടി, കോവിലൂർ, മനാഗിരി, സെഞ്ചൈ എന്നീ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന കാരൈക്കുടി മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണച്ചുമതല ഈ കോർപ്പറേഷനാണ്. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 33.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13.03 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ടായിരുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് 106,784 ജനങ്ങളാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. വികസിപ്പിച്ച പുതിയ അതിർത്തികൾ അനുസരിച്ച്, ഈ നഗരത്തെ 48 വാർഡുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.


== ഭൂമിശാസ്ത്രവും ഗതാഗതവും ==

തമിഴ്നാട്ടിലെ ചെട്ടിനാട് മേഖലയിലെ ശിവഗംഗ ജില്ലയിലാണ് കാരൈക്കുടി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തെന്നാർ നദി ഈ നഗരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്നു. ശരാശരി 37 °C (99 °F) ഉയർന്ന താപനിലയുള്ള ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും ശരാശരി 22 °C (72 °F) താപനിലയുള്ള മിതമായ ശൈത്യകാലവുമുള്ള ഒരു ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് ഈ പ്രദേശത്തുള്ളത്. നഗരത്തിൽ പ്രതിവർഷം ശരാശരി 87.28 സെന്റിമീറ്റർ (34.36 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്നു, ഇതിൽ 60% മഴയും വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂണിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് കാരൈക്കുടിയിലേക്കുള്ള റോഡ് ദൂരം ഏകദേശം 413 കി.മീ മുതൽ 418 കി.മീ വരെയാണ്. ഗ്രാൻഡ് സതേൺ ട്രങ്ക് റോഡ് (NH 38 / NH 45) വഴി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്താൽ ഏകദേശം 7.5 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് ഇവിടെയെത്താം. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ കാരൈക്കുടി ജംഗ്ഷനാണ് നഗരത്തിന് സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ചെന്നൈ എഗ്‌മോറിനെയും രാമേശ്വരത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബ്രോഡ് ഗേജ് പാതയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ തദ്ദേശ ഭരണം]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]]</text>
      <sha1>e0ukbcko07rabd1s3ztgv1i4xmbppkv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682273</id>
      <parentid>4682272</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adv.tksujith</username>
        <id>4604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ നഗരസഭകൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7777" sha1="t959zc44frw46ssucupy150gynki9ak" xml:space="preserve">
{{prettyurl|Karaikudi Municipal Corporation}}

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Legislature|name=കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ
[[File:Karaikudi City Corporation Welcome Board.jpg|thumb|Karaikudi City  Corporation Welcome Board]]|native_name=|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=കാരൈക്കുടി മെട്രോപ്പോളിറ്റൻ ഏരിയ|house_type=[[മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]]|body=|foundation={{start date and age|2024|03|15}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എസ്. മുത്തുദുര|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=എൻ. ഗുണശേഖരൻ|leader3_type=[[മുനിസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ]]|leader3=എസ്. ചിത്ര|seats=|structure1=|structure1_res=|political_groups1=|session_room=|session_res=|meeting_place=മുനിസിപ്പൽ കോംപ്ലക്സ്, കാരൈക്കുടി|website=|motto=|last_election1=}}

ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടിയുടെ ഭരണച്ചുമതലയുള്ള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ് '''കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ'''.  ഇത് സംസ്ഥാനത്തെ 22-ാമത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനായി നിലവിൽ വന്നത്. 2024 മാർച്ച് 15-നാണ്. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Government Updates |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2024/Mar/16/cm-stalin-announces-creation-of-4-new-corporations-in-tn-total-goes-up-to-25 |access-date=21 May 2024 |work=[[The New Indian Express]] |date=15 March 2024}}&lt;/ref&gt;സിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്ന മേയറാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്, കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണറാണ് ഇതിന്റെ ഭരണം നിർവ്വഹിക്കുന്നത്.

1928-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പാലിറ്റിയെ 1973-ൽ ഗ്രേഡ് II മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 1988-ൽ സെലക്ഷൻ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 2013-ൽ സ്‌പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും ഉയർത്തി. ഈ സിറ്റി കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുഭരണം/പേഴ്‌സണൽ, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, റവന്യൂ, പൊതുജനാരോഗ്യം, നഗരാസൂത്രണം, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ (ഐ.ടി.) എന്നിങ്ങനെ ആറ് വകുപ്പുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Karaikudi Municipal Council|url=http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|publisher=Department Of Municipal Administration And Water Supply|access-date=31 Dec 2012|archive-date=18 February 2013|archive-url=https://archive.today/20130218081248/http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടി നഗരവും സമീപപ്രദേശങ്ങളായ കോട്ടയൂർ, കണ്ടാണൂർ, പുതുവയൽ, ശങ്കരാപുരം എന്നീ പട്ടണങ്ങളും കളനിവാസൽ, സെക്കലൈ കോട്ടൈ, ഇലപ്പക്കുടി, അരിയക്കുടി, കോവിലൂർ, മനാഗിരി, സെഞ്ചൈ എന്നീ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന കാരൈക്കുടി മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണച്ചുമതല ഈ കോർപ്പറേഷനാണ്. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 33.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13.03 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ടായിരുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് 106,784 ജനങ്ങളാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. വികസിപ്പിച്ച പുതിയ അതിർത്തികൾ അനുസരിച്ച്, ഈ നഗരത്തെ 48 വാർഡുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.


== ഭൂമിശാസ്ത്രവും ഗതാഗതവും ==

തമിഴ്നാട്ടിലെ ചെട്ടിനാട് മേഖലയിലെ ശിവഗംഗ ജില്ലയിലാണ് കാരൈക്കുടി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തെന്നാർ നദി ഈ നഗരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്നു. ശരാശരി 37 °C (99 °F) ഉയർന്ന താപനിലയുള്ള ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും ശരാശരി 22 °C (72 °F) താപനിലയുള്ള മിതമായ ശൈത്യകാലവുമുള്ള ഒരു ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് ഈ പ്രദേശത്തുള്ളത്. നഗരത്തിൽ പ്രതിവർഷം ശരാശരി 87.28 സെന്റിമീറ്റർ (34.36 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്നു, ഇതിൽ 60% മഴയും വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂണിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് കാരൈക്കുടിയിലേക്കുള്ള റോഡ് ദൂരം ഏകദേശം 413 കി.മീ മുതൽ 418 കി.മീ വരെയാണ്. ഗ്രാൻഡ് സതേൺ ട്രങ്ക് റോഡ് (NH 38 / NH 45) വഴി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്താൽ ഏകദേശം 7.5 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് ഇവിടെയെത്താം. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ കാരൈക്കുടി ജംഗ്ഷനാണ് നഗരത്തിന് സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ചെന്നൈ എഗ്‌മോറിനെയും രാമേശ്വരത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബ്രോഡ് ഗേജ് പാതയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ തദ്ദേശ ഭരണം]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ നഗരസഭകൾ]]</text>
      <sha1>t959zc44frw46ssucupy150gynki9ak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682274</id>
      <parentid>4682273</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adv.tksujith</username>
        <id>4604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നഗരസഭകൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7853" sha1="29zunos69gzze3100y731ccrvu6pgkd" xml:space="preserve">
{{prettyurl|Karaikudi Municipal Corporation}}

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Legislature|name=കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ
[[File:Karaikudi City Corporation Welcome Board.jpg|thumb|Karaikudi City  Corporation Welcome Board]]|native_name=|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=കാരൈക്കുടി മെട്രോപ്പോളിറ്റൻ ഏരിയ|house_type=[[മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]]|body=|foundation={{start date and age|2024|03|15}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എസ്. മുത്തുദുര|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=എൻ. ഗുണശേഖരൻ|leader3_type=[[മുനിസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ]]|leader3=എസ്. ചിത്ര|seats=|structure1=|structure1_res=|political_groups1=|session_room=|session_res=|meeting_place=മുനിസിപ്പൽ കോംപ്ലക്സ്, കാരൈക്കുടി|website=|motto=|last_election1=}}

ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടിയുടെ ഭരണച്ചുമതലയുള്ള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ് '''കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ'''.  ഇത് സംസ്ഥാനത്തെ 22-ാമത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനായി നിലവിൽ വന്നത്. 2024 മാർച്ച് 15-നാണ്. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Government Updates |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2024/Mar/16/cm-stalin-announces-creation-of-4-new-corporations-in-tn-total-goes-up-to-25 |access-date=21 May 2024 |work=[[The New Indian Express]] |date=15 March 2024}}&lt;/ref&gt;സിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്ന മേയറാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്, കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണറാണ് ഇതിന്റെ ഭരണം നിർവ്വഹിക്കുന്നത്.

1928-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പാലിറ്റിയെ 1973-ൽ ഗ്രേഡ് II മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 1988-ൽ സെലക്ഷൻ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 2013-ൽ സ്‌പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും ഉയർത്തി. ഈ സിറ്റി കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുഭരണം/പേഴ്‌സണൽ, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, റവന്യൂ, പൊതുജനാരോഗ്യം, നഗരാസൂത്രണം, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ (ഐ.ടി.) എന്നിങ്ങനെ ആറ് വകുപ്പുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Karaikudi Municipal Council|url=http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|publisher=Department Of Municipal Administration And Water Supply|access-date=31 Dec 2012|archive-date=18 February 2013|archive-url=https://archive.today/20130218081248/http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടി നഗരവും സമീപപ്രദേശങ്ങളായ കോട്ടയൂർ, കണ്ടാണൂർ, പുതുവയൽ, ശങ്കരാപുരം എന്നീ പട്ടണങ്ങളും കളനിവാസൽ, സെക്കലൈ കോട്ടൈ, ഇലപ്പക്കുടി, അരിയക്കുടി, കോവിലൂർ, മനാഗിരി, സെഞ്ചൈ എന്നീ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന കാരൈക്കുടി മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണച്ചുമതല ഈ കോർപ്പറേഷനാണ്. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 33.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13.03 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ടായിരുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് 106,784 ജനങ്ങളാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. വികസിപ്പിച്ച പുതിയ അതിർത്തികൾ അനുസരിച്ച്, ഈ നഗരത്തെ 48 വാർഡുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.


== ഭൂമിശാസ്ത്രവും ഗതാഗതവും ==

തമിഴ്നാട്ടിലെ ചെട്ടിനാട് മേഖലയിലെ ശിവഗംഗ ജില്ലയിലാണ് കാരൈക്കുടി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തെന്നാർ നദി ഈ നഗരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്നു. ശരാശരി 37 °C (99 °F) ഉയർന്ന താപനിലയുള്ള ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും ശരാശരി 22 °C (72 °F) താപനിലയുള്ള മിതമായ ശൈത്യകാലവുമുള്ള ഒരു ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് ഈ പ്രദേശത്തുള്ളത്. നഗരത്തിൽ പ്രതിവർഷം ശരാശരി 87.28 സെന്റിമീറ്റർ (34.36 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്നു, ഇതിൽ 60% മഴയും വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂണിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് കാരൈക്കുടിയിലേക്കുള്ള റോഡ് ദൂരം ഏകദേശം 413 കി.മീ മുതൽ 418 കി.മീ വരെയാണ്. ഗ്രാൻഡ് സതേൺ ട്രങ്ക് റോഡ് (NH 38 / NH 45) വഴി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്താൽ ഏകദേശം 7.5 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് ഇവിടെയെത്താം. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ കാരൈക്കുടി ജംഗ്ഷനാണ് നഗരത്തിന് സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ചെന്നൈ എഗ്‌മോറിനെയും രാമേശ്വരത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബ്രോഡ് ഗേജ് പാതയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ തദ്ദേശ ഭരണം]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ നഗരസഭകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നഗരസഭകൾ]]</text>
      <sha1>29zunos69gzze3100y731ccrvu6pgkd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682275</id>
      <parentid>4682274</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adv.tksujith</username>
        <id>4604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7978" sha1="1sdfhr84vx800v76pniixpnm1npq55e" xml:space="preserve">
{{prettyurl|Karaikudi Municipal Corporation}}

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Legislature|name=കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ
[[File:Karaikudi City Corporation Welcome Board.jpg|thumb|Karaikudi City  Corporation Welcome Board]]|native_name=|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=കാരൈക്കുടി മെട്രോപ്പോളിറ്റൻ ഏരിയ|house_type=[[മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]]|body=|foundation={{start date and age|2024|03|15}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എസ്. മുത്തുദുര|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=എൻ. ഗുണശേഖരൻ|leader3_type=[[മുനിസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ]]|leader3=എസ്. ചിത്ര|seats=|structure1=|structure1_res=|political_groups1=|session_room=|session_res=|meeting_place=മുനിസിപ്പൽ കോംപ്ലക്സ്, കാരൈക്കുടി|website=|motto=|last_election1=}}

ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടിയുടെ ഭരണച്ചുമതലയുള്ള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ് '''കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ'''.  ഇത് സംസ്ഥാനത്തെ 22-ാമത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനായി നിലവിൽ വന്നത്. 2024 മാർച്ച് 15-നാണ്. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Government Updates |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2024/Mar/16/cm-stalin-announces-creation-of-4-new-corporations-in-tn-total-goes-up-to-25 |access-date=21 May 2024 |work=[[The New Indian Express]] |date=15 March 2024}}&lt;/ref&gt;സിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്ന മേയറാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്, കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണറാണ് ഇതിന്റെ ഭരണം നിർവ്വഹിക്കുന്നത്.

1928-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പാലിറ്റിയെ 1973-ൽ ഗ്രേഡ് II മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 1988-ൽ സെലക്ഷൻ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 2013-ൽ സ്‌പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും ഉയർത്തി. ഈ സിറ്റി കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുഭരണം/പേഴ്‌സണൽ, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, റവന്യൂ, പൊതുജനാരോഗ്യം, നഗരാസൂത്രണം, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ (ഐ.ടി.) എന്നിങ്ങനെ ആറ് വകുപ്പുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Karaikudi Municipal Council|url=http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|publisher=Department Of Municipal Administration And Water Supply|access-date=31 Dec 2012|archive-date=18 February 2013|archive-url=https://archive.today/20130218081248/http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടി നഗരവും സമീപപ്രദേശങ്ങളായ കോട്ടയൂർ, കണ്ടാണൂർ, പുതുവയൽ, ശങ്കരാപുരം എന്നീ പട്ടണങ്ങളും കളനിവാസൽ, സെക്കലൈ കോട്ടൈ, ഇലപ്പക്കുടി, അരിയക്കുടി, കോവിലൂർ, മനാഗിരി, സെഞ്ചൈ എന്നീ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന കാരൈക്കുടി മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണച്ചുമതല ഈ കോർപ്പറേഷനാണ്. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 33.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13.03 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ടായിരുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് 106,784 ജനങ്ങളാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. വികസിപ്പിച്ച പുതിയ അതിർത്തികൾ അനുസരിച്ച്, ഈ നഗരത്തെ 48 വാർഡുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.


== ഭൂമിശാസ്ത്രവും ഗതാഗതവും ==

തമിഴ്നാട്ടിലെ ചെട്ടിനാട് മേഖലയിലെ ശിവഗംഗ ജില്ലയിലാണ് കാരൈക്കുടി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തെന്നാർ നദി ഈ നഗരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്നു. ശരാശരി 37 °C (99 °F) ഉയർന്ന താപനിലയുള്ള ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും ശരാശരി 22 °C (72 °F) താപനിലയുള്ള മിതമായ ശൈത്യകാലവുമുള്ള ഒരു ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് ഈ പ്രദേശത്തുള്ളത്. നഗരത്തിൽ പ്രതിവർഷം ശരാശരി 87.28 സെന്റിമീറ്റർ (34.36 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്നു, ഇതിൽ 60% മഴയും വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂണിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

ചെന്നൈയിൽ നിന്ന് കാരൈക്കുടിയിലേക്കുള്ള റോഡ് ദൂരം ഏകദേശം 413 കി.മീ മുതൽ 418 കി.മീ വരെയാണ്. ഗ്രാൻഡ് സതേൺ ട്രങ്ക് റോഡ് (NH 38 / NH 45) വഴി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്താൽ ഏകദേശം 7.5 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് ഇവിടെയെത്താം. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ കാരൈക്കുടി ജംഗ്ഷനാണ് നഗരത്തിന് സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ചെന്നൈ എഗ്‌മോറിനെയും രാമേശ്വരത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബ്രോഡ് ഗേജ് പാതയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ തദ്ദേശ ഭരണം]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ നഗരസഭകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നഗരസഭകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]]</text>
      <sha1>1sdfhr84vx800v76pniixpnm1npq55e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682279</id>
      <parentid>4682275</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T15:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adv.tksujith</username>
        <id>4604</id>
      </contributor>
      <comment>കണ്ണി ചേർത്തു</comment>
      <origin>4682279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8114" sha1="md6w3lsoneci3rhwjgz9mie9t63bcmr" xml:space="preserve">
{{prettyurl|Karaikudi Municipal Corporation}}

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox Legislature|name=കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ
[[File:Karaikudi City Corporation Welcome Board.jpg|thumb|Karaikudi City  Corporation Welcome Board]]|native_name=|coa_pic=|coa_res=|coa_alt=|coa_caption=കാരൈക്കുടി മെട്രോപ്പോളിറ്റൻ ഏരിയ|house_type=[[മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]]|body=|foundation={{start date and age|2024|03|15}}|leader1_type=[[മേയർ]]|leader1=എസ്. മുത്തുദുര|leader2_type=[[ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ]]|leader2=എൻ. ഗുണശേഖരൻ|leader3_type=[[മുനിസിപ്പൽ കമ്മീഷണർ]]|leader3=എസ്. ചിത്ര|seats=|structure1=|structure1_res=|political_groups1=|session_room=|session_res=|meeting_place=മുനിസിപ്പൽ കോംപ്ലക്സ്, കാരൈക്കുടി|website=|motto=|last_election1=}}

ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[കാരൈക്കുടി|കാരൈക്കുടിയുടെ]] ഭരണച്ചുമതലയുള്ള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ് '''കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ'''.  ഇത് സംസ്ഥാനത്തെ 22-ാമത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനായി നിലവിൽ വന്നത്. 2024 മാർച്ച് 15-നാണ്. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Government Updates |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2024/Mar/16/cm-stalin-announces-creation-of-4-new-corporations-in-tn-total-goes-up-to-25 |access-date=21 May 2024 |work=[[The New Indian Express]] |date=15 March 2024}}&lt;/ref&gt;സിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്ന മേയറാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്, കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷണറാണ് ഇതിന്റെ ഭരണം നിർവ്വഹിക്കുന്നത്.

1928-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പാലിറ്റിയെ 1973-ൽ ഗ്രേഡ് II മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 1988-ൽ സെലക്ഷൻ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും, 2013-ൽ സ്‌പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായും ഉയർത്തി. ഈ സിറ്റി കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൊതുഭരണം/പേഴ്‌സണൽ, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, റവന്യൂ, പൊതുജനാരോഗ്യം, നഗരാസൂത്രണം, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ (ഐ.ടി.) എന്നിങ്ങനെ ആറ് വകുപ്പുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Karaikudi Municipal Council|url=http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|publisher=Department Of Municipal Administration And Water Supply|access-date=31 Dec 2012|archive-date=18 February 2013|archive-url=https://archive.today/20130218081248/http://municipality.tn.gov.in/karaikudi/sal_generalinformation.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

തമിഴ്‌നാട്ടിലെ കാരൈക്കുടി നഗരവും സമീപപ്രദേശങ്ങളായ കോട്ടയൂർ, കണ്ടാണൂർ, പുതുവയൽ, ശങ്കരാപുരം എന്നീ പട്ടണങ്ങളും കളനിവാസൽ, സെക്കലൈ കോട്ടൈ, ഇലപ്പക്കുടി, അരിയക്കുടി, കോവിലൂർ, മനാഗിരി, സെഞ്ചൈ എന്നീ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന കാരൈക്കുടി മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണച്ചുമതല ഈ കോർപ്പറേഷനാണ്. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 33.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13.03 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുണ്ടായിരുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് 106,784 ജനങ്ങളാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. വികസിപ്പിച്ച പുതിയ അതിർത്തികൾ അനുസരിച്ച്, ഈ നഗരത്തെ 48 വാർഡുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.


== ഭൂമിശാസ്ത്രവും ഗതാഗതവും ==

തമിഴ്നാട്ടിലെ [[ചെട്ടിനാട്]] മേഖലയിലെ [[ശിവഗംഗ ജില്ല|ശിവഗംഗ ജില്ലയിലാണ്]] കാരൈക്കുടി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തെന്നാർ നദി ഈ നഗരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്നു. ശരാശരി 37 °C (99 °F) ഉയർന്ന താപനിലയുള്ള ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും ശരാശരി 22 °C (72 °F) താപനിലയുള്ള മിതമായ ശൈത്യകാലവുമുള്ള ഒരു ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് ഈ പ്രദേശത്തുള്ളത്. നഗരത്തിൽ പ്രതിവർഷം ശരാശരി 87.28 സെന്റിമീറ്റർ (34.36 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്നു, ഇതിൽ 60% മഴയും വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂണിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

[[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] നിന്ന് കാരൈക്കുടിയിലേക്കുള്ള റോഡ് ദൂരം ഏകദേശം 413 കി.മീ മുതൽ 418 കി.മീ വരെയാണ്. ഗ്രാൻഡ് സതേൺ ട്രങ്ക് റോഡ് (NH 38 / NH 45) വഴി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്താൽ ഏകദേശം 7.5 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് ഇവിടെയെത്താം. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ കാരൈക്കുടി ജംഗ്ഷനാണ് നഗരത്തിന് സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ചെന്നൈ എഗ്‌മോറിനെയും രാമേശ്വരത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബ്രോഡ് ഗേജ് പാതയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ തദ്ദേശ ഭരണം]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ്നാട്ടിലെ നഗരസഭകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നഗരസഭകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]]</text>
      <sha1>md6w3lsoneci3rhwjgz9mie9t63bcmr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karaikudi Municipal Corporation</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673746</id>
    <redirect title="കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ" />
    <revision>
      <id>4682271</id>
      <timestamp>2026-11-02T15:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adv.tksujith</username>
        <id>4604</id>
      </contributor>
      <comment>തിരിച്ചുവിടൽ</comment>
      <origin>4682271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="96vhcb19satfte1bw3r9ypnz79cdn7d" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[കാരൈക്കുടി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ]]</text>
      <sha1>96vhcb19satfte1bw3r9ypnz79cdn7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രമാണം:Reginald Statham.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>673747</id>
    <revision>
      <id>4682297</id>
      <timestamp>2026-11-02T16:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>{{Non-free use rationale 2
|Description = Reginald Statham
|Source = '''Original publication''': https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf&lt;br/&gt;
'''Immediate source''': https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf
|Author = unknown
|Article = റെജിനാൾഡ് സാമുവൽ
|Purpose = for visual identification of the person in questio...</comment>
      <origin>4682297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="874" sha1="fal1pa3oskmq2ac0lo6eigwc8dd0o0x" xml:space="preserve">== ചുരുക്കം ==
{{Non-free use rationale 2
|Description = Reginald Statham
|Source = '''Original publication''': https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf&lt;br/&gt;
'''Immediate source''': https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/library-services/heritage/rcog_roll_of_fm_on_active_service_1914-1918.pdf
|Author = unknown
|Article = റെജിനാൾഡ് സാമുവൽ
|Purpose = for visual identification of the person in question, at the top of his/her biographical article
|Replaceability = no known free images of this person
|Minimality = small size low resolution
|Commercial = small size low resolution
|Other information = The subject of the photograph has been deceased since: 1959
}}
==Licensing==
{{Non-free biog-pic|Reginald Statham}}</text>
      <sha1>fal1pa3oskmq2ac0lo6eigwc8dd0o0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗവണ്മെന്റ് ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673748</id>
    <revision>
      <id>4682301</id>
      <timestamp>2026-11-02T17:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം | image                 =  | image_size            =  | caption               = ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം | location              = [[ചാലപ്പുറം]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4860" sha1="bk65598b5mbs6fi4w3fk49fv75hl4zq" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം
| location              = [[ചാലപ്പുറം]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1886|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = കോഴിക്കോട്
| educational_authority = കോഴിക്കോട് സിറ്റി ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 10 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32041400826
| Kerala_school_code    = 17001
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[കോഴിക്കോട് താലൂക്ക്|കോഴിക്കോട് താലൂക്കിൽ]] [[ചാലപ്പുറം]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17001|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] കോഴിക്കോട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1886 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 2 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1886-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഗവ. ഗണപത് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂൾ കോഴിക്കോട് നഗരത്തിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ വിദ്യാലയങ്ങളിലൊന്നാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനികളുടെയും സാമൂഹിക നവോത്ഥാന നായകരുടെയും പിന്തുണയോടെ വളർന്ന ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ 1997-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി ആരംഭിച്ചു.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
5000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 30 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 0.5 Hr 9 sq mtr വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17001|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/17001 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>bk65598b5mbs6fi4w3fk49fv75hl4zq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682303</id>
      <parentid>4682301</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4682303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5307" sha1="1zhmll4cg7gcjexiquobvjv52oeje1c" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം
| location              = [[ചാലപ്പുറം]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1886|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = കോഴിക്കോട്
| educational_authority = കോഴിക്കോട് സിറ്റി ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 10 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32041400826
| Kerala_school_code    = 17001
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[കോഴിക്കോട് താലൂക്ക്|കോഴിക്കോട് താലൂക്കിൽ]] [[ചാലപ്പുറം]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17001|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] കോഴിക്കോട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1886 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 2 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1886-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഗവ. ഗണപത് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂൾ കോഴിക്കോട് നഗരത്തിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ വിദ്യാലയങ്ങളിലൊന്നാണ്.കോഴിക്കോട് തളി സാമൂതിരി ഹൈസ്ക്കൂളിൽ അധ്യാപകനായിരുന്ന ശ്രീ ഗണപത് റാവു 1886 ൽ സ്വന്തം വീട്ടുവളപ്പിൽ ആരംഭിച്ച നേററീവ് ഹൈസ്ക്കൂളാണ് പിന്നിട് ഗണപത് ഹൈസ്ക്കൂളായി മാറിയത്.  സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനികളുടെയും സാമൂഹിക നവോത്ഥാന നായകരുടെയും പിന്തുണയോടെ വളർന്ന ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ 1997-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി ആരംഭിച്ചു.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
5000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 30 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 0.5 Hr 9 sq mtr വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17001|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/17001 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1zhmll4cg7gcjexiquobvjv52oeje1c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682304</id>
      <parentid>4682303</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T17:16:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4682304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5420" sha1="2ptex50eerscpwxyczsdc2zkfijlid4" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം
| location              = [[ചാലപ്പുറം]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1886|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = കോഴിക്കോട്
| educational_authority = കോഴിക്കോട് സിറ്റി ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 10 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32041400826
| Kerala_school_code    = 17001
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[കോഴിക്കോട് താലൂക്ക്|കോഴിക്കോട് താലൂക്കിൽ]] [[ചാലപ്പുറം]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഗവ. ഗണപത് ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17001|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] കോഴിക്കോട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1886 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 2 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1886-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഗവ. ഗണപത് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂൾ കോഴിക്കോട് നഗരത്തിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ വിദ്യാലയങ്ങളിലൊന്നാണ്.കോഴിക്കോട് തളി സാമൂതിരി ഹൈസ്ക്കൂളിൽ അധ്യാപകനായിരുന്ന ശ്രീ ഗണപത് റാവു 1886 ൽ സ്വന്തം വീട്ടുവളപ്പിൽ ആരംഭിച്ച നേററീവ് ഹൈസ്ക്കൂളാണ് പിന്നിട് ഗണപത് ഹൈസ്ക്കൂളായി മാറിയത്.അദ്ദേഹം സന്യാസം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ ഭരണച്ചുമതല മകനായ സർ വ്വോത്തം റാവുവിൽ നിക്ഷിപ്തമായി. പിതാവിന്റെ സ്മരണ നിലനിർത്താനായി സ്കൂളിന്റെ പേർ 1928 ൽ ഗണപത് ഹൈസ്കൂൾ എന്നാക്കി മാറ്റി.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
5000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 30 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 0.5 Hr 9 sq mtr വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17001|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/17001 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2ptex50eerscpwxyczsdc2zkfijlid4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:George Pallikkunnel</title>
    <ns>3</ns>
    <id>673749</id>
    <revision>
      <id>4682328</id>
      <timestamp>2026-11-02T20:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6850" sha1="0oqjkmc72nv4n5hnhof58vc9ggv823d" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: George Pallikkunnel | George Pallikkunnel | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 20:29, 2 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0oqjkmc72nv4n5hnhof58vc9ggv823d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arembesole</title>
    <ns>3</ns>
    <id>673750</id>
    <revision>
      <id>4682370</id>
      <timestamp>2026-11-03T05:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6832" sha1="9kzvtnd4kala5bvc6ox59xzswiyduce" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Arembesole | Arembesole | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 05:34, 3 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9kzvtnd4kala5bvc6ox59xzswiyduce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വർഗ്ഗം:ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>673751</id>
    <revision>
      <id>4682379</id>
      <timestamp>2026-11-03T05:53:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>ശൂന്യമായ താൾ സൃഷ്ടിച്ചു</comment>
      <origin>4682379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682381</id>
      <parentid>4682379</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:മനുഷ്യ പ്രത്യുത്പാദനം]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="96jzpsoev8hjm6lkyjh9n55w8c1kk8p" xml:space="preserve">[[വർഗ്ഗം:മനുഷ്യ പ്രത്യുത്പാദനം]]</text>
      <sha1>96jzpsoev8hjm6lkyjh9n55w8c1kk8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mil Mi-32</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673752</id>
    <redirect title="മിൽ മി-32" />
    <revision>
      <id>4682406</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>[[മിൽ മി-32]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4682406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="nl6oarlfl6g05v97lfer1ssolesw4fh" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക  [[മിൽ മി-32]]</text>
      <sha1>nl6oarlfl6g05v97lfer1ssolesw4fh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mil Mi-52</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673753</id>
    <redirect title="മിൽ മി-52" />
    <revision>
      <id>4682408</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>[[മിൽ മി-52]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4682408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="2wtwo2tl701frrgdg1vb23es96jwzee" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[മിൽ മി-52]]</text>
      <sha1>2wtwo2tl701frrgdg1vb23es96jwzee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mil Mi-54</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673754</id>
    <redirect title="മിൽ മി-54" />
    <revision>
      <id>4682409</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>[[മിൽ മി-54]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4682409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="eyizn1d3s7b44kq9vfny4ce10xrbeug" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[മിൽ മി-54]]</text>
      <sha1>eyizn1d3s7b44kq9vfny4ce10xrbeug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം</title>
    <ns>5</ns>
    <id>673755</id>
    <revision>
      <id>4682415</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* നിർദ്ദേശം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1846" sha1="k4asui14j55np7j5td9ocmzhxslzjuz" xml:space="preserve">== നിർദ്ദേശം  ==
ഹലോ കൂട്ടുകാരേ,  വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രത്തിലേക്ക് ഒരു പുതിയ നിർദ്ദേശം! ഞാൻ നേരത്തെയെടുത്ത 100 ലേഖനങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റ് എന്ന തീരുമാനം വെറും പൊട്ടയായിരുന്നു. താല്പര്യമില്ലാത്ത വിഷയങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി പകരം 100 ഫലകങ്ങൾ  കൊണ്ടുവരാം. ex: [[ഫലകം:മിൽ വിമാനം]]. ഇതിലൂടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഫലകങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാം. നിങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട തീമുകൾ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യാം. പുതിയ അംഗങ്ങൾക്ക് പ്രോജക്റ്റിൽ ജോയിൻ ചെയ്ത ശേഷം വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു!

അംഗങ്ങളെ പരാമർശിക്കുന്നു:@[[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]]@[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]]@[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]]@[[ഉപയോക്താവ്:4-RAZOR 01|4-RAZOR 01]].  [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 07:22, 3 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>k4asui14j55np7j5td9ocmzhxslzjuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:തെയ്യം തിരുത്തൽയജ്ഞം 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>673756</id>
    <revision>
      <id>4682426</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>''''തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026''' തെയ്യക്കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ '''2026 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ''' നടക്കുന്ന ഒരു ഓൺലൈൻ ലേഖനയജ്ഞമാണ്. ഉത്തരമലബാറിന്റെ അനുഷ്ഠാനകലയായ തെയ്യം|തെ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10635" sha1="lml4q2979likwrjlrfa93ryhpfy445m" xml:space="preserve">'''തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026''' തെയ്യക്കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ '''2026 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ''' നടക്കുന്ന ഒരു ഓൺലൈൻ ലേഖനയജ്ഞമാണ്. ഉത്തരമലബാറിന്റെ അനുഷ്ഠാനകലയായ [[തെയ്യം|തെയ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള]] വിവരങ്ങൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിഡാറ്റ എന്നിവയിൽ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം 2026]]-ൽ ശേഖരിച്ച ചിത്രങ്ങൾ ലേഖനങ്ങളിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയുമാണ് ലക്ഷ്യം.

[[m:Wiki Loves Theyyam|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം]] പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായാണ് ഈ തിരുത്തൽ യജ്ഞം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്.

== സമയക്രമം ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! തീയതി !! പരിപാടി
|-
| 2026 നവംബർ 1, 00:00 IST || തിരുത്തൽ യജ്ഞം ആരംഭിക്കുന്നു
|-
| 2026 നവംബർ 16, രാത്രി 7:30 IST || ഓൺലൈൻ ഇടക്കാല അവലോകനവും സഹായകേന്ദ്രവും
|-
| 2026 നവംബർ 20 || ശില്പശാല (നേരിട്ടും ഓൺലൈനായും) – താഴെ കാണുക
|-
| 2026 നവംബർ 30, 23:59 IST || തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിക്കുന്നു
|-
| 2026 ഡിസംബർ || അവലോകനവും റിപ്പോർട്ടും
|}

== ശില്പശാല ==
തീയതി ഉടൻ അറിയിക്കും.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! സമയം (IST) !! സെഷൻ !! നയിക്കുന്നത്
|-
| 10:00 – 10:30 || സ്വാഗതം; തെയ്യത്തെയും വിക്കി ലൗസ് തെയ്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ആമുഖം || റിസോഴ്സ് പേഴ്സൺസ്, സഹ്യ ഡിജിറ്റൽ കൺസർവേഷൻ ഫൗണ്ടേഷൻ / ചിതം (CHITAM)
|-
| 10:30 – 11:30 || വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമെഴുത്ത്: ശ്രദ്ധേയത, വിശ്വസനീയമായ സ്രോതസ്സുകൾ, അവലംബങ്ങൾ || റിസോഴ്സ് പേഴ്സൺസ്, മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സമൂഹം
|-
| 11:30 – 12:15 || കോമൺസിലെ വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം ചിത്രങ്ങൾ ലേഖനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കൽ || റിസോഴ്സ് പേഴ്സൺസ്, വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്
|-
| 12:15 – 13:00 || തെയ്യങ്ങൾക്കും കാവുകൾക്കുമുള്ള വിക്കിഡാറ്റ; മാപ്പിങ് || റിസോഴ്സ് പേഴ്സൺസ്, ഓപ്പൺഡാറ്റ കേരള
|-
| 13:00 – 14:00 || ഉച്ചഭക്ഷണം || 
|-
| 14:00 – 16:00 || പ്രായോഗിക തിരുത്തൽ സെഷനും ചോദ്യോത്തരവും || എല്ലാവരും
|}
* '''വേദി:''' പിന്നീട് അറിയിക്കും, പയ്യന്നൂർ, കണ്ണൂർ ജില്ല
* '''ഓൺലൈൻ ലിങ്ക്:''' പിന്നീട് അറിയിക്കും
* '''രജിസ്ട്രേഷൻ:''' ലിങ്ക് ഉടൻ ചേർക്കും

== എന്തിലെല്ലാം പ്രവർത്തിക്കാം ==
* '''തെയ്യങ്ങൾ''' – ഓരോ തെയ്യക്കോലത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങുകയോ വികസിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുക (ഐതിഹ്യം, തോറ്റം, വേഷം, മുഖത്തെഴുത്ത്, കെട്ടിയാടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ).
* '''കാവുകൾ''' – തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളും കാവുകളും.
* '''അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ഘടകങ്ങളും''' – തോറ്റം, മുഖത്തെഴുത്ത്, മുടി, അണിയലം, കോലക്കാരൻ, കോമരം, വ്രതം, കലശം.
* '''അനുഷ്ഠാന സമുദായങ്ങളും കലാകാരന്മാരും''' – വിശ്വസനീയമായ പ്രസിദ്ധീകൃത സ്രോതസ്സുകൾ ലഭ്യമാണെങ്കിൽ മാത്രം.
* '''ചിത്രങ്ങൾ''' – [[c:Category:Media from Wiki Loves Theyyam 2026|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം 2026-ലെ ചിത്രങ്ങൾ]] ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കുക.
* '''വിക്കിഡാറ്റ''' – തെയ്യങ്ങൾക്കും കാവുകൾക്കുമുള്ള ഇനങ്ങൾ (items) സൃഷ്ടിക്കുകയോ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യുക (ഇനം, സ്ഥലം, നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങൾ, ചിത്രം, കോമൺസ് വർഗ്ഗം).
* '''പരിഭാഷ''' – മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ മലയാളത്തിൽനിന്ന് ഇംഗ്ലീഷിലേക്കും തിരിച്ചും പരിഭാഷപ്പെടുത്തുക.

വിഷയപ്പട്ടിക: [[m:Wiki Loves Theyyam/Knowledge Gap|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം/വിജ്ഞാന വിടവ്]]

== നിയമങ്ങൾ ==
# 2026 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെയുള്ള കാലയളവിലാണ് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയോ വികസിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടത്.
# തിരുത്തൽ ചുരുക്കത്തിൽ (edit summary) &lt;code&gt;#TheyyamEditathon&lt;/code&gt; എന്ന് ചേർക്കുക.
# പുതിയ ലേഖനത്തിന് കുറഞ്ഞത് 100 വാക്കുകളും ഒരു വിശ്വസനീയമായ അവലംബമെങ്കിലും ഉണ്ടായിരിക്കണം.
# വികസിപ്പിക്കുന്ന ലേഖനത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 50 വാക്കുകളുടെ പുതിയ ഉള്ളടക്കം ചേർക്കണം.
# കൃത്യമായി പരിശോധിക്കാത്ത യന്ത്രപരിഭാഷ അനുവദനീയമല്ല. പകർപ്പവകാശ ലംഘനം പാടില്ല.
# സ്വന്തം ഗവേഷണം, വ്യക്തിപരമായ അഭിമുഖങ്ങൾ, പ്രസിദ്ധീകരിക്കാത്ത കുടുംബവിവരണങ്ങൾ എന്നിവ വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വീകാര്യമല്ല.
# ലേഖനങ്ങൾ ബന്ധപ്പെട്ട വിക്കിപീഡിയയുടെ നയങ്ങൾ പാലിക്കണം.
# ഓരോ ലേഖനത്തിന്റെയും സംവാദം താളിൽ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; എന്ന ഫലകം ചേർക്കുക.

== അംഗീകാരം ==
* കുറഞ്ഞ സംഭാവന പൂർത്തിയാക്കുന്ന എല്ലാ പങ്കാളികൾക്കും സർട്ടിഫിക്കറ്റ്. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Theyyam_Editathon_2026 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ]
* മികച്ച സംഭാവകർക്ക് സമ്മാനങ്ങൾ.

== ഉപകരണങ്ങൾ ==
* ഔട്ട്റീച്ച് ഡാഷ്ബോർഡ്: https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Sahya_Digital_Conservation_Foundation/Theyyam_Editathon_2026

== പങ്കെടുക്കുന്നവർ ==
[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Theyyam_Editathon_2026 പരിപാടിയുടെ മെറ്റ താളിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.]

== സൃഷ്ടിച്ച / മെച്ചപ്പെടുത്തിയ ലേഖനങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ലേഖനം !! വിക്കി !! പുതിയത് / വികസിപ്പിച്ചത് !! ഉപയോക്താവ്
|-
| || || ||
|}

== ബന്ധപ്പെടുക ==
* [[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ് കരിങ്ങാമഠത്തിൽ]]
* [[ഉപയോക്താവ്:Shagil Muzhappilangad|ഷഗിൽ മുഴപ്പിലങ്ങാട്]]

== സംഘാടകർ ==
* [https://ml.wikipedia.org/ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സമൂഹം]
* [https://opendatakerala.org ഓപ്പൺഡാറ്റ കേരള]
* [[m:Wikimedians of Kerala User Group|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]]
* [[m:Sahya Digital Conservation Foundation|സഹ്യ ഡിജിറ്റൽ കൺസർവേഷൻ ഫൗണ്ടേഷൻ]]

== ഇതും കാണുക ==
* [[തെയ്യം]]
* [[m:Wiki Loves Theyyam|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം]]
* [[c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|കോമൺസ്: വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം 2026]]
* [[m:Theyyam Edit-a-thon 2026|തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026 (മെറ്റ)]]

[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ തിരുത്തൽ യജ്ഞങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>lml4q2979likwrjlrfa93ryhpfy445m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682429</id>
      <parentid>4682426</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>/* നിയമങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4682429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12763" sha1="hm5kgzs2ugiyn9i45hux5ri3s4jwgan" xml:space="preserve">'''തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026''' തെയ്യക്കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ '''2026 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ''' നടക്കുന്ന ഒരു ഓൺലൈൻ ലേഖനയജ്ഞമാണ്. ഉത്തരമലബാറിന്റെ അനുഷ്ഠാനകലയായ [[തെയ്യം|തെയ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള]] വിവരങ്ങൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിഡാറ്റ എന്നിവയിൽ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം 2026]]-ൽ ശേഖരിച്ച ചിത്രങ്ങൾ ലേഖനങ്ങളിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയുമാണ് ലക്ഷ്യം.

[[m:Wiki Loves Theyyam|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം]] പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായാണ് ഈ തിരുത്തൽ യജ്ഞം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്.

== സമയക്രമം ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! തീയതി !! പരിപാടി
|-
| 2026 നവംബർ 1, 00:00 IST || തിരുത്തൽ യജ്ഞം ആരംഭിക്കുന്നു
|-
| 2026 നവംബർ 16, രാത്രി 7:30 IST || ഓൺലൈൻ ഇടക്കാല അവലോകനവും സഹായകേന്ദ്രവും
|-
| 2026 നവംബർ 20 || ശില്പശാല (നേരിട്ടും ഓൺലൈനായും) – താഴെ കാണുക
|-
| 2026 നവംബർ 30, 23:59 IST || തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിക്കുന്നു
|-
| 2026 ഡിസംബർ || അവലോകനവും റിപ്പോർട്ടും
|}

== ശില്പശാല ==
തീയതി ഉടൻ അറിയിക്കും.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! സമയം (IST) !! സെഷൻ !! നയിക്കുന്നത്
|-
| 10:00 – 10:30 || സ്വാഗതം; തെയ്യത്തെയും വിക്കി ലൗസ് തെയ്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ആമുഖം || റിസോഴ്സ് പേഴ്സൺസ്, സഹ്യ ഡിജിറ്റൽ കൺസർവേഷൻ ഫൗണ്ടേഷൻ / ചിതം (CHITAM)
|-
| 10:30 – 11:30 || വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമെഴുത്ത്: ശ്രദ്ധേയത, വിശ്വസനീയമായ സ്രോതസ്സുകൾ, അവലംബങ്ങൾ || റിസോഴ്സ് പേഴ്സൺസ്, മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സമൂഹം
|-
| 11:30 – 12:15 || കോമൺസിലെ വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം ചിത്രങ്ങൾ ലേഖനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കൽ || റിസോഴ്സ് പേഴ്സൺസ്, വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്
|-
| 12:15 – 13:00 || തെയ്യങ്ങൾക്കും കാവുകൾക്കുമുള്ള വിക്കിഡാറ്റ; മാപ്പിങ് || റിസോഴ്സ് പേഴ്സൺസ്, ഓപ്പൺഡാറ്റ കേരള
|-
| 13:00 – 14:00 || ഉച്ചഭക്ഷണം || 
|-
| 14:00 – 16:00 || പ്രായോഗിക തിരുത്തൽ സെഷനും ചോദ്യോത്തരവും || എല്ലാവരും
|}
* '''വേദി:''' പിന്നീട് അറിയിക്കും, പയ്യന്നൂർ, കണ്ണൂർ ജില്ല
* '''ഓൺലൈൻ ലിങ്ക്:''' പിന്നീട് അറിയിക്കും
* '''രജിസ്ട്രേഷൻ:''' ലിങ്ക് ഉടൻ ചേർക്കും

== എന്തിലെല്ലാം പ്രവർത്തിക്കാം ==
* '''തെയ്യങ്ങൾ''' – ഓരോ തെയ്യക്കോലത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങുകയോ വികസിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുക (ഐതിഹ്യം, തോറ്റം, വേഷം, മുഖത്തെഴുത്ത്, കെട്ടിയാടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ).
* '''കാവുകൾ''' – തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളും കാവുകളും.
* '''അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ഘടകങ്ങളും''' – തോറ്റം, മുഖത്തെഴുത്ത്, മുടി, അണിയലം, കോലക്കാരൻ, കോമരം, വ്രതം, കലശം.
* '''അനുഷ്ഠാന സമുദായങ്ങളും കലാകാരന്മാരും''' – വിശ്വസനീയമായ പ്രസിദ്ധീകൃത സ്രോതസ്സുകൾ ലഭ്യമാണെങ്കിൽ മാത്രം.
* '''ചിത്രങ്ങൾ''' – [[c:Category:Media from Wiki Loves Theyyam 2026|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം 2026-ലെ ചിത്രങ്ങൾ]] ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കുക.
* '''വിക്കിഡാറ്റ''' – തെയ്യങ്ങൾക്കും കാവുകൾക്കുമുള്ള ഇനങ്ങൾ (items) സൃഷ്ടിക്കുകയോ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യുക (ഇനം, സ്ഥലം, നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങൾ, ചിത്രം, കോമൺസ് വർഗ്ഗം).
* '''പരിഭാഷ''' – മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ മലയാളത്തിൽനിന്ന് ഇംഗ്ലീഷിലേക്കും തിരിച്ചും പരിഭാഷപ്പെടുത്തുക.

വിഷയപ്പട്ടിക: [[m:Wiki Loves Theyyam/Knowledge Gap|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം/വിജ്ഞാന വിടവ്]]

== നിയമങ്ങൾ ==
# 2026 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെയുള്ള കാലയളവിലാണ് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയോ വികസിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടത്.
# തിരുത്തൽ ചുരുക്കത്തിൽ (edit summary) &lt;code&gt;#TheyyamEditathon&lt;/code&gt; എന്ന് ചേർക്കുക.
# പുതിയ ലേഖനത്തിന് കുറഞ്ഞത് 100 വാക്കുകളും ഒരു വിശ്വസനീയമായ അവലംബമെങ്കിലും ഉണ്ടായിരിക്കണം.
# വികസിപ്പിക്കുന്ന ലേഖനത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 50 വാക്കുകളുടെ പുതിയ ഉള്ളടക്കം ചേർക്കണം.
# കൃത്യമായി പരിശോധിക്കാത്ത യന്ത്രപരിഭാഷ അനുവദനീയമല്ല. പകർപ്പവകാശ ലംഘനം പാടില്ല.
# സ്വന്തം ഗവേഷണം, വ്യക്തിപരമായ അഭിമുഖങ്ങൾ, പ്രസിദ്ധീകരിക്കാത്ത കുടുംബവിവരണങ്ങൾ എന്നിവ വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വീകാര്യമല്ല.
# ലേഖനങ്ങൾ ബന്ധപ്പെട്ട വിക്കിപീഡിയയുടെ നയങ്ങൾ പാലിക്കണം.
# ഓരോ ലേഖനത്തിന്റെയും സംവാദം താളിൽ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; എന്ന ഫലകം ചേർക്കുക.

===ഫലകം===
തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളുടെ സംവാദം താളുകളിൽ ചേർക്കാവുന്ന '''&lt;nowiki&gt;{{തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026|created=yes}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന ഫലകം താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. 
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026|created=yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
{{imbox
|type=notice
|textstyle=&quot;border: 2px solid #fceb92; background-color: #fdffe7; padding: 10px;&quot;
|image=[[പ്രമാണം:Theyyam_logo.svg|100px]]
|text=ഈ ലേഖനം [[തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026|2026 -ലെ തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി {{#if:{{{expanded|}}}|വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്|സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്}}.}}

നിലവിലുള്ള ലേഖനം വികസിപ്പിക്കുകയാണെങ്കിലും ഇതേ ഫലകം തന്നെയാണു ചേർക്കേണ്ടതു്. എന്നാൽ അതിൽ created എന്നതിനു പകരം expanded എന്നായിരിക്കണം പൂരിപ്പിക്കേണ്ടതു്. അതായതു്:

&lt;code&gt; &lt;nowiki&gt;{{തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026|expanded=yes}} &lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

അപ്പോൾ സംവാദത്താളിൽ ഇങ്ങനെ കാണാം:
{{imbox
|type=notice
|textstyle=&quot;border: 2px solid #fceb92; background-color: #fdffe7; padding: 10px;&quot;
|image=[[File:Theyyam_logo.svg|100px]]
|text=ഈ ലേഖനം [[തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026|2026 -ലെ തെയ്യം  തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി  വികസിക്കപ്പെട്ടതാണു്}}

== അംഗീകാരം ==
* കുറഞ്ഞ സംഭാവന പൂർത്തിയാക്കുന്ന എല്ലാ പങ്കാളികൾക്കും സർട്ടിഫിക്കറ്റ്. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Theyyam_Editathon_2026 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ]
* മികച്ച സംഭാവകർക്ക് സമ്മാനങ്ങൾ.

== ഉപകരണങ്ങൾ ==
* ഔട്ട്റീച്ച് ഡാഷ്ബോർഡ്: https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Sahya_Digital_Conservation_Foundation/Theyyam_Editathon_2026

== പങ്കെടുക്കുന്നവർ ==
[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Theyyam_Editathon_2026 പരിപാടിയുടെ മെറ്റ താളിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.]

== സൃഷ്ടിച്ച / മെച്ചപ്പെടുത്തിയ ലേഖനങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ലേഖനം !! വിക്കി !! പുതിയത് / വികസിപ്പിച്ചത് !! ഉപയോക്താവ്
|-
| || || ||
|}

== ബന്ധപ്പെടുക ==
* [[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ് കരിങ്ങാമഠത്തിൽ]]
* [[ഉപയോക്താവ്:Shagil Muzhappilangad|ഷഗിൽ മുഴപ്പിലങ്ങാട്]]

== സംഘാടകർ ==
* [https://ml.wikipedia.org/ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സമൂഹം]
* [https://opendatakerala.org ഓപ്പൺഡാറ്റ കേരള]
* [[m:Wikimedians of Kerala User Group|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]]
* [[m:Sahya Digital Conservation Foundation|സഹ്യ ഡിജിറ്റൽ കൺസർവേഷൻ ഫൗണ്ടേഷൻ]]

== ഇതും കാണുക ==
* [[തെയ്യം]]
* [[m:Wiki Loves Theyyam|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം]]
* [[c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|കോമൺസ്: വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം 2026]]
* [[m:Theyyam Edit-a-thon 2026|തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026 (മെറ്റ)]]

[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ തിരുത്തൽ യജ്ഞങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>hm5kgzs2ugiyn9i45hux5ri3s4jwgan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:തെയ്യം എഡിറ്റത്തോൺ 2026</title>
    <ns>10</ns>
    <id>673757</id>
    <revision>
      <id>4682428</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>'{{imbox |type=notice |textstyle=&quot;color: #346733; font-weight:bold;&quot; |image=[[പ്രമാണം:Theyyam logo.svg|100px]] |text=ഈ ലേഖനം '''[[വിക്കിപീഡിയ:തെയ്യം തിരുത്തൽയജ്ഞം 2026|2026 -ലെ തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]]''' ഭാഗമായി {{#if:{{{expanded|}}}|വികസിപ്പ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1040" sha1="cn9hwp5rg4e585opo0v7vjsh8qds9zw" xml:space="preserve">{{imbox
|type=notice
|textstyle=&quot;color: #346733; font-weight:bold;&quot;
|image=[[പ്രമാണം:Theyyam logo.svg|100px]]
|text=ഈ ലേഖനം '''[[വിക്കിപീഡിയ:തെയ്യം തിരുത്തൽയജ്ഞം 2026|2026 -ലെ തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ]]''' ഭാഗമായി {{#if:{{{expanded|}}}|വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്|സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്}}.}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{expanded|}}}|[[വർഗ്ഗം:2026 -ലെ തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ട താളുകൾ]]|[[വർഗ്ഗം:2026 -ലെ തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]]}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>cn9hwp5rg4e585opo0v7vjsh8qds9zw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വർഗ്ഗം:2026 -ലെ തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ട താളുകൾ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>673758</id>
    <revision>
      <id>4682433</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>'[[വർഗ്ഗം:2026_-ലെ_തെയ്യം_തിരുത്തൽ_യജ്ഞത്തിന്റെ_ ഭാഗമായ ലേഖനങ്ങൾ]]' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161" sha1="c6ina7x02r3vqcmtjvrxrekk2ry6e1m" xml:space="preserve">[[വർഗ്ഗം:2026_-ലെ_തെയ്യം_തിരുത്തൽ_യജ്ഞത്തിന്റെ_ ഭാഗമായ ലേഖനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>c6ina7x02r3vqcmtjvrxrekk2ry6e1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വർഗ്ഗം:2026 -ലെ തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായ ലേഖനങ്ങൾ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>673759</id>
    <revision>
      <id>4682434</id>
      <timestamp>2026-11-03T07:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>'[[വർഗ്ഗം:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഓൺലൈൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞങ്ങൾ]]' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="noh2h6rpmpkt42f1lfvk8r1xo89x13n" xml:space="preserve">[[വർഗ്ഗം:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഓൺലൈൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>noh2h6rpmpkt42f1lfvk8r1xo89x13n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>673760</id>
    <redirect title="വിക്കിപീഡിയ:തെയ്യം തിരുത്തൽയജ്ഞം 2026" />
    <revision>
      <id>4682441</id>
      <timestamp>2026-11-03T08:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>[[വിക്കിപീഡിയ:തെയ്യം തിരുത്തൽയജ്ഞം 2026]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4682441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="41pl4ctqml74oaqra6pzg4w7g8jfmm8" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടൽ [[വിക്കിപീഡിയ:തെയ്യം തിരുത്തൽയജ്ഞം 2026]]</text>
      <sha1>41pl4ctqml74oaqra6pzg4w7g8jfmm8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Ashik Jose</title>
    <ns>2</ns>
    <id>673761</id>
    <revision>
      <id>4682454</id>
      <timestamp>2026-11-03T09:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashik Jose</username>
        <id>63611</id>
      </contributor>
      <comment>വിക്കി ഉപയോക്താവിന്റെ പേജ് സൃഷ്ടിച്ചു</comment>
      <origin>4682454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="3vj19kc5uvjxfc9sdol338llbzfnhov" xml:space="preserve">''&quot;When enough people make false promises, words stop meaning anything. Then there are no more answers – only better and better lies.&quot;''

– Jon Snow, ''Game of Thrones''</text>
      <sha1>3vj19kc5uvjxfc9sdol338llbzfnhov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സയന്ദറുദ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673762</id>
    <revision>
      <id>4682458</id>
      <timestamp>2026-11-03T09:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <comment>'സയാന്ദെരുദ് അല്ലെങ്കിൽ സയാൻന്ദെഹ്രുദ് (പേർഷ്യൻ: Zāyanderūd, زایندهرود; ) മധ്യ ഇറാനിൽ, ഇറാനിയൻ പീഠഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ്.  == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ചാഹർമഹൽ, ബഖ്തിയാരി പ്ര...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1276" sha1="6perzifyjzxdnw9zmklnxaagm7zs9n6" xml:space="preserve">സയാന്ദെരുദ് അല്ലെങ്കിൽ സയാൻന്ദെഹ്രുദ് (പേർഷ്യൻ: Zāyanderūd, زایندهرود; ) മധ്യ ഇറാനിൽ, ഇറാനിയൻ പീഠഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[ചാഹർമഹൽ, ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യ|ചഹാർമഹല,്‍ ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യയിലുള്ള]] [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ|സാഗ്രോസ് പർവതനിരകളിലെ]] സർദ്-കുഹ് ഉപനിരയിൽ നിന്നാണ് സയാന്ദെരുദ് നദി ആരംഭിക്കുന്നത്. [[ഇസ്ഫഹാൻ]] (എസ്ഫഹാൻ) നഗരത്തിന് തെക്കുകിഴക്കായി ഒരു സീസണൽ ഉപ്പ് തടാകമായ ഗാവ്ഖൗനി ചതുപ്പിൽ അവസാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇത് 400 കിലോമീറ്റർ (249 മൈൽ) ദൂരത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്നു.</text>
      <sha1>6perzifyjzxdnw9zmklnxaagm7zs9n6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682464</id>
      <parentid>4682458</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7362" sha1="8850d9cwhxjhkqiq1c7njjyrtcvk0hl" xml:space="preserve">{{Infobox river
  | name              = സയാന്ദെരുദ് നദി
  | native_name       ={{native name|fa-Latn|Zayandehrud}}
  | image             = Zayandeh Rud River.jpg
  | image_caption     = സയാന്ദെരുദ്
  | source1_location  = [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ]]
  | mouth_location    = [[ഗാവ്ഖൗനി]] ([[endorheic]])
  | subdivision_type1 = Country
  | subdivision_name1 = [[ഇറാൻ]]
  | length            = {{convert|400|km|mi|0|abbr=on}}
  | source1_elevation = {{convert|3974|m|ft|0|abbr=on}}
  | mouth_elevation   = {{convert|1466|m|ft|0|abbr=on}}
  | discharge1_avg    = {{convert|38|m3/s|cuft/s|abbr=on}} 
  | basin_size        = {{convert|41500|km2|sqmi|-1|abbr=on}}
  | extra = {{Designation list
  | embed = yes
  | designation1 = Ramsar
  | designation1_offname = Gavkhouni Lake and marshes of the lower Zaindeh Rud
  | designation1_date = 23 June 1975
  | designation1_number = 53&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gavkhouni Lake and marshes of the lower Zaindeh Rud|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/53|access-date=25 April 2018|archive-date=15 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190115023018/https://rsis.ramsar.org/ris/53|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
  | mapframe = yes
  | mapframe-point    = none  	
}}
സയാന്ദെരുദ് അല്ലെങ്കിൽ സയാൻന്ദെഹ്രുദ് (പേർഷ്യൻ: Zāyanderūd, زایندهرود; ) മധ്യ ഇറാനിൽ, ഇറാനിയൻ പീഠഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[ചാഹർമഹൽ, ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യ|ചഹാർമഹല,്‍ ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യയിലുള്ള]] [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ|സാഗ്രോസ് പർവതനിരകളിലെ]] സർദ്-കുഹ് ഉപനിരയിൽ നിന്നാണ് സയാന്ദെരുദ് നദി ആരംഭിക്കുന്നത്. [[ഇസ്ഫഹാൻ]] (എസ്ഫഹാൻ) നഗരത്തിന് തെക്കുകിഴക്കായി ഒരു സീസണൽ ഉപ്പ് തടാകമായ ഗാവ്ഖൗനി ചതുപ്പിൽ അവസാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇത് 400 കിലോമീറ്റർ (249 മൈൽ) ദൂരത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്നു.

ഇറാനിലെ സീസണൽ ആയി മാത്രം ഒഴുകുന്ന പല നദികളിൽനിന്നും നദികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വർഷം മുഴുവനും സയാന്ദെരുദ്  നദിയിൽ ഗണ്യമായ തോതിൽ ഒഴുക്കുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് എസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലെത്തുന്നതിനുമുമ്പ് മറ്റ് വെള്ളം തിരിച്ചുവിടുന്നതിനാൽ അത് വരണ്ടുപോകുന്നു. 2010 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, വർഷങ്ങളോളം സീസണൽ ഡ്രൈ-ഔട്ടുകൾക്ക് ശേഷം നദിയുടെ താഴ്ന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും വറ്റിപ്പോയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700/iran-s-largest-river-in-the-central-plateau-dries-up/ BBC NEWS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180703050237/https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700/iran-s-largest-river-in-the-central-plateau-dries-up|date=2018-07-03}} : &quot;The Zayandeh rood river in Isfahan, one of Iran's main tourist attraction, has dried up.&quot;&lt;/ref&gt;

41,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (16,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തീർണ്ണമുള്ള സയാന്ദെരുദ് നദീതടം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 3,974 മീറ്റർ (13,038 അടി) മുതൽ 1,466 മീറ്റർ (4,810 അടി) വരെ ഉയരത്തിലാണ്. ശരാശരി 130 മില്ലിമീറ്റർ (5 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്ന ഇവിടുത്തെ പ്രതിമാസ ശരാശരി താപനില 3 °C (37 °F) മുതൽ 29 °C (84 °F) വരെയാണ്. സയാന്ദെരുദ് നദീതടത്തിലെ 2,700 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (1,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) ജലസേചന ഭൂമിയിലേയ്ക്ക്, സയാന്ദേ നദിയിലെ ഒമ്പത് പ്രധാന ഹൈഡ്രോളിക് യൂണിറ്റുകളിൽ നിന്നും, കിണറുകളിൽ നിന്നും, ഖാനത്തിൽ നിന്നും, ലാറ്ററൽ താഴ്‌വരകളിലെ നീരുറവകളിൽ നിന്നുമാണ് ജലം  ലഭിക്കുന്നത്. മധ്യ ഇറാനിലെ [[ഇസ്ഫഹാൻ പ്രവിശ്യ|ഇസ്ഫഹാൻ]], യാസ്ദ് പ്രവിശ്യകളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് സയാന്ദെരുദ് നദി ജീവജലം നൽകുന്നു. വെള്ളം വറ്റുന്നതിനു മുമ്പ്, നഗരപ്രദേശങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള വെള്ളം തിരിച്ചുവിടലിൽ ഒരാൾക്ക് പ്രതിദിനം 240 ലിറ്റർ (63 യുഎസ് ഗാലൺ/53 ഇമ്പീരിയൽ ഗാലൺ) വെള്ളവും ഗ്രാമങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ളതിൽ 150 ലിറ്റർ (40 യുഎസ് ഗാലൺ/33 ഇംപി ഗാലൺ) ജലവും ലഭിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iwmi.cgiar.org/assessment/FILES/word/ProjectDocuments/BasinFactSheets/Zayandeh%20Rud%20Basin%20short%20profile.pdf|title=&quot;Zayandeh River Basin Short Profile&quot; International Water Management Institute, Sri Lanka|access-date=2007-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070610052836/http://www.iwmi.cgiar.org/Assessment/FILES/word/ProjectDocuments/BasinFactSheets/Zayandeh%20Rud%20Basin%20short%20profile.pdf|archive-date=2007-06-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1970-കളിൽ, നദിയുടെ ഒഴുക്ക് പ്രതിവർഷം 1.2 ഘന കിലോമീറ്റർ (0.3 ഘന മൈൽ) അല്ലെങ്കിൽ സെക്കൻഡിൽ 38 ഘന മീറ്റർ (1,340 ഘന അടി) ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Beaumont427&quot;&gt;Beaumont, Peter (October 1974) &quot;Water Resource Development in Iran&quot; ''The Geographical Journal'' 140(3):  pp. 418-431, p. 427&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>8850d9cwhxjhkqiq1c7njjyrtcvk0hl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682467</id>
      <parentid>4682464</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T10:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10582" sha1="a4a95hianym64e2l3i0t6dmkhdjwsq8" xml:space="preserve">{{Infobox river
  | name              = സയാന്ദെരുദ് നദി
  | native_name       ={{native name|fa-Latn|Zayandehrud}}
  | image             = Zayandeh Rud River.jpg
  | image_caption     = സയാന്ദെരുദ്
  | source1_location  = [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ]]
  | mouth_location    = [[ഗാവ്ഖൗനി]] ([[endorheic]])
  | subdivision_type1 = Country
  | subdivision_name1 = [[ഇറാൻ]]
  | length            = {{convert|400|km|mi|0|abbr=on}}
  | source1_elevation = {{convert|3974|m|ft|0|abbr=on}}
  | mouth_elevation   = {{convert|1466|m|ft|0|abbr=on}}
  | discharge1_avg    = {{convert|38|m3/s|cuft/s|abbr=on}} 
  | basin_size        = {{convert|41500|km2|sqmi|-1|abbr=on}}
  | extra = {{Designation list
  | embed = yes
  | designation1 = Ramsar
  | designation1_offname = Gavkhouni Lake and marshes of the lower Zaindeh Rud
  | designation1_date = 23 June 1975
  | designation1_number = 53&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gavkhouni Lake and marshes of the lower Zaindeh Rud|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/53|access-date=25 April 2018|archive-date=15 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190115023018/https://rsis.ramsar.org/ris/53|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
  | mapframe = yes
  | mapframe-point    = none  	
}}
സയാന്ദെരുദ് അല്ലെങ്കിൽ സയാൻന്ദെഹ്രുദ് (പേർഷ്യൻ: Zāyanderūd, زایندهرود; ) മധ്യ ഇറാനിൽ, ഇറാനിയൻ പീഠഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[ചാഹർമഹൽ, ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യ|ചഹാർമഹല,്‍ ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യയിലുള്ള]] [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ|സാഗ്രോസ് പർവതനിരകളിലെ]] സർദ്-കുഹ് ഉപനിരയിൽ നിന്നാണ് സയാന്ദെരുദ് നദി ആരംഭിക്കുന്നത്. [[ഇസ്ഫഹാൻ]] (എസ്ഫഹാൻ) നഗരത്തിന് തെക്കുകിഴക്കായി ഒരു സീസണൽ ഉപ്പ് തടാകമായ ഗാവ്ഖൗനി ചതുപ്പിൽ അവസാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇത് 400 കിലോമീറ്റർ (249 മൈൽ) ദൂരത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്നു.

ഇറാനിലെ സീസണൽ ആയി മാത്രം ഒഴുകുന്ന പല നദികളിൽനിന്നും നദികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വർഷം മുഴുവനും സയാന്ദെരുദ്  നദിയിൽ ഗണ്യമായ തോതിൽ ഒഴുക്കുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് എസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലെത്തുന്നതിനുമുമ്പ് മറ്റ് വെള്ളം തിരിച്ചുവിടുന്നതിനാൽ അത് വരണ്ടുപോകുന്നു. 2010 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, വർഷങ്ങളോളം സീസണൽ ഡ്രൈ-ഔട്ടുകൾക്ക് ശേഷം നദിയുടെ താഴ്ന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും വറ്റിപ്പോയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700/iran-s-largest-river-in-the-central-plateau-dries-up/ BBC NEWS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180703050237/https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700/iran-s-largest-river-in-the-central-plateau-dries-up|date=2018-07-03}} : &quot;The Zayandeh rood river in Isfahan, one of Iran's main tourist attraction, has dried up.&quot;&lt;/ref&gt;

41,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (16,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തീർണ്ണമുള്ള സയാന്ദെരുദ് നദീതടം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 3,974 മീറ്റർ (13,038 അടി) മുതൽ 1,466 മീറ്റർ (4,810 അടി) വരെ ഉയരത്തിലാണ്. ശരാശരി 130 മില്ലിമീറ്റർ (5 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്ന ഇവിടുത്തെ പ്രതിമാസ ശരാശരി താപനില 3 °C (37 °F) മുതൽ 29 °C (84 °F) വരെയാണ്. സയാന്ദെരുദ് നദീതടത്തിലെ 2,700 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (1,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) ജലസേചന ഭൂമിയിലേയ്ക്ക്, സയാന്ദേ നദിയിലെ ഒമ്പത് പ്രധാന ഹൈഡ്രോളിക് യൂണിറ്റുകളിൽ നിന്നും, കിണറുകളിൽ നിന്നും, ഖാനത്തിൽ നിന്നും, ലാറ്ററൽ താഴ്‌വരകളിലെ നീരുറവകളിൽ നിന്നുമാണ് ജലം  ലഭിക്കുന്നത്. മധ്യ ഇറാനിലെ [[ഇസ്ഫഹാൻ പ്രവിശ്യ|ഇസ്ഫഹാൻ]], യാസ്ദ് പ്രവിശ്യകളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് സയാന്ദെരുദ് നദി ജീവജലം നൽകുന്നു. വെള്ളം വറ്റുന്നതിനു മുമ്പ്, നഗരപ്രദേശങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള വെള്ളം തിരിച്ചുവിടലിൽ ഒരാൾക്ക് പ്രതിദിനം 240 ലിറ്റർ (63 യുഎസ് ഗാലൺ/53 ഇമ്പീരിയൽ ഗാലൺ) വെള്ളവും ഗ്രാമങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ളതിൽ 150 ലിറ്റർ (40 യുഎസ് ഗാലൺ/33 ഇംപി ഗാലൺ) ജലവും ലഭിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iwmi.cgiar.org/assessment/FILES/word/ProjectDocuments/BasinFactSheets/Zayandeh%20Rud%20Basin%20short%20profile.pdf|title=&quot;Zayandeh River Basin Short Profile&quot; International Water Management Institute, Sri Lanka|access-date=2007-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070610052836/http://www.iwmi.cgiar.org/Assessment/FILES/word/ProjectDocuments/BasinFactSheets/Zayandeh%20Rud%20Basin%20short%20profile.pdf|archive-date=2007-06-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1970-കളിൽ, നദിയുടെ ഒഴുക്ക് പ്രതിവർഷം 1.2 ഘന കിലോമീറ്റർ (0.3 ഘന മൈൽ) അല്ലെങ്കിൽ സെക്കൻഡിൽ 38 ഘന മീറ്റർ (1,340 ഘന അടി) ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Beaumont427&quot;&gt;Beaumont, Peter (October 1974) &quot;Water Resource Development in Iran&quot; ''The Geographical Journal'' 140(3):  pp. 418-431, p. 427&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ആളുകൾ സയാന്ദെരുദ് നദീതടത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നു. ബിസി ആറാം സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ സയാന്ദെരുദ് നദീതീരത്ത് അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചിരുന്ന ഒരു പുരാതന ചരിത്രാതീത സംസ്കാരമായിരുന്ന സയാന്ദെരുദ് നദീതട സംസ്കാരം. ഈ നദി ഇറാനിലെ ഇസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നുത്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, [[സഫവി സാമ്രാജ്യം|സഫാവിദ്]] രാജവംശത്തിന്റെ പണ്ഡിതനും ഉപദേശകനുമായിരുന്ന ബഹാ അൽ-ദിൻ അൽ-അമിലി, ഇസ്ഫഹാന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് സയാന്ദെരുദ് നദീജലം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു കനാൽ സംവിധാനം (മാദി) രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത് നിർമ്മിച്ചിരുന്നു.

അമേരിക്കൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകരും പേർഷ്യൻ കലാ ചരിത്രകാരന്മാരുമായ ആർതർ ഉപാം പോപ്പിനെയും ഭാര്യ ഫിലിസ് അക്കർമാനെയും നദീതീരത്തുള്ള ഒരു ചെറിയ ശവകുടീരത്തിലാണ് അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Erdbrink|first=Thomas|date=2014-04-14|title=American's Wish for Iranian Burial Riles Hard-Liners|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/04/14/world/middleeast/americans-wish-for-iranian-burial-riles-hard-liners.html|access-date=2021-09-10|issn=0362-4331|archive-date=2021-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910141529/https://www.nytimes.com/2014/04/14/world/middleeast/americans-wish-for-iranian-burial-riles-hard-liners.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഇറാനിയൻ, മധ്യേഷ്യൻ പഠനങ്ങളിലൂടെ പ്രശസ്തനായ അമേരിക്കൻ പണ്ഡിതനായ റിച്ചാർഡ് എൻ. ഫ്രൈയും അവിടെ അടക്കം ചെയ്യണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.payvand.com/news/05/apr/1127.html|title=Staff (18 April 2005) &quot;American Iranologist Wills wants to be Buried in Isfahan, Iran&quot; ''Cultural Heritage News Agency'' Iran|access-date=20 December 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20051012210038/http://www.payvand.com/news/05/apr/1127.html|archive-date=12 October 2005|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>a4a95hianym64e2l3i0t6dmkhdjwsq8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682474</id>
      <parentid>4682467</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14744" sha1="rvlty0k9qbzki7pi2mj4zkiawlmspdf" xml:space="preserve">{{Infobox river
  | name              = സയാന്ദെരുദ് നദി
  | native_name       ={{native name|fa-Latn|Zayandehrud}}
  | image             = Zayandeh Rud River.jpg
  | image_caption     = സയാന്ദെരുദ്
  | source1_location  = [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ]]
  | mouth_location    = [[ഗാവ്ഖൗനി]] ([[endorheic]])
  | subdivision_type1 = Country
  | subdivision_name1 = [[ഇറാൻ]]
  | length            = {{convert|400|km|mi|0|abbr=on}}
  | source1_elevation = {{convert|3974|m|ft|0|abbr=on}}
  | mouth_elevation   = {{convert|1466|m|ft|0|abbr=on}}
  | discharge1_avg    = {{convert|38|m3/s|cuft/s|abbr=on}} 
  | basin_size        = {{convert|41500|km2|sqmi|-1|abbr=on}}
  | extra = {{Designation list
  | embed = yes
  | designation1 = Ramsar
  | designation1_offname = Gavkhouni Lake and marshes of the lower Zaindeh Rud
  | designation1_date = 23 June 1975
  | designation1_number = 53&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gavkhouni Lake and marshes of the lower Zaindeh Rud|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/53|access-date=25 April 2018|archive-date=15 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190115023018/https://rsis.ramsar.org/ris/53|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
  | mapframe = yes
  | mapframe-point    = none  	
}}
സയാന്ദെരുദ് അല്ലെങ്കിൽ സയാൻന്ദെഹ്രുദ് (പേർഷ്യൻ: Zāyanderūd, زایندهرود; ) മധ്യ ഇറാനിൽ, ഇറാനിയൻ പീഠഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[ചാഹർമഹൽ, ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യ|ചഹാർമഹല,്‍ ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യയിലുള്ള]] [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ|സാഗ്രോസ് പർവതനിരകളിലെ]] സർദ്-കുഹ് ഉപനിരയിൽ നിന്നാണ് സയാന്ദെരുദ് നദി ആരംഭിക്കുന്നത്. [[ഇസ്ഫഹാൻ]] (എസ്ഫഹാൻ) നഗരത്തിന് തെക്കുകിഴക്കായി ഒരു സീസണൽ ഉപ്പ് തടാകമായ ഗാവ്ഖൗനി ചതുപ്പിൽ അവസാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇത് 400 കിലോമീറ്റർ (249 മൈൽ) ദൂരത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്നു.

ഇറാനിലെ സീസണൽ ആയി മാത്രം ഒഴുകുന്ന പല നദികളിൽനിന്നും നദികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വർഷം മുഴുവനും സയാന്ദെരുദ്  നദിയിൽ ഗണ്യമായ തോതിൽ ഒഴുക്കുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് എസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലെത്തുന്നതിനുമുമ്പ് മറ്റ് വെള്ളം തിരിച്ചുവിടുന്നതിനാൽ അത് വരണ്ടുപോകുന്നു. 2010 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, വർഷങ്ങളോളം സീസണൽ ഡ്രൈ-ഔട്ടുകൾക്ക് ശേഷം നദിയുടെ താഴ്ന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും വറ്റിപ്പോയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700/iran-s-largest-river-in-the-central-plateau-dries-up/ BBC NEWS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180703050237/https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700/iran-s-largest-river-in-the-central-plateau-dries-up|date=2018-07-03}} : &quot;The Zayandeh rood river in Isfahan, one of Iran's main tourist attraction, has dried up.&quot;&lt;/ref&gt;

41,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (16,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തീർണ്ണമുള്ള സയാന്ദെരുദ് നദീതടം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 3,974 മീറ്റർ (13,038 അടി) മുതൽ 1,466 മീറ്റർ (4,810 അടി) വരെ ഉയരത്തിലാണ്. ശരാശരി 130 മില്ലിമീറ്റർ (5 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്ന ഇവിടുത്തെ പ്രതിമാസ ശരാശരി താപനില 3 °C (37 °F) മുതൽ 29 °C (84 °F) വരെയാണ്. സയാന്ദെരുദ് നദീതടത്തിലെ 2,700 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (1,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) ജലസേചന ഭൂമിയിലേയ്ക്ക്, സയാന്ദേ നദിയിലെ ഒമ്പത് പ്രധാന ഹൈഡ്രോളിക് യൂണിറ്റുകളിൽ നിന്നും, കിണറുകളിൽ നിന്നും, ഖാനത്തിൽ നിന്നും, ലാറ്ററൽ താഴ്‌വരകളിലെ നീരുറവകളിൽ നിന്നുമാണ് ജലം  ലഭിക്കുന്നത്. മധ്യ ഇറാനിലെ [[ഇസ്ഫഹാൻ പ്രവിശ്യ|ഇസ്ഫഹാൻ]], യാസ്ദ് പ്രവിശ്യകളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് സയാന്ദെരുദ് നദി ജീവജലം നൽകുന്നു. വെള്ളം വറ്റുന്നതിനു മുമ്പ്, നഗരപ്രദേശങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള വെള്ളം തിരിച്ചുവിടലിൽ ഒരാൾക്ക് പ്രതിദിനം 240 ലിറ്റർ (63 യുഎസ് ഗാലൺ/53 ഇമ്പീരിയൽ ഗാലൺ) വെള്ളവും ഗ്രാമങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ളതിൽ 150 ലിറ്റർ (40 യുഎസ് ഗാലൺ/33 ഇംപി ഗാലൺ) ജലവും ലഭിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iwmi.cgiar.org/assessment/FILES/word/ProjectDocuments/BasinFactSheets/Zayandeh%20Rud%20Basin%20short%20profile.pdf|title=&quot;Zayandeh River Basin Short Profile&quot; International Water Management Institute, Sri Lanka|access-date=2007-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070610052836/http://www.iwmi.cgiar.org/Assessment/FILES/word/ProjectDocuments/BasinFactSheets/Zayandeh%20Rud%20Basin%20short%20profile.pdf|archive-date=2007-06-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1970-കളിൽ, നദിയുടെ ഒഴുക്ക് പ്രതിവർഷം 1.2 ഘന കിലോമീറ്റർ (0.3 ഘന മൈൽ) അല്ലെങ്കിൽ സെക്കൻഡിൽ 38 ഘന മീറ്റർ (1,340 ഘന അടി) ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Beaumont427&quot;&gt;Beaumont, Peter (October 1974) &quot;Water Resource Development in Iran&quot; ''The Geographical Journal'' 140(3):  pp. 418-431, p. 427&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ആളുകൾ സയാന്ദെരുദ് നദീതടത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നു. ബിസി ആറാം സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ സയാന്ദെരുദ് നദീതീരത്ത് അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചിരുന്ന ഒരു പുരാതന ചരിത്രാതീത സംസ്കാരമായിരുന്ന സയാന്ദെരുദ് നദീതട സംസ്കാരം. ഈ നദി ഇറാനിലെ ഇസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നുത്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, [[സഫവി സാമ്രാജ്യം|സഫാവിദ്]] രാജവംശത്തിന്റെ പണ്ഡിതനും ഉപദേശകനുമായിരുന്ന ബഹാ അൽ-ദിൻ അൽ-അമിലി, ഇസ്ഫഹാന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് സയാന്ദെരുദ് നദീജലം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു കനാൽ സംവിധാനം (മാദി) രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത് നിർമ്മിച്ചിരുന്നു.

അമേരിക്കൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകരും പേർഷ്യൻ കലാ ചരിത്രകാരന്മാരുമായ ആർതർ ഉപാം പോപ്പിനെയും ഭാര്യ ഫിലിസ് അക്കർമാനെയും നദീതീരത്തുള്ള ഒരു ചെറിയ ശവകുടീരത്തിലാണ് അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Erdbrink|first=Thomas|date=2014-04-14|title=American's Wish for Iranian Burial Riles Hard-Liners|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/04/14/world/middleeast/americans-wish-for-iranian-burial-riles-hard-liners.html|access-date=2021-09-10|issn=0362-4331|archive-date=2021-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910141529/https://www.nytimes.com/2014/04/14/world/middleeast/americans-wish-for-iranian-burial-riles-hard-liners.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഇറാനിയൻ, മധ്യേഷ്യൻ പഠനങ്ങളിലൂടെ പ്രശസ്തനായ അമേരിക്കൻ പണ്ഡിതനായ റിച്ചാർഡ് എൻ. ഫ്രൈയും അവിടെ അടക്കം ചെയ്യണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== നദിയിലെ വറ്റിവരളൽ ==
2006 മുതൽ സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ സ്ഥിരമായ ഒഴുക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടതോടെ ഈ നഗരത്തിലെ ജനങ്ങളും കർഷകരും ജലക്ഷാമ പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്നു. മഞ്ഞും മഴയും ഇല്ലാത്തതിനാൽ ജലക്ഷാമം ഉണ്ടായതിനു പുറമേ, സയാന്ദെരുദ് വറ്റാനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ഇവ താഴെപ്പറയുന്ന കാരണങ്ങളിൽ ഇത് സംഗ്രഹിക്കാം: &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.payvand.com/news/05/apr/1127.html|title=Staff (18 April 2005) &quot;American Iranologist Wills wants to be Buried in Isfahan, Iran&quot; ''Cultural Heritage News Agency'' Iran|access-date=20 December 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20051012210038/http://www.payvand.com/news/05/apr/1127.html|archive-date=12 October 2005|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

- ചഹർമഹൽ, ബക്തിയാരി പ്രവിശ്യ, ഫരീദാൻ മേഖല എന്നിവിടങ്ങളിലെ സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ ഉപരിഭാഗത്തുള്ള 180,000 ഹെക്ടർ പ്രകൃതിവിഭവ മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ ഉദ്യാനങ്ങളാക്കി മാറ്റി.

- നദിയുടെ നീർത്തട പ്രദേശങ്ങളിൽ കാർഷിക വികസനത്തിനായി ഘടനാപരമായ അണക്കെട്ടുകളും ജലസംഭരണികളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ തീരത്ത് ഇസ്ഫഹാൻ അയൺ സ്മെൽറ്റർ, ഇസ്ഫഹാൻ ഓയിൽ റിഫൈനറി, ഇസ്ഫഹാൻ പെട്രോകെമിക്കൽ, കെമിക്കൽ ഇൻഡസ്ട്രീസ്, മൊബാറക്കെ സ്റ്റീൽ കമ്പനി, സെപഹാൻ ഓയിൽ കമ്പനി തുടങ്ങിയ വലിയ വ്യവസായങ്ങളും പവർ പ്ലാന്റുകൾ പോലെ ധാരാളം വെള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്ന നിരവധി വ്യവസായങ്ങളു സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.

നദിയുടെ വരൾച്ച നദിയോരത്തുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് നിവാസികളെ തൊഴിൽരഹിതരാക്കുകയും അവർ മറ്റ് പ്രവിശ്യകളിലേക്കോ ഇസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലേക്കോ കാലാനുസൃതമായി അല്ലെങ്കിൽ പൂർണ്ണമായോ കുടിയേറാൻ കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഇത് കർഷകർക്ക് വളരെയധികം നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തിവച്ചിതോടെ ഈ വർഷങ്ങളിൽ ഇസ്ഫഹാനിലെ കർഷകർ വ്യത്യസ്ത സമയങ്ങളിൽ കലാപങ്ങളും പ്രതിഷേധങ്ങളും നടത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Iranian tourist attraction dries up|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700|access-date=2023-04-19|archive-date=2023-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419114148/https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=AFP|title=Thousands protest dried-up river in Iran's Isfahan as water crisis swells|url=https://www.timesofisrael.com/thousands-protest-dried-up-river-in-irans-isfahan-as-water-crisis-swells/|access-date=2023-04-19|website=[[The Times of Israel]]|language=en-US|archive-date=2023-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419114439/https://www.timesofisrael.com/thousands-protest-dried-up-river-in-irans-isfahan-as-water-crisis-swells/|url-status=live|issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>rvlty0k9qbzki7pi2mj4zkiawlmspdf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682475</id>
      <parentid>4682474</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16268" sha1="277icy0fj2ghj6p63f2ny5dpzz7zhan" xml:space="preserve">{{Infobox river
  | name              = സയാന്ദെരുദ് നദി
  | native_name       ={{native name|fa-Latn|Zayandehrud}}
  | image             = Zayandeh Rud River.jpg
  | image_caption     = സയാന്ദെരുദ്
  | source1_location  = [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ]]
  | mouth_location    = [[ഗാവ്ഖൗനി]] ([[endorheic]])
  | subdivision_type1 = Country
  | subdivision_name1 = [[ഇറാൻ]]
  | length            = {{convert|400|km|mi|0|abbr=on}}
  | source1_elevation = {{convert|3974|m|ft|0|abbr=on}}
  | mouth_elevation   = {{convert|1466|m|ft|0|abbr=on}}
  | discharge1_avg    = {{convert|38|m3/s|cuft/s|abbr=on}} 
  | basin_size        = {{convert|41500|km2|sqmi|-1|abbr=on}}
  | extra = {{Designation list
  | embed = yes
  | designation1 = Ramsar
  | designation1_offname = Gavkhouni Lake and marshes of the lower Zaindeh Rud
  | designation1_date = 23 June 1975
  | designation1_number = 53&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gavkhouni Lake and marshes of the lower Zaindeh Rud|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/53|access-date=25 April 2018|archive-date=15 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190115023018/https://rsis.ramsar.org/ris/53|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
  | mapframe = yes
  | mapframe-point    = none  	
}}
സയാന്ദെരുദ് അല്ലെങ്കിൽ സയാൻന്ദെഹ്രുദ് (പേർഷ്യൻ: Zāyanderūd, زایندهرود; ) മധ്യ ഇറാനിൽ, ഇറാനിയൻ പീഠഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[ചാഹർമഹൽ, ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യ|ചഹാർമഹല,്‍ ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യയിലുള്ള]] [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ|സാഗ്രോസ് പർവതനിരകളിലെ]] സർദ്-കുഹ് ഉപനിരയിൽ നിന്നാണ് സയാന്ദെരുദ് നദി ആരംഭിക്കുന്നത്. [[ഇസ്ഫഹാൻ]] (എസ്ഫഹാൻ) നഗരത്തിന് തെക്കുകിഴക്കായി ഒരു സീസണൽ ഉപ്പ് തടാകമായ ഗാവ്ഖൗനി ചതുപ്പിൽ അവസാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇത് 400 കിലോമീറ്റർ (249 മൈൽ) ദൂരത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്നു.

ഇറാനിലെ സീസണൽ ആയി മാത്രം ഒഴുകുന്ന പല നദികളിൽനിന്നും നദികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വർഷം മുഴുവനും സയാന്ദെരുദ്  നദിയിൽ ഗണ്യമായ തോതിൽ ഒഴുക്കുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് എസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലെത്തുന്നതിനുമുമ്പ് മറ്റ് വെള്ളം തിരിച്ചുവിടുന്നതിനാൽ അത് വരണ്ടുപോകുന്നു. 2010 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, വർഷങ്ങളോളം സീസണൽ ഡ്രൈ-ഔട്ടുകൾക്ക് ശേഷം നദിയുടെ താഴ്ന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും വറ്റിപ്പോയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700/iran-s-largest-river-in-the-central-plateau-dries-up/ BBC NEWS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180703050237/https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700/iran-s-largest-river-in-the-central-plateau-dries-up|date=2018-07-03}} : &quot;The Zayandeh rood river in Isfahan, one of Iran's main tourist attraction, has dried up.&quot;&lt;/ref&gt;

41,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (16,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തീർണ്ണമുള്ള സയാന്ദെരുദ് നദീതടം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 3,974 മീറ്റർ (13,038 അടി) മുതൽ 1,466 മീറ്റർ (4,810 അടി) വരെ ഉയരത്തിലാണ്. ശരാശരി 130 മില്ലിമീറ്റർ (5 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്ന ഇവിടുത്തെ പ്രതിമാസ ശരാശരി താപനില 3 °C (37 °F) മുതൽ 29 °C (84 °F) വരെയാണ്. സയാന്ദെരുദ് നദീതടത്തിലെ 2,700 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (1,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) ജലസേചന ഭൂമിയിലേയ്ക്ക്, സയാന്ദേ നദിയിലെ ഒമ്പത് പ്രധാന ഹൈഡ്രോളിക് യൂണിറ്റുകളിൽ നിന്നും, കിണറുകളിൽ നിന്നും, ഖാനത്തിൽ നിന്നും, ലാറ്ററൽ താഴ്‌വരകളിലെ നീരുറവകളിൽ നിന്നുമാണ് ജലം  ലഭിക്കുന്നത്. മധ്യ ഇറാനിലെ [[ഇസ്ഫഹാൻ പ്രവിശ്യ|ഇസ്ഫഹാൻ]], യാസ്ദ് പ്രവിശ്യകളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് സയാന്ദെരുദ് നദി ജീവജലം നൽകുന്നു. വെള്ളം വറ്റുന്നതിനു മുമ്പ്, നഗരപ്രദേശങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള വെള്ളം തിരിച്ചുവിടലിൽ ഒരാൾക്ക് പ്രതിദിനം 240 ലിറ്റർ (63 യുഎസ് ഗാലൺ/53 ഇമ്പീരിയൽ ഗാലൺ) വെള്ളവും ഗ്രാമങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ളതിൽ 150 ലിറ്റർ (40 യുഎസ് ഗാലൺ/33 ഇംപി ഗാലൺ) ജലവും ലഭിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iwmi.cgiar.org/assessment/FILES/word/ProjectDocuments/BasinFactSheets/Zayandeh%20Rud%20Basin%20short%20profile.pdf|title=&quot;Zayandeh River Basin Short Profile&quot; International Water Management Institute, Sri Lanka|access-date=2007-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070610052836/http://www.iwmi.cgiar.org/Assessment/FILES/word/ProjectDocuments/BasinFactSheets/Zayandeh%20Rud%20Basin%20short%20profile.pdf|archive-date=2007-06-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1970-കളിൽ, നദിയുടെ ഒഴുക്ക് പ്രതിവർഷം 1.2 ഘന കിലോമീറ്റർ (0.3 ഘന മൈൽ) അല്ലെങ്കിൽ സെക്കൻഡിൽ 38 ഘന മീറ്റർ (1,340 ഘന അടി) ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Beaumont427&quot;&gt;Beaumont, Peter (October 1974) &quot;Water Resource Development in Iran&quot; ''The Geographical Journal'' 140(3):  pp. 418-431, p. 427&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ആളുകൾ സയാന്ദെരുദ് നദീതടത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നു. ബിസി ആറാം സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ സയാന്ദെരുദ് നദീതീരത്ത് അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചിരുന്ന ഒരു പുരാതന ചരിത്രാതീത സംസ്കാരമായിരുന്ന സയാന്ദെരുദ് നദീതട സംസ്കാരം. ഈ നദി ഇറാനിലെ ഇസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നുത്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, [[സഫവി സാമ്രാജ്യം|സഫാവിദ്]] രാജവംശത്തിന്റെ പണ്ഡിതനും ഉപദേശകനുമായിരുന്ന ബഹാ അൽ-ദിൻ അൽ-അമിലി, ഇസ്ഫഹാന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് സയാന്ദെരുദ് നദീജലം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു കനാൽ സംവിധാനം (മാദി) രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത് നിർമ്മിച്ചിരുന്നു.

അമേരിക്കൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകരും പേർഷ്യൻ കലാ ചരിത്രകാരന്മാരുമായ ആർതർ ഉപാം പോപ്പിനെയും ഭാര്യ ഫിലിസ് അക്കർമാനെയും നദീതീരത്തുള്ള ഒരു ചെറിയ ശവകുടീരത്തിലാണ് അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Erdbrink|first=Thomas|date=2014-04-14|title=American's Wish for Iranian Burial Riles Hard-Liners|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/04/14/world/middleeast/americans-wish-for-iranian-burial-riles-hard-liners.html|access-date=2021-09-10|issn=0362-4331|archive-date=2021-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910141529/https://www.nytimes.com/2014/04/14/world/middleeast/americans-wish-for-iranian-burial-riles-hard-liners.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഇറാനിയൻ, മധ്യേഷ്യൻ പഠനങ്ങളിലൂടെ പ്രശസ്തനായ അമേരിക്കൻ പണ്ഡിതനായ റിച്ചാർഡ് എൻ. ഫ്രൈയും അവിടെ അടക്കം ചെയ്യണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജലവിനയോഗവും വിഭജനവും ==
1960-കൾ വരെ ഇസ്ഫഹാൻ പ്രവിശ്യയിലെ ജലവിതരണം പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു പ്രമാണമായ തോമറിനെ പിന്തുടർന്നായിരുന്ന. തോമർ പ്രമാണ പ്രകാരം സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ ഒഴുക്കിനെ 33 ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചുകൊണ്ട് അവ മേഖലയിലെ എട്ട് പ്രധാന ജില്ലകൾക്ക് പ്രത്യേകമായി അനുവദിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Beaumont421&quot;&gt;Beaumont, Peter (October 1974) &quot;Water Resource Development in Iran&quot; ''The Geographical Journal'' 140(3):  pp. 418-431, p. 421&lt;/ref&gt; ജില്ലാ തലത്തിൽ ജലപ്രവാഹം സമയാടിസ്ഥാനത്തിലോ വേരിയബിൾ വെയറുകളുടെ ഉപയോഗത്തിലൂടെയോ വിഭജിച്ചതിനാൽ, ഒഴുക്കിന്റെ ഉയരം പരിഗണിക്കാതെ അനുപാതം നിലനിർത്താൻ കഴിയുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Beaumont4212&quot;&gt;Beaumont, Peter (October 1974) &quot;Water Resource Development in Iran&quot; ''The Geographical Journal'' 140(3):  pp. 418-431, p. 421&lt;/ref&gt;

== നദിയിലെ വറ്റിവരളൽ ==
2006 മുതൽ സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ സ്ഥിരമായ ഒഴുക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടതോടെ ഈ നഗരത്തിലെ ജനങ്ങളും കർഷകരും ജലക്ഷാമ പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്നു. മഞ്ഞും മഴയും ഇല്ലാത്തതിനാൽ ജലക്ഷാമം ഉണ്ടായതിനു പുറമേ, സയാന്ദെരുദ് വറ്റാനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ഇവ താഴെപ്പറയുന്ന കാരണങ്ങളിൽ ഇത് സംഗ്രഹിക്കാം: &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.payvand.com/news/05/apr/1127.html|title=Staff (18 April 2005) &quot;American Iranologist Wills wants to be Buried in Isfahan, Iran&quot; ''Cultural Heritage News Agency'' Iran|access-date=20 December 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20051012210038/http://www.payvand.com/news/05/apr/1127.html|archive-date=12 October 2005|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

- ചഹർമഹൽ, ബക്തിയാരി പ്രവിശ്യ, ഫരീദാൻ മേഖല എന്നിവിടങ്ങളിലെ സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ ഉപരിഭാഗത്തുള്ള 180,000 ഹെക്ടർ പ്രകൃതിവിഭവ മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ ഉദ്യാനങ്ങളാക്കി മാറ്റി.

- നദിയുടെ നീർത്തട പ്രദേശങ്ങളിൽ കാർഷിക വികസനത്തിനായി ഘടനാപരമായ അണക്കെട്ടുകളും ജലസംഭരണികളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ തീരത്ത് ഇസ്ഫഹാൻ അയൺ സ്മെൽറ്റർ, ഇസ്ഫഹാൻ ഓയിൽ റിഫൈനറി, ഇസ്ഫഹാൻ പെട്രോകെമിക്കൽ, കെമിക്കൽ ഇൻഡസ്ട്രീസ്, മൊബാറക്കെ സ്റ്റീൽ കമ്പനി, സെപഹാൻ ഓയിൽ കമ്പനി തുടങ്ങിയ വലിയ വ്യവസായങ്ങളും പവർ പ്ലാന്റുകൾ പോലെ ധാരാളം വെള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്ന നിരവധി വ്യവസായങ്ങളു സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.

നദിയുടെ വരൾച്ച നദിയോരത്തുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് നിവാസികളെ തൊഴിൽരഹിതരാക്കുകയും അവർ മറ്റ് പ്രവിശ്യകളിലേക്കോ ഇസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലേക്കോ കാലാനുസൃതമായി അല്ലെങ്കിൽ പൂർണ്ണമായോ കുടിയേറാൻ കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഇത് കർഷകർക്ക് വളരെയധികം നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തിവച്ചിതോടെ ഈ വർഷങ്ങളിൽ ഇസ്ഫഹാനിലെ കർഷകർ വ്യത്യസ്ത സമയങ്ങളിൽ കലാപങ്ങളും പ്രതിഷേധങ്ങളും നടത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Iranian tourist attraction dries up|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700|access-date=2023-04-19|archive-date=2023-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419114148/https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=AFP|title=Thousands protest dried-up river in Iran's Isfahan as water crisis swells|url=https://www.timesofisrael.com/thousands-protest-dried-up-river-in-irans-isfahan-as-water-crisis-swells/|access-date=2023-04-19|website=[[The Times of Israel]]|language=en-US|archive-date=2023-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419114439/https://www.timesofisrael.com/thousands-protest-dried-up-river-in-irans-isfahan-as-water-crisis-swells/|url-status=live|issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>277icy0fj2ghj6p63f2ny5dpzz7zhan</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682476</id>
      <parentid>4682475</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജലവിനയോഗവും വിഭജനവും */</comment>
      <origin>4682476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18139" sha1="jt3wuhfsfnr64xmsbfj5xj9cp12t595" xml:space="preserve">{{Infobox river
  | name              = സയാന്ദെരുദ് നദി
  | native_name       ={{native name|fa-Latn|Zayandehrud}}
  | image             = Zayandeh Rud River.jpg
  | image_caption     = സയാന്ദെരുദ്
  | source1_location  = [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ]]
  | mouth_location    = [[ഗാവ്ഖൗനി]] ([[endorheic]])
  | subdivision_type1 = Country
  | subdivision_name1 = [[ഇറാൻ]]
  | length            = {{convert|400|km|mi|0|abbr=on}}
  | source1_elevation = {{convert|3974|m|ft|0|abbr=on}}
  | mouth_elevation   = {{convert|1466|m|ft|0|abbr=on}}
  | discharge1_avg    = {{convert|38|m3/s|cuft/s|abbr=on}} 
  | basin_size        = {{convert|41500|km2|sqmi|-1|abbr=on}}
  | extra = {{Designation list
  | embed = yes
  | designation1 = Ramsar
  | designation1_offname = Gavkhouni Lake and marshes of the lower Zaindeh Rud
  | designation1_date = 23 June 1975
  | designation1_number = 53&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gavkhouni Lake and marshes of the lower Zaindeh Rud|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/53|access-date=25 April 2018|archive-date=15 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190115023018/https://rsis.ramsar.org/ris/53|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
  | mapframe = yes
  | mapframe-point    = none  	
}}
സയാന്ദെരുദ് അല്ലെങ്കിൽ സയാൻന്ദെഹ്രുദ് (പേർഷ്യൻ: Zāyanderūd, زایندهرود; ) മധ്യ ഇറാനിൽ, ഇറാനിയൻ പീഠഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദിയാണ്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[ചാഹർമഹൽ, ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യ|ചഹാർമഹല,്‍ ബഖ്തിയാരി പ്രവിശ്യയിലുള്ള]] [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ|സാഗ്രോസ് പർവതനിരകളിലെ]] സർദ്-കുഹ് ഉപനിരയിൽ നിന്നാണ് സയാന്ദെരുദ് നദി ആരംഭിക്കുന്നത്. [[ഇസ്ഫഹാൻ]] (എസ്ഫഹാൻ) നഗരത്തിന് തെക്കുകിഴക്കായി ഒരു സീസണൽ ഉപ്പ് തടാകമായ ഗാവ്ഖൗനി ചതുപ്പിൽ അവസാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇത് 400 കിലോമീറ്റർ (249 മൈൽ) ദൂരത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്നു.

ഇറാനിലെ സീസണൽ ആയി മാത്രം ഒഴുകുന്ന പല നദികളിൽനിന്നും നദികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വർഷം മുഴുവനും സയാന്ദെരുദ്  നദിയിൽ ഗണ്യമായ തോതിൽ ഒഴുക്കുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് എസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലെത്തുന്നതിനുമുമ്പ് മറ്റ് വെള്ളം തിരിച്ചുവിടുന്നതിനാൽ അത് വരണ്ടുപോകുന്നു. 2010 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, വർഷങ്ങളോളം സീസണൽ ഡ്രൈ-ഔട്ടുകൾക്ക് ശേഷം നദിയുടെ താഴ്ന്ന ഭാഗങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും വറ്റിപ്പോയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700/iran-s-largest-river-in-the-central-plateau-dries-up/ BBC NEWS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180703050237/https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700/iran-s-largest-river-in-the-central-plateau-dries-up|date=2018-07-03}} : &quot;The Zayandeh rood river in Isfahan, one of Iran's main tourist attraction, has dried up.&quot;&lt;/ref&gt;

41,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (16,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തീർണ്ണമുള്ള സയാന്ദെരുദ് നദീതടം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 3,974 മീറ്റർ (13,038 അടി) മുതൽ 1,466 മീറ്റർ (4,810 അടി) വരെ ഉയരത്തിലാണ്. ശരാശരി 130 മില്ലിമീറ്റർ (5 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്ന ഇവിടുത്തെ പ്രതിമാസ ശരാശരി താപനില 3 °C (37 °F) മുതൽ 29 °C (84 °F) വരെയാണ്. സയാന്ദെരുദ് നദീതടത്തിലെ 2,700 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (1,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) ജലസേചന ഭൂമിയിലേയ്ക്ക്, സയാന്ദേ നദിയിലെ ഒമ്പത് പ്രധാന ഹൈഡ്രോളിക് യൂണിറ്റുകളിൽ നിന്നും, കിണറുകളിൽ നിന്നും, ഖാനത്തിൽ നിന്നും, ലാറ്ററൽ താഴ്‌വരകളിലെ നീരുറവകളിൽ നിന്നുമാണ് ജലം  ലഭിക്കുന്നത്. മധ്യ ഇറാനിലെ [[ഇസ്ഫഹാൻ പ്രവിശ്യ|ഇസ്ഫഹാൻ]], യാസ്ദ് പ്രവിശ്യകളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് സയാന്ദെരുദ് നദി ജീവജലം നൽകുന്നു. വെള്ളം വറ്റുന്നതിനു മുമ്പ്, നഗരപ്രദേശങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള വെള്ളം തിരിച്ചുവിടലിൽ ഒരാൾക്ക് പ്രതിദിനം 240 ലിറ്റർ (63 യുഎസ് ഗാലൺ/53 ഇമ്പീരിയൽ ഗാലൺ) വെള്ളവും ഗ്രാമങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ളതിൽ 150 ലിറ്റർ (40 യുഎസ് ഗാലൺ/33 ഇംപി ഗാലൺ) ജലവും ലഭിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iwmi.cgiar.org/assessment/FILES/word/ProjectDocuments/BasinFactSheets/Zayandeh%20Rud%20Basin%20short%20profile.pdf|title=&quot;Zayandeh River Basin Short Profile&quot; International Water Management Institute, Sri Lanka|access-date=2007-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070610052836/http://www.iwmi.cgiar.org/Assessment/FILES/word/ProjectDocuments/BasinFactSheets/Zayandeh%20Rud%20Basin%20short%20profile.pdf|archive-date=2007-06-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1970-കളിൽ, നദിയുടെ ഒഴുക്ക് പ്രതിവർഷം 1.2 ഘന കിലോമീറ്റർ (0.3 ഘന മൈൽ) അല്ലെങ്കിൽ സെക്കൻഡിൽ 38 ഘന മീറ്റർ (1,340 ഘന അടി) ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Beaumont427&quot;&gt;Beaumont, Peter (October 1974) &quot;Water Resource Development in Iran&quot; ''The Geographical Journal'' 140(3):  pp. 418-431, p. 427&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ആളുകൾ സയാന്ദെരുദ് നദീതടത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നു. ബിസി ആറാം സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ സയാന്ദെരുദ് നദീതീരത്ത് അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചിരുന്ന ഒരു പുരാതന ചരിത്രാതീത സംസ്കാരമായിരുന്ന സയാന്ദെരുദ് നദീതട സംസ്കാരം. ഈ നദി ഇറാനിലെ ഇസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നുത്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, [[സഫവി സാമ്രാജ്യം|സഫാവിദ്]] രാജവംശത്തിന്റെ പണ്ഡിതനും ഉപദേശകനുമായിരുന്ന ബഹാ അൽ-ദിൻ അൽ-അമിലി, ഇസ്ഫഹാന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് സയാന്ദെരുദ് നദീജലം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു കനാൽ സംവിധാനം (മാദി) രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത് നിർമ്മിച്ചിരുന്നു.

അമേരിക്കൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകരും പേർഷ്യൻ കലാ ചരിത്രകാരന്മാരുമായ ആർതർ ഉപാം പോപ്പിനെയും ഭാര്യ ഫിലിസ് അക്കർമാനെയും നദീതീരത്തുള്ള ഒരു ചെറിയ ശവകുടീരത്തിലാണ് അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Erdbrink|first=Thomas|date=2014-04-14|title=American's Wish for Iranian Burial Riles Hard-Liners|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/04/14/world/middleeast/americans-wish-for-iranian-burial-riles-hard-liners.html|access-date=2021-09-10|issn=0362-4331|archive-date=2021-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910141529/https://www.nytimes.com/2014/04/14/world/middleeast/americans-wish-for-iranian-burial-riles-hard-liners.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഇറാനിയൻ, മധ്യേഷ്യൻ പഠനങ്ങളിലൂടെ പ്രശസ്തനായ അമേരിക്കൻ പണ്ഡിതനായ റിച്ചാർഡ് എൻ. ഫ്രൈയും അവിടെ അടക്കം ചെയ്യണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ജലവിനിയോഗവും വിഭജനവും ==
1960-കൾ വരെ ഇസ്ഫഹാൻ പ്രവിശ്യയിലെ ജലവിതരണം പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു പ്രമാണമായ തോമറിനെ പിന്തുടർന്നായിരുന്ന. തോമർ പ്രമാണ പ്രകാരം സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ ഒഴുക്കിനെ 33 ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചുകൊണ്ട് അവ മേഖലയിലെ എട്ട് പ്രധാന ജില്ലകൾക്ക് പ്രത്യേകമായി അനുവദിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Beaumont421&quot;&gt;Beaumont, Peter (October 1974) &quot;Water Resource Development in Iran&quot; ''The Geographical Journal'' 140(3):  pp. 418-431, p. 421&lt;/ref&gt; ജില്ലാ തലത്തിൽ ജലപ്രവാഹം സമയാടിസ്ഥാനത്തിലോ വേരിയബിൾ വെയറുകളുടെ ഉപയോഗത്തിലൂടെയോ വിഭജിച്ചതിനാൽ, ഒഴുക്കിന്റെ ഉയരം പരിഗണിക്കാതെ അനുപാതം നിലനിർത്താൻ കഴിയുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Beaumont4212&quot;&gt;Beaumont, Peter (October 1974) &quot;Water Resource Development in Iran&quot; ''The Geographical Journal'' 140(3):  pp. 418-431, p. 421&lt;/ref&gt;

നൂറ്റാണ്ടുകളായി [[ഇസ്ഫഹാൻ]] നഗരം ഒരു മരുപ്പച്ചയുള്ള വാസസ്ഥലമായിരുന്നതിനാൽ ചുറ്റുമുള്ള ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ഭൂമിക്കും സമൃദ്ധിക്കും പേരുകേട്ടതായിരുന്നു. 1960-കൾ വരെ വ്യാവസായികമായുള്ള ജലവിനിയോഗം വളരെ കുറവായിരുന്നതിനാൽ ദുർലഭമായ ജലസ്രോതസ്സുകൾ പ്രാഥമികമായി കൃഷിക്ക് മാത്രമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിച്ചിരുന്നു. നദീതടത്തിനുള്ളിലെ ജനസംഖ്യ വർദ്ധിക്കുകയും, പ്രത്യേകിച്ച് നഗരത്തിനുള്ളിൽ ജീവിതനിലവാരം ഉയരുകയും ചെയ്തതോടെ, ജലസ്രോതസ്സുകളുടെ മേലുള്ള സമ്മർദ്ദം ക്രമാനുഗതമായി വർദ്ധിക്കുകയും തോമർ പ്രമാണ പ്രകാരമുള്ള ജലവിഭജനം അതുമുതല്ഡ സാധ്യമാകാതെയും വന്നു. വലിയ ഉരുക്ക് വ്യവസായങ്ങൾക്കും മറ്റ് പുതിയ വ്യവസായങ്ങൾക്കും വലിയ തോതിൽ വെള്ളം ആവശ്യമായി വന്നു.&lt;ref name=&quot;Beaumont4272&quot;&gt;Beaumont, Peter (October 1974) &quot;Water Resource Development in Iran&quot; ''The Geographical Journal'' 140(3):  pp. 418-431, p. 427&lt;/ref&gt;

== നദിയിലെ വറ്റിവരളൽ ==
2006 മുതൽ സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ സ്ഥിരമായ ഒഴുക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടതോടെ ഈ നഗരത്തിലെ ജനങ്ങളും കർഷകരും ജലക്ഷാമ പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്നു. മഞ്ഞും മഴയും ഇല്ലാത്തതിനാൽ ജലക്ഷാമം ഉണ്ടായതിനു പുറമേ, സയാന്ദെരുദ് വറ്റാനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ഇവ താഴെപ്പറയുന്ന കാരണങ്ങളിൽ ഇത് സംഗ്രഹിക്കാം: &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.payvand.com/news/05/apr/1127.html|title=Staff (18 April 2005) &quot;American Iranologist Wills wants to be Buried in Isfahan, Iran&quot; ''Cultural Heritage News Agency'' Iran|access-date=20 December 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20051012210038/http://www.payvand.com/news/05/apr/1127.html|archive-date=12 October 2005|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

- ചഹർമഹൽ, ബക്തിയാരി പ്രവിശ്യ, ഫരീദാൻ മേഖല എന്നിവിടങ്ങളിലെ സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ ഉപരിഭാഗത്തുള്ള 180,000 ഹെക്ടർ പ്രകൃതിവിഭവ മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ ഉദ്യാനങ്ങളാക്കി മാറ്റി.

- നദിയുടെ നീർത്തട പ്രദേശങ്ങളിൽ കാർഷിക വികസനത്തിനായി ഘടനാപരമായ അണക്കെട്ടുകളും ജലസംഭരണികളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. സയാന്ദെരുദ് നദിയുടെ തീരത്ത് ഇസ്ഫഹാൻ അയൺ സ്മെൽറ്റർ, ഇസ്ഫഹാൻ ഓയിൽ റിഫൈനറി, ഇസ്ഫഹാൻ പെട്രോകെമിക്കൽ, കെമിക്കൽ ഇൻഡസ്ട്രീസ്, മൊബാറക്കെ സ്റ്റീൽ കമ്പനി, സെപഹാൻ ഓയിൽ കമ്പനി തുടങ്ങിയ വലിയ വ്യവസായങ്ങളും പവർ പ്ലാന്റുകൾ പോലെ ധാരാളം വെള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്ന നിരവധി വ്യവസായങ്ങളു സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.

നദിയുടെ വരൾച്ച നദിയോരത്തുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് നിവാസികളെ തൊഴിൽരഹിതരാക്കുകയും അവർ മറ്റ് പ്രവിശ്യകളിലേക്കോ ഇസ്ഫഹാൻ നഗരത്തിലേക്കോ കാലാനുസൃതമായി അല്ലെങ്കിൽ പൂർണ്ണമായോ കുടിയേറാൻ കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഇത് കർഷകർക്ക് വളരെയധികം നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തിവച്ചിതോടെ ഈ വർഷങ്ങളിൽ ഇസ്ഫഹാനിലെ കർഷകർ വ്യത്യസ്ത സമയങ്ങളിൽ കലാപങ്ങളും പ്രതിഷേധങ്ങളും നടത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Iranian tourist attraction dries up|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700|access-date=2023-04-19|archive-date=2023-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419114148/https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-14031700|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=AFP|title=Thousands protest dried-up river in Iran's Isfahan as water crisis swells|url=https://www.timesofisrael.com/thousands-protest-dried-up-river-in-irans-isfahan-as-water-crisis-swells/|access-date=2023-04-19|website=[[The Times of Israel]]|language=en-US|archive-date=2023-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419114439/https://www.timesofisrael.com/thousands-protest-dried-up-river-in-irans-isfahan-as-water-crisis-swells/|url-status=live|issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>jt3wuhfsfnr64xmsbfj5xj9cp12t595</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Subeesh s k</title>
    <ns>3</ns>
    <id>673763</id>
    <revision>
      <id>4682471</id>
      <timestamp>2026-11-03T11:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6834" sha1="0o0kc5esw37wr7fefxcfxivpxq6k2os" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Subeesh s k | Subeesh s k | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:24, 3 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0o0kc5esw37wr7fefxcfxivpxq6k2os</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>