വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ml">
  <siteinfo>
    <sitename>വിക്കിപീഡിയ</sitename>
    <dbname>mlwiki</dbname>
    <base>https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">മീഡിയ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">പ്രത്യേകം</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">സംവാദം</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ഉപയോക്താവ്</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">പ്രമാണം</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി സംവാദം</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ഫലകം</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">സഹായം</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">സഹായത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">വർഗ്ഗം</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">കവാടം</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">കവാടത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">കരട്</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">കരട് സംവാദം</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ഘടകം</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="850" case="first-letter">Package</namespace>
      <namespace key="851" case="first-letter">Package talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2122</id>
    <revision>
      <id>4682768</id>
      <parentid>4681889</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T13:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinayaraj</username>
        <id>25055</id>
      </contributor>
      <comment>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4682768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2979" sha1="b9gh81i7mia9pfx494t5aohp7j5zn9k" xml:space="preserve">[[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]]
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}}
{{മായ്ക്കൽപത്തായം}}
__TOC__
__NEWSECTIONLINK__
=ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക=
&lt;!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --&gt;
&lt;!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --&gt;
&lt;!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --&gt;
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആനന്ദൻ കെ.ആർ.}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/RENIKA N R}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Black caiman}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആദിശക്തി ശ്രീ മാസാണി അമ്മൻ കോവിൽ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}}
{{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}}
&lt;!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --&gt;</text>
      <sha1>b9gh81i7mia9pfx494t5aohp7j5zn9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6692</id>
    <revision>
      <id>4682788</id>
      <parentid>4682440</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T15:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sannita (WMF)</username>
        <id>174682</id>
      </contributor>
      <comment>/* Next steps for Abstract Wikipedia integration */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174139" sha1="njrk3cd4gwxwf28sxw69n5cscvjuur9" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{prettyurl|Wikipedia:Panchayath}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''പഴയ വാർത്തകൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്/Archive1|നിലവറ 1]]
|}

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലേക്കു സ്വാഗതം&lt;/big&gt;'''&lt;br /&gt;
വിക്കിപീഡിയയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചും നയങ്ങളെക്കുറിച്ചും സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള വേദിയാണ് വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്. കൂടുതൽ സൗകര്യാർത്ഥം പഞ്ചായത്തിനെ '''ആറു ഗ്രാമസഭകളായി''' തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. താങ്കളുടെ സംശയങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ഏതു വിഭാഗത്തിൽപെടുന്നുവെന്നു പരിശോധിച്ച് താഴെക്കാണുന്ന പട്ടികയിൽ നിന്നും അനുയോജ്യമായ സഭ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഗ്രാമസഭകളിലെ ചർച്ചകളിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കാൻ മറക്കരുത്.&lt;/div&gt; 
[[Image:WikiPanchayath.png|center|250px]]

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot; | '''വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലെ സഭകൾ'''
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|വാർത്തകൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ വാർത്തകളെ പറ്റിയുള്ള ഒരു ചർച്ചതുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=watch}} {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ) {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശേഷങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|നയരൂപീകരണം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=edit&amp;section=new}}  {{h:title|നയരൂപീകരണത്തെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=watch}} {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം) {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
നിലവിലുള്ള നയങ്ങളും കീഴ്‌വഴക്കങ്ങളും ഈ മേഖലയിൽ വേണ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|സാങ്കേതികം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=watch}} {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം) {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
സാങ്കേതിക വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|നിർദ്ദേശങ്ങൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ ഒരു നിർദ്ദേശത്തെ പറ്റി ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=watch}} {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ) {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
പുതിയ പദ്ധതികളും ആശയങ്ങളും പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ.&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|സഹായം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|വിക്കി സംബന്ധമായ സഹായം ആവശ്യപ്പെടാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=watch}} {{h:title|സഹായ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം) {{h:title|സഹായ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കി എഡിറ്റിങ്ങിനും മറ്റുമുള്ള സഹായങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കാനുള്ള സ്ഥലം&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|പലവക]]''' &lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|മറ്റ് അഞ്ച് സഭകളിലും പെടാത്ത ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ‍|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=watch}} {{h:title|പലവക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക) {{h:title|പലവക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
ഇതര വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
|}
{{-}}
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; | '''കൂടുതൽ'''
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | എല്ലാ സഭകളും ഒരുമിച്ച് കാണുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (എല്ലാ സഭകളും)|എല്ലാ സഭകളും]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | പഞ്ചായത്ത് മുഴുവൻ തിരയുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_( തിരച്ചിൽ]&lt;/span&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ|വിക്കിപീഡിയയെ]] പറ്റിയുള്ള സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളും അവയുടെ ഉത്തരങ്ങളും
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ|സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | വിക്കിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായത്തിന്]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ|സഹായമേശ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങളുടെ_കാര്യത്തിലുള്ള_നയങ്ങൾ|ചിത്രങ്ങളുടെ പകർപ്പവകാശത്തെ]] പറ്റിയുള്ള സംശയനിവാരണത്തിന്
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ|പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പ്രത്യേക_അവകാശങ്ങളുള്ള_ഉപയോക്താക്കൾ_(തത്സമയവിവരം)| പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളുള്ള ഉപയോക്താക്കളുടെ പട്ടിക (തത്സമയവിവരം)]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | മറ്റു വിക്കിപീഡിയരുമായി [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തത്സമയസംവാദം]] നടത്തുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | irc://irc.freenode.net/wikipedia-ml
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ]] [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിന്റെ] വിലാസം
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [mailto:wikiml-l@lists.wikimedia.org wikiml-l@lists.wikimedia.org]
|}
വിഷയം: ജീവചരിത്ര കരട് പരിശോധിക്കുന്നതിനുള്ള അഭ്യർത്ഥന

മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ എന്റെ സാൻഡ്‌ബോക്സിൽ ഡോ. പി. മുരളി മോഹന്റെ ജീവചരിത്രത്തിന്റെ കരട് തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മാധ്യമപ്രവർത്തനം, ചലച്ചിത്രസംവിധാനം, സാഹിത്യരചന തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ വിവരങ്ങളും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമാവലംബങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും മറ്റ് നയങ്ങൾക്കും അനുസൃതമാണോ എന്ന് പരിചയസമ്പന്നരായ എഡിറ്റർമാർ പരിശോധിച്ച് ആവശ്യമായ നിർദേശങ്ങൾ നൽകണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.

കരട്: [[ഉപയോക്താവ്:പി. മുരളി മോഹൻ/sandbox]]

== വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന മാസത്തിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|'''വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024''']] എന്ന പേരിൽ കോമ്മൺസിൽ ഒരു ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെയാണ് ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ നടത്തുന്നത്.

വിക്കിമീഡിയ കോമൺസസിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്വതന്ത്ര ചിത്രങ്ങൾ, വീഡിയോകൾ ചേർക്കുകയും മറ്റുള്ളവരെ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ആണ് ഈ പ്രചാരണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ ചേർക്കുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, ഓണവിഭവങ്ങളുടെ ശേഖരം സൃഷ്‌ടിക്കുക തുടങ്ങി നിരവധി കാര്യങ്ങൾ നമ്മുക്ക് വിക്കിയിൽ ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. ഇതിനുവേണ്ടി ഒരു തിരുത്തൽ യജ്ഞം ഓൺലൈൻ ആയും കൂടാതെ ഒക്ടോബർ മാസത്തിൽ ഓഫ്‌ലൈൻ ആയും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.

മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൻ്റെ പൂർണ പിന്തുണ ഈ പരിപാടിയുടെ വിജയത്തിന് ആവശ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [https://t.me/wikilovesonam ഒരു ടെലിഗ്രാം ഗ്രൂപ്പ്] ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കോമൺസിൽ ചിത്രങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം തുടങ്ങിയ മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കുറച്ചു പേരുടെ സഹായം ആവശ്യമുണ്ട്. താൽപ്പര്യമുള്ളവർ എന്നെ അറിയിക്കുമല്ലോ..

സസ്നേഹം
&lt;br/&gt; [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 12:53, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)

:സുഹൃത്തുക്കളേ,
:&lt;br&gt;
:ഈ വർഷത്തെ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന പരിപാടികളുടെ ഫോട്ടോ, വീഡിയോ ഡോക്യുമെൻ്റേഷൻ ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ആർക്കെങ്കിലും താൽപ്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ [[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/Gnoeee|എന്നെ അറിയിക്കാമോ]]..
:&lt;br&gt;
:പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് വരുന്ന യാത്രാ ചെലവുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ വിക്കി ലവ്സ് ഓണം ക്യാമ്പയിന്റെ ഭാഗമായി നൽകാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.
:&lt;br&gt;
:സസ്നേഹം.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:47, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

==സഞ്ചാരം-വിക്കിമീഡിയ ഗ്ലാം പ്രൊജക്റ്റ്==
വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ വീഡിയോകളുടെ അഭാവം നമുക്കെല്ലാമറിയാവുന്നതാണല്ലോ. പല വിഷയത്തെക്കുറിച്ചും നല്ല ദൃശ്യങ്ങൾ ഇൻറർനെറ്റിൽ ലഭ്യമാണെങ്കിലും, മീഡിയ/ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികളുടെ കോപ്പിറൈറ് പോളിസി വിക്കിപീഡിയക്ക് യോജിച്ചത് അല്ലാത്തതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു കാരണം. പക്ഷെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Broadcast WikiLovesBroadcast] തുടങ്ങിയ ക്യാമ്പയ്ൻസ് വഴി ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികൾ വിക്കിപീഡിയക്ക് വീഡിയോ സംഭാവന ചെയ്തു പോരുന്നുണ്ട്. 

വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ പാർട്ട്ണർഷിപ്പ് ടീമിലെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/User:VSj_(WMF) വിപിൻ] സഫാരി ടിവിയുടെ സ്ഥാപകൻ സന്തോഷ് ജോർജ് കുളങ്ങരയെ നേരിട്ടു കാണുകയുണ്ടായി. സഞ്ചാരത്തിന്റെ വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ ക്രീയേറ്റീവ് കോമൺസ് ലൈസെൻസിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നത് സംസാരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു എന്നാണ് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞത്. പക്ഷെ ഇത് നടപ്പിലാക്കാനുള്ള സമയമോ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാങ്കേതിക പരിശീലനമോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്റ്റാഫിന് ഉണ്ടാവില്ല എന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്. 

മലയാളം വിക്കിമീഡിയ സമൂഹം WikiLovesBroadcast ക്യാമ്പയിൻ ആയി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ചാൽ ഒരുപക്ഷെ ഇത് ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കും. ഒന്നോ രണ്ടോ മിനുട്ട് ദൈർഘ്യം വരുന്ന ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ മലയാളത്തിലെയും മറ്റു ഭാഷ വിക്കിപീഡിയകളിലെയും അനുയോജ്യമായ ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കാവുന്നതാണ്. സഞ്ചാരം എന്ന പരിപാടിയിലെ ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് പുറമെ, കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് ഉപയോഗപ്രദമായതുമായ മറ്റു ദൃശ്യങ്ങളും സഫാരി ടീവി നിർമിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വിഷയം ചർച്ച ചെയാനും, താല്പര്യമുള്ളവർ ചേർന്ന് ഒരു പ്രൊജക്റ്റ് പ്ലാൻ തയ്യാറാക്കാനും ഒരു കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയാൽ നന്നായിരിക്കും. എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം അറിയിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 20:04, 20 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

:ഈ കാര്യത്തിന് കൂടുതൽ ക്ലാരിറ്റി വേണം. അതായത് ഈ വീഡിയോകൾ എങ്ങനെ ലഭ്യമാകുന്നു? ഏതെല്ലാം ഭാഗമാണ് നമ്മൾ കട്ട് ചെയ്ത് എടുക്കേണ്ടത്? കട്ട് ചെയ്തെടുത്ത വീഡിയോകൾ വീണ്ടും റീവാലിഡേറ്റ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? OTRS എന്ന പ്രോസസ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ക്ലാരിറ്റി വരണം. ഈ കാര്യത്തിൽ എനിക്കുള്ള ഒരു എക്സ്പീഡിയൻസ് കഴിഞ്ഞ വിക്കിമാനിയയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ടൂൾ ഞാനും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. വിക്കിമാനിയയുടെ ഒരു ദിവസം നീളമുള്ള വീഡിയോയിൽ നിന്നും ഒരു സെഷൻ വീഡിയോ കട്ട് ചെയ്ത് കോമൺസിൽ അപ്ലോഡ് ചെയ്യുന്ന ഒരു ടൂൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ ആരോട് ആലോചിക്കണം. എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോകാം എന്ന നിർദ്ദേശം തരിക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:55, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
::മറുപടി എഴുതിയതിൽ വളരെ നന്ദി. താങ്കളും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ടൂൾ നമ്മുടെ പ്രൊജക്റ്റിന് വളരെയധികം ഉപകാരപ്രദമായിരിക്കും. താങ്കൾ ചോദിച്ച മറ്റ് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിലുപരി താങ്കളും മറ്റ് വിക്കിപ്രവർത്തകരുമായി കൂടി ആലോചിച്ച് വ്യക്തത വരുത്തുന്നതാകും നല്ലത് എന്നാണ് എൻ്റെ അഭിപ്രായം. അടുത്ത വിക്കിമീഡിയൻസ് ഇൻ കേരള മീറ്റിങ്ങിൽ ഇത് ചർച്ചയ്ക്ക് വയ്ക്കാൻ കഴിയുമോ? 
::സഞ്ചാരവുമായി MoU (memorandum of understanding) വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ഒപ്പിട്ടശേഷം, 10-20 വീഡിയോകൾ അടങ്ങുന്ന ഒരു പൈലറ്റ് അപ്ലോഡ് നടത്തി നോക്കിയിട്ട് പ്രൊജക്റ്റ് വികസിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും നല്ലത് എന്നതാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്, മറ്റ് അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ പങ്കുവയ്ക്കുമല്ലോ. സഞ്ചാരം വീഡിയോകളിൽ വിക്കിമീഡിയയക്ക് ഉപകാരപ്രദമായവ ഏത്, ആ വീഡിയോകളിൽ ഏത് ഭാഗങ്ങളാണ് മുറിച്ചെടുക്കേണ്ടത് എന്നതൊക്കെ നമ്മൾ തീരുമാനിക്കേണ്ടതാണ്. 
::Wiki Loves Broadcast ലെ മറ്റ് പ്രൊജക്റ്റുകളിൽ നിന്ന് പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് OTRS എങ്ങനെ വേണമെന്നത് സഞ്ചാരവുമായി ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിപിന് നേതൃത്വം നൽകാൻ കഴിയേണ്ടതാണ്. 
::റീവാലിഡേഷൻ/അപ്ലോഡ് സന്നദ്ധപ്രവർത്തനമായി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉചിതം. പക്ഷെ, മറ്റ് ജോലികൾക്ക് വിക്കിമീഡിയൻ ഇൻ റസിഡൻസ് എന്ന റോളിലേക്ക് ഫണ്ടിങ്ങോടുകൂടി കുറച്ച് മാസങ്ങൾ ജോലി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉത്തമം എന്ന് തോന്നുന്നു, അങ്ങനെയല്ലാതെ ചെയ്യാൻ താല്പര്യമുള്ളവർ ഉണ്ടെങ്കിൽ തീർച്ചയായും അവർക്ക് ജോലി ഏറ്റെടുത്ത് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 15:48, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)


== വിക്കിമീഡിയ വർക്ക്ഷോപ്പ് 2024 @ തൃശ്ശൂർ ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കി ലൗസ് ഓണവുമായി ബന്ധപെട്ട് [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|വിക്കിമീഡിയ കോമ്മൺസിൽ ഫോട്ടോ കാമ്പയിനും]], [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ തിരുത്തൽ യജ്ഞവും]] സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്നുവരുകയാണലോ. 

ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് 2024 ഒക്ടോബർ മാസം 12-13 തീയതികളിൽ തൃശ്ശൂരിൽ വെച്ചു ഒരു ഓഫ്‌ലൈൻ വർക്ക്ഷോപ്പ് / തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടത്തുവാൻ ആലോചിക്കുന്നു. 

വിക്കി ലൗസ് ഓണം പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ വരുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിക്കിപീഡിയ താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, വിക്കിമീഡിയ - വിക്കിഡാറ്റ - വിക്കിമീഡിയ കോമൺസ് ടൂളുകൾ പരിചയപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയവയാണ് മുഖ്യ കാര്യപരിപാടി.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വരുന്നവർക്ക് സ്കോളർഷിപ്പുകളുണ്ട്. സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചാൽ യാത്രയും, താമസവും നൽകുന്നതായിരിക്കും. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനായി [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdRStE2b8TFcfY6X09ZmYlU2XRz74gciiPhJCe9yBPtwgBhyw/viewform?usp=sf_link ഈ ലിങ്ക്] സന്ദർശിക്കുക. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി: ഒക്ടോബർ 5, 2024.

വിക്കിപ്രവർത്തകരെ കൂടാതെ, വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതിക്കുറിച്ച് അറിയാനും പഠിക്കാനും താല്പര്യമുള്ളവർക്കും ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാം. പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവർക്ക് [[:meta:Event:Wiki Loves Onam 2024/Wikimedia Workshop Thrissur|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്‌യാം.

സസ്നേഹം,
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:19, 23 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for August 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are excited to present our August newsletter, showcasing the impactful initiatives led by CIS-A2K throughout the month. In this edition, you'll find a comprehensive overview of our events and activities, highlighting our collaborative efforts, community engagements, and a sneak peek into the exciting initiatives planned for the coming month.

; In the Limelight- Doing good as a creative person

; Monthly Recap
* Wiki Women Collective - South Asia Call
* Digitizing the Literary Legacy of Sane Guruji
* A2K at Wikimania
* Multilingual Wikisource

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Tamil Content Enrichment Meet
* Santali Wiki Conference
* TTT 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/August 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:55, 26 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report for September 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are thrilled to share our September newsletter, packed with highlights of the key initiatives driven by CIS-A2K over the past month. This edition features a detailed recap of our events, collaborative projects, and community outreach efforts. You'll also get an exclusive look at the exciting plans and initiatives we have in store for the upcoming month. Stay connected with our vibrant community and join us in celebrating the progress we’ve made together!

; In the Limelight- Santali Wiki Regional Conference 2024
; Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Book Lover’s Club in Belagavi
* CIS-A2K’s Multi-Year Grant Proposal
* Supporting the volunteer-led committee on WikiConference India 2025
* Tamil Content Enrichment Meet
* Experience of CIS-A2K's Wikimania Scholarship recipients

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Train-the-trainer 2024
* Indic Community Engagement Call
* A2K at Wikimedia Technology Summit 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/September 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:13, 10 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Announcing Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024 &amp; scholarship applications ==

Dear Wikimedians,

We hope you are well. 

We are thrilled to announce the upcoming [[:metawiki:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]], hosted by the [[:metawiki:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers UG]] (aka Indic-TechCom) in collaboration with the [[:metawiki:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians UG]]. The event will take place in Bhubaneswar during 20-22 December 2024.

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve the experience of contributors and consumers of Wikimedia projects. The event is intended for:

* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, which includes developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers etc.
* Content contributors having in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors to any other FOSS community or have participated in Wikimedia events in the past, and would like to get started with contributing to Wikimedia technical spaces.

We encourage you to follow the essential details &amp; updates on Meta-Wiki regarding this event. 

Event Meta-Wiki page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Wikimedia_Hackathon_Bhubaneswar_2024

Scholarship application form: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf07lWyPJc6bxOCKl_i2vuMBdWa9EAzMRUej4x1ii3jFjTIaQ/viewform Click here to apply ]

''(Scholarships are available to assist with your attendance, covering travel, accommodation, food, and related expenses.)''

Please read the application guidance on the Meta-Wiki page before applying.

The scholarship application is open until the end of the day 2 November 2024 (Saturday).
 
If you have any questions, concerns or need any support with the application, please start a discussion on the event talk page or reach out to us contact@indicmediawikidev.org via email.

Best,

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:35, 19 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025 കൊച്ചിയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള താത്പര്യം വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസ‌ർഗ്രൂപ്പിന്റെ പേരിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[:meta:WikiConference_India_2025/City_Selection#Kochi|സിറ്റി ബിഡ് കാണുക]]. നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:54, 20 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
*{{ശരി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:52, 21 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)

=='പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും' - പരിപാടിക്കായി സൈറ്റ് നോട്ടീസ്==

മലയാളം വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിൽ നവംബർ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയിട്ടുള്ള പരിപാടിയാണ് 'പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും'. പ്രസ്തുത പരിപാടി എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കുവാനായി പരിപാടിയുടെ വിവരം ഇവിടത്തെ സൈറ്റ് നോട്ടീസിൽ ചേർക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത പരിപാടിയുടെ വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിലെ കണ്ണി - [https://w.wiki/BpRA പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും]. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 17:19, 3 നവംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for October 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re thrilled to share our October newsletter, featuring the impactful work led or support by CIS-A2K over the past month. In this edition, you’ll discover a detailed summary of our events and initiatives, emphasizing our collaborative projects, community interactions, and a preview of the exciting plans on the horizon for next month.

; In the Limelight: TTT
;Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Wikimedia Technology Summit

; Coming Soon - Upcoming Activities
* TTT follow-ups

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/October 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:09, 8 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പുനരുജ്ജീവനം==
വളരെ നാളുകളായി മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പദ്ധതി ഇൻക്യുബേറ്ററിൽ തുടരുന്നു. അത് പുറത്തിറക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി വിക്കിവോയേജിന്റെ ഒരു പരിശീലന പരിപാടി മാർച്ച് 2025ൽ നടത്താനായി ആലോചിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ നടത്തിപ്പിലേക്കായി ഫെബ്രുവരു-മാർച്ച് 2025 ഗ്രാന്റ് സൈക്കിളിൽ ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ്  വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമായി സമർപ്പിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആദ്യ ആലോചനകൾ നവംബർ മാസത്തിലെ ഓൺലൈൻ മീറ്റിംഗിൽ ചർച്ചചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്. കൂടുതൽ വിശദമായ ചർച്ചയും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024ൽ ഡിസംബർ 2024 ൽ ചെയ്യുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:21, 30 നവംബർ 2024 (UTC)

== വിക്കിമാനിയ 2025 ഓറിയന്റേഷൻ പരിപാടി - മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിനുവേണ്ടി ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം 👋🏼

വിക്കി സം‌രഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കൾക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഗോള സംഗമമാണ്‌ വിക്കിമാനിയ. ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ സ്കോളർഷിപ്പ് നൽകുന്നുണ്ട്.

വിക്കിമാനിയ 2025 സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ മലയാളം കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ ഒരു ഓറിയൻ്റേഷൻ കോൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നു. ഈ സെഷനിൽ മുൻ സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചവരുടെ അനുഭവങ്ങളും സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഘട്ടങ്ങളുടെ ഒരു അവലോകനവും ഉൾപ്പെടും.

സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി ഡിസംബർ 8 ആണ്.

* തീയതി: ഡിസംബർ 1, 2024
* സമയം: വൈകുന്നേരം 8:30-9:15 വരെ
*  ഇവൻ്റ് പേജ്: https://w.wiki/CEon


മുൻകാലങ്ങളിൽ സ്കോളർഷിപ്പ്  ലഭിച്ചവരെയും ഈ വർഷം വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും ഈ കോളിൽ ചേരാനും മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് ഇവന്റ് പേജിൽ ചേർക്കുക.

നിങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങളോ നിർദ്ദേശങ്ങളോ പങ്കിടാൻ മടിക്കേണ്ടതില്ല..
വിക്കിമാനിയ 2025-ലേക്ക് നമ്മുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യം കൊണ്ടുവരാൻ നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം. 🌍

സ്നേഹപൂർവം,&lt;/br&gt;
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 13:53, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

==വിക്കിമാനിയ 2027-2028 താത്പര്യ പ്രകടനം==
വിക്കിമാനിയ സ്റ്റീയറിംഗ് കമ്മറ്റി 2027, 2028 എന്നീവർഷങ്ങളിലേക്കുള്ള വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായി പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളിൽനിന്നും താത്പര്യപത്രം ക്ഷണിച്ചിരിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും [[:meta:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായുള്ള താത്പര്യം]] പ്രകടിപ്പിക്കുവാനാഗ്രഹിക്കുന്നു. വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുമായും തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പുകളുമായും ചേർന്നാണ് നടത്താൻ കഴിയുക. ഈ വിഷയത്തിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായമറിയിക്കുക. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[:m:Wikimania_2027|മെറ്റാ താളിലും]]  [[:wikimania:Wikimania:Expressions_of_Interest|വിക്കിമാനിയ വിക്കിയിലും]] [https://diff.wikimedia.org/2024/12/02/host-wikimania-2027-and-beyond-open-call-for-wikimedia-organizers/ ഡിഫ് പോസ്റ്റിലും] ലഭ്യമാണ്. ഇതിനായി നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കാനും സാധിക്കുന്നതാണ്. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:41, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
: പൂർണ്ണപിന്തുണ. 2025 ലെ വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യയുടെ ബിഡിൽ നമ്മൾ പങ്കെടുക്കുകയും കൊച്ചിയിൽ വച്ച് ഇന്ത്യ സമ്മേളനം നടത്താനായി  നമ്മൾ ഒരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2027 ലേയ്ക്ക് വിക്കിമാനിയ നടത്താൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹമായി വളരാൻ ശ്രമിക്കുക എന്നത് തന്നെ ഒരു വലിയ കാര്യമായി. 2015ൽ ഞാൻ ആദ്യമായി ഒരു വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുത്ത് മെക്സിക്കോയിൽനിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ കണ്ട ഒരു സ്വപ്നമാണ്, ഇതുപോലെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്രപരിപാടി എന്നാണ് നമ്മുടെ നാട്ടിലും സംഘടിപ്പിക്കാനാകുക എന്നത്. അത്തരത്തിലുള്ള ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വപ്നത്തിനായി ആളുകളെ സംഘടിപ്പിക്കാനും ഇന്ത്യൻ ഭാഷാ വിക്കിസമൂഹങ്ങൾക്കിടയിലെ നേതൃത്വപരമായ ശ്രമങ്ങൾക്കും  എല്ലാ ആശംസകളും പിന്തുണകളും. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 12:46, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedians, 

We are excited to '''Initiate the discussions about India’s potential bid to host [[:m:Wikimania 2027|Wikimania 2027]]''', the annual international conference of the Wikimedia movement. This is a call to the community to express interest and share ideas for organizing this flagship event in India.

Having a consortium of a good number of country groups, recognised affiliates, thematic groups or regional leaders primarily from Asia for this purpose will ultimately strengthen our proposal from the region. This is the first step in a collaborative journey. We invite all interested community members to contribute to the discussion, share your thoughts, and help shape the vision for hosting Wikimania 2027 in India.

Your participation will ensure this effort reflects the strength and diversity of the Indian Wikimedia community. Please join the conversation on [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation#Invitation to Join the Conversation|Meta page]] and help make this vision a reality!

Regards,
&lt;br&gt;
[[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala User Group]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians User Group]]
&lt;br&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 15:14, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&amp;oldid=27906962 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – November 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re excited to bring you the November edition of the CIS-A2K newsletter, highlighting our impactful initiatives and accomplishments over the past month. This issue offers a comprehensive recap of our events, collaborative projects, and community engagement efforts. It also provides a glimpse into the exciting plans we have lined up for the coming month. Stay connected with our vibrant community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Tulu Wikisource

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Dandari-Gussadi Festival Documentation, Commons Education Project: Adilabad
* Executive Directors meeting at Oslo

; Coming Soon - Upcoming Activities
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Learning Hours

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/November 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:46, 10 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2024==
വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024 തൃശൂരിൽ വച്ച് നടക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനുള്ള അവസാന ദിവസം 19 ഡിസംബർ 2024 വരെ നീട്ടിയിരിക്കുന്നു. രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ [ https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGM52u5Igbv-xRt15V0XkS5czgktwF_WDWj5VoBJQYC8VWFg/viewform?usp=dialog ഈ ഫോം] പൂരിപ്പിക്കുക. വിശദവിവരങ്ങൾക്ക് [[:meta:WikiConference Kerala 2024|മെറ്റാ താൾ സന്ദർശിക്കുക]]

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28074658 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – December 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

Happy 2025! We are thrilled to share with you the December edition of the CIS-A2K Newsletter, showcasing our initiatives and achievements from the past month. In this issue, we offer a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Additionally, we provide a preview of the exciting plans we have in store for the upcoming month. Stay connected with our dynamic community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Santali Food Festival

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Santali Food Festival

; Coming Soon - Upcoming Activities
* She Leads Bootcamp

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/December 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:11, 12 ജനുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിമാനിയ 2027 ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള പ്രപ്പോസൽ ആലോചനായോഗം==
2027 ലെ വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിൽ വച്ചുനടത്തുന്നതിനായുള്ള  പ്രപ്പോസൽ തയ്യാറാക്കുന്നതിനോടനുബന്ധിച്ച് തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ വിവിധ വിക്കികമ്യൂണിറ്റികളുടെ അഭിപ്രായരൂപീകരണത്തിനുമായുള്ള ഒരു യോഗം 15 ജനുവരി 2025 ന് 7pm മുതൽ 8pm വരെ ഗൂഗിൾ മീറ്റായി നടത്തുന്നു. വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരളയും ഒഡിയ വിക്കിമീഡിയൻസ് യൂസർഗ്രൂപ്പും ചേർന്നാണ്  ഇതിനായുള്ള ആദ്യത്തെ ആലോചനകൾ നടത്തിയത്. മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിലെ എല്ലാവരേയും ഈ യോഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു.

*തീയ്യതി : 15 ജനുവരി 2025
*സമയം: 7pm മുതൽ 8pm വരെ
*സ്ഥലം:  ഗൂഗിൾ മീറ്റ് - https://meet.google.com/sns-qebp-hck
*കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ  : https://meta.wikimedia.org/wiki/Expressions_of_Interest_to_host_Wikimania_2027_in_India:_Initial_conversation

എന്ന്,
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിനുവേണ്ടി
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 19:20, 13 ജനുവരി 2025 (UTC)

== അഞ്ച് ഭാഷകളിലുള്ള പുതിയ വീഡിയോകൾ ==
Hi all, a project I led is almost complete, creating nearly [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|20 videos in five low-resource languages]]. These languages, Kusunda, Ho, Bonda, and Baleswari-Odia, have few resources and are covered less in Wikipedia. I want to share them with you. I would appreciate it if you could use them in relevant Malayalam Wikipedia articles. Thanks!

മലയാളം (യന്ത്ര വിവർത്തനത്തിലൂടെ എഴുതിയത്): നമസ്കാരം! അഞ്ച് ഭാഷകളിലായി [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|~ 20 വീഡിയോകൾ]] സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രോജക്റ്റിന് ഞാൻ നേതൃത്വം നൽകി. കുസുന്ദ, ഹോ, ബോണ്ട, വാൻ-ഗുജ്ജാരി, ബാലേശ്വരി-ഒഡിയ എന്നീ ഭാഷകൾക്ക് വിഭവങ്ങൾ കുറവാണ്. അവ നിങ്ങളുമായി പങ്കിടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രസക്തമായ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ അവ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ ഞാൻ അതിനെ അഭിനന്ദിക്കുന്നു. നന്ദി!

--[[ഉപയോക്താവ്:Psubhashish|Psubhashish]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Psubhashish|സംവാദം]]) 00:25, 21 ജനുവരി 2025 (UTC)

== New Wikimedia Campaign Launching Tomorrow: Indic Writing Systems Campaign 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are excited to announce the launch of the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025|Indic writing systems campaign 2025]], which will take place from 23 January 2025 (World Endangered Writing Day) to 21 February 2025 (International Mother Language Day). This initiative is part of the ongoing efforts of [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems|WikiProject writing Systems]] to raise awareness about the documentation and revitalization of writing systems, many of which are currently underrepresented or endangered.

Representatives from important organizations that work with writing systems, such as Endangered Alphabets and the Script Encoding Initiative, support the campaign. The campaign will feature two primary activities focused on the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Lists|list of target scripts]]:

* '''Wikidata Labelathon''': A focused effort to improve and expand the information related to South Asian scripts on Wikidata.

* '''Wikipedia Translatathon''': A collaborative activity aimed at enhancing the coverage of South Asian writing systems and their cultural significance on Wikipedia.


We are looking for local organizers to engage their respective communities. If you are interested in organizing, kindly sign-up [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Local Organizers|here]]. We also encourage all Indic Wikimedians to [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Participate|join us]] in this important campaign to help document and celebrate the diverse writing systems of South Asia. 


Thank you for your support, and we look forward to your active participation. 

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:29, 22 ജനുവരി 2025 (UTC)
Navya sri Kalli
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&amp;oldid=22433435 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2025== 

പ്രിയമുള്ളവരേ,

റമദാൻ മാസത്തിൽ ആചരിക്കുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന ആചാരങ്ങളും പാരമ്പര്യങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും പങ്കിടുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു വാർഷിക ആഗോള മത്സരമാണ് 'വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ' അഥവാ 'വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു'.

2025 ലെ പതിപ്പ് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെ 32 രാജ്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക ആചാരങ്ങൾ, ഇസ്ലാമിക പൈതൃകം, പ്രധാന ഇസ്ലാമിക വ്യക്തികളുടെ ജീവചരിത്രങ്ങൾ എന്നിവ വിക്കിയിൽ വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.

വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിബുക്കുകൾ, വിക്കിവോയേജ് തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലായി 26-ലധികം ഭാഷകളിൽ സംഭാവനകൾ ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് ഇതിലൂടെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.

ഓൺലൈൻ പരിപാടികളിലൂടെയും പരിശീലന സെഷനുകളിലൂടെയും, വൈവിധ്യമാർന്ന സമൂഹങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്താത്തുവാനും അറിവ് പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും വിവിധ സംസ്കാരകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം വളർത്തുവാനുമാണ് WLR 2025-ലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. വിക്കിമീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ റമദാൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുടെയും ഇസ്ലാമിക പൈതൃകത്തിന്റെയും പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഈ മത്സരം 2025 ഫെബ്രുവരി 25 മുതൽ ഏപ്രിൽ 15 വരെയാണ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാവാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയാണ്..

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് പദ്ധതി പേജ് സന്ദർശിക്കുക, പദ്ധതിയിൽ പങ്കാളികളാവുക:

https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി_റമദാനെ_സ്നേഹിക്കുന്നു_2025/പങ്കെടുക്കുന്നവർ

-വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ സംഘാടക സമിതി, മലയാളം വിക്കിമീഡിയ

--[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] 09:33, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== A2K Monthly Newsletter – January 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are delighted to share the January edition of the CIS-A2K Newsletter, highlighting our initiatives and accomplishments from the past month. This issue features a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Plus, get a sneak peek at the exciting plans we have for the upcoming month. Let’s continue strengthening our community and celebrating our collective progress!

;In the Limelight

* Wikipedia and Wikimedia Commons App Usage in India: Key Insights and Challenges

;Dispatches from A2K

;Monthly Highlights
* Learning Hours Call
* She Leads Bootcamp 2025
* Wikisource Reader App

; Coming Soon – Upcoming Activities
* Participation in Wikisource Conference
* Second Iteration of She Leads

Please read the full newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/January 2025|here]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Looking forward to another impactful year ahead!

Regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:34, 12 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=28096022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Editing contest about Norway ==
Hello! Please excuse me from writing in English. If this post should be posted on a different page instead, please feel free to move it (or tell me to move it).

I am Jon Harald Søby from the Norwegian Wikimedia chapter, [[wmno:|Wikimedia Norge]]. During the month of April, we are holding [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04|an editing contest]] about India on the Wikipedias in [[:nb:|Norwegian Bokmål]], [[:nn:|Norwegian Nynorsk]], [[:se:|Northern Sámi]] and [[:smn:|Inari Sámi]]̩, and we had the idea to also organize an &quot;inverse&quot; contest where contributors to Indian-language Wikipedias can write about Norway and Sápmi.

Therefore, I would like to invite interested participants from the Malayalam-language Wikipedia (it doesn't matter if you're from India or not) to join the contest by visiting [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04/For Indians|this page in the Norwegian Bokmål Wikipedia]] and following the instructions that are there.

Hope to see you there! [[ഉപയോക്താവ്:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jon Harald Søby (WMNO)|സംവാദം]]) 09:09, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
== വിക്കിഗ്രന്ഥശാല കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025 ==
മലയാളം വിക്കിസോഴ്സിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥശാലാപ്രവർത്തകരുടെ ഒരു പൊതു ഒത്തുചേരൽ ഏപ്രിൽ 18,19 തിയ്യതികളിലായി  തൃശ്ശൂരിലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി ചങ്ങമ്പുഴ ഹാളിൽ വച്ച് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[S:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025]] ലഭ്യമാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 19:33, 12 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)

== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==

Dear All,

The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions. 

The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates. 

We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here]. 

Thank you! [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:25, 14 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Update from A2K team: May 2025 ==

Hello everyone,

We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].

The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.

We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.

Thanks for your continued support! Thank you 

Pavan Santhosh,

On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Hello Wikimedians of South Asia! 👋

We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!

We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:

* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community

If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!

👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].

Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬

This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at 15:42, 6 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂൺ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച [[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള]] യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ [[metawiki:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി]] നടത്തുന്നു. 

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
* തീയതി: 28 ജൂൺ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ
ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[പ്രത്യേകം:RegisterForEvent/1785|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]].- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:27, 25 ജൂൺ 2025 (UTC)
== വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം ==

വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം എന്ന പേരിൽ പുതിയൊരു വിക്കിമീഡിയ സംരംഭത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നു. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ *ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും ബസ്‌സ്റ്റാന്റുകളും* ഫോട്ടോ രൂപത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തി അവ *വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ* സ്വതന്ത്ര ലൈസൻസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

📍ഈ പദ്ധതി പൊതുഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളുടെ ദൃശ്യ രേഖയ്ക്കും അറിവിന്റെ ശേഖരണത്തിനും വലിയ സഹായം ചെയ്യും.

*🔸 നിങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്:*  
– മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും സ്റ്റാന്റുകളും ഫോട്ടോയെടുക്കുക  
– ചിത്രങ്ങൾ കോമൺസിൽ ശരിയായ വിവരണത്തോടെയും വിഭാഗത്തോടെയും അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുക  
– ആവശ്യമുള്ളവർക്കായി വിക്കിപീഡിയ താളുകളിൽ ഈ ചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം

*ഈ ദൃശ്യ പര്യടനത്തിൽ പങ്കാളിയാവാൻ നിങ്ങളേയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു!*  
കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ബന്ധപ്പെടുക:  
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])
==വിക്കി മീഡിയ പരിശീലനം==

പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളേ...
വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങൾ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുകയെന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്കായി ഒരു പരിശീലന പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.വിശദ വിവരങ്ങൾക്കായി താഴെയുള്ള മെറ്റ പേജ് സന്ദർശിക്കുക.

https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Newsroom_to_commons


താൽപ്പര്യമുള്ളവർ പങ്കെടുക്കുമല്ലോ...
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂലൈ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി നടത്തുന്നു.

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

* തീയതി: 26 ജൂലൈ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/July_2025|ഈ താൾ]] സന്ദർശിക്കുക. ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[Special:RegisterForEvent/1898|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്യുക.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 06:33, 24 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== 2025 ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് – സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

[[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്]] വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് പ്രക്രിയയിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള യോഗ്യതയുണ്ട്. 12 സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ നിന്ന്, ബോർഡിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കനുസൃതമായി പരമാവധി 6 പേരെ യൂസർഗ്രൂപ്പിന് ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ചെയാൻ സാധിക്കും.

യൂസർഗ്രൂപിന്റെ ഭാഗമായി സ്ഥാനാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ്, നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം ശേഖരിക്കാൻ ഈ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ നൽകുമല്ലോ.. താങ്കൾ [[:m:Wikimedians of Kerala/Members|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപിന്റെ അംഗമാണെങ്കിൽ]], താങ്കൾക്ക് ഇതിൽ വോട്ട് ചെയ്‌യാം. 

🔗 https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfnUTRD02ER8iBba7mmFF_mx0mYC8RxG2ODaDx8h-TWkKU7_w/viewform

⏰ 2025 ജൂലൈ 28 രാത്രി 11:59 IST-ക്ക് മുമ്പ് ഫോർം സമർപ്പിക്കണം.

നന്ദി!
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന് വേണ്ടി
&lt;br&gt;
– [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:46, 28 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==

''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''

The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. 

The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: 

* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. 
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. 

Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025 
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]

If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. 

— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:00, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==

Dear all,

We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
**  Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
**  Deadline to apply (extended): 26 August 2025
**  Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.

''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''

We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! 

Regards,  

Open Knowledge Initiatives Team

IIIT-Hyderabad 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:42, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==

Dear all,

This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]

''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''

We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.

Regards, IIITH-OKI 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:35, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025 ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാമത് ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്. ഈ പരിപാടി എല്ലാവർഷത്തെയും പോലെ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ വാർഷികസമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് തൃശൂരിൽ നടത്താമെന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. ഇതോടനുബന്ധിച്ച് വന്നുചേരുന്ന ചെലവകൾക്കായി ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ് ഇന്ത്യ റാപ്പിഡ് പ്രോഗ്രാം വഴി അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇതുമായിബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്ന മുറക്ക് അറിയിക്കുന്നതാണ്. നിർദ്ദേശങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ക്ഷണിക്കുന്നു. -- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:46, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)

==അറിയിപ്പ്==
നമസ്കാരം, സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പങ്കാളിത്തം ലഭിക്കുന്നതിനായി, മലയാളം വികിബുക്ക്സിൽ എന്റെ ഭരണാധികാരാവകാശ (അഡ്മിന്ഷിപ്പ്) അഭ്യർത്ഥന ഇവിടെ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ച ഇവിടെ കാണാം: [https://ml.wikibooks.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%A0%E0%B4%B6%E0%B4%BE%E0%B4%B2:%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E2%80%8C%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95%E0%B5%BC#%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95_%E0%B4%AA%E0%B4%A6%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%85%E0%B4%AA%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B4%95%E0%B5%BE_-_Requests_for_Sysop_status ലിങ്ക്].--[[ഉപയോക്താവ്:Plutus|Plutus]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Plutus|സംവാദം]]) 09:11, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== Proposal: Culture Exchange – October 2025 ==
Dear all,

I would like to propose organizing [[m:Culture_Exchange|'''Culture Exchange''']] on Malayalam Wikipedia during the month of October 2025.  

For the first phase, three regions will be included: Bangladesh, Ukraine, and the Indian state of Kerala. The main rules are:  
* Participants on the Malayalam Wikipedia will not write articles related to Kerala.  
* Similarly, no one will write about their own language or culture.  

This way, we will create and improve articles about each other’s cultures, making the knowledge exchange more diverse and enriching.  

I would appreciate hearing the community’s feedback. If there is consensus, we can start the event in October itself.  

Ping {{re|Ranjithsiji|Akbarali}}

Thank you. [[ഉപയോക്താവ്:ZI Jony|ZI Jony]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ZI Jony|സംവാദം]]) 14:28, 10 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== [[:wikimania:2026|വിക്കിമാനിയ 2026]] സ്കോളർഷിപ്പുകൾ ==

21-ാമത് വിക്കിമാനിയ 2026 ജൂലൈ 21 മുതൽ 25 വരെ ഫ്രാൻസിലെ പാരീസിൽ നേരിട്ടും ഓൺലൈനായും നടത്താൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയയുടെ 25-ാം വാർഷികാഘോഷവും ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് നടത്തുന്നു.

2026-ലെ വിക്കിമാനിയയിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കാൻ സ്കോളർഷിപ്പുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ അപേക്ഷിക്കാം..

🗓️ അപേക്ഷാ ഫോം: സെപ്റ്റംബർ 10 – ഒക്ടോബർ 31, 2025 വരെ തുറന്നിരിക്കും.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഈ താൾ സന്ദർശിക്കുക: https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2026:Scholarships

- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:26, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
==മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരളയോടനുബന്ധിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാം ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. വിശദവിവരങ്ങൾ [[:meta:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|മെറ്റാ താളിൽ]] ലഭ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സ്കോളർഷിപ്പ് ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfUXAe-o7hu5sx0mbaSwkuUPqoExpd6VwlPthkojjy6bHLrKA/viewform?usp=dialog സ്കോളർഷിപ്പ് ഫോം ഇവിടെ] അപേക്ഷാ ഫോം സ്വീകരിക്കുന്ന അവസാനതീയ്യതി 10 ഡിസംബർ 2025 ആണ്.

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 10:41, 27 നവംബർ 2025 (UTC)

==വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ട്==
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പിന്റെ 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ടിന്റെ [[:meta:Wikimedians of Kerala/Annual Report 2024-25|കരട് രൂപം]] തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ കരട് വായിച്ചുനോക്കാനും അഭിപ്രായങ്ങൾ അറിയിക്കാനും ഇതിൽ ഏതെങ്കിലും പദ്ധതികളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരം വിട്ടുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അറിയിക്കാനും താത്പര്യപ്പെടുന്നു. എത്രയും വേഗം റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ടതിനാൽ ഈ കാര്യം ഗൗരവത്തിലെടുക്കാനും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:47, 29 നവംബർ 2025 (UTC)
== [[ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം]] ==
ദയവായി ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ഇത് ഇല്ലാതാക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുക.-[[ഉപയോക്താവ്:Baangla|Baangla]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Baangla|സംവാദം]]) 17:07, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ലേക്കുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ക്ഷണിക്കുന്നു ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം,

വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ഇപ്പോൾ സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. 2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ നമ്മുടെ കൊച്ചിയിലാണ് കോൺഫറൻസ് നടക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെയും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെയും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെയും വിക്കിപീഡിയർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, മറ്റ് സംഭാവനകൾ നൽകുന്നവർ എന്നിവർ ഒത്തുചേരുന്ന വേദിയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ. സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രസ്ഥാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിനും സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരിടമാണിത്.

വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നവർക്കും കൂട്ടായ്മ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നവർക്കും സ്കോളർഷിപ്പിനായി അപേക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. വിശദമായ അറിയിപ്പ് ഇവിടെ വായിക്കാം. 🙂

'''അപേക്ഷിക്കേണ്ട അവസാന തീയതി:''' 15 ഏപ്രിൽ 2026, 11:59 p.m. IST

'''അപേക്ഷിക്കാനുള്ള ലിങ്ക്:''' https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform 

'''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്:''' [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|മെറ്റാ വിക്കി താൾ]] സന്ദർശിക്കുക

ഈ അറിയിപ്പ് നിങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയിലെ മറ്റുള്ളവരുമായും പങ്കുവെക്കുമല്ലോ.

നന്ദി,

'''വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി'''

-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 21:09, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:41, 5 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot ==
Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia.

[[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be output into many languages using Wikifunctions. This approach allows Wikipedia communities to leverage these articles to expand content and close the existing knowledge gaps between different language versions of Wikipedia.

We would love to explore working with you as a pilot community for Abstract Wikipedia, especially given your current work with Wikidata lexemes and Wikifunctions functions. These two aspects are the cornerstone of Abstract Wikipedia, as it combines them to create language-independent articles.

With this in mind, we would like to hear your thoughts on a few questions:

# Are you interested in participating in an Abstract Wikipedia pilot? This would mean that abstract content from Abstract Wikipedia could be integrated into your Wikipedia, in place of currently non-existing. Your community will be in full control of which articles to integrate.
# Would you be open to working with our partners in Wikimedia Deutschland to improve coverage of Wikidata lexemes in your language? This would involve creating missing lexemes, fixing issues on existing lexemes, adding forms and senses, improving overall quality, and linking them to Wikidata Items.
# Would you be interested in working with the Wikifunctions community to improve coverage of language functions in your language? Or would you be interested in collaborating with a partner to do so?
# Does an affiliate or group in your community currently have funding (General Support Fund, Rapid Fund etc.) to organize any workshops or events for you to engage your community?

We want to stress again that your community will remain fully in control of its content, as existing local articles would never be replaced, and contributors could improve shared content from Abstract Wikipedia.

Thank you in advance for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 11:41, 13 മേയ് 2026 (UTC)

:Hello @[[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]
:Thank you for reaching out and also sharing the invitation to Wikimedians of Kerala UG over Email.
:From our side, we are interest in '''learning more about and exploring the possibility of participating in Abstract Wikipedia pilot initiative'''. Regarding Wikidata Lexemes and Wikifunctions, some of the members of our community have already been involved in activities related to both areas, and we see value in further strengthening language resources for Malayalam. We would be interested in exploring collaborations to improve lexeme coverage, quality, forms, senses and connections with Wikidata items. We would welcome discussions on expanding language-related functions and identifying areas where community members can contribute and also collaborating with partners. Yes, our UG have running General Support Fund for our planned activities. We can facilitate workshops, training sessions if required with the support from Abstract Wikipedia team or with the support from the partners. Let us know how we are going to proceed with this. - [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:14, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)
::@[[ഉപയോക്താവ്:Gnoeee|Gnoeee]] This is fantastic! Thank you very much for your appreciation! We'll keep in touch for the next steps. [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 09:27, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)
:{{support}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:33, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:02, 17 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നുള്ള സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള രജിസ്ട്രേഷനും (Self-Funded Registration) അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള (Call for Submissions) അവസരവും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കുന്നു. ==

പ്രിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളേ,

വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നുള്ള സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള രജിസ്ട്രേഷനും (Self-Funded Registration) അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള (Call for Submissions) അവസരവും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കുന്നു.

2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ കൊച്ചിയിൽ വച്ചാണ് വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 നടക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുടനീളമുള്ള വിക്കിമീഡിയക്കാർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, ഡെവലപ്പർമാർ, ഗവേഷകർ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രേമികൾ എന്നിവരെ ഈ സമ്മേളനം ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരാനും,  പരസ്പരം സഹകരിക്കാനും, അനുഭവങ്ങൾ പങ്കിടാനും ഈ കോൺഫറൻസ് സഹായിക്കും. WCI 2026-ന്റെ വിഷയം

“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.”

എന്നതാണ്. എഐയുടെ കടന്നുവരവും പുതിയ അറിവുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന രീതികളും ഉൾപ്പെടെ വളരെ വേഗത്തിലുള്ള സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങളിലൂടെയാണ് വിക്കിമീഡിയ പ്രസ്ഥാനം ഇപ്പോൾ കടന്നുപോകുന്നത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുമുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതൃത്വം, അറിവ് ലഭിക്കുന്നതിലെ തുല്യത, പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം, വിക്കിമീഡിയയുടെ ഭാവി എന്നീ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യാൻ ഒരിടം ഒരുക്കുക എന്നതാണ് സമ്മേളനം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

'''സ്വാശ്രയ രജിസ്ട്രേഷൻ (Self-Funded Registration)'''

സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അപേക്ഷ ഇപ്പോൾ പ്രെറ്റിക്സിൽ ലഭ്യമാണ്.

രജിസ്ട്രേഷൻ ഫോം: https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

വിശദാംശങ്ങളും യോഗ്യതയും: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration&lt;/nowiki&gt;

'''അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം (Call for Submissions)'''

അവതരണങ്ങൾ ഇപ്പോൾ Eventyay മുഖേന സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ശില്പശാലകൾ, ചർച്ചകൾ, പാനലുകൾ,  ലഘു പ്രസംഗങ്ങൾ, പോസ്റ്റർ അവതരണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾ ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ പരിചയസമ്പന്നനോ പുതിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗമോ ആകട്ടെ, നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾക്കും അനുഭവങ്ങൾക്കും അറിവുകൾക്കും ഈ സമ്മേളനത്തെ കൂടുതൽ മികച്ചതാക്കാനും പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പ്രധാന ചർച്ചകളിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കാനും സാധിക്കും.

വിശദാംശങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions&lt;/nowiki&gt;

സബ്മിഷൻ അവസാന തീയതി: ജൂലൈ 15, 2026

പങ്കാളിത്തവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശദാംശങ്ങൾ, സമയക്രമങ്ങൾ, കോൺഫറൻസ് അപ്‌ഡേറ്റുകൾ, സമർപ്പണ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നെക്കുറിച്ചുള്ള പൂർണ്ണ വിവരങ്ങൾക്ക്, ദയവായി ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പ് പരിശോധിക്കുക:

വിശദമായ അറിയിപ്പ്: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|ബ്ലോഗ് പോസ്റ്റ് ലിങ്ക്]]

കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളോട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനും, പ്രമേയങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനും ഈ അറിയിപ്പ് അവരുടെ കൂട്ടായ്മകളിൽ പങ്കിടാനും ഞങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

ആശംസകളോടെ, വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി [[ഉപയോക്താവ്:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amrit Sufi|സംവാദം]]) 10:22, 30 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages
* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media
* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards, ''Communications Team, WCI 2026''

-- [[ഉപയോക്താവ്:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kuldeepburjbhalaike|സംവാദം]]) 11:43, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം ==

നമസ്കാരം. [[:mw:Special:MyLanguage/Content translation|ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ഉപകരണം]] (Content Translation — CX) വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളിലെ ഭാഷയും വ്യാകരണവും മാത്രം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന, നിർമ്മിതബുദ്ധി (ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5) ഉപയോഗിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബോട്ട് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം തേടുന്നു. പദ്ധതിരേഖ: '''[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം]]'''.

'''ഇതുവരെ ചെയ്തത് (ചുരുക്കത്തിൽ):'''
* യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ 100 CX-ലേഖനങ്ങളിൽ, മനുഷ്യമേൽനോട്ടത്തിൽ ഒരു പൈലറ്റ് പഠനം നടത്തി; 92 ലേഖനങ്ങളിൽ ഭാഷാതിരുത്തൽ വരുത്തി. എല്ലാ diff-കളും [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|ഫലരേഖയിൽ]] പരസ്യമായി ലഭ്യമാണ്.
* വസ്തുതകൾ, സംഖ്യകൾ, അവലംബങ്ങൾ, ഫലകങ്ങൾ, കണ്ണികൾ എന്നിവയൊന്നും മാറ്റിയിട്ടില്ല. ബോട്ട് നടത്തിയ തിരുത്തുകൾ ഞാൻ പരിശോധിച്ചു; അർത്ഥവ്യതിയാനമോ വിവരനഷ്ടമോ കണ്ടെത്തിയില്ല. ('governing body' → 'ഗവർമെന്റ് ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കമ്മിറ്റി', കായികതാരം 'Everton Weekes' → 'ആഴ്ചകൾ' തുടങ്ങിയ ഗുരുതര യന്ത്രപരിഭാഷാപ്പിശകുകളും ഈ പ്രക്രിയയിൽ ബോട്ട് കണ്ടെത്തി തിരുത്തി.)
* ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ 41 ലേഖനങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയ വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ AI തിരുത്താതെ, ഉപയോക്താക്കളുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്കായി ഫലരേഖയിൽ രേഖപ്പെടുത്തി.

'''ഇനി ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്:''' സമൂഹത്തിന്റെ അനുകൂല അഭിപ്രായമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ബോട്ട് അംഗീകാരത്തിന് അപേക്ഷിക്കും]]. ഈ ചർച്ചയിലും ബോട്ട് അപേക്ഷയിലും ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ബോട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതശേഷമേ തുടർപ്രവർത്തനമുണ്ടാകൂ. അംഗീകാരം ലഭിച്ചാൽ, CX ടാഗുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽ ബോട്ട് ഭാഷ മാത്രം തിരുത്തും; ഓരോ തിരുത്തിന്റെയും diff പദ്ധതിത്താളിന്റെ ഉപതാളിൽ പട്ടികപ്പെടുത്തും. ഏതു തിരുത്തും ആർക്കും ഒറ്റ ക്ലിക്കിൽ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാം; സമൂഹം ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ പ്രവർത്തനം ഉടൻ നിർത്തും.

'''മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ തേടുന്നു :'''
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|പൈലറ്റ് ഫലരേഖയിലെ]] ഏതാനും diff-കൾ പരിശോധിച്ച്, തിരുത്തുകളുടെ കൃത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
# ഇത്തരമൊരു ബോട്ട് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനോടുള്ള പൊതുനിലപാട് — അനുകൂലമോ, പ്രതികൂലമോ, നിബന്ധനകളോടെ അനുകൂലമോ എന്നതും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/രീതിശാസ്ത്രം|രീതിശാസ്ത്രത്തിലും നിയന്ത്രണങ്ങളിലും]] വരുത്തേണ്ട മാറ്റങ്ങൾ, കൂട്ടിച്ചേർക്കേണ്ട സുരക്ഷാക്രമീകരണങ്ങൾ എന്നിവയിലും അഭിപ്രായം തേടുന്നു.

എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിമർശനങ്ങളും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. നന്ദി. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 09:40, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:മലയാളം വിക്കിയിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു ബോട്ട് അത്യാവശ്യമാണ് അനുകൂലിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Tonynirappathu|Tonynirappathu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tonynirappathu|സംവാദം]]) 09:55, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
*പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ ലേഖനങ്ങളുടെ നാൾവഴി വ്യത്യാസം പരിശോധിച്ചു. മികച്ച പ്രവർത്തനമാണ് നടത്തിയിരിക്കുന്നത്. തുടർപ്രവർത്തങ്ങളെ അനുകൂലിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  10:47, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:എഐ ടൂളുകളെ വിക്കി എഡിറ്റിംഗിന് പോസിറ്റീവായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന രീതിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിനെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
:Claude Fable 5ൽ ഇതിനായി നൽകിയ പ്രോംപ്റ്റ് ഇവിടെ പങ്കുവെക്കാമോ.? [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 	 16:58, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
::@[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|Akbarali]]: ബോട്ട് പൈഥണിലാണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്. എ.ഐ ബോട്ടായതുകൊണ്ട് കോഡിനുള്ളിൽ സ്വാഭാവികമായും പ്രോംറ്റുകളുമുണ്ട്. മുഴുവൻ കോഡും അതിലടങ്ങിയ പ്രോംറ്റും എന്റെ ഗിറ്റ്ഹബ് പ്രൊഫൈലിൽ [https://github.com/nethahussain/translation-cleanup-bot ഇവിടെ] കാണാം. പല മോഡലുകളുടെ എ.പി.ഐ കീകൾ പരിശോധിച്ച് നോക്കിയെങ്കിലും ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5 ആണ് സ്ഥിരമായി, ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള തിരുത്തുകൾ നൽകുന്നത് എന്നതിനാലാണ് ആ മോഡൽ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. കോഡും പ്രോംറ്റും പരിശോധിച്ച് അഭിപ്രായങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പറയുമല്ലോ. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 07:35, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
:: കുറച്ചെണ്ണം പരിശോധിച്ചു. നല്ലതായി തോന്നുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:shajiarikkad]], ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shajiarikkad|സംവാദം]])
:നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയിൽ രണ്ടാം ബാച്ച് പൂർത്തിയായി: ഉള്ളടക്കപരിഭാഷ വഴി വന്ന, യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ അടുത്ത 100 ലേഖനങ്ങളിൽ '''ഭാഷ മാത്രം''' മെച്ചപ്പെടുത്തി, 76 എണ്ണത്തിൽ തിരുത്തി, 24 എണ്ണത്തിൽ ഭാഷ ഇതിനകം മെച്ചമായിരുന്നു. ഓരോ തിരുത്തും ഘടനാപരിശോധനയും സ്വതന്ത്ര പരിശോധനയും കടന്നാണ് സേവ് ചെയ്തത്; വസ്തുതകൾ, സംഖ്യകൾ, അവലംബങ്ങൾ, ഫലകങ്ങൾ, കണ്ണികൾ എന്നിവ മാറ്റിയിട്ടില്ല. ഓരോ ലേഖനത്തിന്റെയും diff-ഉം മാറ്റങ്ങളുടെ വിവരണവും ഇവിടെ കാണാം: https://w.wiki/T3ga
:ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ കണ്ടെത്തിയ, AI തിരുത്താത്ത വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ 60 ലേഖനങ്ങളിൽ പ്രത്യേകം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് (കാലഹരണപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ, പരസ്പരവിരുദ്ധമായ ഇൻഫോബോക്സ് വിവരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ). ഏതാനും diff-കൾ പരിശോധിച്ച് അഭിപ്രായം അറിയിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. പിശകു കണ്ടാൽ ആ തിരുത്ത് നേരിട്ട് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 16:56, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
::&lt;nowiki&gt;{{support}}&lt;/nowiki&gt; ഈ സംരഭത്തിന് സകല പിൻതുണയും അറിയിക്കുന്നു. കൂടാതെ ഇത് വളരെ അത്യാവശ്യമായ ഒരു കാര്യമാണെന്ന് ഉത്തമ ബോദ്ധ്യമുണ്ട്. ചില ഉപയോക്താക്കൾളുടെ മോശം യാന്ത്രികവിവർത്തനലേഖനങ്ങൾ കുറേയെണ്ണം പരിശോധിക്കപ്പെടാതെ കിടക്കുന്നുന്നത് വളരെ കാലമായി മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് നല്ലതല്ല. [[വിക്കിപീഡിയ:യാന്ത്രികവിവർത്തനം]] പ്രകാരം ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ/2020|വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ]] പട്ടിക ശുദ്ധീകരിക്കാനായും ഇത് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതാണ്. ഇതിൽ പ്രധാനമായി വേണ്ട കാര്യമെന്തെന്നാൽ ബോട്ട് ഓടിച്ചതിനുശേഷം ലഭിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ വിലയിരുത്തുവാനും തുടർതിരുത്തുകൾ വരുത്തി നന്നാക്കാനുമായി ഒരു ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് വേണ്ടിവരും. സ്ഥിരമായി ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്ന എഡിറ്റർമാരുടെ ഒരു ടീം ഉണ്ടാവുന്നത് നന്നായിരിക്കും. എങ്കിലാണ് പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകാനാവുകയുള്ളു.  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:38, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
:::വളരെ നന്ദി. ബോട്ട് ഇപ്പോൾ ഭാഷ മാത്രമേ നന്നാക്കുന്നുള്ളൂ. കാലഹരണപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും തെറ്റായ വസ്തുതകളും അത് മനഃപൂർവ്വം തൊടുന്നില്ല, പക്ഷെ അവ ഫ്ലാഗ് ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അവ പരിഹരിക്കാൻ ഒരു ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് താൾ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്: [[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/ടാസ്ക് ഫോഴ്സ്]]. ചെയ്യാനുള്ള ജോലികൾ അഞ്ചായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട് — തിരുത്തുകളുടെ പരിശോധന, വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കൽ (ഇതുവരെ 101 ലേഖനങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്), ഗുരുതരമായ ലേഖനങ്ങളിൽ നയപ്രകാരമുള്ള നടപടി, [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ|പഴയ ബാക്‌ലോഗ്]] തീർപ്പാക്കൽ, ബോട്ടിനുള്ള ഫീഡ്ബാക്ക്. താങ്കൾ സൂചിപ്പിച്ച പട്ടിക പ്രത്യേക ജോലിയായിത്തന്നെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
:::ഏതെങ്കിലും ഒരു മേഖലയിൽ മാത്രം പങ്കെടുത്താലും മതി. താത്പര്യമുള്ളവർ അവിടെ ഒപ്പിടുമല്ലോ. പദ്ധതി ഇപ്പോൾ വിക്കിപീഡിയ നാമമേഖലയിലേക്കു മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്: [[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം]]. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 17:12, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
====പുതിയ ബാച്ച്====
: [[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മൂന്നാം ബാച്ച് പൂർത്തിയായി. ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ടൂൾ (CX) ഉപയോഗിച്ചു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട, യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ '''500 ലേഖനങ്ങളിൽ''' (ക്രമസംഖ്യ 198–697, യന്ത്രപരിഭാഷ 96.6%–98.3%) ഇത്തവണ ഭാഷാതിരുത്തൽ നടത്തി. പൈലറ്റും രണ്ടാം ബാച്ചും ചേർത്ത് ഇതുവരെ ആകെ 700 ലേഖനങ്ങളായി. ഫലരേഖ: '''[[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മൂന്നാം ബാച്ച്]]'''
ഒപ്പം, ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ കണ്ടെത്തിയ '''2,517 വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ''' (312 ലേഖനങ്ങളിൽ) രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയൊന്നും AI തിരുത്തിയിട്ടില്ല, അവ നമുക്ക് തിരുത്താൻ ഉള്ളവയാണ്. 500 ലേഖനങ്ങളിൽ 109 എണ്ണം തിരുത്തുന്നത് AI-പരിശോധനാ ഘട്ടത്തിൽ തടഞ്ഞു, ആ ലേഖനങ്ങളിൽ തിരുത്തലുകൾ നടത്തപ്പെട്ടില്ല. കാരണം ചുവടെ: &lt;br&gt;

സാങ്കേതികമായി ഓരോ ലേഖനവും മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്: &lt;br&gt;

# '''ശുദ്ധീകരണ ഘട്ടം''' — AI ഭാഷ മാത്രം തിരുത്തി പുതിയ വിക്കിഘടന നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
# '''ഘടനാപരിശോധന (കോഡ് ഉപയോഗിച്ച്, AI അല്ല)''' — പഴയതും പുതിയതും യാന്ത്രികമായി ഒത്തുനോക്കി, എല്ലാ '''സംഖ്യകളും''' കണ്ണികളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളും ഫലകനാമങ്ങളും &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/code&gt; എണ്ണവും പുറംകണ്ണികളും അതേപടിയുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. ഒരു വ്യത്യാസം കണ്ടാൽ തിരുത്ത് തടയും.
# '''സ്വതന്ത്ര പരിശോധനാ ഘട്ടം''' — ആദ്യ ഘട്ടം കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത രണ്ടാമതൊരു AI ഏജന്റ്, പഴയതും പുതിയതും വാക്യംതോറും താരതമ്യം ചെയ്ത് 'ഭാഷ മാത്രമാണോ മാറിയത്' എന്ന് വിധിക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ എ.ഐ മൂലലേഖനത്തിലില്ലാത്ത വിവരം പുതിയ പതിപ്പിൽ ചേർക്കുകയോ, ഭാഷയ്ക്കപ്പുറം വസ്തുതാതിരുത്തൽ നടത്തുകയോ, ഫലകം/ഇൻഫോബോക്സ് ഉള്ളടക്കം മാറ്റുകയോ, ഏതെങ്കിലും വാക്യത്തിന്റെ അർത്ഥം മാറ്റുകയോ, വിവരം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്താൽ രണ്ടാമത്തെ എ.ഐ ആ തിരുത്തൽ നടത്തുന്നത് ബ്ലോക്ക് ചെയ്യും. ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം എന്തെന്നാൽ ഇവയിൽ നല്ലൊരു പങ്കും AI ശരിയായ തിരുത്ത് നിർദ്ദേശിച്ചതുകൊണ്ടാണ് തടയപ്പെട്ടത്. ഉദാഹരണത്തിന് [https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%86%E0%B4%AF%E0%B5%BC_%E0%B4%9F%E0%B5%86%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%BC ക്ലെയർ ടെയ്‌ലർ] ലേഖനത്തിൽ, ഇംഗ്ലീഷ് മൂലലേഖനവുമായി ഒത്തുനോക്കിയപ്പോൾ ഒരു യന്ത്രപരിഭാഷാപ്പിഴവ് AI കണ്ടെത്തി തിരുത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ആ തിരുത്ത് വസ്തുതാപരമായി ശരിയായിരുന്നു, പക്ഷേ അത് ഭാഷാതിരുത്തലല്ല, ഉള്ളടക്കമാറ്റമാണ്. ഈ പദ്ധതിയുടെ അധികാരപരിധി ഭാഷ മാത്രമായതിനാൽ രണ്ടാമത്തെ എ.ഐ ആ തിരുത്ത് ബ്ലോക്ക് ചെയ്തു. അത്തരം മാറ്റങ്ങൾ ലേഖനങ്ങളിൽ സേവ് ചെയ്യുന്നില്ല.

====== എന്തിനാണ് ഇത്രയും ലേഖനങ്ങളിൽ പൈലറ്റ് പഠനം നടത്തുന്നത്? ======
നിർമ്മിതബുദ്ധി മോഡലുകൾ ഡിറ്റർമിനിസ്റ്റിക് അല്ല, എന്നു വച്ചാൽ ഒരേ ലേഖനം രണ്ടു തവണ നൽകിയാൽ ഒരേ ഫലം ലഭിക്കണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഏതാനും ഉദാഹരണങ്ങൾ നോക്കി ഇത് സുരക്ഷിതമാണ് എന്നു പറയാനാവില്ല. നാശകരമായ തിരുത്തുകൾ (വിവരനഷ്ടം, സംഖ്യാമാറ്റം, അർത്ഥവ്യതിയാനം, വ്യാകരണപ്പിഴവ്) എത്ര ശതമാനം സന്ദർഭങ്ങളിൽ സംഭവിക്കുന്നു, ഏതു തരം ലേഖനങ്ങളിലാണ് കൂടുതൽ സംഭവിക്കുന്നത്, നിലവിലുള്ള പരിശോധനകൾ അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ പിടിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നിവ അറിയാൻ വലിയ സാമ്പിൾ വേണം. 100 ലേഖനങ്ങളിൽനിന്ന് 500-ലേക്കു വളർത്തിയത് അതിനാണ്.

====== ഇനി എന്ത്? ======
ഒരാഴ്ചത്തേക്ക് പദ്ധതി പൂർണ്ണമായി നിർത്തിവയ്ക്കുന്നു. പുതിയ ബാച്ചുകളൊന്നും തുടങ്ങുന്നില്ല. ഈ സമയത്ത്:
* തിരുത്തുകളുടെ diff-കൾ പരിശോധിക്കാൻ എല്ലാവരെയും ക്ഷണിക്കുന്നു. തെറ്റു കണ്ടാൽ നേരിട്ട് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാം. അതിനെതിരെ തർക്കമുണ്ടാകില്ല.
* അഭിപ്രായങ്ങളും എതിർപ്പുകളും ഇവിടെയോ [[വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പദ്ധതിയുടെ സംവാദത്താളിലോ]] അറിയിക്കുക.
ഒരാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ സമൂഹത്തിൽനിന്ന് എതിർപ്പുകളൊന്നും ഉയരുന്നില്ലെങ്കിൽ, [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ബോട്ട് അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷാ നടപടികളിലേക്ക്]] കടക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. എതിർപ്പുകളുണ്ടെങ്കിൽ അവ പരിഹരിച്ചശേഷമേ മുന്നോട്ടു പോകൂ. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 09:11, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities ==
''Please feel free to translate it into your language.''
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
Hello everyone,
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
We hope you're doing well!
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
The [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_MediaWiki_Developers_User_Group Indic_MediaWiki_Developers_User_Group] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities.
Last year, we piloted [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Community_Task_Force_2025 Indic_Community_Task_Force_2025] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed.
=== What are we looking for? ===
We invite your community to nominate one or two points of contact and share:
*The name of your Wikimedia community.
*A primary and alternate community contact.
*Telegram usernames of the nominated contacts.
*A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities.
&lt;/br&gt;
This could include areas such as:
*Editing or patrolling workflows that could be improved.
*Gadgets, tools, or bots that your community needs.
*Template or interface-related challenges.
*Technical barriers faced by contributors.
*Any other broad technical priorities for your community.
=== How to participate ===
Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''.

If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message.
=== What happens next? ===
The information collected will help us:
*Build a network of community contacts for future technical collaboration.
*Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities.
*Plan focused technical support and community engagement activities.
*Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate.
&lt;/br&gt;
Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels.
We look forward to working more closely with your community!
&lt;/br&gt;

Best wishes,
&lt;/br&gt;
[[User:Kalli navya|Navya sri Kalli]]
&lt;/br&gt;
''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)''

== Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 ==

Dear Wikimedia contributors,

As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.
Campaign Focus:
A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages
B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village
D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics
We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project.

Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps.
This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings.
Campaign Focus:
A. Add freely licensed images of medicinal plants.
B. Improve description of existing medicinal plants.
C. Improve depictions of images.
D. Improve wikidata items.
We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project.

Best regards,&lt;br&gt;WikiConference India 2026 pre-conference organizing team

-- [[ഉപയോക്താവ്:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kuldeepburjbhalaike|സംവാദം]]) 15:34, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2026 ==
ഓണത്തെ വിക്കിയിലാക്കാം; വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2026

അത്തപ്പൂക്കളവും പൂവിളിയും വിഭവസമൃദ്ധമായ സദ്യയും ആഘോഷരാവുകളുമായി ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളി കൂട്ടായ്മ വീണ്ടും ഒരു ഓണക്കാലത്തെ വരവേൽക്കുകയാണ്. നമ്മുടെ ഈ സാംസ്കാരിക ഉത്സവത്തിന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന ചിത്രങ്ങളും വിവരങ്ങളും പങ്കുവെച്ച് വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളെ സമ്പന്നമാക്കാൻ നിങ്ങളും പങ്കാളിയാകൂ!   https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Onam_2026

നിങ്ങളുടെ ക്യാമറക്കണ്ണിൽ പതിഞ്ഞ ഓണക്കാഴ്ചകൾ, ഓണപ്പാട്ടിൻ്റെ ശബ്ദശകലങ്ങൾ, ആചാരങ്ങളുടെയും ആഘോഷങ്ങളുടെയും വീഡിയോകൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലേക്ക് അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാം. മികച്ച സംഭാവനകൾ നൽകുന്നവർക്ക് സമ്മാനങ്ങളും കാത്തിരിക്കുന്നു!
 --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 06:50, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== Abstract Wikipedia will be deployed soon on your Wikipedia ==
Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia.

[[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [[:abstract:|recently launched Wikimedia project]] that aims to create community-written, language-independent articles that can be output into many languages. This approach allows interested Wikipedia communities to leverage these articles to expand their content.

[[:abstract:Abstract Wikipedia:For interested communities/Malayalam|As you accepted to be among our first pilot communities]], we wanted to share with you that next week we will be deploying the ability to integrate abstract articles to your wiki. This deployment will not add any abstract articles to your wiki yet, it will simply set up the system that then will allow you to integrate articles when you decide to integrate them.

To learn more about how the community-controlled integration process works, please read the how-to page on Abstract Wikipedia: https://abstract.wikipedia.org/wiki/Help:Abstract_articles

Also, if you want to help translating the system messages to your language, please help us doing so by editing the messages on TranslateWiki at https://translatewiki.net/wiki/Special:Translate?group=ext-wikilambda-abstract&amp;language=ml

When you try the integration out, please let us know how things are going. We have tested the system as well as we can, but there might easily be issues we didn’t expect. If anything does not work as you expect it, please let us know.

We want to stress again that your community will remain fully in control of its content, as existing local articles would never be replaced, your community will decide which abstract articles to integrate, and contributors can improve shared content from Abstract Wikipedia.

Thank you in advance for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 14:52, 24 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുടെ കവറേജിനെക്കുറിച്ച് ==
നമസ്കാരം സുഹൃത്തുക്കളേ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിൽ കവറേജ് കുറവാണെന്ന് ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ചു. അതിനാൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ കവറേജ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു പ്രോജക്റ്റ് ഞാൻ എന്റെ സാൻഡ്‌ബോക്സിൽ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദയവായി നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം പറയാമോ?

[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox]]

[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:36, 26 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== കേരളത്തിലെ സ്കൂളുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ കൂട്ടമായി ചേർക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ കേരളത്തിലെ വിദ്യാലയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ കുറവ് പരിഹരിക്കുന്നതിനായി വിവിധ വെബ്‌സൈറ്റുകളിൽ നിന്നും സർക്കാറിന്റെ ഔദ്യോഗിക പോർട്ടലുകളിൽ നിന്നും വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് ,ക്രോഡീകരിച്ച് ഏതാണ്ട് ഒരേ ഫോർമാറ്റിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ തയ്യാറാക്കാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ചിലത് ഇതിനികം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. തയ്യാറാക്കിയ സാംപിൾ ലേഖനങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. 
•	[[എ.എം.എൽ.പി.എസ്. ആലത്തിയൂർ]]
•	[[ജി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളിശ്ശേരി]] 
* ഇതെ ഫോർമാറ്റിലാണ് ബാക്കി ലേഖനങ്ങളും ചേർക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. കൂട്ടമായി ചേർക്കുന്നതിന് മുൻപായി ഫോർമാറ്റിലോ ഉള്ളടക്കത്തിലോ വരുത്തേണ്ട തിരുത്തലുകളോ നിർദ്ദേശങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ അറിയിക്കുമല്ലോ,പിന്തുണക്കുമല്ലോ..
[[ഉപയോക്താവ്:Ayshamarjana|Ayshamarjana]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ayshamarjana|സംവാദം]]) 09:44, 27 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Ayshamarjana|Ayshamarjana]], കേരളത്തിലെ സ്കൂളുകളെക്കുറിച്ച് ധാരാളം ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾക്ക് നമ്മുടെ വിക്കിപീഡിയയിൽ വളരെ കുറച്ച് മാത്രമേ കവറേജ് ഉള്ളൂ. അവയിൽ മിക്കതിലും ഒന്നോ രണ്ടോ വാക്യങ്ങൾ മാത്രമേ ഉള്ളൂ.
:അതുകൊണ്ട്, രണ്ട് വിഷയങ്ങളിലും നമ്മുടെ കവറേജ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന്, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ പോലെ WikiProjects നമ്മുടെ വിക്കിപീഡിയയിലും നിർമ്മിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 12:15, 27 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)
:എന്നിരുന്നാലും, സജീവ എഡിറ്റർമാരുടെ കുറവ് ഞങ്ങൾ നേരിടുന്നുണ്ട്. പട്ടിക നോക്കിയാൽ, അതിൽ കൂടുതലും നിങ്ങളും, ഞാനും, [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram]], [[ഉപയോക്താവ്:Mnczubair]], [[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini]], [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj]] എന്നിവരാണ് ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ സജീവമായത്. 
:മറ്റ് എഡിറ്റർമാർ മറ്റ് ലേഖനങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, അത് തീർച്ചയായും ഒരു പ്രധാന കടമയാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 12:22, 27 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== രണ്ട് പുതിയ വിക്കിപദ്ധതികൾക്കുള്ള അഭ്യർത്ഥന ==
നമസ്കാരം, ഞാൻ [[വിക്കിപദ്ധതി:വിദ്യാലയങ്ങൾ]], [[വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]] എന്നീ പേരുകളിൽ 2 വിക്കിപ്രൊജക്റ്റുകൾ ആരംഭിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുന്നു. മറ്റ് എഡിറ്റർമാരുടെ അഭിപ്രായം അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]] എന്നതിൻ്റെ കരട് എൻ്റെ സാൻഡ്ബോക്സിൽ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[വിക്കിപദ്ധതി:വിദ്യാലയങ്ങൾ]] സംബന്ധിച്ച് അഭിപ്രായം നൽകാൻ @[[ഉപയോക്താവ്:Ayshamarjana|Ayshamarjana]]&lt;nowiki/&gt;യോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 15:12, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം ==
അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താനും പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും താൽപ്പര്യമുള്ള എഡിറ്റർമാരെ [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]]-ലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു.

രാജ്യങ്ങൾ, അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ, രാജ്യാന്തര ബന്ധങ്ങൾ, ആഗോള സംഭവങ്ങൾ തുടങ്ങി വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം. നിങ്ങളുടെ ചെറിയൊരു സംഭാവന പോലും മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിലെ ഉള്ളടക്കം കൂടുതൽ മികച്ചതാക്കാൻ സഹായിക്കും. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:52, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ഒക്ടോബർ 2026 ==
സുഹൃത്തുക്കളേ 👋🏼

ഇന്ന് ശനിയാഴ്ച വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി നടത്തുന്നു.
നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു. :)

തീയതി: 24 ഒക്ടോബർ 2026, ശനിയാഴ്ച
സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ

* 📅 മീറ്റിംഗ് പേജ്: [[m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/October_2026|Monthly Meetup - October 2026]]

* മീറ്റപ്പ് രജിസ്ട്രേഷൻ: [[Special:RegisterForEvent/5044]]

ഏവരെയും  ഇന്ന്  നടക്കുന്ന യോഗത്തിൽ കാണാം എന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ.😊

സസ്നേഹം - [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:48, 24 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== Wiki Loves Food 2026 in India – Call for Participation ==
Hello everyone,

India has a rich food culture, with diverse dishes, ingredients, cooking traditions and regional food practices. Many of these are not yet well represented on Wikipedia and Wikimedia Commons.

'''Wiki Loves Food 2026 in India''' is a photography competition on Wikimedia Commons organised by the [[m:Punjabi Wikimedians|Punjabi Wikimedians User Group]] as part of the international Wiki Loves Food 2026 campaign. It invites people across India to photograph local food and culinary traditions and share their images under a free license.

'''Competition details'''

* '''Dates:''' 1 to 30 November 2026
* '''Platform:''' Wikimedia Commons
* '''Who can participate:''' Anyone with a Wikimedia Commons account

'''What can you photograph?'''

* Traditional dishes, festival foods and home-cooked meals
* Local ingredients, spices and grains
* Cooking methods and food preparation
* Street food, markets and regional food traditions

Your photographs can help improve the coverage of India's food culture across Indian-language Wikipedia articles.

For the rules, prizes and participation details, visit the [[c:Commons:Wiki Loves Food 2026 in India|competition page]]

For questions, visit the [[c:Commons talk:Wiki Loves Food 2026 in India|competition's talk page]]

Please share this announcement with your communities and anyone interested in documenting India's food culture. We look forward to contributions from different regions across the country.

Warm regards,

On behalf of the Wiki Loves Food 2026 India organizing team [[ഉപയോക്താവ്:VanshikaRathi|VanshikaRathi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VanshikaRathi|സംവാദം]]) 08:37, 28 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026 ==
നമസ്കാരം! തെയ്യക്കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തോടനുബന്ധിച്ച് 2026 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ '''[[വിക്കിപീഡിയ:തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026|തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026]]''' നടക്കുകയാണ്. തെയ്യക്കോലങ്ങൾ, കാവുകൾ, തോറ്റം, മുഖത്തെഴുത്ത് തുടങ്ങിയ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങാനും വികസിപ്പിക്കാനും, [[c:Category:Media from Wiki Loves Theyyam 2026|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം 2026]]-ലെ ചിത്രങ്ങൾ ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കാനും, വിക്കിഡാറ്റ മെച്ചപ്പെടുത്താനും എല്ലാവരെയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.തിരുത്തൽ ചുരുക്കത്തിൽ &lt;code&gt;#TheyyamEditathon&lt;/code&gt; ചേർക്കാൻ മറക്കരുതേ. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Theyyam_Editathon_2026 കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കും സഹായങ്ങൾക്കും രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനും മെറ്റയിലെ പദ്ധതി താൾ കാണുക.] [[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 08:03, 3 നവംബർ 2026 (UTC)

== Next steps for Abstract Wikipedia integration ==
Dear all,

Thank you for your participation in our workshops related to lexemes and functions. We deeply appreciate your commitment to our shared endeavour to make Abstract Wikipedia useful for your language community.

Meanwhile we’d love your concrete suggestions for articles where Abstract Wikipedia could help fill gaps in your Wikipedia. These could be articles that have already been started on Abstract Wikipedia, or ones that haven’t been created there yet. All suggestions are welcome, and articles about cities could be one possible focus. We would also be glad to help identify which already existing articles could fill potential gaps.

It would be important for us that you share with the Abstract Wikipedia community what are the gaps that you feel are important to address in your community, so that the mutual growth of the projects could happen in the most seamless way. We [[:abstract:Abstract_Wikipedia:For_interested_communities/Malayalam#What_should_we_focus_on_next?|prepared a section in our dedicated page]] where you can share the articles you would like the community to focus on.

We want to stress that this will be a direct communication with the Abstract Wikipedia community, and that we are available to facilitate the conversation.

Let us know what you think, we’re always open to suggestions.

Cheers, [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 15:45, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>njrk3cd4gwxwf28sxw69n5cscvjuur9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682813</id>
      <parentid>4682788</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* WikiRefine: A 15-Day Wikipedia Article Improvement Campaign */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177082" sha1="0tlpak31ggvahcjstk0xe75pixod23f" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{prettyurl|Wikipedia:Panchayath}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''പഴയ വാർത്തകൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്/Archive1|നിലവറ 1]]
|}

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലേക്കു സ്വാഗതം&lt;/big&gt;'''&lt;br /&gt;
വിക്കിപീഡിയയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചും നയങ്ങളെക്കുറിച്ചും സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള വേദിയാണ് വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്. കൂടുതൽ സൗകര്യാർത്ഥം പഞ്ചായത്തിനെ '''ആറു ഗ്രാമസഭകളായി''' തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. താങ്കളുടെ സംശയങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ഏതു വിഭാഗത്തിൽപെടുന്നുവെന്നു പരിശോധിച്ച് താഴെക്കാണുന്ന പട്ടികയിൽ നിന്നും അനുയോജ്യമായ സഭ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഗ്രാമസഭകളിലെ ചർച്ചകളിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കാൻ മറക്കരുത്.&lt;/div&gt; 
[[Image:WikiPanchayath.png|center|250px]]

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot; | '''വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്തിലെ സഭകൾ'''
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|വാർത്തകൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ വാർത്തകളെ പറ്റിയുള്ള ഒരു ചർച്ചതുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)|action=watch}} {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ) {{h:title|വാർത്തകളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശേഷങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|നയരൂപീകരണം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=edit&amp;section=new}}  {{h:title|നയരൂപീകരണത്തെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|action=watch}} {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം) {{h:title|നയരൂപീകരണ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
നിലവിലുള്ള നയങ്ങളും കീഴ്‌വഴക്കങ്ങളും ഈ മേഖലയിൽ വേണ്ട പരിഷ്കാരങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|സാങ്കേതികം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളെ പറ്റി പുതിയ ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|action=watch}} {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സാങ്കേതികം) {{h:title|സാങ്കേതിക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
സാങ്കേതിക വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സഭ&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|നിർദ്ദേശങ്ങൾ]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|പുതിയ ഒരു നിർദ്ദേശത്തെ പറ്റി ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നിർദ്ദേശങ്ങൾ)|action=watch}} {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ) {{h:title|നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
പുതിയ പദ്ധതികളും ആശയങ്ങളും പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള സഭ.&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|സഹായം]]'''&lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|വിക്കി സംബന്ധമായ സഹായം ആവശ്യപ്പെടാൻ|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സഹായം)|action=watch}} {{h:title|സഹായ സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(സഹായം) {{h:title|സഹായ സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
വിക്കി എഡിറ്റിങ്ങിനും മറ്റുമുള്ള സഹായങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കാനുള്ള സ്ഥലം&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; width=&quot;15%&quot; valign=&quot;top&quot;|'''[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|പലവക]]''' &lt;br&gt; &lt;small&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=edit&amp;section=new}} {{h:title|മറ്റ് അഞ്ച് സഭകളിലും പെടാത്ത ഒരു ചർച്ച തുടങ്ങുവാൻ‍|ചർച്ച തുടങ്ങുക}}] | [{{fullurl:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (പലവക)|action=watch}} {{h:title|പലവക സഭയിലെ ചർച്ചയിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ|ശ്രദ്ധിക്കുക}}] | [http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക)&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(പലവക) {{h:title|പലവക സഭയിൽ തിരയുവാൻ|തിരയുക}}]&lt;/span&gt;
ഇതര വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള സഭ&lt;/small&gt;
|}
{{-}}
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; | '''കൂടുതൽ'''
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | എല്ലാ സഭകളും ഒരുമിച്ച് കാണുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (എല്ലാ സഭകളും)|എല്ലാ സഭകളും]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | പഞ്ചായത്ത് മുഴുവൻ തിരയുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://www.google.com/custom?domains=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(&amp;sitesearch=ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_( തിരച്ചിൽ]&lt;/span&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ|വിക്കിപീഡിയയെ]] പറ്റിയുള്ള സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളും അവയുടെ ഉത്തരങ്ങളും
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ|സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | വിക്കിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായത്തിന്]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ|സഹായമേശ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങളുടെ_കാര്യത്തിലുള്ള_നയങ്ങൾ|ചിത്രങ്ങളുടെ പകർപ്പവകാശത്തെ]] പറ്റിയുള്ള സംശയനിവാരണത്തിന്
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ|പകർപ്പവകാശത്തെ പറ്റിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ]]
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[വിക്കിപീഡിയ:പ്രത്യേക_അവകാശങ്ങളുള്ള_ഉപയോക്താക്കൾ_(തത്സമയവിവരം)| പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളുള്ള ഉപയോക്താക്കളുടെ പട്ടിക (തത്സമയവിവരം)]]
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | 
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | മറ്റു വിക്കിപീഡിയരുമായി [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തത്സമയസംവാദം]] നടത്തുവാൻ
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | irc://irc.freenode.net/wikipedia-ml
|-
| align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ]] [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിന്റെ] വിലാസം
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;1&quot; | [mailto:wikiml-l@lists.wikimedia.org wikiml-l@lists.wikimedia.org]
|}
വിഷയം: ജീവചരിത്ര കരട് പരിശോധിക്കുന്നതിനുള്ള അഭ്യർത്ഥന

മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ എന്റെ സാൻഡ്‌ബോക്സിൽ ഡോ. പി. മുരളി മോഹന്റെ ജീവചരിത്രത്തിന്റെ കരട് തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മാധ്യമപ്രവർത്തനം, ചലച്ചിത്രസംവിധാനം, സാഹിത്യരചന തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ വിവരങ്ങളും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമാവലംബങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും മറ്റ് നയങ്ങൾക്കും അനുസൃതമാണോ എന്ന് പരിചയസമ്പന്നരായ എഡിറ്റർമാർ പരിശോധിച്ച് ആവശ്യമായ നിർദേശങ്ങൾ നൽകണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.

കരട്: [[ഉപയോക്താവ്:പി. മുരളി മോഹൻ/sandbox]]

== വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന മാസത്തിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|'''വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2024''']] എന്ന പേരിൽ കോമ്മൺസിൽ ഒരു ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെയാണ് ഫോട്ടോ കാമ്പയിൻ നടത്തുന്നത്.

വിക്കിമീഡിയ കോമൺസസിൽ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്വതന്ത്ര ചിത്രങ്ങൾ, വീഡിയോകൾ ചേർക്കുകയും മറ്റുള്ളവരെ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ആണ് ഈ പ്രചാരണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ ചേർക്കുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, ഓണവിഭവങ്ങളുടെ ശേഖരം സൃഷ്‌ടിക്കുക തുടങ്ങി നിരവധി കാര്യങ്ങൾ നമ്മുക്ക് വിക്കിയിൽ ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. ഇതിനുവേണ്ടി ഒരു തിരുത്തൽ യജ്ഞം ഓൺലൈൻ ആയും കൂടാതെ ഒക്ടോബർ മാസത്തിൽ ഓഫ്‌ലൈൻ ആയും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.

മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൻ്റെ പൂർണ പിന്തുണ ഈ പരിപാടിയുടെ വിജയത്തിന് ആവശ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [https://t.me/wikilovesonam ഒരു ടെലിഗ്രാം ഗ്രൂപ്പ്] ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കോമൺസിൽ ചിത്രങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം തുടങ്ങിയ മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കുറച്ചു പേരുടെ സഹായം ആവശ്യമുണ്ട്. താൽപ്പര്യമുള്ളവർ എന്നെ അറിയിക്കുമല്ലോ..

സസ്നേഹം
&lt;br/&gt; [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 12:53, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)

:സുഹൃത്തുക്കളേ,
:&lt;br&gt;
:ഈ വർഷത്തെ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന പരിപാടികളുടെ ഫോട്ടോ, വീഡിയോ ഡോക്യുമെൻ്റേഷൻ ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ആർക്കെങ്കിലും താൽപ്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ [[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഇമെയിൽ/Gnoeee|എന്നെ അറിയിക്കാമോ]]..
:&lt;br&gt;
:പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് വരുന്ന യാത്രാ ചെലവുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ വിക്കി ലവ്സ് ഓണം ക്യാമ്പയിന്റെ ഭാഗമായി നൽകാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.
:&lt;br&gt;
:സസ്നേഹം.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:47, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

==സഞ്ചാരം-വിക്കിമീഡിയ ഗ്ലാം പ്രൊജക്റ്റ്==
വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ വീഡിയോകളുടെ അഭാവം നമുക്കെല്ലാമറിയാവുന്നതാണല്ലോ. പല വിഷയത്തെക്കുറിച്ചും നല്ല ദൃശ്യങ്ങൾ ഇൻറർനെറ്റിൽ ലഭ്യമാണെങ്കിലും, മീഡിയ/ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികളുടെ കോപ്പിറൈറ് പോളിസി വിക്കിപീഡിയക്ക് യോജിച്ചത് അല്ലാത്തതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു കാരണം. പക്ഷെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Broadcast WikiLovesBroadcast] തുടങ്ങിയ ക്യാമ്പയ്ൻസ് വഴി ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനികൾ വിക്കിപീഡിയക്ക് വീഡിയോ സംഭാവന ചെയ്തു പോരുന്നുണ്ട്. 

വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ പാർട്ട്ണർഷിപ്പ് ടീമിലെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/User:VSj_(WMF) വിപിൻ] സഫാരി ടിവിയുടെ സ്ഥാപകൻ സന്തോഷ് ജോർജ് കുളങ്ങരയെ നേരിട്ടു കാണുകയുണ്ടായി. സഞ്ചാരത്തിന്റെ വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ ക്രീയേറ്റീവ് കോമൺസ് ലൈസെൻസിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നത് സംസാരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു എന്നാണ് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞത്. പക്ഷെ ഇത് നടപ്പിലാക്കാനുള്ള സമയമോ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാങ്കേതിക പരിശീലനമോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്റ്റാഫിന് ഉണ്ടാവില്ല എന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്. 

മലയാളം വിക്കിമീഡിയ സമൂഹം WikiLovesBroadcast ക്യാമ്പയിൻ ആയി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ചാൽ ഒരുപക്ഷെ ഇത് ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കും. ഒന്നോ രണ്ടോ മിനുട്ട് ദൈർഘ്യം വരുന്ന ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ മലയാളത്തിലെയും മറ്റു ഭാഷ വിക്കിപീഡിയകളിലെയും അനുയോജ്യമായ ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കാവുന്നതാണ്. സഞ്ചാരം എന്ന പരിപാടിയിലെ ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് പുറമെ, കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് ഉപയോഗപ്രദമായതുമായ മറ്റു ദൃശ്യങ്ങളും സഫാരി ടീവി നിർമിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വിഷയം ചർച്ച ചെയാനും, താല്പര്യമുള്ളവർ ചേർന്ന് ഒരു പ്രൊജക്റ്റ് പ്ലാൻ തയ്യാറാക്കാനും ഒരു കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയാൽ നന്നായിരിക്കും. എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം അറിയിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 20:04, 20 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

:ഈ കാര്യത്തിന് കൂടുതൽ ക്ലാരിറ്റി വേണം. അതായത് ഈ വീഡിയോകൾ എങ്ങനെ ലഭ്യമാകുന്നു? ഏതെല്ലാം ഭാഗമാണ് നമ്മൾ കട്ട് ചെയ്ത് എടുക്കേണ്ടത്? കട്ട് ചെയ്തെടുത്ത വീഡിയോകൾ വീണ്ടും റീവാലിഡേറ്റ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? OTRS എന്ന പ്രോസസ് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ? ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ക്ലാരിറ്റി വരണം. ഈ കാര്യത്തിൽ എനിക്കുള്ള ഒരു എക്സ്പീഡിയൻസ് കഴിഞ്ഞ വിക്കിമാനിയയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ടൂൾ ഞാനും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. വിക്കിമാനിയയുടെ ഒരു ദിവസം നീളമുള്ള വീഡിയോയിൽ നിന്നും ഒരു സെഷൻ വീഡിയോ കട്ട് ചെയ്ത് കോമൺസിൽ അപ്ലോഡ് ചെയ്യുന്ന ഒരു ടൂൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ ആരോട് ആലോചിക്കണം. എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോകാം എന്ന നിർദ്ദേശം തരിക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:55, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
::മറുപടി എഴുതിയതിൽ വളരെ നന്ദി. താങ്കളും മുജീബും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ടൂൾ നമ്മുടെ പ്രൊജക്റ്റിന് വളരെയധികം ഉപകാരപ്രദമായിരിക്കും. താങ്കൾ ചോദിച്ച മറ്റ് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിലുപരി താങ്കളും മറ്റ് വിക്കിപ്രവർത്തകരുമായി കൂടി ആലോചിച്ച് വ്യക്തത വരുത്തുന്നതാകും നല്ലത് എന്നാണ് എൻ്റെ അഭിപ്രായം. അടുത്ത വിക്കിമീഡിയൻസ് ഇൻ കേരള മീറ്റിങ്ങിൽ ഇത് ചർച്ചയ്ക്ക് വയ്ക്കാൻ കഴിയുമോ? 
::സഞ്ചാരവുമായി MoU (memorandum of understanding) വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ഒപ്പിട്ടശേഷം, 10-20 വീഡിയോകൾ അടങ്ങുന്ന ഒരു പൈലറ്റ് അപ്ലോഡ് നടത്തി നോക്കിയിട്ട് പ്രൊജക്റ്റ് വികസിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും നല്ലത് എന്നതാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്, മറ്റ് അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ പങ്കുവയ്ക്കുമല്ലോ. സഞ്ചാരം വീഡിയോകളിൽ വിക്കിമീഡിയയക്ക് ഉപകാരപ്രദമായവ ഏത്, ആ വീഡിയോകളിൽ ഏത് ഭാഗങ്ങളാണ് മുറിച്ചെടുക്കേണ്ടത് എന്നതൊക്കെ നമ്മൾ തീരുമാനിക്കേണ്ടതാണ്. 
::Wiki Loves Broadcast ലെ മറ്റ് പ്രൊജക്റ്റുകളിൽ നിന്ന് പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് OTRS എങ്ങനെ വേണമെന്നത് സഞ്ചാരവുമായി ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിപിന് നേതൃത്വം നൽകാൻ കഴിയേണ്ടതാണ്. 
::റീവാലിഡേഷൻ/അപ്ലോഡ് സന്നദ്ധപ്രവർത്തനമായി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉചിതം. പക്ഷെ, മറ്റ് ജോലികൾക്ക് വിക്കിമീഡിയൻ ഇൻ റസിഡൻസ് എന്ന റോളിലേക്ക് ഫണ്ടിങ്ങോടുകൂടി കുറച്ച് മാസങ്ങൾ ജോലി ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും ഉത്തമം എന്ന് തോന്നുന്നു, അങ്ങനെയല്ലാതെ ചെയ്യാൻ താല്പര്യമുള്ളവർ ഉണ്ടെങ്കിൽ തീർച്ചയായും അവർക്ക് ജോലി ഏറ്റെടുത്ത് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 15:48, 21 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)


== വിക്കിമീഡിയ വർക്ക്ഷോപ്പ് 2024 @ തൃശ്ശൂർ ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കി ലൗസ് ഓണവുമായി ബന്ധപെട്ട് [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|വിക്കിമീഡിയ കോമ്മൺസിൽ ഫോട്ടോ കാമ്പയിനും]], [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ തിരുത്തൽ യജ്ഞവും]] സെപ്റ്റംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്നുവരുകയാണലോ. 

ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് 2024 ഒക്ടോബർ മാസം 12-13 തീയതികളിൽ തൃശ്ശൂരിൽ വെച്ചു ഒരു ഓഫ്‌ലൈൻ വർക്ക്ഷോപ്പ് / തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടത്തുവാൻ ആലോചിക്കുന്നു. 

വിക്കി ലൗസ് ഓണം പരിപാടിയുമായി ബന്ധപെട്ട് കോമൺസിൽ വരുന്ന ഓണചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിക്കിപീഡിയ താളുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൂടാതെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുക, വിക്കിമീഡിയ - വിക്കിഡാറ്റ - വിക്കിമീഡിയ കോമൺസ് ടൂളുകൾ പരിചയപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയവയാണ് മുഖ്യ കാര്യപരിപാടി.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വരുന്നവർക്ക് സ്കോളർഷിപ്പുകളുണ്ട്. സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചാൽ യാത്രയും, താമസവും നൽകുന്നതായിരിക്കും. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനായി [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdRStE2b8TFcfY6X09ZmYlU2XRz74gciiPhJCe9yBPtwgBhyw/viewform?usp=sf_link ഈ ലിങ്ക്] സന്ദർശിക്കുക. സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി: ഒക്ടോബർ 5, 2024.

വിക്കിപ്രവർത്തകരെ കൂടാതെ, വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതിക്കുറിച്ച് അറിയാനും പഠിക്കാനും താല്പര്യമുള്ളവർക്കും ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാം. പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവർക്ക് [[:meta:Event:Wiki Loves Onam 2024/Wikimedia Workshop Thrissur|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്‌യാം.

സസ്നേഹം,
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:19, 23 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for August 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are excited to present our August newsletter, showcasing the impactful initiatives led by CIS-A2K throughout the month. In this edition, you'll find a comprehensive overview of our events and activities, highlighting our collaborative efforts, community engagements, and a sneak peek into the exciting initiatives planned for the coming month.

; In the Limelight- Doing good as a creative person

; Monthly Recap
* Wiki Women Collective - South Asia Call
* Digitizing the Literary Legacy of Sane Guruji
* A2K at Wikimania
* Multilingual Wikisource

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Tamil Content Enrichment Meet
* Santali Wiki Conference
* TTT 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/August 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:55, 26 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report for September 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We are thrilled to share our September newsletter, packed with highlights of the key initiatives driven by CIS-A2K over the past month. This edition features a detailed recap of our events, collaborative projects, and community outreach efforts. You'll also get an exclusive look at the exciting plans and initiatives we have in store for the upcoming month. Stay connected with our vibrant community and join us in celebrating the progress we’ve made together!

; In the Limelight- Santali Wiki Regional Conference 2024
; Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Book Lover’s Club in Belagavi
* CIS-A2K’s Multi-Year Grant Proposal
* Supporting the volunteer-led committee on WikiConference India 2025
* Tamil Content Enrichment Meet
* Experience of CIS-A2K's Wikimania Scholarship recipients

;Coming Soon - Upcoming Activities
* Train-the-trainer 2024
* Indic Community Engagement Call
* A2K at Wikimedia Technology Summit 2024

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/September 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:13, 10 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Announcing Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024 &amp; scholarship applications ==

Dear Wikimedians,

We hope you are well. 

We are thrilled to announce the upcoming [[:metawiki:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]], hosted by the [[:metawiki:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers UG]] (aka Indic-TechCom) in collaboration with the [[:metawiki:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians UG]]. The event will take place in Bhubaneswar during 20-22 December 2024.

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve the experience of contributors and consumers of Wikimedia projects. The event is intended for:

* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, which includes developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers etc.
* Content contributors having in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors to any other FOSS community or have participated in Wikimedia events in the past, and would like to get started with contributing to Wikimedia technical spaces.

We encourage you to follow the essential details &amp; updates on Meta-Wiki regarding this event. 

Event Meta-Wiki page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Wikimedia_Hackathon_Bhubaneswar_2024

Scholarship application form: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf07lWyPJc6bxOCKl_i2vuMBdWa9EAzMRUej4x1ii3jFjTIaQ/viewform Click here to apply ]

''(Scholarships are available to assist with your attendance, covering travel, accommodation, food, and related expenses.)''

Please read the application guidance on the Meta-Wiki page before applying.

The scholarship application is open until the end of the day 2 November 2024 (Saturday).
 
If you have any questions, concerns or need any support with the application, please start a discussion on the event talk page or reach out to us contact@indicmediawikidev.org via email.

Best,

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:35, 19 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025 കൊച്ചിയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള താത്പര്യം വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസ‌ർഗ്രൂപ്പിന്റെ പേരിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[:meta:WikiConference_India_2025/City_Selection#Kochi|സിറ്റി ബിഡ് കാണുക]]. നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:54, 20 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
*{{ശരി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:52, 21 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)

=='പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും' - പരിപാടിക്കായി സൈറ്റ് നോട്ടീസ്==

മലയാളം വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിൽ നവംബർ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയിട്ടുള്ള പരിപാടിയാണ് 'പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും'. പ്രസ്തുത പരിപാടി എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കുവാനായി പരിപാടിയുടെ വിവരം ഇവിടത്തെ സൈറ്റ് നോട്ടീസിൽ ചേർക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത പരിപാടിയുടെ വിക്കിഗ്രന്ഥശാലയിലെ കണ്ണി - [https://w.wiki/BpRA പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും]. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 17:19, 3 നവംബർ 2024 (UTC)

== A2K Monthly Report for October 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re thrilled to share our October newsletter, featuring the impactful work led or support by CIS-A2K over the past month. In this edition, you’ll discover a detailed summary of our events and initiatives, emphasizing our collaborative projects, community interactions, and a preview of the exciting plans on the horizon for next month.

; In the Limelight: TTT
;Dispatches from A2K

; Monthly Recap
* Wikimedia Technology Summit

; Coming Soon - Upcoming Activities
* TTT follow-ups

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/October 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:09, 8 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പുനരുജ്ജീവനം==
വളരെ നാളുകളായി മലയാളം വിക്കിവോയേജ് പദ്ധതി ഇൻക്യുബേറ്ററിൽ തുടരുന്നു. അത് പുറത്തിറക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി വിക്കിവോയേജിന്റെ ഒരു പരിശീലന പരിപാടി മാർച്ച് 2025ൽ നടത്താനായി ആലോചിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ നടത്തിപ്പിലേക്കായി ഫെബ്രുവരു-മാർച്ച് 2025 ഗ്രാന്റ് സൈക്കിളിൽ ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ്  വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമായി സമർപ്പിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആദ്യ ആലോചനകൾ നവംബർ മാസത്തിലെ ഓൺലൈൻ മീറ്റിംഗിൽ ചർച്ചചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്. കൂടുതൽ വിശദമായ ചർച്ചയും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024ൽ ഡിസംബർ 2024 ൽ ചെയ്യുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:21, 30 നവംബർ 2024 (UTC)

== വിക്കിമാനിയ 2025 ഓറിയന്റേഷൻ പരിപാടി - മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിനുവേണ്ടി ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം 👋🏼

വിക്കി സം‌രഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കൾക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഗോള സംഗമമാണ്‌ വിക്കിമാനിയ. ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ സ്കോളർഷിപ്പ് നൽകുന്നുണ്ട്.

വിക്കിമാനിയ 2025 സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ മലയാളം കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ ഒരു ഓറിയൻ്റേഷൻ കോൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നു. ഈ സെഷനിൽ മുൻ സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചവരുടെ അനുഭവങ്ങളും സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഘട്ടങ്ങളുടെ ഒരു അവലോകനവും ഉൾപ്പെടും.

സ്കോളർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി ഡിസംബർ 8 ആണ്.

* തീയതി: ഡിസംബർ 1, 2024
* സമയം: വൈകുന്നേരം 8:30-9:15 വരെ
*  ഇവൻ്റ് പേജ്: https://w.wiki/CEon


മുൻകാലങ്ങളിൽ സ്കോളർഷിപ്പ്  ലഭിച്ചവരെയും ഈ വർഷം വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും ഈ കോളിൽ ചേരാനും മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു.

പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് ഇവന്റ് പേജിൽ ചേർക്കുക.

നിങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങളോ നിർദ്ദേശങ്ങളോ പങ്കിടാൻ മടിക്കേണ്ടതില്ല..
വിക്കിമാനിയ 2025-ലേക്ക് നമ്മുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യം കൊണ്ടുവരാൻ നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം. 🌍

സ്നേഹപൂർവം,&lt;/br&gt;
[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 13:53, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

==വിക്കിമാനിയ 2027-2028 താത്പര്യ പ്രകടനം==
വിക്കിമാനിയ സ്റ്റീയറിംഗ് കമ്മറ്റി 2027, 2028 എന്നീവർഷങ്ങളിലേക്കുള്ള വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായി പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളിൽനിന്നും താത്പര്യപത്രം ക്ഷണിച്ചിരിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും [[:meta:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് വിക്കിമാനിയ നടത്തുവാനായുള്ള താത്പര്യം]] പ്രകടിപ്പിക്കുവാനാഗ്രഹിക്കുന്നു. വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുമായും തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പുകളുമായും ചേർന്നാണ് നടത്താൻ കഴിയുക. ഈ വിഷയത്തിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായമറിയിക്കുക. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[:m:Wikimania_2027|മെറ്റാ താളിലും]]  [[:wikimania:Wikimania:Expressions_of_Interest|വിക്കിമാനിയ വിക്കിയിലും]] [https://diff.wikimedia.org/2024/12/02/host-wikimania-2027-and-beyond-open-call-for-wikimedia-organizers/ ഡിഫ് പോസ്റ്റിലും] ലഭ്യമാണ്. ഇതിനായി നിങ്ങളുടെ പിൻതുണ അറിയിക്കാനും സാധിക്കുന്നതാണ്. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:41, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
: പൂർണ്ണപിന്തുണ. 2025 ലെ വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യയുടെ ബിഡിൽ നമ്മൾ പങ്കെടുക്കുകയും കൊച്ചിയിൽ വച്ച് ഇന്ത്യ സമ്മേളനം നടത്താനായി  നമ്മൾ ഒരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2027 ലേയ്ക്ക് വിക്കിമാനിയ നടത്താൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹമായി വളരാൻ ശ്രമിക്കുക എന്നത് തന്നെ ഒരു വലിയ കാര്യമായി. 2015ൽ ഞാൻ ആദ്യമായി ഒരു വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുത്ത് മെക്സിക്കോയിൽനിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ കണ്ട ഒരു സ്വപ്നമാണ്, ഇതുപോലെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്രപരിപാടി എന്നാണ് നമ്മുടെ നാട്ടിലും സംഘടിപ്പിക്കാനാകുക എന്നത്. അത്തരത്തിലുള്ള ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വപ്നത്തിനായി ആളുകളെ സംഘടിപ്പിക്കാനും ഇന്ത്യൻ ഭാഷാ വിക്കിസമൂഹങ്ങൾക്കിടയിലെ നേതൃത്വപരമായ ശ്രമങ്ങൾക്കും  എല്ലാ ആശംസകളും പിന്തുണകളും. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 12:46, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedians, 

We are excited to '''Initiate the discussions about India’s potential bid to host [[:m:Wikimania 2027|Wikimania 2027]]''', the annual international conference of the Wikimedia movement. This is a call to the community to express interest and share ideas for organizing this flagship event in India.

Having a consortium of a good number of country groups, recognised affiliates, thematic groups or regional leaders primarily from Asia for this purpose will ultimately strengthen our proposal from the region. This is the first step in a collaborative journey. We invite all interested community members to contribute to the discussion, share your thoughts, and help shape the vision for hosting Wikimania 2027 in India.

Your participation will ensure this effort reflects the strength and diversity of the Indian Wikimedia community. Please join the conversation on [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation#Invitation to Join the Conversation|Meta page]] and help make this vision a reality!

Regards,
&lt;br&gt;
[[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala User Group]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians User Group]]
&lt;br&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 15:14, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&amp;oldid=27906962 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – November 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

We’re excited to bring you the November edition of the CIS-A2K newsletter, highlighting our impactful initiatives and accomplishments over the past month. This issue offers a comprehensive recap of our events, collaborative projects, and community engagement efforts. It also provides a glimpse into the exciting plans we have lined up for the coming month. Stay connected with our vibrant community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Tulu Wikisource

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Dandari-Gussadi Festival Documentation, Commons Education Project: Adilabad
* Executive Directors meeting at Oslo

; Coming Soon - Upcoming Activities
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Learning Hours

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/November 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:46, 10 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2024==
വിക്കി കോൺഫറൻസ് കേരള 2024 തൃശൂരിൽ വച്ച് നടക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനുള്ള അവസാന ദിവസം 19 ഡിസംബർ 2024 വരെ നീട്ടിയിരിക്കുന്നു. രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ [ https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGM52u5Igbv-xRt15V0XkS5czgktwF_WDWj5VoBJQYC8VWFg/viewform?usp=dialog ഈ ഫോം] പൂരിപ്പിക്കുക. വിശദവിവരങ്ങൾക്ക് [[:meta:WikiConference Kerala 2024|മെറ്റാ താൾ സന്ദർശിക്കുക]]

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28074658 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== A2K Monthly Report – December 2024 ==

[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,

Happy 2025! We are thrilled to share with you the December edition of the CIS-A2K Newsletter, showcasing our initiatives and achievements from the past month. In this issue, we offer a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Additionally, we provide a preview of the exciting plans we have in store for the upcoming month. Stay connected with our dynamic community as we celebrate the progress we’ve made together!

; In the Limelight: Santali Food Festival

; Dispatches from A2K 
; Monthly Recap

* Learning hours Call
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Santali Food Festival

; Coming Soon - Upcoming Activities
* She Leads Bootcamp

You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/December 2024|here]].
&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Warm regards,
CIS-A2K Team 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:11, 12 ജനുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=23719485 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിമാനിയ 2027 ഇന്ത്യയിൽ വച്ച് നടത്താനുള്ള പ്രപ്പോസൽ ആലോചനായോഗം==
2027 ലെ വിക്കിമാനിയ ഇന്ത്യയിൽ വച്ചുനടത്തുന്നതിനായുള്ള  പ്രപ്പോസൽ തയ്യാറാക്കുന്നതിനോടനുബന്ധിച്ച് തെക്കൻ ഏഷ്യയിലെ വിവിധ വിക്കികമ്യൂണിറ്റികളുടെ അഭിപ്രായരൂപീകരണത്തിനുമായുള്ള ഒരു യോഗം 15 ജനുവരി 2025 ന് 7pm മുതൽ 8pm വരെ ഗൂഗിൾ മീറ്റായി നടത്തുന്നു. വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരളയും ഒഡിയ വിക്കിമീഡിയൻസ് യൂസർഗ്രൂപ്പും ചേർന്നാണ്  ഇതിനായുള്ള ആദ്യത്തെ ആലോചനകൾ നടത്തിയത്. മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിലെ എല്ലാവരേയും ഈ യോഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു.

*തീയ്യതി : 15 ജനുവരി 2025
*സമയം: 7pm മുതൽ 8pm വരെ
*സ്ഥലം:  ഗൂഗിൾ മീറ്റ് - https://meet.google.com/sns-qebp-hck
*കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ  : https://meta.wikimedia.org/wiki/Expressions_of_Interest_to_host_Wikimania_2027_in_India:_Initial_conversation

എന്ന്,
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിനുവേണ്ടി
--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 19:20, 13 ജനുവരി 2025 (UTC)

== അഞ്ച് ഭാഷകളിലുള്ള പുതിയ വീഡിയോകൾ ==
Hi all, a project I led is almost complete, creating nearly [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|20 videos in five low-resource languages]]. These languages, Kusunda, Ho, Bonda, and Baleswari-Odia, have few resources and are covered less in Wikipedia. I want to share them with you. I would appreciate it if you could use them in relevant Malayalam Wikipedia articles. Thanks!

മലയാളം (യന്ത്ര വിവർത്തനത്തിലൂടെ എഴുതിയത്): നമസ്കാരം! അഞ്ച് ഭാഷകളിലായി [[:commons:Category:OpenSpeaks_Archives|~ 20 വീഡിയോകൾ]] സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രോജക്റ്റിന് ഞാൻ നേതൃത്വം നൽകി. കുസുന്ദ, ഹോ, ബോണ്ട, വാൻ-ഗുജ്ജാരി, ബാലേശ്വരി-ഒഡിയ എന്നീ ഭാഷകൾക്ക് വിഭവങ്ങൾ കുറവാണ്. അവ നിങ്ങളുമായി പങ്കിടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രസക്തമായ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ അവ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ ഞാൻ അതിനെ അഭിനന്ദിക്കുന്നു. നന്ദി!

--[[ഉപയോക്താവ്:Psubhashish|Psubhashish]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Psubhashish|സംവാദം]]) 00:25, 21 ജനുവരി 2025 (UTC)

== New Wikimedia Campaign Launching Tomorrow: Indic Writing Systems Campaign 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are excited to announce the launch of the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025|Indic writing systems campaign 2025]], which will take place from 23 January 2025 (World Endangered Writing Day) to 21 February 2025 (International Mother Language Day). This initiative is part of the ongoing efforts of [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems|WikiProject writing Systems]] to raise awareness about the documentation and revitalization of writing systems, many of which are currently underrepresented or endangered.

Representatives from important organizations that work with writing systems, such as Endangered Alphabets and the Script Encoding Initiative, support the campaign. The campaign will feature two primary activities focused on the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Lists|list of target scripts]]:

* '''Wikidata Labelathon''': A focused effort to improve and expand the information related to South Asian scripts on Wikidata.

* '''Wikipedia Translatathon''': A collaborative activity aimed at enhancing the coverage of South Asian writing systems and their cultural significance on Wikipedia.


We are looking for local organizers to engage their respective communities. If you are interested in organizing, kindly sign-up [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Local Organizers|here]]. We also encourage all Indic Wikimedians to [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Participate|join us]] in this important campaign to help document and celebrate the diverse writing systems of South Asia. 


Thank you for your support, and we look forward to your active participation. 

Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:29, 22 ജനുവരി 2025 (UTC)
Navya sri Kalli
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&amp;oldid=22433435 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2025== 

പ്രിയമുള്ളവരേ,

റമദാൻ മാസത്തിൽ ആചരിക്കുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന ആചാരങ്ങളും പാരമ്പര്യങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും പങ്കിടുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു വാർഷിക ആഗോള മത്സരമാണ് 'വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ' അഥവാ 'വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു'.

2025 ലെ പതിപ്പ് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെ 32 രാജ്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക ആചാരങ്ങൾ, ഇസ്ലാമിക പൈതൃകം, പ്രധാന ഇസ്ലാമിക വ്യക്തികളുടെ ജീവചരിത്രങ്ങൾ എന്നിവ വിക്കിയിൽ വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.

വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിബുക്കുകൾ, വിക്കിവോയേജ് തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലായി 26-ലധികം ഭാഷകളിൽ സംഭാവനകൾ ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് ഇതിലൂടെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.

ഓൺലൈൻ പരിപാടികളിലൂടെയും പരിശീലന സെഷനുകളിലൂടെയും, വൈവിധ്യമാർന്ന സമൂഹങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്താത്തുവാനും അറിവ് പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും വിവിധ സംസ്കാരകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം വളർത്തുവാനുമാണ് WLR 2025-ലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. വിക്കിമീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ റമദാൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുടെയും ഇസ്ലാമിക പൈതൃകത്തിന്റെയും പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഈ മത്സരം 2025 ഫെബ്രുവരി 25 മുതൽ ഏപ്രിൽ 15 വരെയാണ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാവാൻ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയാണ്..

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് പദ്ധതി പേജ് സന്ദർശിക്കുക, പദ്ധതിയിൽ പങ്കാളികളാവുക:

https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി_റമദാനെ_സ്നേഹിക്കുന്നു_2025/പങ്കെടുക്കുന്നവർ

-വിക്കി ലൗസ് റമദാൻ സംഘാടക സമിതി, മലയാളം വിക്കിമീഡിയ

--[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] 09:33, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== A2K Monthly Newsletter – January 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are delighted to share the January edition of the CIS-A2K Newsletter, highlighting our initiatives and accomplishments from the past month. This issue features a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Plus, get a sneak peek at the exciting plans we have for the upcoming month. Let’s continue strengthening our community and celebrating our collective progress!

;In the Limelight

* Wikipedia and Wikimedia Commons App Usage in India: Key Insights and Challenges

;Dispatches from A2K

;Monthly Highlights
* Learning Hours Call
* She Leads Bootcamp 2025
* Wikisource Reader App

; Coming Soon – Upcoming Activities
* Participation in Wikisource Conference
* Second Iteration of She Leads

Please read the full newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/January 2025|here]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. &lt;/small&gt;

Looking forward to another impactful year ahead!

Regards,
CIS-A2K Team [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:34, 12 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&amp;oldid=28096022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Editing contest about Norway ==
Hello! Please excuse me from writing in English. If this post should be posted on a different page instead, please feel free to move it (or tell me to move it).

I am Jon Harald Søby from the Norwegian Wikimedia chapter, [[wmno:|Wikimedia Norge]]. During the month of April, we are holding [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04|an editing contest]] about India on the Wikipedias in [[:nb:|Norwegian Bokmål]], [[:nn:|Norwegian Nynorsk]], [[:se:|Northern Sámi]] and [[:smn:|Inari Sámi]]̩, and we had the idea to also organize an &quot;inverse&quot; contest where contributors to Indian-language Wikipedias can write about Norway and Sápmi.

Therefore, I would like to invite interested participants from the Malayalam-language Wikipedia (it doesn't matter if you're from India or not) to join the contest by visiting [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04/For Indians|this page in the Norwegian Bokmål Wikipedia]] and following the instructions that are there.

Hope to see you there! [[ഉപയോക്താവ്:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jon Harald Søby (WMNO)|സംവാദം]]) 09:09, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
== വിക്കിഗ്രന്ഥശാല കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025 ==
മലയാളം വിക്കിസോഴ്സിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥശാലാപ്രവർത്തകരുടെ ഒരു പൊതു ഒത്തുചേരൽ ഏപ്രിൽ 18,19 തിയ്യതികളിലായി  തൃശ്ശൂരിലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി ചങ്ങമ്പുഴ ഹാളിൽ വച്ച് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ [[S:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025]] ലഭ്യമാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 19:33, 12 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)

== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==

Dear All,

The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions. 

The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates. 

We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here]. 

Thank you! [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:25, 14 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Update from A2K team: May 2025 ==

Hello everyone,

We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].

The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.

We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.

Thanks for your continued support! Thank you 

Pavan Santhosh,

On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Hello Wikimedians of South Asia! 👋

We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!

We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:

* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community

If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!

👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].

Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬

This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at 15:42, 6 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂൺ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച [[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള]] യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ [[metawiki:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി]] നടത്തുന്നു. 

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
* തീയതി: 28 ജൂൺ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ
ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[പ്രത്യേകം:RegisterForEvent/1785|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]].- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:27, 25 ജൂൺ 2025 (UTC)
== വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം ==

വിക്കി എക്‌സ്‌പ്ലറേഷൻ മലപ്പുറം എന്ന പേരിൽ പുതിയൊരു വിക്കിമീഡിയ സംരംഭത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നു. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ *ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും ബസ്‌സ്റ്റാന്റുകളും* ഫോട്ടോ രൂപത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തി അവ *വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ* സ്വതന്ത്ര ലൈസൻസിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

📍ഈ പദ്ധതി പൊതുഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളുടെ ദൃശ്യ രേഖയ്ക്കും അറിവിന്റെ ശേഖരണത്തിനും വലിയ സഹായം ചെയ്യും.

*🔸 നിങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്:*  
– മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ബസ്‌സ്റ്റോപ്പുകളും സ്റ്റാന്റുകളും ഫോട്ടോയെടുക്കുക  
– ചിത്രങ്ങൾ കോമൺസിൽ ശരിയായ വിവരണത്തോടെയും വിഭാഗത്തോടെയും അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുക  
– ആവശ്യമുള്ളവർക്കായി വിക്കിപീഡിയ താളുകളിൽ ഈ ചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം

*ഈ ദൃശ്യ പര്യടനത്തിൽ പങ്കാളിയാവാൻ നിങ്ങളേയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു!*  
കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ബന്ധപ്പെടുക:  
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])
==വിക്കി മീഡിയ പരിശീലനം==

പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളേ...
വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങൾ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുകയെന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്കായി ഒരു പരിശീലന പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.വിശദ വിവരങ്ങൾക്കായി താഴെയുള്ള മെറ്റ പേജ് സന്ദർശിക്കുക.

https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Newsroom_to_commons


താൽപ്പര്യമുള്ളവർ പങ്കെടുക്കുമല്ലോ...
[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]])

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ജൂലൈ 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി നടത്തുന്നു.

നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

* തീയതി: 26 ജൂലൈ 2025, ശനിയാഴ്ച
* സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/July_2025|ഈ താൾ]] സന്ദർശിക്കുക. ഈ വരുന്ന യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും വിവരങ്ങൾ ഇമെയിൽ വഴി ലഭിക്കുന്നതിനും [[Special:RegisterForEvent/1898|ഇവിടെ രജിസ്റ്റർ]] ചെയ്യുക.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 06:33, 24 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== 2025 ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് – സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

[[:m:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്]] വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ സ്ഥാനാർത്ഥി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് പ്രക്രിയയിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള യോഗ്യതയുണ്ട്. 12 സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ നിന്ന്, ബോർഡിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കനുസൃതമായി പരമാവധി 6 പേരെ യൂസർഗ്രൂപ്പിന് ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റിംഗ് ചെയാൻ സാധിക്കും.

യൂസർഗ്രൂപിന്റെ ഭാഗമായി സ്ഥാനാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ്, നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം ശേഖരിക്കാൻ ഈ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ നൽകുമല്ലോ.. താങ്കൾ [[:m:Wikimedians of Kerala/Members|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപിന്റെ അംഗമാണെങ്കിൽ]], താങ്കൾക്ക് ഇതിൽ വോട്ട് ചെയ്‌യാം. 

🔗 https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfnUTRD02ER8iBba7mmFF_mx0mYC8RxG2ODaDx8h-TWkKU7_w/viewform

⏰ 2025 ജൂലൈ 28 രാത്രി 11:59 IST-ക്ക് മുമ്പ് ഫോർം സമർപ്പിക്കണം.

നന്ദി!
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന് വേണ്ടി
&lt;br&gt;
– [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:46, 28 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==

''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''

The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. 

The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: 

* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. 
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. 

Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025 
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]

If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. 

— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:00, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==

Dear all,

We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
**  Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
**  Deadline to apply (extended): 26 August 2025
**  Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.

''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''

We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! 

Regards,  

Open Knowledge Initiatives Team

IIIT-Hyderabad 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:42, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==

Dear all,

This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]

''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''

We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.

Regards, IIITH-OKI 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:35, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025 ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാമത് ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച്. ഈ പരിപാടി എല്ലാവർഷത്തെയും പോലെ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ വാർഷികസമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് തൃശൂരിൽ നടത്താമെന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. ഇതോടനുബന്ധിച്ച് വന്നുചേരുന്ന ചെലവകൾക്കായി ഒരു റാപ്പിഡ് ഗ്രാന്റ് ഇന്ത്യ റാപ്പിഡ് പ്രോഗ്രാം വഴി അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇതുമായിബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്ന മുറക്ക് അറിയിക്കുന്നതാണ്. നിർദ്ദേശങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ക്ഷണിക്കുന്നു. -- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:46, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)

==അറിയിപ്പ്==
നമസ്കാരം, സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പങ്കാളിത്തം ലഭിക്കുന്നതിനായി, മലയാളം വികിബുക്ക്സിൽ എന്റെ ഭരണാധികാരാവകാശ (അഡ്മിന്ഷിപ്പ്) അഭ്യർത്ഥന ഇവിടെ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ച ഇവിടെ കാണാം: [https://ml.wikibooks.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%A0%E0%B4%B6%E0%B4%BE%E0%B4%B2:%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E2%80%8C%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95%E0%B5%BC#%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BC%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%95_%E0%B4%AA%E0%B4%A6%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%85%E0%B4%AA%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B4%95%E0%B5%BE_-_Requests_for_Sysop_status ലിങ്ക്].--[[ഉപയോക്താവ്:Plutus|Plutus]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Plutus|സംവാദം]]) 09:11, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== Proposal: Culture Exchange – October 2025 ==
Dear all,

I would like to propose organizing [[m:Culture_Exchange|'''Culture Exchange''']] on Malayalam Wikipedia during the month of October 2025.  

For the first phase, three regions will be included: Bangladesh, Ukraine, and the Indian state of Kerala. The main rules are:  
* Participants on the Malayalam Wikipedia will not write articles related to Kerala.  
* Similarly, no one will write about their own language or culture.  

This way, we will create and improve articles about each other’s cultures, making the knowledge exchange more diverse and enriching.  

I would appreciate hearing the community’s feedback. If there is consensus, we can start the event in October itself.  

Ping {{re|Ranjithsiji|Akbarali}}

Thank you. [[ഉപയോക്താവ്:ZI Jony|ZI Jony]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ZI Jony|സംവാദം]]) 14:28, 10 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== [[:wikimania:2026|വിക്കിമാനിയ 2026]] സ്കോളർഷിപ്പുകൾ ==

21-ാമത് വിക്കിമാനിയ 2026 ജൂലൈ 21 മുതൽ 25 വരെ ഫ്രാൻസിലെ പാരീസിൽ നേരിട്ടും ഓൺലൈനായും നടത്താൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയയുടെ 25-ാം വാർഷികാഘോഷവും ഇതുമായി ബന്ധപെട്ട് നടത്തുന്നു.

2026-ലെ വിക്കിമാനിയയിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കാൻ സ്കോളർഷിപ്പുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ അപേക്ഷിക്കാം..

🗓️ അപേക്ഷാ ഫോം: സെപ്റ്റംബർ 10 – ഒക്ടോബർ 31, 2025 വരെ തുറന്നിരിക്കും.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഈ താൾ സന്ദർശിക്കുക: https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2026:Scholarships

- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:26, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
==മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷം 2025==
വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരളയോടനുബന്ധിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാം ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. വിശദവിവരങ്ങൾ [[:meta:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|മെറ്റാ താളിൽ]] ലഭ്യമാണ്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സ്കോളർഷിപ്പ് ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfUXAe-o7hu5sx0mbaSwkuUPqoExpd6VwlPthkojjy6bHLrKA/viewform?usp=dialog സ്കോളർഷിപ്പ് ഫോം ഇവിടെ] അപേക്ഷാ ഫോം സ്വീകരിക്കുന്ന അവസാനതീയ്യതി 10 ഡിസംബർ 2025 ആണ്.

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 10:41, 27 നവംബർ 2025 (UTC)

==വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ട്==
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പിന്റെ 2024-25 പ്രവർത്തനറിപ്പോർട്ടിന്റെ [[:meta:Wikimedians of Kerala/Annual Report 2024-25|കരട് രൂപം]] തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ കരട് വായിച്ചുനോക്കാനും അഭിപ്രായങ്ങൾ അറിയിക്കാനും ഇതിൽ ഏതെങ്കിലും പദ്ധതികളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരം വിട്ടുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അറിയിക്കാനും താത്പര്യപ്പെടുന്നു. എത്രയും വേഗം റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ടതിനാൽ ഈ കാര്യം ഗൗരവത്തിലെടുക്കാനും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. 

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:47, 29 നവംബർ 2025 (UTC)
== [[ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം]] ==
ദയവായി ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ഇത് ഇല്ലാതാക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുക.-[[ഉപയോക്താവ്:Baangla|Baangla]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Baangla|സംവാദം]]) 17:07, 5 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ലേക്കുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ക്ഷണിക്കുന്നു ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം,

വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-ൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് അപേക്ഷകൾ ഇപ്പോൾ സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. 2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ നമ്മുടെ കൊച്ചിയിലാണ് കോൺഫറൻസ് നടക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെയും ദക്ഷിണേഷ്യയിലെയും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെയും വിക്കിപീഡിയർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, മറ്റ് സംഭാവനകൾ നൽകുന്നവർ എന്നിവർ ഒത്തുചേരുന്ന വേദിയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ. സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രസ്ഥാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിനും സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരിടമാണിത്.

വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നവർക്കും കൂട്ടായ്മ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നവർക്കും സ്കോളർഷിപ്പിനായി അപേക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. വിശദമായ അറിയിപ്പ് ഇവിടെ വായിക്കാം. 🙂

'''അപേക്ഷിക്കേണ്ട അവസാന തീയതി:''' 15 ഏപ്രിൽ 2026, 11:59 p.m. IST

'''അപേക്ഷിക്കാനുള്ള ലിങ്ക്:''' https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform 

'''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്:''' [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|മെറ്റാ വിക്കി താൾ]] സന്ദർശിക്കുക

ഈ അറിയിപ്പ് നിങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയിലെ മറ്റുള്ളവരുമായും പങ്കുവെക്കുമല്ലോ.

നന്ദി,

'''വിക്കികോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി'''

-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 21:09, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:41, 5 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot ==
Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia.

[[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be output into many languages using Wikifunctions. This approach allows Wikipedia communities to leverage these articles to expand content and close the existing knowledge gaps between different language versions of Wikipedia.

We would love to explore working with you as a pilot community for Abstract Wikipedia, especially given your current work with Wikidata lexemes and Wikifunctions functions. These two aspects are the cornerstone of Abstract Wikipedia, as it combines them to create language-independent articles.

With this in mind, we would like to hear your thoughts on a few questions:

# Are you interested in participating in an Abstract Wikipedia pilot? This would mean that abstract content from Abstract Wikipedia could be integrated into your Wikipedia, in place of currently non-existing. Your community will be in full control of which articles to integrate.
# Would you be open to working with our partners in Wikimedia Deutschland to improve coverage of Wikidata lexemes in your language? This would involve creating missing lexemes, fixing issues on existing lexemes, adding forms and senses, improving overall quality, and linking them to Wikidata Items.
# Would you be interested in working with the Wikifunctions community to improve coverage of language functions in your language? Or would you be interested in collaborating with a partner to do so?
# Does an affiliate or group in your community currently have funding (General Support Fund, Rapid Fund etc.) to organize any workshops or events for you to engage your community?

We want to stress again that your community will remain fully in control of its content, as existing local articles would never be replaced, and contributors could improve shared content from Abstract Wikipedia.

Thank you in advance for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 11:41, 13 മേയ് 2026 (UTC)

:Hello @[[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]
:Thank you for reaching out and also sharing the invitation to Wikimedians of Kerala UG over Email.
:From our side, we are interest in '''learning more about and exploring the possibility of participating in Abstract Wikipedia pilot initiative'''. Regarding Wikidata Lexemes and Wikifunctions, some of the members of our community have already been involved in activities related to both areas, and we see value in further strengthening language resources for Malayalam. We would be interested in exploring collaborations to improve lexeme coverage, quality, forms, senses and connections with Wikidata items. We would welcome discussions on expanding language-related functions and identifying areas where community members can contribute and also collaborating with partners. Yes, our UG have running General Support Fund for our planned activities. We can facilitate workshops, training sessions if required with the support from Abstract Wikipedia team or with the support from the partners. Let us know how we are going to proceed with this. - [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:14, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)
::@[[ഉപയോക്താവ്:Gnoeee|Gnoeee]] This is fantastic! Thank you very much for your appreciation! We'll keep in touch for the next steps. [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 09:27, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)
:{{support}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:33, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:02, 17 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നുള്ള സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള രജിസ്ട്രേഷനും (Self-Funded Registration) അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള (Call for Submissions) അവസരവും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കുന്നു. ==

പ്രിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളേ,

വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നുള്ള സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള രജിസ്ട്രേഷനും (Self-Funded Registration) അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള (Call for Submissions) അവസരവും ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കുന്നു.

2026 സെപ്റ്റംബർ 4 മുതൽ 6 വരെ കൊച്ചിയിൽ വച്ചാണ് വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 നടക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുടനീളമുള്ള വിക്കിമീഡിയക്കാർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകർ, ഡെവലപ്പർമാർ, ഗവേഷകർ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാന പ്രേമികൾ എന്നിവരെ ഈ സമ്മേളനം ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരാനും,  പരസ്പരം സഹകരിക്കാനും, അനുഭവങ്ങൾ പങ്കിടാനും ഈ കോൺഫറൻസ് സഹായിക്കും. WCI 2026-ന്റെ വിഷയം

“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.”

എന്നതാണ്. എഐയുടെ കടന്നുവരവും പുതിയ അറിവുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന രീതികളും ഉൾപ്പെടെ വളരെ വേഗത്തിലുള്ള സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങളിലൂടെയാണ് വിക്കിമീഡിയ പ്രസ്ഥാനം ഇപ്പോൾ കടന്നുപോകുന്നത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുമുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതൃത്വം, അറിവ് ലഭിക്കുന്നതിലെ തുല്യത, പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം, വിക്കിമീഡിയയുടെ ഭാവി എന്നീ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യാൻ ഒരിടം ഒരുക്കുക എന്നതാണ് സമ്മേളനം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

'''സ്വാശ്രയ രജിസ്ട്രേഷൻ (Self-Funded Registration)'''

സ്വന്തം ചെലവിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അപേക്ഷ ഇപ്പോൾ പ്രെറ്റിക്സിൽ ലഭ്യമാണ്.

രജിസ്ട്രേഷൻ ഫോം: https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

വിശദാംശങ്ങളും യോഗ്യതയും: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration&lt;/nowiki&gt;

'''അവതരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം (Call for Submissions)'''

അവതരണങ്ങൾ ഇപ്പോൾ Eventyay മുഖേന സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ശില്പശാലകൾ, ചർച്ചകൾ, പാനലുകൾ,  ലഘു പ്രസംഗങ്ങൾ, പോസ്റ്റർ അവതരണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾ ഞങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ പരിചയസമ്പന്നനോ പുതിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗമോ ആകട്ടെ, നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾക്കും അനുഭവങ്ങൾക്കും അറിവുകൾക്കും ഈ സമ്മേളനത്തെ കൂടുതൽ മികച്ചതാക്കാനും പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പ്രധാന ചർച്ചകളിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കാനും സാധിക്കും.

വിശദാംശങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions&lt;/nowiki&gt;

സബ്മിഷൻ അവസാന തീയതി: ജൂലൈ 15, 2026

പങ്കാളിത്തവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശദാംശങ്ങൾ, സമയക്രമങ്ങൾ, കോൺഫറൻസ് അപ്‌ഡേറ്റുകൾ, സമർപ്പണ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026-നെക്കുറിച്ചുള്ള പൂർണ്ണ വിവരങ്ങൾക്ക്, ദയവായി ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പ് പരിശോധിക്കുക:

വിശദമായ അറിയിപ്പ്: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|ബ്ലോഗ് പോസ്റ്റ് ലിങ്ക്]]

കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളോട് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനും, പ്രമേയങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനും ഈ അറിയിപ്പ് അവരുടെ കൂട്ടായ്മകളിൽ പങ്കിടാനും ഞങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

ആശംസകളോടെ, വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2026 സംഘാടക സമിതി [[ഉപയോക്താവ്:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Amrit Sufi|സംവാദം]]) 10:22, 30 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages
* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media
* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards, ''Communications Team, WCI 2026''

-- [[ഉപയോക്താവ്:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kuldeepburjbhalaike|സംവാദം]]) 11:43, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം ==

നമസ്കാരം. [[:mw:Special:MyLanguage/Content translation|ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ഉപകരണം]] (Content Translation — CX) വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളിലെ ഭാഷയും വ്യാകരണവും മാത്രം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന, നിർമ്മിതബുദ്ധി (ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5) ഉപയോഗിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബോട്ട് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം തേടുന്നു. പദ്ധതിരേഖ: '''[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം]]'''.

'''ഇതുവരെ ചെയ്തത് (ചുരുക്കത്തിൽ):'''
* യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ 100 CX-ലേഖനങ്ങളിൽ, മനുഷ്യമേൽനോട്ടത്തിൽ ഒരു പൈലറ്റ് പഠനം നടത്തി; 92 ലേഖനങ്ങളിൽ ഭാഷാതിരുത്തൽ വരുത്തി. എല്ലാ diff-കളും [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|ഫലരേഖയിൽ]] പരസ്യമായി ലഭ്യമാണ്.
* വസ്തുതകൾ, സംഖ്യകൾ, അവലംബങ്ങൾ, ഫലകങ്ങൾ, കണ്ണികൾ എന്നിവയൊന്നും മാറ്റിയിട്ടില്ല. ബോട്ട് നടത്തിയ തിരുത്തുകൾ ഞാൻ പരിശോധിച്ചു; അർത്ഥവ്യതിയാനമോ വിവരനഷ്ടമോ കണ്ടെത്തിയില്ല. ('governing body' → 'ഗവർമെന്റ് ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കമ്മിറ്റി', കായികതാരം 'Everton Weekes' → 'ആഴ്ചകൾ' തുടങ്ങിയ ഗുരുതര യന്ത്രപരിഭാഷാപ്പിശകുകളും ഈ പ്രക്രിയയിൽ ബോട്ട് കണ്ടെത്തി തിരുത്തി.)
* ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ 41 ലേഖനങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയ വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ AI തിരുത്താതെ, ഉപയോക്താക്കളുടെ ശ്രദ്ധയ്ക്കായി ഫലരേഖയിൽ രേഖപ്പെടുത്തി.

'''ഇനി ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്:''' സമൂഹത്തിന്റെ അനുകൂല അഭിപ്രായമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ബോട്ട് അംഗീകാരത്തിന് അപേക്ഷിക്കും]]. ഈ ചർച്ചയിലും ബോട്ട് അപേക്ഷയിലും ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ബോട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതശേഷമേ തുടർപ്രവർത്തനമുണ്ടാകൂ. അംഗീകാരം ലഭിച്ചാൽ, CX ടാഗുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽ ബോട്ട് ഭാഷ മാത്രം തിരുത്തും; ഓരോ തിരുത്തിന്റെയും diff പദ്ധതിത്താളിന്റെ ഉപതാളിൽ പട്ടികപ്പെടുത്തും. ഏതു തിരുത്തും ആർക്കും ഒറ്റ ക്ലിക്കിൽ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാം; സമൂഹം ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ പ്രവർത്തനം ഉടൻ നിർത്തും.

'''മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ തേടുന്നു :'''
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/TranslateCorrection/പൈലറ്റ്|പൈലറ്റ് ഫലരേഖയിലെ]] ഏതാനും diff-കൾ പരിശോധിച്ച്, തിരുത്തുകളുടെ കൃത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
# ഇത്തരമൊരു ബോട്ട് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനോടുള്ള പൊതുനിലപാട് — അനുകൂലമോ, പ്രതികൂലമോ, നിബന്ധനകളോടെ അനുകൂലമോ എന്നതും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
# [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain/പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/രീതിശാസ്ത്രം|രീതിശാസ്ത്രത്തിലും നിയന്ത്രണങ്ങളിലും]] വരുത്തേണ്ട മാറ്റങ്ങൾ, കൂട്ടിച്ചേർക്കേണ്ട സുരക്ഷാക്രമീകരണങ്ങൾ എന്നിവയിലും അഭിപ്രായം തേടുന്നു.

എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും വിമർശനങ്ങളും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. നന്ദി. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 09:40, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:മലയാളം വിക്കിയിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു ബോട്ട് അത്യാവശ്യമാണ് അനുകൂലിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Tonynirappathu|Tonynirappathu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tonynirappathu|സംവാദം]]) 09:55, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
*പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ ലേഖനങ്ങളുടെ നാൾവഴി വ്യത്യാസം പരിശോധിച്ചു. മികച്ച പ്രവർത്തനമാണ് നടത്തിയിരിക്കുന്നത്. തുടർപ്രവർത്തങ്ങളെ അനുകൂലിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  10:47, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:എഐ ടൂളുകളെ വിക്കി എഡിറ്റിംഗിന് പോസിറ്റീവായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന രീതിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിനെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
:Claude Fable 5ൽ ഇതിനായി നൽകിയ പ്രോംപ്റ്റ് ഇവിടെ പങ്കുവെക്കാമോ.? [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 	 16:58, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
::@[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|Akbarali]]: ബോട്ട് പൈഥണിലാണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്. എ.ഐ ബോട്ടായതുകൊണ്ട് കോഡിനുള്ളിൽ സ്വാഭാവികമായും പ്രോംറ്റുകളുമുണ്ട്. മുഴുവൻ കോഡും അതിലടങ്ങിയ പ്രോംറ്റും എന്റെ ഗിറ്റ്ഹബ് പ്രൊഫൈലിൽ [https://github.com/nethahussain/translation-cleanup-bot ഇവിടെ] കാണാം. പല മോഡലുകളുടെ എ.പി.ഐ കീകൾ പരിശോധിച്ച് നോക്കിയെങ്കിലും ക്ലോഡ് ഫേബിൾ 5 ആണ് സ്ഥിരമായി, ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള തിരുത്തുകൾ നൽകുന്നത് എന്നതിനാലാണ് ആ മോഡൽ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. കോഡും പ്രോംറ്റും പരിശോധിച്ച് അഭിപ്രായങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പറയുമല്ലോ. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 07:35, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
:: കുറച്ചെണ്ണം പരിശോധിച്ചു. നല്ലതായി തോന്നുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:shajiarikkad]], ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shajiarikkad|സംവാദം]])
:നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയിൽ രണ്ടാം ബാച്ച് പൂർത്തിയായി: ഉള്ളടക്കപരിഭാഷ വഴി വന്ന, യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ അടുത്ത 100 ലേഖനങ്ങളിൽ '''ഭാഷ മാത്രം''' മെച്ചപ്പെടുത്തി, 76 എണ്ണത്തിൽ തിരുത്തി, 24 എണ്ണത്തിൽ ഭാഷ ഇതിനകം മെച്ചമായിരുന്നു. ഓരോ തിരുത്തും ഘടനാപരിശോധനയും സ്വതന്ത്ര പരിശോധനയും കടന്നാണ് സേവ് ചെയ്തത്; വസ്തുതകൾ, സംഖ്യകൾ, അവലംബങ്ങൾ, ഫലകങ്ങൾ, കണ്ണികൾ എന്നിവ മാറ്റിയിട്ടില്ല. ഓരോ ലേഖനത്തിന്റെയും diff-ഉം മാറ്റങ്ങളുടെ വിവരണവും ഇവിടെ കാണാം: https://w.wiki/T3ga
:ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ കണ്ടെത്തിയ, AI തിരുത്താത്ത വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ 60 ലേഖനങ്ങളിൽ പ്രത്യേകം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് (കാലഹരണപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ, പരസ്പരവിരുദ്ധമായ ഇൻഫോബോക്സ് വിവരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ). ഏതാനും diff-കൾ പരിശോധിച്ച് അഭിപ്രായം അറിയിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. പിശകു കണ്ടാൽ ആ തിരുത്ത് നേരിട്ട് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 16:56, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
::&lt;nowiki&gt;{{support}}&lt;/nowiki&gt; ഈ സംരഭത്തിന് സകല പിൻതുണയും അറിയിക്കുന്നു. കൂടാതെ ഇത് വളരെ അത്യാവശ്യമായ ഒരു കാര്യമാണെന്ന് ഉത്തമ ബോദ്ധ്യമുണ്ട്. ചില ഉപയോക്താക്കൾളുടെ മോശം യാന്ത്രികവിവർത്തനലേഖനങ്ങൾ കുറേയെണ്ണം പരിശോധിക്കപ്പെടാതെ കിടക്കുന്നുന്നത് വളരെ കാലമായി മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് നല്ലതല്ല. [[വിക്കിപീഡിയ:യാന്ത്രികവിവർത്തനം]] പ്രകാരം ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ/2020|വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ]] പട്ടിക ശുദ്ധീകരിക്കാനായും ഇത് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതാണ്. ഇതിൽ പ്രധാനമായി വേണ്ട കാര്യമെന്തെന്നാൽ ബോട്ട് ഓടിച്ചതിനുശേഷം ലഭിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ വിലയിരുത്തുവാനും തുടർതിരുത്തുകൾ വരുത്തി നന്നാക്കാനുമായി ഒരു ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് വേണ്ടിവരും. സ്ഥിരമായി ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്ന എഡിറ്റർമാരുടെ ഒരു ടീം ഉണ്ടാവുന്നത് നന്നായിരിക്കും. എങ്കിലാണ് പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകാനാവുകയുള്ളു.  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:38, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
:::വളരെ നന്ദി. ബോട്ട് ഇപ്പോൾ ഭാഷ മാത്രമേ നന്നാക്കുന്നുള്ളൂ. കാലഹരണപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും തെറ്റായ വസ്തുതകളും അത് മനഃപൂർവ്വം തൊടുന്നില്ല, പക്ഷെ അവ ഫ്ലാഗ് ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അവ പരിഹരിക്കാൻ ഒരു ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് താൾ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്: [[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/ടാസ്ക് ഫോഴ്സ്]]. ചെയ്യാനുള്ള ജോലികൾ അഞ്ചായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട് — തിരുത്തുകളുടെ പരിശോധന, വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കൽ (ഇതുവരെ 101 ലേഖനങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്), ഗുരുതരമായ ലേഖനങ്ങളിൽ നയപ്രകാരമുള്ള നടപടി, [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ|പഴയ ബാക്‌ലോഗ്]] തീർപ്പാക്കൽ, ബോട്ടിനുള്ള ഫീഡ്ബാക്ക്. താങ്കൾ സൂചിപ്പിച്ച പട്ടിക പ്രത്യേക ജോലിയായിത്തന്നെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
:::ഏതെങ്കിലും ഒരു മേഖലയിൽ മാത്രം പങ്കെടുത്താലും മതി. താത്പര്യമുള്ളവർ അവിടെ ഒപ്പിടുമല്ലോ. പദ്ധതി ഇപ്പോൾ വിക്കിപീഡിയ നാമമേഖലയിലേക്കു മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്: [[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം]]. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 17:12, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
====പുതിയ ബാച്ച്====
: [[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പരിഭാഷാ ശുദ്ധീകരണ പദ്ധതിയുടെ]] മൂന്നാം ബാച്ച് പൂർത്തിയായി. ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ ടൂൾ (CX) ഉപയോഗിച്ചു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട, യന്ത്രപരിഭാഷാ അനുപാതം ഏറ്റവും കൂടിയ '''500 ലേഖനങ്ങളിൽ''' (ക്രമസംഖ്യ 198–697, യന്ത്രപരിഭാഷ 96.6%–98.3%) ഇത്തവണ ഭാഷാതിരുത്തൽ നടത്തി. പൈലറ്റും രണ്ടാം ബാച്ചും ചേർത്ത് ഇതുവരെ ആകെ 700 ലേഖനങ്ങളായി. ഫലരേഖ: '''[[വിക്കിപീഡിയ:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം/മൂന്നാം ബാച്ച്]]'''
ഒപ്പം, ഭാഷാതിരുത്തലിനിടെ കണ്ടെത്തിയ '''2,517 വസ്തുതാപ്രശ്നങ്ങൾ''' (312 ലേഖനങ്ങളിൽ) രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയൊന്നും AI തിരുത്തിയിട്ടില്ല, അവ നമുക്ക് തിരുത്താൻ ഉള്ളവയാണ്. 500 ലേഖനങ്ങളിൽ 109 എണ്ണം തിരുത്തുന്നത് AI-പരിശോധനാ ഘട്ടത്തിൽ തടഞ്ഞു, ആ ലേഖനങ്ങളിൽ തിരുത്തലുകൾ നടത്തപ്പെട്ടില്ല. കാരണം ചുവടെ: &lt;br&gt;

സാങ്കേതികമായി ഓരോ ലേഖനവും മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്: &lt;br&gt;

# '''ശുദ്ധീകരണ ഘട്ടം''' — AI ഭാഷ മാത്രം തിരുത്തി പുതിയ വിക്കിഘടന നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
# '''ഘടനാപരിശോധന (കോഡ് ഉപയോഗിച്ച്, AI അല്ല)''' — പഴയതും പുതിയതും യാന്ത്രികമായി ഒത്തുനോക്കി, എല്ലാ '''സംഖ്യകളും''' കണ്ണികളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളും ഫലകനാമങ്ങളും &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/code&gt; എണ്ണവും പുറംകണ്ണികളും അതേപടിയുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. ഒരു വ്യത്യാസം കണ്ടാൽ തിരുത്ത് തടയും.
# '''സ്വതന്ത്ര പരിശോധനാ ഘട്ടം''' — ആദ്യ ഘട്ടം കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത രണ്ടാമതൊരു AI ഏജന്റ്, പഴയതും പുതിയതും വാക്യംതോറും താരതമ്യം ചെയ്ത് 'ഭാഷ മാത്രമാണോ മാറിയത്' എന്ന് വിധിക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ എ.ഐ മൂലലേഖനത്തിലില്ലാത്ത വിവരം പുതിയ പതിപ്പിൽ ചേർക്കുകയോ, ഭാഷയ്ക്കപ്പുറം വസ്തുതാതിരുത്തൽ നടത്തുകയോ, ഫലകം/ഇൻഫോബോക്സ് ഉള്ളടക്കം മാറ്റുകയോ, ഏതെങ്കിലും വാക്യത്തിന്റെ അർത്ഥം മാറ്റുകയോ, വിവരം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്താൽ രണ്ടാമത്തെ എ.ഐ ആ തിരുത്തൽ നടത്തുന്നത് ബ്ലോക്ക് ചെയ്യും. ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം എന്തെന്നാൽ ഇവയിൽ നല്ലൊരു പങ്കും AI ശരിയായ തിരുത്ത് നിർദ്ദേശിച്ചതുകൊണ്ടാണ് തടയപ്പെട്ടത്. ഉദാഹരണത്തിന് [https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%86%E0%B4%AF%E0%B5%BC_%E0%B4%9F%E0%B5%86%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%BC ക്ലെയർ ടെയ്‌ലർ] ലേഖനത്തിൽ, ഇംഗ്ലീഷ് മൂലലേഖനവുമായി ഒത്തുനോക്കിയപ്പോൾ ഒരു യന്ത്രപരിഭാഷാപ്പിഴവ് AI കണ്ടെത്തി തിരുത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ആ തിരുത്ത് വസ്തുതാപരമായി ശരിയായിരുന്നു, പക്ഷേ അത് ഭാഷാതിരുത്തലല്ല, ഉള്ളടക്കമാറ്റമാണ്. ഈ പദ്ധതിയുടെ അധികാരപരിധി ഭാഷ മാത്രമായതിനാൽ രണ്ടാമത്തെ എ.ഐ ആ തിരുത്ത് ബ്ലോക്ക് ചെയ്തു. അത്തരം മാറ്റങ്ങൾ ലേഖനങ്ങളിൽ സേവ് ചെയ്യുന്നില്ല.

====== എന്തിനാണ് ഇത്രയും ലേഖനങ്ങളിൽ പൈലറ്റ് പഠനം നടത്തുന്നത്? ======
നിർമ്മിതബുദ്ധി മോഡലുകൾ ഡിറ്റർമിനിസ്റ്റിക് അല്ല, എന്നു വച്ചാൽ ഒരേ ലേഖനം രണ്ടു തവണ നൽകിയാൽ ഒരേ ഫലം ലഭിക്കണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഏതാനും ഉദാഹരണങ്ങൾ നോക്കി ഇത് സുരക്ഷിതമാണ് എന്നു പറയാനാവില്ല. നാശകരമായ തിരുത്തുകൾ (വിവരനഷ്ടം, സംഖ്യാമാറ്റം, അർത്ഥവ്യതിയാനം, വ്യാകരണപ്പിഴവ്) എത്ര ശതമാനം സന്ദർഭങ്ങളിൽ സംഭവിക്കുന്നു, ഏതു തരം ലേഖനങ്ങളിലാണ് കൂടുതൽ സംഭവിക്കുന്നത്, നിലവിലുള്ള പരിശോധനകൾ അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ പിടിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നിവ അറിയാൻ വലിയ സാമ്പിൾ വേണം. 100 ലേഖനങ്ങളിൽനിന്ന് 500-ലേക്കു വളർത്തിയത് അതിനാണ്.

====== ഇനി എന്ത്? ======
ഒരാഴ്ചത്തേക്ക് പദ്ധതി പൂർണ്ണമായി നിർത്തിവയ്ക്കുന്നു. പുതിയ ബാച്ചുകളൊന്നും തുടങ്ങുന്നില്ല. ഈ സമയത്ത്:
* തിരുത്തുകളുടെ diff-കൾ പരിശോധിക്കാൻ എല്ലാവരെയും ക്ഷണിക്കുന്നു. തെറ്റു കണ്ടാൽ നേരിട്ട് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാം. അതിനെതിരെ തർക്കമുണ്ടാകില്ല.
* അഭിപ്രായങ്ങളും എതിർപ്പുകളും ഇവിടെയോ [[വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:പരിഭാഷ ശുദ്ധീകരണം|പദ്ധതിയുടെ സംവാദത്താളിലോ]] അറിയിക്കുക.
ഒരാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ സമൂഹത്തിൽനിന്ന് എതിർപ്പുകളൊന്നും ഉയരുന്നില്ലെങ്കിൽ, [[വിക്കിപീഡിയ:യന്ത്രങ്ങൾ/അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ|ബോട്ട് അംഗീകാരത്തിനുള്ള അപേക്ഷാ നടപടികളിലേക്ക്]] കടക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. എതിർപ്പുകളുണ്ടെങ്കിൽ അവ പരിഹരിച്ചശേഷമേ മുന്നോട്ടു പോകൂ. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 09:11, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities ==
''Please feel free to translate it into your language.''
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
Hello everyone,
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
We hope you're doing well!
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
The [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_MediaWiki_Developers_User_Group Indic_MediaWiki_Developers_User_Group] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities.
Last year, we piloted [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Community_Task_Force_2025 Indic_Community_Task_Force_2025] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed.
=== What are we looking for? ===
We invite your community to nominate one or two points of contact and share:
*The name of your Wikimedia community.
*A primary and alternate community contact.
*Telegram usernames of the nominated contacts.
*A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities.
&lt;/br&gt;
This could include areas such as:
*Editing or patrolling workflows that could be improved.
*Gadgets, tools, or bots that your community needs.
*Template or interface-related challenges.
*Technical barriers faced by contributors.
*Any other broad technical priorities for your community.
=== How to participate ===
Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''.

If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message.
=== What happens next? ===
The information collected will help us:
*Build a network of community contacts for future technical collaboration.
*Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities.
*Plan focused technical support and community engagement activities.
*Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate.
&lt;/br&gt;
Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels.
We look forward to working more closely with your community!
&lt;/br&gt;

Best wishes,
&lt;/br&gt;
[[User:Kalli navya|Navya sri Kalli]]
&lt;/br&gt;
''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)''

== Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 ==

Dear Wikimedia contributors,

As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.
Campaign Focus:
A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages
B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village
D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics
We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project.

Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps.
This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings.
Campaign Focus:
A. Add freely licensed images of medicinal plants.
B. Improve description of existing medicinal plants.
C. Improve depictions of images.
D. Improve wikidata items.
We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project.

Best regards,&lt;br&gt;WikiConference India 2026 pre-conference organizing team

-- [[ഉപയോക്താവ്:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kuldeepburjbhalaike|സംവാദം]]) 15:34, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2026 ==
ഓണത്തെ വിക്കിയിലാക്കാം; വിക്കി ലൗസ് ഓണം 2026

അത്തപ്പൂക്കളവും പൂവിളിയും വിഭവസമൃദ്ധമായ സദ്യയും ആഘോഷരാവുകളുമായി ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളി കൂട്ടായ്മ വീണ്ടും ഒരു ഓണക്കാലത്തെ വരവേൽക്കുകയാണ്. നമ്മുടെ ഈ സാംസ്കാരിക ഉത്സവത്തിന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന ചിത്രങ്ങളും വിവരങ്ങളും പങ്കുവെച്ച് വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളെ സമ്പന്നമാക്കാൻ നിങ്ങളും പങ്കാളിയാകൂ!   https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Onam_2026

നിങ്ങളുടെ ക്യാമറക്കണ്ണിൽ പതിഞ്ഞ ഓണക്കാഴ്ചകൾ, ഓണപ്പാട്ടിൻ്റെ ശബ്ദശകലങ്ങൾ, ആചാരങ്ങളുടെയും ആഘോഷങ്ങളുടെയും വീഡിയോകൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലേക്ക് അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാം. മികച്ച സംഭാവനകൾ നൽകുന്നവർക്ക് സമ്മാനങ്ങളും കാത്തിരിക്കുന്നു!
 --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 06:50, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== Abstract Wikipedia will be deployed soon on your Wikipedia ==
Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia.

[[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [[:abstract:|recently launched Wikimedia project]] that aims to create community-written, language-independent articles that can be output into many languages. This approach allows interested Wikipedia communities to leverage these articles to expand their content.

[[:abstract:Abstract Wikipedia:For interested communities/Malayalam|As you accepted to be among our first pilot communities]], we wanted to share with you that next week we will be deploying the ability to integrate abstract articles to your wiki. This deployment will not add any abstract articles to your wiki yet, it will simply set up the system that then will allow you to integrate articles when you decide to integrate them.

To learn more about how the community-controlled integration process works, please read the how-to page on Abstract Wikipedia: https://abstract.wikipedia.org/wiki/Help:Abstract_articles

Also, if you want to help translating the system messages to your language, please help us doing so by editing the messages on TranslateWiki at https://translatewiki.net/wiki/Special:Translate?group=ext-wikilambda-abstract&amp;language=ml

When you try the integration out, please let us know how things are going. We have tested the system as well as we can, but there might easily be issues we didn’t expect. If anything does not work as you expect it, please let us know.

We want to stress again that your community will remain fully in control of its content, as existing local articles would never be replaced, your community will decide which abstract articles to integrate, and contributors can improve shared content from Abstract Wikipedia.

Thank you in advance for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 14:52, 24 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുടെ കവറേജിനെക്കുറിച്ച് ==
നമസ്കാരം സുഹൃത്തുക്കളേ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിൽ കവറേജ് കുറവാണെന്ന് ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ചു. അതിനാൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ കവറേജ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു പ്രോജക്റ്റ് ഞാൻ എന്റെ സാൻഡ്‌ബോക്സിൽ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദയവായി നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം പറയാമോ?

[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024/sandbox]]

[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:36, 26 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== കേരളത്തിലെ സ്കൂളുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ കൂട്ടമായി ചേർക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  ==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ കേരളത്തിലെ വിദ്യാലയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ കുറവ് പരിഹരിക്കുന്നതിനായി വിവിധ വെബ്‌സൈറ്റുകളിൽ നിന്നും സർക്കാറിന്റെ ഔദ്യോഗിക പോർട്ടലുകളിൽ നിന്നും വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് ,ക്രോഡീകരിച്ച് ഏതാണ്ട് ഒരേ ഫോർമാറ്റിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ തയ്യാറാക്കാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ചിലത് ഇതിനികം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. തയ്യാറാക്കിയ സാംപിൾ ലേഖനങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. 
•	[[എ.എം.എൽ.പി.എസ്. ആലത്തിയൂർ]]
•	[[ജി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളിശ്ശേരി]] 
* ഇതെ ഫോർമാറ്റിലാണ് ബാക്കി ലേഖനങ്ങളും ചേർക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. കൂട്ടമായി ചേർക്കുന്നതിന് മുൻപായി ഫോർമാറ്റിലോ ഉള്ളടക്കത്തിലോ വരുത്തേണ്ട തിരുത്തലുകളോ നിർദ്ദേശങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ അറിയിക്കുമല്ലോ,പിന്തുണക്കുമല്ലോ..
[[ഉപയോക്താവ്:Ayshamarjana|Ayshamarjana]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ayshamarjana|സംവാദം]]) 09:44, 27 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Ayshamarjana|Ayshamarjana]], കേരളത്തിലെ സ്കൂളുകളെക്കുറിച്ച് ധാരാളം ലേഖനങ്ങളുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾക്ക് നമ്മുടെ വിക്കിപീഡിയയിൽ വളരെ കുറച്ച് മാത്രമേ കവറേജ് ഉള്ളൂ. അവയിൽ മിക്കതിലും ഒന്നോ രണ്ടോ വാക്യങ്ങൾ മാത്രമേ ഉള്ളൂ.
:അതുകൊണ്ട്, രണ്ട് വിഷയങ്ങളിലും നമ്മുടെ കവറേജ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന്, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ പോലെ WikiProjects നമ്മുടെ വിക്കിപീഡിയയിലും നിർമ്മിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 12:15, 27 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)
:എന്നിരുന്നാലും, സജീവ എഡിറ്റർമാരുടെ കുറവ് ഞങ്ങൾ നേരിടുന്നുണ്ട്. പട്ടിക നോക്കിയാൽ, അതിൽ കൂടുതലും നിങ്ങളും, ഞാനും, [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram]], [[ഉപയോക്താവ്:Mnczubair]], [[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini]], [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj]] എന്നിവരാണ് ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ സജീവമായത്. 
:മറ്റ് എഡിറ്റർമാർ മറ്റ് ലേഖനങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, അത് തീർച്ചയായും ഒരു പ്രധാന കടമയാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 12:22, 27 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== രണ്ട് പുതിയ വിക്കിപദ്ധതികൾക്കുള്ള അഭ്യർത്ഥന ==
നമസ്കാരം, ഞാൻ [[വിക്കിപദ്ധതി:വിദ്യാലയങ്ങൾ]], [[വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]] എന്നീ പേരുകളിൽ 2 വിക്കിപ്രൊജക്റ്റുകൾ ആരംഭിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുന്നു. മറ്റ് എഡിറ്റർമാരുടെ അഭിപ്രായം അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]] എന്നതിൻ്റെ കരട് എൻ്റെ സാൻഡ്ബോക്സിൽ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[വിക്കിപദ്ധതി:വിദ്യാലയങ്ങൾ]] സംബന്ധിച്ച് അഭിപ്രായം നൽകാൻ @[[ഉപയോക്താവ്:Ayshamarjana|Ayshamarjana]]&lt;nowiki/&gt;യോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 15:12, 29 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം ==
അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താനും പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും താൽപ്പര്യമുള്ള എഡിറ്റർമാരെ [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]]-ലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു.

രാജ്യങ്ങൾ, അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ, രാജ്യാന്തര ബന്ധങ്ങൾ, ആഗോള സംഭവങ്ങൾ തുടങ്ങി വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം. നിങ്ങളുടെ ചെറിയൊരു സംഭാവന പോലും മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിലെ ഉള്ളടക്കം കൂടുതൽ മികച്ചതാക്കാൻ സഹായിക്കും. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:52, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള - പ്രതിമാസ യോഗം - ഒക്ടോബർ 2026 ==
സുഹൃത്തുക്കളേ 👋🏼

ഇന്ന് ശനിയാഴ്ച വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രതിമാസ യോഗം ഓൺലൈനായി നടത്തുന്നു.
നിലവിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളെയും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു. :)

തീയതി: 24 ഒക്ടോബർ 2026, ശനിയാഴ്ച
സമയം: വൈകുനേരം 07:30 മുതൽ 08:30 വരെ

* 📅 മീറ്റിംഗ് പേജ്: [[m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/October_2026|Monthly Meetup - October 2026]]

* മീറ്റപ്പ് രജിസ്ട്രേഷൻ: [[Special:RegisterForEvent/5044]]

ഏവരെയും  ഇന്ന്  നടക്കുന്ന യോഗത്തിൽ കാണാം എന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ.😊

സസ്നേഹം - [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:48, 24 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== Wiki Loves Food 2026 in India – Call for Participation ==
Hello everyone,

India has a rich food culture, with diverse dishes, ingredients, cooking traditions and regional food practices. Many of these are not yet well represented on Wikipedia and Wikimedia Commons.

'''Wiki Loves Food 2026 in India''' is a photography competition on Wikimedia Commons organised by the [[m:Punjabi Wikimedians|Punjabi Wikimedians User Group]] as part of the international Wiki Loves Food 2026 campaign. It invites people across India to photograph local food and culinary traditions and share their images under a free license.

'''Competition details'''

* '''Dates:''' 1 to 30 November 2026
* '''Platform:''' Wikimedia Commons
* '''Who can participate:''' Anyone with a Wikimedia Commons account

'''What can you photograph?'''

* Traditional dishes, festival foods and home-cooked meals
* Local ingredients, spices and grains
* Cooking methods and food preparation
* Street food, markets and regional food traditions

Your photographs can help improve the coverage of India's food culture across Indian-language Wikipedia articles.

For the rules, prizes and participation details, visit the [[c:Commons:Wiki Loves Food 2026 in India|competition page]]

For questions, visit the [[c:Commons talk:Wiki Loves Food 2026 in India|competition's talk page]]

Please share this announcement with your communities and anyone interested in documenting India's food culture. We look forward to contributions from different regions across the country.

Warm regards,

On behalf of the Wiki Loves Food 2026 India organizing team [[ഉപയോക്താവ്:VanshikaRathi|VanshikaRathi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VanshikaRathi|സംവാദം]]) 08:37, 28 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026 ==
നമസ്കാരം! തെയ്യക്കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തോടനുബന്ധിച്ച് 2026 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ '''[[വിക്കിപീഡിയ:തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026|തെയ്യം തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2026]]''' നടക്കുകയാണ്. തെയ്യക്കോലങ്ങൾ, കാവുകൾ, തോറ്റം, മുഖത്തെഴുത്ത് തുടങ്ങിയ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങാനും വികസിപ്പിക്കാനും, [[c:Category:Media from Wiki Loves Theyyam 2026|വിക്കി ലൗസ് തെയ്യം 2026]]-ലെ ചിത്രങ്ങൾ ലേഖനങ്ങളിൽ ചേർക്കാനും, വിക്കിഡാറ്റ മെച്ചപ്പെടുത്താനും എല്ലാവരെയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.തിരുത്തൽ ചുരുക്കത്തിൽ &lt;code&gt;#TheyyamEditathon&lt;/code&gt; ചേർക്കാൻ മറക്കരുതേ. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Theyyam_Editathon_2026 കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കും സഹായങ്ങൾക്കും രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനും മെറ്റയിലെ പദ്ധതി താൾ കാണുക.] [[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 08:03, 3 നവംബർ 2026 (UTC)

== Next steps for Abstract Wikipedia integration ==
Dear all,

Thank you for your participation in our workshops related to lexemes and functions. We deeply appreciate your commitment to our shared endeavour to make Abstract Wikipedia useful for your language community.

Meanwhile we’d love your concrete suggestions for articles where Abstract Wikipedia could help fill gaps in your Wikipedia. These could be articles that have already been started on Abstract Wikipedia, or ones that haven’t been created there yet. All suggestions are welcome, and articles about cities could be one possible focus. We would also be glad to help identify which already existing articles could fill potential gaps.

It would be important for us that you share with the Abstract Wikipedia community what are the gaps that you feel are important to address in your community, so that the mutual growth of the projects could happen in the most seamless way. We [[:abstract:Abstract_Wikipedia:For_interested_communities/Malayalam#What_should_we_focus_on_next?|prepared a section in our dedicated page]] where you can share the articles you would like the community to focus on.

We want to stress that this will be a direct communication with the Abstract Wikipedia community, and that we are available to facilitate the conversation.

Let us know what you think, we’re always open to suggestions.

Cheers, [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 15:45, 4 നവംബർ 2026 (UTC)

== WikiRefine: A 15-Day Wikipedia Article Improvement Campaign ==
Hello everyone,
The Open Knowledge Initiatives (OKI) team is pleased to announce '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine WikiRefine]''', a 15-day article improvement campaign taking place from '''7 to 21 November 2026'''. We invite editors from all participating language communities to take part.
The campaign aims to encourage Wikimedians to improve the overall quality of Wikipedia articles, with a focus on references, article structure, readability, images, internal links and other aspects of content development.

; Article lists 
For this campaign, we have prepared lists based on the 100 most-read articles from the last five years for participating language Wikipedias. You can find the article lists and other campaign information here:  [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine/List_of_Articles View the article lists]

;Evaluating article improvements
We will be using the [https://wikieval.toolforge.org/ WikiEval tool], developed to support the evaluation of Wikipedia content during campaigns. It will help assess article quality and track improvements made throughout WikiRefine.
;What happens after the campaign?
WikiRefine will also serve as a preparatory activity for a follow-up in-person event focused on qualitative improvements to local-language Wikipedias. We aim to bring together the top two participants (from India only)  from each participating community. Their contributions will be assessed by a jury of experienced Wikimedians familiar with the respective languages.
We encourage each community to identify up to three organisers, ensuring diverse representation of genders and both new and experienced Wikimedians. Jury members should be experienced contributors with a good understanding of their respective language Wikipedias.

'''We invite everyone to participate, improve articles and help make knowledge in our languages more comprehensive and accessible.''' ([[m:IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine/Community Sign-up|Community Sign-up page]])

For more information, please visit the [[m:IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine|WikiRefine project page]].
 
'''Note:''' A few language Wikipedia article lists have not yet been added to the dedicated page due to a technical issue with the tool. We are working to resolve this and aim to add them before the campaign begins.  Thank you! [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:11, 4 നവംബർ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(OKI)/lists/Indic_Wikipedia_VPs&amp;oldid=31250414 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh (OKI)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>0tlpak31ggvahcjstk0xe75pixod23f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വടകര</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8983</id>
    <revision>
      <id>4682781</id>
      <parentid>4654457</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41119" sha1="c60rijsk11unzoch2fl6kzmwrmen533" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name               = Vatakara
| native_name        = 
| native_name_lang   = 
| other_name         = Vadakara, Badagara
| settlement_type    = Municipality
| image_alt          = 
| image_skyline      = Vadakara aerial view.jpg
| image_caption      = Sky view of vadakara byepass area
| nickname           = Kadathanad Vadakkarakkar
| image_map          = Vatakara Lok Sabha Constituency.jpg
| map_alt            = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = India Kerala#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt    = 
| pushpin_map_caption = {{Multiple image
| image1            =
}}
| coordinates        = {{coord|11|34|2|N|75|36|2|E|display=inline,title}}
| subdivision_type   = Country
| subdivision_name   = India
| subdivision_type1  = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1  = [[Kerala]]
| subdivision_type2  = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2  = [[Kozhikode district|Kozhikode]]
| established_title  = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date   = 
| founder            = 
| named_for          = 
| government_type    = Municipality 
| unit_pref          = Metric
| area_footnotes     = 
| area_rank          = 
| area_total_km2     = 23.33
| elevation_footnotes = 
| elevation_m        = 
| population_total   = 75,295
| population_as_of   = 2011
| population_rank    = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = Vadakarakkaran
| population_footnotes = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=672151|title=Census of India: Search Details}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English
| timezone1          = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1        = +5:30
| postal_code_type   = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code        = 673101
| area_code_type     = Telephone code
| area_code          = 0496
| registration_plate = KL-18
| blank1_name_sec1   = [[Lok Sabha]] constituency
| blank1_info_sec1   = Vadakara
| blank2_name_sec1   = Nearest Airport
Kannur International Airport
| blank2_info_sec1   = 
| blank3_name_sec1   = [[Demonym]]
| blank3_info_sec1   = Vadakarakkaran
| website            = 
| iso_code           = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes          = 
| official_name      = 
| leader_party       = CPIM
| leader_name        = K K MURALIDHARAN (MP)
| leader_name1       = K.K REMA-MLA
}}
[[ഇന്ത്യ]]ൻ സംസ്ഥാനമായ കേരളത്തിലെ [[കോഴിക്കോട്]] ജില്ലയിലെ ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും താലൂക്കും ഒരു പ്രധാന പട്ടണവുമാണ്. വടകര അതിപുരാതനവും വിശിഷ്ടവുമായ ചരിത്രം പേറുന്ന പ്രദേശമാണ് '''വടകര'''. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vadakara-kozhikode/268/ |title=Vadakara, Kozhikode, Malabar, Kerala, India {{!}} Kerala Tourism |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-07-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kozhikode.nic.in/en/public-utility/vadakara-municipality/ |title=Vadakara Municipality {{!}} Kozhikode District Website {{!}} India |language=en-US |access-date=2026-07-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Vatakara |title=Vatakara {{!}} India, Map, &amp; Facts {{!}} Britannica |website=www.britannica.com |language=en |access-date=2026-07-28}}&lt;/ref&gt;ചരിത്രത്തിൽ കടത്തനാട് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇവിടം കേരളത്തിലെ ഒരു പുരാതന തുറമുഖ നഗരമാണ്. വടക്കൻ കേരളത്തിലെ, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ]] ഉൾപ്പെട്ട ഒരു പ്രദേശമാണ് '''വടകര'''. ഇംഗ്ലീഷിൽ ബഡഗര എന്നും എഴുതാറുണ്ട്. ആയോധനകലയായ കളരിപ്പയറ്റിലൂടെ പ്രസിദ്ധരായ തച്ചോളി ഒതേനൻ,ഉണ്ണിയാർച്ച, ആരോമൽ ചേകവർ, ചന്തു ചേകവർ തുടങ്ങിയ വീരയോദ്ധാക്കളുടെ ജന്മസ്ഥലമാണ് ഇവിടം. ഒതേനനെ തോൽപ്പിച്ച ദലിതനായ തേവർ വെള്ളനും ഇവിടെയാണ് ജനിച്ചത്. മഹാകവി ചെറുശ്ശേരി, പുനത്തിൽ കുഞ്ഞബ്ദുള്ള തുടങ്ങിയ സാംസ്കാരിക നായകരും ഇവിടെ ജനിച്ചു.

വടകര മുനിസിപ്പാലിറ്റി 24.33 km2 (9.39 ചതുരശ്ര മൈൽ) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.vadakaramunicipality.in/about|title=ആമുഖം {{!}} Vadakara Municipality|website=www.vadakaramunicipality.in|language=ml|access-date=2018-11-16|archive-date=16 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116220039/http://www.vadakaramunicipality.in/about|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വിസ്തീർണ്ണം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, വടക്ക് മാഹിയും തെക്ക് പയ്യോളിയുമാണ് അതിർത്തി. 22 പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന വടകര താലൂക്കിൻ്റെ ആസ്ഥാനമാണിത്. കോലത്തിരിമാരുടെയും സാമൂതിരിമാരുടെയും കാലത്ത് വടകര കടത്തനാട് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് ഇത് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയിലെ വടക്കേ മലബാർ പ്രദേശത്തിൻ്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{citation|title=Kadathanad Royal Dinasty| date=August 2009 |url=http://kadathanadrajahs.blogspot.com/2009/08/kadathanad-rajahs.html?m=1}}&lt;/ref&gt; വടക്കൻ പാട്ടുകളാൽ (വടക്കേ മലബാറിലെ ബാലഡുകൾ) പ്രസിദ്ധമായ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ലോകനാർകാവ് ക്ഷേത്രം വടകരയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.[&lt;ref&gt;{{citation|title=Lokanarkavu Temple|url=https://www.keralatourism.org/destination/lokanarkavu-temple-vadakara/274}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation|title=A shrine for the heroes of Vadakkan Pattukal - Lokanarkavu|url=https://www.indiavideo.org/kerala/worship/temple/lokanarkavu-temple-vadakkan-pattukal-9234.php}}&lt;/ref&gt; വടകര തീരത്ത് നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഒരു പുതിയ ടാർഡിഗ്രേഡ് (ജലക്കരടി) ഇനത്തിന് [[സ്റ്റൈഗാർക്ടസ് കെരാലെൻസിസ്]]|സ്റ്റൈഗാർക്ടസ് കെരാലെൻസിസ് എന്ന് കേരള സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പേര് നൽകി. .&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=A new Tardigrade species, ''Stygarctus keralensis'' sp. nov. (Arthrotardigrada: Stygarctidae) from the intertidal zone of Southwest coast of India|year=2021 |doi=10.11646/zootaxa.4985.3.5 |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/42726|last1=Vishnudattan |first1=N. K. |last2=Nandan |first2=S. Bijoy |last3=Hansen |first3=J. G. |last4=Jayachandran |first4=P. R. |journal=Zootaxa |volume=4985 |issue=3 |page=381391 |pmid=34186802 |s2cid=235688035 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ കേരള സംസ്ഥാനത്തെ 140 സംസ്ഥാന നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് വടകര സംസ്ഥാന നിയമസഭാ മണ്ഡലം. വടകര ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഏഴ് സംസ്ഥാന നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. 2021 ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, നിലവിലെ എംഎൽഎ റെവല്യൂഷണറി മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിലെ കെ.കെ. രമയാണ്.


കേരളത്തിൻ്റെ തനത് ആയോധനകലയായ കളരിപയറ്റ് ഇവിടെയാണ് പിറവിയെടുത്തത്.

വടക്കൻ പാട്ടുകൾ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ പുത്തൂരം പാട്ടുകളും തച്ചോളി പാട്ടുകളും വടകരയുടെ സംഭാവനയാണ്.

കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലാണെങ്കിലും കോഴിക്കോടിൽ നിന്നും ഭിന്നമായ ചരിത്രവും സാംസ്കാരിക ഭൂമികയും വടകരക്കുണ്ട്.വടക്കൻ മലബാർ നദീതട പാട്ടുകളിലൂടെ പ്രശസ്തമായ പ്രസിദ്ധമായ [[ലോകനാർക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], 1921ൽ ആത്മീയഗുരുവും മഹർഷിയും ആയ സ്വാമി ശിവാനന്ദ പരമഹംസർ ലോകശാന്തിക്കും ലോക സമാധാനത്തിനും ലോകക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടി സ്ഥാപിച്ച ആത്മീയ സ്ഥാപനമായ സിദ്ധസമാജം എന്നിവ വടകരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ലോകപ്രശസ്തമായ തൊഴിലാളി സഹകരണ സംഘമായ ഊരാളുങ്കൽ ലേബർ കോൺട്രാക്ട് സൊസൈറ്റി - ULCC 1925 ൽ സ്ഥാപിച്ചത് വടകരയിലാണ്.വടകര മടപ്പള്ളിയിൽ ആണ് ഇതിൻ്റെ ആസ്ഥാനം.താലൂക്ക്ആസ്ഥാനം കൂടിയായ വടകരയിൽ 22 പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.

കോലത്തിരി രാജാവിന്റെ ഭരണകാലത്ത് വടകരയെ കടത്തനാട് എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തെ മലബാർ ജില്ലയുടെ വടക്കൻ മലബാർ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു വടകര. ചരിത്രപരമായ ലോകനാർകാവ് ക്ഷേത്രം വടകരയിലാണ്.

'''തച്ചോളി മേപ്പയിൽ കുഞ്ഞ് ഒതേനൻ''' അഥവാ '''തച്ചോളി ഒതേനൻ''' വടക്കൻ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു വീരനായകനാണ്. 16-ആം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.india9.com/i9show/Vadakkan-Pattukal-31327.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002133103/http://www.india9.com/i9show/Vadakkan-Pattukal-31327.htm |archive-date=2008-10-02 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[വടക്കൻ പാട്ടുകൾ]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധൈര്യത്തെയും ആയോധന പാടവത്തെയും വാഴ്ത്തുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരിയായ പേര് '''ഉദയന കുറുപ്പ്''' എന്നായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;statemaster&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.statemaster.com/encyclopedia/Thacholi-Othenan|title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ്|access-date=2009-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100511015751/http://www.statemaster.com/encyclopedia/Thacholi-Othenan|archive-date=2010-05-11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കുറുപ്പ് എന്നത് കളരി അഭ്യാസികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സ്ഥാനപേരാണ്.

കടത്തനാട് [[വടകര|വടകരയ്ക്ക്]] അടുത്തുള്ള മേപ്പയിൽ മാണിക്കോത്ത് വീട്ടിൽ ജനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;statemaster&quot; /&gt; പുതുപ്പണം ദേശവാഴിയായിരുന്ന ചീനംവീട്ടിൽ തങ്ങൾ (കോട്ടയാട്ട് കോവിലകത്തു പുതുപ്പണത്തു മൂപ്പിൽ വാഴുന്നോർ)  (ക്രി.വ. 1584) അക്കാമ്മ ഉപ്പാട്ടി എന്ന  സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഈ ബന്ധത്തിൽ അവർക്കുണ്ടായ മകൻ ആണ് തച്ചോളി ഒതേനൻ &lt;ref&gt;കേരളവിജ്ഞാന കോശം(1988)&lt;/ref&gt;. കോമപ്പകുറുപ്പും ഉണിച്ചാറയുമായിരുന്നു തങ്ങളുടെ മറ്റു രണ്ടു മക്കൾ

വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രധാന വാണിജ്യ കേന്ദ്രമായിരുന്നു വടകര ,,

അടക്കാത്തെരു, എടോടി, പെരുവട്ടം താഴെ, ചക്കരത്തെരുവ് ( താഴെഅങ്ങാടി )  എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു പ്രധാനമായും, കൊപ്ര, കുരുമുളക്, ഇഞ്ചി, ഏലം എന്നീ സുഗന്ധ വ്യഞനങ്ങളുടെ  പ്രധാന വിപണകേന്ദ്രം ,, അറബികളും ഗുജറാത്തികളും ബോംബെ സെട്ടുകൾ മായിരുന്നു പ്രധാന ഉപഭോക്താക്കൾ , താഴെഅങ്ങാടി  വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രധാന തുറമുഖ നഗരമായതുകൊണ്ടു തന്നെ വ്യാപാരികൾ സാധനങ്ങൾ എടുക്കാൻ എന്നും വടകരയെ ആശ്രയിച്ചു

* == സ്ഥലവിശേഷങ്ങൾ ==
[[ചിത്രം:Vatakara.jpg|right|200px|thumb|വടകര റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ]]
വടകര ഒരു [[നഗരസഭ|നഗരസഭയാണ്]], 2001ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 75,740 ജനങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന ഈ നഗരം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2004-06-16 |archive-date=2004-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] രണ്ടാമത്തെ വലിയ പട്ടണമാണ്‌. വടകര എന്ന പേരിൽ ഒരു [[വടകര താലൂക്ക്|താലൂക്കും]], ഒരു [[വടകര (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|ലോകസഭാ മണ്ഡലവും]] ഒരു  [[വടകര (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|നിയമസഭാമണ്ഡലവും]] ഉണ്ട്. [[കോഴിക്കോട്]] നഗരത്തിന് വടക്ക് കോഴിക്കോടിനും [[മാഹി|മാഹിക്കും]] ഇടയിലാണ് ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 
[[ചിത്രം:Sunset Vatakara.jpg|right|200px|thumb|സാന്റ് ബാങ്ക്സ് വടകരയിലെ സൂര്യാസ്തമയം|കണ്ണി=Special:FilePath/Sunset_Vatakara.jpg]] 
[[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] പുരാണങ്ങളിൽ  [[കടത്തനാട്]] എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് ഈ പ്രദേശമാണ്.&lt;ref&gt;http://www.calicutnet.com/yourtown/vadakara/History/history.htm&lt;/ref&gt; ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ [[ലോകനാർകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ലോകനാർകാവ് ക്ഷേത്രം]] ഇവിടെയാണ്.
നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള പുരാതനമായ താഴെ അങ്ങാടി ജുമാ മസ്ജിദും ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
1948-ലെ ഭീകരമായ [[ഒഞ്ചിയം]] വെടിവെപ്പിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട 10 പേരേയും സംസ്കരിച്ചത് വടകര മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിലെ [[പുറങ്കര|പുറങ്കരയിലാണ്]]&lt;ref&gt;ഒഞ്ചിയം പഞ്ചായത്ത് വികസനരേഖ&lt;/ref&gt;

*പ്രധാനവ്യക്തിത്വങ്ങൾ*
തച്ചോളി ഒതേനൻ,ഉണ്ണിയാർച്ച, ആരോമൽ ചേകവർ , ചന്തു ചേകവർ , തേവർ വെള്ളൻ, ചെറുശ്ശേരി,ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ സ്വാമി ശിവാനന്ദ പരമഹംസർ,പുനത്തിൽ കുഞ്ഞബ്ദുള്ള,കടത്തനാട്ട് മാധവിയമ്മ, എം ദാസൻ,സി കെ നാണു

== ചരിത്രം ==

കോലത്തുനാട്, ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങളുടെ ഫലമായി കടത്തനാട് (വടകര), രണ്ടത്തറ അല്ലെങ്കിൽ പോയനാട് (ധർമ്മടം), കോട്ടയം (തലശ്ശേരി), നീലേശ്വരം, ഇരുവഴിനാട് (പാനൂർ, കുറുമ്പ്രനാട് മുതലായവ) എന്നിങ്ങനെ 10 സ്വതന്ത്ര നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായി ഉയർന്നുവന്നു. ഇവ പ്രത്യേക രാജകീയ പ്രമാണിമാരുടെ കീഴിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Logan&quot;&gt;{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}&lt;/ref&gt;കോലത്തിരി ആധിപത്യത്തിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള നീലേശ്വരം രാജവംശം, മലബാറിന്റെ മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ കോലത്തിരിയുടെയും കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിയുടെയും ബന്ധുക്കളായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Neeleswaram fete&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece | title=Neeleswaram fete to showcase its heritage | author=The Hindu staff reporter | website=The Hindu | date=21 November 2011 | access-date=24 November 2016 }}&lt;/ref&gt;


കുറുമ്പർ ജനതയുടെ വാസസ്ഥലമായ കുറുമ്പനാട് എന്ന ചരിത്ര പ്രദേശത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു വടകര. ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, നിലവിൽ വടകര മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശം ഉൾപ്പെടെ, നിലവിലെ വടകര താലൂക്കിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗം, കോലത്തിരി രാജ്യത്തിന്റെ സാമന്തനായ ഒരു പ്രഭുവായിരുന്നു ഭരിച്ചിരുന്നത്. താലൂക്കിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗം തുടക്കത്തിൽ പോളത്തിരി രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, പിന്നീട് കോഴിക്കോടു സാമൂതിരിമാർ ഭരിച്ചു. ഈ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി പുതുപ്പണം എന്നറിയപ്പെടുന്ന വടകര പ്രദേശത്തായിരുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു, മൂരാട് നദി ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അതിർത്തിയായി മാറുന്നു. സാമൂതിരിമാരുമായുള്ള പരാജയപ്പെട്ട ഒരു യുദ്ധത്തിനുശേഷം ഒരു പോളത്തിരി രാജാവ് കോലത്തുനാട്ടിലേക്ക് കടക്കാൻ നിർബന്ധിതനാകുകയും ഈ പ്രദേശത്ത് സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു കോലത്തിരി രാജകുമാരിയെ വിവാഹം കഴിച്ചപ്പോഴാണ് അദ്ദേഹം കടത്തനാട് രാജവംശം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വടകര ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരു പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറി, കാപ്പി, കുരുമുളക്, തേങ്ങ തുടങ്ങിയ കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്തു. ചോമ്പൽ, മുട്ടുങ്ങൽ, കോട്ടക്കൽ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ചെറിയ തുറമുഖങ്ങളുമായി ചേർന്ന്, കണ്ണൂർ, തെല്ലിശ്ശേരി, കോഴിക്കോട് എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി വടകര മാറി. ശക്തമായ കടൽ വ്യാപാരത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ച ഒരു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, കടത്തനാട് ഭരണാധികാരികൾ ശക്തമായ ഒരു നാവിക സേന സ്ഥാപിച്ചു. അത് &quot;കടലുകളുടെ പ്രഭു&quot; എന്നറിയപ്പെടുന്നു, കാരണം അത് മലയാളം സംസാരിക്കുന്ന മേഖലയിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ നാവിക സേനയായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Malabar manual.|first=William|last=Logan|date=2009|publisher=Low Price Publications|isbn=978-8175364752|oclc=946063221}}&lt;/ref&gt;

1750-ൽ .അന്നത്തെ പ്രമാണി കടത്തനാട് രാജാ പട്ടം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രത്യേക രാജ്യമായി മാറി . ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, കടത്തനാടും കോട്ടയം ഭരണാധികാരിയും തലശ്ശേരി ആസ്ഥാനമായ ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ വിദേശ കൊളോണിയൽ ശക്തികളും മാഹി ആസ്ഥാനമായ ഫ്രഞ്ചുകാരും തമ്മിൽ അടിക്കടി ഏറ്റുമുട്ടിയതിൻ്റെ രേഖകളുണ്ട്.

ഐതിഹ്യത്തിൽ, വടക്കൻപാട്ടിലെ (വടക്കേ മലബാറിലെ താരാട്ടുപാട്ടുകൾ) ഉണ്ണിയാർച്ച, ആരോമൽ ചേകവർ, തച്ചോളി ഒതേനൻ എന്നിവരുടെ ജന്മസ്ഥലമാണ് വടകര. തച്ചോളി തറവാട് തച്ചോളി തറവാട് ഇപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, തച്ചോളി മാണിക്കോത്ത് കാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ തച്ചോളി ഒതേനൻ്റെ ജന്മദിനം ആഘോഷിക്കുന്നു.

ലോകനാർകാവ്, വടക്കേ മലബാറിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ രണ്ടാമത്തെ ക്ഷേത്രമായ കോട്ടക്കൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം എന്നിവ ഈ പ്രദേശത്തെ ശ്രദ്ധേയമായ ക്ഷേത്രങ്ങളാണ്. കളരി ഉള്ളതിൽ ക്ഷേത്രവും വടകര ടൗണിനടുത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കളരിപ്പയറ്റ് എന്ന ആയോധന കലയുടെ ഉത്ഭവം വടകരയിലാണ്.
== സാംസ്കാരികകേന്ദ്രങ്ങൾ ==
* കേളുവേട്ടൻ പഠനകേന്ദ്രം
* ശാന്തി സെന്റർ
*ശാന്തിനികേഎം. യു. എം .വി. എച്. എസ്. എസ്  വടകര താഴെഅങ്ങാടിതൻ ഇഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ  വടകര താഴെഅങ്ങാടി
*Kadathanad KPCGM Kalari sangam
*ബുസ്താനുൽ ഉലൂം മദ്റസ വടകര താഴെഅങ്ങാടി 
*മണിയൂർ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ, പാലയാട്നട
*മമ്പുറം തങ്ങളുടെ ഗുരു വന്ന്യരായ ശൈഖ് ചെറുസീതി തങ്ങൾ (സൈനുൽ ആബിദ്) മഖാം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതും വടകര താഴെഅങ്ങാടിയിൽ തന്നേയാണ്
*ശൈഖ് ആരിഫ് ബില്ലാഹ് മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുല്ല മസ്ഹൂർ എന്ന (മുല്ലക്കോയ തങ്ങൾ), വടകര തങ്ങൾ എന്ന നാമത്തിലും  പ്രസിദ്ധി ആർജ്ജിച്ചു ഖാദിരി, ചിസ് തി, ത്വബഖാത്തി, സുഹറവർധി എന്നിത്വരീഖത്തു സൂഫി മാർഗത്തിലൂടെ ഇന്ത്യയിലും,മറ്റ് വിദേശരാജ്യത്തും അനേകം ശിഷ്യരുള്ള മഹാനായിരുന്നു. വടകര താഴെ അങ്ങാടിയിൽ തങ്ങൾ പള്ളിയിൽ അന്ത്യവിശ്രമം കൊള്ളുന്നു.

== താഴെയങ്ങാടി ==
വടകര നഗരത്തിലെ പ്രധാന ജനവാസ കേന്ദ്രമാണു വടകര താഴെയങ്ങാടി. വടകരയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കടലോര പ്രദേശമാണിത്. ജനസാന്ദ്രത കൂടുതലുള്ള ഈ പ്രദേശത്താണ് വടകര നഗരസഭാ കാര്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വലിയ ജുമാ മസ്ജിദും ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു, ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണ കാലം മുതൽക്ക് തന്നെ ഇവിടം വ്യാപാര കേന്ദ്രമായിരുന്നു. കൊപ്ര, കുരുമുളക്, എലം മുതലായ സുഗന്ധ വ്യഞജന ദ്രവ്യങ്ങൾ ആയിരുന്നു ആയിരുന്നു ഇവയിൽ പ്രധാനം.വടകരയിലാണു പ്രസിദ്ധമായ ശ്രീ കല്ലെരി കുട്ടിച്ചാത്തൻ ക്ഷെത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വടകരയുടെ കടൽത്തീര സൗന്ദര്യത്തിന് അനുബന്ധമായ ആകർഷകമായ കടൽത്തീരമാണ് വടകര സാൻഡ് ബാങ്കുകൾ. കൊട്ടക്കൽ നദി അറേബ്യൻ കടലിനോട് ചേരുന്ന ഈ ബീച്ച് അതിമനോഹരമായ ഒരു ബീച്ചാണ്. മനോഹരമായ സൂര്യാസ്തമയം ആസ്വദിക്കാനുള്ള മികച്ച സ്ഥലമാണിത്, ആവിക്കൽ കുരിയാടി

==ഗതാഗതം==
*റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - വടകര റെയിൽവെ സ്റ്റേഷൻ [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ|ദക്ഷിണ റെയിൽവേയ്ക്കു]] കീഴിൽ ഷൊർണൂർ - മംഗലാപുരം സെക്ഷനിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

*സമീപ വിമാനത്താവളം: വടകരയ്ക്ക് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്.
 
*ദേശീയ പാത 66 വടകര ടൗണിൽ കൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ഇത് കോഴിക്കോടിനെ (46 കിലോമീറ്റർ തെക്ക്) കണ്ണൂരുമായും (44 കിലോമീറ്റർ വടക്കോട്ട്) ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മംഗലാപുരം (188 കിലോമീറ്റർ) വടക്കുദിശയിലാണ്.

===അടക്കാത്തെരു ===
വടകരയിലെ കൊപ്ര വ്യാപാരത്തിന്റെ സിരാകേന്ദ്രമാണ് അടക്കാത്തെരു.  അടക്ക, കുരുമുളക്, കശുവണ്ടി മുതലായ ചരക്കുകളുടെയും ഒരു പ്രധാന സംഭരണ വിപണന കേന്ദ്രമാണിത്.  ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണ കാലത്തു തന്നെ വടകരയിലെ പ്രധാന വാണിജ്യ വ്യാപാരകേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന സ്ഥലമാണ് അടക്കാത്തെരു.  ഇവിടെ നിന്നും സംഭരിക്കുന്ന ചരക്കുകൾ വടകര തുറമുഖം വഴി വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റി അയച്ചിരുന്നു.

=== കാപ്പങ്ങാടി ===
വടകരയിലെ ഒരു പ്രസിദ്ധമായ മറ്റൊരു സ്ഥലമാണ് കാപ്പങ്ങാടി. ഇത് ഒരു വയൽ പ്രദേശമായിരുന്നു. വടക്കൻ പാട്ടിലെ തച്ചോളി ഒതേനനും പാലാട്ട് കോമനുമോക്കെ വാണിരുന്ന നാടാണിത്. കാപ്പുകൾ നിറഞ്ഞ ഒരു അങ്ങാടി ആയത്കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് വരാൻ കാരണം.
== ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം ==

വടകരയിലെ ഭൂരിഭാഗം നിവാസികളും തൊഴിലാളികളും കർഷകരാണ്. ചിലർ സർക്കാർ ജീവനക്കാരുമാണ്. വടകരയിൽ നിന്നുള്ള പ്രവാസികളിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു. അവരുടെ പണമയയ്ക്കൽ പ്രാദേശിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ ശക്തമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. ചില കുടിയേറ്റക്കാർ കർണാടക, തമിഴ്‌നാട്, മഹാരാഷ്ട്ര തുടങ്ങിയ സമീപ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു.

2011 ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് പ്രകാരം, &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}&lt;/ref&gt; വടകരയിലെ ജനസംഖ്യ 75,740 ആണ്, ഇതിൽ പുരുഷന്മാരിൽ 48% ഉം സ്ത്രീകളിൽ 52% ഉം ആണ്. വടകരയിലെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 83% ആണ്, ഇത് ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്; പുരുഷന്മാരിൽ സാക്ഷരത 85% ഉം സ്ത്രീകളിൽ സാക്ഷരത 80% ഉം ആണ്. ജനസംഖ്യയുടെ 11% പേർ 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്.
{{bar box
|title = Social composition in Vadakara (2011) &lt;ref&gt;International Journal of Research Publication Analysis (IJRPA). “Political Killings in Malabar (Kerala), 1978–2018: Patterns by Political Affiliation, Religion and Caste.” PDF. IJRPA,. https://www.ijrpa.com/myimgup/155126327IJRPA-1453.pdf. Accessed [jan 8 2025].&lt;/ref&gt;
|titlebar=#Fcd116
|left1=Community
|right1=Percent 
|float=right 
|bars=
{{bar percent|[[Thiyyar]]|darkorange|40.79}}
{{bar percent|[[Hinduism in Kerala|Other Hindu]]|darkorange|23.46}}
{{bar percent|[[Islam in Kerala|Islam]]|green|34.37}}
{{bar percent|[[Christianity in Kerala|Christianity]]|dodgerblue|0.88}}
}}
== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[File:Moorad.iringal.jpg|thumb|മൂരാട് നദിയിലെ ജെട്ടി]]

വടകര 11.60°N 75.58°E ലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ശരാശരി 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരവുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Badagara.html|title=Maps, Weather, and Airports for Badagara, India|website=www.fallingrain.com}}&lt;/ref&gt; കോഴിക്കോട് നഗരത്തിന് ഏകദേശം 49 കിലോമീറ്റർ വടക്കും കണ്ണൂർ നഗരത്തിന് ഏകദേശം 44 കിലോമീറ്റർ തെക്കും മാഹിയോട് ചേർന്നുമാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/malabar/vatakara-kozhikode.php|title=Vatakara|website=Keralata Tourism}}&lt;/ref&gt; മൂരാട് നദി, കുറ്റ്യാടി നദി, കോട്ടക്കൽ നദി എന്നിങ്ങനെ പല പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു നദിയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ നദിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടണത്തിന്റെ സ്ഥാനം അതിനെ വടക്കേക്കര (വടക്കേക്കര) എന്ന് വിളിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. പിന്നീട് വടകരയായി ചുരുങ്ങി. കിഴക്കോട്ട്, നാദാപുരം, കുറ്റ്യാടി പഞ്ചായത്തുകൾക്ക് സമീപം, വടകര പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ വയനാട് ജില്ലയുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. പടിഞ്ഞാറ്, കേരളത്തിലെ പല പട്ടണങ്ങളെയും പോലെ, വടകരയും അറബിക്കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കുറ്റ്യാടി നദി വടകരയുടെ തെക്ക് കടലുമായി സന്ധിക്കുന്നതിനാൽ നദീമുഖത്തിനടുത്തായി ചെറിയ ദ്വീപുകളും മണൽത്തിട്ടകളും രൂപപ്പെടുന്നു.
== വടകര താലൂക്കിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ ==
'''വടകര താലൂക്കിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ'''

[[കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] വടകര താലൂക്കിൻ്റെ സ്ഥാനം താഴെ കൊടുക്കുന്നു:
{{കോഴിക്കോട് ലേബൽ ചെയ്ത ഭൂപടം}}
താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെട്ട വില്ലേജുകൾ ഇവയാണ്:
* [[ആയഞ്ചേരി]]
* [[അഴിയൂർ]]
* [[ചെക്കിയാട്]]
* [[ചോറോഡ്]]
* [[എടച്ചേരി]]
* [[എടത്തുംകര]]
* [[ഏറാമല]]
* [[കാവിലുംപാറ]]
* [[കായക്കൊടി]]
* [[കോട്ടപ്പള്ളി]]
* [[കുന്നുമ്മൽ]]
* [[കുറ്റിയാടി]]
* [[മണിയൂർ]]
* [[മരുതോങ്കര]]
* നടക്കുതാഴ
* [[നാദാപുരം]]
* [[നരിപ്പറ്റ]]
* [[ഒഞ്ചിയം]]
*പാലയാട്
* [[പുറമേരി]]
* [[തിനൂർ|തിനൂർ]]
* [[തിരുവള്ളൂർ]]
* [[തൂണേരി]]
* [[വളയം]]
* [[വാണിമൽ]]
* [[വേലോം]]
* [[വിലങ്ങാട്]]
* [[വില്ല്യാപ്പള്ളി]]

== അവലംബം ==
{{commons category|Vatakara}}
&lt;references/&gt;
{{കോഴിക്കോട് ജില്ല}}
{{Kerala}}
{{Municipalities of Kerala}}
{{North Malabar}}
{{Places of interest in North Malabar}}
{{Malabar}}

{{Palakkad Railway Division}}
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>c60rijsk11unzoch2fl6kzmwrmen533</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>14893</id>
    <revision>
      <id>4683022</id>
      <parentid>4672422</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Helloarunsunil</username>
        <id>225019</id>
      </contributor>
      <comment>/* സൈലം ലേണിംഗ് കരട് — പരിശോധനയ്ക്കുള്ള അഭ്യർത്ഥന */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4683022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83582" sha1="6ryt0kcqn0oh4qtfoqsvut4bwz10fw5" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Prettyurl|WP:HD}}
{{വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ/തലക്കെട്ട്}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''നിലവറ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
* [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ/നിലവറ 1|നിലവറ 1]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ/നിലവറ 2|നിലവറ 2]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ/നിലവറ 3|നിലവറ 3]]
|-
|&lt;inputbox&gt;
bgcolor=transparent
type=fulltext
prefix=വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ
width=25
searchbuttonlabel=പഴയ സം‌വാദങ്ങളിൽ തിരയൂ
&lt;/inputbox&gt;
|}

== ഇമ്പോർട്ടർ അവകാശം  ==

മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഘടകങ്ങളുടെയും ഫലകങ്ങളുടെയും നാൾവഴി അതേപടി ഒരു ഭാഷയിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിലേക്ക് മാറ്റുവാൻ അവകാശമുള്ള ഇമ്പോർട്ടർ എന്ന അവകാശം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉണ്ടോ? ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിന് എവിടെയാ അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കേണ്ടത്? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 20:39, 2 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)
:ഈ ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പുണ്ടെങ്കിലും അതിൽ അംഗങ്ങളൊന്നുമില്ല. ഈ അവകാശം സ്റ്റുവാർഡുകൾക്കുമാത്രമേ തരാനാവൂ എന്നാണ് തോന്നുന്നത്. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:01, 7 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)
::{{ping|Ranjithsiji}} നിലവിൽ കാര്യനിർവാഹകരല്ലാത്ത സമ്പർക്കമുഖ കാര്യനിർവാഹകർക്ക് css, js ഫയലുകൾ മറ്റ് വിക്കിയിൽ നിന്നും ഇമ്പോർട്ട് ചെയ്യുവാൻ ഒരു വഴിയുമില്ല. ആയതിനാൽ കാര്യനിർവാഹകരല്ലാത്തവർക്ക് ഇമ്പോർട്ടർ അവകാശം നൽകാനായി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താൻ പറ്റുമോ? ഇവിടെ തിരഞ്ഞെടുത്താൽ മെറ്റയിൽ അപേക്ഷിക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 18:16, 6 ജൂലൈ 2020 (UTC)

== ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന പരിഭാഷ കാണാനില്ല! ==

ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്ന് രണ്ട് താളുകൾ മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തി വരികയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ നോക്കുമ്പോൾ ''താൾ &quot;English&quot; വിക്കിപീഡിയയിൽ കാണാൻ സാധിച്ചില്ല'' എന്നാണ് കാണുന്നത്. പക്ഷേ, രണ്ട് താളുകളും ഇംഗ്ലീഷിൽ നിലവിലുണ്ട്! എന്തുകൊണ്ടായിരിക്കാം ഈ പ്രശ്നം? എന്തെങ്കിലും പരിഹാരമുണ്ടോ? പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയതത്രയും നഷ്ടമാകുമോ?--[[ഉപയോക്താവ്:991joseph|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;&lt;font face=&quot;chilanka&quot;&gt;&lt;font size=&quot;4&quot;&gt;ജോ&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;&lt;font face=&quot;chilanka&quot;&gt;&lt;font size=&quot;4&quot;&gt;സഫ്&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;]] 18:56, 4 മാർച്ച് 2020 (UTC)
:മലയാളത്തിലെ താളുകൾ ഏതൊക്കെയാ? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 19:01, 4 മാർച്ച് 2020 (UTC)
::താളുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടില്ല. ഒരു താളിൻ്റെ പരിഭാഷ എകദേശം 70% പൂർത്തിയായിരുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:991joseph|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;&lt;font face=&quot;chilanka&quot;&gt;&lt;font size=&quot;4&quot;&gt;ജോ&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;&lt;font face=&quot;chilanka&quot;&gt;&lt;font size=&quot;4&quot;&gt;സഫ്&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;]] 19:05, 4 മാർച്ച് 2020 (UTC)
:::എങ്കിൽ ആ ഇംഗ്ലീഷ് താളുകളുടെ പേരുകൾ പറയാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 19:07, 4 മാർച്ച് 2020 (UTC)

== ഫലകങ്ങൾ ഒഴിവാക്കൽ ==

ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിലെ താഴെ കാണിക്കുന്ന രണ്ട് കണ്ണികൾ ദയവായി പരിശോധിക്കുക:
:[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Templates_for_discussion/Log/2019_July_5#Link_language_wrappers ഒന്ന്]
:[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Templates_for_discussion/Log/2020_February_4#Template:Link_language രണ്ട്]
ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ ഈ രണ്ട് ചർച്ചകൾ പ്രകാരം [https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%8D:Adithyak1997/Sandbox ഈ] താളിലെ എല്ലാ ഫലകങ്ങളും ഒഴിവാക്കി, അവ {{tl|In lang}} എന്ന ഫലകവുമായി ലയിപ്പിക്കാൻ ആണ് തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ {{c|സ്ക്രിപ്റ്റ് പിഴവുകളോട് കൂടിയ താളുകൾ}} എന്ന വർഗ്ഗം പരിശോധിച്ചാൽ ആ വർഗ്ഗത്തിലെ പല താളുകളും ഈ പ്രശ്നം മൂലമാണ് ആ വർഗ്ഗത്തിൽ വന്നത്. ആയതിനാൽ ആ വർഗ്ഗങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നതിനോടുള്ള നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം ഇവിടെ രേഖപ്പെടുത്തണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 15:22, 13 മാർച്ച് 2020 (UTC)
:ഇത് വളരെ കുഴഞ്ഞ ഒരു പ്രശ്നമാണെന്നാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്. ഈ ഫലകങ്ങൾ എല്ലാം ഒഴിവാക്കി അത് ഉപയോഗിക്കുന്ന പേജുകളും ശരിയാക്കൽ ഇത്തിരി വിഷമം പിടിച്ചതാണ്. എന്നാലും കുറച്ച് ബുദ്ധിമുട്ടിയാണെങ്കിലും ചെയ്യേണ്ടിവരുമെന്ന് തോന്നുന്നു. ഒഴിവാക്കാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:41, 16 മാർച്ച് 2020 (UTC)
::ഈ പ്രശ്നം ബോട്ടോടിച്ച് ശെരിയാക്കാൻ കഴിയും എന്ന ഞാൻ കരുതുന്നത്. ഈ ടാസ്കിന് ആർക്കെങ്കിലും എതിർപ്പുണ്ടോ എന്ന് അറിഞ്ഞാൽ മതി. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 10:05, 16 മാർച്ച് 2020 (UTC)

== ഫുട്ബോൾ എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് കണ്ണി ==

[[ഫുട്ബോൾ]] എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ കണ്ണി നിലവിലുള്ളത് Association Football എന്ന താളിന്റെയാണ്. ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിൽ Football എന്നൊരു ലേഖനം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ [[ഫുട്ബോൾ]] എന്ന താളിന്റെ കണ്ണി തിരുത്തേണ്ട ആവശ്യമുണ്ടോ? മറുപടി നൽകുന്നതിന് മുൻപ് ദയവായി ഫുട്ബാൾ താളിന്റെ സംവാദം പരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 18:58, 16 മാർച്ച് 2020 (UTC)
:ഇപ്പോഴത്തെ കണ്ണി ശരിയാണെന്ന് തോന്നുന്നു അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതണം. റഗ്ബി, ഫുട്ബോൾ, അസോസിയേഷൻ ഫുട്ബോൾ അങ്ങനെ. എന്നാലേ എല്ലാ തിരിച്ചുവിടലുകളും ശരിയാക്കി ആശയക്കുഴപ്പം ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയുകയുള്ളൂ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 02:41, 17 മാർച്ച് 2020 (UTC)

== ഇന്ത്യൻ ഗ്രാൻഡ് മുഫ്തി ==
[[ഇന്ത്യൻ ഗ്രാൻഡ് മുഫ്തി]] എന്ന താളിൽ തുടർച്ചയായി ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വയം കണ്ടെത്തലുകൾ ചേർക്കപ്പെടുന്നു. കാര്യനിർവാഹകർ ശ്രദ്ധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Authordom|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;❁ഓദർ❁&lt;/span&gt;]] [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Authordom|(❁ഡം❁)]] 14:09, 20 മാർച്ച് 2020 (UTC)
:ആരുടെയും കണ്ടെത്തലല്ല. അവലംബം ശ്രദ്ധിക്കുക.--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|ഇർഷാദ്&amp;#124;irshad]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 17:27, 20 മാർച്ച് 2020 (UTC)
:: [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?diff=3298550&amp;oldid=3298532 കണ്ടെത്തലുകൾ മാത്രമാണ്]. [[ഉപയോക്താവ്:Authordom|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;❁ഓദർ❁&lt;/span&gt;]] [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Authordom|(❁ഡം❁)]] 01:25, 21 മാർച്ച് 2020 (UTC)

ഈ വാക്കിൽ ഉള്ള നാമങ്ങൾ

== പുതിയ താളുകൾ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോഴും ==

തിരുത്തൽ. വരുത്തുമ്പോഴും   ഫോട്ടോ അപ് ലോഡ്  ചെയ്യുന്നത്  എത്തിനെ
*[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/70/Wiki_translation_help_Oct152020.pdf വിവർത്തന സഹായി] , [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]], [[c:File:WIKI_COMMONS_UPLOADING_HELP.pdf|കോമൺസ് അപ്ലോഡ് സഹായി]] എന്നിവ കാണുക--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:45, 27 മേയ് 2022 (UTC)

== Black Lives Matter Logo in different languages ==

Please help to translate the ''Black Lives Matter Logo'' for this wikipedia. &lt;br&gt;
Follow this Link to get to the [[talk:ബ്ലാക്ക്_ലൈവ്സ്_മാറ്റെർ#Black%20Lives%20Matter%20Logo%20in%20different%20languages|request]]. Thank you --[[ഉപയോക്താവ്:Mrmw|Mrmw]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mrmw|സംവാദം]]) 17:35, 7 ജൂൺ 2020 (UTC)

== പുതിയ വിവരങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ==


എന്നെ പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നതിനായി എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്. ഞാനൊരു മാധ്യമ പ്രവർത്തകനാണ്. ദയവായി സഹായിക്കുമല്ലോ..

== Content Assessment മലയാളത്തിലുണ്ടോ? ==

ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉള്ള പോലെ [[:en:Wikipedia:Content_assessment|Content Assessment]] മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലും ലഭ്യമാണോ? അതായത്, ലേഖനങ്ങളുടെ ഗുണ നിലവാരം അളക്കാനുള്ള എന്തെങ്കിലും functions ഉണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:Ali Talvar|Ali Talvar]] 15:22, 31 മേയ് 2021 (UTC)
::{{ping|Ali Talvar}} ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉള്ള പോലെ സ്റ്റബ്, സ്റ്റാർട്ട്, സി, ബി, ഗുഡ് ആർട്ടിക്കിൾ, Featured ആർട്ടിക്കിൾ/ Featured ലിസ്റ്റ് എന്ന പോലെ വിപുലമായരീതിയിലുള്ളതില്ല. പകരം നേരിട്ട് Featured ആർട്ടിക്കിൾ/ Featured ലിസ്റ്റ് എന്ന തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്താനുള്ള സംവിധാനം ആണ് നിലവിൽ ഉള്ളത്.- [[ഉപയോക്താവ്:TheWikiholic|TheWikiholic]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheWikiholic|സംവാദം]]) 15:41, 5 ജൂൺ 2021 (UTC)

==ഉദ്ധരണി സഹായം==
വാർത്തകൾ അവലംബമായി കൊടുക്കാൻ ഉള്ള ഫലകത്തിൽ മണ്ഡലങ്ങൾ ശരിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. ശരിയാക്കാൻ സഹായിക്കണം. [[User:Challiyan|'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;Challiovsky&lt;/span&gt; ''']] [[User talk:Challiyan|&lt;sup&gt; &lt;b&gt;Talkies ♫♫&lt;/sup&gt; &lt;/b&gt;]] 17:38, 5 ജൂലൈ 2021 (UTC)

== Help panel question on [[:പി. പൽപ്പു|പി. പൽപ്പു]] (02:01, 5 സെപ്റ്റംബർ 2021) ==

Sree നാരായണ ഗുരു ഡോക്ടർ പല്പു ആദ്യ കൂടി കാഴ്ച്ച എവിടെവച്ചായിരുന്നു --[[ഉപയോക്താവ്:ക്വിസ്|ക്വിസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ക്വിസ്|സംവാദം]]) 02:01, 5 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)

== Help panel question on [[:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] (18:46, 27 സെപ്റ്റംബർ 2021) ==

Add photo --[[ഉപയോക്താവ്:നഈ മുദ്ദീൻചോലക്കൻ|നഈ മുദ്ദീൻചോലക്കൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:നഈ മുദ്ദീൻചോലക്കൻ|സംവാദം]]) 18:46, 27 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
*[[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]], [[c:File:WIKI_COMMONS_UPLOADING_HELP.pdf|കോമൺസ് അപ്ലോഡ് സഹായി]] എന്നിവ കാണുക----[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:49, 27 മേയ് 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] (18:55, 27 സെപ്റ്റംബർ 2021) ==

Photo uploading --[[ഉപയോക്താവ്:നഈ മുദ്ദീൻചോലക്കൻ|നഈ മുദ്ദീൻചോലക്കൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:നഈ മുദ്ദീൻചോലക്കൻ|സംവാദം]]) 18:55, 27 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)

== Help panel question on [[:സംവാദം:എൻ.എ.എം. കോളേജ്, കല്ലിക്കണ്ടി|സംവാദം:എൻ.എ.എം. കോളേജ്, കല്ലിക്കണ്ടി]] (16:28, 27 ജനുവരി 2022) ==

Please aprove this page, this is a malayalam version of English Wikipedia page NAM COLLEGE KALLIKKANDY --[[ഉപയോക്താവ്:Dongfeng mk ultra 2|Dongfeng mk ultra 2]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Dongfeng mk ultra 2|സംവാദം]]) 16:28, 27 ജനുവരി 2022 (UTC)
*[[എൻ.എ.എം. കോളേജ്, കല്ലിക്കണ്ടി]], പ്രതിപാദ്യവിഷയത്തെക്കുറിച്ച് പ്രാഥമികവിവരങ്ങൾ പോലും നൽകാത്ത ഒറ്റവരിലേഖനമായി 2022 ഫെബ്രുവരി മുതൽ തുടരുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത് ഈ ലേഖനത്തെ വികസിപ്പിക്കാൻ സഹകരിക്കുക--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:54, 27 മേയ് 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:അന്നമനട|അന്നമനട]] (04:19, 9 ഫെബ്രുവരി 2022) ==

Annamanada not seen in Map --[[ഉപയോക്താവ്:Roopesh Pulikkal|Roopesh Pulikkal]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Roopesh Pulikkal|സംവാദം]]) 04:19, 9 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:ഉപയോക്താവ്:പെരികമന ഗണപതിഭദ്രം|ഉപയോക്താവ്:പെരികമന ഗണപതിഭദ്രം]] (05:21, 22 ഫെബ്രുവരി 2022) ==

ഫോട്ടോ എങ്ങനെ ചേർക്കാം --[[ഉപയോക്താവ്:പെരികമന ഗണപതിഭദ്രം|പെരികമന ഗണപതിഭദ്രം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:പെരികമന ഗണപതിഭദ്രം|സംവാദം]]) 05:21, 22 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC)
*[[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]], [[c:File:WIKI_COMMONS_UPLOADING_HELP.pdf|കോമൺസ് അപ്ലോഡ് സഹായി]] എന്നിവ കാണുക----[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:50, 27 മേയ് 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്‌കൃത സർവകലാശാല തിരുവനന്തപുരം പ്രാദേശിക കേന്ദ്രം|ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്‌കൃത സർവകലാശാല തിരുവനന്തപുരം പ്രാദേശിക കേന്ദ്രം]] (17:07, 2 മാർച്ച് 2022) ==

How I add photos --[[ഉപയോക്താവ്:ABHINAABHI|ABHINAABHI]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ABHINAABHI|സംവാദം]]) 17:07, 2 മാർച്ച് 2022 (UTC)
*[[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]], [[c:File:WIKI_COMMONS_UPLOADING_HELP.pdf|കോമൺസ് അപ്ലോഡ് സഹായി]] എന്നിവ കാണുക----[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:50, 27 മേയ് 2022 (UTC)

== ENTHANU PATHAMMUDAYAM ==

'''കട്ടികൂട്ടിയ എഴുത്ത്'''PATTHAMUDAYAM
*[[പത്താമുദയം]] കാണുക--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:51, 27 മേയ് 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:കോടഞ്ചേരി|കോടഞ്ചേരി]] (18:10, 30 മേയ് 2022) ==

കോടഞ്ചേരിയിൽ ആരാധനാലയങ്ങളുടെ ഓപ്ഷൻ ഇല്ലല്ലോ? --[[ഉപയോക്താവ്:Tom Abhilash|Tom Abhilash]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tom Abhilash|സംവാദം]]) 18:10, 30 മേയ് 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത]] (03:25, 18 ജൂൺ 2022) ==

I wanna study help in wikipedia 
I'm not going in school. Some problems then now I want study to society an history food item sex education leve math's and all subject i searching in wikipedia.  Now asking some dangerous stuff details. But you giveng for side effects that's drug. I'm not sure english  i not want side effects I wanna history off the mdma. Who produced this. And that's was what using frist time then who no this one is problem sttuff.  I have to much frens using weed alcohol cigarettes tablets more more for this stuffs  he is use anything then change all memory.  Body language  talking  all that's I tolled to side effects for sttuf he are fighting with me     but i have education in that's stuff I can speak   valuable  can't avoid to me his        please help to give me details in  mdma  in malayalam  and  howmany months fore used effects how many days  quitout to leaving tentancy and Wich time talking for  his wich time angry how many time need for down mood and what was a real usage in this powder but one problem any time his used that powder the all persons come to full happy  no tenson no fighting no noise but I'm some time talking to negative  for that's time All people's smoking cigarettes to much or playing rap songs importantly don't close mouth not ending for talking finish one subject quickly starting for next topic his inside in mouth nothing have but nothing to resonaly shaking mouth same to eating boomars and all time walking and siting talking drinking smoking doing anything for slowly  dance to macthing fu**** songs    all see me then coming to angry I'm talking to just side effects or badness his  then angry to me tlak only to positives not will go to home  my doubt is  month end we have off day  some month he using for alcohol that's no problem more people s drinking and go to room  but use wight powder name off molly that's using anyone not sleeping then after day coming.to duty more fresher  it's good or bad I'm totally confused --[[ഉപയോക്താവ്:Baby jopan|Baby jopan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Baby jopan|സംവാദം]]) 03:25, 18 ജൂൺ 2022 (UTC)

== World ==

Is the earth completely round?

== Help panel question on [[:ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shelly Aluva|ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shelly Aluva]] (04:56, 5 ജൂലൈ 2022) ==

Hello ,
Page Title - O P JOSEPH
Please help me to edit the details of O P JOSEPH and also replace the photo with a clear picture --[[ഉപയോക്താവ്:Shelly Aluva|Shelly Aluva]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shelly Aluva|സംവാദം]]) 04:56, 5 ജൂലൈ 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം:O.P. Joseph.jpg|പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം:O.P. Joseph.jpg]] (17:56, 6 ജൂലൈ 2022) ==

Hello  
Title - O P Joseph
Please help me to upload a clear photo of O P JOSEPH and to enter details about him --[[ഉപയോക്താവ്:Shelly Aluva|Shelly Aluva]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shelly Aluva|സംവാദം]]) 17:56, 6 ജൂലൈ 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:നന്ദിനി എ എൻ|നന്ദിനി എ എൻ]] (06:37, 14 ജൂലൈ 2022) ==

How to add photos in wiki pedia --[[ഉപയോക്താവ്:Anuasok|Anuasok]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Anuasok|സംവാദം]]) 06:37, 14 ജൂലൈ 2022 (UTC)
:{{ping|ഉപയോക്താവ്:Anuasok}} സ്വന്തമായി എടുത്ത ചിത്രമാണെങ്കിൽ ആദ്യം വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ ചേർത്ത ശേഷം ആ പേര് വെച്ച് ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കാം. സ്വന്തമായി എടുത്തതല്ലെങ്കിൽ കോപ്പി റൈറ്റ് പ്രശ്നം ഇല്ലാത്തതോ Creative Commons Attribution-ShareAlike ലൈസൻസ് ഉള്ളവയോ ആകണം. അല്ലാത്തവനീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 07:48, 14 ജൂലൈ 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:ഉപയോക്താവ്:Anas kottassery|ഉപയോക്താവ്:Anas kottassery]] (11:33, 24 ജൂലൈ 2022) ==

How I can edit my name in Wikipedia --[[ഉപയോക്താവ്:Anas kottassery|Anas kottassery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Anas kottassery|സംവാദം]]) 11:33, 24 ജൂലൈ 2022 (UTC)

==   Meaning in malayalam  ==

This year all kicks go in:
From freekicks, from outside the area, and with my head. I have agood feeling. I'm confident. I trained a lot this vacation

== Help panel question on [[:അഖില ഭാരത ഹിന്ദു മഹാസഭ|അഖില ഭാരത ഹിന്ദു മഹാസഭ]] (18:18, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2022) ==

പ്രസിഡന്റ് കിഷൻ സി.ജെ, സെക്രട്ടറി ഷിനോയ് ട്രഷറർ ശ്രീജിത്ത്, കോർഡിനേറ്റർ സുമേഷ്.ശ്രീനിവാസ് കുറുപ്പത്ത് ശ്രീനേഷ്സ്മിജിത്ത് അജയ്ന്നിവരാണ് സംസ്ഥാന ഭാരവാഹികൾ.സംസ്ഥാന കാര്യാലയം നിൽക്കുന്നത് തൃശൂർ ജില്ലയിലെ വിയ്യൂർ ദേശത്ത് മണലാറുകാവ് ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപമാണ്. ഹിന്ദുമഹാസഭയുടെ പ്രവർത്തനം എല്ലാ ജില്ലകളിലും സജീവമാണ്. പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ തൃത്താല നിയോജക മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും ശ്രീനിവാസ് കുറുപ്പത്ത് ഹിന്ദുമഹാസഭയെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി. --[[ഉപയോക്താവ്:Smijith kokkadan|Smijith kokkadan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Smijith kokkadan|സംവാദം]]) 18:18, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:വഖഫ്|വഖഫ്]] (17:33, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2022) ==

വഖഫ് സ്വത്തുക്കളെ ളെ കുറിച്ച് അറിയാൻ എവിടെയാണ് അന്വേഷിക്കേണ്ടത് ?
ഉദാ: വയനാട് ജില്ലയിലെ ,മാനന്തവാടി താലൂക്കിലെ ,പനമരം പഞ്ചായത്തിെലെ ഒന്നാം വാർഡിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, മൻഹജുൽ ഹുദാ മഹല്ല് കമ്മിറ്റിയുടെ കീഴിലുള്ള സ്വത്ത് വിവരം അറിയാൻ --[[ഉപയോക്താവ്:അബ്ദുൾ സമദ് എം കെ|അബ്ദുൾ സമദ് എം കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:അബ്ദുൾ സമദ് എം കെ|സംവാദം]]) 17:33, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC)

== ലേഖനത്തിന്റെ ശീർഷകം മാറ്റുന്നതിന് സഹായാഭ്യർത്ഥന  ==

[[സീറോ മലങ്കര കത്തോലിക്കാ സഭ]] എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ പേര് '''മലങ്കര സുറിയാനി കത്തോലിക്കാ സഭ''' എന്നാക്കുന്നതിന് സഹായം വേണം. ഇംഗ്ലീഷിൽ 'Syro-Malankara Catholic Church' എന്നും മലയാളത്തിൽ 'മലങ്കര സുറിയാനി കത്തോലിക്കാ സഭ' എന്നുമാണ്  [https://catholicate.net/news/%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%B0-%E0%B4%B8%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%BF-%E0%B4%95%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE/1065 ഔദ്യോഗിക സൈറ്റ്][[ഉപയോക്താവ്:Logosx127|Logosx127]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Logosx127|സംവാദം]]) 06:28, 26 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC)

:ലേഖനത്തിൻ്റെ തലക്കെട്ട് wikipediayil സ്വീകരിക്കുന്നത്  സ്വതന്ത്രവും നിഷ്പക്ഷവും ആയ സ്രോത്സുകളിൽ എങ്ങനെയാണോ ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheWikiholic|TheWikiholic]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheWikiholic|സംവാദം]]) 15:48, 26 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:റഷീദ് കണിച്ചേരി|റഷീദ് കണിച്ചേരി]] (05:30, 13 ഒക്ടോബർ 2022) ==

Jow to add photo ? --[[ഉപയോക്താവ്:TG Vijayakumar|TG Vijayakumar]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TG Vijayakumar|സംവാദം]]) 05:30, 13 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC)

== Help panel question on [[:ഉപയോക്താവ്:AJAY RAMANUJAM|ഉപയോക്താവ്:AJAY RAMANUJAM]] (12:57, 9 ജനുവരി 2023) ==

How to add photo --[[ഉപയോക്താവ്:AJAY RAMANUJAM|AJAY RAMANUJAM]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJAY RAMANUJAM|സംവാദം]]) 12:57, 9 ജനുവരി 2023 (UTC)

:കോമൺസിൽ ആണോ? [[ഉപയോക്താവ്:TheWikiholic|TheWikiholic]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheWikiholic|സംവാദം]]) 09:38, 27 മാർച്ച് 2023 (UTC)

== Help panel question on [[:സംവാദം:പ്രധാന താൾ|സംവാദം:പ്രധാന താൾ]] (17:06, 2 മാർച്ച് 2023) ==

Hi
How to add photos --[[ഉപയോക്താവ്:സണ്ണി കൊല്ലാറ|സണ്ണി കൊല്ലാറ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സണ്ണി കൊല്ലാറ|സംവാദം]]) 17:06, 2 മാർച്ച് 2023 (UTC)

:കോമൺസിൽ ആണോ? [[ഉപയോക്താവ്:TheWikiholic|TheWikiholic]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheWikiholic|സംവാദം]]) 09:38, 27 മാർച്ച് 2023 (UTC)

== [[:ശശിശങ്കർ|ശശിശങ്കർ]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (06:37, 27 മാർച്ച് 2023) ==

Hello... How to hyperlink a name? I need to hyperlink vishnu sanker --[[ഉപയോക്താവ്:Christeena Sara Abraham|Christeena Sara Abraham]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Christeena Sara Abraham|സംവാദം]]) 06:37, 27 മാർച്ച് 2023 (UTC)

:തലക്കെട്ടിൽ താങ്കൾ എങ്ങനെയാണോ ശശിശങ്കർ ലിങ്ക് ചെയ്തിട്ടുള്ളത് അതു പോലെ തന്നെ. [[ഉപയോക്താവ്:TheWikiholic|TheWikiholic]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheWikiholic|സംവാദം]]) 09:37, 27 മാർച്ച് 2023 (UTC)

Menu icon miss how to recover

[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/42.104.144.23|42.104.144.23]] 06:30, 3 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)

== [[:നൂറുസിംഹാസനങ്ങൾ|നൂറുസിംഹാസനങ്ങൾ]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (00:49, 18 സെപ്റ്റംബർ 2023) ==

Hello 
ജയമോഹന്റെ 100 സിംഹാസനം എന്ന കഥയിലെ കഥ പത്രനിരുപണം സുധ --[[ഉപയോക്താവ്:Dilnahh|Dilnahh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Dilnahh|സംവാദം]]) 00:49, 18 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)

== കഥ പത്രനിരുപണം  ==

നുറ് സിംഹാസനം

[[ഉപയോക്താവ്:Dilnahh|Dilnahh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Dilnahh|സംവാദം]]) 00:51, 18 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)

== [[:ബ്രാഹ്മണർ|ബ്രാഹ്മണർ]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (13:03, 18 സെപ്റ്റംബർ 2023) ==

തെളിവുകൾ ഉണ്ടായിട്ടും എന്തുകൊണ്ട്  വിശ്വ ബ്രാഹ്മണരുടെ പേര് ഒരു വ്യക്തി നിക്കം ചെയ്യുന്നു ചിറ്റൂർ അദാലത്തിൽ വിശ്വബ്രാഹ്മണരുടെ (വിശ്വകർമ) പണ്ട് കാലം മുതൽ പൂണൂൽ  അവകാശവും പുരോഹിതന്മാരും ആണെന്ന് കോടതി അംഗീകരിച്ചു പക്ഷെ എന്ത്കൊണ്ട് തെറ്റായ ഇൻഫർമേഷൻ കൊടുക്കുന്നു തോമസ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എന്ന വ്യക്തി ഇതിനെതിരെ നടപടി സ്വീകരിക്കണം വേണ്ടുന്ന തെളിവുകൾ സമർപ്പിക്കാൻ സാധിക്കും --[[ഉപയോക്താവ്:Ajith p reji|Ajith p reji]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajith p reji|സംവാദം]]) 13:03, 18 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)

== [[:പാണി|പാണി]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (13:29, 5 നവംബർ 2023) ==

How to add pictures for തിമില പാണി --[[ഉപയോക്താവ്:Bhasad3|Bhasad3]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bhasad3|സംവാദം]]) 13:29, 5 നവംബർ 2023 (UTC)

== [[:രാഘവൻ (ചലച്ചിത്രം)|രാഘവൻ (ചലച്ചിത്രം)]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (07:47, 25 ഡിസംബർ 2023) ==

hello --[[ഉപയോക്താവ്:Wikimahan|Wikimahan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wikimahan|സംവാദം]]) 07:47, 25 ഡിസംബർ 2023 (UTC)

== Social science  ==

About pictures and present land factory transport technology etc which are the mains by which goods and services are produced and distributed.

[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/2402:3A80:E07:BB97:0:24:B709:A701|2402:3A80:E07:BB97:0:24:B709:A701]] 14:44, 18 ജനുവരി 2024 (UTC)

No iconic representation of Allah is known to have existed. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/2401:4900:6665:CB82:909C:D96C:801D:4F25|2401:4900:6665:CB82:909C:D96C:801D:4F25]] 11:14, 10 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC)

== Kiran J Velayudhan ==

&lt;big&gt;Jawan Kiran.J.Velayudhan, aged 24, Officer in 23 Rashtriya Rifles was killed in the encounter while fighting bravely with the Islamic terrorist in Ramban in Kashmir (J&amp;K). He hails from Swamiyarmadam near Chempazhanthy in Thiruvananthapuram district, Kerala.&lt;/big&gt; അരുൺ 06:57, 11 മാർച്ച് 2024 (UTC)

== [[:തോമസ് ആൽ‌വ എഡിസൺ|തോമസ് ആൽ‌വ എഡിസൺ]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (03:59, 25 ജൂൺ 2024) ==

ഹലോ, വിക്കിപീഡിയ ഇംഗ്ലീഷ് ലേഖനത്തിന്റെ മലയാള പരിഭാഷയാണ് ചെയ്യുന്നത് അതിൽ റഫറൻസ് എങ്ങനെ ചേർക്കും --[[ഉപയോക്താവ്:Madhu kizhakkayil|Madhu kizhakkayil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Madhu kizhakkayil|സംവാദം]]) 03:59, 25 ജൂൺ 2024 (UTC)

== Maths ==

how much was spent in all four months together malayalam meaning [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/2401:4900:6686:E347:4937:A8AB:D622:FFD8|2401:4900:6686:E347:4937:A8AB:D622:FFD8]] 17:21, 9 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)

== [[:സംവാദം:ഒറ്റപ്പാലം|സംവാദം:ഒറ്റപ്പാലം]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (15:54, 31 ജനുവരി 2025) ==

ഹെലോ
ഒറ്റപ്പാലം 
ഒറ്റപ്പാലത്തിന്റെ പഴയ പേര് മലയാളത്തിൽ അരിയുർ തെക്കുമുറി ദേശം എന്നും english translatel ayirur thekkumuri dhesam എന്നും ഏതാണ് ശെരിയായ പേര്? --[[ഉപയോക്താവ്:Shinha shinu|Shinha shinu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shinha shinu|സംവാദം]]) 15:54, 31 ജനുവരി 2025 (UTC)

== ഒരു ഉപഭോക്തൃ ലേഖനം വിക്കി ലേഖനം ആക്കുവാൻ? ==

യൂസർ പേജിൽ വന്ന ഒരു കുറിപ്പ് വിക്കി ലേഖനം ആക്കി മാറ്റാൻ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്? ഉദാഹരണത്തിന് ഞാൻ തയ്യാറാക്കിയ [https://en.wikipedia.org/wiki/User:Mujeeb_Rahman_Kinalur ഈ കുറിപ്പ്] വിക്കിപീടിയയിൽ എല്ലാവര്ക്കും ലഭ്യമാക്കാൻ ഇനി എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്?

https://en.wikipedia.org/wiki/User:Mujeeb_Rahman_Kinalur
{{unsigned|Mujeeb Rahman Kinalur}}
:സ്വന്തത്തെക്കുറിച്ച ലേഖനം എഴുതുന്നതിനെ വിക്കിപീഡിയ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത|ശ്രദ്ധേയത നയം]] വിക്കിപീഡിയയിൽ വളരെ കണിശവുമാണ്. എഴുതപ്പെട്ട പല ലേഖനങ്ങളും പെട്ടെന്ന് തന്നെ മായ്ക്കപ്പെട്ടേക്കാം.[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 06:12, 1 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== 2014  2024 ഭൂമി നികുതി വർദ്ധനവ് ==

വർദ്ധനവ് [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/2001:8F8:172B:425A:8141:3A12:C891:3BB6|2001:8F8:172B:425A:8141:3A12:C891:3BB6]] 06:28, 20 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== [[:ഉപയോക്താവ്:BCRKumar|ഉപയോക്താവ്:BCRKumar]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (02:17, 25 ഫെബ്രുവരി 2025) ==

പാറശ്ശാല ഭാഷ എന്നൊരു വിഭാഗം ഉണ്ടോ? --[[ഉപയോക്താവ്:BCRKumar|BCRKumar]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BCRKumar|സംവാദം]]) 02:17, 25 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== [[:ഉപയോക്താവ്:BCRKumar|ഉപയോക്താവ്:BCRKumar]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (02:20, 25 ഫെബ്രുവരി 2025) ==

Wikipedia പ്രാദേശിക ജോലി എന്ന വിഭാഗം ഉണ്ടോ? --[[ഉപയോക്താവ്:BCRKumar|BCRKumar]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BCRKumar|സംവാദം]]) 02:20, 25 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
:{{ping|BCRKumar}} ദയവായി വിക്കിപീഡിയയിൽ തിരയുക.--[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 15:56, 26 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== ശിവരാത്രി വ്രതം എത്ര ദിവസം? ശിവാലയ ഓട്ടം അമ്പലത്തറ നിന്നും എവിടെയൊക്കെ പോകാം? ==

പ്രധാന ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ അടുത്ത് [[ഉപയോക്താവ്:BCRKumar|BCRKumar]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BCRKumar|സംവാദം]]) 02:29, 25 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== [[:ഷൌക്കത്ത് സഹജോത്സു|ഷൌക്കത്ത് സഹജോത്സു]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (17:06, 29 ഏപ്രിൽ 2025) ==

എനിക്ക് തലക്കെട്ട് മാറ്റാൻ സാധിക്കുമോ --[[ഉപയോക്താവ്:Aswathyananthan|Aswathyananthan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Aswathyananthan|സംവാദം]]) 17:06, 29 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)

:മാറ്റാവുന്നതാണ്, എന്നാൽ മാറ്റുന്നതിന് മുൻപ് [[സംവാദം:ഷൌക്കത്ത് സഹജോത്സു|സംവാദ താളിൽ]] ഒന്ന് ചർച്ച ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 11:40, 30 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)

== Water  ==

ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വെള്ളമാണ് എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല

== പേര് കൃത്യമായി കാണൽ ==

തൂലിക ജാലകം കലാസാഹിത്യ വേദി

== [[:രക്തസമ്മർദ്ദം|രക്തസമ്മർദ്ദം]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (18:34, 18 ഒക്ടോബർ 2025) ==

ഹലോ, 
രക്തസമ്മർദ്ദം എന്ന ലേഖനം തിരുത്താൻ സാധിക്കുന്നില്ലല്ലോ . ആദ്യം കുഴപ്പമുണ്ടായിരുന്നില്ല . ഇപ്പോൾ &quot;പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക&quot; യിൽ അമർത്തുമ്പോൾ എല്ലാം മങ്ങിയ ഒരു സ്ക്രീൻ ആണ് കാണുന്നത് . സഹായിക്കുക --[[ഉപയോക്താവ്:Dr.Balamurali Krishna|Dr.Balamurali Krishna]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Dr.Balamurali Krishna|സംവാദം]]) 18:34, 18 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)

== [[:സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (05:44, 7 നവംബർ 2025) ==

ലേഖനം എഴുതേണ്ടത് എവിടെയാണ്. തലക്കെട്ട് എവിടെ കൊടുക്കണം --[[ഉപയോക്താവ്:ഇ വി ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ|ഇ വി ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ഇ വി ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ|സംവാദം]]) 05:44, 7 നവംബർ 2025 (UTC)

== Businesses  ==

Business

== [[:തൃക്കുന്ന് മഹാദേവക്ഷേത്രം|തൃക്കുന്ന് മഹാദേവക്ഷേത്രം]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (19:33, 27 ഡിസംബർ 2025) ==

This hill temple is the only one in about 10 km radius of the area.

It is logically understood that the local tribal population of about 1000 BCE would have established a stone idol on top of the forested hill then to worship. Climbing hill to worship was the norm in olden days.

The development as a full fledged temple should have happened in subsequent centuries as culture and civilization progressed --[[ഉപയോക്താവ്:Colonel sreeghanlal raman|Colonel sreeghanlal raman]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Colonel sreeghanlal raman|സംവാദം]]) 19:33, 27 ഡിസംബർ 2025 (UTC)

== സഹായം : മലയാളം ആർട്ടിക്കിൾ ഇംഗ്ലീഷുംമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ  ==

ഞാൻ രണ്ട് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളുടെ മലയാളം വിവർത്തനം തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
Wikidata-യിൽ language link ചേർക്കാൻ എനിക്ക് അനുമതി ലഭിക്കുന്നില്ല. അതായത് ഞാൻ താഴെകൊടുത്തിരിക്കുന്ന രണ്ടു ലേഖനങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിൽ നിന്നും വിവർത്തനം ചെയ്തു, പക്ഷെ എനിക്ക് എന്റെ ലേഖനങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷിലെ അതിന്റെ ഒറിജിനൽ ആർട്ടിക്കിള്ളുമായി ഭാഷ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ചേർക്കുവാൻ കഴിയുനില്ല.
ദയവായി താഴെപ്പറയുന്ന ലേഖനങ്ങൾ interlink ചെയ്യാൻ സഹായിക്കാമോ?

• ജെഫ്രി എപ്സ്റ്റീൻ
• ഫാമിലി ഗായ്

== [[:ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം|ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (20:53, 17 ഫെബ്രുവരി 2026) ==

[ഏഴംകുളം ക്ഷേത്രവും അമ്പലത്തിനാൽ തറവാടും ]

 ഏഴംകുളം എന്ന പുണ്യ പുരാതന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം തുടങ്ങുന്നത് അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്ടിൽ നിന്നുമാണ് ക്ഷേത്ര ചരിത്രം തുടങ്ങുന്നത്.
(നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കം അവകാശപ്പെടാവുന്ന ഈ അമ്പലം കൊടുങ്ങല്ലൂർ ദേവിയുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായാണ് പണ്ടുകാലം മുതലേ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.മകര ഭരണി മഹോത്സവം, കുംഭഭരണി മഹോത്സവം എന്നിവയാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ. കളമെഴുത്തും പാട്ട് ,ദേവിയുടെ വിളക്കിനെഴുന്നെള്ളിപ്പ് ,വഴിപാട് തൂക്കത്തിനുള്ള കന്നി തൂക്കക്കാരുടെ വ്യതാരംഭം തുടങ്ങിയവയാണ് മകര ഭരണി ഉത്സവത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. 

ആയിരത്തോളം വർഷങ്ങൾക്ക് മുന്നേ നടന്ന സംഭവം,
ആ സമയം ആ പ്രദേശത്തെ ഒട്ടു മിക്ക സ്ഥലവും ഈ അമ്പലത്തിനാൽ വലിയ കാരണവരുടെ അധീനതയിൽ ആയിരുന്നു. വയലും, കുളവും, കാവുകളും എല്ലാം ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു വൻ ഭൂ പ്രമാണി ആയിരുന്നു വലിയ പണിക്കർ, ഈ വലിയ പണിക്കർ ആയിരുന്നു ആ നാട്ടിലെ എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങളും തീർത്തിരുന്നത്. അവിടെ ഉള്ള മറ്റു  എല്ലാവരുടെയും ഭരണം നടത്തിയിരുന്നത് പണിക്കർ ആയിരുന്നു 
ആയിരത്തോളമോ അതിൽ കൂടുതലോ ആളുകൾ ആ കാലഘട്ടത്തിൽ പണിക്കരുടെ വയലുകളിൽ, ഭൂമിയിൽ പണിയുന്നവരായി ഉണ്ടായിരുന്നു, എല്ലാവരോടും ഒരുമയോട് പെരുമാറിയിരുന്നു, ഓണം അങ്ങനെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ അവർക്ക് എല്ലാവിധ ധന്യങ്ങളും മറ്റും കൊടുത്തിരുന്നു, അതുപോലെ അവരും തിരിച്ചു കാണിക്ക ആയി പല സാധനങ്ങളും തറവാട്ടിലേക്കും കൊടുക്കുമായിരുന്നു.

കൊടുങ്ങലൂർ അമ്മയുടെ ചരിത്രത്തിലേക് വരാം.

ദേവി വന്നതിന്റെ ചരിത്രം പറയുമ്പോൾ, ഒരിക്കൽ അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്ടിലെ ഒരമ്മ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ദേവിയുടെ ദര്ശനത്തിനായി കൊടുങ്ങലൂർ പോവുകയും, അവിടെ നിന്ന് തിരിച്ചു വരുന്ന വഴി, ഇടയ്ക്കു വച്ച് ദിക്ക് തെറ്റുകയും, വഴി അറിയാതെ വിഷമിക്കുകയും ചെയ്തു.  അവർ കൊടുങ്ങല്ലൂർ അമ്മയോട് അമ്മയെ രക്ഷിക്കണേ എന്ന് പറഞ്ഞു പ്രാർത്ഥിച്ചു അപ്പോൾ പ്രായമുള്ള ഒരു സ്ത്രീ അവരുടെ അടുത്തേക്ക് വരുകയും കാര്യങ്ങൾ ചോദിച്ചറിഞ് ആശ്വസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ശേഷം താൻ കൂടെ വരാമെന്നും  അങ്ങനെ ആ പ്രായമായ അമ്മ ആ സ്ത്രീയോടൊപ്പം അവരുടെ നാട്ടിലേക്ക് യാത്രതിരിച്ചു അങ്ങനെ  അവർ അവരുടെ സ്വന്തം നാടായ  അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട് ഇരിക്കുന്ന ദേശത്തേക്ക് എത്തി അങ്ങനെ, ദേവി പ്രസ്തുത അമ്പലത്തിനാൽ തറവാടിന്റെ എതിർവശത്തെ വയലിൽ അഭിമുഖമായി വരുകയും, 
പിന്നീട് ദേവി അമ്പലത്തിനാൽ തറവാട്ടിലെ കാവിലെയും തറവാട്ടിലെ തൂക്ക് വിളക് --[[ഉപയോക്താവ്:Jkszzzzzzzz|Jkszzzzzzzz]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jkszzzzzzzz|സംവാദം]]) 20:53, 17 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC)

== [[:ഉപയോക്താവ്:Joby pezhummoottil|ഉപയോക്താവ്:Joby pezhummoottil]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (06:34, 7 മാർച്ച് 2026) ==

എന്റെ ഡീറ്റെയിൽസ് വിക്കിപീഡിയ എങ്ങനെ കൊടുക്കണം --[[ഉപയോക്താവ്:Joby pezhummoottil|Joby pezhummoottil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Joby pezhummoottil|സംവാദം]]) 06:34, 7 മാർച്ച് 2026 (UTC)

== വനിതദിനം ആചരിക്കുന്നത് വനിതകളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മാത്രമാണോ? ==

ലോകവനിതദിനത്തിൽ  പൊതുവേ സ്ത്രീകൾ നേടിയെടുക്കേണ്ട 'സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം സാമ്പത്തികസ്വാതന്ത്ര്യം ലിംഗസമത്വം ജോലിയിൽ തുല്യത' തുടങ്ങിയവയെപ്പറ്റി വലിയതോതിൽ ചർച്ചനടത്തും. എന്നാൽ ഈ ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരിൽ മിക്കയിടങ്ങളിലും പങ്കാളിത്തം സ്ത്രീകൾമാത്രമായിരിക്കും. പുരുഷന്മാരുടെ സാന്നിധ്യം മിക്കവാറും വനിതദിനപരിപാടിക്ക് പങ്കെടുക്കുന്ന ഭാര്യയെ വണ്ടിയിൽ കൊണ്ടുവിടാൻവന്ന ഭർത്താവിൻ്റെയോ അമ്മയ്ക്ക് കൂട്ടുവന്ന മക്കളോ അതല്ലെങ്കിൽ സംഘാടകസമിതിയിലുള്ളവരോ ആയിരിക്കും.

സ്ത്രീകളെപ്പറ്റി എന്താണ് സമൂഹം ചർച്ചചെയ്യുന്നതെന്ന് അറിയുവാൻ പുരുഷന്മാർക്ക് പൊതുവേ താല്പര്യമുണ്ടാകില്ലാ എന്നത് വസ്തുതയാണ്.

വനിതകളുടെ ആവശ്യങ്ങളും അവകാശങ്ങളും നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നു എന്നുപറയുമ്പോൾ, ആരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കുന്നത് എന്ന് ചിന്തിക്കണം. എവിടെനിന്നാണ് ഈ അവകാശങ്ങൾ നേടിയെടുക്കേണ്ടത്? 

സ്വന്തംഭർത്താവ് മക്കൾ സഹോദരന്മാർ അച്ഛനമ്മമാർ അതോടൊപ്പം ഭർതൃഗൃഹങ്ങളിലെ ഇത്തരം ബന്ധുജനങ്ങളും എല്ലാംചേർന്ന സമൂഹമാണ്.

അങ്ങനെയെങ്കിൽ വനിതദിനാഘോഷത്തിൽ വനിതകൾമാത്രം പങ്കെടുത്താൽ പ്രയോജനമുണ്ടോ? ഒരിക്കലുമില്ലാ, നമ്മളെ അറിയേണ്ടവർ ആദ്യം നമ്മൾതന്നെയാണ്, എന്നാൽ ഇത്തരം പരിപാടികളിൽ സ്ത്രീപുരുഷസാന്നിധ്യം ഒരുമിച്ചുണ്ടാകണം. സ്ത്രീയെ മനസ്സിലാക്കുവാൻ എല്ലാവരുംകൂടി തയാറാകണം. അതിനാൽ വനിതദിനാഘോഷത്തിൽ ഭർത്താക്കന്മാരും മക്കളും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ പങ്കാളിത്തം നിർബന്ധമായും ഉറപ്പാക്കണം. ഇല്ലെങ്കിൽ ഓരോ വനിതവേദിയിലും പങ്കെടുക്കുന്ന വനിതകൾ വിശിഷ്ടാതിഥി പറഞ്ഞ  കാര്യങ്ങൾകേട്ട് വീട്ടിലെത്തിയാൽ അവർ പഴയതുപോലെ മാറ്റമില്ലാതെ ജീവിതം തുടരേണ്ടിവരും.

സ്വന്തം ആഗ്രഹങ്ങൾ തുറന്നുപറയേണ്ടവർ കേൾക്കേണ്ടവർ കേൾക്കാതിരുന്നാൽ അതിലെന്താണ് കാര്യം? 

വിശിഷ്ടാതിഥി വനിതദിനത്തിൽ പറഞ്ഞ കാര്യമാണ് എന്നൊന്നും വീട്ടിൽപോയി ആവർത്തിക്കാൻ പങ്കെടുത്ത വനിതകൾ തയാറാകില്ലാ. സ്ത്രീയുടെ പ്രശ്‌നങ്ങൾ ആവശ്യങ്ങൾ നിരന്തരം കേൾക്കുമ്പോഴും ചർച്ചചെയ്യപ്പെടാനുമുള്ള സന്ദർഭങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴും അതിന് പരിഹാരം നിർദേശിക്കുമ്പോഴുംമാത്രമേ വനിതകൾക്കുവേണ്ടി അവരുടെ കുടുംബവും ചുറ്റുമുള്ള സമൂഹവും മാറിചിന്തിക്കാൻ തയാറാവുകയുള്ളൂ.

ബിന്ദുസുന്ദർ

പറശ്ശിനിക്കടവ് [[ഉപയോക്താവ്:ബിന്ദു സുന്ദർ|ബിന്ദു സുന്ദർ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ബിന്ദു സുന്ദർ|സംവാദം]]) 11:02, 31 മാർച്ച് 2026 (UTC)
വനിതാദിനം സ്ത്രീകൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള താണെങ്കിലും മിക്കവാറും ആഘോഷിക്കപെടുമ്പോൾ അതിൽ പുരുഷന്മാരും പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്.
സത്യസായി സമിതികളിൽ ഈ ദിനം ശക്തി സ്വരൂപിണി ദിനം എന്ന പേരിൽ ആചരിക്കുന്നത്. അന്നത്തെ എല്ലാ പരിപാടികളും കോർഡിനേറ്റ് ചെയ്ത് നടപ്പാക്കുന്നത് വനിതാവിംഗിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ്. പുരുഷൻമാരും സഹകരിക്കാറുണ്ട്.

== [[:അക്കിത്തം അച്യുതൻ നമ്പൂതിരി|അക്കിത്തം അച്യുതൻ നമ്പൂതിരി]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (11:50, 27 ഏപ്രിൽ 2026) ==

കണ്ണി ചേർക്കൽ --[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 11:50, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

== 'വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)' ലേഖനത്തിന്റെ പരിഭാഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംശയം ==

എല്ലാവർക്കും നമസ്കാരം,

ഞാൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ 'Ministry of Education (India)' എന്ന ലേഖനം Content Translation ടൂൾ ഉപയോഗിച്ച് മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തി 'വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)' എന്ന പേരിൽ വിക്കിപീഡിയയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിലവിൽ ഈ ലേഖനം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ കാണാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, ഈ ലേഖനം കൃത്യമായ ഫോർമാറ്റിലാണോ ഉള്ളതെന്നും, നിലവിലുള്ള മറ്റ് ഇൻഫോബോക്സുകളുമായും (Infobox) ഇംഗ്ലീഷ് ലേഖനത്തിന്റെ ഇന്റർവിക്കി ലിങ്കുകളുമായും (Wikidata) ഇത് ശരിയായി ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്നും എനിക്ക് ഉറപ്പില്ല. പരിഭാഷയിൽ എന്തെങ്കിലും തിരുത്തലുകളോ വിക്കിവൽക്കരണമോ (Wikification) വരുത്തേണ്ടതുണ്ടോ?

ഈ ലേഖനം കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ആരെങ്കിലും ഒന്ന് പരിശോധിച്ച് സഹായിക്കാമോ? ലിങ്ക് ഇവിടെ നൽകുന്നു: [[വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)]]

നന്ദി!

[[ഉപയോക്താവ്:Ahammed_Hashir|Ahammed Hashir]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ahammed_Hashir|സംവാദം]])

: {{ping|Ahammed_Hashir}} അന്തർവിക്കി കണ്ണികൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:51, 16 ജൂൺ 2026 (UTC)

== തിരുവോണം  ==

മലയാള മാസം ചിങ്ങത്തിൽ ( ഈ വർഷം ഇംഗ്ലീഷ് മാസം ആഗസ്റ്റ് 26 ) ഓണത്തിനെക്കുറിച്ച് അന്യ നാട്ടുകാർക്ക് അറിവും പരിചയവും ആഴവും മനസ്സിലാക്കാനുതകുന്ന രീതിയിൽ ഫോട്ടോ, കുറിപ്പുകൾ, മറ്റ് വിഷയ സഹായത്തിനുതകുന്ന സംരഭങ്ങൾ ആരംഭിക്കരുതോ? വിക്കിപീഡിയ നേതൃത്വത്തിൽ? [[ഉപയോക്താവ്:AdvResanthTvpm|AdvResanthTvpm]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AdvResanthTvpm|സംവാദം]]) 03:09, 19 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== [[:രവിവാര കുറിമാനങ്ങൾ|രവിവാര കുറിമാനങ്ങൾ]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (03:26, 26 ജൂലൈ 2026) ==

ഞാൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി എറണാകുളം ജില്ലയിൽ വൈപ്പിൻ കരയിലെ എടവനക്കാട് ജനനം  അച്ഛൻ സുകുമാരൻ    അമ്മ സതിനി
എടവനക്കാട് Kpmhs മാല്യങ്കര കോളേജ് ഗവ. ITI കളമശ്ശേരി തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം. 45 വർഷത്തോളമായി ആനുകാലീകങ്ങളിൽ കഥകളും ലേഖനങ്ങളും എഴുതി വരുന്നു. ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം  കൊച്ചി നിലയങ്ങളിൽ രചനകൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. സാഹിത്യ സാംസ്ക്കാരിക രംഗങ്ങളിൽ സജീവ സാന്നിദ്ധ്യം. ഓൺലൈൻ എഴുത്തുകളിലും സജീവം --[[ഉപയോക്താവ്:സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി|സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി|സംവാദം]]) 03:26, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== എഴുത്തുകാരനെ കുറിച്ചുള്ള പേജ് ആരംഭിക്കുന്നതിന് ==

ലക്ഷദ്വീപിൽ നിന്നുള്ള എഴുത്തുകാരനെ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നതിനുള്ള പ്രഥമ പേജ് ഫോർമാറ്റ് ഏതാണ്? [[ഉപയോക്താവ്:Tkkareem|Tkkareem]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tkkareem|സംവാദം]]) 03:38, 31 ജൂലൈ 2026 (UTC)

:അതിന് ഒരു ഫോർമാറ്റും ഇല്ല, ആർക്കും വിക്കിപീഡിയ എഡിറ്റ് ചെയ്യാം. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 10:44, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== ഒന്നാംനമ്പർ സഹകരണ സംഘം ==

കേരളത്തിലെ ആദ്യ സഹകരണ സംഘം ആരംഭിച്ചത് എറണാകുളം ജില്ലയിലെ വൈപ്പിൻ കരയിലെ എടവനക്കാട് ഗ്രാമത്തിലാണ്. മറ്റു കരകളുമായി പാലങ്ങളുമായി ഒരു ബന്ധവും ഇല്ലാതിരുന്ന കാലത്താണ് ഇത്തരം കേരളത്തിന് തന്നെ മാതൃകയായി ഒരുപറ്റം സഹകാരികൾ ചരിത്രത്തിൽ സുവർണ ലിപിയാൽ എഴുതപ്പെട്ട ഈ സംരഭത്തിന് ചുക്കാൻ പിടിച്ചത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-43397-96|&amp;#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-43397-96|talk]]) 15:52, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== പ്രളയജല പുഴ പറയുന്നത്. ==

മഹാപ്രളയം സ്വന്തം വീടിന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് വരെ എത്തിയ അനുഭവങ്ങൾ ഓർത്തെടുത്ത്

സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി

സാഫല്യം മാസികയിൽ എഴുതിയ കഥ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-46215-38|&amp;#126;2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-46215-38|talk]]) 15:01, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:ശരി, നിങ്ങൾക്ക് അതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം എഴുതണോ? [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 20:40, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
:വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശയിൽ അനാവശ്യ സന്ദേശങ്ങൾ അയക്കുന്നത് നിർത്തുക [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 20:41, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== പച്ചാളം. ==

എറണാകുളം നഗര തിരക്കിനോട് അകലം വെച്ച് നിൽക്കുന്ന പ്രദേശം.

എറണാകുളത്തിനും ചിറ്റൂരിനും ഇടയിലെ പ്രദേശം.

എഴുത്തുകാരൻ ദയ പച്ചാളം

ഈ നാട്ടുകാരനാണ്.

എറണാകുളം നഗരത്തിൽ നടക്കുന്ന മിക്കവാറും സാഹിത്യ സാംസ്ക്കാരിക വേദികളിൽ ഇദ്ദേഹത്തെ കാണാം.

ലെന്റിംഗ് ലൈബ്രറി മോഹൻ.

ഇദ്ദേഹവും പച്ചാളം സ്വദേശി തന്നെ.

വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ 

എറണാകുളത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് ബഷീർ മോഹനനെ കണ്ടിരുന്നത് ഒരു കൊച്ചനുജനെ പോലെയായിരുന്നു. അന്ന് ലെന്റിംഗ് ലൈബ്രറിയുടെ സ്ഥാനത്ത് മോഹനേട്ടൻ നടത്തിയിരുന്നത് ഒരു പലചരക്ക് കടയായിരുന്നു.

അക്കാലത്തു് ബഷീറിനെ കാണാൻ വരുന്നവരൊക്കെ മോഹനേട്ടനോടും സംസാരിച്ചേ മടങ്ങാറുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.

ഇതൊക്കെ സിറ്റിലൈറ്റ് മാസികക്ക് വേണ്ടി ഞാൻ മോഹനേട്ടനെ ഇന്റർവ്യൂ ചെയ്തപ്പോൾ കിട്ടിയ വിവരങ്ങളാണ്.

അക്കൂട്ടത്തിൽ മോഹനേട്ടന്റെ കല്യാണത്തിന് ബേപ്പൂർ സുൽത്താൻ ആശംസ നേർന്നുകൊണ്ട് അയച്ചു കൊടുത്ത കത്തും കാണിച്ചു തന്നു.

ഒരു തലമുറയുട ആംഗലേയ സാഹിത്യ വായനക്ക് ഹൈപ്പ് കൊടുത്തിരുന്നതു്

ലെന്റിംഗ് ലൈബ്രറി മോഹൻ ആയിരുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-46215-38|&amp;#126;2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-46215-38|talk]]) 13:31, 1 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== സെബീന റാഫി. ==

പഴയ കാല നോവലിസ്റ്റ്‌ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയുടെ ഭാര്യയാണ് സെബീന റാഫി. ഈ എഴുത്തുകാരി ചവിട്ടു നാടകത്തെ കുറിച്ച് ഗ്രന്ഥം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-46215-38|&amp;#126;2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-46215-38|talk]]) 10:32, 3 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== ചരിത്രസ്മാരകം പള്ളിപ്പുറം കോട്ട. ==

1503 ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ നിർമ്മിച്ച കോട്ട.

എറണാകുളം ജില്ലയിലെ വൈപ്പിൻ കരയിലെ മുനബത്തിന് അടുത്താണ് പള്ളിപ്പുറം.

ഇന്ത്യയിലെ പഴക്കമേറിയ യൂറോപ്യൻ കോട്ട.

ഡച്ചുകോട്ട

അയീക്കോട്ട എന്നും വിളിപേരുണ്ട്.

ഈ കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള തുരങ്കം പെരിയാർ നദിയുടെ അടി തട്ടിലൂടെ കോട്ടപ്പുറം ഭാഗത്ത് അവസാനിക്കുന്നു.

യുദ്ധം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ കോട്ടയിലുള്ളവർക്ക് കൊടുങ്ങലൂരിലേക്ക് രക്ഷപെടാനാണ് ഇതു് പ്രയോജന പെടുത്തിയിരുന്നത്.

മുൻ കാലങ്ങളിൽ കോട്ടയുടെ അകത്തേക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഒരിക്കൽ ഒരു ആട് തുരങ്കത്തിൽ കൂടി കടന്നു.

അതിനെ അന്വേഷിച്ച് നാട്ടുകാരനായ ഉടമ ഗുഹയുടെ അകത്തേക്ക് കടന്നു.

പിന്നീടും അയാളും ആടും തിരിച്ചു വന്നില്ല.

അന്നുമുതൽ ഗുഹയുടെ കവാടം ഇരുമ്പ് കമ്പിവേലി കെട്ടി അടച്ചു.

പുരാവസ്തു സ്മാരകമായി സംരക്ഷിച്ചു വരുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-46215-38|~2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-46215-38|talk]]) 23:27, 3 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== [[:തത്ത്വമസി (ചലച്ചിത്രം)|തത്ത്വമസി (ചലച്ചിത്രം)]]-ലേക്ക് സഹായമേശ ചോദ്യം (20:10, 8 സെപ്റ്റംബർ 2026) ==

ഇതിൽ ശരിക്കും അയ്യപ്പനായി അഭിനയിച്ചത് dhanajay alla --[[ഉപയോക്താവ്:Yadishk|Yadishk]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Yadishk|സംവാദം]]) 20:10, 8 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== കുരുമുളക് ലേഖനത്തിലെ തെറ്റായ വിവരം തിരുത്തുന്നത് സംബന്ധിച്ച്&quot; ==
നമസ്കാരം, 'കുരുമുളക്' എന്ന ലേഖനത്തിൽ കൊളുബ്രിനത്തിൽ ഗ്രാഫ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് നൽകിയിരിക്കുന്ന വിവരം തെറ്റാണ്. ഈ കണ്ടുപിടുത്തത്തിന് NIF ദേശീയ അവാർഡും CDS അവാർഡും ലഭിച്ച ജോസ് മാധവത്ത് ആയ ഞാൻ തന്നെ കൃത്യമായ തെളിവുകളോടെ (References) ലേഖനത്തിന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു റിവ്യൂ റിക്വസ്റ്റ് ഇട്ടിട്ടുണ്ട്.

സംവാദ താളിലെ ലിങ്ക്''':''' [[google:https://ml.wikipedia.org/wiki/സ|https://ml.wikipedia.org/wiki/സ]]&lt;nowiki/&gt;ംവാദം:കുരുമുളക്#h-Request_for_independent_review_of_pepper_grafting_innovation-20260925090800

ദയവായി അഡ്മിൻമാരോ സജീവ എഡിറ്റർമാരോ ഇത് പരിശോധിച്ച് ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യമായ തിരുത്തൽ വരുത്താൻ സഹായിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-45384-07|~2026-45384-07]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-45384-07|talk]]) 05:35, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== സൈലം ലേണിംഗ് കരട് — പരിശോധനയ്ക്കുള്ള അഭ്യർത്ഥന ==
നമസ്കാരം. സൈലം ലേണിംഗിനെക്കുറിച്ച് [[ഉപയോക്താവ്:Helloarunsunil/Xylem Learning]] എന്ന താളിൽ ഒരു കരട് തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ഞാൻ ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നയാളാണ്. അതിനാൽ സ്ഥാപനവുമായുള്ള എന്റെ ബന്ധവും താൽപര്യസംഘർഷവും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

കരടിന്റെ നിഷ്പക്ഷത, അവലംബങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യത, വിഷയത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയത എന്നിവ പരിശോധിച്ച് അഭിപ്രായങ്ങൾ നൽകാമോ? പ്രധാന ലേഖനമാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ആവശ്യമായ തിരുത്തലുകളെക്കുറിച്ച് മാർഗനിർദേശം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Helloarunsunil|Helloarunsunil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Helloarunsunil|സംവാദം]]) 10:32, 5 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6ryt0kcqn0oh4qtfoqsvut4bwz10fw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വധശിക്ഷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15717</id>
    <revision>
      <id>4682786</id>
      <parentid>4671954</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T15:29:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282996" sha1="p20xc34u2c0a1173ivb9buqm0v6193h" xml:space="preserve">{{prettyurl|Capital punishment}} 
{{featured}}
[[File:Capital punishment.PNG|thumb|right|250px|
'''സൂചിക'''&lt;br /&gt;
{{legend|#008080|വധശിക്ഷ നിരോധിച്ച രാജ്യങ്ങൾ – 103 (53%)}}
{{legend|#80E000|ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിലല്ലാതെ, വധശിക്ഷ നിരോധിച്ച രാജ്യങ്ങൾ– 6 (3%)}}
{{legend|#E0A040|നിറുത്തലാക്കിയിട്ടില്ലെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ 10 വർഷത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല – 50 (26%)}}
{{legend|#FF0000|വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ– 36 (18%)}}
*2015 ലെ കണക്കു പ്രകാരം]]
{{വധശിക്ഷ}}
[[File:The Christian Martyrs' Last Prayer GA&amp;C.jpg|thumb|right|ഷോൺ-ലിയോൺ ജെറോം 1883-ൽ രചിച്ച ''ക്രിസ്ത്യൻ രക്തസാക്ഷികളുടെ അവസാന പ്രാർത്ഥന'' എന്ന ചിത്രം.]]
[[File:Beccaria - Dei delitti e delle pene - 6043967 A.jpg|thumb|[[Cesare Beccaria]], ''Dei delitti e delle pene'']]
വളരെ കഠിനമായ [[കുറ്റം]] ചെയ്യുന്നവർക്ക് [[മരണം]] തന്നെ ശിക്ഷയായി നൽകുന്നതിനെ '''വധശിക്ഷ''' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇറാൻ, ചൈന, സൗദി അറേബ്യ, ഇറാഖ്, ഉത്തര കൊറിയ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നൽകുന്നതിൽ മുൻപിലാണ്. ഇപ്പോഴും [[ഇന്ത്യ]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ഈ ശിക്ഷാരീതി നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും&lt;ref name=&quot;deathpenalty444&quot;&gt;{{cite web | title = Retensionist Countries | url = http://www.deathpenaltyinfo.org/abolitionist-and-retentionist-countries?scid=30&amp;did=140 | publisher = ഡെത്ത് പെനാൽറ്റി ഇൻഫോ | accessdate = 2016-04-15 | archive-date = 2016-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160415084844/http://www.deathpenaltyinfo.org/abolitionist-and-retentionist-countries?scid=30&amp;did=140 | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ക്രൂരമായ കൊലപാതകം തുടങ്ങിയ കഠിനമായ കുറ്റങ്ങൾക്കുമാത്രമേ ഈ രാജ്യങ്ങളിലും വധശിക്ഷ വിധിക്കാറുള്ളൂ. [[ബ്രസീൽ]] തുടങ്ങിയ ചില രാജ്യങ്ങളിലാകട്ടെ, യുദ്ധസമയത്ത് രാജ്യത്തെ വഞ്ചിക്കുക തുടങ്ങിയ അങ്ങേയറ്റം പ്രാധാന്യമുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്കേ വധശിക്ഷ വിധിക്കാറുള്ളൂ. [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂകെ, യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസിലൻഡ്]], [[കാനഡ]] തുടങ്ങിയ 102 രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായും നിർത്തലാക്കിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=deathpenalty33&gt;{{cite web | title = Abolishionist for all Crimes | publisher = ഡെത്ത് പെനാൽറ്റി ഇൻഫോ | url = http://www.deathpenaltyinfo.org/abolitionist-and-retentionist-countries?scid=30&amp;did=140 | accessdate = 2016-04-15 | archive-date = 2016-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160415084844/http://www.deathpenaltyinfo.org/abolitionist-and-retentionist-countries?scid=30&amp;did=140 | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

വധശിക്ഷ പണ്ടുകാലം മുതൽക്കേ മിക്ക സമൂഹങ്ങളിലും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു (മംഗോൾ ആക്രമണത്തോടെ നശിച്ചുപോയ കീവൻ റൂസ് എന്ന രാജ്യം എടുത്തു പറയാവുന്ന ഒരപവാദമാണ്). നിലവിൽ 58 രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. 97 രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ കഴിഞ്ഞ 10 വർഷമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല (ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ യുദ്ധസമയം പോലെ ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമേ വധശിക്ഷ നിയമപ്രകാരം നടപ്പാക്കാൻ സാധിക്കൂ).&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amnesty.org/en/what-we-do/death-penalty/ |title=Abolitionist and retentionist countries &amp;#124; Amnesty International |publisher=Amnesty.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2016-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411035218/https://www.amnesty.org/en/what-we-do/death-penalty/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; പല രാജ്യങ്ങളിലും ഇത് വിവാദമുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു വിഷയമാണ്. യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ അംഗരാജ്യങ്ങളിലെ മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ ചാർട്ടറിന്റെ രണ്ടാം ആർട്ടിക്കിൾ വധശിക്ഷ നിരോധിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.europarl.europa.eu/charter/pdf/text_en.pdf |title=Charter of Fundamental Rights of the European Union |format=PDF |accessdate=23 August 2010}}&lt;/ref&gt;

ഇപ്പോൾ  [[ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ|ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ]] കണക്കനുസരിച്ച് ഭൂരിപക്ഷം രാജ്യങ്ങളും വധശിക്ഷ നിരോധിച്ചവയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/numbers |title=Amnesty International |publisher=Amnesty.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2015-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218175053/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/numbers |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഐക്യരാഷ്ട്രസംഘടനയുടെ പൊതു സഭ 2007, 2008, 2010 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരേ (പൂർണമായി നിറുത്തലാക്കൽ ലക്ഷ്യം വച്ച്) നിർബന്ധമല്ലാത്ത പ്രമേയങ്ങൾ പാസാക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=24679&amp;Cr=general&amp;Cr1=assembly |title=moratorium on the death penalty |publisher=United Nations |date=15 November 2007 |accessdate=23 August 2010}}&lt;/ref&gt; ഭൂരിഭാഗം രാജ്യങ്ങളും വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വധശിക്ഷ നടക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിലാണ് ലോകജനസംഖ്യയുടെ 60 ശതമാനവും താമസിക്കുന്നത്. ചൈന, ഇന്ത്യ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, ഇന്തോനേഷ്യ എന്നീ വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ജനസംഖ്യയുള്ളവയുമാണ്. ഈ രാജ്യങ്ങൾ ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭാ പ്രമേയത്തിനെതിരേ വോട്ട് ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |author=13 Aug 2004 |url=http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/FH13Df03.html |title=Asia Times Online – The best news coverage from South Asia |publisher=Atimes.com |date=13 August 2004 |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527150149/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/FH13Df03.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.worldcoalition.org/?itemid=325&amp;sel_lang=english=325&amp;sel_lang=english |title=Coalition mondiale contre la peine de mort – Indonesian activists face upward death penalty trend – Asia – Pacific – Actualités |publisher=Worldcoalition.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2016-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415082106/http://www.worldcoalition.org/?itemid=325&amp;sel_lang=english=325&amp;sel_lang=english |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=aljazeer222&gt;{{cite news | title = Record number of states vote for UN resolution on death penalty moratorium | url = http://america.aljazeera.com/articles/2014/12/18/record-number-ofstatesvoteforunresolutionondeathpenaltymoratoriu.html | publisher = അൽജസീറ, അമേരിക്ക | language = ഇംഗ്ലീഷ് | date = 2014-12-18 | accessdate = 2016-04-15 | last = നടാഷ | first = ഷെറീഫ് | archive-date = 2016-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160415082908/http://america.aljazeera.com/articles/2014/12/18/record-number-ofstatesvoteforunresolutionondeathpenaltymoratoriu.html | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=aljazeer555&gt;{{cite news | title = United Nations vote on death penalty moratorium puts US in awkward spot | publisher = അൽജസീറ, അമേരിക്ക | url = http://america.aljazeera.com/articles/2014/12/17/death-penalty-unitednations.html | date = 2014-12-17 | accessdate = 2016-04-15 | archive-date = 2016-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160415083344/http://america.aljazeera.com/articles/2014/12/17/death-penalty-unitednations.html | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
കുറ്റവാളികളെയും രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെയും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുക എന്നത് ഏതാണ്ട് എല്ലാ സമൂഹങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. മിക്ക സ്ഥലങ്ങളിലും കൊലപാതകം, ചാരപ്രവർത്തി, രാജ്യദ്രോഹം എന്നിങ്ങനെയുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്കോ സൈനികനിയമപ്രകാരമോ ആണ് വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കാറുള്ളത്. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ ബലാത്സംഗം, വിവാഹേതര ലൈംഗികബന്ധം, രക്തബന്ധമുള്ളവരുമായുള്ള ലൈംഗികബന്ധം, ഗുദരതി തുടങ്ങിയവയ്ക്കും മരണശിക്ഷ നൽകാറുണ്ട്. മതത്തെ തള്ളിപ്പറയുക എന്ന കുറ്റത്തിന് ചില മതരാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമമുണ്ട്.  പല രാജ്യങ്ങളിലും മയക്കുമരുന്നു കടത്തും വധശിക്ഷ അർഹിക്കുന്ന കുറ്റമാണ്. ചൈനയിൽ മനുഷ്യക്കടത്തിനും ഗുരുതരമായ അഴിമതിക്കും ശിക്ഷ മരണം തന്നെ. ലോകത്തിലെ മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലെയും സൈന്യങ്ങളിൽ ഭീരുത്വവും, ഒളിച്ചോട്ടവും, മേലുദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഉത്തരവുകൾ അനുസരിക്കാതിരിക്കുന്നതും, കലാപവും വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങളാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.shotatdawn.org.uk/|title= Shot at Dawn, campaign for pardons for British and Commonwealth soldiers executed in World War I|accessdate= 20 July 2006|publisher= Shot at Dawn Pardons Campaign|archive-date= 2006-10-04|archive-url= https://web.archive.org/web/20061004030535/http://www.shotatdawn.org.uk/|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
[[File:Auguste Vaillant execution.jpg|thumb|upright|ഫ്രാൻസിൽ ഓഗസ്റ്റേ വൈല്ലന്റ് എന്ന അരാജകത്വവാധിയെ 1894-ൽ ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ച് ശിരച്ഛേദം ചെയ്ത് കൊല്ലുന്നു.]]

മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ വധശിക്ഷയ്ക്കുപയോഗിച്ചിരുന്ന മാർഗങ്ങളിൽ [[ബ്രേക്കിംഗ് വീൽ]], [[തിളപ്പിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ]], [[തൊലിയുരിക്കൽ]], [[സാവധാനം കീറിമുറിക്കൽ]], [[വയറുകീറൽ]], [[കുരിശിൽ തറയ്ക്കൽ]], [[ശൂലത്തിൽ തറയ്ക്കൽ]], [[ചതച്ചു കൊല്ലൽ]], [[കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ]], [[തീ കത്തിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ]], [[അംഗഛേദം]], [[അറുത്തു കൊല്ലുക]], [[ശിരച്ഛേദം]], [[സ്കാഫിസം]], [[നെക്ലേസിംഗ്]], [[പീരങ്കിയിൽ നിന്ന് വെടിവയ്ക്കുക]] എന്നിവയൊക്കെയുണ്ട്.&lt;ref name=deathpenalty88&gt;{{cite web | title = Methods of Executions | url = http://www.deathpenaltyinfo.org/methods-execution | publisher = Deathpenalty.org | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2016-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160416080008/http://www.deathpenaltyinfo.org/methods-execution | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

ഗോത്രവർഗങ്ങളുടെ പകയ്ക്കു കാരണമായ പ്രശ്നങ്ങൾ കന്നുകാലികളെയും മറ്റും ചോരപ്പണമായി നൽകിയും, നഷ്ടപരിഹാരം നൽകിയും, വിവാഹങ്ങൾ നടത്തിയും മറ്റും പരിഹരിച്ചിരുന്നു. ചിലപ്പോൾ മൃഗങ്ങളുടെയോ, മനുഷ്യന്റെയോ ചോര ചിന്തിയാലേ പകയ്ക്ക് അവസാനമുണ്ടാകാറുള്ളൂ. അത്തരം അവസരങ്ങളിൽ കുറ്റവാളിയെയോ, മറ്റൊരാളെയോ വധിക്കാനായി എതിർ ഗോത്രത്തിന് നൽകി പകയ്ക്ക് അവസാനം വരുത്താറുണ്ടായിരുന്നു. ഇക്കാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാൻ പ്രത്യേക സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;Lindow, ''op.cit.'' (primarily discusses Icelandic ''things'').&lt;/ref&gt; ആധുനിക നിയമസംവിധാനങ്ങൾക്കൊപ്പം ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങളും ചിലയിടങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും നിലവിലുണ്ട്. ആളുകൾ തമ്മിൽ പോരാടി പക തീർക്കാനും അടുത്ത കാലം വരെ നിയമസംവിധാനങ്ങൾ അനുവാദം നൽകിയിരുന്നു. 
[[File:Mastro Titta.jpg|thumb|upright|1796-നും 1865-നും ഇടയ്ക്ക് പോപ്പിന്റെ രാജ്യങ്ങളിലെ ആരാച്ചാരായിരുന്ന ജിയോവാന്നി ബാറ്റിസ്റ്റ ബ്യൂഗാട്ടി 516 വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട് (ബ്യൂഗാട്ടി പ്രതിക്ക് മൂക്കിപ്പൊടി നീട്ടുന്നതായി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു). വത്തിക്കാൻ നഗരത്തിൽ 1969-ൽ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി.]]

ഗോത്ര നിയമങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവന്ന നിയമവ്യവസ്ഥകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് ഹമുറാബിയുടെ നിയമസംഹിത. [[തോറ]] (ജൂതനിയമത്തിന് ആധാരമായ ക്രിസ്ത്യൻ പഴയനിയമത്തിലെ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് പുസ്തകങ്ങൾ), കൊലപാതകത്തിനും തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകലിനും, മന്ത്രവാദത്തിനും, സാബത്ത് നിയമലംഘനത്തിനും, ദൈവനിന്ദയ്ക്കും, പലതരം ലൈംഗികക്കുറ്റങ്ങൾക്കും മരണശിക്ഷ വിധിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite book| first=William | last=Schabas | year= 2002| title=The Abolition of the Death Penalty in International Law | chapter= | editor= | others= | publisher=Cambridge University Press | isbn=0-521-81491-X| url= }}&lt;/ref&gt; പുരാതന ഗ്രീസിലെ ഏതൻസിൽ ഡ്രാക്കോ ഉദ്ദേശം 631 ബി. സി.-യിൽ രചിച്ച ഇത്തരം ഒരു നിയമസംഹിത നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ധാരാളം കുറ്റങ്ങളുടെ ശിക്ഷ മരണമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Robert |url=http://history-world.org/draco_and_solon_laws.htm |title=Greece, A History of Ancient Greece, Draco and Solon Laws |publisher=History-world.org |accessdate=23 August 2010}}&lt;/ref&gt; പുരാതന റോമാക്കാരും പല കുറ്റങ്ങൾക്കും മരണശിക്ഷ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/93902/capital-punishment capital punishment], Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://en.allexperts.com/q/Asian-Middle-Eastern-671/Capital-punishment-Ancient-Rome.htm |title=Capital punishment in the Roman Empire |publisher=En.allexperts.com |date=30 January 2001 |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2015-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150430071653/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/93902/capital-punishment |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ഇസ്ലാം]] മതം വധശിക്ഷയെ പൊതുവിൽ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/islamethics/capitalpunishment.shtml |title=Islam and capital punishment |publisher=BBC |accessdate=23 August 2010}}&lt;/ref&gt; ബാഗ്ദാദിലെ അബ്ബാസിദ് ഖലീഫകൾ (ഉദാഹരണത്തിന് അൽ-മു'താദിദ്) വധശിക്ഷകൾ നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall.'', [[William Muir]]&lt;/ref&gt; ദയയാണ് ശിക്ഷയേക്കാൾ നല്ലതായി ഇസ്ലാം മതത്തിൽ കണക്കാക്കുന്നത്.  ശരീഅ നിയമപ്രകാരം, കൊലപാതകക്കേസുകളിൽ, കൊല്ലപ്പെട്ടയാളുടെ കുടുംബത്തിന് കൊലപാതകിയോട് ക്ഷമിക്കാൻ അവകാശമുണ്ട്. 
[[File:Lamanie kolem L 001xx.jpg|thumb|left|upright|[[ബ്രേക്കിംഗ് വീൽ]] മദ്ധ്യകാലം മുതൽ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം വരെ ഉപയോഗത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.]]
ജയിൽ സംവിധാനം തുടങ്ങുന്നതിന് മുൻപുള്ള യൂറോപ്പിൽ മരണശിക്ഷ മിക്ക കുറ്റങ്ങൾക്കുമുള്ള ശിക്ഷയായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഹെന്റ്റി എട്ടാമന്റെ ഭരണകാലത്ത് 72,000 ആൾക്കാർക്ക് വധശിക്ഷ ലഭിച്ചതായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref name=pbs22&gt;{{cite web | title = ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ഡെത്ത് പെനാൽറ്റി | url = http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/execution/readings/history.html | publisher = Public Broadcasting Service (PBS) | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2016-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160416080242/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/execution/readings/history.html | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

1820 ആയപ്പോഴേയ്ക്കും ബ്രിട്ടനിൽ 160 കുറ്റങ്ങളുടെ ശിക്ഷ മരണമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;Durant, Will and Ariel, ''The Story of Civilization, Volume IX: The Age of Voltaire'' New York, 1965, page 71&lt;/ref&gt; രക്തപങ്കിലമായ നിയമം എന്നായിരുന്നു ഈ നിയമം അന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref&gt;Durant, Will and Ariel, ''The Story of Civilization, Volume IX: The Age of Voltaire'' New York, 1965, page 72,&lt;/ref&gt;

ഇപ്പോൾ [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] ധാരാളം വധശിക്ഷകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ടാങ്ങ്  രാജവംശക്കാലത്ത് വധശിക്ഷ നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;benn 8&quot;&gt;Benn, p. 8.&lt;/ref&gt; 747-ൽ ക്സുവാൻസോങ് ചക്രവർത്തിയാണ് വധശിക്ഷ നിരോധിച്ചത്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് പകരം പീഡനമോ നാടുകടത്തലോ പോലെ മറ്റു ശിക്ഷകളാണ് നൽകിയിരുന്നത്. 12 വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം അൻ ലുഷാൻ കലാപത്തെത്തുടർന്ന് വധശിക്ഷ പുനരാരംഭിച്ചു. കഴുത്തു ഞെരിക്കലും ശിരച്ഛേദവുമായിരുന്നു ടാങ്ങ് കാലത്തെ ശിക്ഷാരീതികൾ. ധാരാളം കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു. 
[[File:Lingchi (cropped).jpg|thumb|upright|ഒരാളെ ലിങ് ചി എന്ന രീതിയുപയോഗിച്ച് സാവധാനം കീറിമുറിച്ച് കൊല്ലുന്നു. 1910-നടുത്ത കാലത്ത് ബൈജിംഗ്.]]
[[File:Mexican execution, 1914.jpg|left|thumb|മെക്സിക്കോയിൽ 1916-ൽ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് നടന്ന വധശിക്ഷ]]
[[File:Policjanci niemieccy prowadzą Polaków na rozstrzelanie w Palmirach (21-206-2).jpg|thumb|190px|നാസികൾ വധശിക്ഷ നടത്താനായി പോളണ്ടുകാരായ സ്ത്രീകളെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.]]

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കോടിക്കണക്കിനാൾക്കാരെ രാജ്യങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയവും മതപരവുമായ കാരണങ്ങൾക്ക് കൊന്നൊടുക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[ടർക്കി]] [[അർമീനിയ|അർമീനിയക്കാർക്കെതിരായും]], [[നാസി ജർമനി]] [[ജൂതർ|ജൂതന്മാർക്കും]] മറ്റുമെതിരായും, [[ഖമർ റൂഷ്]] [[കംബോഡിയ|കംബോഡിയയിലെ]] ജനങ്ങൾക്കെതിരായും, [[റുവാണ്ട|റുവാണ്ടയിലെ]] ടുട്സികൾക്കെതിരായി നടന്നതും മറ്റും ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. സൈന്യങ്ങൾ അച്ചടക്കം നിലനിറുത്താൻ വധശിക്ഷ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] 158,000 സോവിയറ്റ് സൈനികർ സ്വന്തം സൈന്യത്താൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരായിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=smh22&gt;{{cite web | title = Patriots ignores great brutality | url = http://www.smh.com.au/news/opinion/patriots-ignore-greatest-brutality/2007/08/12/1186857342382.html?page=2%20Patriots%20ignore%20greatest%20brutality | publisher = The Sydney Morning Herald. | date = 13 August 2007 | accessdate = 2016-04-16 | last = പോൾ | first = സീഹൻ | archive-date = 2016-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160416081025/http://www.smh.com.au/news/opinion/patriots-ignore-greatest-brutality/2007/08/12/1186857342382.html?page=2%20Patriots%20ignore%20greatest%20brutality | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

റോബർട്ട് കോൺക്വസ്റ്റ് എന്ന വിദഗ്ദ്ധന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ 1,000,000-ത്തിൽ കൂടുതൽ സോവിയറ്റ് പൗരന്മാരെ സ്റ്റാലിന്റെ ഉത്തരവു പ്രകാരം 1937–38 കാലത്ത് വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. മിക്കവരെയും തലയ്ക്കുപിന്നിൽ വെടിവച്ചായിരുന്നു കൊന്നിരുന്നത്.&lt;ref&gt;Conquest, Robert, ''[[The Great Terror]]: A Reassessment'', New York, pages 485–86&lt;/ref&gt;  1949-ൽ ചൈനയിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അധികാരം പിടിച്ച ശേഷം 800,000 ആൾക്കാരെ വധിച്ചു എന്ന് മാവോ സെതുങ്  തന്നെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് ഇത്തരം ക്രൂരകൃത്യങ്ങളൂം കാരണമായിട്ടുണ്ട്.

==ഇന്നത്തെ സ്ഥിതി==
===വ്യാപ്തി===
[[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനു]] ശേഷം മരണശിക്ഷ ഒഴിവാകുന്ന രീതിയിലേക്കാണ് പൊതുവിൽ കാര്യങ്ങൾ നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. 1977-ൽ 16 രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയിരുന്നെങ്കിൽ 2012-ൽ 97 രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ പൂർണമായി ഒഴിവാക്കി. 8 രാജ്യങ്ങളിൽ ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിലല്ലാതെയുള്ള വധശിക്ഷകൾ നിറുത്തലാക്കി. 36 രാജ്യങ്ങളിൽ കഴിഞ്ഞ 10 വർഷമായി വധശിക്ഷ നടന്നിട്ടില്ല. മറ്റ് 57 രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ ഇപ്പോഴും നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref name=amnesty888&gt;{{cite web|title=Abolitionist and Retentionist Countries|url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries|publisher=Amnesty International|accessdate=10 June 2008|archive-date=2015-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150215102820/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് 21 രാജ്യങ്ങളിലേ 2011-ൽ വധശിക്ഷ നടന്നിട്ടുള്ളൂ. ചില രാജ്യങ്ങൾ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവിടാറുമില്ല. 2012-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ ലോകത്തിൽ 18,750 ആൾക്കാർ വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ട് മരണം കാത്തിരിക്കുന്നവരായിരുന്നു.&lt;ref name= amnesty33443&gt;{{cite web | title = THE DEATH PENALTY IN 2011 | url = http://www.amnesty.org/en/death-penalty/death-sentences-and-executions-in-2011 | publisher = Amnesty International | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2012-08-01 | archive-url = https://archive.today/20120801190425/www.amnesty.org/en/death-penalty/death-sentences-and-executions-in-2011 | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!റാങ്ക്
!രാജ്യം
!2011-ലെ വധശിക്ഷയുടെ എണ്ണം &lt;ref name=deathin20122&gt;{{cite web | title = Death sentences in 2011 | publisher = Amnesty International | url = http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2012/en/241a8301-05b4-41c0-bfd9-2fe72899cda4/act500012012en.pdf | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2012-09-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120912025945/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2012/en/241a8301-05b4-41c0-bfd9-2fe72899cda4/act500012012en.pdf | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;
|-
|1 {{flagicon|People's Republic of China}}
|[[ചൈന]]
|{{ntsh|4000}}കണക്ക് ഔദ്യോഗികമായി പുറത്തു വിട്ടിട്ടില്ല.&lt;ref name=bbc66775&gt;{{Cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8432514.stm | publisher=BBC News | title=China executions shrouded in secrecy | date=29 December 2009 | accessdate=14 April 2010 | first=Chris | last=Hogg | archive-date=2016-04-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160416084709/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8432514.stm | url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=handsoffcaine&gt;{{cite web |url=http://www.handsoffcain.info/bancadati/index.php?tipotema=arg&amp;idtema=13000560 |title=The most important facts of 2008 (and the first six months of 2009) |publisher=Handsoffcain.info |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416084848/http://www.handsoffcain.info/bancadati/index.php?tipotema=arg&amp;idtema=13000560 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;ആയിരക്കണക്കിനാൾക്കാർ. ഒരു പക്ഷേ 4,000 വരെ.&lt;ref name=duiha&gt;{{cite web|url=http://duihua.org/wp/?page_id=3874|title=Dui Hua Estimates 4,000 Executions in China, Welcomes Open Dialogue|publisher=Dui Hua Foundation|accessdate=June 2012|archive-date=2016-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416085005/http://duihua.org/wp/?page_id=3874|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
|-
|2 {{flagicon|Iran}}
|[[വധശിക്ഷ ഇറാനിൽ|ഇറാൻ]]
|{{nts|360}}+
|-
|3 {{flagicon|Saudi Arabia}}
|[[വധശിക്ഷ സൗദി അറേബ്യയിൽ|സൗദി അറേബ്യ]]
|{{nts|82}}+
|-
|4 {{flagicon|Iraq}}
|[[വധശിക്ഷ ഇറാക്കിൽ|ഇറാക്ക്]]
|{{nts|68}}+
|-
|5 {{flagicon|United States}}
|[[വധശിക്ഷ അമേരിക്കയിൽ|അമേരിക്ക]]
|{{nts|43}}
|-
|6 {{flagicon|Yemen}}
|[[വധശിക്ഷ യമനിൽ|യമൻ]]
|{{nts|41}}+
|-
|7 {{flagicon|North Korea}}
|[[വധശിക്ഷ വടക്കൻ കൊറിയയിൽ|വടക്കൻ കൊറിയ]]
|{{nts|30}}+
|-
|8 {{flagicon|Somalia}}
|[[വധശിക്ഷ സൊമാലിയയിൽ|സൊമാലിയ]]
|{{nts|10}}
|-
|9 {{flagicon|Sudan}}
|[[വധശിക്ഷ സുഡാനിൽ|സുഡാൻ]]
|{{nts|7}}+
|-
|10 {{flagicon|Bangladesh}}
|[[വധശിക്ഷ ബംഗ്ലാദേശിൽ|ബംഗ്ലാദേശ്]]
|{{nts|5}}+
|-
|11 {{flagicon|Vietnam}}
|[[വധശിക്ഷ വിയറ്റ്നാമിൽ|വിയറ്നാം]]
|{{nts|5}}+
|-
|12 {{flagicon|South Sudan}}
|[[വധശിക്ഷ ദക്ഷിണ സുഡാനിൽ|ദക്ഷിണ സുഡാൻ]]
|{{nts|5}}
|-
|13 {{flagicon|Republic of China}}
|[[വധശിക്ഷ തായ്‌വാനിൽ|തായ്‌വാൻ]]
|{{nts|5}}
|-
|14 {{flagicon|Singapore}}
|[[വധശിക്ഷ സിങ്കപ്പൂരിൽ|സിങ്കപ്പൂർ]]
|{{nts|4}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA36/004/2012/en/775a7168-76e5-4838-8225-61ef1826ab3b/asa360042012en.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-17 |archive-date=2012-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720020153/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA36/004/2012/en/775a7168-76e5-4838-8225-61ef1826ab3b/asa360042012en.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|15 {{flagicon|Palestinian Authority}}
|[[പാലസ്തീൻ]]
|{{nts|3}}
|-
|16 {{flagicon|Afghanistan}}
|[[വധശിക്ഷ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ|അഫ്ഗാനിസ്താൻ]]
|{{nts|2}}
|-
|17 {{flagicon|Belarus}}
|[[വധശിക്ഷ ബെലാറൂസിൽ|ബെലാറൂസ്]]
|{{nts|2}}
|-
|18 {{flagicon|Egypt}}
|[[വധശിക്ഷ ഈജിപ്റ്റിൽ|ഈജിപ്റ്റ്]]
|{{nts|1}}+
|-
|19 {{flagicon|United Arab Emirates}}
|[[വധശിക്ഷ യുനൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സിൽ|യുനൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്സ്]]
|{{nts|1}}
|-
|20 {{flagicon|Malaysia}}
|[[വധശിക്ഷ മലേഷ്യയിൽ|മലേഷ്യ]]
|{{ntsh|0}}+
|-
|21 {{flagicon|Syria}}
|[[വധശിക്ഷ സിറിയയിൽ|സിറിയ]]
|{{ntsh|0}}+
|}
ഇപ്പോഴും വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ അത് വളരെ കുറവായേ നടപ്പാക്കുന്നുള്ളൂ ([[തായ്‌വാൻ]], [[സിങ്കപ്പൂർ]] എന്നിവ ഉദാഹരണം).&lt;ref name=heroine33&gt;{{cite news | title = Heroin smuggler challenges Singapore death sentence | publisher = The Guardian | url = http://www.theguardian.com/world/2010/mar/15/singapore-drug-execution-challenge-kong | date = 2010-04-15 | accessdate = 2016-04-17 | archive-date = 2016-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160417152949/http://www.theguardian.com/world/2010/mar/15/singapore-drug-execution-challenge-kong | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; 2008-നു ശേഷം 2010 വരെ ഇൻഡോനേഷ്യയിൽ വധശിക്ഷകളൊന്നും നടന്നിട്ടില്ല.&lt;ref name=smh443345&gt;{{cite news | title=Shift in attitude against death penalty in Indonesia | url=http://www.smh.com.au/world/shift-in-attitude-against-death-penalty-in-indonesia-20100820-138xa.html | publisher=The Sydney Morning Herald | date=21 August 2010 | accessdate=2016-04-17 | archive-date=2016-04-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160417153315/http://www.smh.com.au/world/shift-in-attitude-against-death-penalty-in-indonesia-20100820-138xa.html | url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; സിങ്കപ്പൂർ, ജപ്പാൻ, തായ്‌വാൻ, ദക്ഷിണ കൊറിയ എന്നിവയാണ് ഇപ്പോഴും വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള വികസിതരാജ്യങ്ങൾ. ദരിദ്രവും അവികസിതവും ഏകാധിപത്യ ഭരണവുമുള്ള രാജ്യങ്ങളാണ് പൊതുവിൽ വധശിക്ഷ കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. 1980 കളിൽ ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിൽ ജനാധിപത്യം വളർന്നതോടൊപ്പം വധശിക്ഷയുടെ ഉപയോഗം കുറയുകയും ചെയ്തു. [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്യൂണിസത്തിന്റെ]][[Wikipedia:when to cite|അവലംബം ചേർക്കുക]] അപചയത്തോടെ യൂറോപ്പിലും വധശിക്ഷ പൊതുവിൽ ഇല്ലാതായി. ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും വധശിക്ഷയ്ക്ക് പൊതുജന പിന്തുണയുണ്ട്.

[[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും]], [[യൂറോപ്യൻ കൗൺസിലും]] അംഗരാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നടത്താൻ പാടില്ല എന്ന നിയന്ത്രണം വച്ചിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് പൊതുജനസമ്മതിയുണ്ട്. ചൈനയിൽ വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരായ നീക്കം ചെറുതെങ്കിലും വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=roger33&gt;{{cite web | title = Abolition of the Death Penalty: China in World Perspective | url = http://www.deathpenaltyinfo.org/documents/RHoodOnChina.pdf | publisher = Deathpenaltyinfo | accessdate = 2016-04-17 | archive-date = 2016-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160417154004/http://www.deathpenaltyinfo.org/documents/RHoodOnChina.pdf | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ചില ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളും, മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളും വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവിടങ്ങളിലും വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരായ നീക്കം ശക്തമായി വരുന്നുണ്ട്.

ഇസ്രായേലിൽ നാസികൾക്കും മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കും മാത്രം വധശിക്ഷ നൽകാനേ വകുപ്പുള്ളൂ.&lt;ref name=&quot;Giventhat&quot;&gt;Given that nearly all surviving Nazi perpetrators of the [[Shoah]] are in their 80s or 90s, it seems unlikely that there will any more executions.&lt;/ref&gt;

ചില രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷയില്ലാതിരുന്ന നീണ്ട ഇടവേളകളുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ 1972 മുതൽ 1976 വരെയും 2007 സെപ്റ്റംബർ 25 മുതൽ 2008 ഏപ്രിൽ 16 വരെയും വധശിക്ഷകൾ നടന്നിട്ടില്ല. ഇന്ത്യയിൽ 1995 മുതൽ 2004 വരെ വധശിക്ഷകൾ നടന്നിട്ടില്ല. ശ്രീലങ്കയിൽ 2004 നവംബർ 20-ന് വധശിക്ഷകൾക്ക് താൽക്കാലികമായുണ്ടായിരുന്ന നിരോധനം പിൻവലിച്ചു.&lt;ref name=wsws1&gt;{{cite web |url=http://www.wsws.org/en/articles/2004/11/sri-n26.html |title=Sri Lankan president moves to reinstate the death penalty |publisher=WSWS |accessdate=2016-04-17 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417154521/http://www.wsws.org/en/articles/2004/11/sri-n26.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഫിലിപ്പീൻസിൽ 1987-ൽ മരണശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയെങ്കിലും 1987-ൽ പുനരാരംഭിക്കുകയും 2006-ൽ വീണ്ടും നിറുത്തലാക്കുകയും ചെയ്തു.

2012 ജനുവരിയിൽ മംഗോളിയയിൽ പാർലമെന്റ് വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കുന്ന ബില്ല് നിയമമാക്കി.&lt;ref name=mangolia&gt;{{cite web | title = http://www.amnesty.org/en/news/mongolia-takes-vital-step-forward-abolishing-death-penalty-2012-01-05  | title = Mongolia takes ‘vital step forward’ in abolishing the death penalty | publisher = Amnesty International | date = 5 January 2011 | accessdate = 2016-04-17}}&lt;/ref&gt;

==2015 ൽ==
ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് 2015 ൽ 1634 പേർ വധശിക്ഷക്ക് ഇരയായിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=deathpenalty333&gt;{{cite web | title = Death Penalty in 2015 | url = https://www.amnesty.org/en/latest/research/2016/04/death-sentences-executions-2015/ | publisher = Amnesty International | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2016-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160416082350/https://www.amnesty.org/en/latest/research/2016/04/death-sentences-executions-2015/ | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ചൈനയിൽ നടന്ന വധശിക്ഷകളുടെ കണക്ക് ലഭ്യമല്ല. ലോകത്തിൽ നടന്ന വധശിക്ഷയുടെ കണക്കെടുത്താൽ 90 ശതമാനവും നടന്നത്  [[ഇറാൻ]], [[പാകിസ്താൻ]], [[സൗദി അറേബ്യ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലാണ്.&lt;ref name=deathpenalty90&gt;{{cite web | title = Rise fuelled by Iran, Pakistan and Saudi Arabia | publisher = Amnesty International | url = https://www.amnesty.org/en/latest/news/2016/04/Alarming-surge-in-recorded-executions-sees-highest-toll-in-more-than-25-years/ | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2016-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160416082517/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2016/04/Alarming-surge-in-recorded-executions-sees-highest-toll-in-more-than-25-years/ | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

== ശിക്ഷാരീതികൾ ==
ഇന്ത്യയിൽ തൂക്കിക്കൊലയിലൂടെയാണ് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നത്. [[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിൽ]] വധശിക്ഷ വിധിച്ചവരെ വെടിവെച്ച് കൊല്ലുന്നു. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിൽ]] സാധാരണഗതിയിൽ [[വിഷം]] കുത്തിവെച്ചാണ് വധശിക്ഷ വിധിച്ചവരെ കൊല്ലുക. തൂക്കിക്കൊലയും ഗ്യാസ് ചേമ്പറും വെടിവയ്പും ഇലക്ട്രിക് ചെയറും ഉൾപ്പെടെ മറ്റു രീതികളും നിലവിലുണ്ട്.

==തൂക്കിക്കൊല മരണശിക്ഷയെന്ന നിലയിൽ ==
[[പ്രമാണം:The Hanging by Jacques Callot.jpg|thumb|330px|''ലാ പെൻഡൈസൺ'' (''തൂക്കിക്കൊല''), ഫ്രഞ്ച് ചിത്രകാരൻ [[ഴാക് കാലോ|ഴാക്ക് കാലോയുടെ]] 1633 ലെ ''യുദ്ധത്തിന്റെ മഹാ ദുരിതങ്ങൾ'' എന്ന സീരീസിൽ നിന്ന്. .]]
ലോകത്തിൽ ധാരാളം രാജ്യങ്ങളിൽ മരണശിക്ഷ നൽകാനുള്ള പ്രധാന മാർഗ്ഗമായി  തൂക്കുകയർ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. 
==== ആസ്ട്രേലിയ ====
[[ബ്രിട്ടൺ|ബ്രിട്ടണിൽ നിന്ന്]] കുറ്റവാളികളെ നാടുകടത്തിയിരുന്ന പീനൽ കോളനി എന്ന നിലയിൽ തുടക്കം മുതൽ തന്നെ [[ആസ്ട്രേലിയ|ആസ്ട്രേലിയയിൽ]] വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. വീടുകയറി മോഷണം, ആടിനെ മോഷ്ടിക്കൽ, വ്യാജരേഖയുണ്ടാക്കൽ, ലൈംഗികാക്രമണം, മനഃപൂർവവും അല്ലാതെയുമുള്ള കൊലപാതകം എന്നിവയൊക്കെ അവിടെ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങളായിരുന്നു. വർഷം 80 പേരോളം ആസ്ട്രേലിയയിൽ തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.

1985-ൽ ആസ്ട്രേലിയയിലെ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി.&lt;ref name=&quot;relTolerance&quot;&gt;{{cite web | title = World &amp; U.S. death penalty maps.
Countries abandoning the death penalty | url =  | title =  Ontario Consultants on Religious Tolerance, November 8, 2005 | publisher = religioustolerance.org | accessdate = 2016-04-17}}&lt;/ref&gt;
തൂക്കുകയറിലൂടെയോ അല്ലാതെയോ ആസ്ട്രേലിയയിൽ അവസാനമായി വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയനാക്കപ്പെട്ട വ്യക്തിയാണ് 1967 ഫെബ്രുവരി 3ന് [[വിക്ടോറിയ|വിക്ടോറിയയിൽ]] തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ട [[റൊണാൾഡ് റയൻ]].&lt;ref name=nswccl&gt;{{cite web | title =Death penalty in Australia | url =http://www.nswccl.org.au/issues/death_penalty/australia.php | accessdate =2016-04-17 | archive-date =2010-03-29 | archive-url =https://web.archive.org/web/20100329145248/http://www.nswccl.org.au/issues/death_penalty/australia.php | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=capaustralia11&gt;{{cite web | title = Australian executions 1870 - 1967 | url = http://www.capitalpunishmentuk.org/aus1900.html | publisher = DeathpenaltyUK | accessdate = 2016-04-17 | archive-date = 2016-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160417173656/http://www.capitalpunishmentuk.org/aus1900.html | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

==== ബ്രസീൽ ====
[[ബ്രസീൽ|ബ്രസീലിന്റെ]] ആധുനികചരിത്രത്തിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നത് തൂക്കുകയറിലൂടെയാണ്. [[ടൈറേഡെന്റെസ്]] (1792) പോലെ പല ചരിത്രനായകന്മാരെയും തൂക്കിക്കൊന്നിട്ടുണ്ട്.  ബ്രസീലിൽ തൂക്കിക്കൊന്ന അവസാനയാൾ 1876-ൽ വധിക്കപ്പെട്ട ഫ്രാൻസിസ്കോ എന്ന അടിമയാണ്.&lt;ref name=fransisco2&gt;{{cite web | title = 1876: The slave Francisco, Brazil’s last execution | publisher = executedtoday | url = http://www.executedtoday.com/2014/04/28/1876-the-slave-francisco-brazils-last-execution/ | accessdate = 2016-04-18 | date = 2014-04-28 | archive-date = 2016-04-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160418155422/http://www.executedtoday.com/2014/04/28/1876-the-slave-francisco-brazils-last-execution/ | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;
1890-ൽ യുദ്ധമോ പട്ടാളനിയമമോ പോലുള്ള അസാധാരണ സന്ദർഭങ്ങളിലൊഴികെ വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കി.&lt;ref name=&quot;encarta&quot;&gt;[http://encarta.msn.com/media_461543496/Capital_Punishment_Worldwide.html Capital Punishment Worldwide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101054012/http://encarta.msn.com/media_461543496/Capital_Punishment_Worldwide.html |date=2009-11-01 }}, MSN Encarta. [https://web.archive.org/web/20091101054012/http://encarta.msn.com/media_461543496/Capital_Punishment_Worldwide.html Archived] 2009-10-31.&lt;/ref&gt;

==== ബൾഗേറിയ ====
[[ബൾഗേറിയ|ബൾഗേറിയയുടെ]] ചരിത്രനായകൻ [[വാസിൽ ലെവ്സ്കി|വാസിൽ ലെവ്സ്കിയെ]] [[ഓട്ടൊമൻ സാമ്രാജ്യം|ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] കോടതി വിധിപ്രകാരം 1873-ൽ [[സോഫിയ|സോഫിയയിൽ]] വച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നു. ബൾഗേറിയ സ്വതന്ത്രമായതു മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ആയിരക്കണക്കിനാൾക്കാർ അദ്ദേഹം മരിച്ച ദിവസമായ ഫെബ്രുവരി 19-ന് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയ സ്ഥലത്തുള്ള സ്മാരകത്തിൽ പുഷ്പങ്ങളർപ്പിക്കാനെത്താറുണ്ട്.

ബൾഗേറിയയിലെ അവസാന വധശിക്ഷ 1988-ലാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്. തന്റെ രണ്ടു മക്കളെ  കൊലപ്പെടുത്തിയ എലീന സ്ലാറ്റോവ എന്ന സ്ത്രീയെ അന്ന് വെടിവെച്ചാണ്  കൊന്നത്.&lt;ref name=elina2&gt;{{cite web | title = Elina Zlatanova - the last woman executed in Bulgaria | url = http://www.capitalpunishmentuk.org/zlatanova.html | publisher = capitalpunishmentuk.org | accessdate = 2016-04-18 | archive-date = 2016-04-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160418160303/http://www.capitalpunishmentuk.org/zlatanova.html | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; 1998-ൽ ബൾഗേറിയയിൽ മരണശിക്ഷ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കി.&lt;ref name=&quot;encarta&quot; /&gt;

==== കാനഡ ====
തൂക്കുകയറാണ് [[കാനഡ|കാനഡയിൽ]] എല്ലാത്തരം കൊലപാതകങ്ങൾക്കും നൽകിവന്നിരുന്ന വധശിക്ഷയ്ക്കായി 1961 വരെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.  അതിനുശേഷം കൊലപാതകങ്ങളെ വധശിക്ഷ അർഹിക്കുന്നവയും അല്ലാത്തവയും എന്നീ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചു. 1998-ൽ വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;Susan Munroe, [http://canadaonline.about.com/cs/crime/a/cappuntimeline.htm History of Capital Punishment in Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716235031/http://canadaonline.about.com/cs/crime/a/cappuntimeline.htm |date=2011-07-16 }}, About: Canada Online,&lt;/ref&gt;

കാനഡയിൽ അവസാനമായിൽ മരണശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയത് 1962 ഡിസംബർ 11-നാണ്.&lt;ref name=&quot;encarta&quot; /&gt;

==== ഈജിപ്റ്റ് ====
{{main|വധശിക്ഷ ഈജിപ്റ്റിൽ}}
ചാരപ്രവൃത്തി ആരോപിച്ച് 1955-ൽ ഈജിപ്റ്റ് 3 ഇസ്രായേലികളെ തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു.&lt;ref name=bookegypt22&gt;{{cite book | title = Before and After | url = http://books.google.com/books?id=T8VzP0eiLW0C&amp;pg=PA35&amp;dq=egypt+hanged&amp;hl=en&amp;ei=iOtWTvrNFITC0AGq_oiwDA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=4&amp;ved=0CDkQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=egypt%20hanged&amp;f=false | last = Phyllis | first = Bennis | isbn = 978-1566564625 | publisher = Olive Branch Press | year = 2002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=howisraelwon&gt;{{cite book | title = How Israel was Won: A Concise History of the Arab-Israeli Conflict | url = https://books.google.com.sa/books?id=6T_Ff6Ra57sC&amp;pg=PA108&amp;lpg=PA108&amp;dq=egypt+hanged+3+israelis+in+1955&amp;source=bl&amp;ots=E8Jw11kt9W&amp;sig=A0Fx6KHrDALNeBjF9_ddg9CMinE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=egypt%20hanged%203%20israelis%20in%201955&amp;f=false | last = baylis | first = Thomas | isbn = 978-0739100646 | publisher = Lexinton | page = 108 }}&lt;/ref&gt;  2004-ൽ അഞ്ച് തീവ്രവാദികളെ പ്രധാനമന്ത്രിയെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചു എന്ന കുറ്റമാരോപിച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നു.&lt;ref name=egypthanging4&gt;{{cite web | title = Death Penalty Database | url = http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?country=egypt | publisher = Deathpenalty | accessdate = 2016-04-18 | archive-date = 2016-04-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160418153145/http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?country=egypt | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

==== ജർമനി ====
[[File:WWII Krakow - 04.jpg|thumb|പോളണ്ടുകാരായ നാട്ടുകാരെ [[ക്രാക്കോവ്|ക്രാക്കോവിൽ]] വച്ച് [[നാസി ജർമ്മനി]] 1942-ൽ പരസ്യമായി തൂക്കിക്കൊല്ലുന്നു.]]
[[File:Bundesarchiv Bild 101I-031-2436-03A, Russland, Hinrichtung von Partisanen.jpg|right|thumb|[[സോവിയറ്റ്]] അനുഭാവികളെ 1943-ൽ നാസി ജർമ്മനിയിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലുന്നു.]]

1939 മുതൽ 1945 വരെ [[നാസി പാർട്ടി|നാസികൾ]] നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന മേഖലകളിൽ സസ്പൻഷൻ ഹാംഗിങ്ങ് ആണ് പരസ്യമായ വധശിക്ഷയ്ക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന മാർഗ്ഗം. കൂടുതൽ കുറ്റവാളികളെയും [[ഗില്ലറ്റിൻ]] ഉപയോഗിച്ചാണ് വധിച്ചിരുന്നത്. കരിഞ്ചന്തക്കാർക്കും ഭരണകൂടത്തിനെതിരായ ശക്തികളുടെ അനുഭാവികൾക്കുമായിരുന്നു, സാധാരണഗതിയിൽ, വധശിക്ഷ നൽകിയിരുന്നത്.  ഇവരുടെ മൃതശരീരങ്ങൾ വളരെ നേരം തൂക്കിയിട്ട് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. കോൺസൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പുകളിലും ധാരാളം പേരെ തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു. യുദ്ധശേഷം ബ്രിട്ടനും യു.എസും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന മേഖലകളിൽ തുടർന്നും തൂക്കിക്കൊല വധശിക്ഷയ്ക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പടിഞ്ഞാറൻ ജർമനിയുടെ സർക്കാർ 1949-ൽ ജർമൻ ഭരണ ഘടനയിലൂടെ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയ ശേഷവും തുടർന്നിരുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ ബർലിനിൽ ജർമനിയുടെ അടിസ്ഥാന നിയമങ്ങൾ തുടക്കത്തിൽ ബാധകമല്ലായിരുന്നു. 1951-ൽ ബർലിനിലും വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കി. ജർമൻ ഡമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് 1987-ലാണ് വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയത്. പടിഞ്ഞാറൻ ജർമനിയിൽ കോടതിവിധിയിലൂടെ ഏറ്റവും അവസാനം വിധിച്ച മരണശിക്ഷ 1949-ൽ മോബിറ്റ് ജയിലിൽ ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ചാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്.  1951 ജൂൺ 7-ന് ലാന്റ്സ്ബർഗ് ആം ലെക്ക് എന്ന സ്ഥലത്ത് കുറേ യുദ്ധക്കുറ്റവാളികളെ തൂക്കിലേറ്റിയതാണ് പടിഞ്ഞാറൻ ജർമനിയിൽ നടന്ന അവസാന തൂക്കുശിക്ഷ. കിഴക്കൻ ജർമനിയിൽ അവസാനത്തെ വധശിക്ഷ 1981-ൽ കഴുത്തിൽ വെടിവച്ചാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്.&lt;ref name=&quot;relTolerance&quot; /&gt;

==== ഹങ്കറി ====
1956-ലെ വിപ്ലവകാലത്ത്  ഹങ്കറിയിലെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ഇർമെ നാഗി|ഇർമെ നാഗിയെ]] പുതുതായി വന്ന സോവിയറ്റ് പിന്തുണയുള്ള സർക്കാർ രഹസ്യമായി വിചാരണ ചെയ്ത് തൂക്കിക്കൊന്നശേഷം മറവുചെയ്തു. 1958-ൽ നാഗിയെ സർക്കാർ കുറ്റവിമുക്തനായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=richard2&gt;{{cite web | title = Hungary: U.S. President To Honor 1956 Uprising | url = http://www.rferl.org/content/article/1069320.html | date = 2006-06-20 | publisher = radio Free Europe; RadioLiberty | accessdate = 2016-04-20 | archive-date = 2016-04-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160420140040/http://www.rferl.org/content/article/1069320.html | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; 1990-മുതൽ ഹങ്കറിയിൽഎല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;relTolerance&quot; /&gt;

==== ഇന്ത്യ ====
[[File:The hanging of two participants in the Indian Rebellion of 1857..jpg|thumb| [[1857-ലെ ഒന്നാം ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം|1857-ലെ ഒന്നാം ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ‍‍‍‍]]  പങ്കെടുത്ത രണ്ടുപേരെ തൂക്കിലേറ്റുന്നു]]
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] എല്ലാ വധശിക്ഷകളും മരണം വരെ തൂക്കിലേറ്റിയാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്.

[[മഹാത്മാ ഗാന്ധി|മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ]] ഘാതകനായ [[നാധുറാം ഗോഡ്സെ|നാധുറാം ഗോഡ്സെയെ]] 1949-ൽ തൂക്കിലേറ്റി. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വധശിക്ഷയായിരുന്നു അത്. [[ഇന്ത്യയുടെ സുപ്രീം കോടതി]] വധശിക്ഷ അപൂർവ്വങ്ങളിൽ അപൂർവ്വമായ കേസുകളിൽ മാത്രമേ നടപ്പാക്കാവൂ എന്ന് മാർഗ്ഗ നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=epw333&gt;{{cite web | title = Death Penalty – Case for Its Abolition | url = http://www.epw.org.in/showArticles.php?root=2005&amp;leaf=03&amp;filename=8383&amp;filetype=html | last = Monica | first = Sakhrani | publisher = Economic &amp; Political Weekly | accessdate = 2016-04-20 | archive-date = 2005-08-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050817155243/http://www.epw.org.in/showArticles.php?root=2005&amp;leaf=03&amp;filename=8383&amp;filetype=html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

അടുത്തകാലത്ത് നടപ്പിലായ ഒരു വധശിക്ഷ ഹേതൽ പരേഖ് എന്ന 14 കാരിയെ 1990-ൽ കൊൽകൊത്തയിൽ വച്ച് ബലാത്സംഗം ചെയ്ത ശേഷം കൊന്ന കേസിൽ കുറ്റക്കാരൻ എന്ന് വിധിക്കപ്പെട്ട ധനൻജോയ് ചാറ്റർജീ എന്ന ആളുടേതായിരുന്നു. കൊല ചെയ്ത രീതി, തലയ്ക്കടിച്ച ശേഷം പെൺകുട്ടി മരണത്തിലേയ്ക്ക് വഴുതി വീണുകൊണ്ടിരുന്ന അവസരത്തിൽ ബലാത്സംഗം ചെയ്യൽ എന്നിവയൊക്കെ വധശിക്ഷ നൽകത്തക്ക വിധം നിഷ്ടൂരമാണെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വിലയിരുത്തി. ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ ദയാഹർജി തള്ളപ്പെട്ടപ്പോൾ ചാറ്റർജിയെ 2004 ഓഗസ്റ്റ് 14-ന് തൂക്കിക്കൊന്നു. 1995-നു ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ നടന്ന ആദ്യ വധശിക്ഷയായിരുന്നു അത്.&lt;ref name=wsws66454&gt;{{ cite web | title = West Bengal carries out first hanging in India in a decade | url = http://web.archive.org/save/_embed/http://www.wsws.org/en/articles/2004/09/indi-s30.html | last =  Kumara | first =  Sarath | publisher = World Socialist Web Site | date = 2004-09-30 | accessdate = 2016-04-20}}&lt;/ref&gt;

2014-ലെ  കണക്കനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ 476 പേർ വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ട് ജയിലുകളിൽ കഴിയുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=dailyio22&gt;{{cite news  
|title = Yakub Memon hanging: Are we using death penalty far too often? | url =  | publisher = dailyo | date = 2015-07-27 |accessdate = 2016-04-20 |language = ഇംഗ്ലീഷ്}}&lt;/ref&gt;

==== ഇറാൻ ====
ഇറാനിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലലാണ് പ്രധാനമായി വധശിക്ഷയ്ക്കുപയോഗിക്കുന്ന മാർഗ്ഗം. കൊലപാതകം, ബലാത്സംഗം, മയക്കുമരുന്നു കള്ളക്കടത്ത് എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് ഇതാണ് നിയമപരമായ ശിക്ഷ. കുറ്റവാളി [[ദിയ്യ]] എന്ന [[ചോരപ്പണം]] ഇരയുടെ കുടുംബത്തിന് നൽകി അവരുടെ മാപ്പ് നേടിയെടുത്താൽ ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് രക്ഷപെടാം.    കേസ്  പൊതുജനരോഷമുണ്ടാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കണ്ടാൽ, കുറ്റം നടന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പരസ്യമായി പ്രതിയെ തൂക്കിലേറ്റി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കൽ ഏത് ന്യായാധിപനും ഇവിടെ വിധിക്കാനാകും.  ഒരു ക്രെയ്ൻ ഉപയോഗിച്ച് ശിക്ഷിതനെ തൂക്കി ഉയർത്തി മരണം പ്രദർശിപ്പിക്കുകയാണ് സാധാരണ ചെയ്യുക.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Wallace |first=Mark |url=http://articles.latimes.com/2011/jul/06/opinion/la-oe-wallace-cranes-iran-20110706 |title=Iran's execution binge |publisher=Los Angeles Times |date=2011-07-06 |accessdate=2011-08-31}}&lt;/ref&gt; 2005 ജൂലൈ 19-ന് മഹ്മോദ് അൻസാരി, അയാസ് മർഹോനി എന്നീ പതിനഞ്ചും പതിനേഴും വയസ്സുകാരെ ഒരു പതിന്നാലുകാരൻ ബലാത്സംഗം ചെയ്തു, സ്വവർഗ്ഗരതിയിലേർപ്പെട്ടു എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് എഡലാത് (നീതി) ചത്വരത്തിൽ വച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://direland.typepad.com/direland/2005/07/iran_executes_2.html| title=Iran executes 2 gay teenagers| accessdate=2006-04-27| archive-date=2017-09-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20170902014011/http://direland.typepad.com/direland/2005/07/iran_executes_2.html| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gayrussia.ru/en/detail.php?ID=1596|title=Exclusive interview with gay activists in Iran on situation of gays, recent executions of gay teens and the future|accessdate=2006-04-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051118175201/http://www.gayrussia.ru/en/detail.php?ID=1596|archivedate=2005-11-18|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2004 ആഗസ്ത് 15-ന് അതെഫെ ഷലീഹ് എന്ന പതിനാറുകാരിയെ ചാരിത്രത്തിന് നിരക്കാത്ത പ്രവർത്തികൾ ചെയ്തു എന്ന കുറ്റത്തിന് തൂക്കിക്കൊന്നു. .&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE13/036/2004/en/Gj2vcmpR0sAJ |title=IRAN: Amnesty International outraged at reported execution of a 16 year old girl |accessdate=2008-03-30 |author= |date=2004-08-23 |work= |publisher=[[Amnesty International]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080509104016/http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE13/036/2004/en/Gj2vcmpR0sAJ |archivedate=2008-05-09 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2008 ജൂലൈ 27-ന് പുലർച്ചെ ഇറാനിയൻ സർക്കാർ 29 ആൾക്കാരെ [[ടെഹ്റാൻ|ടെഹ്രാനിലെ]] എവിൻ ജയിലിൽ വച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നു.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7527431.stm Iran executes 29 in jail hangings].&lt;/ref&gt; 2008 ഡിസംബർ 2-ന് കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരാളെ കാസെറോൺ ജയിലിൽ വച്ച് ഇരയുടെ കുടുംബം മാപ്പു നൽകി നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തൂക്കിയെങ്കിലും കയററുത്ത് ആശുപത്രിയിലെത്തിച്ച് രക്ഷപെടുത്തി.&lt;ref&gt;[http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGMDE131742008&amp;lang=e IRAN: Halted execution highlights inherent cruelty of death penalty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116083030/http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGMDE131742008&amp;lang=e|date=2009-01-16}}. [[Amnesty International USA]] (2008-12-09). Retrieved on 2008-12-11.&lt;/ref&gt;

==== ഇറാക്ക് ====
[[സദ്ദാം ഹുസൈൻ|സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ]] ഭരണകാലത്ത് തൂക്കിക്കൊല്ലൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/hanging2.html|title=Clark, Richard; ''The process of Judicial Hanging''|archiveurl=https://archive.today/20060426025804/http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/hanging2.html%23causes|archivedate=2006-04-26|access-date=2012-05-24|url-status=live}}.&lt;/ref&gt; മരണശിക്ഷയും തൂക്കിക്കൊല്ലലും 2003 ജൂൺ 10-ൻ [[അമേരിക്ക | അമേരിക്കയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഇറാഖ് കീഴടക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ നിർത്തിവയ്ക്കപ്പെട്ടു. മരണശിക്ഷ 2004 ഓഗസ്റ്റ് 8-ന് പുനസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGNAU200903209818&amp;lang=e|title=Scores face execution in Iraq six years after invasion|date=2009-03-20|publisher=[[Amnesty International USA]]|accessdate=2009-03-21|archive-date=2009-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090513021829/http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGNAU200903209818&amp;lang=e|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2005 സെപ്റ്റംബറിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെട്ട മൂന്ന് കൊലപാതകികളാണ് പുന:സ്ഥാപനത്തിനു ശേഷം വധിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ആൾക്കാർ. 2006 മാർച്ച് 9-ന് ഇറാക്കിന്റെ പരമോന്നത നീതിന്യായ കൗൺസിലിന്റെ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഒരു സായുധ കലാപകാരിയെ തൂക്കിക്കൊന്നതായി സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=266369&amp;area=/breaking_news/breaking_news__international_news/ | title=More bombs bring death to Iraq | publisher=Mail &amp; Guardian Online | date=2006-03-10 | accessdate=2006-04-27 | archive-date=2007-07-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070706193136/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=266369&amp;area=%2Fbreaking_news%2Fbreaking_news__international_news%2F | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

സദ്ദാം ഹുസൈനെ [[മാനവരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ]]ക്ക് തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ 2006 നവംബർ 5-ന് വിധിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/11/05/dujail.saddam/index.html |title=Saddam Hussein sentenced to death by hanging |publisher=[[CNN]] |date=2006-11-05 |accessdate=2006-11-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061113081326/http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/11/05/dujail.saddam/index.html |archivedate=2006-11-13 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തെ 2006 ഡിസംബർ 30-ന്, പുലർച്ചെ ഉദ്ദേശം ആറുമണിക്ക് തൂക്കിക്കൊന്നു.  തൂക്കുകയറിലുള്ള വീഴ്ച്ചയ്ക്കിടെ കഴുത്തൊടിയുന്നതിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടിരുന്നുവത്രേ. ദൈർഘ്യം കൂടിയ വീഴ്ചയിലൂടെയുള്ള തൂക്കിക്കൊല വിജയകരമായി നടന്നു എന്നതിന്റെ (ദുരിതം കൂടാതെ വളരെപ്പെട്ടെന്ന് ആൾ മരിച്ചു എന്നതിന്റെ) ലക്ഷണമാണിത്.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272610730.shtml |title=Saddam Hussein Hanging Video Shows Defiance, Taunts and Glee |work=[[National Ledger]] |date=2007-01-01 |accessdate=2007-01-20 |archive-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070120132227/http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272610730.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഒരാഴ്ച്ചയ്ക്ക് ശേഷം പുറത്തുവന്നൊരു വീഡിയോയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴുത്തിൽ വലിയൊരു മുറിവ് കാണപ്പെട്ടതുകാരണം ശരിയായ രീതിയിലാണോ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയതെന്ന സംശയമുയർന്നിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news| url = http://www.liveleak.com/view?i=c5daa5b733| title = Body of Saddam in the Morgue – Warning: Graphic Content| access-date = 2012-05-24| archive-date = 2008-04-28| archive-url = https://web.archive.org/web/20080428024911/http://www.liveleak.com/view?i=c5daa5b733| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ സുരക്ഷാസേനയായിരുന്ന മുഖാബരാത്തിന്റെ തലവനായിരുന്ന [[ബർസാൻ ഇബ്രാഹീം]] എന്നയാളുടെയും, മുൻപ് മുഖ്യന്യായാധിപനായിരുന്ന [[അവാദ് ഹമീദ് അൽ-ബന്ദർ]] എന്നയാളുടെയും തൂക്കിക്കൊല 2007 ജനുവരി 15-നാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്. ബർസാന്റെ ശിരസ്സ് വധശിക്ഷയ്ക്കിടെ ഛേദിക്കപ്പെട്ടുപോയി. വീഴ്ച്ചയുടെ ദൈർഘ്യം കൂടുതലായിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണിത്.&lt;ref&gt;[http://news.bostonherald.com/international/view.bg?articleid=177248&amp;format=&amp;page=1 AP: Saddam’s half brother and ex-official hanged]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} January 15, 2007.&lt;/ref&gt;

പഴയ വൈസ്-പ്രസിഡന്റ് [[താഹ യാസ്സിൻ റമദാൻ]] ജീവപര്യന്തം തടവിന് 2006 നവംബർ അഞ്ചിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും ശിക്ഷ തൂക്കിക്കൊലയായി 2007 ഫെബ്രുവരി 12-ന് മാറ്റി.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6354205.stm Top Saddam aide sentenced to hang] February 12, 2007.&lt;/ref&gt; 1982-ലെ മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾക്ക് തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ട അവസാനത്തെ ആളാണ് അദ്ദേഹം. 2007 മാർച്ച് 20-ന് അദ്ദേഹത്തെ തൂക്കിലേറ്റി.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070322130508/http://news.yahoo.com/s/ap/20070320/ap_on_re_mi_ea/iraq Saddam's former deputy hanged in Iraq] March 20, 2007.&lt;/ref&gt;

അൽ-അൻഫാലിലെ (കുർദുകൾക്കെതിരായ) കുറ്റങ്ങൾക്ക് [[അലി ഹസ്സൻ അൽ-മജീദി]] (കെമിക്കൽ അലി), പഴയ പ്രതിരോധ മന്ത്രി [[സുൽത്താൻ ഹഷീം അഹമദ്]] അൽ-തായ്, ഹുസൈൻ റഷീദ് മൊഹമ്മദ് എന്നിവരെ 2007 ജൂൺ 24-ന്ന് തുക്കിക്കൊന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/19394865/ Iraq's &quot;Chemical Ali&quot; sentenced to death] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070626144527/http://www.msnbc.msn.com/id/19394865/ |date=2007-06-26 }}, ''MSNBC.com'', June 24, 2007. Retrieved on June 24, 2007.&lt;/ref&gt; കെമിക്കൽ അലിയെ മൂന്നു തവണ കൂടി മരണ ശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചു. 1991-ലെ ഷിയ കലാപം അടിച്ചമർത്തിയതിന് അബ്ദുൾ-ഘാനി അബ്ദുൾ ഗഫൂറിനൊപ്പം 2008 ഡിസംബർ 2നും;&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/28011270/ Second death sentence for Iraq's 'Chemical Ali] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025043957/http://www.msnbc.msn.com/id/28011270/ |date=2012-10-25 }}, ''MSNBC.com'', December 2, 2008. Retrieved on December 2, 2008.&lt;/ref&gt; 1999-ൽ ആയത്തൊള്ള മുഹമ്മദ് അൽ-സദറിന്റെ മരണത്തോടനുബന്ധിച്ച സംഭവങ്ങൾക്ക് 2009 മാർച്ച് 2-നും;&lt;ref&gt;[http://hosted.ap.org/dynamic/stories/M/ML_IRAQ?SITE=CAGRA&amp;SECTION=HOME&amp;TEMPLATE=DEFAULT Iraq's 'Chemical Ali' gets 3rd death sentence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091222184931/http://hosted.ap.org/dynamic/stories/M/ML_IRAQ?SITE=CAGRA&amp;SECTION=HOME&amp;TEMPLATE=DEFAULT |date=2009-12-22 }}, ''Associated Press'', March 2, 2009. Retrieved on January 17, 2010.&lt;/ref&gt; 1988-ൽ കുർദുകൾക്കെതിരേ വിഷവാതകം പ്രയോഗിച്ചതിന് 2010 ജനുവരി 17-നും.&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/34904200/ns/world_news-mideastn_africa 'Chemical Ali' gets a new death sentence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102232753/http://www.msnbc.msn.com/id/34904200/ns/world_news-mideastn_africa |date=2012-11-02 }}, ''MSNBC.com'', January 17, 2010. Retrieved on January 17, 2010.&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തെ 2010 ജനുവരി 25-ന് തൂക്കിലേറ്റി.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/7072155/Saddam-Husseins-henchman-Chemical-Ali-executed.html |title=Saddam Hussein's Henchman Chemical Ali Executed |accessdate=25 January 2010 | work=The Daily Telegraph | location=London | date=January 25, 2010}}&lt;/ref&gt;

സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ ഒരു ഉയർന്ന മന്ത്രിയായിരുന്ന [[താരിഖ് അസീസ്|താരിഖ് അസീസിനെ]] പ്രതിപക്ഷ ഷിയാ പാർട്ടി അംഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയതിന് 2010 ഒക്ടോബർ 26-ൻ തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ വിധിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/world/2010/10/26/2010-10-26_tk.html?r=news&amp;asid=172f6dff|title=Tariq Aziz, Saddam Hussein's former aid, sentenced to hang in Iraq for crimes against humanity|accessdate=26 October 2010|work=New York Daily News|date=26 October 2010}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

2011 ജൂലൈ 14-ന് സുൽത്താൻ ഹാഷിം അൽ-തായ് എന്നയാളെയും സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ രണ്ട് അർദ്ധസഹോദരന്മാരായ [[സബാവി ഇബ്രാഹിം അൽ-തിക്രീതി]], [[വത്ബാൻ ഇബ്ഖിം അൽ-തിക്രീതി]]  എന്നിവരെയും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നതിനായി ഇറാക്ക് അധികാരികൾക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/2011/07/15/us-iraq-usa-prison-idUSTRE76E2CR20110715 |title=U.S. turns Saddam's half-brothers over to Iraq |accessdate=17 July 2011 |publisher=[[Reuters]] |date=15 July 2011 |first=Khalid |last=al-Ansary |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716031208/http://www.reuters.com/article/2011/07/15/us-iraq-usa-prison-idUSTRE76E2CR20110715 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  സാധനവിലകൾ തങ്ങൾക്കനുകൂലമാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു എന്നാരോപിച്ച് പണ്ട് 42 കച്ചവടക്കാരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിൽ പങ്കുണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് സദ്ദാമിന്റെ അർദ്ധസഹോദരന്മാരെ തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ 2009 മാർച്ച് 11-ന് വിധിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.cbc.ca/world/story/2009/03/11/saddam-aziz.html | work=CBC News | title=Saddam's deputy PM Tariq Aziz gets 15-year prison sentence | date=March 11, 2009}}&lt;/ref&gt;

ഇറാക്ക് സർക്കാർ വധശിക്ഷാ നിരക്ക് രഹസ്യമായി വയ്ക്കുന്നതായി ആരോപണമുണ്ട്, എല്ലാ വർഷവും നൂറുകണക്കിനാളുകളെ തൂക്കിലേറ്റുന്നുണ്ടാവാം. ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് 2007-ൽ 900 ആൾക്കാർ ഇറാക്കിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെടാൻ അത്യധികം സാദ്ധ്യതയുള്ള നിലയിൽ കഴിയുകയാണ്.

==== ഇസ്രായേൽ ====
[[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രായേലിന്റെ]] ക്രിമിനൽ നിയമത്തിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വകുപ്പുണ്ടെങ്കിലും രണ്ടു പേരെ മാത്രമേ ഇസ്രായേൽ ഇതുവരെ വധശിക്ഷക്കു വിധേയരാക്കിയിട്ടുള്ളു. നാസി നേതാവ് [[അഡോൾഫ് എയ്ക്ക്മാൻ|അഡോൾഫ് എയ്ക്ക്മാനെ]] 1962 മേയ് 31-നും, ഒറ്റുകാരനെന്നാരോപിച്ച് ഇസ്രായേൽ പട്ടാളക്കാരനായ മെയർ തോബിയാൻസ്കിയേയുമാണ് ഇസ്രായേൽ വധിച്ചിട്ടുള്ളു.&lt;ref name=bengurions33&gt;{{cite book | title = Ben-Gurion's Spy | last = Shabtai  | first =Teveth | url = https://books.google.com.sa/books?id=2OrWmi-zXcAC&amp;dq= | publisher = Columbia University Press | isbn =  978-0231104647 | year = 1996}}&lt;/ref&gt; കൊലപാതകം,വിഗ്രഹാരാധന, വ്യഭിചാരം തുടങ്ങിയ 36 വിവിധ തരം കുറ്റങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരേയാണ് ഇസ്രായേലിൽ വധശിക്ഷക്കു വിധിക്കുന്നത്. ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലും, വധശിക്ഷ പാടില്ലെന്ന നിലപാടാണ് ജൂത പണ്ഡിതന്മാർക്കുള്ളത്. 1949 ൽ കൊലപാതക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് രണ്ടു അറബ് വംശജരെ ഇസ്രായേൽ കോടതി വധശിക്ഷക്കു വിധിച്ചുവെങ്കിലും, ഇസ്രായേൽ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന ചെയിം വിസ്മാൻ ഇടപെട്ട് വധശിക്ഷ ജീവപര്യന്തമായി കുറച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news|url = http://jpress.org.il/Olive/APA/NLI_Heb/SharedView.Article.aspx?parm=WV643k%2FWpfocKmYPSyqWXo0VDhgU8zo7EYDqG1GSYrhW8E8UvLSAWiyCdmubomgEYw%3D%3D&amp;mode=image&amp;href=MAR%2f1961%2f02%2f17&amp;page=23&amp;rtl=true|title = מיתת־תליה&quot; – חודש הסעיף שבוטל&quot;|last = Shaul|first = Hon|date = 1961-02-17|work = |access-date = 2015-07-16|via = |trans-title = &quot;Bed of hanging&quot; – the clause which was cancelled was renewed|page = 23|newspaper = [[Maariv]]|language = Hebrew|archive-date = 2020-10-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20201024054602/http://jpress.org.il/Olive/APA/NLI_Heb/SharedView.Article.aspx?parm=WV643k/WpfocKmYPSyqWXo0VDhgU8zo7EYDqG1GSYrhW8E8UvLSAWiyCdmubomgEYw==&amp;mode=image&amp;href=MAR/1961/02/17&amp;page=23&amp;rtl=true|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

==== ജപ്പാൻ ====
ടോക്കിയോ സബ് വേയിൽ സാരിൻ ഗാസുപയോഗിച്ച് ആക്രമണം നടത്തിയതിന്റെ മുഖ്യ ആസൂത്രകനായ ഷോക്കോ അസഹാര എന്നയാളെ 2004 ഫെബ്രുവരി 27-ന് തൂക്കിക്കൊല്ലുക എന്ന ശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചു. സീരിയൽ കൊലപാതകിയായ ഹിരോആകി ഹിഡാകയെയും മറ്റു മൂന്നു പേരെയും 2006 ഡിസംബർ 25-ന് [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാനിൽ]] തൂക്കിക്കൊന്നു. തൂക്കിക്കൊലയാണ് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാൻ ജപ്പാനിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന മാർഗ്ഗം. [[നോറിയോ നഗയാമ]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9406EED8163CF934A3575BC0A961958260|title=In Secrecy, Japan Hangs a Best-Selling Author, a Killer of 4|publisher=[[New York Times]]|date=1997-08-07|accessdate=2008-06-17}}&lt;/ref&gt; [[മാമോറു ടകുമ]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3654144.stm|title=Japanese school killer executed|publisher=[[BBC News]]|date=2004-09-14|accessdate=2008-06-17}}&lt;/ref&gt; [[സുടോമു മിയസാകി]] എന്നിവർ ഉദാഹരണം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/06/17/asia/AS-GEN-Japan-Execution.php|title=Reports: Japan executes man convicted of killing and mutilating young girls in 1980s|publisher=[[International Herald Tribune]]|date=2008-06-17|accessdate=2008-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080804054712/http://www.iht.com/articles/ap/2008/06/17/asia/AS-GEN-Japan-Execution.php|archivedate=2008-08-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== ജോർദാൻ ====
തൂക്കുകയറാണ് [[ജോർദാൻ|ജോർദാനിൽ]] പരമ്പരാഗതമായി വധശിക്ഷയ്ക്കുപയോഗിക്കുന്ന മാർഗ്ഗം. 1993-ൽ ഇസ്രായേലിനു വേണ്ടി ചാരപ്രവർത്തി നടത്തി എന്നാരോപിച്ച് രണ്ട് ജോർഡാൻകാരെ തൂക്കിലേറ്റി.&lt;ref name=jordan3343&gt;{{cite news | title=Jordan 'hangs Israeli spies | url=http://www.independent.co.uk/news/world/jordan-hangs-israeli-spies-1461414.html | location=[[ലണ്ടൻ]] | work=The Independent | date=August 16, 1993 | accessdate=2016-04-20 | archive-date=2016-04-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160420142057/http://www.independent.co.uk/news/world/jordan-hangs-israeli-spies-1461414.html | url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; 2000, 2006 ഇടക്കുള്ള കാലയളവിൽ 41 പേരെ ജോർദാൻ തൂക്കിലേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. ലൈംഗികാതിക്രമം, തീവ്രവാദം, കൊലപാതകം എന്നിവയായിരുന്നു തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടവർക്കെതിരേ ചുമത്തപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ.&lt;ref name=achrs1&gt;{{cite web | title = Amman center for human right studies. 5th Annual Report | url = http://www.achrs.org/english/images/stories/news/pdf/Death%20Penalty%20Report%202010.pdf | publisher = achr | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422083955/http://www.achrs.org/english/images/stories/news/pdf/Death%20Penalty%20Report%202010.pdf | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

2006 ൽ അന്താരാഷ്ട്രനിയമങ്ങൾമൂലം വധശിക്ഷ നിറുത്തിവെച്ച ജോർദ്ദാൻ 2014 ൽ അതു പുനസ്ഥാപിക്കുകയുണ്ടായി. 2014 ൽ കൊലപാതക്കുറ്റം തെളിയിക്കപ്പെട്ട 11 പുരുഷന്മാരെ ജോർദാൻ തൂക്കിലേറ്റി.&lt;ref name=sputniknews33&gt;{{cite web | title = The Middle East country lifts its moratorium on executions, having previously announced a desire to ban the practice. | url = http://sputniknews.com/middleeast/20141221/1016088778.html | publisher = sputniknews | date = 2014-12-21 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422084456/http://sputniknews.com/middleeast/20141221/1016088778.html | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിച്ച ജോർദ്ദാനെതിരേ അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ കടുത്ത വിമർശനമുയർത്തിയിരുന്നു.&lt;ref name=theguardian22332&gt;{{cite news | title = Jordan hangs 11 men after eight-year halt to death penalty | url = http://www.theguardian.com/world/2014/dec/21/jordan-hangs-11-men-death-penalty | publisher = The Guardian | date = 2014-12-21 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422084836/http://www.theguardian.com/world/2014/dec/21/jordan-hangs-11-men-death-penalty | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ക്രമാതീതമായി വർദ്ധിച്ചതാണ് വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിക്കാനുള്ള കാരണമെന്നാണ് ജോർദാൻ അധികൃതർ ഇത്തരം വിമർശനങ്ങൾക്കെതിരേ പ്രതികരിച്ചത്.&lt;ref name=aljazeer3343&gt;{{cite news | title = Why did Jordan resume the death penalty? | url = http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/12/why-did-jordan-resume-death-penalty-201412271125989644.html | publisher = Aljazeera | date = 2014-12-28 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422085511/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/12/why-did-jordan-resume-death-penalty-201412271125989644.html | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ജോർദ്ദാൻ പൈലറ്റായിരുന്ന മുവാത്ത് അൽ കസസ്ബെയെ വധിച്ച കുറ്റത്തിന് രണ്ട് ഇസ്ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് പൗരന്മാരെ 2015 ഫെബ്രുവരി 4 ന് ജോർദ്ദാൻ തൂക്കിലേറ്റി.&lt;ref name=theguardian335343&gt;{{cite news | title = Jordanian Pilot’s Death, Shown in ISIS Video, Spurs Jordan to Execute Prisoners | publisher = Newyork Times | url = http://web.archive.org/save/_embed/http://www.nytimes.com/2015/02/04/world/middleeast/isis-said-to-burn-captive-jordanian-pilot-to-death-in-new-video.html?_r=2 | date = 2015-02-03 | accessdate = 2016-04-22 | last = Ranya | first = Khadri }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=theguardian3332322&gt;{{cite news | title = Jordan executes would-be suicide bomber wanted for release by Islamic State | url = http://www.theguardian.com/world/2015/feb/04/jordan-executes-female-would-be-suicide-bomber-wanted-for-release-by-isis | publisher = The Guardian | date = 2015-02-14 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422093206/http://www.theguardian.com/world/2015/feb/04/jordan-executes-female-would-be-suicide-bomber-wanted-for-release-by-isis | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

==== ലെബനൺ ====
സഹോദരീസഹോദരന്മാരായ രണ്ടുപേരെ കൊന്ന കുറ്റത്തിന് 1998-ൽ ലെബനണിൽ രണ്ടു പേരെ തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു.&lt;ref name=ggle22&gt;{{cite web | title = Lebanon executes 2 for 1995 murders | url = https://news.google.com/newspapers?id=ujFPAAAAIBAJ&amp;sjid=hwMEAAAAIBAJ&amp;pg=4267,1914349&amp;dq=lebanon-hanged&amp;hl=en | publisher = The Blade | date = 1998-05-20 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160423145639/https://news.google.com/newspapers?id=ujFPAAAAIBAJ&amp;sjid=hwMEAAAAIBAJ&amp;pg=4267,1914349&amp;dq=lebanon-hanged&amp;hl=en | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; 2004 ൽ ലെബനോണിൽ വധശിക്ഷ പുനരാരംഭിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മർദ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും കുറ്റവാളികളെ വധിക്കാൻ ലെബനോൺ തീരുമാനിച്ചു. മൂന്നുപേരിൽ രണ്ടുപേരെ  ഫയറിങ് സ്ക്വാഡിനെക്കൊണ്ട് വെടിവെപ്പിച്ചും, മറ്റൊരാളെ കയറിൽ തൂക്കിയുമായാണ് വധിച്ചത്.&lt;ref name=bbc55444&gt;{{cite news | title = Death penalty resumes in Lebanon | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3404691.stm | publisher = BBC | date = 2004-01-17 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160423145723/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3404691.stm | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nytimes4498&gt;{{cite news | title = Lebanon Resumes Capital Punishment | last = Ian | first = Ficher | url = http://www.nytimes.com/2004/02/29/world/lebanon-resumes-capital-punishment.html | date = 2004-02-29 | accessdate = 2016-04-22}}&lt;/ref&gt;

==== മലേഷ്യ ====
വധശിക്ഷ നിരോധിക്കാത്ത ഒരു രാജ്യമാണ് മലേഷ്യ.&lt;ref name=mpenalcode3&gt;&quot;Penal Code of Malaysia, arts. 302, 1936, as amended by Act 574 of 2006; Internal Security Act of Malaysia, arts. 57(1), 59(1), 59(2), 1960, revised 1972; Firearms (Increased Penalties) Act of Malaysia, art. 3(A), 1971; Dangerous Drugs Act of Malaysia, art. 39(B), 1952, revised 1980.&quot;&lt;/ref&gt; തൂക്കുകയറാണ് വധശിക്ഷയ്ക്ക് [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യയിൽ]] വളരെനാളായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്ന മാർഗ്ഗം. രാജ്യദ്രോഹം, മയക്കുമരുന്നു കടത്ത്, തീവ്രവാദം കൊലപാതകം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് മലേഷ്യയിൽ വധശിക്ഷ നൽകിവരുന്നു. 2003 മുതൽ ബലാൽസംഗത്തിന്നും ഇവിടെ  വധശിക്ഷ നൽകിയിരുന്നു.&lt;ref name=malaysiapenalcode&gt;&quot;Penal Code of Malaysia, art. 309(A) &amp; (B), 1936, as amended by Act 574 of 2006. Penal Code of Malaysia, art. 302, 1936, as amended by Act 574 of 2006.&quot;&lt;/ref&gt; ചാട്ടവാറുകൊണ്ടുള്ള അടിയും, തൂക്കുകയറിലേറ്റുകയുമാണ് മലേഷ്യയിൽ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകലിനു ശിക്ഷയായി നൽകുന്നത്. വിദേശികൾക്കും ഈ ശിക്ഷ ബാധകമാണ്. വധശിക്ഷ വിധിക്കാനുള്ള അവകാശം രാജ്യത്തെ ഹൈക്കോടതികൾക്കു മാത്രമേയുള്ളു. 2016 ൽ ഇതുവരെ 3 പേരെ വധശിക്ഷക്കു വിധേയരാക്കി.&lt;ref name=theguardian33343&gt;{{cite news | title = Malaysia hangs three men for murder in 'secretive' execution | publisher = The Guardian | url = http://www.theguardian.com/world/2016/mar/25/malaysia-hangs-three-men-for-in-secretive-execution | date = 2016-03-25 | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424150532/http://www.theguardian.com/world/2016/mar/25/malaysia-hangs-three-men-for-in-secretive-execution | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

1970 നും 2001 നും ഇടയിലുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ മലേഷ്യയിൽ 359 പേരെ വധശിക്ഷക്കിരയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടന്റെ]] കോളനിയായിരുന്നു മലേഷ്യ. ബ്രിട്ടന്റെ നിയമങ്ങളും, [[ഇസ്ലാം]] മതത്തിലെ നിയമങ്ങളുമാണ് മലേഷ്യയിൽ വധശിക്ഷ സ്വീകാര്യമാകാൻ കാരണമായതെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. വനിതകളേയും മലേഷ്യയിൽ വധശിക്ഷക്കിരയാക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=hp33443&gt;{{cite news | title = Japanese nurse sentenced to hanging in malaysia | url = http://www.huffingtonpost.com/huff-wires/20111025/as-malaysia-japan-death-sentence/ | publisher = Huffigntonpost | date = 2011-10-25 | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424150156/http://www.huffingtonpost.com/huff-wires/20111025/as-malaysia-japan-death-sentence/ | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

==== പോർച്ചുഗൽ ====
1846 ഏപ്രിൽ 16നാണ് [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലിൽ]] അവസാനമായി വധശിക്ഷ നടന്നത്.&lt;ref name=portugal3343&gt;{{cite web | title = 1846 The last civil execution in Portugal | url = http://www.executedtoday.com/2010/04/22/1846-the-last-civil-executions-in-portugal/ | publisher = executedtoday | date = 2010-04-22 | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424151959/http://www.executedtoday.com/2010/04/22/1846-the-last-civil-executions-in-portugal/ | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; അതിനു മുൻപ് തൂക്കിക്കൊല സാധാരണയായി നൽകപ്പെടുന്ന വധശിക്ഷയായിരുന്നു. പോർച്ചുഗലിൽ വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായി നിരോധിച്ചിരിക്കുകയാണ്.&lt;ref name=abolishinportugal33&gt;{{cite web | title = The end of capital punishment in Europe. | url = http://www.capitalpunishmentuk.org/europe.html | publisher = capitalpunishmentuk.org | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424153853/http://www.capitalpunishmentuk.org/europe.html | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

==== പാകിസ്താൻ ====
തൂക്കുകയറാണ് [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിൽ]] വധശിക്ഷയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന മാർഗ്ഗം. 2008 മുതൽ പാകിസ്താനിൽ വധശിക്ഷ നിരോധിച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു. പെഷവാർ സ്കൂളിലെ കൂട്ടക്കൊലക്കുശേഷം, പാകിസ്താൻ വധശിക്ഷക്കുണ്ടായിരുന്ന നിരോധനം ഉപേക്ഷിച്ചു.&lt;ref name=bbc9897675&gt;{{cite news | title = Pakistan resumes executions after Peshawar school attack | publisher = BBC | url = http://www.bbc.com/news/world-asia-30556260 | date = 2014-12-19 | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424154746/http://www.bbc.com/news/world-asia-30556260 | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

2016 ൽ പാകിസ്താൻ 56 പേരെ തൂക്കിക്കൊന്നു.&lt;ref name=pakistan3343&gt;{{cite web | title = Executions in 2016 | publisher = Human Right Commission of Pakistan | url = http://hrcp-web.org/hrcpweb/executions-in-2016/ | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424155630/http://hrcp-web.org/hrcpweb/executions-in-2016/ | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

==== റഷ്യ ====
[[റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യം|റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ]] പതിനഞ്ചും പതിനാറും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ നിലവിലിരുന്ന ശൂലത്തിൽ കയറ്റലിനു (ഇംപേൽമെന്റ്) പകരം [[റോമനോവ് രാജവംശം|റോമനോവ് രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലത്ത് തൂക്കുശിക്ഷ  പ്രചാരത്തിലായി.

തൂക്കിക്കൊല്ലലും പാട്ടകൃഷിയും (സെർഫ്ഡം) അലക്സാണ്ടർ II  എന്ന ഭരണാധികാരിയുടെ കാലത്ത് ഇല്ലാതാക്കിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തോടെ അവ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊലയാളികളെ തൂക്കിക്കൊല്ലുകയാണുണ്ടായത്. കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട പലരുടെയും ശിക്ഷ സാധാരണ ജീവപര്യന്തമായി ഇളവു ചെയ്തുകൊടുത്തിരുന്നുവെങ്കിലും രാജദ്രോഹക്കുറ്റത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവരെ  തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു. [[ഫിൻലാന്റിലെ ഗ്രാന്റ് ഡച്ചി]], [[പോളണ്ട് രാജ്യം]] എന്നിങ്ങനെ റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന് കീഴിലായിരുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും ഇതായിരുന്നു സ്ഥിതി. [[ടാവെറ്റി ലൂക്കാരിനെൻ]] എന്ന ഫിൻലന്റുകാരനെ ചാരപ്രവർത്തിക്കും രാജ്യദ്രോഹത്തിനും ശിക്ഷയായി1916-ൽ തൂക്കിക്കൊന്നതാണ് ഇത്തരത്തിൽ ഒരു ഫിൻലന്റുകാരൻ മരിക്കുന്ന അവസാന സംഭവം.

സാധാരണ പൊതുജനങ്ങൾക്കുമുന്നിൽ വച്ച് ദൈർഘ്യം കുറഞ്ഞ വീഴ്ച്ചയുള്ള തുക്കിക്കൊല്ലലായിരുന്നു ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ലൂക്കാറിനെന്റെ കേസിലേതുപോലെ മരക്കൊമ്പിലോ പ്രത്യേകമായി തയ്യാറാക്കിയ തൂക്കുമരത്തിലോ ആയിരുന്നു തൂക്കിക്കൊല നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്.

1917-ലെ [[ഒക്ടോബർ വിപ്ലവം|വിപ്ലവത്തിന്]] ശേഷം മരണശിക്ഷ കടലാസിൽ നിറുത്തലാക്കിയെങ്കിലും ഭരണകൂടത്തിന്റെ ശത്രുക്കളെന്നു കരുതുന്നവർക്കെതിരെ അത് തുടർന്നും ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്നു. ബോൾഷെവിക്കുകൾക്ക് കീഴിൽ മിക്ക വധശിക്ഷകളും വെടിവയ്പ്പിലൂടെയായിരുന്നു നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്. റഷ്യയിൽ അവസാനം തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെട്ടത് 1946-ൽ [[ആന്ദ്രേ വ്ലാസോവ്]] എന്നയാളും അനുയായികളുമായിരുന്നു.

==== സിങ്കപ്പൂർ ====
[[സിങ്കപ്പൂർ|സിങ്കപ്പൂരിൽ]] വീഴ്ചാദൈർഘ്യം കൂടിയ തൂക്കിക്കൊലയാണ് [[മയക്കുമരുന്ന് കള്ളക്കടത്ത്]], [[കൊലപാതകം]], [[തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകൽ]], അനുമതിയില്ലാതെ തോക്കുകൾ കൈവശം വയ്ക്കുക തുടങ്ങിയ പല കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കും നിയമപരമായി നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ശിക്ഷ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.suntimes.co.za/zones/sundaytimesNEW/basket7st/basket7st1132576915.aspx|title=Singapore clings to death penalty|publisher=Sunday Times (South Africa)|date=2005-11-21|accessdate=2006-04-02}}&lt;/ref&gt;

==== സിറിയ ====
[[File:Eli Cohen.jpg|thumb|right|[[എലി കോഹൻ]] എന്ന ഇസ്രായേലി ചാരനെ 1965 മേയ് 18-ന് സിറിയയിൽ പരസ്യമായി തൂക്കിക്കൊല്ലുന്നു. ]]

സിറിയ പരസ്യമായി തൂക്കുശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കാറുണ്ട്. 1952-ൽ രണ്ട് ജൂതന്മാരെയും 1965-ൽ ഇസ്രായേൽ ചാരൻ [[എലി കോഹൻ|എലി കോഹനെയും]] ഇങ്ങനെ തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=6T_Ff6Ra57sC&amp;pg=PA154&amp;dq=syria+hanged&amp;hl=en&amp;ei=qONWTrLPI8_C0AHhyPmcDA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=2&amp;ved=0CC8Q6AEwAQ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=sVeKwfsHevgC&amp;pg=PT193&amp;dq=syria+hanged+jews&amp;hl=en&amp;ei=2eNWTu6_MurF0AGKlZG9DA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;sqi=2&amp;ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=syria%20hanged%20jews&amp;f=false]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=Y2PseStkG3sC&amp;pg=PA190&amp;dq=syria+hanged+jews&amp;hl=en&amp;ei=2eNWTu6_MurF0AGKlZG9DA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=2&amp;sqi=2&amp;ved=0CC8Q6AEwAQ#v=onepage&amp;q=syria%20hanged%20jews&amp;f=false]&lt;/ref&gt;

==== യുനൈറ്റഡ് കിങ്ഡം ====
ആംഗ്ലോ-സാക്സൺ കാലഘട്ടം മുതൽ നിയമപരമായ വധശിക്ഷാരീതിയായി തൂക്കിക്കൊല ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിലനിന്നിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.1911encyclopedia.org/Hanging Hanging]&quot;. The 11th Edition of the Encyclopaedia Britannica.&lt;/ref&gt; അറിയപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ ബ്രിട്ടീഷ് ആരാച്ചാരുടെ പേർ 1360-കളിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന തോമസ് ഡെ വാർബ്ലിൻടൺ എന്നയാളാണ്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ 1964-ൽ അവസാനത്തെ തൂക്കുശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയ ആരാച്ചാർമാരായ റോബർട്ട് ലെസ്ലി സ്റ്റ്യൂവാർട്ട്, ഹാരി അലൻ എന്നിവർ വരെയുള്ള എല്ലാവരുടെയും വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്. 1955 ജൂലൈ 13-ന് തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ട [[റൂത്ത് എല്ലിസ്]] ആണ് അവസാനം വധശിക്ഷ ലഭിച്ച സ്ത്രീ.

പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം വരെ കുട്ടികൾക്കും മുതിർന്നവർക്കും ഒരേ ശിക്ഷയായിരുന്നു നൽകി വന്നിരുന്നത്. മോഷണത്തിനു പോലും മരണ ശിക്ഷ നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,894775,00.html National Affairs: CAPITAL PUNISHMENT: A FADING PRACTICE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011174652/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,894775,00.html |date=2011-10-11 }}&quot;. ''[[Time (magazine)|Time]]''. March 21, 1960.&lt;/ref&gt; 1814-ൽ പതിന്നാല് വയസ്സിൽ താഴെ പ്രായമുള്ള അഞ്ച് കുട്ടിക്കുറ്റവാളികളെ ഓൾഡ് ബെയ്ലി എന്ന സ്ഥലത്തു വച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നു. ഇതിൽ ഇളയ കുട്ടിക്ക് എട്ടു വയസ്സേ പ്രായമുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.museumoflondon.org.uk/English/Learning/Learningonline/features/wc/world_city_6.htm London's children in the 19th century]&quot;. Museum of London.&lt;/ref&gt; 1868 വരെ തൂക്കുശിക്ഷകൾ പൊതുജനങ്ങളുടെ മുന്നിൽ വച്ചായിരുന്നു നടത്തിയിരുന്നത്.

1957-ൽ വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കൊലപാതകങ്ങളെ രണ്ട് തലത്തിലുള്ളതായി തരം തിരിക്കപ്പെട്ടു. ഫസ്റ്റ് ഡിഗ്രി കൊലപാതകത്തിന് മാത്രമേ വധശിക്ഷ നൽകപ്പെട്ടിരുന്നുള്ളൂ.

1965-ൽ പാർലമെന്റ് 5 വർഷത്തേയ്ക്ക് താത്കാലികമായി വധശിക്ഷ ഇല്ലാതെയാക്കി.  1969-ൽ ഇത് സ്ഥിരമാക്കി. പട്ടാളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളിലും ഇത് ബാധകമാണ്.

'''സിൽക്ക് കയർ'''

[[യുനൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യു.കെ.യിൽ]] ചിലതരം കുറ്റം ചെയ്യുന്നവരെ സിൽക്ക് കയറുപയോഗിച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു.

* രാജാവിന്റെ മാനുകളെ അനുമതിയില്ലാതെ വേട്ടയാടുന്ന നായാട്ടുകാരെ. .
* തലമുറകളായി പ്രഭുത്വമുള്ളവർ കൊലക്കുറ്റം ചെയ്താൽ.&lt;ref&gt;[http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/ld199798/ldhansrd/vo980212/text/80212-26.htm Lords Hansard text for 12 February 1998] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605033305/http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/ld199798/ldhansrd/vo980212/text/80212-26.htm |date=2011-06-05 }}, Hansard, Col. 1350.&lt;/ref&gt;
* ലണ്ടൻ നഗരത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്ന ബഹുമതി ലഭിച്ച ആൾക്കാർ&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=http://www.cityoflondon.gov.uk/scripts/htm_hl.pl?DB=col&amp;STEMMER=en&amp;WORDS=histori%20history&amp;ALL=&amp;ANY=&amp;EXACTB=0&amp;PHRASE=&amp;EXACTP=0&amp;CATEGORIES=&amp;SIMPLE=history&amp;COLOUR=Red&amp;STYLE=s&amp;URL=http://www.cityoflondon.gov.uk/Corporation/LGNL_Services/Leisure_and_culture/Local_history_and_heritage/Freedom_of_City/priveleges.htm#muscat_highlighter_first_match |publisher=City of London |accessdate=2010-04-12 |archive-date=2011-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612204545/http://www.cityoflondon.gov.uk/scripts/htm_hl.pl?DB=col&amp;STEMMER=en&amp;WORDS=histori%20history&amp;ALL=&amp;ANY=&amp;EXACTB=0&amp;PHRASE=&amp;EXACTP=0&amp;CATEGORIES=&amp;SIMPLE=history&amp;COLOUR=Red&amp;STYLE=s&amp;URL=http%3A%2F%2Fwww.cityoflondon.gov.uk%2FCorporation%2FLGNL_Services%2FLeisure_and_culture%2FLocal_history_and_heritage%2FFreedom_of_City%2Fpriveleges.htm#muscat_highlighter_first_match |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Balvenie Pillar - geograph.org.uk - 463974.jpg|thumb|right|സ്കോട്ട്ലാന്റിൽ പൊതുജനങ്ങൾക്കുമുന്നിൽ നടന്ന ഒരു തൂക്കുശിക്ഷയ്ക്ക് (1630-ൽ നടന്നത്) ശേഷം 1755-ൽ സ്ഥാപിച്ച തൂണ്. പൊതുജനങ്ങൾക്കുമുന്നിൽ നടന്ന അവസാനത്തെ തൂക്കിക്കൊലയാണെന്ന് തൂണിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അത്തരത്തിലെ അവസാന മരണ ശിക്ഷ 1865-ൽ ഗ്ലാസ്ഗോയിലാണ് നടന്നത്.]]
[[പ്രമാണം:ExecutionNoose.JPG|thumb|left|ലങ്കാസ്റ്റർ കോട്ടയ്ക്ക് വെളിയിൽ പരസ്യമായി തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന തൂക്കുകയർ c.&amp;nbsp;1820–1830.]]

==== അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ====
[[File:Lincoln conspirators execution2.jpg|thumb|പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിന്റെ]] കൊലപാതകത്തിന്റെ ഗൂഢാലോചന നടത്തിയവരെ തൂക്കിക്കൊല്ലുന്നു.]]

മരണശിക്ഷ ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും മറ്റു ചില സംസ്ഥാനങ്ങൾ നിറുത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഫെഡറൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള മരണശിക്ഷ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ബാധകമാണ്.

1862-ൽ വെള്ളക്കാരായ പുതിയ താമസക്കാരെ കൊന്നൊടുക്കിയെന്ന കുറ്റത്തിന് 38 സിയോക്സ് ഇന്ത്യക്കാരെ തൂക്കിക്കൊന്നതാണ് അമേരിക്കയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കൂട്ട വധശിക്ഷ. 1862-ൽ മിനസോട്ടയിലെ മാങ്കാട്ടോ എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ചാണിത് നടന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.nytimes.com/1863/01/04/news/execution-indians-minnesota-their-confessions-guilt-descriptions-parting-scenes.html&amp;pagewanted=all |title=Execution of Indians in Minnesota |newspaper=[[The New York Times]] |date=December 29, 1862 |page=5 |access-date=2021-09-02 |archive-date=2013-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130516064749/http://www.nytimes.com/1863/01/04/news/execution-indians-minnesota-their-confessions-guilt-descriptions-parting-scenes.html%26pagewanted%3Dall |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പൊതുജനങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ നടന്ന അവസാനത്തെ വധശിക്ഷ 1938 ഓഗസ്റ്റ് 14-ന് കെന്റക്കിയിലെ ഓവൻസ്ബൊറോയിലായിരുന്നു. 70 വയസ്സുള്ള ലിഷ എഡ്വാർഡ് എന്ന സ്ത്രീയെ ബലാത്സംഗം ചെയ്ത് കൊന്നതിന് റൈനി ബെതി എന്നയാളെയായിരുന്നു തൂക്കിക്കൊന്നത്. ഈ തൂക്കിക്കൊലയ്ക്ക് മേൽനോട്ടം നൽകിയത് കെന്റക്കിയിലെ ആദ്യത്തെ സ്ത്രീ ഷരിഫ്ഫായ (പോലീസ് മേധാവി) ഫ്ലോറൻസ് തോംസണായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.npr.org/programs/morning/features/2001/apr/010430.execution.html The Last Public Execution in America]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.findingdulcinea.com/news/on-this-day/July-August-08/On-this-Day--Kentucky-Holds-Final-Public-Execution-in-the-U-S-.html |title=On This Day: Kentucky Holds Final Public Execution in the US |access-date=2012-05-24 |archive-date=2012-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311201258/http://www.findingdulcinea.com/news/on-this-day/July-August-08/On-this-Day--Kentucky-Holds-Final-Public-Execution-in-the-U-S-.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

കാലിഫോർണിയയിൽ സാൻ ക്വെന്റിൻ ജയിലിൽ 1949-നും 1952-നും മദ്ധ്യേ വാർഡനായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന ക്ലിന്റൺ ഡഫ്ഫി എന്നയാൾ തൊണ്ണൂറിലധികം മരണശിക്ഷകൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Gene |last=Blake |title=Famed warden Duffy of San Quentin dead at 84 |work=Los Angeles Times |date=1982-10-14}}&lt;/ref&gt; ജോലിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം മരണശിക്ഷയ്ക്ക് എതിരാവുകയും ''എൺപത്തെട്ട് ആണുങ്ങളും രണ്ട് പെണ്ണുങ്ങളും'' എന്ന പേരിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിനെ അനുകൂലിച്ച് ഒരു ഓർമക്കുറിപ്പ് പുറത്തിറക്കുകയുമുണ്ടായി. പല തൂക്കിക്കൊലകളും കുഴപ്പത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നതും അതുമൂലം അദ്ദേഹത്തിനു മുന്നേ വാർഡനായിരുന്ന ജേംസ് ബി. ഹോളോഹാൻ എന്നയാൾ തൂക്കിക്കൊലയ്ക്ക് പകരം ഗ്യാസ് ചേമ്പർ ഉപയോഗിക്കാൻ കാലിഫോർണിയ നിയമസഭയോട് 1937-ൽ അപേക്ഷിച്ചതും മറ്റും ഈ പുസ്തകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite book | first=Clinton | last=Duffy | year=1962 | title=Eighty-Eight Men and Two Women |publisher=Doubleday |location=Garden City, NY |oclc=1317754}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=Peter |last=Fimrite |title=Inside death row. At San Quentin, 647 condemned killers wait to die in the most populous execution antechamber in the United States. |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/11/20/INGFUFHCFL56.DTL |work=San Francisco Chronicle |date=2005-11-20 |accessdate=2009-01-12 |archive-date=2012-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321163204/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2005%2F11%2F20%2FINGFUFHCFL56.DTL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

പലതരം വധശിക്ഷാ രീതികളും മാറി മിക്ക സ്റ്റേറ്റുകളിലും ഫെഡറൽ സർക്കാരിലും വിഷം കുത്തിവയ്പ്പായിട്ടുണ്ട്. തൂക്കിക്കൊല ശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ടയാളിന് തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ഒരു രീതിയായി നിലനിർത്തിയിരുന്ന മിക്ക സംസ്ഥാനങ്ങളും ഈ രീതി ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട കൊലപാതകിയായ വിക്ടർ ഫ്യൂഗർ എന്നയാളാണ് അയോവ സംസ്ഥാനത്തു വച്ച് 1963 മാർച്ച് 15-ന് അവസാനമായി തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടയാൾ. 1965-ൽ മരണശിക്ഷ ഒഴിവാക്കി പകരം പരോളില്ലാത്ത ജീവപര്യന്തം തടവ് നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുൻപ് തൂക്കുശിക്ഷയായിരുന്നു അയോവയിൽ മുഖ്യ വധശിക്ഷാ രീതി.

[[ബാർട്ടൻ കേ കിർഹാം]] എന്നയാളാണ് യൂട്ടാ സംസ്ഥാനത്ത് അവസാനമായി തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടയാൾ. അയാൾ വെടിവച്ച് കൊല്ലുന്നതിനു പകരം തൂക്കിക്കൊല തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 1980-ൽ യൂട്ടായിൽ വിഷം കുത്തിവച്ച് കൊല്ലുന്ന രീതി നടപ്പിൽ വന്നു.

ഡെലാവേർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയമം 1986-ൽ മാറ്റി തൂക്കുശിക്ഷയ്ക്ക് പകരം വിഷം കുത്തിവയ്പ് നിലവിൽ വന്നു. അതിനു മുന്നേ ശിക്ഷാ വിധി വന്നിരുന്ന ആൾക്കാർക്ക് തൂക്കുമരണം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നു. 1996-ൽ ബില്ലി ബെയ്ലി എന്നയാളെ തൂക്കിക്കൊന്നതാണ് അമേരിക്കൻ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും അടുത്ത കാലത്തു നടന്ന തൂക്കിക്കൊല.

വാഷിംഗ്ടൺ, ന്യ ഹാംപ്ഷൈർ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ തൂക്കിക്കൊല ഇപ്പോഴും ഒരു തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന രീതിയായി നിലനില്ക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.gencourt.state.nh.us/rsa/html/lxii/630/630-5.htm | title=Section 630.5, Procedures in Capital Murder | accessdate = 2006-04-27 }}&lt;/ref&gt;

==വൈദ്യുതക്കസേര മരണശിക്ഷയെന്ന നിലയിൽ==
==== അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ====
1881-ൽ [[ന്യൂ യോർക്ക്]] സംസ്ഥാനം തൂക്കിക്കൊല്ലലിന് പകരം മനുഷ്യത്വത്തോടെ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ രീതി നിർണയിക്കാൻ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു. [[ആൽഫ്രഡ് പി. സൗത്ത്വിക്]] എന്ന കമ്മിറ്റിയംഗം ഒരു മദ്യപാനി വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് വളരെപ്പെട്ടെന്ന് മരിച്ച സംഭവത്തെപ്പറ്റി കേട്ടശേഷം വൈദ്യുതി വധശിക്ഷയ്ക്കുപയോഗിക്കാം എന്ന അഭിപ്രായം കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal  | coauthors = Christen, AG Christen JA.  | title = Alfred P. Southwick, MDS, DDS: dental practitioner, educator and originator of electrical executions  | journal = Journal of the History of Dentistry  | volume = 48  | issue = 3  | pages = 115–45  | publisher =  | month = November | year = 2000  | pmid = 11806253  | last1 = Christen  | first1 = AG }}&lt;/ref&gt; 1890 ഓഗസ്റ്റ് 6-ന് ന്യൂ യോർക്കിലെ ഔബേൺ ജയിലിൽ വധിക്കപ്പെട്ട [[വില്യം കെംലർ]] എന്നയാളാണ് വൈദ്യുതക്കസേര ഉപയോഗിച്ച് വധിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെയാൾ. ആരാച്ചാരായി പ്രവർത്തിച്ചത് [[സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രീഷ്യൻ]] [[എഡ്വിൻ എഫ്. ഡേവിസ്]] എന്നയാളായിരുന്നു. ആദ്യത്തെ  17 സെക്കന്റ് വൈദ്യുത ഷോക്ക് കാരണം കെംലർ അബോധാവസ്ഥയിലായെങ്കിലും ഹൃദയമിടിപ്പും ശ്വാസച്ഛ്വാസവും നിന്നിരുന്നില്ല. കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന ഡോക്ടർമാരായ [[എഡ്വേർഡ് ചാൾസ് സ്പിറ്റ്സ്ക]], ചാൾസ് എഫ്. മക്ഡോണാൾഡ് എന്നിവർ കെംലറെ പരിശോധിച്ച് ജീവനുണ്ടെന്ന് കണ്ട ശേഷം ഡോ. സ്പിറ്റ്സ്ക വീണ്ടും വൈദ്യുതി പ്രയോഗിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. വൈദ്യുതക്കസേര ഉപയോഗിച്ച് വധിച്ച ആദ്യത്തെ സ്ത്രീ [[മാർത്ത എം. പ്ലേസ്]] ആയിരുന്നു. സിങ് സിങ് ജയിലിൽ വച്ചാണ് 1899 മാർച്ച് 20-ന് മാർത്തയെ വധിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.findingdulcinea.com/news/on-this-day/March/First-Woman-is-Executed-by-Electric-Chair.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-03 |archive-date=2012-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120911140301/http://www.findingdulcinea.com/news/on-this-day/March/First-Woman-is-Executed-by-Electric-Chair.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഒഹായോ (1897), മസാച്യൂസെറ്റ്സ് (1900), ന്യൂ ജേഴ്സി (1906), വിർജീനിയ (1908) എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ തുടക്കത്തിലേ മരണശിക്ഷ നൽകാൻ ഈ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചു. വേഗം തന്നെ ഐക്യനാടുകളിൽ ഇത് [[തൂങ്ങിമരണം|തൂങ്ങിമരണത്തിനെ]] പുറം തള്ളി പ്രധാന മരണശിക്ഷാ രീതിയായി.

എൺപതുകളിലെ കുഴപ്പത്തിലവസാനിച്ച ചില വധശിക്ഷകൾക്ക് ശേഷം നിയമനിർമാതാക്കൾ കൂടുതൽ മനുഷ്യത്വപരമായ വധശിക്ഷാ രീതികൾ അന്വേഷിച്ചു തുടങ്ങി. വിഷം കുത്തിവച്ചു കൊല്ലലാണ് പകരം വന്നത്.

==== ഫിലിപ്പീൻസ് ====
കുറച്ചു പതിറ്റാണ്ടുകൾ [[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പീൻസിൽ]] ഈ മാർഗ്ഗം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു (ഫിലിപ്പീൻസിൽ വൈദ്യുതക്കസേര ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത് 1924-ലും അവസാനമായി ഉപയോഗിച്ചത് 1976-ലുമായിരുന്നു). 1966-നു ശേഷം വൈദ്യുതക്കസേര അമേരിക്കയിൽ കുറച്ചുകാലം ഉപയോഗിക്കാതായെങ്കിലും ഫിലിപ്പീൻസിൽ അത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;amnesty&quot;&gt;{{Cite web | url = http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA35/009/1997 | title = Philippines: The Death Penalty: Criminality, Justice and Human Rights | date = 30 September 1997 | publisher = Amnesty International | accessdate = 2010-09-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150221063645/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA35/009/1997 | archivedate = 2015-02-21 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ മൂന്നു പേരെ ഇപ്രകാരം ഫിലിപ്പീൻസിൽ വധിക്കുകയുണ്ടായി.
====യുനൈറ്റഡ് കിങ്ഡം====
ബ്രിട്ടൻ ചില കാരണങ്ങളാൽ ഈ രീതി പരിഗണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2006-ൽ പുറത്തിറക്കിയ ബ്രിട്ടീഷ് യുദ്ധ കാബിനറ്റിന്റെ റിപ്പോർട്ട് കാണിക്കുന്നത്  [[വിൻസ്റ്റൺ ചർച്ചിൽ]] 1942-ൽ നിർദ്ദേശിച്ചത് [[അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലർ|അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലറിനെ]] പിടികൂടാൻ സാധിച്ചാൽ ഉടനടി അമേരിക്കയിൽ നിന്നു വരുത്തിയ ഒരു വൈദ്യുതക്കസേരയിൽ വച്ച് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കണമെന്നാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/releases/2006/january/january1/war_crimes.htm|title=War crimes and war criminals, meeting held on July 6, 1942|accessdate=2006-04-25}}&lt;/ref&gt;

==വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ മരണശിക്ഷയെന്ന നിലയിൽ==
1888 ജനുവരി 17-ന് ജൂലിയസ് മൗണ്ട് മേയർ എന്നയാളാണ് ഈ മാർഗ്ഗം മുന്നോട്ടുവച്ചത്.&lt;ref name = &quot;timeline&quot;&gt;&quot;[http://www.todesstrafe.de/thema/geschichte/geschichte/toedliche_injektion.php Tödliche Injektion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060506045416/http://www.todesstrafe.de/thema/geschichte/geschichte/toedliche_injektion.php |date=2006-05-06 }}&quot;. ([[German language|German]])&lt;/ref&gt; ന്യൂ യോർക്കിലെ ഒരു ഡോക്ടർ ഇത് തൂക്കിക്കൊലയേക്കാൾ ചെലവു കുറഞ്ഞതാണെന്ന് വാദിച്ചു.&lt;ref name = &quot;uk&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20061004025049/http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/injection.html Capital Punishment U.K.: Lethal injection.]&quot;&lt;/ref&gt; ബ്രിട്ടനിലെ റോയൽ കമ്മീഷൻ ഈ മാർഗ്ഗം പരിഗണിച്ചെങ്കിലും (1949–53) ബ്രിട്ടീഷ് മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷന്റെ എതിർപ്പുകാരണം തള്ളിക്കളയുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;uk&quot;/&gt;
====അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ====
1977 മേയ് 11-ന് ഓക്ലഹോമയിലെ മെഡിക്കൽ എക്സാമിനർ ജേയ് ചാപ്മാൻ വേദന കുറഞ്ഞ ഒരു പുതിയ വധശിക്ഷാ രീതി (ചാപ്മാൻസ് പ്രോട്ടോക്കോൾ) മുന്നോട്ടുവച്ചു. സിരയിലേക്ക് സലൈൻ കൊടുക്കുന്ന ഒരു ഡ്രിപ്പ് തുടങ്ങിയശേഷം അതിവേഗം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബാർബിച്യുറേറ്റ് മരുന്നും പേശികളെ തളർത്തുന്ന ഒരു മരുന്നും അതിൽ കുത്തിവയ്ക്കണം എന്നുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പദ്ധതി.&lt;ref name = &quot;hrw-i&quot;&gt;&quot;[http://hrw.org/reports/2006/us0406/ So Long as They Die: Lethal Injections in the United States],&quot; [[Human Rights Watch]], 2006, 18(1). [http://hrw.org/reports/2006/us0406/3.htm I. Development of Lethal Injection Protocols].&lt;/ref&gt; അനസ്തീഷ്യ വിദഗ്ദ്ധൻ സ്റ്റാൻലി ഡ്യൂഷ് അംഗീകരിച്ച ശേഷം ബിൽ വൈസ്മാൻ എന്ന പാതിരി ഈ മാർഗ്ഗം ഒക്ലഹോമയിലെ നിയമസഭയിൽ അവതരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kotv.com/news/topstory/?id=138139 |title=NewsOn6.com |access-date=2012-06-03 |archive-date=2009-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090712064453/http://kotv.com/news/topstory/?id=138139 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇത് വളരെപ്പെട്ടെന്ന് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. അതിനു ശേഷം 2004-നുള്ളിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്ന 38 അമേരിക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ 37 എണ്ണത്തിലും ഇത് ഉപയോഗത്തിൽ വന്നു.&lt;ref name = &quot;hrw-i&quot;/&gt; On August 29, 1977,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.prisonport.com/index.php/Death-Row-links/Texas-Execution-Procedures-and-History.html |title=Texas Execution Procedures and History |access-date=2012-06-03 |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111123622/http://www.prisonport.com/index.php/Death-Row-links/Texas-Execution-Procedures-and-History.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1982 ഡിസംബർ 7-ന് ടെക്സാസ് സംസ്ഥാനത്താണ് വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ ഉപയോഗിച്ച് ആദ്യമായി വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയത്. ചാൾസ് ബ്രൂക്ക്സ് ജൂനിയർ എന്നയാളായിരുന്നു ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref name = &quot;groner&quot;&gt;{{cite journal|author = Groner JI|title = Lethal injection: a stain on the face of medicine|journal = BMJ|volume = 325|issue = 7371|pages = 1026–8|year = 2002|pmid = 12411367|doi = 10.1136/bmj.325.7371.1026|pmc = 1124498}}&lt;/ref&gt;
====ചൈന====
1997-ൽ വധശിക്ഷയ്ക്കായി ഈ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Lethal injection&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/injection.html |title=Lethal injection |access-date=2006-10-04 |archive-date=2006-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061004025049/http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/injection.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 
====ഗ്വാട്ടിമാല====
1998-ൽ ഈ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Lethal injection&quot;/&gt; 
====ഫിലിപ്പീൻസ്====
1999-ൽ വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ മരണശിക്ഷയ്ക്കുള്ള മാർഗ്ഗമായി സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Lethal injection&quot;/&gt; മരണശിക്ഷ പിന്നീട് ഇല്ലാതെയാക്കി. 
====തായ്ലാന്റ്====
2003 മുതൽ വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ വധശിക്ഷാ മാർഗ്ഗമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Lethal injection&quot;/&gt; 
====തായ്വാൻ====
2005 മുതൽ വധശിക്ഷാ മാർഗ്ഗമായി വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Lethal injection&quot;/&gt;
====വിയറ്റ്നാം====
ഇപ്പോൾ വിയറ്റ്നാമിൽ വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ വധശിക്ഷയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടത്രേ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://vietnewsonline.vn/News/Politics/16818/Vietnam-to-replace-firing-squads-with-lethal-injections.htm |title=Vietnam to replace firing squads with lethal injections&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2012-06-03 |archive-date=2011-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221121639/http://www.vietnewsonline.vn/News/Politics/16818/Vietnam-to-replace-firing-squads-with-lethal-injections.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
====നാസി ജർമനി====
[[നാസി ജർമനി|നാസി ജർമനിയുടെ]] T-4 ദയാവധ പദ്ധതി മറ്റു മാർഗങ്ങളോടൊപ്പം വിഷം കുത്തിവയ്ക്കലും &quot;ജീവിക്കാനർഹതയില്ലാത്ത ജീവിതങ്ങളെ&quot; ഇല്ലാതാക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
==ശിരഛേദം മരണശിക്ഷ എന്ന നിലയിൽ==
ശിരഛേദം (ഗളഛേദം) എന്നാൽ മനുഷ്യന്റെ ഉടലിൽ നിന്ന് ശിരസ്സ് വേർപെടുത്തുക എന്നാണ്. ചിലപ്പോൾ ഇതിന് ശേഷം ശിരസ്സ് പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെടും. [[ഗില്ലറ്റിൻ]] വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി ശിരഛേദം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു യന്ത്രമാണ്. 
====ചൈന====
കഴുത്ത്  ഞെരിച്ച് കൊല്ലുന്നത് കൂടുതൽ വേദനയനുഭവിക്കുന്ന തരം ശിക്ഷയാണെങ്കിലും [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] ശിരഛേദം കൂടുതൽ കഠിനമായ ശിക്ഷയായാണ് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നത്.
====പാകിസ്താൻ====
2007 മുതൽ തെഹ്രിക്-എ-താലിബാൻ പാകിസ്താൻ എന്ന തീവ്രവാദ പ്രസ്ഥാനം എതിരാളികൾക്കും കുറ്റവാളികൾക്കും ചാരന്മാർക്കുമുള്ള ശിക്ഷയായി ശിരഛേദം നടപ്പാക്കിവരുന്നുണ്ട്. ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്താനായി സർക്കാരുദ്യോഗസ്ഥന്മാരുടെയും എതിരാളികളുടെയും അറുത്ത തല ഇവർ തെരുവുകളിൽ ഉപേക്ഷിക്കാറുണ്ട്. 2009 മെയ് മുതൽ ജൂൺ വരെ നീണ്ടു നിന്ന സൈനികനടപടിക്ക് ശേഷം സ്വാത് മേഖലയിൽ ശിരസ്സറുക്കൽ നിലച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂന്ന് സിക്കുകാരെ 2010-ൽ താലിബാൻ ശിരസ്സറുത്ത് വധിച്ചു. [[ഡാനിയൽ പേൾ]] എന്ന പത്രപ്രവർത്തകനെ കറാച്ചിയിൽ വച്ച് ശിരസ്സറുക്കുകയുണ്ടായി.
====ജപ്പാൻ====
[[ജപ്പാൻ|ജപ്പാനിൽ]] ശിരഛേദം സാധാരണയായി നടന്നിരുന്ന ഒരു ശിക്ഷാരീതിയായിരുന്നു. ചിലപ്പോൾ ചെറിയ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കുപോലും ഇത് നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നു. [[സമുറായി|സമുറായികൾക്ക്]] യുദ്ധരംഗത്തുനിന്നും ഓടിപ്പോകുന്ന സൈനികരെ ശിരഛേദം ചെയ്യാൻ അധികാരമുണ്ടായിരുന്നു. [[ഹരാകിരി|സെപ്പുക്കു]] എന്ന ആത്മഹത്യാ രീതിയിലെ രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടം ശിരഛേദമായിരുന്നു. ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നയാൾ വയറ് കീറിയതിനു ശേഷം മറ്റൊരു യോദ്ധാവ് അയാളുടെ ശിരസ്സ് പിന്നിൽ നിന്ന് [[കറ്റാന]] എന്ന വാളുപയോഗിച്ച് വെട്ടിമാറ്റും. വേദനയും ദുരിതവും അനുഭവിക്കുന്ന സമയം കുറയ്ക്കാനാണിത്.
====കൊറിയ====
1896-ൽ [[തൂങ്ങിമരണം|തൂക്കിക്കൊല]] നിലവിൽ വരും മുൻപ് ശിരഛേദമായിരുന്നു കൊറിയയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന വധശിക്ഷാമാർഗ്ഗം. തൊഴിൽ പരമായി ആരാച്ചാരായവരെ ''മാൻഗ്നാനി'' (망나니) എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരായായിരുന്നു ഇവരെ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://100.naver.com/100.nhn?docid=144883 Doosan Encyclopedia]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

====തായ്ലാന്റ്====
ദക്ഷിണ [[തായ്ലാന്റ്|തായ്ലാന്റിൽ]] 2005-ൽ മാത്രം 15 ബുദ്ധസന്യാസിമാരെ ശിരസ്സറുത്തു കൊന്ന സംഭവങ്ങളുണ്ടായി. ദക്ഷിണ തായ്ലാന്റിലെ വിഘടനവാദികളായ മുസ്ലീം തീവ്രവാദികളാണ് സംഭവങ്ങൾക്കു പിന്നിലെന്നാണ് അധികാരികളുടെ സംശയം.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Buddhist decapitated in Thailand |url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,16055672-1702,00.html |publisher=[[Herald Sun]] |date=2005-07-26 |accessdate=2008-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524123211/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,16055672-1702,00.html |archivedate=2007-05-24 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Man beheaded, two shot dead the man was later found in a shallow grave. |url=http://www.news.com.au/story/0,10117,16917051-23109,00.html |publisher=[[News Limited]] |date=2005-10-14 |accessdate=2008-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070320180201/http://www.news.com.au/story/0,10117,16917051-23109,00.html |archivedate=2007-03-20 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
====ക്ലാസ്സിക്കൽ യൂറോപ്പ്====
പുരാതന ഗ്രീക്കുകാരും റോമക്കാരും ശിരഛേദത്തെ താരതമ്യേന അഭിമാനകരമായ ശിക്ഷാരീതിയായാണ് കണ്ടിരുന്നത്. പഴയ നടപടിക്രമമനുസരിച്ച് ഒരു തൂണിൽ കെട്ടിയിട്ട് വടികൾ കൊണ്ട് തല്ലിയശേഷമായിരുന്നു ശിരഛേദം നടത്തിയിരുന്നത്. റോമക്കാർ ആദ്യം മഴുവാണിതിനുപയോഗിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും പിന്നീട് വാളുകളും ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങി. വാളുപയോഗിച്ച് ശിരഛേദം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് കൂടുതൽ അഭികാമ്യമായാണ് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നത്. റോമൻ പൗരനാണെന്ന് തെളിയിക്കാൻ സാധിക്കുന്നവരെ കുരിശിൽ തറയ്ക്കുന്നതിന് പകരം ശിരഛേദം ചെയ്ത് കൊല്ലാൻ വിധിച്ചിരുന്നു. ബി.സി. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ ദേശദ്രോഹികൾ എന്ന് കരുതുന്നവരുടെ ഛേദിച്ച ശിരസ്സ് ഫോറം റോമാനം എന്ന ചത്വരത്തിൽ ഒരുയർന്ന തട്ടിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുക പതിവായിരുന്നു. [[ഗയസ് മാരിയസ്]], [[സുള്ള]] എന്നിവർ ഉദാഹരണം. ഒരു പക്ഷേ മാർക്ക് ആന്റണിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം വധിക്കപ്പെട്ട [[സിസറോ]] ആയിരിക്കാം അക്കൂട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തൻ. മാർക്ക് ആന്റണിക്കെതിരായ [[ഫിലിപ്പിക്|ഫിലിപ്പിക്കുകൾ]] എഴുതിയതിന് സിസറോയുടെ കൈകളും തലയും വെട്ടിയെടുത്ത് ഇപ്രകാരം പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു.   
====ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോവിന====
[[ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോഗിന|ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോവിനയിൽ]] 1992 മുതൽ 1995 വരെയുള്ള യുദ്ധകാലത്ത് ബോസ്നിയൻ മുജാഹിദീൻ പോരാളികളാൽ പിടിക്കപ്പെട്ട ധാരാളം സെർബുകാരെ ശിരസ്സറുത്ത് കൊന്നിരുന്നു. ഇത്തരം ഒരു കേസ് (പോപോവിക് എന്നയാളെ വധിച്ചത്) പഴയ യൂഗോസ്ലാവ്യയ്ക്കു വേണ്ടിയുണ്ടാക്കിയ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രൈബ്യൂണലിൽ തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.un.org/icty/pressreal/2006/p1054-e.htm UN - TRIBUNAL CONVICTS ENVER HADZIHASANOVIC AND AMIR KUBURA Press Release, March 2006]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.un.org/icty/indictment/english/had-3ai030926e.htm UN - THIRD AMENDED INDICTMENT - THE INTERNATIONAL CRIMINAL TRIBUNAL FOR THE FORMER YUGOSLAVIA]&lt;/ref&gt;
ട്രെബേവിക് മലയിലെ കസനി എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് സാധാരണക്കാർ അടക്കം ചില സെർബുകളെ കഴുത്തറുത്ത് കൊന്ന് ഒരു കുഴിയിൽ ഇട്ട് മൂടിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.bhdani.com/arhiva/140/t402a.htm - 100 SVJEDOKA PROTIV 10. BRDSKE]&lt;/ref&gt;
====ജർമനി====
*1931 ജൂലൈയിൽ പീറ്റർ ക്യൂർട്ടൻ എന്ന കുപ്രസിദ്ധനായ സീരിയൽ കൊലയാളിയെ ([[ഡസ്സൽഡോർഫ്|ഡസ്സൽഡോർഫിലെ]] വാമ്പയർ) [[കൊളോൺ|കൊളോണിൽ]] വച്ച് ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ച് കൊന്നു. .
*1933 ഓഗസ്റ്റ് 1-ന് ഫാസിസത്തിനെതിരേ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ബ്രൂണോ ടെഷ് എന്നയാളെയും മറ്റ് മൂന്നുപേരെയും ശിരഛേദം ചെയ്തു. മൂന്നാം റെയ്ക്കിലെ ആദ്യ വധശിക്ഷകളായിരുന്നു ഇവ.&lt;ref&gt;[http://www.asfpg.de/english/4763/17330.html asfpg ~ Altonaer Stiftung für philosophische Grundlagenforschung&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://movies.nytimes.com/movie/157552/The-Axe-of-Wandsbek/overview | work=The New York Times | title=Movies: About Das Beil Von Wandsbek}}&lt;/ref&gt;
*മറീനസ് വാൻ ഡെർ ലബ് എന്നയാളെ 1934-ൽ റെയ്ക്സ്റ്റാഗ് തീപ്പിടുത്തത്തിന് കാരണക്കാരനാണെന്നാരോപിച്ച് പരസ്യ വിചാരണയ്ക്ക് ശേഷം വധിച്ചു. 
*1935 ഫെബ്രുവരിയിൽ ബെർലിനിൽ വച്ച് പോളണ്ടിനുവേണ്ടി ചാരപ്രവർത്തി നടത്തി എന്നാരോപിച്ച് ബെനിറ്റ ഫോൺ ഫാൾകെൻഹയ്ൻ, റെനേറ്റ് ഫോൺ നാറ്റ്സ്മെർ എന്നിവരെ മഴുവുപയോഗിച്ച് ശിരഛേദം ചെയ്തു. 1938 വരെ ബെർലിനിൽ മഴുവുപയോഗിച്ചേ ശിരഛേദം നടത്തിയിരുന്നുള്ളൂ. അതിനുശേഷം ഗില്ലറ്റിനുപയോഗിച്ച് മാത്രമേ സിവിൽ വധശിക്ഷകൾ നടത്താവൂ എന്ന് ഉത്തരവിറങ്ങി. പക്ഷേ 1944-ൽ ഓൾഗ ബാൻസിക് എന്ന വനിതയുടേതുപോലുള്ള ചുരുക്കം ചില കേസുകളിൽ വധശിക്ഷ മഴുവുപയോഗിച്ച് നടന്നിട്ടുണ്ട്. 
*1943 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഹാൻസ് ഷോൾ, സോഫി ഷോൾ, ക്രിസ്റ്റോഫ് പ്രോസ്റ്റ് എന്നീ വൈറ്റ് റോസ് പ്രവർത്തകരെ യുദ്ധവിരുദ്ധവും നാസി വിരുദ്ധവുമായ ലഘുലേഘകൾ വിതരണം ചെയ്തു എന്ന കുറ്റത്തിന് തലവെട്ടിക്കൊന്നു. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെട്ട മറ്റു നാലു പേരെയും ആ വർഷം പിന്നീട് വധിക്കുകയുണ്ടായി. ഹെൽമുത് ഹ്യൂബ്നർ എന്നയാളെയും കോടതി ഉത്തരവു പ്രകാരം ശിരഛേദം ചെയ്തു കൊന്നു. 
*1943 മേയ് മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെയുള്ള കാലത്ത് വോൾവെബർ ലീഗിൽ അംഗങ്ങളായിരുന്ന ചില ഡച്ചുകാരെയും ശിരഛേദം ചെയ്യുകയുണ്ടായി.

====ഫ്രാൻസ്====
ഗില്ലറ്റിനുപയോഗിച്ചുള്ള ശിരഛേദമായിരുന്നു ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിനുശേഷം 1981-ൽ പ്രസിഡന്റ് ഫ്രാൻസ്വ മിത്തറാങ് വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കുന്നതുവരെ ഫ്രാൻസിൽ നിയമപരമായി നിലവിലിരുന്ന വധശിക്ഷാമാർഗ്ഗങ്ങൾ. ചില കേസുകളിൽ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡ് ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

ഇത് അവസാനം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടത് 1977-ലായിരുന്നു. ഇത് ഒരു ജനാധിപത്യരാജ്യത്തിലെ അവസാനത്തെ ശിരഛേദമായിരുന്നു.
====നോർഡിക് രാജ്യങ്ങൾ====
[[നോർഡിക് രാജ്യം|നോർഡിക് രാജ്യങ്ങളിൽ]] വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള സാധാരണ മാർഗ്ഗം ശിരഛേദമായിരുന്നു. ഉന്നതകുലജാതരെ വാളുകൊണ്ടും, സാധാരണക്കാരെ മഴുകൊണ്ടുമായിരുന്നു വധിച്ചിരുന്നത്. [[ഫിൻലാന്റ്|ഫിൻലാന്റിലെ]] ശിരഛേദം മൂലമുള്ള അവസാന വധശിക്ഷ 1825ലും [[നോർവേ|നോർവ്വേയിലേത്]] 1876-ലും ഫാറോ ദ്വീപുകളിലേത് 1609-ലും [[ഐസ്ലാന്റ്|ഐസ്ലാന്റിലേത്]] 1830-ലും  മഴു കൊണ്ടും നടത്തപ്പെട്ടു. [[ഡെന്മാർക്കിൽ]] 1892 വരെ വധശിക്ഷ നടത്തപ്പെട്ടിരുന്നു.

[[സ്വീഡനിൽ]] ധാരാളം പേരെ കൊന്നിട്ടുള്ള ഒരു കുറ്റവാളിയായ [[ജോഹാൻ ഫിലിപ്പ് നോർഡ്ലണ്ട്]] എന്നയാളെ 1900-ൽ വാളുകൊണ്ട് ശിരഛേദം ചെയ്ത് വധിച്ചു. നിയമപരമായി  ജർമനിയൊഴിച്ചുള്ള യൂറോപ്പിൽ കൈകൊണ്ട് നടന്ന അവസാന ശിരഛേദമായിരുന്നു നോർഡ്ലണ്ടിന്റേത്. ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഒരേയൊരു കൊലപാതകം 1910-ലാണ് സ്വീഡനിൽ നടന്നത്.

====സ്പെയിൻ====
പതിനാറും പതിനേഴും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഉന്നതകുലജാതരെ ചിലപ്പോൾ ശിരഛേദം ചെയ്തു കൊന്നിരുന്നു. ഒരു കസേരയിൽ കെട്ടിയിരുത്തിയ ശേഷം കത്തികൊണ്ട് കഴുത്തറുത്താണ് വധശിക്ഷ ഇത്തരത്തിൽ നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്. ഇതിനെ കൂടുതൽ അഭിമാനകരമായ ശിക്ഷാരീതിയായി കരുതിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;Execution of the Marquess of Ayamonte on the 11th. of December 1645 Described in &quot;Varios relatos diversos de Cartas de Jesuitas&quot; (1634–1648) Coll. Austral Buones Aires 1953 en [[Gerardus Johannes Geers|Dr. J. Geers]] &quot;Van het Barokke leven&quot;, Baarn 1957 Bl. 183 - 188.&lt;/ref&gt;
====മെക്സിക്കോ====
മെക്സിക്കോയ്ക്ക് 1811-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ സമയത്ത് [[മിഗുവേൽ ഹിഡാൽഗോ വൈ കോസ്റ്റില്ല]], [[ഇഗ്നാസിയോ അലൻഡേ]], [[ഹോസെ മരിയാനോ ജിമെനെസ്]], [[ജുവാൻ അൽമേഡ]] എന്നിവരെ രാജ്യദ്രോഹത്തിന് വിചാരണ ചെയ്തശേഷം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡ് വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയും ശവശരീരങ്ങളുടെ ശിരഛേദം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവരുടെ ശിരസ്സുകൾ [[ഗുവാനാജുവാട്ടോ]] എന്ന സ്ഥലത്തെ ധാന്യസംഭരണശാലയുടെ നാലു മൂലകളിലായി പ്രദർശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 
====സൗദി അറേബ്യ====
[[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യൻ]] അധികാരികൾ 2007 ഫെബ്രുവരിമാസത്തിൽ മാത്രം നാലു പേരെ ശിരഛേദം ചെയ്തു. സംഗീത് കുമാര, വിക്ടർ കോറിയ, രഞ്ജിത് സിൽവ, സനത് പുഷ്പകുമാര എന്നിവർക്കാണ് മരണശിക്ഷ ലഭിച്ചത്. 2004 ഒക്ടോബറിൽ ചെയ്ത ഒരു സായുധ മോഷണത്തിനാണ് ഈ നാല് [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കക്കാർക്ക്]] വധശിക്ഷ വിധിച്ചത്. മരണശേഷം ജനങ്ങൾക്ക് ഒരു താക്കീതായി ശവശരീരങ്ങൾ പൊതുസ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിക്കണമെന്നും കോടതി വിധിച്ചു.

====ഇറാക്ക്====
ഔദ്യോഗികമായി ശിരഛേദത്തിന് സാധുതയില്ലെങ്കിലും 2000-ൽ [[സദ്ദാം ഹുസൈൻ|സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ]] ഭരണകാലത്ത് 50 [[വേശ്യ|വേശ്യകളെയും]] പിമ്പുകളെയും [[ഇറാക്ക്|ഇറാക്കിൽ]] തലവെട്ടിക്കൊന്നിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.aftonbladet.se/nyheter/article10190019.ab&lt;/ref&gt;

2003-നു ശേഷം ഇറാക്കിൽ ഭീകരവാദത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമായി ശിരഛേദം രൂപം പ്രാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2004/11/14/movies/14TERROR.html &quot;The Terrorist as Auteur&quot;]&lt;/ref&gt; സാധാരണക്കാരാണ് കൂടുതലും ശിരഛേദം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. ഇറാക്കി സൈനികരും ചിലപ്പോൾ അമേരിക്കൻ സൈനികരും ശിരഛേദം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആളുകളെ തട്ടിക്കൊണ്ടു പോയ ശേഷം പണമോ മറ്റെന്തെങ്കിലും ആവശ്യങ്ങളോ ഉന്നയിക്കുകയും നടന്നു കിട്ടാത്ത അവസ്ഥയിൽ കൊല്ലുകയോ ആണ് ചെയ്യാറ്. ശിരഛേദം വീഡിയോയിൽ പകർത്തിയ ശേഷം ഇന്റർനെറ്റിലൂടെയും മറ്റും പരസ്യപ്പെടുത്തുന്നത്. സാധാരണമാണ്.
==വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷ==
====സോവിയറ്റ് യൂണിയനും സഖ്യരാജ്യങ്ങളും====
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ സാധാരണക്കാരുടെയും പട്ടാളക്കാരുടെയും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാനുപയോഗിച്ചിരുന്ന മാർഗ്ഗമായിരുന്നു വെടിവച്ച് കൊല്ലൽ. സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ ഒറ്റ ആരാച്ചാർ വെടിവച്ച് കൊല്ലുന്ന രീതി സാധാരണമായിരുന്നു. ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡ് ഉപയോഗിച്ചുള്ള ശിക്ഷാ നടപടി സമയമെടുക്കുന്നതായതുകൊണ്ട് വല്ലപ്പോഴുമേ ഉപയോഗിക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. അപ്രതീക്ഷിതമായി തലയ്ക്കു പിന്നിൽ വെടിവയ്ക്കുകയായിരുന്നു സാധാരണ രീതി.
====അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ====
[[പ്രമാണം:Shooting Captured Insurgents - Spanish-American War.ogv|thumb|1898-ലെ സ്പാനിഷ് അമേരിക്കൻ യുദ്ധസമയത്ത് കുഴപ്പക്കാരെ വെടിവച്ച് കൊല്ലുന്നതിന്റെ വീഡിയോ]]
1913 മേയ് 14-ന് വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയയാക്കപ്പെട്ട ആൻഡ്രിസ മിർകോവിച്ചാണ് അമേരിക്കയിലെ നെവാദ സംസ്ഥാനത്ത് ഇത്തരത്തിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരേയൊരാൾ.&lt;ref name=&quot;NSLA-Mircovich&quot;&gt;{{cite web|title=Nevada State Prison Inmate Case Files: Andriza Mircovich|url=http://nsla.nevadaculture.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1691&amp;Itemid=95|publisher=Nevada State Library and Archives|accessdate=November 8, 2010|archive-date=2010-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100406062256/http://nsla.nevadaculture.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1691&amp;Itemid=95|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നെവാദ ജയിലിലെ വാർഡന് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അഞ്ചു പേരെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാഞ്ഞതുകൊണ്ട്,&lt;ref name=&quot;NYTimes-19120812-shoot&quot;&gt;{{cite news|title=No One To Shoot Murderer|url=http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=F0061FFD3D5417738DDDAB0994D0405B828DF1D3|newspaper=[[The New York Times]]|date=August 12, 1912|accessdate=November 9, 2010}}&lt;/ref&gt; മിർകോവിച്ചിനെ വധിക്കാൻ ഒരു വെടിവയ്ക്കുന്ന യന്ത്രം നിർമ്മിക്കേണ്ടി വന്നു.&lt;ref name=&quot;NevadaLawyer-201006-style&quot;&gt;{{cite journal|last=Cafferata|first=Patty|title=Capital Punishment Nevada Style|url=http://www.nvbar.org/Publications/NevadaLawyer/2010/June/capital.htm|work=Nevada Lawyer|publisher=State Bar of Nevada|date=June 2010|accessdate=November 8, 2010|archive-date=2010-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100718113236/http://www.nvbar.org/publications/NevadaLawyer/2010/June/capital.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1938 ഒക്ടോബർ 31-ന് ജോൺ ഡീറിംഗ് എന്നയാളെ യൂട്ടായിലെ ഷുഗർ ഹൗസ് ജയിലിൽ വച്ച് വെടിവച്ചു കൊന്നു.&lt;ref name=&quot;SLT-19960128-death&quot;&gt;{{cite news|last=Schindler|first=Hal|title=Taylor's Death Was Quick . . . But Some Weren't So Lucky|url=http://historytogo.utah.gov/salt_lake_tribune/in_another_time/012896.html|newspaper=[[The Salt Lake Tribune]]|accessdate=June 26, 2010|date=January 28, 1996|archive-date=2010-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20100610134103/http://historytogo.utah.gov/salt_lake_tribune/in_another_time/012896.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അയാൾ വധശിക്ഷ നടക്കുന്ന സമയത്ത് ശരീരത്തിൽ ഒരു ഇ. സി. ജി. യന്ത്രം ഘടിപ്പിക്കാൻ സമ്മതം നൽകുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;Elephants-Acid-2007-p246&quot;&gt;{{cite book|last=Boese|first=Alex|chapter=Heartbeat at Death|url=http://books.google.com/books?id=Wc-UlRRWQ1EC&amp;pg=246&amp;dq=john+deering|title=Elephants on Acid: And Other Bizarre Experiments|publisher=[[Houghton Mifflin Harcourt]]|pages=246–249|accessdate=December 20, 2010|year=2007|archive-date=2016-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160102163133/https://books.google.com/books?id=Wc-UlRRWQ1EC&amp;pg=246&amp;dq=john+deering|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of US firing squad usage.svg|thumb|left|175px|ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചുള്ള വധശിക്ഷയുടെ അമേരിക്കയിലെ ചരിത്രം.{{legend|#FFFF33|ദ്വിതീയ മാർഗ്ഗമായി മാത്രം}} {{legend|#7fff00|ഒരു പ്രാവശ്യം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചെങ്കിലും ഇപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല.}} {{legend|#0099CC|ഒരിക്കലും ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചിട്ടില്ല}}]]

[[File:Andriza Mircovich NSP mug shot.png|thumb|175px|[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[നെവാദ]] സംസ്ഥാനത്ത് വെടിവച്ച് കൊല്ലപ്പെട്ട ഒരേയൊരു പ്രതിയായിരുന്നു ആൻഡ്രിസ മിർകോവിച്ച്.]]

എപ്സിയുടെയും സ്മിത്ത്കയുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ &lt;ref&gt;M. Watt Espy and John Ortiz Smylka's database, &quot;Executions in the U.S. 1608-2002: The Espy File.&quot; (Inter-University Consortium for Political and Social Research [http://www.deathpenaltyinfo.org/executions-us-1608-2002-espy-file]&lt;/ref&gt; 142 ആൾക്കാരെ നിയമപ്രകാരം അമേരിക്കയിൽ 1608-ന് ശേഷം വെടിവച്ച് കൊന്നിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തര യുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൊലകളെ ഒഴിവാക്കിയ കണക്കാണിത്. ആഭ്യന്തരയുദ്ധസമയത്ത് നൂറുകണക്കിനാൾക്കാരെ ഇപ്രകാരം വധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

1960 മാർച്ച് 30-ന് ജെയിംസ് ഡബ്ല്യൂ റോഡ്ജേർസ് എന്നയാളെ യൂട്ടായിൽ വച്ച് വെടിവച്ച് വധിച്ച ശേഷം വധശിക്ഷകൾക്ക് സുപ്രീം കോടതി വിലക്കു വന്നു.&lt;ref name=&quot;NashuaTelegraph-19761111-executes&quot;&gt;{{cite news|last=Beecham|first=Bill|url=http://news.google.com/newspapers?id=_6QrAAAAIBAJ&amp;sjid=xPwFAAAAIBAJ&amp;pg=7054,2273382&amp;dq=james+rodgers|title=Convicted Killer Gets His Wish: Firing Squad Monday|newspaper=[[The Telegraph (Nashua)]]|agency=[[Associated Press]]|page=22|date=November 11, 1976|accessdate=October 28, 2010}}&lt;/ref&gt; 1972 മുതൽ 1976 വരെ അമേരിക്കയിൽ വധശിക്ഷ നിറുത്തിവച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു. അതിനുശേഷം അമേരിക്കൻ സുപ്രീം കോടതി ഈ വിധി മാറ്റിവയ്ക്കുകയും വധശിക്ഷ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം അമേരിക്കയിൽ മൂന്ന് വധശിക്ഷ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് നടന്നിട്ടുണ്ട് (എല്ലാം യൂട്ടാ സംസ്ഥാനത്താണ് നടന്നത്).

====ഫിൻലാന്റ്====
[[File:Same Soviet Infiltrator facing firing squad.jpeg|thumb|250px|കണ്ടിന്യുവേഷൻ യുദ്ധത്തിൽ സോവിയറ്റ് നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്കാരനെ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ചു കൊല്ലുന്നു.]]
ഫിനിഷ് ആഭ്യന്തര യുദ്ധസമയത്തും അതിനുശേഷവും വധശിക്ഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 9,700-ഓളം [[ഫിൻലാന്റ്|ഫിൻലാന്റുകാരും]] കമ്യൂണിസ്റ്റ് ഭാഗത്ത് പോരാടിയിരുന്ന ധാരാളം റഷ്യൻ വോളണ്ടിയർമാരും ആ കാലത്ത് വധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://vesta.narc.fi/cgi-bin/db2www/sotasurmaetusivu/stat2 War Victims of Finland 1914-1922] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150310022523/http://vesta.narc.fi/cgi-bin/db2www/sotasurmaetusivu/stat2 |date=2015-03-10 }} at the Finnish National Archives&lt;/ref&gt; നിയമപരമല്ലാത്ത സൈനികവിചാരണയ്ക്ക് ശേഷം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചാണ് മിക്ക വധശിക്ഷകളും നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നത്. ഏകദേശം 250 ആൾക്കാരെയേ നിയമപരമായ നടപടികൾക്കുശേഷം വധിച്ചിരുന്നുള്ളൂ.&lt;ref name=&quot;Yliopistolehti 1995&quot;&gt;{{Cite web |url=http://yliopistolehti.helsinki.fi/yl14art.htm |title=Yliopistolehti 1995 |access-date=2012-06-05 |archive-date=2007-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070320104934/http://yliopistolehti.helsinki.fi/yl14art.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധസമയത്ത് 500-ഓളം ആൾക്കാരെ ഫിൻലാന്റിൽ വധിച്ചിരുന്നു. ഇവരിൽ പകുതിയോളം ആൾക്കാർ ചാരപ്രവർത്തനത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു. ഭീരുത്വം, ഉത്തരവുകൾ അനുസരിക്കാതിരിക്കുക (സൈനികരെ സംബന്ധിച്ചുള്ള കുറ്റങ്ങൾ) രാജ്യദ്രോഹം, എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് ഫിൻലാന്റ് പൗരന്മാർക്കുള്ള സാധാരണ ശിക്ഷ സൈനികവിചാരണയ്ക്ക് ശേഷം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയായിരുന്നു. വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നത് മിലിട്ടറി പോലീസായിരിക്കും. ടോവിയോ കോളിജോനൻ എന്ന സാധാരണക്കാരനെ ആറ് കൊലപാതകങ്ങൾ നടത്തിയതിന് വെടിവച്ചു കൊന്നിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Yliopistolehti 1995&quot;/&gt;

സമാധാനകാലത്തുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്ക് നൽകിയിരുന്ന വധശിക്ഷ 1949-ൽ നിറുത്തലാക്കി. വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായും 1972-ൽ നിറുത്തലാക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;[http://www.stat.fi/tup/tietoaika/tilaajat/ta-09-01-kuol.html ''Kuolemantuomio kuolemantuomiolle''] at Statistics Finland (in Finnish)&lt;/ref&gt; ICCPR എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര കരാറിലെ മരണശിക്ഷ ഒഴിവാക്കാനുള്ള തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ഭാഗം ഫിൻലാന്റ് അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.finlex.fi/fi/sopimukset/sopsviite/1976/19760007?search%5Btype%5D=pika&amp;search%5Bpika%5D=covenant%20on%20human%20rights |title=Finnish public treaty number SopS 49/1991 |access-date=2012-06-05 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210212546/http://www.finlex.fi/fi/sopimukset/sopsviite/1976/19760007?search%5Btype%5D=pika&amp;search%5Bpika%5D=covenant%20on%20human%20rights |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====ചൈന====
[[ചൈന|ചൈനയിൽ]] വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷ രണ്ടുതരമുണ്ട്. ഒരു ഓട്ടോമാറ്റിക് റൈഫിളുപയോഗിച്ച് പിന്നിൽ നിന്ന് ശരീരത്തിലേയ്ക്ക് വെടിവയ്ക്കുകയാണ് ഒരു രീതി. തലയുടെയോ കഴുത്തിന്റെയോ പിന്നിലേയ്ക്ക് ഒറ്റവെടി വയ്ക്കുകയാണ് രണ്ടാമത്തെ രീതി.&lt;ref name=&quot;Shot at dawn!&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.capitalpunishmentuk.org/shooting.html | title = Shot at dawn! | accessdate = 2009-06-10 | last = Clark | first = Richard | year = 2006 | work = Capital Punishment U.K.}}&lt;/ref&gt;
====ഇന്ത്യ====
[[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ സാമ്രാജ്യകാലത്ത്]] കുറ്റം ചെയ്യുന്ന സൈനികരെ പീരങ്കിയുടെ മുന്നിൽ കെട്ടിയശേഷം പീരങ്കി നിറയൊഴിച്ച് വധിക്കുമായിരുന്നു. മുഗളന്മാർ ആവിഷ്കരിച്ച ഈ മാർഗ്ഗം [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടീഷുകാരും]] പിന്തുടർന്നിരുന്നു. 1857-ലെ [[1857-ലെ ഒന്നാം ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം|ഇന്ത്യയുടെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ]] പങ്കെടുത്തവരെ വധിക്കാൻ ഈ മാർഗ്ഗം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;# ^ Sahib: The British Soldier in India 1750-1914 Richard Holmes HarperCollins 2005&lt;/ref&gt;

====ഇൻഡോനേഷ്യ====
ഇൻഡോനേഷയിലെ സാധാരണ വധശിക്ഷാരീതിയാണ് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ചുകൊല്ലൽ. നെഞ്ചിലാണ് ലക്ഷ്യം വയ്ക്കുക. ഫാബിയാനസ് ടിബോ, ഡോമിൻഗ്ഗസ് ഡാ സിൽവ, മറിനുസ് റിവു എന്നിവരെ 2006-ൽ ഇപ്രകാരം വധിച്ചിരുന്നു. നൈജീരിയക്കാരായ മയക്കുമരുന്ന് കള്ളക്കടത്തുകാരായ സാമുവൽ ഇവാചെക്വു ഒകോയെ, ഹാൻസെൻ ആന്തണി എന്വാഒലിസ എന്നിവരെ 2008 ജൂണിൽ നുസാകംബൻഗൻ ദ്വീപിൽ വച്ച് ഈ രീതിയുപയോഗിച്ച് വധിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.thejakartapost.com/news/2008/06/28/nigerian-drug-smugglers-buried-day-after-execution.html |title=Nigerian drug smugglers buried a day after execution |date=June 28, 2008 |author=Agus Maryono and Suherdjoko |work=The Jakarta Post}}&lt;/ref&gt; അഞ്ചു മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം 2002-ലെ ബാലിദ്വീപിലെ ബോംബാക്രമണത്തിലെ പ്രതികളായി അമ്രോസി, ഇമാം സമുദ്ര, അലി ഘുഫ്രോൺ എന്നിവരെ അതേ സ്ഥലത്തുവച്ച് വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരാക്കി.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7718246.stm | work=BBC News | title=Bali bomb burials stoke tensions | date=November 9, 2008 | accessdate=March 27, 2010}}&lt;/ref&gt;
====മംഗോളിയ====
* മംഗോളിയയിൽ സോവിയറ്റ് നിയമത്തെ പിന്തുടർന്ന് .38 റിവോൾവറുപയോഗിച്ച് കഴുത്തിൽ വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷാ രീതിയാണ് നിലവിലുള്ളത്.&lt;ref&gt;[http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2010/01/14/le-president-mongol-veut-abolir-la-peine-de-mort_1291441_3216.html “Le président mongol veut abolir la peine de mort”], ''Le Monde'', January 14, 2009&lt;/ref&gt;
====തായ്‌വാൻ====
[[തായ്‌വാൻ|തായ്‌വാനിൽ]] ഹൃദയത്തിലേക്കോ, മസ്തിഷ്കത്തിലെ ബ്രൈൻ സ്റ്റെം എന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്കോ (പ്രതി ശരീരാവയവങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യാൻ സമ്മതിച്ചാൽ തലയിലേയ്ക്കാവും വെടി വയ്ക്കുക) ഉന്നം വച്ചുള്ള ഒറ്റ വെടി ഉപയോഗിച്ചാവും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുക. വധശിക്ഷയ്ക്കു മുൻപ് ഒരു അനസ്തേഷ്യാ മരുന്നു കൊടുത്ത് പ്രതിയെ വേദനയില്ലാതെയാക്കിയിരിക്കും. 
====തായ്ലാന്റ്====
[[തായ്ലാന്റ്|തായ്ലാന്റിൽ]] 1934 മുതൽ 2001വരെ ഒറ്റ ആരാച്ചാർ ഉറപ്പിച്ചുവച്ച മെഷീൻ ഗൺ ഉപയോഗിച്ച് പിന്നിൽ നിന്ന് വയ്ക്കുന്ന ഒറ്റ വെടി മൂലമാണ് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.correct.go.th/eng/deathpenalty.htm |title=Thailand Department of Corrections: Death Penalty&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2006-04-14 |archive-date=2006-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060414132740/http://www.correct.go.th/eng/deathpenalty.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://freepress.org/departments/display/9/2007/2627 The Free Press - Independent News Media - International Issues&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

===അയർലാന്റ്===
1916-ലെ ഈസ്റ്റർ കലാപത്തെത്തുടർന്ന് 16 റിബൽ നേതാക്കളിൽ 15 പേരെയും ബ്രിട്ടീഷ് സൈനിക നേതൃത്വം സൈനികനിയമമനുസരിച്ച് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊന്നു. പരാജയപ്പെട്ട കലാപത്തിനു ശേഷം വിമോചന നീക്കങ്ങൾക്ക് ജനപിന്തുണ ലഭിക്കാൻ കാരണം ഈ വധശിക്ഷകളാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;English, R. ''Irish Freedom'', (London, 2006), p. 264-276.&lt;/ref&gt;
===ഇസ്രായേൽ===
[[ജോർദാൻ]] 1948-ലെ [[അറബികൾ|അറബ്]] [[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രായേലി]] [[യുദ്ധം|യുദ്ധസമയത്ത്]] [[ജറുസലേം]] വളഞ്ഞപ്പോൾ കൃത്യമായി ഇസ്രായേൽ സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഷെല്ലാക്രമണം നടത്തിയത് ചാരൻ നൽകിയ വിവരമനുസരിച്ചാണോ എന്ന സംശയമുണ്ടാക്കി. ഇസ്രായേലി ഇലക്ട്രിക് കോർപറേഷനിലെ ജോലിക്കാരനായ [[Meir Tobianski|മെയിർ ടോബിയാൻസ്കി]] എന്നയാൾക്ക് ഈ ലക്ഷ്യങ്ങളെപ്പറ്റിയെല്ലാം (ആയുധ നിർമ്മാണകേന്ദ്രങ്ങൾ) വിവരമുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട് അയാളെപ്പറ്റി സംശയം ഉണ്ടായി. ടോബിയാൻസ്കിയെ കാർമൽ മാർക്കറ്റ് എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും പത്തുദിവസം തടവിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ഉത്തരവ് മറികടന്ന് തട്ടിക്കൂട്ടിയ ഒരു സൈനിക വിചാരണയ്ക്കുശേഷം ആറു പേർ ചേർന്ന ഒരു ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുമുണ്ടായി. അന്വേഷണശേഷം ടോബിയാൻസ്കി കുറ്റക്കാരനല്ലെന്ന് മരണശേഷം കണ്ടെത്തി. അദ്ദേഹത്തെ ഹെർസൽ മലയിൽ രണ്ടാമതും സംസ്കരിച്ചു. ടോബിയാൻസ്കിയുടെ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാനുള്ള ഉത്തരവ് നൽകുകയും ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡ് രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്ത ഇസ്സ്ർ ബേറി എന്ന ഓഫീസറെ നരഹത്യാക്കുതത്തിന് പിന്നീട് വിചാരണ നടത്തി. അയാൾ കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയെങ്കിലും പ്രസിഡന്റ് ചൈം വീസ്മാൻ മാപ്പുനൽകി.&lt;ref&gt;[[Nachman Ben-Yehuda]]: ''Political Assassinations by Jews: A Rhetorical Device for Justice'' (1992)&lt;/ref&gt;

===ഇറ്റലി===
[[ഇറ്റലിയിൽ|ഇറ്റലി]] 1861-ൽ രാജ്യം ഒന്നായശേഷം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ചു കൊല്ലുക എന്ന ഒറ്റ വധശിക്ഷാരീതി മാത്രമേ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. സൈനികർക്കും സാധാരണക്കാർക്കും ഇത് ബാധകമായിരുന്നു. അവസാന വധശിക്ഷ 1947 മാർച്ചിന് നടന്നു. ട്യൂറിനടുത്തുള്ള ബാസെ ഡി സ്റ്റ്യൂറ എന്ന സ്ഥലത്തു വച്ച് മോഷണവും കൊലപാതകവും നടത്തി എന്ന കുറ്റത്തിന് ഫ്രാൻസെസ്കോ ലാ ബാർബെറ, ജിയോവാനി പ്യൂലിയോ, ഗിയോവാനി ഡി'ലോഗറ്റി എന്നിവരെയായിരുന്നു അവസാനമായി വെടിവച്ചു കൊന്നത്. ഇതിനു ശേഷം പുതുതായി നിലവിൽ വന്ന റിപ്പബ്ലിക്കിലെ ഭരണഘടന രാജ്യദ്രോഹം പോലെയുള്ള ചില കുറ്റങ്ങളൊഴിച്ചുള്ള അവസരങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. 1947-നു ശേഷം ഇറ്റലിയിൽ ആരെയും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയമാക്കിയിട്ടില്ല.
2007-ൽ മരണശിക്ഷ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് ഭരണഘടന ഭേദഗതി ചെയ്തു.
===മെക്സിക്കോ===
മെക്സിക്കോയിലെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടസമയത്ത് സ്വാതന്ത്ര്യം ആവശ്യപ്പെട്ട മിഗുവേൽ ഹിഡാൽഗോ, ഹോസെ മരിയ മോറെലോസ് തുടങ്ങിയ പല ജനറൽമാരെയും സ്പെയിൻ നിയോഗിച്ച ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുകൾ വെടിവച്ച് കൊന്നിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;knownHist&quot;&gt;Known history of the Mexican Revolution&lt;/ref&gt; 1867-ൽ മാക്സിമിലിയൻ ചക്രവർത്തിയെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല ജനറൽമാരെയും സെറോ ഡെ ലാസ് കാമ്പെനാസിൽ വച്ച് എതിരാളികൾ വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;knownHist&quot;/&gt; [[മാനെ]] ഈ സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കി &quot;മാക്സിമിലിയൻ ചക്രവർത്തിയുടെ വധം&quot; എന്ന പേരിൽ വരച്ച ചിത്രങ്ങളിലൂടെ അനശ്വരമാക്കി.

ഈ രീതിയായിരുന്നു (പ്രത്യേകിച്ച് മെക്സിക്കൻ വിപ്ലവസമയത്തും ക്രിസ്റ്റെറോ യുദ്ധസമയത്തും) മെക്സിക്കോയിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്ന സാധാരണ രീതി.&lt;ref name=&quot;knownHist&quot;/&gt; ഈ കാലത്തിനു ശേഷം മരണശിക്ഷ ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിൽ 22-ൽ പെടുത്തിയ ചില കുറ്റങ്ങൾക്കു മാത്രമായി ചുരുക്കി. 2008 ജൂൺ 18-ന് മരണശിക്ഷ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://info4.juridicas.unam.mx/ijure/fed/9/23.htm?s= |title=Mexican Constitution, Article 22 |access-date=2012-06-05 |archive-date=2008-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081026021546/http://info4.juridicas.unam.mx/ijure/fed/9/23.htm?s= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===നെതർലാന്റ്സ്===
രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധസമയത്ത് ഉദ്ദേശം 3000 ആൾക്കാരെ നാസി ജർമനിയുടെ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുകൾ കൊലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വധിക്കപ്പെട്ട ചിലർ സൈനികക്കോടതിയാൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു. ചിലപ്പോൾ വഴിപോക്കരെയും മറ്റും ഭീതി പടർത്തുകയും ഭരണകൂടത്തിനെ എതിർക്കുന്നവർക്ക് മാതൃകയാവാനും വേണ്ടി പിടികൂടി വെടിവച്ച് കൊന്നിരുന്നു. ഒരു മുതിർന്ന ജർമൻ ഓഫീസറായ ഹാൻസ് ആൽബിൻ റൗട്ടർ എന്നയാൾക്കു നേരേയുണ്ടായ വധശ്രമത്തിനു ശേഷം ഏകദേശം 300 പേരെ പരസ്യമായി വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുണ്ടായി.

ഡച്ച് നാസി നേതാവായിരുന്ന ആന്റൺ മ്യൂസ്സർട്ടിനെ യുദ്ധശേഷം 1946 മേയ് 7-ന് ഹേഗിനടുത്തുവച്ച് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;&quot;Dutch Nazi Executed,&quot; ''Amarillo Globe'', May 7, 1946, p1&lt;/ref&gt;
===നോർവേ===
രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധസമയത്ത് നാസി അനുഭാവമുണ്ടായിരുന്ന നാസ്ജോണൽ സാംലിങ് എന്ന പാർട്ടിയുടെ നേതാവ് ദിഡ്കൺ ക്വിസ്ലിംഗ് എന്നയാളെ രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റത്തിന് 1946 ഒക്ടോബർ 24-ന് അകേർഷസ് കോട്ടയിൽ വച്ച് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊന്നു.&lt;ref&gt;Knudsen, Harald Franklin. I was Quisling's Secretary, Britons Publishing Co., 1967, p. 176&lt;/ref&gt;
===ഫിലിപ്പീൻസ്===
ഫെർഡിനന്റ് മാർകോസിന്റെ ഭരണകാലത്ത് മയക്കുമരുന്നു കടത്ത് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വധശിക്ഷ നൽകത്തക്ക കുറ്റമായിരുന്നു. ലിം സെങ് എന്നയാളെ ഇപ്രകാരം വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. പിന്നീട് വധശിക്ഷാരീതി വിഷം കുത്തിവയ്ക്കലായി മാറി. 2006 ജൂൺ 24-ന് പ്രസിഡന്റ് ഗ്ലോറിയ മകാപഗൽ-അറോയോ റിപ്പബ്ലിക് ആക്റ്റ് 9346 പ്രകാരം വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. വധശിക്ഷ കാത്തു കഴിഞ്ഞിരുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് പ്രതികളുടെ ശിക്ഷ ജീവപര്യന്തമാക്കി കുറയ്ക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;Sun Star Cebu. 25 June 2006. [http://www.sunstar.com.ph/static/ceb/2006/06/25/news/arroyo.kills.death.law.html Arroyo kills death law] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080617190404/http://www.sunstar.com.ph/static/ceb/2006/06/25/news/arroyo.kills.death.law.html |date=2008-06-17 }}&lt;/ref&gt;

===യുനൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സ്===
യുനൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്ന പ്രധാന രീതി ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവയ്ക്കലാണ്.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20030826141548/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE250012002?open&amp;of=ENG-ARE United Arab Emirates (UAE): Death penalty], ''Amnesty International (Urgent Action)'', April 3, 2002.&lt;/ref&gt;
===ബ്രിട്ടൻ===
ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് യുദ്ധസമയത്തും, സായുധകലാപങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വരുമ്പോഴും സൈന്യത്തിൽ കലാപമുണ്ടാകുമ്പോഴും മറ്റുമാണ്. ഇപ്പോൾ വധശിക്ഷ പൂർണമായും നിരോധിക്കപ്പെട്ടതോടൊപ്പം വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷയും ഇല്ലാതെയായി.

[[ആസ്ട്രേലിയ|ആസ്ട്രേലിയൻ]] പട്ടാളക്കാരായ ബ്രേക്കർ മോറാന്റ്, പീറ്റർ ഹാൻഡ്കോക്ക് എന്നിവരെ രണ്ടാം ബോയർ യുദ്ധത്തിനിടെ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾ ചെയ്തതിന് 1902 ഫെബ്രുവരി 27-ന് വെടിവച്ചു കൊല്ലുകയുണ്ടായി. അതിനു ശേഷം അവർക്ക് നീതിയുക്തമായ വിചാരണ നൽകപ്പെട്ടോ എന്ന സംശയമുയർന്നിട്ടുണ്ട്.

രണ്ടു ലോകമഹായുദ്ധക്കാലത്തും ടവർ ഓഫ് ലണ്ടൻ വധശിക്ഷാവേദിയായിട്ടുണ്ട്. ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധസമയത്ത് പിടികൂടപ്പെട്ട 11 ജർമൻ ചാരന്മാരെ 1914-നും 1916-നും ഇടയിൽ വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുണ്ടായി. ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധക്കാലത്ത് കൊല്ലപ്പെട്ട എല്ലാ ചാരന്മാരെയും ഈസ്റ്റ് ലണ്ടൻ സെമിത്തേരിയിലാണ് മറവു ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stephen-stratford.co.uk/wwi_spying.htm |title=British Military &amp; Criminal History in the period 1900 to 1999 -- German Spies caught in the UK during the First World War (1914-18) |access-date=2012-06-06 |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412093020/http://www.stephen-stratford.co.uk/wwi_spying.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1941 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ജർമൻ ചാരനായ ജോസഫ് ജേക്കബ്സിനെ വെടിവച്ചു കൊന്നു.

പ്രൈവറ്റ് തോമസ് ഹൈഗേറ്റ് ഒളിച്ചോട്ടക്കുറ്റത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട അവസാന ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികനാണ്. ഇദ്ദേഹത്തെ 1916-ൽ ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധ സമയത്ത് വെടിവച്ചു കൊന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ 346 സൈനികരെ ഒളിച്ചോട്ടം, ഭീരുത്വം, കൊലപാതകം തുടങ്ങിയ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരിൽ പലരും പോസ്റ്റ് ട്രോമാറ്റിക് സ്ട്രെസ്സ് ഡിസോർഡർ എന്ന അസുഖം ബാധിച്ചിരുന്നവരാകാം എന്ന അഭിപ്രായമുയർന്നിട്ടുണ്ട്. സോട്ട് അറ്റ് ഡോൺ എന്ന സംഘടനയുടെ ലക്ഷ്യം ഈ പട്ടാളക്കാർ എന്തിനാണ് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടത് എന്ന് കണ്ടെത്തുകയാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.shotatdawncampaignirl.org/ The Shot at Dawn Campaign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827160111/http://www.shotatdawncampaignirl.org/|date=2008-08-27}} The New Zealand government [[Pardon|pardoned]] its troops in 2000; the British government in 1998 expressed sympathy for the executed, and in 2006 the [[Secretary of State for Defence]] announced a full pardon for all 306 executed soldiers from the First World War.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2006/08/16/npardon16.xml The Daily Telegraph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014030325/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2006%2F08%2F16%2Fnpardon16.xml |date=2007-10-14 }}, Ben Fenton, August 16, 2006, accessed October 14, 2006&lt;/ref&gt; ഷോട്ട് അറ്റ് ഡോൺ മെമോറിയൽ ഈ പട്ടാളക്കാരുടെ ഓർമയ്ക്കായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതാണ്.
==കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ==
കല്ലെറിഞ്ഞു കൊല്ലൽ ഒരു വധശിക്ഷാ രീതിയാണ്. ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾ മറ്റൊരാൾക്കു നേരേ അയാൾ മരിക്കുന്നതുവരെ കല്ലെറിയുകയാണ് ശിക്ഷാരീതി. ആൾക്കൂട്ടത്തിലെ ഒരാളെയും [[മരണം|മരണത്തിന്]] കാരണക്കാരനായി കണ്ടെത്താനാവില്ല. പക്ഷേ കൂട്ടത്തിലെ എല്ലാവർക്കും മരണത്തിൽ നൈതികമായ പങ്കുണ്ടാവുകയും ചെയ്യും. മറ്റുള്ള വധശിക്ഷകളിലെ ആരാച്ചാരുടെ പങ്കുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മറ്റു ശിക്ഷാ രീതികളേക്കാൾ സാവധാനത്തിലാണ് ഇത് നടക്കുക. ഈ രീതിയിലുള്ള മരണം പീഡനത്തിലൂടെയാണ് നടക്കുന്നത്. 
====[[അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ]]====
[[താലിബാൻ]] സർക്കാർ നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുൻപ് തലസ്ഥാനമായ [[കാബൂൾ|കാബൂളിന്റെ]] ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ [[അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ|അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ]] പല പ്രദേശങ്ങളും യുദ്ധപ്രഭുക്കളുടെയും ഗോത്രമൂപ്പന്മാരുടെയും നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ നിയമവ്യവസ്ഥ ഓരോ പ്രദേശത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും; നേതാക്കളുടെ രാഷ്ട്രീയവും മതപരവുമായ വിശ്വാസങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ച് മാറിമറിഞ്ഞ് വന്നിരുന്നു. നിയമമില്ലാത്ത ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ കല്ലെറിഞ്ഞു കൊല്ലലും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയമായ കാരണങ്ങളാൽ പലപ്പോഴും ഇത്തരം കൊലപാതകങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. താലിബാൻ അധികാരത്തിൽ വന്നശേഷം പല കുറ്റങ്ങളുടെയും ഔദ്യോഗിക ശിക്ഷ കല്ലെറിഞ്ഞുകൊല്ലലായി മാറി. 2001-നു ശേഷം അമേരിക്കൻ അധിനിവേശത്തോടെ കോടതി വിധിക്കുന്ന വധശിക്ഷ എന്ന നിലയിൽ കല്ലെറിഞ്ഞു കൊല്ലലിന്റെ നിലനിൽപ്പ് അവസാനിച്ചു. പക്ഷേ ഇപ്പോഴും ഇത് അനൗദ്യോഗികമായി നടക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name = &quot;afghan&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.spirithit.com/index/society/more/afghan_police_probe_woman_stoning_over_adultery |title=Afghan Police Probe Woman Stoning Over Adultery |publisher=''SpiritHit News'' via [[IslamOnline.net]] |date=April 25, 2005 |accessdate=2010-09-23 |archive-date=2010-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100912113110/http://news.spirithit.com/index/society/more/afghan_police_probe_woman_stoning_over_adultery/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Hindu, &quot;Taliban stones couple to death in northern Afghanistan&quot;, Dubai, August 16, 2010, [http://www.thehindu.com/news/international/article574389.ece thehindu.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819042911/http://www.thehindu.com/news/international/article574389.ece |date=2010-08-19 }}&lt;/ref&gt; വിവാഹേതര ലൈംഗികബന്ധത്തിന് താലിബാൻ വിധിച്ച വധശിക്ഷ കുണ്ടുസ് പ്രവിശ്യയിൽ 2010 ഓഗസ്റ്റ് 15-0ന് നടക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.foxnews.com/world/2010/08/16/taliban-stone-couple-adultery-afghanistan/ | agency=Associated Press | title=Taliban Stone Couple for Adultery in Afghanistan | date=August 16, 2010 | accessdate=August 16, 2010 | work=Fox News | archive-date=2010-08-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100817225627/http://www.foxnews.com/world/2010/08/16/taliban-stone-couple-adultery-afghanistan/ | url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
====[[ഇൻഡോനേഷ്യ]]====
2009-ൽ [[ഇൻഡോനേഷ്യ|ഇൻഡോനേഷ്യയുടെ]] അകെഹ് പ്രവിശ്യയിൽ വിവാഹേതരബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരെ കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലാനുള്ള നിയമം കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;Katie Hamann [http://www.voanews.com/english/news/Acehs-Sharia-Law-Still-Controversial-in-Indonesia-80257482.html Aceh's Sharia Law Still Controversial in Indonesia] ''[[Voice of America]]'' 29 December 2009&lt;/ref&gt; ഈ നിയമം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടതായുള്ള ഒരു റിപ്പോർട്ടുകളും ഇതുവരെ പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല.
====ഇസ്രായേൽ====
പ്രാചീന ഇസ്രായേലിൽ കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ നടന്നിരുന്നു. മിഷ്ന പ്രകാരം താഴെപ്പറയുന്നവരെയാണ് കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലേണ്ടത്.&lt;ref&gt;[[Sanhedrin (tractate)|Sanhedrin]] Chapter 7, p.&amp;nbsp;53a [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Talmud/sanhedrin7.html], in Hebrew: [http://www.mechon-mamre.org/b/l/l4407.htm]&lt;/ref&gt;

&quot;കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലൽ ഈപ്പറയുന്ന പാപികൾക്ക് ബാധകമാണ് – אלו הן הנסקלין
*അമ്മയോട് ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നവൻ – הבא על האם
*അച്ഛന്റെ ഭാര്യയോട് ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നവൻ – ועל אשת האב
*മകന്റെ ഭാര്യയോട് ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നവൻ – ועל הכלה
*സ്വവർഗസംഭോഗത്തിലേർപ്പെടുന്നവൻ – ועל הזכור
*കന്നുകാലികളെ ഭോഗിക്കുന്നവൻ – ועל הבהמה
*കന്നുകാലികൾക്കു മുന്നിൽ വസ്ത്രമഴിക്കുന്ന സ്ത്രീ – והאשה המביאה את הבהמה
*ദൈവദോഷം പറയുന്നവർ – והמגדף
*വിഗ്രഹാരാധനക്കാർ – והעובד עבודת כוכבים
*കുട്ടികളെ മൊലേക്കിന് ബലി നൽകുന്നവർ – והנותן מזרעו למולך
*ആത്മാക്കളുമായി ബന്ധം പുലർത്തുന്നവർ – ובעל אוב
*മന്ത്രവാദികൾ – וידעוני
*സാബത്ത് നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നവർ – והמחלל את השבת
*അച്ഛനെയോ അമ്മയെയോ ചീത്തപറയുന്നവർ – והמקלל אביו ואמו
*വിവാഹനിശ്ചയം ചെയ്ത സ്ത്രീയെ ആക്രമിക്കുന്നവർ – והבא על נערה המאורסה
*വിഗ്രഹാരാധന നടത്താൻ മറ്റുള്ളവരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവർ – והמסית
*ഒരു പട്ടണത്തെ മുഴുവൻ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നവർ – והמדיח
*മന്ത്രവാദി (പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ) – והמכשף
*മാതാപിതാക്കളെ എതിർക്കുന്ന പുത്രൻ – ובן סורר ומורה&quot;

ജൂതമത്തിൽ ഈ ശിക്ഷാരീതി നടപ്പിലാക്കിയിരുന്ന സന്ദർഭങ്ങളെപ്പറ്റി വളരെ വിരളമായേ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ. ബൈബിളിൽ മൂന്നിടത്ത് മനുഷ്യരെ കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊന്നതിനെപ്പറ്റി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. അഞ്ചാറ് സന്ദർഭങ്ങളിൽ നിയമാനുസൃതമല്ലാതെ മനുഷ്യരെ കല്ലെറിയുന്നതായി പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. [[ജോഷ്വയുടെ പുസ്തകം]] (7, 24) എന്ന ഭാഗത്ത് [[ജെറിക്കോ]] എന്ന കനാൻകാരുടെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് മോഷ്ടിച്ച ധനം ഒളിപ്പിച്ചു വച്ചതിന് അചാൻ  (עכן)  എന്നയാളെ കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലുന്നതിന്റെ വിശദമായ പരാമർശമുണ്ട്.
====[[ഇറാഖ്]]====
2007-ൽ ദു'അ ഖലീൽ അസ്വാദ് എന്ന യസീദി പെൺകുട്ടിയെ അവളുടെ ഗോത്രക്കാർ വടക്കൻ ഇറാഖിൽ കല്ലെറിഞ്ഞു കൊന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iraq: Amnesty International appalled by stoning to death of Yezidi girl and subsequent killings |publisher=[[Amnesty International]] |date=April 27, 2007 |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE14/027/2007/en/dom-MDE140272007en.html |access-date=2021-08-18 |archive-date=2008-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080606004300/http://web.archive.org/web/20080606004300/www.amnesty.org/en/library/asset/MDE14/027/2007/en/dom-MDE140272007en.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
====[[ഇറാൻ]]====
കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ നിയമപരമാണെങ്കിലും ഇറാനിലെ ന്യായാധിപർ 2002 മുതൽ ഇത് നടപ്പാക്കുന്നത് നിറുത്തി വച്ചിരിക്കുകയാണ്. 2006-ലും 2007-ലും കല്ലെറിഞ്ഞു കൊല്ലാനുള്ള ശിക്ഷ വീണ്ടും വിധിക്കപ്പെടുകയുമുണ്ടായി. In 2008, Iran's judiciary decided to fully scrap the punishment from the books in a legislation submitted to parliament for approval.&lt;ref name=&quot;afp.google.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5iZ7aTbPW-vzYtgdxmx1O5Iok-CMQ |title=Iran to scrap death by stoning |publisher=[[Agence France-Presse|AFP]] |date=Aug 6, 2008 |accessdate=2010-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202094151/http://afp.google.com/article/ALeqM5iZ7aTbPW-vzYtgdxmx1O5Iok-CMQ |archivedate=2008-12-02 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇറാനിലെ ഇസ്ലാമിക പീനൽ കോഡ് നവീകരിച്ച് കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള ശിക്ഷ ഒഴിവാക്കാനുള്ള ശ്രമം നടന്നുവരികയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.takepart.com/news/2009/06/23/iran-parliament-plans-to-end-stoning |title=Iran Parliament Plans to End Stoning |publisher=Take Part – Inspiration to Action |author=Caroline Keichian |accessdate=2010-09-23 |archive-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710064928/http://www.takepart.com/news/2009/06/23/iran-parliament-plans-to-end-stoning |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2012-ൽ കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ടുള്ള നിയമം നിലവിൽ വന്നെങ്കിലും എന്നു മുതലാണ് അത് പ്രാബല്യത്തിൽ വരികയെന്ന് വ്യക്തമല്ല.

ആധുനികകാലത്ത് 1983-ൽ ഇസ്ലാമിക പീനൽ കോഡ് നിലവിൽ വരും വരെ ഇറാനിൽ കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. പല മുസ്ലീം മത പണ്ഠിതന്മാരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ ഇസ്ലാമികമാണെങ്കിലും ശിക്ഷ വിധിക്കാനുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ കഠിനമാണ്. വിവാഹേതര ലൈംഗിക ബന്ധമെന്ന കുറ്റം തെളിയിക്കാനാവശ്യമായ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായതുകാരണം ഈ ശിക്ഷ വളരെ വിരളമായേ നടപ്പാവുകയുള്ളൂ.

====ഗ്രീസ്====
പുരാതന [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീസിന്റെ]] ചരിത്രത്തിൽ കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലൽ നടന്ന സംഭവങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[ലൈസിഡാസ്]] എന്നയാളുടെ ശിക്ഷയെപ്പറ്റി [[ഹെറോഡോട്ടസ്]] തന്റെ ''ഹിസ്റ്ററീസ്'' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഒൻപതാം പുസ്തകത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. പുരാതന ഗ്രീക്ക് മിത്തുകളിലും കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലൽ പ്രതിപാദിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഈഡിപ്പസ് തന്റെ പിതാവിനെയാണ് താൻ വധിച്ചതെന്നറിയുമ്പോൾ തന്നെ കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലാനാവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്.
====[[നൈജീരിയ]]====
ശരീയത്ത് നിയമം മുസ്ലീങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള വടക്കൻ നൈജീരിയയിൽ നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ടത് 2000-ത്തിലാണ്. ഇതിനു ശേഷം പത്തിൽ കൂടുതൽ നൈജീരിയൻ മുസ്ലീം സ്ത്രീകളെ വിവാഹേതര ലൈംഗികബന്ധം മുതൽ സ്വവർഗഭോഗം വരെയുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്ക് കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കുകയുണ്ടായി. പക്ഷെ ഈ വധശിക്ഷകളൊന്നും നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ശിക്ഷാവിധികൾ അപ്പീൽ വാദത്തിൽ തള്ളിപ്പോവുകയോ മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളുടെ എതിർപ്പിനെത്തുടർന്ന് ജയിൽ ശിക്ഷയായി കുറയ്ക്കുകയോ ആണ് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Jacinto|first=Leela|title=Nigerian Woman Fights Stoning Death|url=http://abcnews.go.com/International/story?id=80062&amp;page=1|accessdate=8 June 2011|newspaper=ABC News International|date=18 Mar 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Gay Nigerians face Sharia death|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/6940061.stm|accessdate=8 June 2011|newspaper=BBC News|date=10 Aug 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Coleman|first=Sarah|title=Nigeria: Stoning Suspended|url=http://www.worldpress.org/Africa/1668.cfm|accessdate=8 June 2011|newspaper=World Press|date=Dec 2003}}&lt;/ref&gt;

====[[സൗദി അറേബ്യ]], [[സുഡാൻ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ====
നിയമപരമായ നടപടികളോട് കൂടിയോ അല്ലാതെയോ കല്ലെറിഞ്ഞുകൊല്ലൽ സൗദി അറേബ്യയിലും സുഡാനിലും നടക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ വന്നിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name = &quot;ISHR&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ishr.org/index.php?id=857 |title=Abolish Stoning and Barbaric Punishment Worldwide! |publisher=[[International Society for Human Rights]] |accessdate=2010-09-23 }}&lt;/ref&gt; സുഡാനിൽ കല്ലെറിഞ്ഞുകൊല്ലൽ ശിക്ഷകൾ നിയമപരമായി നടക്കാറില്ല. അപ്പീൽ കോടതിയിലോ സുപ്രീം കോടതിയിലോ അവ തള്ളിപ്പോവുകയാണ് പതിവ്.
====[[സൊമാലിയ]]====
2008 ഒക്ടോബറിൽ അയിഷോ ഇബ്രാഹിം ധുഹ്ലോ എന്ന ഒരു പെൺകുട്ടിയെ സൊമാലിയയിലെ ഒരു ഫുട്ബോൾ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ കഴുത്തുവരെ കുഴിച്ചിട്ടശേഷം ആയിരത്തോളം ആൾക്കാരുടെ സാനിദ്ധ്യത്തിൽ കല്ലെറിഞ്ഞു കൊന്നു. ഇസ്ലാമിക തീവ്രവാദികൾ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന കിസ്മായോ നഗരത്തിലെ ശരിയ കോടതിയിൽ വിവാഹേതര ലൈംഗികബന്ധക്കുറ്റം സമ്മതിച്ച ശേഷമാണ് ശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയത് എന്നായിരുന്നു വാദം. തീവ്രവാദികളുടെ വാദത്തിൽ അവൾ ശരിയ നിയമമനുസരിച്ച് ശിക്ഷ വിധിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുവത്രേ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7694397.stm|title = Somali woman executed by stoning|date = 2008-10-27|publisher = ''BBC News'' |accessdate = 2008-10-31}}&lt;/ref&gt; മറ്റു സ്രോതസ്സുകൾ നൽകിയ വിവരം പെൺകുട്ടി കരയുകയായിരുന്നുവെന്നും ദയയ്ക്കായി യാചിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നുവെന്നുമാണ്. ബലം പ്രയോഗിച്ചാണ് അവളെ കഴുത്തു വരെ കുഴിയിൽ മൂടിയതത്രേ.&lt;ref&gt;{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7708169.stm | publisher=''BBC News'' | title=Stoning victim 'begged for mercy' | date=2008-11-04 | accessdate=2010-05-24}}&lt;/ref&gt; [[ആമ്നസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ]]  എന്ന സംഘടന പിന്നീട് മനസ്സിലാക്കിയത് ആ പെൺകുട്ടിക്ക് 13 വയസ്സേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ എന്നും [[അൽ-ഷഹാബ്]] തീവ്രവാദികൾ അവളെ തടവിലാക്കുന്നതിനു മുൻപ് മൂന്നാണുങ്ങൾ അവളെ കൂട്ടബലാത്സംഗം ചെയ്തിരുന്നു എന്നുമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.amnesty.org/en/for-media/press-releases/somalia-girl-stoned-was-child-13-20081031|title = Somalia: Girl stoned was a child of 13|date = 2008-10-31|publisher = [[Amnesty International]]|accessdate = 2008-10-31|archiveurl = https://archive.today/20120718080538/http://www.amnesty.org/en/for-media/press-releases/somalia-girl-stoned-was-child-13-20081031|archivedate = 2012-07-18|url-status = live}}&lt;/ref&gt;

2009 ഡിസംബറിൽ മൊഹമ്മദ് അബുകർ ഇബ്രാഹിം എന്നയാൾ വിവാഹേതര ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു എന്ന് [[ഹിസ്ബുൾ ഇസ്ലാം]] തീവ്രവാദ സംഘടന ആരോപിച്ച് കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://www.dailymail.co.uk/news/worldnews/article-1235763/Pictured-Islamic-militants-stone-man-death-adultery-Somalia-villagers-forced-watch.html |title = Pictured: Islamic militants stone man to death for adultery in Somalia as villagers are forced to watch |date=2009-12-14 |publisher = ''[[Daily Mail]]'' |accessdate = 2009-12-14 |location=London}}&lt;/ref&gt;
===മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ===
കൊലപാതകത്തിനും മറ്റ് അക്രമങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ നിലനിർത്തിയിരിക്കുന്ന ചില രാജ്യങ്ങൾ മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാറില്ല. താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്നത് മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റാണ്.

{{flagcountry|അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|ബംഗ്ലാദേശ്}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|ബ്രൂണൈ}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|ചൈന}}&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8432351.stm|title=Akmal Shaikh told of execution for drug smuggling|date=28 December 2009|accessdate=29 December 2009 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
{{flagcountry|Taiwan|ROC}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://law.moj.gov.tw/LawClass/LawContent.aspx?PCODE=C0000008|title=毒品危害防制條例 |date=20 May 2009|accessdate=4 May 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;
{{flagcountry|EGY}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|ഇന്തോനേഷ്യ}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|ഇറാൻ}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|ഇറാഖ്}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|KWT}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|LAO}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|മലേഷ്യ}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|OMN}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|പാകിസ്താൻ}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|സൗദി അറേബ്യ}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|സിംഗപ്പൂർ}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|SOM}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|ശ്രീലങ്ക}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|THA}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|വിയറ്റ്നാം}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|ARE}}&lt;br /&gt;
{{flagcountry|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}&lt;ref&gt;[http://www.law.cornell.edu/uscode/usc_sec_18_00003591----000-.html US Code (18 U.S.C. 3591)], [[Federal Death Penalty Act of 1994]]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{flagcountry|ZWE}}

===കുട്ടിക്കുറ്റവാളികൾ===
18 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുള്ള കുറ്റവാളികൾക്ക് വധശിക്ഷ കൊടുക്കുന്നത് ഇപ്പോൾ പ്രായേണ കുറവാണ്. പ്രായപൂർത്തിയായി എന്നു കണക്കാക്കുന്നത് മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും 18 വയസാകുമ്പോഴാണ്. കുറ്റം ചെയ്യുമ്പോൾ 18 വയസ്സിനു താഴെ പ്രായമുണ്ടായിരുന്ന കുറ്റവാളികൾക്ക് 1990-നു ശേഷം ചൈന, കോംഗോ, ഇറാൻ, നൈജീരിയ, പാകിസ്താൻ, സൗദി അറേബ്യ, സുഡാൻ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, യെമെൻ എന്നീ 9 രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.internationaljusticeproject.org/juvWorld.cfm |title=Juvenile executions (except US) |publisher=Internationaljusticeproject.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726182207/https://www.internationaljusticeproject.org/juvWorld.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ചൈനയിലും&lt;!--Refer to it as PRC to avoid confusion with the ROC on Taiwan--&gt;, പാകിസ്താനിലും, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലും യെമനിലും, ഇറാനിലും ഇതിനു ശേഷം 18 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുള്ളപ്പോൾ ചെയ്ത കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് നിറുത്തലാക്കി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-facts-eng|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080709010807/http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-facts-eng|archivedate=2008-07-09|title=Amnesty International|publisher=Web.amnesty.org|accessdate=23 August 2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=autogenerated2&gt;{{cite web|url=http://www.iranwpd.com/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3066:iran-changes-law-for-execution-of-juveniles&amp;Itemid=64 |title=Iran changes law for execution of juveniles |publisher=Iranwpd.com |date=10 February 2012 |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite web |author=DigitalSecure Ltd. HyperMedia Co. Negaresh NewsRoom Ver 5.0 |url=http://ghanoononline.ir/NSite/FullStory/News/?Serv=19&amp;Id=16270 |title=ghanoononline.ir |publisher=ghanoononline.ir |accessdate=30 April 2012 |archive-date=2012-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120213111337/http://www.ghanoononline.ir/NSite/FullStory/News/?Serv=19&amp;Id=16270 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇതിനു ശേഷം 18 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുള്ളപ്പോൾ ചെയ്ത കുറ്റങ്ങൾക്ക് 61 ആൾക്കാർക്ക് വധശിക്ഷ നൽകപ്പെട്ടതായി ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |author=› List of executions since 1990 |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/executions-of-child-offenders-since-1990 |title=Amnesty International |publisher=Amnesty.org |accessdate=23 August 2010 |archiveurl=https://archive.today/20120722092245/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/executions-of-child-offenders-since-1990 |archivedate=2012-07-22 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ചൈനയിൽ നിയമം ഇതനുവദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ നടക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500152004|title=Stop Child Executions! Ending the death penalty for child offenders|publisher=Amnesty International|year=2004|accessdate=12 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071222034811/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500152004|archivedate=2007-12-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1642 നു ശേഷം അമേരിക്കയിൽ ഏകദേശം 365&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?scid=27&amp;did=203#execsus |title=Execution of Juveniles in the U.S. and other Countries |publisher=Deathpenaltyinfo.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2006-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818232426/http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?scid=27&amp;did=203#execsus |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കുട്ടിക്കുറ്റവാളികളെ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളും ഫെഡറൽ സർക്കാരും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരാക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;Rob Gallagher, [https://web.archive.org/web/20060615094320/http://users.bestweb.net/~rg/execution/JUVENILE.htm Table of juvenile executions in British America/United States, 1642–1959]&lt;/ref&gt; അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ സുപ്രീം കോടതി 16 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുള്ളവർക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ പാടില്ല എന്ന് തോംസൺ v. ഓക്ലഹോമ കേസിൽ 1988-ൽ വിധിക്കുകയുണ്ടായി.

2005-നും 2008-നും ഇടയിൽ ഇറാൻ, പാകിസ്താൻ, സൗദി അറേബ്യ, സുഡാൻ, യെമൻ, എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ കുട്ടിക്കുറ്റവാളികൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകിയിട്ടുണ്ടത്രേ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hrw.org/pub/2008/children/HRW.Juv.Death.Penalty.053008.pdf |title=HRW Report |publisher=Hrw.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2008-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113084648/http://www.hrw.org/pub/2008/children/HRW.Juv.Death.Penalty.053008.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ കൺവെൻഷൻ (കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള കൺവെൻഷൻ) 37(എ) വകുപ്പു പ്രകാരം കുട്ടികൾക്ക് ശിക്ഷ നൽകുവാൻ പാടില്ല. ഇത് സൊമാലിയയും അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളും ഒഴികെ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;UNICEF, [http://www.unicef.org/crc/index_30229.html Convention of the Rights of the Child – FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125094459/http://www.unicef.org/crc/index_30229.html |date=2016-01-25 }}: &quot;The Convention on the Rights of the Child is the most widely and rapidly ratified human rights treaty in history. Only two countries, Somalia and the United States, have not ratified this celebrated agreement. Somalia is currently unable to proceed to ratification as it has no recognised government. By signing the Convention, the United States has signaled its intention to ratify, but has yet to do so.&quot;&lt;/ref&gt; മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനുമുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സബ് കമ്മീഷൻ പറയുന്നത് കുട്ടികളെ ശിക്ഷിക്കുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര നിയമത്തിനെതിരാണെന്നാണ്. രാഷ്ട്രീയവും പൊതുവുമായ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ധാരണയിലും (International Covenant on Civil and Political Rights) ഭൂരിഭാഗം രാഷ്ട്രങ്ങളും പങ്കാളികളാണ്. ഈ ധാരണയുടെ 6.5 വകുപ്പും 18 വയസിൽ താഴെയുള്ളവരുടെ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നതിനെതിരാണ്.

==മനുഷ്യത്വത്തോടെ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ==
[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് പ്രദേശത്ത് പണ്ടൊക്കെ പരസ്യ വധശിക്ഷകൾ വളരെ വലിയ ആൾക്കൂട്ടത്തിന്റെ സാനിദ്ധ്യത്തിൽ നടക്കുന്ന മാന്യവും സൗമ്യവുമായ ചടങ്ങുകളായിരുന്നു. ഒരു സുവിശേഷസന്ദേശവും, പ്രദേശത്തെ പാതിരിമാരുടെയും രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെയും സന്ദേശങ്ങളും ആൾക്കൂട്ടം ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് കേൾക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://calebadams.org/news_article.htm Article from the ''Connecticut Courant''] (1 December 1803)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://calebadams.org/index.htm The Execution of Caleb Adams], 2003&lt;/ref&gt;

ലോകത്തിലെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലും വേദന കുറഞ്ഞതും മനുഷ്യത്വപരവുമായ വധശിക്ഷകളിലേയ്ക്ക് മാറുന്നതായാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ഫ്രാൻസ് ഗില്ലറ്റിൻ എന്ന യന്ത്രം പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനസമയത്ത് വികസിപ്പിച്ചത് ഇതിനായാണ്. ബ്രിട്ടൺ ക്വാർട്ടറിംഗ് എന്ന ശിക്ഷാരീതി പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യസമയത്ത് നിറുത്തിവച്ചു.  വീഴ്ച്ചാ ദൈർഘ്യം കുറഞ്ഞ [[തൂങ്ങിമരണം|തൂക്കിക്കൊല]] നിറുത്തലാക്കി ദൈർഘ്യം കൂടിയ തൂക്കിക്കൊല മിക്ക സ്ഥലങ്ങളിലും നിലവിൽ വന്നു. പേർഷ്യയിലെ ഷാ പീരങ്കിയിൽ നിന്ന് വെടിയുർതിർക്കുകയും, കഴുത്തു മുറിക്കുകയും മറ്റുമായ രീതികൾ കൊണ്ടുവന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://explorion.net/ride-india-across-persia-and-baluchistan/chapter-vii-ispahan-shiraz?page=3&amp;quicktabs_3=1 |title=• Travel &amp; Exploration • A Ride to India across Persia and Baluchistan • CHAPTER VII. ISPAHAN – SHIRAZ |publisher=Explorion.net |accessdate=23 February 2011}}&lt;/ref&gt; അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വൈദ്യുതക്കസേരയും ഗ്യാസ് ചേമ്പറും പോലുള്ള മനുഷ്യത്വപരമായതെന്ന് കരുതുന്ന രീതികൾ നിലവിൽ വന്നു. ഇവയെയും വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ പോലെയുള്ള രീതികൾ പുറന്തള്ളിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. പക്ഷേ ഇപ്പോഴും ചില രാജ്യങ്ങൾ വീഴ്ച്ചാ ദൈർഘ്യം കുറഞ്ഞ തൂക്കിക്കൊലയും, ശിരച്ഛേദവും, കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷയും മറ്റും നടത്താറുണ്ട്.

==വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ==
ചൈനയിൽ 747 മുതൽ 759 വരെയും ജപ്പാനിൽ 818 മുതൽ 1156 വരെയും വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eos.kokugakuin.ac.jp/modules/xwords/entry.php?entryID=1472 |title=Encyclopedia of Shinto |publisher=kokugakuin.ac.jp |accessdate=5 September 2011}}&lt;/ref&gt;

[[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിൽ]] 1395-ൽ എഴുതപ്പെട്ട ലൊല്ലാർഡിന്റെ 12 തീർപ്പുകളിൽ മരണശിക്ഷയ്ക്കെതിരായ പരസ്യപ്രസ്താവന ഉൾപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. [[തോമസ് മൂർ|സർ തോമസ് മൂറിന്റെ]] [[ഉട്ടോപ്പിയ]] എന്ന 1516-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ പുസ്തകം മരണശിക്ഷയുടെ ഗുണങ്ങളെപ്പറ്റി സംവാദരീതിയിൽ പ്രതിപാദിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഈ വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു തീർപ്പ് പുസ്തകത്തിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. 1764-ൽ പ്രസിദ്ധീകൃതമായ [[സീസർ ബെക്കാരിയ]] എന്നയാളുടെ ''Dei Delitti e Delle Pene'' (കുറ്റങ്ങളെയും ശിക്ഷകളെയും പറ്റി) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ബെക്കാരിയ പീഠനത്തിന്റെയും വധശിക്ഷയുടെ അനീതിയും സാമൂഹ്യ ഉന്നമനത്തന്നുള്ള മാർഗ്ഗം എന്ന നിലയിലുള്ള ഉപയോഗശൂന്യതയും വെളിവാക്കുന്നുണ്ട്. ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ ഹോളി റോമൻ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന ലിയോപോൾഡ് രണ്ടാമൻ ഗ്രാന്റ് ഡച്ചി ഓഫ് ടസ്കാനി എന്ന സ്ഥലത്ത് വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കി. ഇതായിരുന്നു ആധുനികകാലത്ത് വധശിക്ഷ സ്ഥിരമായി നിറുത്തലാക്കിയ ആദ്യ സംഭവം. 1786 നവംബർ 30-ന് പീനൽ കോഡ് പുതുക്കിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം വധശിക്ഷകൾ ഇല്ലാതെയാക്കി. 
[[File:Leopold II as Grand Duke of Tuscany by Joseph Hickel 1769.jpg|thumb|upright|പീറ്റർ ലിയോപോൾഡ് രണ്ടാമൻ. ഗ്രാന്റ് ഡ്യൂക്ക് ഓഫ് ടസ്കാനി. ജോസഫ് ഹിക്കൽ 1769-ൽ രചിച്ചത്]]

[[റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്]] 1849-ൽ വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കി. [[വെനസ്വേല]] 1863-ലും [[സാൻ മറിനോ]] 1865-ലും മരണശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. സാൻ മറിനോയിലെ അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത് 1468-ലായിരുന്നു. [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലിൽ]] 1852-ലും 1863-ലും വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കാൻ ശ്രമം നടന്നെങ്കിലും 1867-ലാണ് വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയത്.

[[കാനഡ|കാനഡയിൽ]] 1976-ലും, [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിൽ]] 1981-ലും, [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിൽ]] 1973-ലും, (പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ 1984 വരെ വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു) വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. 1977-ൽ [[ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടന|ഐക്യരാഷ്ട്രസംഘടനയുടെ]] പൊതുസഭ വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന കുറ്റങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറച്ചുകൊണ്ടുവരുക എന്നത് നല്ലതാണെന്ന് പ്രമേയം പാസാക്കി. അന്തിമലക്ഷ്യം വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണത്രേ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newsbatch.com/deathpenalty.htm |title=Death Penalty |publisher=Newsbatch.com |date=1 March 2005 |accessdate=23 August 2010}}&lt;/ref&gt;

1965 മുതൽ 1969 വരെ [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടനിൽ]] കൊലപാതകത്തിന് വധശിക്ഷ താൽക്കാലികമായി ഒഴിവാക്കിയതോടെ രാജ്യദ്രോഹത്തിനും അക്രമമുപയോഗിച്ചുള്ള കടൽക്കൊള്ളയ്ക്കും രാജാവിന്റെ തുറമുഖങ്ങളിൽ തീവയ്ക്കുന്നതിനും ചില യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾക്കും മാത്രമായിരുന്നു വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നത്. 1969-ൽ കൊലപാതകത്തിനുള്ള വധശിക്ഷ സ്ഥിരമായി ഒഴിവാക്കി. 1964-ലാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. സമാധാനസമയത്തുള്ള എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കും 1998-ൽ വധശിക്ഷ ഇല്ലാതെയാക്കി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stephen-stratford.co.uk/capital_hist.htm |title=History of Capital Punishment |publisher=Stephen-stratford.co.uk |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2010-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100808063231/http://www.stephen-stratford.co.uk/capital_hist.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ ആദ്യമായി വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയത് മിച്ചിഗണിലായിരുന്നു (1846 മേയ് 18-ന്).&lt;ref&gt;See Caitlin [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=micounty;cc=micounty;rgn=full%20text;idno=APK1036.0001.001;didno=APK1036.0001.001;view=image;seq=00000444 pp. 420–422]&lt;/ref&gt; അമേരിക്കയിൽ ഫർമാൻ v. ജോർജിയ കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി വധശിക്ഷ ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും ഗ്രെഗ് v. ജോർജിയ കേസിൽ ഒന്നുകൂടി വധശിക്ഷയ്ക്ക് അനുവാദം കിട്ടി. ആറ്റ്കിൻസ്  v. വിർജീനിയ കേസിൽ മാനസിക വൈകല്യമുള്ളവർക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമായി വിധിക്കപ്പെട്ടു. റോപർ v. സിമ്മൺസ് കേസിൽ കുറ്റം ചെയ്യുമ്പോൾ 18 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുണ്ടായിരുന്നവർക്ക് മരണശിക്ഷ കൊടുക്കുന്നത് ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്ന് വിധി വന്നു. 2012 ഏപ്രിൽ 25-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 17 സംസ്ഥാനങ്ങളും കൊളംബിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റും വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഏറ്റവുമവസാനം വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയ സംസ്ഥാനം കണക്ടിക്കട്ടാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cbsnews.com/8301-201_162-57421262/connecticut-repeals-death-penalty/|title=Connecticut governor signs death penalty repeal|date=25 April 2012|accessdate=25 April 2012|publisher=CBS News}}&lt;/ref&gt; 2010-ൽ നടത്തിയ ഗാലപ് പോൾ അനുസരിച്ച് 64% അമേരിക്കക്കാർ കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷയെ അനുകൂലിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-15028665 |work=BBC News | title=Troy Davis' execution and the limits of Twitter | date=23 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gallup.com/poll/144284/support-death-penalty-cases-murder.aspx |title=In U.S., 64% Support Death Penalty in Cases of Murder |publisher=Gallup.com |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

[[ഗാബൺ]] 2010 ഫെബ്രുവരിയിൽ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി.&lt;ref&gt;http://www.handsoffcain.info/archivio_news/index.php?iddocumento=15302086&amp;mover=0&lt;/ref&gt; മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ ക്രൂരവും അസാധാരണവുമായ ശിക്ഷയാണ് വധശിക്ഷ എന്ന വാദം മുന്നോട്ട് വയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ സംഘടനയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ അങ്ങേയറ്റത്തെ നിഷേധമാണ് വധശിക്ഷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty |title=Abolish the death penalty &amp;#124; Amnesty International |publisher=Amnesty.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2015-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218120607/http://www.amnesty.org/en/death-penalty |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== സിറ്റിസ് ഫോർ ലൈഫ് ഡേ ===
മരണശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ലോകമെമ്പാടും നവമ്പർ 30ന് സിറ്റിസ് ഫോർ ലൈഫ് ഡേ (ജീവന്മുഖ നഗരങ്ങളുടെ ദിനം) ആയി ആചരിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Cities_for_Life_Day|title=Cities for Life Day}}&lt;/ref&gt;.

== അനുകൂലവും പ്രതികൂലവുമായ വാദങ്ങൾ ==
വധശിക്ഷയെ അനുകൂലിച്ചും പ്രതികൂലിച്ചുമൊക്കെയായി നിരവധി സംവാദങ്ങൾ ലോകത്തെങ്ങും നടക്കുന്നുണ്ട്.
=== എതിർപ്പുകൾ ===
വധശിക്ഷയെ ശക്തമായി എതിർക്കുന്ന നിരവധി ആളുകളുണ്ട്. [[ജീവൻ]] കൊടുക്കാൻ കഴിയാത്ത മനുഷ്യന് ജീവനെടുക്കാനും അവകാശമില്ലെന്നതാണ് ഇതിൽ ചിലരുയർത്തുന്ന വാദം. [[ശിക്ഷ|ശിക്ഷയുടെ]] ലക്ഷ്യങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണ് വധശിക്ഷ എന്നും വാദമുണ്ട്. ശിക്ഷ, ഒരു [[കുറ്റവാളി|കുറ്റവാളിയെ]] നല്ല മനുഷ്യനാക്കി മാറ്റാനുള്ളതാണെന്നതാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. വധശിക്ഷയെ എതിർക്കുന്നവർ കൊലപാതകം കാരണം പ്രിയപ്പെട്ടവരെ നഷ്ടപ്പെട്ടവരെല്ലാം കുറ്റവാളിയുടെ വധശിക്ഷ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരല്ല എന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. വധശിക്ഷ പാവപ്പെട്ടവർക്കും ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കുമാണ് കൂടുതൽ കിട്ടുന്നതെന്നും ഇത് അക്രമവാസനയുള്ള ഒരു സമൂഹത്തെ ഉണ്ടാക്കുമെന്നും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെ ധ്വംസിക്കുമെന്നും വാദങ്ങളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;deathPenaltyFocus&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.deathpenalty.org/article.php?id=42|title=The High Cost of the Death Penalty|publisher=[[Death Penalty Focus]]|accessdate=27 June 2008|archive-date=2008-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080428180241/http://www.deathpenalty.org/article.php?id=42|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== പിന്തുണകൾ ===
തെറ്റു ചെയ്തവൻ ശിക്ഷ അനുഭവിക്കണം എന്ന ധാർമിക നിയമമാണു വധശിക്ഷയെ പിന്തുണക്കുവാനുള്ള പ്രധാന കാരണം. മറ്റുള്ളവർ കുറ്റം ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യത വധശിക്ഷ കുറക്കുമെന്ന് ഇതിനെ അനുകൂലിക്കുന്നവർ വാദിക്കുന്നു. ശിക്ഷകുറച്ചു കൊടുത്ത് കുറ്റസമ്മതം വാങ്ങാൻ നിയമമനുവദിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ പ്രയോജനം ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്നും വാദമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |author=James Pitkin |url=http://wweek.com/editorial/3411/10288/ |title=&quot;Killing Time&quot; &amp;#124; Willamette Week &amp;#124; January 23rd, 2008 |publisher=Wweek.com |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2008-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080124040746/http://wweek.com/editorial/3411/10288/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==മതപരമായ കാഴ്ച്ചപ്പാടുകൾ==
[[File:Taliban execute Zarmeena in Kabul in1999 RAWA.jpg|thumb|1999-ൽ ഒരു സ്ത്രീയെ താലിബാൻ സൈനികർ പരസ്യമായി വധിക്കുന്നു.]]
ലോകത്തിലെ പ്രധാന മതങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷയെപ്പറ്റി വൈവിധ്യമാർന്ന അഭിപ്രായങ്ങളാണുള്ളത്. മതവിഭാഗം, വ്യക്തിയുടെ കാഴ്ച്ചപ്പാട്, കാലഘട്ടം എന്നിങ്ങനെ വിവിധ കാര്യങ്ങൾ ഈ കാഴ്ച്ചപ്പാടുകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ട്. 
===ബുദ്ധമതം===
വധശിക്ഷയെപ്പറ്റി ബുദ്ധമതത്തിൽ ഭിന്നാഭിപ്രായമാണുള്ളത്. ജീവനെടുക്കാതിരിക്കുക എന്നത് അഞ്ച് അടിസ്ഥാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നാണ്. ധർമപാദത്തിലെ പത്താം അദ്ധ്യായം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു.

&lt;blockquote&gt;&quot;എല്ലാവർക്കും ശിക്ഷയെ പേടിയുണ്ട്; എല്ലാവർക്കും മരണഭയമുണ്ട്, നിനക്കുള്ളതു പോലെ തന്നെ. അതുകൊണ്ട് കൊല്ലുകയോ, കൊല്ലാൻ കാരണമാവുകയോ ചെയ്യരുത്.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/kn/snp/snp.2.14.irel.html |title=Dhammika Sutta: Dhammika |publisher=Accesstoinsight.org |date=11 July 2010 |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

ധർമപാദത്തിലെ അവസാനത്തെ അദ്ധ്യായമായ ഇരുപത്താറാം അദ്ധ്യായത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു, &quot;ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുകയും എല്ലാ ജീവികളോടും അക്രമം അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തവനെ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണൻ എന്ന് വിളിക്കും. അയാൾ കൊല്ലുകയോ മറ്റുള്ളവരെ കൊല്ലാൻ സഹായിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല.&quot; പ്രധാനമായും പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിലെ ബുദ്ധമതക്കാർ ഈ വാക്യങ്ങൾ വധശിക്ഷയിലേയ്ക്ക് നയിക്കുന്ന എല്ലാ നിയമനടപടികൾക്കും എതിരായ പ്രബോധനമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഈ വാക്യങ്ങളുടെ അർത്ഥത്തെപ്പറ്റി ഏകാഭിപ്രായമില്ല. ചരിത്രപരമായി ബുദ്ധമതം രാജ്യത്തിലെ ഔദ്യോഗിക മതമായ രാജ്യങ്ങൾ മിക്കവയും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നവയായിരുന്നു. ജപ്പാനിൽ കുറച്ചു വർഷങ്ങൾ വധശിക്ഷ സാഗ ചക്രവർത്തിക്കുശേഷം നിറുത്തിവയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നതാണ് ഇതിനൊരപവാദം. ജപ്പാനിൽ ഇപ്പോഴും വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ട്. അടുത്തകാലത്തായി ചില നിയമ മന്ത്രിമാർ മതപരമായ കാരണങ്ങളാൽ വധശിക്ഷയ്ക്കുള്ള ഉത്തരവിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കാൻ മതവിശ്വാസം കാരണം വിസമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7694483.stm |title=Japan hangs two more on death row (see also paragraph 11) |publisher=BBC News |date=28 October 2008 |accessdate=23 August 2010}}&lt;/ref&gt; ഭൂട്ടാൻ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയെങ്കിലും തായ്ലാന്റ് ഇപ്പോഴും തുടരുന്നുണ്ട്.

ബുദ്ധമതത്തിലെ പല കഥകളും കൊലപാതകികളുടെ പുനരധിവാസത്തെയും മറ്റും പ്രതിപാദിക്കുന്നവയാണ്. അംഗുലീമാലയുടെ കഥ ഉദാഹരണം.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Thai Buddhist perspective on the death penalty|url=http://deathpenaltythailand.blogspot.com/2008/07/thai-buddhist-perspective-on-death.html|work=Seminar of Monks at  Mahachulalongkorn Buddhist University, Chiangmai|publisher=Death Penalty Thailand}}&lt;/ref&gt;

തായ്ലാന്റിലെ ചില സന്യാസിമാർ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കണമെന്ന് വാദിക്കുമ്പോൾ ചിലരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അത് കഴിഞ്ഞ ജന്മത്തിലെ പാപങ്ങളുടെ ഫലമായതിനാൽ തുടരുന്നതിൽ കുഴപ്പമില്ല എന്നുമാണ്.  
&lt;ref&gt;{{cite web|title=Second Seminar on Buddhist Perspectives on Death Penalty|url=http://deathpenaltythailand.blogspot.com/2008/07/second-seminar-on-buddhist-perspectives.html|work=seminar of monks at Wat Mahasawatnakphutaram in Ubon Ratchathani|publisher=Death Penalty in Thailand|accessdate=16 April 2012}}&lt;/ref&gt;

അശോകന്റെ ശാസനങ്ങളിൽ ജീവനോടുള്ള ബഹുമാനം നിഴലിക്കുന്നുണ്ട്. രാജാവ് മൃഗങ്ങളെ ബലികൊടുക്കുന്നത് നിറുത്തിയതിനാൽ മിക്ക ആൾക്കാരും ആ പാത പിന്തുടർന്നിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Edicts of Ashoka: Respect for animal life|url=http://en.wikipedia.org/wiki/Edicts_of_Ashoka#Respect_for_animal_life|publisher=Wikipedia}}&lt;/ref&gt; അശോകചക്രവർത്തി വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ടവർക്ക് ശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നതിനു മുൻപുള്ള കാലയളവ്, ജീവൻ തിരികെക്കിട്ടാനപേക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടി, അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസരം നൽകാൻ  നീട്ടിക്കൊടുത്തിരുന്നു. .&lt;ref&gt;{{cite web|title=Edicts of Ashoka: Kindness to prisoners|url=http://en.wikipedia.org/wiki/Edicts_of_Ashoka#Kindness_to_prisoners|publisher=Wikipedia}}&lt;/ref&gt;

പാലി ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വധശിക്ഷയെക്കുറിച്ച് പല അഭിപ്രായങ്ങളാണുള്ളത്. അക്രമം സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ചാവണമെന്നും അതെപ്പറ്റി ചർച്ചയാവാമെന്നുമാണ് ഒരു പക്ഷം. രാജാവ് കൊടുക്കുന്ന ശിക്ഷകളും യുദ്ധങ്ങളും ചിലപ്പോൾ ന്യായീകരിക്കാവുന്നതാണ്. മറുപക്ഷത്ത് ധർമ്മ (ധർമം) സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ച് മാറാവുന്നതല്ല. വധശിക്ഷയും യുദ്ധവും മറ്റെന്തെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള അക്രമവും ഇതനുസരിച്ച് അനുവദനീയമല്ല.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Collins|first=Steven|title=Nirvana and other Buddhist Felicities: Utopias of the Pali imaginaire|year=1998|publisher=Cambridge University Press|pages=419–420|url=http://books.google.co.th/books/about/Nirvana_and_Other_Buddhist_Felicities.html?id=Z2go_y5KYyoC&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt;

മനുഷ്യലോകത്ത് ഈ രണ്ടുതരത്തിലുള്ള ധർമങ്ങൾ തമ്മിൽ സ്ഥിരമായ ഉരസലുകളുണ്ടാവും.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Collins|first=Steven|title=Nirvana and other Buddhist Felicities: Utopias of the Pali imaginaire|year=1998|publisher=Cambridge University Press|pages=486–487|url=http://books.google.co.th/books/about/Nirvana_and_Other_Buddhist_Felicities.html?id=Z2go_y5KYyoC&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt;

===ക്രിസ്തുമതം===
ക്രിസ്തുമതത്തിൽ വധശിക്ഷയെപ്പറ്റിയുള്ള കാഴ്ച്ചപ്പാടുകൾ പൂർണമായ എതിർപ്പുമുതൽ അനുകൂല നിലപാടുകൾ വരെ (പഴയനിയമത്തെ ആധാരമാക്കി) മാറിമറിഞ്ഞ് കാണുന്നുണ്ട്.

യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ ഉപദേശം &quot;ഒരു കരണത്തടിച്ചാൽ മറുകരണം കാണിക്കുക&quot; എന്നാണെന്നാണ് [[ലൂക്കാ എഴുതിയ സുവിശേഷം|ലൂക്കാ എഴുതിയ സുവിശേഷത്തിലും]] [[മത്തായി എഴുതിയ സുവിശേഷം|മത്തായി എഴുതിയ സുവിശേഷത്തിലും]] രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.  കല്ലെറിഞ്ഞു കൊല്ലാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട വേശ്യയുടെ കഥയും ഈ ഉപദേശവും കായികമായ പ്രതികാരത്തിനെതിരാണെന്നാണ് പൊതുവിശ്വാസം. മിക്ക പണ്ഡിതരും വേശ്യയുടെ കഥ [[യോഹന്നാൻ എഴുതിയ സുവിശേഷം|യോഹന്നാൻ എഴുതിയ സുവിശേഷത്തിന്റെ]] ആദ്യരൂപത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്ന അഭിപ്രായമുള്ളവരാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web | title = NETBible: John 7 | publisher = Bible.org | url = http://net.bible.org/bible.php?book=Joh&amp;chapter=7#n139 | accessdate =17 October 2009}}  See note 139 on that page.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last = Keith | first = Chris | title = Recent and Previous Research on the ''Pericope Adulterae'' (John 7.53—8.11) | journal = Currents in Biblical Research | volume = 6 | issue = 3 | pages = 377–404 | year = 2008 | doi = 10.1177/1476993X07084793 | ref = harv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oxford&quot;&gt;'Pericope adulterae', in FL Cross (ed.), ''The Oxford Dictionary of the Christian Church'', (New York: [[Oxford University Press]], 2005).&lt;/ref&gt;) ചില ക്രിസ്ത്യാനികൾ [[റോമാക്കാർക്കെഴുതിയ ലേഖനം|റോമാക്കാർക്കെഴുതിയ ലേഖനത്തിലെ]] 13:3-4 വരികൾ മരണശിക്ഷയെ അനുകൂലിക്കുന്നവയാണെന്ന് കരുതുന്നു. എന്നാൽ, യേശുവിന്റെ സമാധാന സന്ദേശം സ്വകാര്യ നൈതികതയെ മാത്രമേ ബാധിക്കൂ എന്നും കുറ്റങ്ങൾക്ക് ശിക്ഷ കൊടുക്കാനുള്ള സർക്കാറിന്റെ ശേഷിയെ ബാധിക്കില്ല എന്നും വിശ്വസിക്കുന്നവരാണ് പല ക്രിസ്ത്യാനികളും.

പഴയനിയമത്തിലെ [[ലേവ്യർ|ലേവ്യപുസ്തകത്തിൽ]] 20:2-27 വരികൾ വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന കുറ്റങ്ങളെ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ ഭാഗത്തെപ്പറ്റി ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ നിലപാടുകൾ വൈവിധ്യമുള്ളതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.religioustolerance.org/exe_bibl2.htm |title=What The Christian Scriptures Say About The Death Penalty – Capital Punishment |publisher=Religioustolerance.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2017-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011070831/http://www.religioustolerance.org/exe_bibl2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;nowiki&gt;ആറാമത്തെ കൽപ്പനയെ ''നീ കൊല്ലരുത്&quot; എന്നും &quot;നീ കൊലപാതകം നടത്തരുത്&quot; എന്നും വായിക്കുന്നവരുണ്ട്. ക്രിസ്ത്യാനികൾ പൊതുവിൽ ഇക്കാര്യത്തിൽ സ്വന്തം തീരുമാനമാണെടുക്കുന്നത്&lt;/nowiki&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/christianethics/capitalpunishment_1.shtml |title=BBC – Religion &amp; Ethics – Capital punishment: Introduction |publisher=BBC |date=3 August 2009 |accessdate=23 February 2011}}&lt;/ref&gt;
====റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭ====
[[തോമസ് അക്വിനാസ്|തോമസ് അക്വിനാസിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് ഒരു താക്കീത് എന്ന നിലയിൽ സ്വീകാര്യതയുണ്ട്. പ്രതികാരം എന്ന നിലയിൽ ഇത് സ്വീകാര്യമല്ലതാനും. റോമൻ മതവീക്ഷണത്തിൽ ഈ നിലപാടിന്റെ വിശദീകരണം ഇതാണ്.

&lt;blockquote&gt;കുറ്റം ചെയ്യാത്തവരെ സംരക്ഷിക്കാനും കുറ്റം ചെയ്യുന്നവരെ ശിക്ഷിക്കാനും നിയമപരമായ കൊലയ്ക്ക് സർക്കാരിന് അവകാശമുണ്ട്. ഈ അവകാശം ന്യായമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന അധികാരി കൊല നടത്തുകയല്ല, മറിച്ച് കൊല നടത്താതിരിക്കാനുള്ള കൽപ്പനയെ അനുസരിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. മനുഷ്യന്റെ ജീവന് രക്ഷയും സംരക്ഷണവും നൽകുകയാണ് കൊലയ്ക്കെതിരായ കൽപ്പനയുടെ ലക്ഷ്യം. അക്രമത്തെ അടിച്ചമർത്തുക വഴി അധികാരികൾ ഇതാണ് ചെയ്യുന്നത്. ദാവീദിന്റെ വചനങ്ങൾ ഇത് കാണിക്കുന്നു: ''രാവിലെ ഞാൻ പോക്കിരികളെ വധിക്കുന്നു, ദൈവത്തിന്റെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് അനീതിയുണ്ടാക്കുന്നവരെ തുടച്ചു നീക്കാനാണ് ഞാനത് ചെയ്യുന്നത്''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cin.org/users/james/ebooks/master/trent/tcomm05.htm |title=THE CATECHISM OF TRENT: The Fifth Commandment |publisher=Cin.org |accessdate=2010-08-23}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

കുറ്റവാളിയിൽ നിന്ന് സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ അതേ ഒരു മാർഗ്ഗമുള്ളൂ എങ്കിൽ മാത്രമേ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാവൂ എന്നാണ് പോപ്പ് ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. ഇപ്പോൾ അത്തരത്തിലുള്ള ആവശ്യം നിലവിലില്ല എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;[http://www.vatican.va/edocs/ENG0141/__PP.HTM Papal encyclical, Evangelium Vitae], 25 March 1995&lt;/ref&gt; കാറ്റക്കിസം ഓഫ് കത്തോലിക് ചർച്ചിൽ ഈ കാഴ്ച്ചപ്പാട് എടുത്തു പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;Assuming that the guilty party's identity and responsibility have been fully determined, the traditional teaching of the Church does not exclude recourse to the death penalty, if this is the only possible way of effectively defending human lives against the unjust aggressor.&lt;/ref&gt; ഇത് വിശ്വാസികൾ സ്വീകരിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധമില്ല എന്ന കർദിനാൾ റാറ്റ്സിംഗറും (നിലവിലെ പോപ്പ്) അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

====മറ്റ് സഭകൾ====
എല്ലാവിധ വധശിക്ഷകളെയും എതിർക്കുന്ന ആദ്യ അമേരിക്കൻ സഭയായിരുന്നു ക്വേക്കർ സഭ. സതേൺ ബാപ്റ്റിസ്റ്റുകൾ നീതിയുക്തമായ രീതിയിൽ കൊലപാതകികൾക്കും രാജ്യദ്രോഹികൾക്കും വധശിക്ഷ കൊടുക്കുന്നതിനെ അനുകൂലിക്കുന്നു. ഇത് പ്രതികാരം എന്ന നിലയിലേയ്ക്കോ മനുഷ്യർ തമ്മിൽ പക്ഷപാതം കാണിക്കുന്ന രീതിയിലേക്കോ താഴാൻ പാടില്ല.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sbc.net/resolutions/amResolution.asp?ID=299|title=SBC Resolution: On Capital Punishment|accessdate=26 October 2010|publisher=Southern Baptist Convention|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720165331/http://www.sbc.net/resolutions/amResolution.asp?ID=299|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ആംഗ്ലിക്കൻ സഭയും എപിസ്കോപ്പാലിയൻ സഭയും മനുഷ്യന്റെ അഭിമാനം സംരക്ഷിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ശിക്ഷകൾ മരണശിക്ഷയ്ക്ക് പകരമായി നൽകണമെന്ന അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;Lambeth Conference of Anglican Bishops, 1988, Resolution 33, paragraph 3. (b), found at [http://www.lambethconference.org/resolutions/1988/1988-33.cfm Lambeth Conference official website page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307222806/http://lambethconference.org/resolutions/1988/1988-33.cfm |date=2016-03-07 }}. Retrieved July 16, 2008.&lt;/ref&gt; മെതോഡിസ്റ്റ് സഭ മരണശിക്ഷയെ എതിർക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archives.umc.org/interior_print.asp?ptid=4&amp;mid=1070 |title=The United Methodist Church: Capital Punishment |publisher=Archives.umc.org |accessdate=23 August 2010}}&lt;/ref&gt; പാവപ്പെട്ടവർക്കും വിദ്യാഭ്യാസമില്ലാത്തവർക്കും ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കുമാണ് ഈ ശിക്ഷ കൂടുതൽ കിട്ടുന്നതെന്നും മെതോഡിസ്റ്റ് സഭ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archives.umc.org/interior.asp?ptid=1&amp;mid=2211 |title=The United Methodist Church: Official church statements on capital punishment |publisher=Archives.umc.org |date=6 November 2006 |accessdate=23 February 2011}}&lt;/ref&gt;

ഇവാഞ്ചലിക്കൽ ലൂതറൻ സഭയുടെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട് വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.elca.org/socialstatements/deathpenalty/ |title=ELCA Social Statement on the Death Penalty |publisher=Elca.org |date=4 September 1991 |accessdate=23 August 2010}}&lt;/ref&gt; മോർമോൺ സഭ വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരോ അനുകൂലമോ ആയ നിലപാടെടുക്കുന്നില്ല. സഭയുടെ സ്ഥാപകൻ വധശിക്ഷയെ അനുകൂലിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Harvtxt|Roberts|1902|p=435}}.&lt;/ref&gt; However, today the church officially state it is a &quot;matter to be decided solely by the prescribed processes of civil law.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/public-issues/capital-punishment |title=The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints: Public Issues |publisher=Newsroom.lds.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2010-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100804233701/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/public-issues/capital-punishment |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കമ്യൂണിറ്റി ഓഫ് ക്രൈസ്റ്റ് എന്ന സഭ വധശിക്ഷയെ എതിർക്കുന്നു.&lt;ref&gt;RLDS World Conference, Resolution 1273, Adopted April 8, 2000, entitled &quot;Healing Ministry and Capital Punishment&quot; found online at [http://www.cofchrist.org/peace/statements/cptlpunish.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505113238/http://www.cofchrist.org/peace/statements/cptlpunish.asp |date=2012-05-05 }}.  Retrieved March 2, 2011.&lt;/ref&gt;

പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് സഭകളുടെ ആദ്യകാല നേതാക്കന്മാർ പലരും വധശിക്ഷയെ അനുകൂലിച്ചിരുന്നു ([[മാർട്ടിൻ ലൂഥർ]], [[ജോൺ കാൽവിൻ]] എന്നിവർ ഉദാഹരണം). ലൂതറൻ സഭ ഇതിനെ അനുകൂലിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20060915114705/http://www.equip.org/free/CP1303.htm] https://web.archive.org/web/20061214111249/http://www.equip.org/free/CP1304.htm&lt;/ref&gt; മെമ്മോണൈറ്റ്സ്, ബ്രദറൻ സഭ, ഫ്രണ്ട്സ് എന്നീ സഭകൾ ആദ്യകാലം മുതൽക്കേ വധശിക്ഷയെ എതിർത്തിരുന്നു.

കിഴക്കൻ ഓർത്ത്ഡോക്സ് ക്രിസ്തുമതം വധശിക്ഷയെ ഔദ്യോഗികമായി എതിർക്കുകയോ അനുകൂലിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mospat.ru/en/documents/social-concepts/ix/ |title=The Basis of the Social Concept, IX. 3 |publisher=Mospat.ru |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2012-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504080042/http://www.mospat.ru/en/documents/social-concepts/ix/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഈസോട്ടറിക് സഭകളിൽപ്പെട്ട റോസിക്രൂസിയൻ ഐക്യദാർഢ്യസഭ എല്ലാത്തരം വധശിക്ഷകളെയും എതിർക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Heindel, Max (1910s), ''The Rosicrucian Philosophy in Questions and Answers – Volume II: [http://www.rosicrucian.com/2qa/2qaeng02.htm#question33 Question no.33: Rosicrucian Viewpoint of Capital Punishment]'', ISBN 0-911274-90-1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Rosicrucian Fellowship: ''[http://www.rosicrucian.com/zineen/pamen032.htm Obsession, Occult Effects of Capital Punishment]''&lt;/ref&gt;

===ഹിന്ദുമതം===
[[File:Criminal executed by an elephant,.jpg|thumb|150px|ബറോഡ രാജ്യത്ത് കുറ്റവാളിയെ ആനയെ ഉപയോഗിച്ച് വധിക്കുന്നു.]]
വധശിക്ഷയെ എതിർക്കുകയും അനുകൂലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വിചാരധാരകൾ ഹിന്ദുമതത്തിലുണ്ട്. ഹിന്ദുമതം അഹിംസ പഠിപ്പിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ ആത്മാവിനെ കൊല്ലാൻ സാധിക്കില്ല എന്നും ജഡമായ ശരീരം മാത്രമാണ് നശിക്കുന്നതെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു. ധർമശാസ്ത്രത്തിലും അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിലും കൊലപാതകം ഉൾപ്പെടെയുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ വിധിക്കുന്നുണ്ട്.
===ഇസ്ലാം മതം===

സൗദി അറേബ്യയിലേതുപോലുള്ള ചിലതരം ഇസ്ലാമിക നിയമങ്ങൾ വധശിക്ഷ ചില കുറ്റങ്ങൾക്ക് നിർബന്ധമായി വിധിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇസ്ലാമിക രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിൽ വധശിക്ഷയുടെ കാര്യത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. കൊലപാതകത്തിനെയും ഒരു സിവിൽ കുറ്റമായാണ് ഇസ്ലാം കാണുന്നത്. വധിക്കപ്പെട്ടയാളുടെ ബന്ധുക്കൾക്ക് ചോരപ്പണം വാങ്ങി ശിക്ഷ ഇളവു നൽകാനുള്ള അധികാരമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/eb/article-9020149/capital-punishment |title=capital punishment – Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |accessdate=23 August 2010}}&lt;/ref&gt;

ഒരു വ്യക്തിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ വധശിക്ഷ ഇസ്ലാം മതത്തിൽ അനുവദനീയമല്ല.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kashifshahzada.com/2010/11/20/why-the-death-penalty-is-un-islamic |title=Why The Death Penalty is un-Islamic? – Kashif Shahzada 2010 |accessdate=20 November 2010 |archive-date=2010-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101202000306/http://kashifshahzada.com/2010/11/20/why-the-death-penalty-is-un-islamic/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ജൂതമതം===

ഔദ്യോഗികമായി ജൂതമതം വധശിക്ഷയെ അംഗീകരിക്കുന്നുവെങ്കിലും കുറ്റം തെളിയിക്കാനാവശ്യപ്പെടുന്ന നിബന്ധനകളുടെ കാഠിന്യം കാരണം ഫലത്തിൽ മരണശിക്ഷ നിരോധിതമാണ്.&lt;ref&gt;[[Babylonian Talmud]] [[Sanhedrin (tractate)|Sanhedrin]]&lt;/ref&gt; ക്രിസ്തുവർഷം 30-ൽ സാൻഹെഡ്രിൻ എന്ന ന്യായാധിപസഭ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. മരണശിക്ഷ നൽകാൻ യോഗ്യത ദൈവത്തിനു മാത്രമാണ് എന്നാണ് ഇതിന്റെ ന്യായം.&lt;ref&gt;[[Jerusalem Talmud]] (Sanhedrin 41 a)&lt;/ref&gt;

== വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ ==
=== വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ===
[[ചൈന]], [[ഇറാൻ]] , [[സൗദി അറേബ്യ]], [[പാകിസ്താൻ]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] , [[ഇറാഖ്‌]],[[ഇന്ത്യ]] തുടങ്ങി 58-ഓളം രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-05-01 |archive-date=2015-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218120607/http://www.amnesty.org/en/death-penalty |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2007-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയ രാജ്യങ്ങൾ
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! രാജ്യം !! എണ്ണം
|-
| [[ചൈന]]|| 470+
|-
| [[ഇറാൻ]] || 317+
|-
| [[സൗദി അറേബ്യ]]|| 143+
|-
| [[പാകിസ്താൻ]]|| 135+
|-
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] || 42
|-
| [[ഇറാഖ്‌]]|| 33+
|-
| colspan=3 | ആംനസ്‌റ്റി ഇന്റർ‌നാഷനൽ - ലഭ്യമായ വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം &lt;ref name=Amnesty2007figs&gt;{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2008/en/b43a1e5a-ffea-11dc-b092-bdb020617d3d/act500012008eng.html|title=Death Sentences and Executions in 2007|work=[[Amnesty International]] website|accessdate=2008-04-15|archiveurl=https://archive.today/20120728231829/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2008/en/b43a1e5a-ffea-11dc-b092-bdb020617d3d/act500012008eng.html|archivedate=2012-07-28|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|}

=== വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ പ്രദേശങ്ങൾ ===
[[യൂറോപ്യൻ യൂനിയൻ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസീലാന്റ്]], [[കാനഡ]] തുടങ്ങി 135-ഓളം രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിലവിലില്ല.
== ഇതും കാണുക ==
*[[ജീവപര്യന്തം തടവ്]]
== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

[[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ]]
[[വർഗ്ഗം:ശിക്ഷകൾ]]</text>
      <sha1>p20xc34u2c0a1173ivb9buqm0v6193h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സഹ്രാവി അറബ് ഡെമോക്രാറ്റിക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15849</id>
    <revision>
      <id>4682929</id>
      <parentid>3646945</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T03:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11054" sha1="o3gcbv9pap3ea0lm01l7s7nv8x6l69q" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Sahrawi Arab Democratic Republic}}
{{Infobox country
|native_name = &lt;span style=&quot;line-height:1.33em;&quot;&gt;{{lang|ar|الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية}}&lt;br /&gt;''അൽ-ജുമുറിയ്യ അൽ-അറബിയ്യ അശ്-ശഹ്രാവിയ്യ അദ്-ദിമുഖ്രാത്തിയ്യ''&lt;br /&gt;República Árabe Saharaui Democrática (സ്പാനിഷ്)
|conventional_long_name = സഹ്രാവി അറബ് ഡെമോക്രാറ്റിക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക്
| common_name              = സഹ്രാവി അറബ് ഡെമോക്രാറ്റിക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക്
| image_flag               = Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg
| image_coat               = Coat of arms of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg
| image_map                = Location Western Sahara AU Africa.svg
| map_caption              = ആഫ്രിക്കയുടെ ഭുപടത്തിൽ സഹ്രാവി അറബ് ഡെമോക്രാറ്റിക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ സ്ഥാനം കടും നീലയിൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
| national_motto           = {{lang|ar|حرية ديمقراطية وحدة}}{{nbsp|2}}&lt;small&gt;([[അറബി]])&lt;br/&gt;&quot;സ്വാതന്ത്ര്യം, ജനാധിപത്യം, ഐക്യം&quot;&lt;/small&gt;
| national_anthem          = &quot;[[Yā Banīy As-Saharā|യാ ബനിയ് അസ്-സഹാറാ]]&quot;&lt;br /&gt;''സഹാറയുടെ മക്കളേ''
| official_languages       = [[അറബി]], [[സ്പാനിഷ്]]&lt;ref&gt;http://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2004_2009/documents/cr/471/471192/471192fr.pdf&lt;/ref&gt;
|languages_type = സംസാരഭാഷകൾ
|languages = [[Hassānīya language|ഹസ്സനിയ അറബി]], [[Berber languages|ബെർബെർ ഭാഷകൾ]], [[Spanish language|സ്പാനിഷ്]].&lt;ref&gt;Cf. Pilar Candela Romero, [http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_3.pdf «El español en los compamentos de refugiados saharauis (Tinduf, Argelia)»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161226150735/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_3.pdf |date=2016-12-26 }}.&lt;/ref&gt;
| demonym                  = [[Sahrawi people|സഹ്രാവി]]
| capital                  = [[El Aaiún|എൽ ആയുൺ]]&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;Article 4 of the Sahrawi constitution.&lt;/ref&gt; &amp;nbsp;(പ്രഖ്യാപിതം, നിലവിൽ മൊറോക്കൻ ഭരണത്തിലാണ്)&lt;br /&gt;[[Bir Lehlou|ബിർ ലെഹ്ലു]], [[Sahrawi refugee camps|സഹ്രാവി ദുരിതാശ്വാസക്യാമ്പുകൾ]] (ഭരണപരം)
|latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW=
| government_type          = [[Single party state|ഏകകക്ഷിഭരണം]]&lt;ref&gt;Article 32 of the SADR constitution: ''The [[Polisario]] is the sole political formation allowed for Sahrawis to exercise politics until complete independence''{{cite web|last=SADR|title=Constitution of the SADR|url=http://www.rasd-state.ws/babtani.htm|accessdate=19 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071111161544/http://www.rasd-state.ws/babtani.htm|archivedate=2007-11-11|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| leader_title1            = [[President of the Sahrawi Arab Democratic Republic|പ്രസിഡണ്ട്]]
| leader_name1             = [[Mohamed Abdelaziz|മുഹമ്മദ് അബ്ദെൽഅസീസ്]]
| leader_title2            = [[Prime Minister of the Sahrawi Arab Democratic Republic|പ്രധാനമന്ത്രി]]
| leader_name2             = [[Abdelkader Taleb Oumar|അബ്ദെൽകന്ദർ താലെബ് ഔമർ]]
| legislature               = [[Sahrawi National Council|സഹ്രാവി ദേശിയസഭ]]
| area_rank                = 83-ആമത്
| area_magnitude           = 1 E11
| area_km2                 = 266,000
| area_sq_mi               = 102,703
| percent_water            = നിസ്സാരം
| population_estimate      = 1,00,000 അല്ലെങ്കിൽ 5,00,000&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| population_estimate_year = 2010 സെപ്റ്റംബർ
| population_estimate_rank = 182-ആമത്
| population_census        =
| population_census_year   =
| population_density_km2   = 1.9
| population_density_sq_mi = 4.9
| population_density_rank  = 236-ആമത്
| currency                 = [[Algerian dinar|അൾജീരിയൻ ദിനാർ]] &lt;small&gt;(പ്രഥമദൃഷ്യാ)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Au coeur du Polisario|url=http://www.telquel-online.com/329/couverture_329.shtml|publisher=Telquel|access-date=2012-08-01|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225202923/http://www.telquel-online.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Sahrawi Peseta|സഹ്രാവി പെസെറ്റ]] &lt;small&gt;(സൂചനാത്മകം)&lt;/small&gt;
| GDP_PPP_year             =
| GDP_PPP                  =
| GDP_PPP_rank             =
| GDP_PPP_per_capita       = തിട്ടമില്ല
| GDP_PPP_per_capita_rank  =
| HDI_year                 =
| HDI                      =
| HDI_rank                 =
| HDI_category             = &lt;font color=&quot;#FFCC00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
| sovereignty_type         = തർക്കത്തിൽ
| sovereignty_note         = [[Morocco|മൊറോക്കോയുമായി]]
| established_event1       = [[Western Sahara|പശ്ചിമ സഹാറ]]&lt;br/&gt;{{nbsp|3}}{{nowrap|[[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിൽ]] നിന്ന് മോചിതമായി}}
| established_date1        = &lt;br/&gt;1975 [[നവംബർ 14]]
| established_event2       = രാജ്യപ്രഖ്യാപനം
| established_date2        = 1976 [[ഫെബ്രുവരി 27]]
| established_event3       = നിലവിൽ
| established_date3        = അവകാശപ്പെടുന്ന ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ 80% മൊറോക്കൻ നിയന്ത്രണത്തിൽ ആ രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കൻ പ്രവിശ്യയായി തുടരുന്നു.
| time_zone                = [[Coordinated Universal Time|യു.ടി.സി.]]
| utc_offset               = +0
| time_zone_DST            =
| utc_offset_DST           =
| cctld                    = [[.eh]] മാറ്റിവച്ചിരിക്കുന്നു
| footnotes                = &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; എസ്.ഡി.എ.ആർ. സർക്കാർ [[അൾജീരിയ|അൾജീരിയയിലെ]] [[Tindouf|ടിൻഡോഫ്]] അഭയാർത്ഥികേന്ദ്രങ്ങളാസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പശ്ചിമസഹാറയിലെ [[Moroccan Wall|മൊറോക്കൻ മതിലിനു]] കിഴക്കുള്ള ഭാഗങ്ങൾ സ്വതന്ത്രമേഖല എന്ന പേരിൽ അവർ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. [[Bir Lehlou|ബിർ ലെഹ്ലു]] ഈ മേഖലക്കകത്താണ്.&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; പശ്ചിമസഹാറ മൊത്തം തങ്ങളുടേതാണെന്നാണ് എസ്.ഡി.എ.ആർ. അവകാശപ്പെടുന്നത്.&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; അവസാനം ജനസംഖ്യാകണക്കെടുപ്പ് നടന്ന 1975 മുതലുള്ള ജനസംഖ്യാവർദ്ധനവിന്റെ താരതമ്യപഠനമനുസരിച്ച് പശ്ചിമസഹാറയിലെ ഏകദേശജനസംഖ്യയാണ് 500,000. അൾജീരിയയിലെ ടിൻഡോഫ് പ്രവിശ്യയിലെ അഭയാർത്ഥികേന്ദ്രങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണമാണ് 100,000.
}}
[[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിന്റെ]] മുൻപത്തെ കോളനിയായിരുന്ന [[പശ്ചിമ സഹാറ|പശ്ചിമ സഹാറയിൽ]] സമ്പൂർണ്ണഭരണം അവകാശപ്പെടുന്ന [[പോലിസാരിയോ ഫ്രണ്ട്|പോലിസാരിയോ ഫ്രണ്ടിന്റെ]] നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള രാജ്യമാണ് '''സഹ്രാവി അറബ് ഡെമോക്രാറ്റിക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക്''' (''എസ്.എ.ഡി.ആർ'') (അറബി: الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية സ്പാനിഷ്: റിപബ്ലിക്ക അറബി സഹറാവി ഡെമോക്രാറ്റിക്ക (ആർ.എ.എസ്.ഡി)).
[[പോലിസാരിയോ ഫ്രണ്ട്]] [[1976]] [[ഫെബ്രുവരി 27]]-നു പ്രവാസികൾ ആയിരിക്കവേ സ്ഥാപിച്ച സർക്കാരാണിത്. രാജ്യാന്തരതലത്തിൽ ഈ രാജ്യം പൂർണ്ണമായും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.

പോലിസാരിയോ മുന്നണിയുടെ അവകാശമനുസരിച്ചുള്ള പശ്ചിമസഹാറയുടെ മുഴുവൻ ഭാഗങ്ങളും ഇവരുടെ കീഴിലല്ല. ഇന്ന് [[മൊറോക്കോ]] ആണ് ഈ രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും, ''മൊറോക്കോയുടെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ'' എന്ന പേരിൽ, ഭരിക്കുന്നത്. പോലിസാരിയോ ഈ പ്രദേശങ്ങളെ ''കൈയേറിയ പ്രദേശങ്ങൾ'' ('Occupied Territory') എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പശ്ചിമസഹാറയിലെ ബാക്കിയുള്ള ഭൂവിഭാഗത്തെ പോലിസാരിയോ ''സ്വതന്ത്ര മേഖല'' എന്ന പേരിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. മൊറോക്കോ ഈ പ്രദേശത്തെ ‘ബഫർ സോൺ‘ ആയി കരുതുന്നു.

== അവലംബം ==

&lt;references/&gt;

{{Africa-geo-stub}}

{{ആഫ്രിക്കയിലെ രാജ്യങ്ങളും ഭരണ പ്രദേശങ്ങളും}}
&lt;!--Other languages--&gt;

[[വർഗ്ഗം:വടക്കേ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>o3gcbv9pap3ea0lm01l7s7nv8x6l69q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:ജാംബവാൻ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>17644</id>
    <revision>
      <id>4682855</id>
      <parentid>1119078</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-49981-89</username>
        <id>225001</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ മറുപടി</comment>
      <origin>4682855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1486" sha1="0t11fm8dqakxh8we8pm4mhs4uuoz7tz" xml:space="preserve">ജാംബവാൻ കരടിയാണോ.. വാനരനല്ലേ?--[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 16:50, 12 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2007 (UTC)
: കരടിയാണ്. വാലില്ലായിരുന്നു. രോമം അധികവും --[[ഉപയോക്താവ്:Challiyan|ചള്ളിയാൻ]] 17:05, 12 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2007 (UTC)
: അതെ കരടിയാണ്; ചിരംജ്ജീവിയാണങ്കിലും സപ്തചിരജ്ജീവികളിൽ ഇദ്ദേഹത്തിനു സ്ഥാനം ഇല്ല.
: ഭഗവാൻ വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ്, മധു, കൈടഭന്മാർ, പിന്നെ ജാംബവാനാണ്.... ഉത്പത്തിയിലെ സ്ഥാനം. --[[User:RajeshUnuppally|'''&lt;span style=&quot;color:#000080&quot;&gt;രാ&lt;/span&gt;ജേ&lt;span style=&quot;color:#0000FF&quot;&gt;ഷ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#4169E1&quot;&gt;ഉണു&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#1E90FF&quot;&gt;പ്പ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#87CEEB&quot;&gt;ള്ളി&lt;/span&gt;''']] [[User talk:RajeshUnuppally|&lt;sup&gt;Talk‍&lt;/sup&gt;]] 07:00, 28 നവംബർ 2011 (UTC)

:ജാംബവതിയും അപ്പോൾ കരടിയല്ലേ ??  [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-49981-89|~2026-49981-89]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-49981-89|talk]]) 17:55, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0t11fm8dqakxh8we8pm4mhs4uuoz7tz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സാക്ഷരത</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22413</id>
    <revision>
      <id>4682931</id>
      <parentid>3999290</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T03:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11606" sha1="fzwyfflewav8i4h0zieyxa2aol1qqii" xml:space="preserve">{{prettyurl|Literacy}}
[[പ്രമാണം:World literacy map UNHD 2007 2008.png|right|300px|thumb|വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ സാക്ഷരതാനിരക്ക്]]
എഴുതാനും വായിക്കാനും ശ്രദ്ധിക്കാനും സംസാരിക്കാനുമുള്ള കഴിവിനെയാണ്‌ പരമ്പരാഗതമായി '''സാക്ഷരത''' എന്നു പറയുന്നത്.&lt;ref&gt;NCTE.org&lt;/ref&gt; എന്നാൽ യുണെസ്കോയുടെ നിർവചനമനുസരിച്ച് &quot;അച്ചടിച്ചതോ എഴുതപ്പെട്ടതോ&quot; ആയ ഭാഷ സന്ദർഭോചിതമായി മനസ്സിലാക്കാനും ബോദ്ധ്യമാകാനും സൃഷ്ടിക്കാനും വിനിമയം ചെയ്യാനും ഗണിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാനുമുള്ള കഴിവിനെയാണ്‌ '''സാക്ഷരത''' എന്നു പറയുന്നത്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ സാഷാത്കരിക്കാനും അറിവും ശേഷിയും വർദ്ധിപ്പിക്കാനും അങ്ങനെ പൂർണ്ണമായി സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗഭാക്കാകുനുമുതകുന്ന അവഗാഹം നേടുന്നതിനുള്ള നിരന്തരപഠനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്‌ സാക്ഷരത&quot;. &lt;ref&gt; UNESCO Education Sector, The Plurality of Literacy and its implications for Policies and Programs: Position Paper. Paris: United National Educational, Scientific and Cultural Organization, 2004, p. 13, citing a international expert meeting in June 2003 at UNESCO. http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001362/136246e.pdf&lt;/ref&gt;

ലോകത്തിൽ 78 കോടിയോളം സാക്ഷരരല്ലാത്ത ആളുകൾ ഉണ്ടെന്നാണ്‌  [[യുനെസ്കോ|യുനെസ്കോയുടെ]] കണക്കുകൂട്ടൽ&lt;ref&gt;http://portal.unesco.org/education/en/ev.php-URL_ID=40338&amp;URL_DO=DO_TOPIC&amp;URL_SECTION=201.html&lt;/ref&gt;. ആധുനികകാലത്ത് വിദ്യാഭ്യാസംകൊണ്ട് ഉന്മൂലനം ചെയ്യാവുന്ന ഒരു സാമൂഹികപ്രശ്നമായി നിരക്ഷരത കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [[UNESCO|യുനെസ്കോയുടെ]] നിർവ്വചനമനുസരിച്ച് &quot;മനസ്സിലാക്കാനും മനനം ചെയ്യാനും സൃഷ്ടിക്കാനും ആശയവിനിമയം നടത്താനും കണക്കുകൂട്ടാനും അച്ചടിച്ചതോ എഴുതിയതോ ആയ വസ്തുക്കൾ പല സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള കഴിവാണ് സാക്ഷരത. സാക്ഷരത പഠനത്തിന്റെ ഒരു തുടർച്ചയാണ്. ഇത് വ്യക്തികളെ തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാനും തങ്ങളുടെ അറിവും സാദ്ധ്യതകളും വികസിപ്പിക്കാനും തങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിലും അതിലുപരി പൊതുസമൂഹത്തിലും ഇടപെടാനും സഹായിക്കുന്നു.&quot;&lt;ref&gt;{{cite paper|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001362/136246e.pdf|title=The Plurality of Literacy and its implications for Policies and Programs|work=UNESCO Education Sector Position Paper|year=2004|page=13}}&lt;/ref&gt;

==ചരിത്രം==
[[File:Illiteracy france.png|thumb|right|300px|ഫ്രാൻസിൽ പതിനെട്ടും പത്തൊൻപതും നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ നിരക്ഷരതാനിരക്ക്.]]

===പുരാതനകാലത്തെയും മദ്ധ്യകാലത്തെയും സാക്ഷരത===
പുരാതനകാലത്ത് സാക്ഷരത ഒരു ചെറിയ [[elite|കുലീന]] സമൂഹത്തിൽ ഒതുങ്ങിയിരുന്നു. ചില ഭരണകർത്താക്കൾ പോലും നിരക്ഷരരായിരുന്നുവെങ്കിലും സാക്ഷരത കുലീനരുടെ ഒരു പ്രത്യേകതയായിരുന്നു. ആശയവിനിമയത്തിനുള്ള കഴിവുകൾക്ക് വലിയ രാഷ്ട്രീയപ്രാധാന്യമാണുണ്ടായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;The connection is pursued in Alan K. Bowman and Greg Woolf, eds., ''Literacy and Power in the Ancient World'', (Cambridge) 1994.&lt;/ref&gt;

നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനസമയത്ത് [[Desert Father Pachomius|മരുഭൂമിയിലെ പാതിരിയായിരുന്ന പാക്കോമിയോസ്]] തന്റെ മൊണാസ്റ്ററിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് സാക്ഷരത നിർബന്ധമായി കണക്കാക്കിയിരുന്നു:
&lt;blockquote&gt;അവർ അയാൾക്ക് ഇരുപത് ഗീതങ്ങളോ രണ്ട് അപ്പോസ്തലപ്രവൃത്തികളോ വേദപുസ്തകത്തിന്റെ മറ്റെന്തെങ്കിലും ഭാഗമോ നൽകണം. അയാൾ നിരക്ഷരനാണെങ്കിൽ ആദ്യം ഒന്നാമത്തെയും മൂന്നാമത്തെയും ആറാമത്തെയും മണിക്കൂറിൽ പഠിപ്പിക്കുന്ന ആളുടെ അടുത്തു ചെ‌ല്ലണം. അയാൾ അദ്ധ്യാപകന്റെ മുന്നിൽ നിന്ന് നന്ദിയോടെയും ശ്രദ്ധയോടെയും പഠിക്കണം. ഒരു അക്ഷരത്തിന്റെയും ക്രീയയുടെയും നാമത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനങ്ങൾ അയാൾക്കുവേണ്ടി എഴുതിക്കൊടുക്കണം. അയാൾക്ക് ആഗ്രഹമില്ലെങ്കിലും അയാളെ വായിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കണം.&lt;ref&gt;Pachomius, Rule 139.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

===സാക്ഷരത യൂറോപ്പിൽ===

====ഇംഗ്ലണ്ട്====
പന്ത്രണ്ടും പതിമൂന്നും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ [[England|ഇംഗ്ലണ്ടിൽ]] ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ ബൈബിളിലെ ഒരു പ്രത്യേക ഭാഗം വായിക്കാൻ ഒരാൾക്ക് കഴിയുമായിരുന്നുവെങ്കിൽ [[common law|സാധാരണ നിയമമനുസരിച്ച്]] പ്രതിയാകുന്ന അവസരത്തിൽ [[ecclesiastical court|പാതിരിമാരുടെ കോടതിയിൽ]] പ്രത്യക്ഷപ്പെടാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കുമായിരുന്നു. ഇവിടെ ശിക്ഷകൾ ലഘുവായിരുന്നു. സാധാരണകോടതിയിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ വിധിക്കപ്പെടാനുള്ള സാദ്ധ്യത കൂടുതലായിരുന്നു. സാക്ഷരരായവരെ കൂടാതെ നിരക്ഷരരും [[Psalm 51|അൻപത്തൊന്നാം ഗീതം]] കാണാതെ പഠിച്ച് പറഞ്ഞുകേൾപ്പിച്ച് ഈ സൗകര്യം നേടിയെടുത്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Baker, John R. |title=An introduction to English legal history |url=https://archive.org/details/nlsiu.340.0942.bak.25127 |publisher=Butterworths LexisNexis |location=London |year=2002 |pages= |isbn=0-406-93053-8 }}&lt;/ref&gt;

====വെയിൽസ്====

====കോണ്ടിനെന്റൽ യൂറോപ്പ്====

===സാക്ഷരത വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ===

====കാനഡ====

====അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ====

===സാക്ഷരത ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിൽ===

===സാക്ഷരത ആഫ്രിക്കയിൽ===

====അൾജീരിയ====

====ബോട്സ്വാന====

====ഈജിപ്റ്റ്====

====എത്യോപ്യ====

====കെനിയ====

===സാക്ഷരത ഏഷ്യയിൽ===

====ചൈന====

====ഇന്ത്യ====
{{main|Literacy in India}}

====ലാവോസ്====

====പാകിസ്താൻ====

====ഫിലിപ്പീൻസ്====

==സാക്ഷരത ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ==

==സാമ്പത്തികരംഗത്തെ മാറ്റം==

==വിപുലമായതും പരസ്പരപൂരകമായതുമായ നിർവ്വചനങ്ങൾ==

==സാക്ഷരത പഠിപ്പിക്കൽ==

==സാക്ഷരത മെച്ചപ്പെടുത്തുവാനായി പബ്ലിക് ലൈബ്രറികളുടെ പ്രവർത്തനം==

===അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ===

==ഇവയും കാണുക==
*[[List of countries by literacy rate|നിരക്ഷരതാനിരക്കനുസരിച്ച് രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]
*[[International Literacy Foundation|അന്താരാഷ്ട്ര സാക്ഷരതാ ഫൗണ്ടേഷൻ]]

==അവലംബം==
{{Reflist|30em}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Wiktionary}}
*[http://www.unesco.org/education/literacy UNESCO Literacy Portal]
*[http://www.unesco.org/uil/litbase UNESCO Effective Literacy Practice Database]
*{{dmoz|Society/Issues/Education/Literacy}}
*[https://web.archive.org/web/20210420031922/https://www.literacyassessment.co.uk/ Literacy Assessment]
*[http://www.standards.dcsf.gov.uk/nationalstrategies/primary/literacysubjectarea The National Strategies for Primary Literacy] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121223224312/http://www.standards.dcsf.gov.uk/nationalstrategies/primary/literacysubjectarea |date=2012-12-23 }}
*[http://daln.osu.edu The Digital Archive of Literacy Narratives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090401204405/http://daln.osu.edu/ |date=2009-04-01 }}
*[http://www.literacytrust.org.uk/ National Literacy Trust]
*[[List of countries by literacy rate]] List of Countries by literacy rate.

{{Literacy|state=uncollapsed}}
{{Dyslexia}}

{{അപൂർണ്ണം}}

[[വർഗ്ഗം:സാക്ഷരത]]</text>
      <sha1>fzwyfflewav8i4h0zieyxa2aol1qqii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23753</id>
    <revision>
      <id>4683030</id>
      <parentid>4669983</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T11:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158751" sha1="49kd170t0lg6tnr368fp0dzymvv2l5a" xml:space="preserve">{{Featured}}
{{prettyurl|Hubble Space Telescope}}
{{Infobox Space Telescope
| bgcolour =
| name = ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി
| image = [[പ്രമാണം:Hubble Space Telescope (27946391011).jpg|285px]]
| caption = ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി, [[Space Shuttle Discovery|ഡിസ്കവറി സ്പേസ് ഷട്ടിലിൽ]] നിന്നുള്ള ദൃശ്യം. കേടുപാടുകൾ തീർക്കുന്നതിനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദൗത്യത്തിൽ നിന്ന്, [[STS-82]]
| organization = [[നാസ]]/[[European Space Agency|ESA]]/[[Space Telescope Science Institute|STScI]]
| alt_names =
| nssdc_id = [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/database/MasterCatalog?sc=1990-037B 1990-037B]
| location = Low Earth orbit
| orbit_type = ദീർഘവൃത്തം
| height = 589&amp;nbsp;[[kilometre|കി.മി]], 366&amp;nbsp;mi.
| period = 96–97&amp;nbsp;മിനിട്ട്
| velocity = 7,500&amp;nbsp;[[metre per second|മീറ്റർ/സെക്കന്റ്]], 16800&amp;nbsp;മൈലുകൾ / മണിക്കൂർ
| accel_gravity = 8.169&amp;nbsp;[[metre per second squared|മീ/സെക്കന്റ്²]]
| launch_date = [[ഏപ്രിൽ 24]], [[1990]]
| launch_location =
| deorbit_date = 2020-ഓടെ
| wavelength = [[ഓപ്റ്റിക്കൽ]], [[അൾട്രാ വയലറ്റ്]], [[near-infrared]]
| mass = 11,110&amp;nbsp;[[kilogram|കിലോഗ്രാം]] (24,250&amp;nbsp;[[pound (mass)|പൌണ്ട്]])
| website = http://www.nasa.gov/hubble http://hubble.nasa.gov http://hubblesite.org http://www.spacetelescope.org
| style = [[Ritchey-Chretien]] പ്രതിഫലനം
| diameter = 2.4&amp;nbsp;[[metre|മീ]] (94&amp;nbsp;[[inch|ഇഞ്ച്]])
| area = ഏകദേശം. 4.3&amp;nbsp;[[Square metre|ച.മീ]] (46&amp;nbsp;[[ച.അടി]])
| focal_length = 57.6&amp;nbsp;മീ (189&amp;nbsp;അടി)
| instrument_1_name = [[NICMOS]]
| instrument_1_characteristics = ഇൻഫ്രാറെഡ് കാമറ/സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ
| instrument_2_name = [[Advanced Camera for Surveys|എ.സി.എസ്]]
| instrument_2_characteristics = ഓപ്റ്റിക്കൽ സർവ്വേ കാമറ (പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല)
| instrument_3_name = [[WFPC2]]
| instrument_3_characteristics = വൈഡ് ഫീൽഡ് ഓപ്റ്റിക്കൽ കാമറ
| instrument_4_name = [[STIS]]
| instrument_4_characteristics = ഓപ്റ്റിക്കൽ സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ /കാമറ (പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല)
| instrument_5_name = [[FGS]]
| instrument_5_characteristics = മൂന്ന് ഫൈൻ ഗൈഡൻസ് സെൻസറുകൾ
}}
[[ഭൂമി|ഭൂമിയ്ക്കു]] ചുറ്റുമുള്ള ഒരു [[ഭ്രമണപഥം|ഭ്രമണപഥത്തിൽ]] നിന്നും ഭൗമേതര വസ്തുക്കളെ നിരീക്ഷിക്കാനായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട [[ദൂരദർശിനി|ദൂരദർശിനിയാണ്]] '''ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി'''. [[എഡ്വിൻ ഹബിൾ]] എന്ന ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഈ ദൂരദർശിനിക്ക് ഹബിൾ എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. [[ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷം|ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിനു]] വെളിയിലായുള്ള ഹബിളിന്റെ സ്ഥാനം ഭൂമിയിലെ ദൂരദർശിനികൾക്ക് അപ്രാപ്യമായ ഗുണങ്ങൾ ലക്ഷ്യം വച്ചുള്ളതാണ്. ഇതുമൂലം ദൃശ്യങ്ങൾ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം മൂലം മങ്ങിക്കാണില്ല, ദൃശ്യപശ്ചാത്തലം വായുവിൽ [[വിസരണം|വിസരിതമാകില്ല]] എന്നതിനൊക്കെപ്പുറമേ ഭൂമിയിൽ അന്തരീക്ഷത്തിലെ [[ഓസോൺ പാളി|ഓസോൺ പാളിയാൽ]] തടയപ്പെടുന്ന [[അൾട്രാവയലറ്റ് തരംഗം|അൾട്രാവയലറ്റ് തരംഗങ്ങൾ]] ഹബിളിനു തടസ്സമില്ലാതെ ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 1990ൽ നടന്ന ഹബിളിന്റെ വിക്ഷേപണത്തോടു കൂടി [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്ര]]ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ സുപ്രധാനമായ ഒരു ഉപകരണം ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്കു ലഭിച്ചു, ഭൗതികജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ നാഴികക്കല്ലുകളായ ഒട്ടനവധി കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ അതുവഴി നടക്കുന്നുണ്ട്. [[ഹബ്ബിൾ അൾട്രാ ഡീപ് ഫീൽഡ്]] (Hubble Ultra Deep Field) ആണ് ഇന്നുവരെ ലഭിച്ചിട്ടുള്ളവയിൽ ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിവരസമ്പുഷ്ടമായ ചിത്രം. 15 വർഷമാണ് ആയുസ്സ് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും ഇന്നും [[നാസ|നാസയുടെ]] അഭിമാനസ്തംഭമായി സ്തുത്യർഹമായ സേവനം ഹബിൾ കാഴ്ചവയ്ക്കുന്നതോടൊപ്പം ലോകത്തുള്ള ആർക്കും ഉപയോഗിച്ചു നോക്കാവുന്ന തരത്തിൽ നാസ അതിനെ പൊതുസ്വത്താക്കുകയും ചെയ്തു.

ഒരു ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി നിർമ്മിക്കാനുള്ള പദ്ധതി അമേരിക്കൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്കിടയിൽ 1946-ൽ തന്നെ ഉണ്ടായെങ്കിലും സാമ്പത്തികപ്രശ്നങ്ങൾ കാര്യമായി കണക്കിലെടുക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. 1990-ലെ വിക്ഷേപണത്തിനു തൊട്ടുപിന്നാലെ തന്നെ ദൂരദർശിനിയുടെ പ്രധാന ദർപ്പണത്തിന്റെ ഗോളീയസംക്ഷേപണം മോശം ഗുണനിലവാരമുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ചതിനാൽ ശരിക്കും പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ലെന്നു കണ്ടെത്തി. ഇത് ദൂരദർശിനിയുടെ ഉപയോഗക്ഷമതയെ ഗുരുതരമായി തന്നെ ബാധിച്ചിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും 1993-ലെ ഒരു നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തോടെ ദൂരദർശിനി ഉദ്ദേശ്ശിച്ച ഗുണമേന്മയുള്ളതാക്കി തീർക്കാനായി എന്നുമാത്രമല്ല സുപ്രധാനമായ ഒരു പഠനോപകരണവും പൊതുവേ [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിനൊരു]] ഉത്തേജനവുമായി.[[ക്രോം‌പ്റ്റൺ ഗാമാ കിരണ ജ്യോതിർനിരീക്ഷണകേന്ദ്രം]], [[ചന്ദ്രാ എക്സ്-കിരണ നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രം]],  [[സ്പിറ്റ്സർ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന [[നാസ|നാസയുടെ]] [[മഹാ ജ്യോതിർനിരീക്ഷണ പദ്ധതി|മഹാ ജ്യോതിർനിരീക്ഷണ പദ്ധതിയിൽ]] (Great Observatories program)  ശ്രേണിയിൽ ആദ്യത്തേതായ ഹബിൾ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nasa.gov/audience/forstudents/postsecondary/features/F_NASA_Great_Observatories_PS.html |title=NASA's Great Observatories |publisher=NASA |accessdate=2007-01-10 |archive-date=2015-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150620021510/http://www.nasa.gov/audience/forstudents/postsecondary/features/F_NASA_Great_Observatories_PS.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; നാസയുടേയും [[യൂറോപ്യൻ ശ്യൂന്യാകാശ ഏജൻസി|യൂറോപ്യൻ ശ്യൂന്യാകാശ ഏജൻസിയുടേയും]] ഒരു സംയുക്ത സംരംഭമാണ്.

ഇന്നുവരെ രൂപകല്പന ചെയ്തിട്ടുള്ള ദൂരദർശിനികളിൽ [[ശൂന്യാകാശസഞ്ചാരി|ശൂന്യാകാശസഞ്ചാരികളാൽ]] നന്നാക്കാൻ കഴിയുന്ന വിധത്തിൽ നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള ഏക ദൂരദർശിനിയാണ് ഹബിൾ. ഇതുവരെ നാല് നന്നാക്കൽ ദൗത്യങ്ങളാണ് ഹബിളിനായി നടന്നിട്ടുള്ളത്, അഞ്ചാമത്തേതും അവസാനത്തേതുമായ ദൗത്യം 2008 സെപ്റ്റംബറിൽ നടത്താൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും 2009-ലാണ് അത് സാധിച്ചത്. ആദ്യ നന്നാക്കൽ ദൗത്യം 1993 ഡിസംബറിൽ ഹബിളിന്റെ ചിത്രീകരണ വൈകല്യം ശരിയാക്കിയതാണ്. 1997 ഫെബ്രുവരി നടന്ന രണ്ടാമത്തെ ദൗത്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം രണ്ട് പുതിയ ഘടകങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയായിരുന്നു. മൂന്നാം നന്നാക്കൽ  രണ്ട് ഘട്ടമായാണ് നടത്തിയത്: എസ്.എം.3.എ.(Servicing Mission 3 A) എന്നറിയപ്പെട്ട ആദ്യ ഘട്ടം 1999 ഡിസംബറിൽ അത്യാവശ്യം വേണ്ട നന്നാക്കലുകൾക്കായുള്ളതായിരുന്നു, എസ്.എം.3.ബി മാർച്ച് 2002-ൽ നൂതന പര്യവേക്ഷണ ക്യാമറ (Advanced Camera for Survey - ACS) ഘടിപ്പിക്കാനായിരുന്നു. 

അഞ്ചാമത്തെ നന്നാക്കൽ ദൗത്യം (SM 4) പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത് 2004-ൽ ആയിരുന്നെങ്കിലും [[കൊളംബിയ ദുരന്തം|കൊളംബിയ ദുരന്തത്തേ]] തുടർന്ന് സുരക്ഷയെ കരുതി റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു. ഒരു മാനുഷിക ദൗത്യം വളരെ അപകടകരമാണെന്നാണ് നാസ കണ്ടെത്തിയത്. സഞ്ചാരികൾക്ക് ഒരു സുരക്ഷാകൂടാരമാകാവുന്ന [[അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ കേന്ദ്രം]] ഒറ്റപ്പെട്ടിരിക്കാവുന്ന കാലമായിരുന്നു അത്. അവിടെനിന്ന് ഹബിളിലേക്കുള്ള യാത്രയും അന്ന് അസാധ്യമായിരുന്നു. 2006 ഒക്ടോബർ 31-ഓടു കൂടി നാസ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ മൈക് ഗ്രിഫിൻ [[അറ്റ്ലാന്റിസ് ബഹിരാകാശ വാഹനം]] പോയി വരാനുള്ള പച്ചക്കൊടി കാട്ടുകയും, 2008 സെപ്റ്റംബറിൽ നടത്താവുന്ന വിധത്തിൽ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്തു&lt;ref name=&quot;Green Light&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.msnbc.msn.com/id/15489217/ |title=NASA gives green light to Hubble rescue |first=Alan |last=Boyle |publisher=MSNBC |date=2006-10-31 |accessdate=2007-01-10 |archive-date=2012-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025164328/http://www.msnbc.msn.com/id/15489217/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/station/structure/iss_manifest.html|title=NASA Consolidated Launch Manifest|publisher=NASA|accessdate=2007-04-24|archive-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307191348/http://www.nasa.gov/mission_pages/station/structure/iss_manifest.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

ഒരു സുരക്ഷാസംവിധാനം എന്ന രീതിയിൽ ഡിസ്കവറി വാഹനം തയ്യാറാക്കി നിർത്താനും അത്യാവശ്യമെങ്കിൽ പോയി വരാനും തീരുമാനമായിരിക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതിപ്രകാരം ഹബിൾ 2013 വരെ, പിൻഗാമി [[ജെയിംസ് വെബ് ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി]] വിക്ഷേപിക്കുന്നതുവരെ നിലനിർത്താവുന്നതാണ്. ജയിംസ് വെബ് ദൂരദർശിനി ഹബിളിനെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ കഴിവ് ഉള്ളതാണെങ്കിലും ഇൻഫ്രാറെഡ് കിരണങ്ങൾ മാത്രം നിരീക്ഷിക്കാനുള്ളതാണ്. അതിനാൽ തന്നെ പ്രകാശത്തിന്റെ ദൃശ്യ - അതിനീലലോഹിത ആവൃത്തികൾ കാണാൻ കഴിവുള്ള ഹബിളിനു ഒരിക്കലും പകരമാവില്ല.

== രൂപകല്പനയും ലക്ഷ്യവും ==

=== പദ്ധതികളും മുൻഗാമികളും ===

ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനിയുടെ ചരിത്രം 1946 മുതൽ ആരംഭിക്കുന്നു. അന്ന്  ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്ന [[ലൈമാൻ സ്പിറ്റ്സർ]] “ഭൗമേതര നിരീക്ഷണാലയത്തിന്റെ ജ്യോതിശാസ്ത്രപരമായ ഗുണഗണങ്ങൾ” എന്നൊരു പ്രബന്ധം എഴുതിയിരുന്നു&lt;ref&gt;Spitzer, L.,''REPORT TO PROJECT RAND: Astronomical Advantages of an Extra-Terrestrial Observatory'', reprinted in Astr. Quarterly, volume 7, p. 131, 1990.&lt;/ref&gt;. അതിൽ അദ്ദേഹം ഇത്തരം ഒന്നിന്റെ രണ്ട് ഗുണങ്ങളാണ് എടുത്തു പറഞ്ഞിരുന്നത്. ആദ്യത്തേത് [[കോണീയ വ്യതിരിക്തത]] (രണ്ട് വസ്തുക്കൾ തമ്മിലുള്ള തിരിച്ചറിയാവുന്ന ഏറ്റവും ചെറിയ അകലം അന്തരീക്ഷവായുവിലെ[[അപവർത്തനം|അപവർത്തനരഹിതമായി]] കാണാൻ കഴിയും, ഇതാണ് നക്ഷത്രങ്ങൾ മിന്നുന്നതായി തോന്നാൻ കാരണം. ഭൂമിയിൽ നിന്നറിയാവുന്ന ഏറ്റവും ചെറിയ അകലം 0.5 മുതൽ 1.0 [[ആർൿസെക്കന്റ്|ആർൿസെക്കന്റുകൾ]] ആണ്. ശൂന്യാകാശത്ത് 2.5 മീ വ്യാസമുള്ള ദർപ്പണസഹായത്തോടെ ഇത് 0.1 ആർൿസെക്കന്റ് ആകാമെന്ന് അദ്ദേഹം സിദ്ധാന്തിച്ചു. രണ്ടാമതായി അന്തരീക്ഷം വലിച്ചെടുക്കുന്ന [[ഇൻഫ്രാറെഡ്]], [[അതിനീലലോഹിത രശ്മികൾ|അതിനീലലോഹിത]] കിരണങ്ങൾ എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സ്പിറ്റ്സർ തന്റെ ഉദ്യോഗം ഒരു ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി നിർമ്മിക്കാനായി ഉഴിഞ്ഞു വെച്ചു. 1962 -ൽ യു.എസ്. നാഷണൽ അകാഡമി ഓഫ് സയൻസ് ഇതിനെ പിന്താങ്ങി. 1965-ൽ സ്പിറ്റ്സർ - ഇതിനായി രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു സമിതിയുടെ തലവനാവുകയും ഒരു ഭീമൻ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനിയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെന്തെല്ലാമാവണമെന്ന് പഠിക്കുകയും ചെയ്തു.

[[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു]] ശേഷം ഇത്തരം ഒരു ശാസ്ത്രശാഖ വളരുകയായിരുന്നു. ശാസ്ത്രജ്ഞർ [[റോക്കറ്റ്]] സാങ്കേതികവിദ്യ കണ്ടുപിടിച്ചു. [[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റെ]] ആദ്യ അതിനീലലോഹിത [[വിദ്യുത്കാന്തിക വർണ്ണരാജി|വർണ്ണരാജി]] (UV Spectrum) 1946-ൽ ശേഖരിക്കാനായി. ഏരിയൽ ബഹിരാകാശ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ഒരു ഉപഗ്രഹ സൗരദൂരദർശിനി 1962ൽ [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യു.കെ.]] വിക്ഷേപിച്ചു. 1966ൽ [[നാസ]] അതിന്റെ ആദ്യ [[ഉപഗ്രഹ ജ്യോതിർനിരീക്ഷണ കേന്ദ്രം]] - ഒ.എ.ഒ (Orbiting Astronomical Observatory - OAO) പദ്ധതി തുടങ്ങി വച്ചു. ഒ.എ.ഒ -1ന്റെ ബാറ്ററി മൂന്നാംദിവസം തീർന്നതിനാൽ ആ പദ്ധതി അവസാനിപ്പിച്ച്, [[നക്ഷത്രം|നക്ഷത്രങ്ങളുടെ]] അതിനീലലോഹിത രശ്മികളെ കുറിച്ച് പഠിക്കുന്ന ഒ.എ.ഒ -2 എന്ന പദ്ധതി തുടങ്ങി, 1968ൽ വിക്ഷേപിച്ച ഈ പദ്ധതി ഒരു കൊല്ലത്തേക്ക് ആണ് തുടങ്ങിയതെങ്കിലും 1972 വരെ അതിവിജയകരമായി നിലനിന്നു. 

ഒ.എ.ഒ ദൗത്യങ്ങൾ, ബഹിരാകാശത്ത് വച്ച് നടത്തുന്ന നിരീക്ഷണങ്ങൾ സുപ്രധാനങ്ങളാണെന്ന് കാട്ടിത്തരുന്നവയായിരുന്നു. നാസയുടെ ബഹിരാകാശാധിഷ്ഠിതമായ ഉറച്ച പദ്ധതിയായിരുന്നു 1968ലെ 3 മീറ്റർ വ്യാസമുള്ള കണ്ണാടി ഉറപ്പിച്ച പ്രതിബിംബ ദൂരദർശിനി, താത്കാലികമായി ലാർജ് ഓർബിറ്റിങ് ടെലിസ്കോപ് എന്നും ലാർജ് സ്പേസ് റ്റെലിസ്കോപ് (എൽ.എസ്.റ്റി.) എന്നും അറിയപ്പെട്ട ഇതിന്റെ വിക്ഷേപണം 1979ലേക്ക് തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടു. ഇത്തരം വൻചെലവുള്ള പദ്ധതികൾ മനുഷ്യനാൽ നന്നാക്കപ്പെടുന്ന വലിയ ഉപയോഗകാലം ഉള്ള പദ്ധതികളിലേക്ക് നയിച്ചു. ഇത് പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന [[ബഹിരാകാശ യാനം|ബഹിരാകാശ യാനങ്ങളുടെ]] നിർമ്മാണവും ആവശ്യപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;Spitzer, Lyman S (1979), &quot;History of the Space Telescope&quot;, ''Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society'', v. 20, p. 29&lt;/ref&gt;.

=== ചെലവു കണ്ടെത്തൽ ===
ഒ.എ.ഒ. പദ്ധതിയുടെ തുടർച്ചയായ വിജയം ഒരു എൽ.എസ്.റ്റി ഒരു ലക്ഷ്യമായിരിക്കണമെന്ന കാര്യത്തിൽ ജ്യോതിശാസ്ത്ര സമൂഹത്തിൽ സമവായമുണ്ടാക്കി. 1970ൽ നാസ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി പദ്ധതിയുടെ സാങ്കേതികതയെ കുറിച്ച് പഠിക്കാനും, പദ്ധതിയുടെ ശാസ്ത്രലക്ഷ്യങ്ങൾ തീരുമാനിക്കാനും രണ്ട് സമിതികളെ നിയമിച്ചു. ഇതിനു ശേഷം ഭൂമിയിലെ ദൂരദർശിനിയെക്കാളും വളരെയേറെ ചെലവുള്ള ഈ ഉപകരണത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള പണം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമമായി. യു.എസ്. കോൺഗ്രസ് പദ്ധതിയെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും, തുടക്കമാണെങ്കിൽ പോലും പദ്ധതി വിഹിതം വെട്ടിക്കുറക്കുകയും ചെയ്തു. ദൂരദർശിനിയുടെ ഭാഗങ്ങളെ കുറിച്ച് വിശദമായ പഠനം നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു അത്. 
1974ൽ ചെലവു കുറക്കലിന്റെ ഭാഗമായിട്ട് കോൺഗ്രസ് പദ്ധതിക്കുള്ള മുഴുവൻ സഹായവും വെട്ടിക്കുറച്ചു.

ഇതേ സമയം തന്നെ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ തങ്ങളുടെ ഭാഗത്തേക്കും ആളെ കൂട്ടുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പലരും കോൺഗ്രസ് അംഗങ്ങളേയും സെനറ്റർമാരെയും വ്യക്തിപരമായി തന്നെ സ്വാധീനിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. അക്കാലത്ത് നാഷണൽ അകാഡമി ഓഫ് സയൻസ് ഒരു ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനിയുടെ ആവശ്യം വ്യക്തമാക്കി ഒരു പ്രബന്ധവും അവതരിപ്പിച്ചു. ഇതിന്റെയെല്ലാം ഫലമായി സെനറ്റ് പകുതി സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകാമെന്ന് സമ്മതിച്ചു.

പണദൗർലഭ്യം പദ്ധതിയിൽ ചില വെട്ടിച്ചുരുക്കലുകൾ നടത്താൻ നിർബന്ധിതമാക്കി, ദൂരദർശിനിയിൽ ഘടിപ്പിക്കാനുള്ള 3 മീറ്റർ വ്യാസമുള്ള ദർപ്പണത്തിനു പകരം 2.4 മീറ്റർ വ്യാസമുള്ള ഒരെണ്ണം ഉപയോഗിക്കാൻ ധാരണയായി. 1.5 മീറ്റർ വ്യാസമുള്ള ഒരു ദർപ്പണം ഘടിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു പദ്ധതിയും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ മുന്നിൽ വച്ചു തന്നെ [[യൂറോപ്യൻ സ്പേസ് ഏജൻസി|യൂറോപ്യൻ സ്പേസ് ഏജൻസിയുമായി]] (ഇ.എസ്.എ) ഒത്തു ചേർന്ന് പദ്ധതി പ്രാവർത്തികമാക്കാനുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങളും വന്നു. ആദ്യതലമുറ ഉപകരണങ്ങളും സാമ്പത്തികസഹായവും ഇ.എസ്.എ. നൽകാമെന്നേറ്റു. അതു പോലെ തന്നെ, പ്രവർത്തനത്തിനു വേണ്ട [[ഊർജ്ജം]] നൽകുന്ന [[സൌരസെൽ|സൌരസെല്ലുകളും]] ഇ.എസ്.എ ആണ് നൽകിയത്. പകരമായി അമേരിക്ക യൂറോപ്പിന് കുറഞ്ഞത് 15% സമയം നിരീക്ഷണങ്ങൾക്കായി നൽകാമെന്നേറ്റു. 1978ൽ യു.എസ്. കോൺഗ്രസ്സും പദ്ധതിക്കായി 3,60,00,000 (മൂന്നു കോടി അറുപത് ലക്ഷ) യു.എസ്. ഡോളർ അനുവദിച്ചു. 1983ൽ വിക്ഷേപിക്കണമെന്ന ലക്ഷ്യത്തിൽ ഈ എൽ.എസ്.റ്റിയുടെ രൂപകല്പന ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. 1980കളുടെ ആരംഭത്തിൽ പുതിയ ദൂരദർശിനിക്ക്, 20 നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു വൻ ജ്യോതിശാസ്ത്ര കണ്ടുപിടിത്തമായ “പ്രപഞ്ചം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒന്നാണെ“ന്ന് കണ്ടെത്തിയ [[എഡ്വിൻ ഹബിൾ|എഡ്വിൻ ഹബിളിന്റെ]] പേരു നൽകണമെന്ന് തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടു.

=== നിർമ്മാണവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ===
[[പ്രമാണം:Hubble_mirror_polishing.jpg|thumb|right|ഡാൻബറിയിലെ പെർക്കിൻ-എൽമെർ കോർപറേഷൻ ഹബിളിന്റെ പ്രാഥമിക ദർപ്പണത്തിന്റെ മിനുക്കുപണി തുടങ്ങുന്നു, മെയ് 1979. പെർക്കിൻ-എൽമെർ കോർപറേഷനിൽ പദ്ധതിക്കായി പണിയെടുത്ത സാങ്കേതികവിദഗ്ദ്ധൻ ഡോ. മാർട്ടിൻ യെല്ലിൻ ആണ് ചിത്രത്തിൽ.]]

ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി പദ്ധതി പ്രാവർത്തികമായപ്പോൾ, അതിനു വേണ്ട പണികൾ വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കായി വിഭജിച്ചു നല്കി. പദ്ധതിയുടെ രൂപകല്പനയും, പ്രവർത്തനപുരോഗതിയും, ദൂരദർശിനിയുടെ നിർമ്മാണവും കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ മാർഷൽ സ്പേസ് ഫ്ലൈറ്റ് സെന്ററിനെ(എം.എസ്.എഫ്.സി) നിയോഗിച്ചു. ഗോദ്ദാർഡ് സ്പേസ് ഫ്ലൈറ്റ് സെന്ററിനായിരുന്നു പദ്ധതിയുടെ ശാസ്ത്രോപകരണങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണങ്ങളുടേയും നിയന്ത്രണ കേന്ദ്രത്തിന്റേയും ചുമതലകൾ. ഒപ്റ്റിക്സ് കമ്പനിയായിരുന്ന പെർക്കിൻ-എൽമർ പദ്ധതിയുടെ ഒപ്റ്റിക്കൽ ദൂരദർശിനി വിഭാഗത്തിന്റേയും ഫൈൻ ഗൈഡൻസ് സെൻസറുകളുടേയും ഉത്തരവാദിത്തം. ലോൿഹീഡ് കോർപ്പറേഷനാകട്ടെ ദൂരദർശിനി കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ശൂന്യാകാശ പേടകത്തിന്റെ നിർമ്മാണം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;dunar&quot;&gt;Dunar A.J., Waring S.P. (1999), ''Power To Explore—History of Marshall Space Flight Center 1960–1990'', U.S. Government Printing Office, ISBN 0-16-058992-4 (Chapter 12, Hubble Space telescope:{{PDFlink|[http://history.msfc.nasa.gov/book/chpttwelve.pdf]|260&amp;nbsp;[[Kibibyte|KiB]]&lt;!-- application/pdf, 266822 bytes --&gt;}})&lt;/ref&gt;

=== ഒപ്റ്റിക്കൽ ദൂരദർശിനി വിഭാഗം ===

ദർപ്പണവും മറ്റ് ഒപ്റ്റിക്കൽ ഭാഗങ്ങളുമാണ് ദൂരദർശിനിയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ എന്നുള്ളതുകൊണ്ട്, കൃത്യമായ നിർവ്വചനങ്ങൾ പ്രകാരമാണ് അവ നിർമ്മിച്ചത്. സാധാരണ ദർപ്പണ ദൂരദർശിനികളിലെ മിനുക്കുപണികളുടെ (പോളീഷിങ്) കൃത്യത [[ദൃശ്യപ്രകാശം|ദൃശ്യപ്രകാശത്തിന്റെ]][[തരംഗദൈർഘ്യം|തരംഗദൈർഘ്യത്തിന്റെ]] പത്തിലൊന്ന് ആയിരിക്കണം. എന്നാൽ ഒരു ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി, [[അതിനീലലോഹിത രശ്മികൾ|അതിനീലലോഹിത രശ്മികൾ]] മുതൽ [[ഇൻഫ്രാറെഡ്]] വരെയുള്ള രശ്മികൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ പത്തിരട്ടി കൂടുതൽ വ്യതിരിക്തത (Resolution) സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ദർപ്പണം ദൃശ്യപ്രകാശത്തിന്റെ തരംഗദൈർഘ്യത്തിന്റെ 1/20 കൃത്യതയിൽ അതായത് 30 [[നാനോമീറ്റർ]] ആയിട്ടാണ് മിനുക്കിയെടുത്തത്.

പെർകിൻ-എൽമർ എറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ കമ്പ്യൂട്ടർ നിയന്ത്രിത മിനുക്കു യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആവശ്യമായ രൂപത്തിൽ കണ്ണാടി നിർമ്മിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അവരുടെ കട്ടിങ്എഡ്ജ് സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രശ്നസങ്കുലമായപ്പോൾ, കണ്ണാടി  ഉരച്ച് രൂപപ്പെടുത്തുന്ന പരമ്പരാഗത രീതിയിൽ ഒരു കരുതൽ കണ്ണാടി നിർമ്മിക്കാൻ കൊഡാക്കിനെ ഏർപ്പാട് ചെയ്തു. കൊഡാക്കിന്റെ കണ്ണാടി ഇപ്പോൾ സ്മിത്സോണിയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട് &lt;ref&gt;HUBBLE SPACE TELESCOPE STAND-IN GETS STARRING ROLE. [[September 21]], [[2001]].http://www.gsfc.nasa.gov/news-release/releases/2001/h01-185.htm&lt;/ref&gt;. പെർകിൻ-എൽമറിന്റെ ദർപ്പണത്തിന്റെ പണി 1979ൽ ആരംഭിച്ചു, താപവികാസത്തെ വളരെ ചെറുക്കുന്ന ചില്ലാണ് അതിനുപയോഗിച്ചത്. കണ്ണാടിയുടെ ഭാരം കുറക്കുന്നതിനായി ഒരിഞ്ച് വലിപ്പമുള്ള പാളികൾക്കിടയിൽ തേൻകൂട് പോലുള്ള നിർമ്മിതിക്കുള്ളിൽ ഒതുക്കി.

കണ്ണാടിയുടെ മിനുക്കുപണികൾ 1979ൽ തുടങ്ങി മേയ് 1981 വരെ നീണ്ടു നിന്നു. നാസ ആ സമയം പെർകിൻ - എൽമെറിന്റെ കാര്യനിർവ്വാഹക ശേഷിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു. മിനുക്കുപണികൾ സമയബന്ധിതമല്ലാതെ ഇഴയാൻ തുടങ്ങി. ഇത് ചെലവ് കൂടാനും കാരണമായി. പണം ലാഭിക്കാൻ നാസ രണ്ടാംകണ്ണാടിയുടെ പണി താത്കാലികമായി നിർത്തി വക്കുകയും, ദൂരദർശിനിയുടെ വിക്ഷേപണം 1984 ഒക്ടോബറിലേക്ക് നീട്ടി വെക്കുകയും ചെയ്തു. 1981 അവസാനത്തോടെ കണ്ണാടിയുടെ പണി പൂർത്തിയായി. 75 നാനോമീറ്റർ കട്ടിയുള്ള [[അലുമിനിയം|അലൂമിനിയത്തിന്റെ]] പ്രതിഫലന പൂശും 25 നാനോമീറ്റർ കട്ടിയുള്ള മഗ്നീഷ്യം ഫ്ലൂറൈഡിന്റെ സംരക്ഷണ പൂശും കണ്ണാടിക്കുണ്ടായിരുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും സമയബന്ധിതമായി, സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കം പാലിച്ച് മറ്റു ഭാഗങ്ങൾ പൂർണ്ണമാക്കാനുള്ള പെർകിൻ-എൽമറിന്റെ കഴിവിനെക്കുറിച്ച് സംശയങ്ങൾ ഉയർന്നിരുന്നു. “ഒരുറപ്പും ഇല്ലാത്തതും, ദിനംപ്രതി മാറുന്നതും“ ആയിരുന്നത്രേ അന്നത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. നാസ വിക്ഷേപണം 1985 ഏപ്രിലിലേക്ക് മാറ്റിവച്ചു. പെർകിൻ-എൽമറിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മൂന്നുമാസം കൂടുമ്പോൾ ഒരുമാസം എന്നരീതിയിൽ ഇഴയാൻ തുടങ്ങി. ഒടുവിൽ അത് ഒരു ദിനത്തിന് മറ്റൊരു ദിനം എന്ന മട്ടിലെത്തി. നാസ വീണ്ടും വിക്ഷേപണം ആദ്യം 1986 മാർച്ചിലേക്കും പിന്നീട് സെപ്റ്റംബറിലേക്കും മാറ്റി വെക്കാൻ നിർബന്ധിതമായി. അപ്പോഴേക്കും മതിപ്പു ചെലവ് 11 കോടി 75 ലക്ഷം യു.എസ്. ഡോളർ എന്നനിലയിലേക്ക് ഉയർന്നിരുന്നു&lt;ref name=&quot;dunar&quot; /&gt;.

=== ബഹിരാകാശ പേടക ഭാഗങ്ങൾ ===
[[പ്രമാണം:Early stages of Hubble construction.jpg|thumb|left|250px|ഹബിളിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന്റെ ആദ്യ ഘട്ടങ്ങൾ, 1980.]]

ദൂരദർശിനിയും മറ്റുപകരണങ്ങളും ഉറപ്പിക്കേണ്ട ബഹിരാകാശ പേടകത്തിന്റെ നിർമ്മാണമായിരുന്നു സാങ്കേതികമായി നേരിട്ട മറ്റൊരു വലിയ വെല്ലുവിളി. ഭൂമിയുടെ നിഴലിലേക്കും സൂര്യപ്രകാശത്തിലേക്കുമുള്ള അതിവേഗമാറ്റങ്ങളും അതുണ്ടാക്കുന്ന വലിയ താപനിലവ്യതിയാനങ്ങളും നേരിടാൻ പേടകം പ്രാപ്തമായിരുന്നെങ്കിൽ മാത്രമേ ദൂരദർശിനി വേണ്ടത്ര നന്നായി പ്രവർത്തിക്കുകയുണ്ടായിരുന്നുള്ളു. വിവിധതല [[താപരോധകം|താപരോധകങ്ങൾ]] ദൂരദർശിനിയും അനുബന്ധ ഉപകരണങ്ങളുമിരിക്കുന്ന അലൂമിനിയം കൂടിലെ താപനില സ്ഥിരമായി നിർത്തി. കൂട്ടിൽ കാർബൺ - ഫൈബറുകളാൽ ഉറപ്പിച്ച ചട്ടക്കൂടിലാണ് ഭാഗങ്ങൾ ഉറപ്പിച്ചു ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.

ഒപ്റ്റിക്കൽ ദൂരദർശിനി വിഭാഗത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ബഹിരാകാശ പേടകത്തിന്റെ നിർമ്മാണം സാമാന്യം നന്നായി തന്നെയാണ് നടന്നിരുന്നതെങ്കിലും ലോൿഹീഡും ചില സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളും മതിപ്പുസമയ പ്രശ്നങ്ങളും നേരിടുന്നുണ്ടായിരുന്നു. 1985 ആയപ്പോഴേക്കും ഇത് 30 ശതമാനം അധിക ചെലവും മൂന്നുമാസം അധികം സമയവും എടുത്തു.സ്വന്തം ക്രിയാത്മകതയേക്കാളും നിർമ്മാണത്തിനായി ലോൿഹീഡ്  നാസയെ ആണ് ആശ്രയിക്കുന്നത് എന്നാണ് എം.എസ്.എഫ്.സി തങ്ങളുടെ റിപോർട്ടിൽ കുറ്റപ്പെടുത്തിയത് &lt;ref name=&quot;dunar&quot; /&gt;.

=== ഭൗമ കേന്ദ്രം ===
1983-ൽ ശാസ്ത്രസമൂഹവും നാസയുമായുള്ള ഒരു ബലാബലത്തിനൊടുവിൽ [[ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി ശാസ്ത്ര വിദ്യാകേന്ദ്രം]] (Space Telescope Science Institute -എസ്.റ്റി.എസ്.സി.ഐ) സ്ഥാപിതമായി. മേരിലാന്റ് ബാൽട്ടിമോറിലെ ഹോംവുഡ് കാമ്പസിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന എസ്.റ്റി.എസ്.സി.ഐ.യുടെ നിയന്ത്രണം കൈയ്യാളുന്നത്, ജ്യോതിശാസ്ത്രഗവേഷണം നടത്തുന്ന സർവ്വകലാശാലകളുടെ ഓറ എന്ന ഒരു സമിതിയാണ് (Association of Universities for Research in Astronomy - AURA). ഓറയിൽ 32 സർവ്വകലാശാലകളും ഏഴ് അന്താരാഷ്ട്ര അഫിലിയേറ്റുകളുമുണ്ട്.

എസ്.റ്റി.എസ്.സി.ഐ ആണ് ദൂരദർശിനിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് വിവരങ്ങളുടെ വിതരണവും നിയന്ത്രിക്കുന്നത്, വിവരങ്ങളുടെ വിതരണം നാസ കൈയ്യടക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച ഒരു അധികാരമായിരുന്നു, എന്നാൽ ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ എതിർക്കുകയും ശാസ്ത്രാലയം പോലെ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തു. സാങ്കേതിക സഹായം നൽകുന്നത് ഇവിടെ നിന്നും 48 കിലോമീറ്റർ തെക്കായുള്ള നാസയുടെ ഗോദ്ദാർദ് സ്പേസ് ഫ്ലൈറ്റ് സെന്ററിൽ നിന്നുമാണ്. ഹബിളിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ദിനവും 24 മണിക്കൂറും നാലു സംഘങ്ങൾ വീതം വീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനിയുടെ യൂറോപ്യൻ വിഭാഗം [[മ്യൂണിച്ച്|മ്യൂണിച്ചിനു]] സമീപം ഗാർചെൻ ബെ മ്യൂണിച്ച് എന്ന സ്ഥലത്താണ്. 1984ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഇത് ആദ്യം യൂറോപ്യൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് മാത്രമായിരുന്നു.

=== വിക്ഷേപണം ===
[[പ്രമാണം:STS-31_Launch_-_GPN-2000-000684.jpg|thumb|right|250px| പുനരാഗമ പേടക ദൗത്യം - എസ്.റ്റി.എസ്-31, ഹബിളിനെ വഹിച്ചുകൊണ്ട് പേടകമുയരുന്നു.]]

1986 ഒക്ടോബറിൽ ഹബിളിന്റെ വിക്ഷേപണം എന്ന പദ്ധതി നടക്കും എന്ന് ആക്കൊല്ലം ആദ്യം വരെ തോന്നിച്ചതാണ്. എന്നാൽ [[ചലഞ്ചർ ദുരന്തം]][[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] ബഹിരാകാശ പദ്ധതികളെല്ലാം മരവിപ്പിക്കാൻ കാരണമായി. ഹബിളിന്റെ വിക്ഷേപണം വർഷങ്ങൾ മാറ്റിവച്ചു. ദൂരദർശിനിയുടെ എല്ലാഭാഗങ്ങളും പ്രത്യേകം മുറികളിൽ വിക്ഷേപണം തീരുമാനിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ സൂക്ഷിച്ചുവെക്കപ്പെട്ടു. ഇത് മൊത്തം പദ്ധതിചിലവിനെ വീണ്ടും കൂട്ടുന്ന സാഹചര്യം ആയിരുന്നു.

1988-ൽ ശൂന്യാകാശയാത്ര പുനരാരംഭിച്ചതോടെ ദൂരദർശിനിയുടെ വിക്ഷേപണം അവസാനമായി 1990-ലേക്ക് തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടു. നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട അന്നുമുതൽ കണ്ണാടിയിൽ അടിഞ്ഞുകൂടിയ പൊടി [[നൈട്രജൻ]] ജെറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നീക്കി, എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും കൂലങ്കഷമായി പരിശോധിക്കുകയും പൂർണ്ണമായും പ്രവർത്തനക്ഷമമെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ 1990 [[ഏപ്രിൽ 24]]-നു പുനരാഗമ പേടക ദൗത്യം - എസ്.റ്റി.എസ്-31-  [[ഡിസ്കവറി സ്പേസ് ഷട്ടിൽ|ഡിസ്കവറി]] ഉപയോഗിച്ച് ദൂരദർശിനി ഭ്രമണപഥത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

പ്രാഥമിക മൊത്തം മതിപ്പുചെലവ് നാലുകോടി യു.എസ്.ഡോളർ ആയിരുന്നെങ്കിലും ദൂരദർശിനി നിർമ്മാണത്തിനായി മാത്രം 25 കോടി ഡോളർ ചെലവായി. യു.എസിന്റെ മൊത്തം ചെലവ് ഇന്നു വരെ ഏകദേശം 45 മുതൽ 60 കോടി ഡോളർ ആയിരിക്കുമെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിന്റെ]]മൊത്തം സംഭാവന 59.3 കോടി യൂറോ ആണത്രേ (1999 -ലെ കണക്ക്)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spacetelescope.org/about/faq.html |title=The European Homepage for the NASA/ESA Hubble Space Telescope- Frequently Asked Questions |accessdate=2007-01-10 |archive-date=2011-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813140500/http://spacetelescope.org/about/faq/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

=== ഉപകരണങ്ങൾ ===
വിക്ഷേപണസമയത്ത് ഹബിൾ അഞ്ച് ശാസ്ത്രോപകരണങ്ങൾ വഹിച്ചിരുന്നു. വൈഡ് ഫീൽഡ് /ഗ്രഹനിരീക്ഷണ കാമറ, ഗോദ്ദാർദ് ഹൈ റെസലൂഷൻ സ്പെക്റ്റ്രോഗ്രാഫ്, ഹൈ സ്പീഡ് ഫോട്ടോമീറ്റർ, ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് കാമറ, ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ എന്നിവയായിരുന്നു അവ. 

വൈഡ് ഫീൽഡ് /ഗ്രഹനിരീക്ഷണ കാമറ - പ്രാഥമിക ഉദ്ദേശം കാഴ്ചവഴിയുള്ള നിരീക്ഷണമായ - ഒരു ഉന്നത റെസലൂഷൻ ചിത്രീകരണോപാധിയാണ് . നാസയുടെ ജെറ്റ് പ്രൊപൽ‌ഷൻ പരീക്ഷണശാല നിർമ്മിച്ച ഈ ഉപകരണത്തിൽ പ്രത്യേകം ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾ ലക്ഷ്യം വെച്ച് സ്പെക്ട്രൽ രേഖകളാൽ വേർതിരിച്ചിരുന്ന 48 ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫിൽറ്ററുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. രണ്ട് കാമറകൾക്കുമായി, ഓരോന്നിനും നന്നാലു വീതം എട്ട് [[ചാർജ്-കപ്പിൾഡ് ഉപകരണം|സി.സി.ഡി.]] ചിപ്പുകളും ഈ ഉപകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. വൈഡ് ഫീൽഡ് കാമറ വളരെ വലിയൊരു കോണിൽ വലിയൊരു മണ്ഡലത്തിന്റെ ചിത്രം എടുക്കുവാൻ പ്രാപ്തമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഗ്രഹനിരീക്ഷണ കാമറ ദൂരത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങൾ വളരെ വലുതാക്കി  എടുക്കാൻ സജ്ജമായിരുന്നു.

ഗോദ്ദാർദ് ഹൈ റെസലൂഷൻ സ്പെക്ട്രോഗ്രാഫ്  അതിനീലലോഹിതരശ്മികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾക്കായിട്ടാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഗോദ്ദാർദ് സ്പേസ് ഫ്ലൈറ്റ് സെന്റർ നിർമ്മിച്ച ഈ ഉപകരണം സ്പെക്ട്രൽ റെസലൂഷൻ 90,000 വരെ എടുക്കാൻ കഴിവുള്ളതായിരുന്നു&lt;ref&gt;Brandt J.C. ''et al'' (1994), &quot;The Goddard High Resolution Spectrograph: Instrument, goals, and science results&quot;, ''Publications of the Astronomical Society of the Pacific'', v. 106, p. 890–908&lt;/ref&gt;. ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് കാമറ, ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾക്കനുസരിച്ചും ഈ ഉപകരണം പ്രവർത്തിക്കുമായിരുന്നു. ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് കാമറ, ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ എന്നിവയായിരുന്നു ഹബിളിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദൃശ്യവ്യതിരിക്തത ഉള്ള ഉപകരണങ്ങൾ. ഈ മൂന്നുപകരണങ്ങളിലും സി.സി.ഡി.കൾക്കു പകരം തിരിച്ചറിയലുപാധിയായി [[ഫോട്ടോൺ|ഫോട്ടോണുകൾ]] - എന്ന എണ്ണുന്ന [[ഡിജികോൺ|ഡിജികോണുകളാണ്]] ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് കാമറ നിർമ്മിച്ചത് ഇ.എസ്.എ ആയിരുന്നുവെങ്കിൽ, മാർട്ടിൻ മരിയെറ്റ കോർപ്പറേഷനായിരുന്നു ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ നിർമ്മിച്ചത്.

വിസ്കോൺസിൻ - മാഡിസൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി രൂപകല്പന ചെയ്ത് നിർമ്മിച്ച ഹൈസ്പീഡ് ഫോട്ടോമീറ്റർ കാണാൻ കഴിയുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളേയും തെളിച്ചം അനുസരിച്ച് മറ്റ് ജ്യോതിർഗോളങ്ങളേയും ദൃശ്യപ്രകാശവും അതിനീലലോഹിതരശ്മികളും ഉപയോഗിച്ച് നിരീക്ഷിക്കാനായി ഉണ്ടാക്കിയതാണ്. സെക്കന്റിൽ കുറഞ്ഞത് 2% ഫോട്ടോമെട്രിക് കൃത്യതയോടെ  1,00,000 അളവുകൾ പരിശോധിക്കാൻ അതിനു കഴിയുമായിരുന്നു&lt;ref&gt;Bless R.C., Walter L.E., White R.L. (1992), ''High Speed Photometer Instrument Handbook'', v 3.0, STSci&lt;/ref&gt;.

ഹബിളിന്റെ ഗൈഡൻസ് സിസ്റ്റവും ഒരു ശാസ്ത്രോപകരണമായി ഉപയോഗിക്കാമായിരുന്നതാണ്. അതിലെ മൂന്നു ഫൈൻ ഗൈഡൻസ് സംവേദനോപകരണങ്ങൾ പ്രാഥമികമായി ദൂരദർശിനിയുടെ ലക്ഷ്യം നിരീക്ഷണസമയത്ത് മാറാതിരിക്കാനായി ഉപയോഗിച്ചവയാണ്. അതേസമയം തന്നെ വേണമെങ്കിൽ അവ  വളരെ കൃത്യമായി ജ്യോതിർദൂരങ്ങൾ അളക്കാനും ഉപയോഗിക്കാമായിരുന്നു; അളവുകൾ 0.0003 [[ആർൿസെക്കന്റ്]] വരെ കൃത്യമായിരിക്കുകയും ചെയ്യും&lt;ref&gt;Benedict, G. Fritz; McArthur, Barbara E. (2005), ''High-precision stellar parallaxes from Hubble Space Telescope fine guidance  sensors'', Transits of Venus: New Views of the Solar System and Galaxy, Proceedings of IAU Colloquium #196, Ed. D.W. Kurtz. Cambridge University Press, p.333–346&lt;/ref&gt;.

== തകരാറുകൾ ==
=== ദർപ്പണ വൈകല്യം ===
വിക്ഷേപണം കഴിഞ്ഞ് ആഴ്ച്ചകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ ഹബിളിൽ നിന്നുമുള്ള ചിത്രങ്ങൾ അതിന്റെ ദൃശ്യഗ്രാഹിയുടെ ഒരു ഭീകരമായ പ്രശ്നം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രങ്ങളേക്കാളും മെച്ചപ്പെട്ടവയായിരുന്നു ആദ്യചിത്രം എങ്കിൽ തന്നേയും, ദൂരദർശിനി ഫോകസ് ലക്ഷ്യം പ്രാപിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഏറ്റവും നല്ല ചിത്രം പോലും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നതിൽ നിന്നും നിരാശാജനകമാം വിധം താഴ്ന്ന നിലവാരം പുലർത്തുന്നതായിരുന്നു. പോയിന്റ് സോഴ്സിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രങ്ങൾ ഒരു ആർൿസെക്കന്റിൽ അധികം [[ആരം|ആരത്തിൽ]] പടർന്നു കിടന്നു. രൂപകല്പനയിൽ അത് കേവലം 0.1 ആർൿസെക്കന്റ് വ്യാസത്തിൽ മാത്രമേ കാണാൻ പാടുള്ളു എന്നായിരുന്നു സങ്കല്പ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്&lt;ref&gt;Burrows C.J. ''et al'' (1991), ''The imaging performance of the Hubble Space Telescope'', Astrophysical Journal, v.369, p.21, കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ:[http://www.stsci.edu/itt/review/ihb_cy14/WFPC2/ch5_psf2.html graphs showing the mis-figured PSFs, as compared to post-correction and ground based PSFs]&lt;/ref&gt; .

ചിത്രങ്ങളിൽ നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ പ്രാഥമിക ദർപ്പണം തെറ്റായ അളവിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ് പ്രശ്നത്തിനു കാരണമായതെന്ന നിഗമനത്തിലേക്കാണ് എത്തിച്ചത്. ഇന്നുവരെ നിർമ്മിച്ചതിൽ ഏറ്റവും കൃത്യമായി ഉണ്ടാക്കിയ ദർപ്പണമായിരുന്നു അത്. അളവിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ പ്രകാശത്തിന്റെ 1/20 തരംഗദൈർഘ്യത്തിൽ കൂടരുതെന്ന നിബന്ധന ഇരിക്കെത്തന്നെ അത് അഗ്രഭാഗത്തേക്ക് വരും തോറും പരന്നായിരുന്നു. കണ്ണാടിയുടെ ആകൃതി വെറും 2.3 [[മൈക്രോമീറ്റർ]] മാത്രമേ വിഭാവനം ചെയ്തതിൽ നിന്നും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരുന്നുള്ളുവെങ്കിലും ഭീകരമായ ഗോളീയസംക്ഷേപണ വൈകല്യമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. ദർപ്പണത്തിന്റെ അറ്റങ്ങളിൽ നിന്നും പ്രതിഫലിക്കുന്ന പ്രകാശം പതിക്കുന്നിടത്തായിരുന്നില്ല, ദർപ്പണത്തിന്റെ മധ്യഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള പ്രകാശം പ്രതിഫലിച്ചു കിട്ടിയിരുന്നത്.

കണ്ണാടിയുടെ വൈകല്യം നിരീക്ഷണ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് വ്യത്യസ്തമായാണ് ശാസ്ത്രീയ നിരീക്ഷണങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചിരുന്നത്. തെളിച്ചമുള്ള വസ്തുക്കളുടെ ചിത്രങ്ങളിൽ സ്പെക്ട്രോസ്കോപി നടത്താനും മാത്രം വ്യക്തമായിരുന്നു ചിത്രങ്ങളെങ്കിലും, തെളിച്ചമില്ലാത്ത ചിത്രങ്ങൾക്കു ചുറ്റും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട പ്രകാശവലയം ദൂരദർശിനിയെ ഏതാണ്ട് ഉപയോഗശൂന്യമാക്കി. നാസയും ദൂരദർശിനിയും കടുത്ത വിമർശനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി, പദ്ധതിയെ വലിയൊരു[[വെള്ളാന|വെള്ളാനയായി]] ഭൂരിഭാഗവും കരുതി. (അക്കാലത്തിറങ്ങിയ ദ് നേക്കഡ് ഗൺ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ഹബിളിനെ [[ടൈറ്റാനിക്]] ആയും, [[LZ 129 ഹിൻഡൻബർഗ്]] ആയും [[എഡ്‌സെൽ]] ആയും ചിത്രീകരിച്ചു.)

==== പ്രശ്നത്തിന്റെ കാരണം ====
[[പ്രമാണം:Hubble PSF with flawed optics.jpg|thumb|left|150px|വൈഡ് ഫീൽഡ്/ഗ്രഹനിരീക്ഷണ കാമറ എടുത്ത ചിത്രം, നക്ഷത്രത്തിനുചുറ്റും ഏതാനും ബിന്ദുക്കളിൽ ഒതുങ്ങിക്കിടക്കേണ്ട രശ്മികൾ വലിയൊരു തലത്തിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്നതു കാണാം. കടപ്പാട് [[നാസ]]/[[ഇ.എസ്.എ]].]]
ചിത്രങ്ങളിൽ നടത്തിയ പഠനങ്ങളിൽ നിന്ന് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ ദർപ്പണത്തിന്റെ [[കോണീയ സ്ഥിരാങ്കം]] −1.01324 ആണെന്നു കണ്ടെത്തി, ശരിക്കും അത് −1.00230 ആയിരിക്കണമെന്നാണ് കണക്കുകൂട്ടിയിരുന്നത്. പെർകിൻ-എൽമർ വിക്ഷേപണത്തിനു മുമ്പ് ഭൂമിയിൽ നിന്നു നടത്തിയ പഠനങ്ങളിലും ഇതേ സംഖ്യയായിരുന്നു കിട്ടിയത്.

[[ജെറ്റ് പ്രൊപൽ‌ഷൻ ലബോറട്ടറി]] ഡിറക്റ്റർ ആയ ല്യൂ അലൻ തലവനായ ഒരു കമ്മീഷൻ, പ്രശ്നം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി എന്നു പഠിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. പെർകിൻ-എൽമർ ഉപയോഗിച്ച നൾ കറക്റ്റർ തെറ്റായ രീതിയിൽ നിർമ്മിച്ചതായിരുന്നു എന്നാണ് അലൻ കമ്മീഷൻ കണ്ടെത്തിയത്&lt;ref&gt;http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19910003124_1991003124.pdf&lt;/ref&gt;. ദർപ്പണം മിനുക്കിയ അവസരത്തിൽ പെർകിൻ-എൽമർ മറ്റ് രണ്ട് നൾ കറക്റ്ററുകൾ ഉപയോഗിച്ചും കണ്ണാടി പരിശോധിച്ചിരുന്നു. രണ്ടവസരത്തിലും ദർപ്പണം പ്രശ്നങ്ങളെ നേരിടുന്നുണ്ടെന്ന് സൂചന ലഭിച്ചായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ രണ്ടു നൾ കറക്റ്ററുകളും ശരിക്കും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതിന്റെയത്രയും കൃത്യമല്ലായിരിക്കും എന്ന കണക്കുകൂട്ടലിൽ മാർഗ്ഗരേഖകൾക്കെതിരായി കമ്പനി ഈ ഫലങ്ങളെ അവഗണിക്കുകയായിരുന്നു.

പെർകിൻ-എൽമറെ ഒന്നാംപ്രതിയാക്കിയുള്ള അന്വേഷണരേഖയാണ് കമ്മീഷൻ നൽകിയത്. നിശ്ചിത സമയത്തിന്റേയും പണച്ചിലവിന്റേയും പേരിൽ ഇതിനു മുമ്പേതന്നെ പെർകിൻ-എൽമറും നാസയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പലവട്ടം വഷളായിരുന്നു. പെർകിൻ-എൽമർ ദർപ്പണത്തിനെ അവരുടെ ഒരു വൻ പദ്ധതിയായി കണ്ടില്ലെന്നും ഒരിക്കൽ തങ്ങൾക്കു ലഭിച്ചാൽ പിന്നെ നാസ അത് മറ്റാർക്കും കൊടുക്കാനിടയില്ലെന്നുമാണ് കരുതിയെന്നാണ് നാസ ആരോപിക്കുന്നത്. കാര്യനിർവാഹ പരാജയത്തിന്റെ പേരിൽ പെർകിൻ-എൽമറെ വലിയതോതിൽ കുറ്റപ്പെടുത്തിയ കമ്മീഷൻ കമ്പനി ഒരുപകരണം മാത്രം ഉപയോഗിച്ചു നൽകിയ പരിശോധനാ ഫലത്തെ വിശ്വസിച്ചതിന്റെ പേരിൽ നാസയേയും കുറ്റപ്പെടുത്തി&lt;ref&gt;''Selected Documents in the History of the U.S. Civil Space Program Volume V: Exploring the Cosmos'', (2001), John M. Logsdon, Editor&lt;/ref&gt;
.

==== പ്രശ്നപരിഹാരത്തിനുള്ള രൂപകല്പന ====
[[പ്രമാണം:Hubble backup mirror.jpg|thumb|right|ഈസ്റ്റ്മാൻ കോഡാക് നിർമ്മിച്ച രണ്ടാം ദർപ്പണം. ഇപ്പോൾ നാഷണൽ എയർ ആന്റ് സ്പേസ് മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://collections.nasm.si.edu/code/emuseum.asp?profile=objects&amp;newstyle=single&amp;quicksearch=A20010288000|title= Mirror, Primary Backup, Hubble Space Telescope. From NASM web site.}}&lt;/ref&gt; ശരിയായ അളവിൽ നിർമ്മിച്ചതാണെങ്കിലും സംരക്ഷണ പൂശുകൾ നടത്തിയതല്ല.]]

നന്നാക്കൽ ദൗത്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ പാകത്തിലായിരുന്നു ദൂരദർശിനിയുടെ രൂപകല്പന നടത്തിയിരുന്നത്, അതുകൊണ്ട് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ 1993ലേക്കു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്ന ആദ്യ നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തിൽ തന്നെ ദൂരദർശിനി പൂർണ്ണമായും ഉപയോഗക്ഷമമാക്കാനുള്ള പരിഹാരമാർഗ്ഗങ്ങൾക്കുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. കൊഡാക് കമ്പനി ഹബിളിനായി നിർമ്മിച്ച കണ്ണാടി ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, അത് ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിച്ച് മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുക എന്നത് അസാദ്ധ്യമായിരുന്നു, ദൂരദർശിനി ഭൂമിയിലെത്തിച്ച് വീണ്ടും ഘടിപ്പിച്ച് അയക്കുക എന്നത് പണച്ചെലവും സമയനഷ്ടമേറെയുള്ളതുമായ പ്രവർത്തനവും. കുറച്ചുകൂടി എളുപ്പം തെറ്റായ അളവിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ദർപ്പണത്തിനു [[കണ്ണട]] പോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന തെറ്റുകളെ തിരുത്തിക്കാട്ടുന്ന അഥവാ ‘ഉള്ള ദർപ്പണ‘ത്തിനു പാകമായ ഉപകരണങ്ങൾ നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നതായിരുന്നു&lt;ref&gt;Chaisson, Eric (1994) ''The Hubble Wars; Astrophysics Meets Astropolitics in the Two-Billion-Dollar Struggle Over the Hubble Space Telescope.'' Harper Collins Publishers, ISBN 0-06-017114-6, p. 184.&lt;/ref&gt;.

നേരത്തേയുള്ള ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രത്യേകതകൾ നിമിത്തം വ്യത്യസ്ത രണ്ട് ഗണം തിരുത്തലുപകരണങ്ങൾ ആവശ്യമായിരുന്നു. വൈഡ് ഫീൽഡ്/ഗ്രഹനിരീക്ഷണ കാമറയിൽ എട്ട് സി.സി.ഡി. ചിപ്പുകളിലേക്ക് പ്രകാശത്തെ വീണ്ടും പ്രതിഫലിക്കത്തക്കവിധത്തിൽ തിരിച്ചുവിടൽ ദർപ്പണങ്ങൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെട്ടു, പ്രാഥമിക ദർപ്പണത്തിന്റെ തെറ്റിനെ തിരുത്താൻ പകത്തിലാണ് അവയുടെ ഉപരിതലം പാകപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം കാരണം അത് നാല് സി.സി.ഡി. കളിലേക്കായി ചുരുക്കി. ഇതിനെ വൈഡ് ഫീൽഡ്/ഗ്രഹനിരീക്ഷണ കാമറ 2 എന്നു വിളിച്ചു. മറ്റുപകരണങ്ങളിൽ ഇത്തരം ഒരു സംവിധാനം രൂപകല്പന ചെയ്യാൻ സാധിക്കാതിരുന്നതുകൊണ്ട് അവക്ക് ഒരു  ബാഹ്യതിരുത്തലുപകരണം ആവശ്യമായിരുന്നു.

==== കോസ്റ്റാർ ====
ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് കാമറ, ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ, ഗോദ്ദാർദ് ഹൈ റെസലൂഷൻ സ്പെക്ട്രോസ്കോപ് എന്നിവക്കായി കോസ്റ്റാർ (Corrective Optics Space Telescope Axial Replacement - COSTAR) എന്ന ഉപകരണം വിഭാവനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അത്  സംക്ഷേപണത്തെ തിരുത്താൻ പാകത്തിലുള്ള ഒരു കണ്ണാടി ഉൾപ്പെട്ട ദർപ്പണദ്വയം പ്രകാശത്തിന്റെ പാതയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു&lt;ref&gt;Jedrzejewski R.I., Hartig G., Jakobsen P., Crocker J.H., Ford H. C. (1994), &quot;In-orbit performance of the COSTAR-corrected Faint Object Camera&quot;,''Astrophysical Journal Letters'', v. 435, p. L7–L10&lt;/ref&gt;. ദൂരദർശിനിയിൽ കോസ്റ്റാർ പിടിപ്പിക്കാനായി ഏതെങ്കിലും ഒരുപകരണം ഒഴിവാക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു, ഒടുവിൽ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ ഹൈ സ്പീഡ് ഫോട്ടോമീറ്ററിനെ അതിനായി ഒഴിവാക്കുവാൻ തീരുമാനിച്ചു.

ഹബിളിന്റെ ദൃഷ്ടിവൈകല്യം തിരുത്തുന്നതിനുമുമ്പുള്ള, ആദ്യ മൂന്നു കൊല്ലം, ദൂരദർശിനി ഒട്ടനവധി നിരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി, [[സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പി]]വഴിയുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളെ ഗോളീയ സംക്ഷേപണം കാര്യമായി ബാധിച്ചിരുന്നില്ല, പക്ഷേ പല ചിത്രീകരണ ദൗത്യങ്ങളും റദ്ദാക്കപ്പെടുകയോ മാറ്റിവെക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തു. തെറ്റായ ചിത്രത്തെ ശരിയായി പഠിച്ച് ശാസ്ത്രജ്ഞർ നടത്തിയ പല മുന്നേറ്റങ്ങളും ആ അവസരത്തിലുണ്ടായി.

=== മറ്റു തകരാറുകൾ ===

എസ്.എം.3.ബി. ദൗത്യത്തിനു ശേഷം ഹബിളിനു അതിന്റെ രണ്ട് പ്രധാന ഉപകരണങ്ങൾ നഷ്ടമാകുകയും ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് [[ജൈറോസ്കോപ്പ്|ജൈറോസ്കോപ്പിന്റെ]] തകരാറുമൂലം പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാവുകയും ചെയ്തു. പരാജയപ്പെട്ട രണ്ടുപകരണങ്ങൾ ബഹിരാകാശ വിദൂര ചിത്രീകരണ സ്പെക്ട്രോഗ്രാഫും( Space Telescope Imaging Spectrograph - അഥവാ സ്റ്റിസ്, 2004 ഓഗസ്റ്റിൽ പ്രവർത്തനം നിർത്തി), നൂതന പര്യവേക്ഷണ കാമറയും ആണ്. അവയും നന്നാക്കി സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പഴയ നന്നാക്കൽ ദൗത്യങ്ങളിൽ പരാജയപ്പെട്ടവയും പുതിയതായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതുമായ ഉപകരണങ്ങൾ നാലാം നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തിൽ ശരിയാക്കി. നന്നാക്കൽ ദൗത്യങ്ങളില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ പദ്ധതി എന്നേ പരാജയമായിത്തീരുമായിരുന്നു. 2004 [[ഓഗസ്റ്റ് 3]]നു സ്റ്റിസിന്റെ വൈദ്യുതസംവിധാനം പരാജയപ്പെടുകയും ഉപകരണം പ്രവർത്തനയോഗ്യമല്ലാതായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. ആദ്യ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വിഭാഗം 2001 മെയിൽ പരാജയപ്പെട്ടതിന്റെ തുടർച്ചയായിരുന്നു ഇത്&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stsci.edu/instruments/stis/ |title=Space Telescope Imaging Spectrograph |publisher=STScI |accessdate=April 26, 2008}}&lt;/ref&gt;. ഈ വൈദ്യുത വിതരണ സംവിധാനം 2009 മെയിൽ നടന്ന നാലാം നന്നാക്കൽ ദൌത്യത്തിലാണ് ശരിയാക്കിയത്. അതുപോലെ 2006 [[ജൂൺ 25]]ഓടു കൂടി നൂതന പര്യവേക്ഷണ കാമറ പ്രവർത്തനം നിർത്തി. 2002-ൽ ഘടിപ്പിച്ച മൂന്നാം തലമുറ ഉപകരണമായിരുന്നു ഇത്. ജൂലൈ നാലുമുതൽ ഇതിനെ വീണ്ടും പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ സാധിച്ചു&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=STScI |title=Advanced Camera for Surveys Update |date=2006-06-30|url=http://www.stsci.edu/hst/ACSBack}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;STScI, ''Hubble's Advanced Camera for Surveys Resumes Exploring the Universe'', 12 July 2006 [http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/2006/36/full/]&lt;/ref&gt; . 2006 സെപ്റ്റംബർ 23 -നു  ഈ ഉപകരണം വീണ്ടും പരാജയപ്പെട്ടുവെങ്കിലും 2006 ഒക്ടോബർ 9 -നു വീണ്ടും സജ്ജമാക്കി&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stsci.edu/resources/acs.html |title=Hubble ACS Status Report #3 |publisher=Space Telescope Science Institute |accessdate=2007-01-10 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530063453/http://www.stsci.edu/resources/acs.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ 2007 ജനുവരി 27-നു ഇത് ബാക്-അപ് പവർ വിതരണത്തിലുണ്ടായ [[ഷോർട്ട് സർക്കീട്ട്]] മൂലം പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.yahoo.com/s/ap/20070129/ap_on_sc/hubble_telescope|date=2007-01-29 |accessdate=2007-01-29 |first=Alex |last=Dominiquez |publisher=Associated Press/Yahoo! News|title=Hubble's primary camera shuts down}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2007/jan/HQ_0715_Hubble_ACS.html |title=Engineers Investigate Issue on One of Hubble's Science Instruments |publisher=NASA |accessdate=2007-05-08}}&lt;/ref&gt;. ഇതിലെ സോളാർ ബ്ലൈൻഡ് ചാനൽ ഫെബ്രുവരി 19 നു വീണ്ടും പ്രവർത്തിപ്പിച്ചെങ്കിലും ഹൈ റെസലൂഷൻ ചാനലും വൈഡ് ഫീൽഡ് ചാനലും ഉപയോഗശൂന്യമായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stsci.edu/resources/acs.html |title=ACS Status: February 21, 2007 |publisher=Space Telescope Science Institute |accessdate=2007-05-08 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530063453/http://www.stsci.edu/resources/acs.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ദൗത്യം നാലിൽ പുതിയ ഒരു വൈദ്യുത വിതരണ സംവിധാനം വൈഡ് ആംഗിൾ ചാനലിനായി ചേർത്തെങ്കിലും ആദ്യപരീക്ഷണങ്ങൾ ഉയർന്ന റെസലൂഷൻ ചാനലിൻ ഇതു പോരാ എന്നു വെളിവാക്കി&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stsci.edu/hst/acs |title=Advanced Camera for Surveys |publisher=Space Telescope Science Institute|accessdate=May 21, 2009}}&lt;/ref&gt;. ഇവയിൽ ഇപ്പോൾ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടക്കുന്നു.

2007 മധ്യത്തിൽ ഹബിൾ അതിന്റെ വൈഡ് ഫീൽഡ് ഗ്രഹനിരീക്ഷണ കാമറ-2 ഉം നിയർ ‘ഇൻഫ്രാറെഡ് കാമറ - മൾടി ഒബ്ജക്റ്റ് സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ’ സംവിധാനവും ഉപയോഗിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ജ്യോതിർചലനങ്ങൾ ഫൈൻ ഗൈഡൻസ് സംവേദനോപകരണങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. ഹബിൾ ദൂരദർശിനി അതിന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ നിലനിൽക്കാനും നിരീക്ഷണലക്ഷ്യങ്ങളിൽ കൃത്യമായി ദൃഷ്ടിയൂന്നാനും അതിന്റെ ജൈറോസ്കോപ്പുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇതിനായി മൂന്നു ജൈറോസ്കോപ്പുകളാണ് ഇതിനായി വേണ്ടതെങ്കിലും, രണ്ടെണ്ണം ഉപയോഗിച്ചും സാദ്ധ്യമാണ്. അപ്പോൾ നിരീക്ഷിക്കാവുന്ന ആകാശത്തിന്റെ വിസ്തൃതി കുറയുകയും, കൃത്യവും സൂക്ഷ്മവുമായ നിരീക്ഷണം പ്രായേണ ബുദ്ധിമുട്ടാവുകയും ചെയ്യും&lt;ref&gt;Sembach, K. R., et al. 2004, ''HST Two-Gyro Handbook'', Version 1.0, (Baltimore: STScI)&lt;/ref&gt;. പിന്നീട് ഒരു ജൈറോ ഉപയോഗിച്ചും നിരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്താൻ പദ്ധതിയുണ്ട്. പക്ഷേ മൂന്നും പരാജയപ്പെട്ടു പോയാൽ നിരീക്ഷണം അസാദ്ധ്യമാകുന്നതാണ്&lt;ref&gt;{{cite web|title=NASA Hubble Space Telescope Daily Report # 4537|url=http://www.spaceref.com/news/viewsr.html?pid=26874|accessdate=January 6, 2009}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. ദൂരദർശിനിയുടെ ജീവിതകാലം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 2005 മുതൽ രണ്ട് ജൈറോസ്കോപ്പുകൾ മാത്രം ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. അതോടെ ആകെയുള്ള ആറു ജൈറോകളിൽ രണ്ടെണ്ണം ഒരു സമയം പ്രവർത്തിക്കുന്നവയും,  അതേ സമയം രണ്ടെണ്ണം സംരക്ഷിച്ചു നിർത്തിയവയും ആയിരുന്നു. ബാക്കിയുള്ള രണ്ടെണ്ണം പ്രവർത്തനരഹിതമായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=17700 |title=NASA/ESA Hubble Space Telescope Begins Two-Gyro Science Operations |publisher=SpaceRef.com |accessdate=January 9, 2009 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 2007ൽ ഒരു ജൈറോ കൂടി പരാജയപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;{{cite web |title= Hubble telescope loses another gyroscope|url=http://www.newscientist.com/article/dn12600-hubble-telescope-loses-another-gyroscope-.html |author=Jeff Hecht|publisher=New Scientist|accessdate=January 6, 2009}}&lt;/ref&gt;. ഒടുവിലെ നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തോടെ ജൈറോകളെല്ലാം മാറ്റിവെച്ചു.

ജൈറോസ്കോപ്പിനു പുറമേ ദൂരദർശിനിയുടെ ബാറ്ററികളും മാറി വെക്കേണ്ടിയിരുന്നു. വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ ഒരു യാന്ത്രികദൗത്യം ഇക്കാര്യത്തിൽ ഫലപ്രദമാകാനിടയില്ല, ഒരു ചെറിയ തെറ്റു പോലും ദൂരദർശിനിയെ പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കാൻ കാരണമാവുകയും ചെയ്യും എന്നു കരുതപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3652627.stm |date=2004-04-23|accessdate=2007-01-10 |first=Dr. David |last=Whitehouse |publisher=BBC News |title=NASA optimistic about Hubble fate}}&lt;/ref&gt;. ഒടുവിൽ നാലാം നന്നാക്കൽ ദൌത്യത്തിൽ ഇതും ലളിതമായി ചെയ്തു.

== നന്നാക്കൽ ദൗത്യങ്ങളും പുതിയ ഉപകരണങ്ങളും ==
=== നന്നാക്കൽ ദൗത്യം 1 ===
[[പ്രമാണം:Upgrading Hubble during SM1.jpg|thumb|right|250px|ബഹിരാകാശസഞ്ചാരികൾ ആദ്യ നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തിൽ പണിയെടുക്കുന്നു.]]
[[പ്രമാണം:Improvement in Hubble images after SMM1.jpg|thumb|right|250px|ആദ്യ നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തിനു ശേഷം ചിത്രീകരണത്തിലുണ്ടായ മാറ്റം. കടപ്പാട്: [[നാസ]]/[[ഇ.എസ്.എ]].]]

ദൂരദർശിനി കൃത്യമായി നന്നാക്കാൻ പാകത്തിലാണ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതെങ്കിലും, ദർപ്പണ വൈകല്യം വെളിപ്പെട്ടതോടെ ആദ്യ നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തിനു വളരെ പ്രാധാന്യം ഉണ്ടായി.
തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഏഴു പേർക്ക്  നൂറിലധികം പ്രത്യേക ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പണിയെടുക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഡിസംബർ 1993-ലെ എസ്.റ്റി.എസ് -61 എന്ന [[എൻഡവർ]] ദൗത്യം വിവിധ ഉപകരണങ്ങൾ ദൂരദർശിനിയിലെത്തിക്കുകയും പത്തുദിവസം അവിടെ തങ്ങി അവ ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഹൈ സ്പീഡ് ഫോട്ടോമീറ്ററിനു പകരം കോസ്റ്റാർ ഉപയോഗിച്ചതും വൈഡ് ഫീൽഡ്/ ഗ്രഹനിരീക്ഷണ കാമറക്കു പകരം വൈഡ് ഫീൽഡ്/ ഗ്രഹനിരീക്ഷണ കാമറ 2 ഘടിപ്പിച്ചതുമായിരുന്നു പ്രധാന മാറ്റങ്ങൾ. കൂടാതെ ദൂരദർശിനിയുടെ സൌരോർജ്ജ സെൽ നിരയും ബന്ധപ്പെട്ട ഉപകരണങ്ങളും മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. നാൽ ജൈറോസ്കോപ്പുകളും രണ്ട് ഇലക്ട്രിക്കൽ കണ്ട്രോൾ യൂണിറ്റുകളും മറ്റ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളും, രണ്ട് [[മാഗ്നെറ്റോമീറ്റർ|മാഗ്നെറ്റോമീറ്ററുകളും]]മാറ്റിസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടവയിൽ പെടുന്നു. ദൂരദർശിനിയിലുണ്ടായിരുന്ന [[കമ്പ്യൂട്ടർ|കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ]] പുതുക്കി. മൂന്നുകൊല്ലത്തെ ഭ്രമണത്തിന്റെ ഫലമായി ഉപരിതല അന്തരീക്ഷത്തിലേക്കു സാവധാനം പതിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ദൂരദർശിനിയുടെ ഭ്രമണപഥവും മാറ്റപ്പെട്ടു. 1994 ജനുവരി 13നു നാസ ദൗത്യം പരിപൂർണ്ണവിജയമെന്നറിയിച്ചു, കൂടുതൽ വ്യക്തതയുള്ള ചിത്രങ്ങളും പുറത്തിറക്കി&lt;ref&gt;Trauger J.T., Ballester G.E., Burrows C.J., Casertano S., Clarke J.T., Crisp D. (1994), ''The on-orbit performance of WFPC2'', Astrophysical Journal Letters, v. 435, p. L3-L6&lt;/ref&gt;. അഞ്ച് നീണ്ട ബഹിർവാഹന ഘട്ടങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന ദൗത്യം, എക്കാലത്തേയും വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു നടപടിയായിരുന്നു, നാസക്കും ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്കും ഒരു പോലെ ഉത്തേജകമായ ഒരു വിജയമായിരുന്നു ഇത്.

മറ്റു ദൗത്യങ്ങൾ ഇത്രയേറെ നാടകീയമല്ലായിരുന്നെങ്കിലും ഓരോന്നും ഹബിളിനു പുതിയ പുതിയ കഴിവുകൾ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നതായിരുന്നു.

=== നന്നാക്കൽ ദൗത്യം 2 ===
1997 ഫെബ്രുവരിയിൽ [[ഡിസ്കവറി സ്പേസ് ഷട്ടിൽ|ഡിസ്കവറി]] ഉപയോഗിച്ച് (എസ്.റ്റി.എസ് - 82) നടന്ന രണ്ടാം നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തിൽ ഗോദ്ദാർദ്ദ് ഹൈ റെസലൂഷൻ സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പും ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പും മാറ്റി സ്പേസ് ടെലസ്കോപ് ഇമേജിങ് സ്പെക്ട്രോസ്കോപ് (സ്റ്റിസ്), നിയർ ഇൻഫ്രാറെഡ് കാമറ ആൻഡ് മൾട്ടി ഒബ്ജക്റ്റ് സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ  (നിക്മോസ്) എന്നിവ ഘടിപ്പിച്ചു. ദൂരദർശിനിയിലുണ്ടായിരുന്ന ‘ടേപ്’ ശേഖരണി നീക്കി പുതിയ സോളിഡ് സ്റ്റേറ്റ് ശേഖരിണി സ്ഥാപിച്ചു. താപ കവചം പുതുക്കി, ഹബിളിന്റെ ഭ്രമണപഥം വീണ്ടുമുയർത്തി. നിക്മോസിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഖര [[നൈട്രജൻ]] നിറച്ച താപരോധകം അധികം താമസിയാതെ തന്നെ പൊട്ടിത്തെറിച്ചു പോയത് ഉപകരണത്തിന്റെ ജീവിതകാലം 4.5 വർഷം എന്നതിൽ നിന്നും 2 വർഷമായി കുറയാൻ കാരണമായി.

=== നന്നാക്കൽ ദൗത്യം 3എ ===
1999 ഡിസംബറിൽ ഡിസ്കവറി തന്നെ ഉപയോഗിച്ചാണ് (എസ്.റ്റി.എസ്. 103) മൂന്നാം ദൗത്യത്തിന്റെ ആദ്യ ഘട്ടമായ 3എ നടന്നത്. ദൂരദർശിനിയിലെ മൂന്നു ജൈറോസ്കോപ്പുകൾ കേടായതിനെ തുടർന്നായിരുന്നു ഇത് (ദൗത്യത്തിനേതാനം ആഴ്ചകൾക്കു മുമ്പ് നാലാമതൊരെണ്ണം കൂടി കേടായി, ഇത് ദൂരദർശിനിയെ പൂർണ്ണമായും ഉപയോഗശൂന്യമാക്കി). ദൗത്യം ആറു ജൈറോസ്കോപ്പുകളും മാറ്റിവച്ചു, ഒരു ഫൈൻ ഗൈഡൻസ് സംവേദനോപകരണവും കമ്പ്യൂട്ടറും ഈ ദൗത്യത്തിൽ മാറ്റിവെക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ വോൾട്ടേജ്/റ്റെമ്പറേച്ചർ ഇമ്പ്രൂവ്മെന്റ് കിറ്റും ഘടിപ്പിച്ചു. പേടകത്തിന്റെ താപരോധ പുതപ്പും വേറേ വെച്ചു.  പുതിയ കമ്പ്യൂട്ടർ  ഇന്റൽ 846 അടിസ്ഥാനമാക്കിയതായിരുന്ന അണുവികിരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ പ്രാപ്തമായതും മുമ്പ് ഭൂമിയിൽ നടത്തിയിരുന്ന ചില ഗണനങ്ങൾ ബഹിരാകാശപേടകത്തിൽ തന്നെ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളതുമായിരുന്നു.

=== നന്നാക്കൽ ദൗത്യം 3ബി ===
[[പ്രമാണം:Hubble on the payload bay just prior to being released by the STS-109 crew.jpg|thumb|right|250px|  നന്നാക്കൽ ദൗത്യം 3 ബി.യിൽ കൃത്രിമോപഗ്രഹത്തിൽ നിന്നും വിഘടിപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പുള്ള ഹബിളിന്റെ ചിത്രം, [[ഭൂമി|ഭൂമിയാണ്]] പുറകിൽ കാണുന്നത്.]]

2002 മാർച്ചിൽ കൊളംബിയ (എസ്.റ്റി.എസ് -109) ഉപയോഗിച്ചു നടന്ന 3ബി എന്ന ദൗത്യത്തിൽ പ്രധാനമായും രണ്ടു മാറ്റമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഫെയിന്റ് ഒബ്ജക്റ്റ് കാമറ - നൂതന പര്യവേക്ഷണ കാമറയിൽ പകരംവെച്ചു. താപ നിയന്ത്രണ പരാജയത്താൽ ഉപയോഗശൂന്യമായ നിക്മോസ് പുതുക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ തണുപ്പിക്കൽ സംവിധാനം ഉപകരണത്തിന്റെ താപനില രൂപകല്പനയിൽ വിഭാവനം ചെയ്തത്രയില്ലെങ്കിൽ തന്നെയും ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കുകയും അത് വീണ്ടും പ്രവർത്തനയോഗ്യമാവുകയും ചെയ്തു&lt;ref&gt;http://www.stsci.edu/hst/nicmos/performance/temperature&lt;/ref&gt;.

ഈ ദൗത്യത്തിൽ സൌരോർജ്ജ സെല്ലുകൾ രണ്ടാം വട്ടം മാറ്റിവച്ചു. പുതിയവ [[ഇറിഡിയം ഉപഗ്രഹം|ഇറിഡിയം ഉപഗ്രഹങ്ങൾക്കായി]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടവയായിരുന്നു. പഴയവയുടെ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാരം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അവ, ദൂരദർശിനിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിലോട്ടുള്ള പതനത്തെ കുറക്കാനും മുപ്പതു ശതമാനം അധികം ഊർജ്ജം നൽകാനും കഴിയുന്നവയായിരുന്നു. കൂടുതലുള്ള വൈദ്യുതോർജ്ജം ഹബിളിലെ എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളും ഒരേ സമയം പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ ശക്തമായിരുന്നു. ഭാരം കുറഞ്ഞപ്പോൾ ദൂരദർശിനിക്കുണ്ടായിരുന്ന വിറയലും കുറഞ്ഞു. വിക്ഷേപണത്തിനു ശേഷം ആദ്യമായി മൊത്തം വൈദ്യുതിയും വിച്ഛേദിച്ച്  വൈദ്യുത വിതരണ ഭാഗവും പുതുക്കി, ഇതിന്റെ ഫലമായി വിവരസംപ്രേഷണത്തിനുണ്ടായിരുന്ന താമസം ഇല്ലാതാക്കി. 

ഈ ദൗത്യം പൂർണ്ണമായതോടെ ഹബിളിന്റെ കഴിവുകൾ ഗണ്യമായി കൂടി, നൂതന പര്യവേക്ഷണ കാമറയും നിക്മോസും ഒന്നിച്ചാണ് 2003 - 2004 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഹബിൾ ഡീപ് അൾട്രാ ഫീൽഡ്]] ചിത്രീകരിച്ചത്.

=== നന്നാക്കൽ ദൗത്യം 4 ===
{{Wikinews|NASA launches Space Shuttle Atlantis}}
[[പ്രമാണം:STS-125 May 17 EVA.jpg|thumb|right|250ബിന്ദു|നന്നാക്കൽ ദൗത്യം 4-ൽ ബഹിരാകാശസഞ്ചാരികൾ ഹബിളിന്റെ കേടുപാടുകൾ മാറ്റുന്നു.]]

കൃത്യമായ പദ്ധതി പ്രകാരം അവസാനം നടത്തിയ ദൗത്യമാണ് മെയ് 2009ലെ നന്നാക്കൽ ദൗത്യം 4 (Servicing Mission 4 അഥവാ SM4)&lt;ref name=&quot;NASA_SM4_summ1&quot;&gt;[http://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/servicing/SM4/main/Summary_FS_HTML.html Hubble Space Telescope Servicing Mission 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907030532/http://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/servicing/SM4/main/Summary_FS_HTML.html |date=2008-09-07 }}, NASA. Retrieved 29 September 2008.&lt;/ref&gt;. ഈ ദൗത്യം ആദ്യ പദ്ധതിപ്രകാരം 2008 ഒക്ടോബർ 14-നു നടക്കേണ്ടതായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2008/sep/HQ_M08-181_New_launch_dates.html|title=MEDIA ADVISORY : M08-181: NASA Announces New Target Launch Dates, Status News Conference|publisher=NASA|accessdate=2008-09-25|archive-date=2008-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080925014604/http://www.nasa.gov/home/hqnews/2008/sep/HQ_M08-181_New_launch_dates.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.  എന്നാൽ 2008 സെപ്റ്റംബർ 27-നു ദൂരദർശിനിയിലെ സയൻസ് ഇൻസ്ട്രമെന്റ് കമാൻഡ് ആൻഡ് ഡേറ്റാ ഹാൻഡ്ലിങ് (Science Instrument Command and Data Handling - SI C&amp;DH)  ഘടകം  കേടായി. എല്ലാ ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങളും ഇതിലൂടെ കടന്നാണ് ഭൂമിയിലേക്ക് പ്രസരണം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നത്. പരാജയപ്പെട്ടാൽ ഉപയോഗിക്കാൻ അത്തരത്തിലൊന്നു കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നു, അതും കൂടി പരാജയപ്പെട്ടാൽ ഹബിളിന്റെ ആയുസ് അതോടെ തീരുമായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;suddenly quiet&quot;&gt;[http://www.sciencenews.org/view/generic/id/37004/description/Hubble_suddenly_quiet &quot;Hubble suddenly quiet&quot;], Science News, September 29, 2008.&lt;/ref&gt;. അതുകൊണ്ട് 2008 സെപ്റ്റംബർ 29നു നാസ നാലാം നന്നാക്കൽ ദൗത്യം വൈകുമെന്നും കേടായ ഈ ഭാഗം മാറ്റിവെയ്ക്കുമെന്നും അറിയിച്ചു&lt;ref&gt;Dunn, Marcia.[http://news.yahoo.com/s/ap/20080929/ap_on_sc/shuttle_hubble;_ylt=AvAw5HEasAToF2tx0FbY6Kms0NUE &quot;NASA delays repair mission to Hubble telescope&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081005181408/http://news.yahoo.com/s/ap/20080929/ap_on_sc/shuttle_hubble;_ylt=AvAw5HEasAToF2tx0FbY6Kms0NUE |date=2008-10-05 }}. Yahoo news, September 29, 2008.&lt;/ref&gt;. പകരം സയൻസ് ഇൻസ്ട്രമെന്റ് ആൻഡ് ഡേറ്റാ ഹാൻഡ്ലിങ് സംവിധാനവും കൊണ്ട് 2009 മെയ് പതിനൊന്നിന് ബഹിരാകാശ വാഹനം പറന്നുയർന്നു&lt;ref name=&quot;AvWeek_SM4_launch&quot;&gt;Morris, Jefferson.[http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_channel.jsp?channel=space&amp;id=news/Atlantislaunch051109.xml&amp;headline=Shuttle%20Blasts%20Off%20To%20Repair%20Hubble &quot;Shuttle Blasts Off To Repair Hubble&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129044714/http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_channel.jsp?channel=space&amp;id=news%2FAtlantislaunch051109.xml&amp;headline=Shuttle%20Blasts%20Off%20To%20Repair%20Hubble |date=2011-11-29 }}. ''Aviation Week'', May 11, 2009.&lt;/ref&gt;.

[[File:NGC 6302 Hubble 2009.full.jpg|thumb|upright|left|നന്നാക്കൽ ദൗത്യം4 പുതിയതായി കൂട്ടിച്ചേർത്ത വൈഡ് ഫീൽഡ് കാമറ 3 ഉപയോഗിച്ച് എടുത്ത ചിത്രം-[[ശലഭ നീഹാരിക]]]]
നന്നാക്കൽ ദൌത്യം നാലിലെ ബഹിരാകാശ സഞ്ചാരികൾ തങ്ങളുടെ അഞ്ചു ബഹിരാകാശ നടത്തത്തിനിടെ &lt;ref name=&quot;mathrubhumi_vaarandyam&quot;&gt;ഹബിളിന് രണ്ടാംജന്മം, ജോസഫ് ആന്റണി,മാതൃഭൂമി വാരാന്തപ്പതിപ്പ്, മെയ് 24 2009,[http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=1228701&amp;n_type=NE&amp;category_id=11&amp;Farc= ഓൺലൈൻ കണ്ണി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;ഹബിളിൽ പുതിയ രണ്ട് ഉപകരണങ്ങൾ ഘടിപ്പിച്ചു. വൈഡ് ഫീൽഡ് കാമറ 3 (Wide Field Camera 3 അഥവാ WFC3), കോസ്മിക് ഒറിജിൻസ് സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പ് (Cosmic Origins Spectrograph അഥവാ കോസ്) എന്നിവയാണവ. വൈഡ് ഫീൽഡ് കാമറ 3 അതിന്റെ ഉയർന്ന സംവേദനക്ഷമതയും കൂടുതൽ പരന്ന മണ്ഡലം ശ്രദ്ധിക്കാനുള്ള കഴിവും ഉപയോഗിച്ച്, ദൃശ്യ - അതിനീലലോഹിത വർണ്ണരാജികളിലെ ഹബിളിന്റെ നിരീക്ഷണ കഴിവ് 35 ഇരട്ടി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ടെലിഫോൺ ബൂത്തിന്റെ വലിപ്പമുള്ള കോസ്, ഹബിളിന്റെ ഗോളീയ സംക്ഷേപണ പ്രശ്നത്തിനു പരിഹാരമായി 1993ൽ ഘടിപ്പിച്ച കോസ്റ്റാർ (Corrective Optics Space Telescope Axial Replacement - COSTAR) എന്ന ഭാഗത്തിനു പകരമുള്ളതായിരുന്നു (ഒടുവിൽ ഘടിപ്പിച്ച രണ്ടുപകരണങ്ങളും കൂടി കോസ്റ്റാറിന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും ചെയ്യാൻ വിധം തയ്യാറാക്കിയവ ആയിരുന്നതിനാൽ കോസ്റ്റാർ ആവശ്യമില്ലാതായിരുന്നു). കോസ് ഘടകം, കേടുമാറ്റിയ സ്റ്റിസ്(STIS) നൽകുന്ന അളവുകളുടെ സഹായത്തോടെ [[വിദ്യുത് കാന്തിക വർണ്ണരാജി|വർണ്ണരാജിയിലെ]] അതിനീലലോഹിത ഭാഗത്തെ നിരീക്ഷിക്കാൻ സജ്ജമാണ്. നിരീക്ഷണങ്ങൾക്കുള്ള നൂതന കാമറ (Advanced Camera for Surveys - ACS), ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി ചിത്രീകരണ സ്പെക്ട്രോസ്കോപ് (Space Telescope Imaging Spectrograph - STIS അഥവാ സ്റ്റിസ്) എന്നിവയുടെ കേടുപാടും ഈ നന്നാക്കൽ ദൌത്യത്തിൽ മാറ്റിയിരുന്നു. ആകെയുള്ള മൂന്ന് റേറ്റ് സെൻസർ യൂണിറ്റുകളും (ഓരോന്നിലും രണ്ട് വീതം വാതക ബിയറിങ് ജൈറോസ്കോപ്പുകൾ), പ്ലാറ്റ്ഫോം കൃത്യതയും സ്ഥിരതയും നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്ന മൂന്നു ഫൈൻ ഗൈഡൻസ് സെൻസറുകളിൽ ഒന്നും, കേടായ  സയൻസ് ഇൻസ്ട്രമെന്റ് കമാൻഡ് ആൻഡ് ഡേറ്റാ ഹാൻഡ്ലിങ് ഘടകവും, രാത്രിയിൽ ഹബിളിനാവശ്യമായ വൈദ്യുതി നൽകിയിരുന്ന 57 കിലോഗ്രാം വീതം ഭാരമുള്ള ആറു ബാറ്ററികളിൽ എല്ലാം തന്നെയും, താപ പ്രതിരോധത്തിനുള്ള പുതപ്പുകളായ ഔട്ടർ ബ്ലാങ്കറ്റ് ലെയറും ഈ നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തിൽ മാറ്റിവെച്ചിരുന്നു. നിർമ്മാണ കാലയളവിൽ കരുതിയ ആയുസ്സിൽ നിന്നും 13 കൊല്ലം കൂടി പ്രവർത്തിച്ച ബാറ്ററികൾ ആദ്യമായാണ് മാറ്റിവെച്ചത്&lt;ref&gt;Hubble Nickel Hydrogen Batteries[http://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/servicing/SM4/main/Battery_FS_HTML.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170522135443/https://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/servicing/SM4/main/Battery_FS_HTML.html |date=2017-05-22 }}. Accessed 20 May 2009&lt;/ref&gt;. പുതിയ ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പരിശോധനയ്ക്കും മറ്റും ശേഷം 2009 സെപ്റ്റംബറോടെ ഹബിൾ അതിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രവർത്തനത്തിലേയ്ക്ക് മടങ്ങിയെത്തും&lt;ref name=&quot;EVA5BaltSun&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.baltimoresun.com/news/local/bal-md.hubble19may19,0,828998.story|title=Hubble refitted for golden years|author=Frank D. Roylance|date=May 19, 2009|publisher=[[The Baltimore Sun]]|accessdate=May 18, 2009|archive-date=2013-01-02|archive-url=https://archive.today/20130102112144/http://www.baltimoresun.com/news/local/bal-md.hubble19may19,0,828998.story|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnettest&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-19514_3-10244487-239.html|title=Repaired Hubble relaunched from shuttle|author=William Harwood|date=May 19, 2009|publisher=[[CNET]]|accessdate=May 24, 2009|archive-date=2009-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729130049/http://news.cnet.com/8301-19514_3-10244487-239.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Associated Press. [http://www.msnbc.msn.com/id/30805168 &quot;Spacewalkers give Hubble its last hug&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520184029/http://www.msnbc.msn.com/id/30805168 |date=2009-05-20 }}. ''MSNBC'', May 18, 2009.&lt;/ref&gt;. ഈ ശ്രമങ്ങൾ ഹബിളിനെ 2014 വരേയോ അതിലേറെയോ സുസജ്ജമായി നിലനിർത്തും എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/servicing/SM4/main/index.html |title= Servicing Mission 4 |publisher=NASA|accessdate=2008-09-21 }}&lt;/ref&gt;. ഈ നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തിനാകെ ബഹിരാകാശ സഞ്ചാരികൾ ഹബിളിൽ 36 മണിക്കൂർ 52 മിനിട്ടാണ് ചിലവഴിച്ചത്&lt;ref name=&quot;mathrubhumi_vaarandyam&quot; /&gt;.

ഒരു ബഹിരാകാശ പുനരാഗമന പേടകത്തിൽ തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരാൻ പാകത്തിലാണ് ഹബിൾ രൂപകല്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങളെല്ലാം പ്രവർത്തന മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും വിരമിച്ചതിനാൽ ഇത് സാധ്യമാകാനിടയില്ല. അതിനാൽ നാസയിലെ [[എഞ്ചിനീയർ|എഞ്ചിനീയർമാർ]] സോഫ്റ്റ് കാപ്ച്ചർ ആൻഡ് റോൻഡിവൂ സിസ്റ്റം (Soft Capture and Rendezvous System - SCRS) എന്നൊരു മാർഗ്ഗം വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. വളയം പോലൊരു ഉപകരണം ഹബിളിന്റെ മുൻഭാഗത്ത് പിടിപ്പിച്ച ശേഷം ആളുകളെ ഉപയോഗിച്ചോ, റോബോട്ടുകളെ ഉപയോഗിച്ചോ തിരിച്ചിറക്കാനോ, സുരക്ഷിതമായി നശിപ്പിച്ചു കളയാനോ ഇതുപയോഗിച്ചു കഴിയുന്നതാണ്&lt;ref&gt;Soft Capture and Rendezvous System[http://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/servicing/SM4/main/SCRS_FS_HTML.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911224222/http://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/servicing/SM4/main/SCRS_FS_HTML.html |date=2008-09-11 }} Accessed 20 May 2009&lt;/ref&gt;. എല്ലാ നന്നാക്കലുകളും വിജയകരമായി കഴിഞ്ഞതിനു ശേഷം 2009 മെയ് പത്തൊൻപതിനാണ് ''അറ്റ്ലാന്റിസ് ബഹിരാകാശ പേടകം'' ഹബിളിനെ സ്വതന്ത്രമാക്കിയത്. അടുത്ത ദൗത്യം ഹബിളിന്റെ ഉപയോഗ കാലഘട്ടത്തിനു ശേഷം അതിനെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ നിന്നും നീക്കുന്നതിനായിരിക്കും.
﻿

== ശാസ്ത്ര പരിണതി ==
=== പ്രധാന കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ ===
[[പ്രമാണം:Eagle nebula pillars.jpg|thumb|left|250px|ഹബിളിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ചിത്രങ്ങളിലൊന്ന്: ''സൃഷ്ടിയുടെ തൂണുകൾ''[[ഈഗിൾ നെബുല|ഈഗിൾ നെബുലയിൽ]] നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. കടപ്പാട്: [[നാസ]]/[[ഇ.എസ്.എ]].]]

ഏറെക്കാലമായി ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ നിലനിന്ന ചില പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ഹബിൾ സഹായമായി, അതുപോലെ തന്നെ കണ്ടെത്തിയ ചില കാര്യങ്ങൾക്കായി പുതിയ സിദ്ധാന്തങ്ങളും വേണ്ടി വന്നു. ദൂരദർശിനിയുടെ ഒന്നാമത്തെ ലക്ഷ്യം സെഫിഡ് ചരനക്ഷത്രങ്ങളിലേക്കുള്ള ദൂരം കൃത്യമായി അളക്കുക എന്നതായിരുന്നു. അങ്ങനെ [[ഹബിൾ സ്ഥിരാങ്കം]] എന്ന വില കണ്ടെത്തുക. എന്നിട്ട് [[പ്രപഞ്ചം]] വികസിക്കുന്നതിന്റെ തോത് അളക്കുക, അത് അതിന്റെ പ്രായത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നതാണ്. വിക്ഷേപണത്തിനു മുമ്പു തന്നെ ഹബിൾ സ്ഥിരാങ്കം 50% വരെ വ്യത്യാസപ്പെടാമെന്നു കണ്ടെത്തിരുന്നു, എന്നാൽ ഹബിളിന്റെ അളവുകൾ 10% കൃത്യതയിലാണ് ലഭിച്ചത്. ഇത് മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന പല അളവുകളെക്കാളും കൂടുതൽ സ്വീകരണീയമായിരുന്നു.

ഹബിൾ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പ്രായത്തെ കുറിച്ചു പഠിച്ചപ്പോൾ അത് ഭാവിയെ കുറിച്ചുള്ള സിദ്ധാന്തങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്തു. സിദ്ധാന്തപരമായി പ്രപഞ്ചം വികസിക്കുന്നതിന്റെ വേഗത [[ഗുരുത്വാകർഷണ ബലം]] മൂലം കുറഞ്ഞു വരികയാണു വേണ്ടത്. എന്നാൽ [[ഹൈ-സെഡ് സൂപ്പർനോവ സേർച്ച് റ്റീം]]കണ്ടെത്തിയത് ചില അകലെയുള്ള സൂപ്പർനോവകൾക്ക് [[ത്വരണം]] സംഭവിക്കുന്നുവെന്നാണ്. ത്വരണത്തിനുള്ള കാരണം ഇന്നും അത്ര വെളിവായിട്ടില്ല.

ഹബിൾ നൽകിയ ഉന്നത ഗുണമുള്ള വർണ്ണരാജികളും ചിത്രങ്ങളും [[ഗാലക്സി|ഗാലക്സികളുടെ]] മധ്യത്തിൽ [[തമോദ്വാരം]] കാണുമെന്നതിനു തെളിവു നൽകി. 1960-കളിൽ തന്നെ സിദ്ധാന്തവത്കരിക്കപ്പെട്ട ഈ കാര്യം 1980-കളിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഏതാനും ഗാലക്സികൾ കണ്ടെത്തിയതോടെ ഉറപ്പായി. മിക്ക ഗാലക്സികളുടേയും മധ്യത്തിൽ തമോദ്വാരം ഉണ്ട് എന്ന് ഹബിൾ തെളിയിച്ചു. ഈ ഗാലക്സികളുടെ സ്വഭാവ സവിശേഷതകളും തമോദ്വാരത്തിനനുസരിച്ച് മാറുന്നതായും ഹബിൾ കണ്ടെത്തി.

1994-ൽ [[വ്യാഴം (ഗ്രഹം)|വ്യാഴവുമായി]] [[ഷൂമാക്കർ ലെവി -9 ധൂമകേതു]] ഇടിച്ചത് ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് വീണുകിട്ടിയ ഒരു ഭാഗ്യമായിരുന്നു, അതിന് ഏതാനും മാസങ്ങൾ മാത്രം മുമ്പാണ് ഹബിളിന്റെ ദൃഷ്ടി വൈകല്യം മാറ്റിയെടുത്തത്. ഹബിളെടുത്ത വ്യാഴത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ 1979-ൽ [[വോയേജർ 2]]എടുത്തതിലും വ്യക്തമായിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾ കൂടുമ്പോൾ മാത്രം നടക്കുന്ന ഇത്തരം ആഘാതങ്ങൾ ജ്യോതിർഗോളങ്ങളുടെ  [[ചലനബലശാസ്ത്രം|ചലനബലശാസ്ത്ര]] പഠനത്തിലും നിർണ്ണായക പങ്കു വഹിച്ചു. [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിന്റെ]] പുറം അംഗങ്ങളും [[കുള്ളൻ ഗ്രഹം|കുള്ളൻ ഗ്രഹങ്ങളുമായ]] [[പ്ലൂട്ടോ]], [[ഈറിസ്]] എന്നിവയെ കുറിച്ചും പഠനങ്ങൾ നടത്താൻ ഹബിൾ ഉപകാരപ്പെട്ടു.

ഹബിളിന്റെ [[ഹബിൾ ഡീപ് ഫീൽഡ്]], [[ഹബിൾ അൾട്രാ ഡീപ് ഫീൽഡ്]] ചിത്രങ്ങൾ, ദൃശ്യപ്രകാശത്തെ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള ഹബിളിന്റെ കഴിവിന്റെ ഏറ്റവും നല്ല ഉദാഹരണമാണ്. ദൃശ്യപ്രകാശം ഉപയോഗിച്ചെടുത്ത ഏറ്റവും അകലെയുള്ള ആകാശക്കീറാണത്. നൂറ്റുകോടികണക്കിന് [[പ്രകാശവർഷം]]അകലെയുള്ള ഗാലക്സികളുടെ ആ ചിത്രങ്ങൾ ആദ്യകാല പ്രപഞ്ചത്തെകുറിച്ചു പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ഇഷ്ടവിഷയങ്ങളാണ്. 375 കോടി വർഷങ്ങൾക്കപ്പുറം[[സൗരയൂഥം]] നിലനിൽക്കുന്ന [[താരാപഥം|താരാപഥമായ]] [[ആകാശഗംഗ]], തൊട്ടടുത്ത താരാപഥമായ [[ആൻഡ്രോമീഡ (താരാപഥം)|ആൻഡ്രോമീഡയുമായി]] കൂട്ടിയിടിക്കുമെന്നും, 700 കോടി വർഷങ്ങൾക്കപ്പുറം ഇവ രണ്ടും ചേർന്ന് പുതിയൊരു താരാപഥം രൂപപ്പെടുമെന്നും ഹബിൾ നൽകിയ വിവരങ്ങളുടെ പഠനം വെളിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;andromeda-milkyway-collision&quot;&gt;{{cite news|first=Jonathan|last=Amos|title=Hubble times Milky Way and Andromeda galaxy pile-up|url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-18285583|accessdate=1 ജൂൺ 2012|newspaper=ബി.ബി.സി.|date=31 മെയ് 2012}}&lt;/ref&gt; .

=== ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ ചെലുത്തിയ സ്വാധീനം ===
[[പ്രമാണം:Hubble ultra deep field.jpg|thumb|250px|right|അത്യകലെയുള്ള ഗാലക്സികൾ [[ഹബിൾ അൾട്രാ ഡീപ് ഫീൽഡ്]] ചിത്രത്തിൽ . കടപ്പാട്: [[നാസ]]/[[ഇ.എസ്.എ]].]]

ഹബിൾ വിവരങ്ങൾ ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ ഗുണകരമായ സ്വാധീനമാണ് ചെലുത്തുന്നത്. ഹബിൾ നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി 4000 പേപ്പറുകളാണ് ജേണലുകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്, എണ്ണമറ്റവ ചർച്ചകളിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇന്നുവരെ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട ജ്യോതിശാസ്ത്രപ്രബന്ധങ്ങളിൽ മൂന്നിലൊന്നിനും തെളിവുകളില്ല, എന്നാൽ ഹബിൾ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയ പ്രബന്ധങ്ങളിൽ 2% എണ്ണത്തിനു മാത്രമേ തെളിവില്ലാതുള്ളു. ശരാശരിക്കണക്കിൽ ഹബിൾ നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾക്കനുസൃതമായുള്ള പ്രബന്ധങ്ങൾക്ക് അല്ലാത്തവയേക്കാൾ രണ്ടിരട്ടി തെളിവുകളുണ്ടത്രേ. ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു വർഷം പുറത്തിറങ്ങുന്ന എറ്റവും തെളിവുകളുള്ള 200 പേപ്പറുകളിൽ 20% ഹബിൾ നൽകുന്ന വിവരങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നു&lt;ref&gt;''STSCi newsletter'', v. 20, issue 2, Spring 2003&lt;/ref&gt;. ഭൂമിയിലെ ദൂരദർശിനികളേക്കാളും (4 മീ) 15% അധികം തെളിവ് നൽകാൻ ഹബിളിനാകുന്നുണ്ടത്രേ, എന്നാൽ അതിനുള്ള ചെലവ് 100% അധികമാണ്&lt;ref&gt;Benn C.R., Sánchez S.F. (2001), ''Scientific Impact of Large Telescopes'', Publications of the Astronomical Society of the Pacific, v. 113, p.385&lt;/ref&gt;. വലിയൊരു മണ്ഡലത്തിന്റെ ചിത്രം എടുക്കാൻ ഹബിളിനുള്ള കഴിവ് ഭൂമിയിലെ ഒരു ദൂരദർശിനിക്കുമില്ല. എന്നാൽ തെളിച്ചമുള്ള വസ്തുക്കളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഹബിളിനേക്കാളും നന്നായെടുക്കാൻ അതിന്റെ വിക്ഷേപണത്തിനു മുമ്പുതന്നെ സാധിച്ചിരുന്നു&lt;ref&gt;Wilson, R. W., Baldwin, J. E., Buscher, D. F., Warner, P. J. (1992),''[http://ukads.nottingham.ac.uk/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1992MNRAS.257..369W&amp;amp;db_key=AST High-resolution imaging of Betelgeuse and Mira] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110065739/http://ukads.nottingham.ac.uk/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1992MNRAS.257..369W&amp;db_key=AST |date=2016-01-10 }}'',Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, vol. 257, no. 3, Aug 1, 1992, p. 369–376&lt;/ref&gt;.

== ദൂരദർശിനി ഉപയോഗിക്കൽ ==
ആർക്കും ദൂരദർശിനി ഉപയോഗിക്കാൻ സമയം ആവശ്യപ്പെടാവുന്നതാണ്, അതിന് ബിരുദങ്ങളോ, പ്രത്യേക രാജ്യത്തിന്റെ പൌരത്വമോ ഒന്നും ആവശ്യമില്ല. എന്നാൽ ദൂരദർശിനിക്കായുള്ള പിടിവലി നന്നേ കൂടുതലായതിനാൽ ചോദിക്കുന്ന സമയം കിട്ടണമെന്നില്ല&lt;ref&gt;''Hubble Space Telescope Call for Proposals for Cycle 14'', (2004), eds. Neill Reid and Jim Younger&lt;/ref&gt;. കൂടുതൽ സമയത്തിനായി ഡിറക്ടോറോട് ചോദിക്കാവുന്നതുമാണ്.

=== നിരീക്ഷണ സമയാസൂത്രണം ===
[[പ്രമാണം:Diagram of Hubble's orbit.jpg|thumb|right|250px|ഹബിളിന്റെ താഴ്ന്ന [[ഭ്രമണപഥം]] മിക്ക വസ്തുക്കളും കൂടുതൽ നേരം[[ഭൂമി|ഭൂമിക്കു]] മറഞ്ഞുപോകാനിടയാക്കുന്നു.]]

നിരീക്ഷണങ്ങൾക്കായുള്ള സമയാസൂത്രണം നിസ്സാരമായ കാര്യമല്ല, ദൂരദർശിനി, ബഹിരാകാശ വാഹനങ്ങൾക്ക് എളുപ്പം എത്താൻ കഴിയുന്ന വിധത്തിൽ താഴ്ന്ന ഭ്രമണപഥത്തിലാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഒരുവസ്തു ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ പകുതിയോടടുത്ത പഥത്തിൽ മാത്രമേ തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളു. സൂര്യപ്രകാശം ദൃശ്യഗ്രാഹിയെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുമെന്നതിനാൽ സൂര്യൻ 50°യിലധികം മാറിയാണെങ്കിലേ വസ്തുക്കളെ നിരീക്ഷിക്കാനാവു. ഹബിൾ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതു മൂലം കൃത്യമായി പ്രവചിക്കാൻ സാധിക്കാത്ത വിധം ഭ്രമണപഥം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ആറാഴ്ചകൊണ്ട് ഹബിളിന്റെ പഥം 4000 കിലോമീറ്റർ വരെ മാറിപ്പോവാം അതുകൊണ്ട് വളരെ നീണ്ടകാലത്തേക്ക് സമയാസൂത്രണം നടത്തുക അസാധ്യമാണ്&lt;ref&gt;''HST Primer for Cycle 14'', (2004), eds Diane Karakla, Editor and Susan Rose, Technical Editor&lt;/ref&gt;.

=== അമെച്ചെർ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ===
സ്പേസ് ടെലസ്കോപ് സയൻസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ(എസ്.റ്റി.എസ്.സി.ഐ) ആദ്യ ഡിറക്റ്ററായിരുന്ന റിക്കാഡോ ഗിയക്കണി തനിക്ക് അനുവദിക്കാൻ കഴിയുന്ന സമയത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം അമെച്ചെർ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് നൽകാൻ തയ്യാറാണെന്ന് അറിയിച്ചു. ചിലപ്പോൾ ഒരു ചക്രത്തിൽ മൊത്തം ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾ മാത്രമേ ഇപ്രകാരം അനുവദിക്കാൻ സാധിച്ചിരുന്നുള്ളെങ്കിലും ഒട്ടനേകംപേർ അതിനായി കാത്തിരുന്നു. 

ഒരു കൂട്ടം അമെച്ചെർ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ഒരു സമിതി ഇക്കാര്യത്തെ കുറിച്ച് പലവട്ടം ആലോചിക്കുകയും ശരിയായ കഴിവുള്ളവർക്ക് മാത്രം ഇതിനവസരം നൽകണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1990 മുതൽ 1997 വരെ മൊത്തം 13 ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്കിതിനവസരം ലഭിച്ചു. അതിനുശേഷം സാമ്പത്തികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുമൂലം അമെച്ചെർ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്കുള്ള അവസരം പിൻവലിച്ചു, പിന്നീടൊരിക്കലും ഇത്തരമൊരു പദ്ധതി പ്രയോഗത്തിൽ വന്നിട്ടില്ല&lt;ref&gt;O'Meara S. (1997), '' The Demise of the HST Amateur Program'', Sky and Telescope, June 1997, p.97.&lt;/ref&gt;.

== ഹബിൾ നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾ ==
=== ഭൂമിയിലേക്കുള്ള പ്രേഷണം ===
വിവരങ്ങൾ ഹബിൾ ആദ്യം പേടകത്തിൽ തന്നെ സൂക്ഷിക്കുന്നു. പിന്നീട് ഇത്തരം വിവരങ്ങൾ റിലേ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭൂമിയിലേക്കയക്കുന്നു. വളരെ താഴ്ന്ന ഭ്രമണപഥം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇത്തരം ഉപഗ്രഹങ്ങൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ 85% ഭാഗത്തു നിന്നും നിയന്ത്രണകേന്ദ്രവുമായി ബന്ധമുണ്ടായിരിക്കും. നിയന്ത്രണകേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ഗോദ്ദാർദ് സ്പേസ് ഫ്ലൈറ്റ് സെന്ററിലേക്കും അവിടേനിന്ന് സ്പേസ് ടെലസ്കോപ് സയൻസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലേക്ക് വിവരങ്ങൾ സഞ്ചയമാക്കാനും പോകുന്നു. വിക്ഷേപണകാലങ്ങളിൽ വിവരങ്ങൾ പേടകത്തിൽ സൂക്ഷിക്കാൻ മാഗ്നെറ്റിക് ടേപ് ആയിരുന്നു ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്, പിന്നീട് 2, 3എ നന്നാക്കൽ ദൗത്യങ്ങളോടെ ഇത് പൂർണ്ണമായും സോളിഡ് ഡിസ്കുകളാക്കി.

=== വിവരസഞ്ചയം ===
എല്ലാ ഹബിൾ വിവരങ്ങളും ഒരു പൊതുസഞ്ചയമാക്കി സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അവ http://archive.stsci.edu/hst യിൽ നിന്നും ലഭ്യമാണ്. കുത്തകപകർപ്പവകാശമുള്ള എല്ലാ ചിത്രങ്ങളും പ്രിൻസിപൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്ററും (പി.ഐ) അദ്ദേഹം നിയമിക്കുന്ന ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞരും ആണ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. കുത്തക കൈവശാവകാശത്തിന്റെ ദൈർഘ്യം കൂട്ടാനും കുറക്കാനും എസ്.റ്റി.എസ്.സി.ഐ.യുടെ ഡിറക്റ്ററുടെ അടുത്ത്  ശുപാർശ ചെയ്യുന്നത് പി.ഐ. ആണ്.

ഡിറക്റ്ററുടെ വിവേചനാധികാരം ഉപയോഗിച്ച് നൽകുന്ന സമയത്തെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കുത്തക കൈവശാവകാശത്തിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നു. അത്ര പ്രാധാന്യമില്ലാത്ത വിവരങ്ങളും ആർക്കും നേരിട്ട് ലഭിക്കാവുന്നതാണ്. ജ്യോതിശാസ്ത്രഗവേഷണത്തിനനുയോജ്യവും എന്നാൽ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമില്ലാത്തതുമായ വിവരങ്ങൾ [[ഫിറ്റ്സ്]] (FITS) ഫോർമാറ്റിൽ ആണ് സൂക്ഷിച്ചു വെക്കുന്നത്. [[ഹബിൾ ഹെറിറ്റേജ് പദ്ധതി]] പ്രകാരം ഏറ്റവും ആകർഷണീയതയുള്ള കുറച്ചുചിത്രങ്ങൾ [[ജെപെഗ്]] ആയോ [[റ്റിഫ്]] ആയോ പുറത്തുവിടാറുണ്ട്.

=== പൈപ്പ്ലൈൻ റിഡക്ഷൻ ===
സി.സി.ഡി.കളിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന ജ്യോതിശാസ്ത്ര വിവരങ്ങൾ പലതരം പാകപ്പെടുത്തലുകളിൽ കൂടി കടന്നു പോയതിനു ശേഷം മാത്രമേ ജ്യോതിശാസ്ത്രപരമായ പഠനങ്ങൾക്കനുയോജ്യമാവുകയുള്ളൂ. എസ്.റ്റി.എസ്.സി.ഐ. ഇതിനായി സങ്കീർണ്ണമായ [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്, ഇത് സ്വയം വിവരങ്ങളെ ആവശ്യപ്പെടുന്നതനുസരിച്ച് വിവരങ്ങളെ സഞ്ചയത്തിൽ നിന്നുമെടുത്ത് നൽകുന്നു. വലിയതോതിൽ വിവരങ്ങൾ ആവശ്യമായി വരുമ്പോൾ ഇതിന് ചിലപ്പോൾ ഒരു ദിവസമോ അതിൽ കൂടുതലോ സമയം എടുത്തേക്കും. വിവരങ്ങൾ സ്വയം എടുത്ത് പാകപ്പെടുത്തി നൽകുന്ന പ്രവർത്തനത്തിനു പറയുന്ന പേരാണ് ‘പൈപ്പ്ലൈൻ റിഡക്ഷൻ’, വലിയ തോതിലുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ ഇത് പതിവാണ്. 

സ്വയം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടാത്ത ഫയലുകൾ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ എടുക്കുകയും പൈപ്പ്ലൈൻ റിഡക്ഷൻ സോഫ്റ്റ്വെയറിനെ സ്വന്തം കമ്പ്യൂട്ടറിൽ ചെയ്യിപ്പിച്ച് വിവരങ്ങൾ പാകപ്പെടുത്തി എടുക്കുകയും ചെയ്യാവുന്നതാണ്.

=== വിവരങ്ങളുടെ പഠനം ===
ഹബിളിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ വിവിധതരം പാക്കേജുകൾ ഉപയോഗിച്ച് വിശകലനം ചെയ്യാവുന്നതാണ്, എങ്കിലും എസ്.റ്റി.എസ്.സി.ഐ. അവരുടെ സ്വന്തം സോഫ്റ്റ്വെയറായ “എസ്.റ്റി.എസ്.ഡി.എ.എസ്” (Space Telescope Science Data Analysis System)  ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ സോഫ്റ്റ്‌വേർ അസംസ്കൃത വിവരങ്ങളിൽ പൈപ്പ്ലൈൻ റിഡക്ഷൻ നടത്താനും അതുപോലെ തന്നെ അവയിൽ നിന്ന് ചിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനുമെല്ലാം സജ്ജമാണ്. ഒരു ജനപ്രിയ ജ്യോതിശാസ്ത്രസോഫ്റ്റ്വെയറായ [[ഐ.ആർ.എ.എഫ്|ഐ.ആർ.എ.എഫിന്റെ]] ഭാഗമായി പ്രവർത്തിക്കാനും ഇതിനു കഴിയും.

== പൊതുജന സമ്പർക്ക പരിപാടികൾ ==
[[പ്രമാണം:Horsehead-Hubble.jpg|thumb|left|250px| 2001-ൽ ഹബിളിന്റെ പതിനൊന്നാം വാർഷികവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നാസ[[ഇന്റർനെറ്റ്|ഇന്റർനെറ്റിൽ]] നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിനു എറ്റവും അധികം ആൾക്കാർ ഹോഴ്സ്ഹെഡ് നെബൂലയാണ് കാണാൻ ഏറ്റവും ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്നു കണ്ടെത്തി [http://heritage.stsci.edu/2001/12/caption.html]. കടപ്പാട്: [[നാസ]]/[[ഇ.എസ്.എ]].]]

നിർമ്മാണത്തിനും പ്രവർത്തനത്തിനുമായി പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നികുതി ഉപയോഗിക്കുന്ന പദ്ധതി എന്ന നിലയിൽ ദൂരദർശിനി അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കായി പ്രവർത്തിക്കുക എന്നത് വളരെ പ്രധാനമായിരുന്നു. ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ ദർപ്പണത്തിന്റെ വൈകല്യം മൂലം പൊതുജനങ്ങളിൽ ഉണ്ടായ വിശ്വാസക്കുറവ് ഒന്നാം നന്നാക്കൽ ദൗത്യത്തോടെ ദൂരദർശിനി ഒന്നാം തരം ചിത്രങ്ങൾ അയച്ചു തുടങ്ങിയതോടു കൂടി മാറിത്തുടങ്ങിയിരുന്നു.

പൊതുജനങ്ങളെ ഹബിളിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരാക്കാൻ പല പരിപാടികളുമുണ്ട്. [[ഹബിൾ ഹെറിട്ടേജ് പദ്ധതി]] എന്ന പദ്ധതിയിലൂടെ ഒന്നാംതരം കുറിക്കുകൊള്ളുന്ന ചിത്രങ്ങൾ പൊതുജനാവശ്യത്തിനായി നൽകുന്നു. ഹെറിട്ടേജ് സംഘത്തിൽ അമെച്ചെർ, പ്രൊഫഷണൽ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞരും ജ്യോതിശാസ്തത്തിൽ പാണ്ഡിത്യം ഇല്ലാത്തവരുമുണ്ട്. ചിത്രങ്ങൾ അവയുടെ സൌന്ദര്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ദൂരദർശിനിയിലൂടെ ചെറിയ തോതിൽ നിരീക്ഷണങ്ങൾക്കുള്ള അവസരങ്ങളും ഹെറിട്ടേജ് പദ്ധതി അനുവദിക്കുന്നു. കൂടാതെ എസ്.റ്റി.എസ്.സി.ഐ യും പൊതുജനാവബോധം സൃഷ്ടിക്കാൻ ഒട്ടനവധി [[വെബ്‌സൈറ്റ്|വെബ്സൈറ്റുകൾ]] നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുവഴിയും ചിത്രങ്ങളും വിവരങ്ങളും പൊതുജനങ്ങൾക്കു ലഭിക്കുന്നു.

1999 മുതൽ [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നത് [[ഹബിൾ യൂറോപ്യൻ സ്പേസ് ഏജൻസി ഇൻഫർമേഷൻ സെന്റർ]] (എച്ച്.ഇ.ഐ.സി)ആണ്. [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിലെ]] [[മ്യൂണിച്ച്|മ്യൂണിച്ചിലാണ്]] കാര്യാലയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ചിത്രങ്ങളുടേയും വാർത്തകളുടേയും നിർമ്മാണവും വിതരണവും ഇവിടെ നടത്തുന്നു. സി.ഡി. റോമുകൾ, ഡി.വി.ഡികൾ, പോസ്റ്ററുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇവിടെനിന്ന് വിതരണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

== ഭാവി ==
[[പ്രമാണം:Tarantula nebula detail.jpg|thumb|right|250px| റ്ററന്റുല നെബൂലയിലെ ഒരു ഭീമൻ കാന്തിക മേഘത്തിന്റെ ചിത്രം, വൈഡ് ഫീൽഡ്/ഗ്രഹനിരീക്ഷണ കാമറ 2 എടുത്ത ചിത്രം. കടപ്പാട്: [[നാസ]]/[[ഇ.എ.എ]].]]

=== ഭ്രമണപഥ പതനം ===
[[ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷം|ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ]] സാന്ദ്രത കുറഞ്ഞ ഉപരിതലത്തിലൂടെയാണ് ഹബിൾ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഓരോ സമയവും അല്പാല്പമായി ഹബിൾ താഴോട്ടു വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഒരു സ്പേസ് ഷട്ടിൽ കൊണ്ടോ മറ്റോ ഉയർത്തി സ്ഥാപിച്ചില്ലെങ്കിൽ അത് ഒരു പക്ഷേ 2010-നും 2032-നും ഇടക്ക് ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ പ്രവേശിക്കാനിടയുണ്ട്. സൂര്യൻ ഉന്നതാന്തരീക്ഷത്തിൽ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനമനുസരിച്ചായിരിക്കും ഇത് നടക്കുക. അങ്ങനെ സംഭവിക്കുകയാണെങ്കിൽ ദൂരദർശിനി മുഴുവനും നശിച്ചുപോകാനിടയില്ല. പ്രധാന ദർപ്പണഭാഗങ്ങളും മറ്റു ഘടനകളും ദോഷകരമാം വിധത്തിൽ താഴെയെത്തിയേക്കാം (നിയന്ത്രണരഹിതമായ തിരിച്ചുവരവ് മനുഷ്യർക്കപകടമുണ്ടാകാൻ എഴുനൂറിലൊന്ന് സാധ്യതയുണ്ട്)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3406079.stm |first=Dr. David |last=Whitehouse |publisher=BBC News|title=Why Hubble is being dropped |date=2004-01-17 |accessdate=2007-01-10}}&lt;/ref&gt; [[എസ്.റ്റി.എസ്-125]] ന്റെ വിജയത്തോടെ, ഭ്രമണപഥം ഉയർത്തിയില്ലെങ്കിൽ തന്നെയും പുതിയ ജൈറോസ്കോപ്പുകളുടെ സഹായത്തോടെ ദൂരദർശിനി കൂടുതൽ സ്ഥിരത കൈവരിച്ചതിനാൽ സ്വയം തിരിച്ചുവരവ് കൂടുതൽ നീളും. പിന്നീട് ഒരു ബാഹ്യ പ്രൊപൽഷൻ മോഡ്യൂൾ ഉപയോഗിച്ച് നിയന്ത്രിത പുനരാഗമനം നാസ പദ്ധതിയിടുന്നുണ്ട്. ഇത് ഹബിളിന്റെ ആയുസ്സെത്തിയതിനു ശേഷം മാത്രമായിരിക്കും നടപ്പിലാക്കുക&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.spaceref.com/news/viewnews.html?id=1050 |first=Keith |last=Cowing |title=NASA Considering Deletion of Hubble Deorbit Module |date=2005-07-22 |accessdate=2007-01-10 |publisher=SpaceRef |archive-date=2020-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612110709/http://www.spaceref.com/news/viewnews.html?id=1050 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

നാസയുടെ ശരിക്കുമുള്ള പദ്ധതി, ഒരു സ്പേസ് ഷട്ടിൽ ഉപയോഗിച്ച് ഹബിളിനെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ നിന്ന് വിടർത്തിയെടുത്ത് ഭൂമിയിൽ കൊണ്ടുവരിക എന്നതായിരുന്നു. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ അത് മിക്കവാറും സ്മിത്സോണിയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനിൽ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെടും. വൻ ചെലവാണ് ഈ പദ്ധതിക്കുള്ള തടസ്സം. ചില കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഇതിന് 50 കോടി ഡോളർ ചെലവു വരും. യാത്രക്കാരുടെ സുരക്ഷാകാരണങ്ങളാൽ ബഹിരാകാശ പുനരാഗമന പേടകങ്ങൾ നാസ 2010 ഓടെ പിൻവലിക്കുകയാണ്. അതുകൊണ്ട് ദൂരദർശിനിയിൽ ഘടിപ്പിച്ച പ്രൊപ്പൽഷൻ മോഡ്യൂൾ ഉപയോഗിച്ച് അത് നിയന്ത്രിച്ച് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാൻ പദ്ധതിയാണ് കൂടുതൽ പ്രബലം&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.spaceref.com/news/viewnews.html?id=1050 |first=Keith |last=Cowing |title=NASA Considering Deletion of Hubble Deorbit Module |date=2005-07-22 |accessdate=2007-01-10 |publisher=SpaceRef |archive-date=2020-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612110709/http://www.spaceref.com/news/viewnews.html?id=1050 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ബഹിരാകാശ പേടകത്തിൽ ഘടിപ്പിച്ച് കൊണ്ടുവരുന്നതിലും ഒരു യാന്ത്രിക ദൌത്യമായിരിക്കും നല്ലത് എന്നാണ് അവസാനത്തെ തീരുമാനം&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.space.com/businesstechnology/050914_hubble_health.html |title=Health Checkup: Engineers Work to Stall Hubble's Death |author=Leonard David |publisher=space.com |date=2005-09-14 |accessdate=2008-04-28}}&lt;/ref&gt;. [[ഓറിയോൺ (ബഹിരാകാശ പേടകം)|ഓറിയോൺ]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഒരു മാനുഷിക ദൌത്യത്തിൽ പ്രൊപ്പൽഷൻ മോഡ്യൂൾ ഘടിപ്പിക്കാനുള്ള പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചും ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്.

=== പിൻഗാമികൾ ===
&lt;!--{{main|James Webb Space Telescope|Advanced Technology Large-Aperture Space Telescope}}--&gt;
പല ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനികളും ഹബിളിന്റെ പിൻഗാമികളാണെന്നവകാശപ്പെടാറുണ്ട്, അത് പോലെ തന്നെ ഭൂമിയിലെ പല നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളും തങ്ങളുടെ വൻനിരീക്ഷണ വിജയങ്ങൾക്കു ശേഷം ഈ അവകാശവാദമുന്നയിക്കാറുണ്ട്


ഹബിളിന്റെ പിൻഗാമിയാക്കാൻ  ഔദ്യോഗികമായി പദ്ധതിയിട്ടിരിക്കുന്നത് [[ജെയിംസ് വെബ് ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി]] എന്ന [[ഇൻഫ്രാറെഡ്]]ബഹിരാകാശ നിരീക്ഷണോപകരണത്തെയാണ്.&lt;ref name=&quot;SAOverview&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=hubble-servicing-mission-shuttle|title=Last Dance with the Shuttle: What's in Store for the Final Hubble Servicing Mission|author=John Matson|date=May 8, 2009|publisher=[[Scientific American]]|accessdate=May 18, 2009}}&lt;/ref&gt; . ഇന്നുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ കൊണ്ട് സാധിക്കാത്തയത്രയകലത്തിലുള്ള വസ്തുക്കളെ നിരീക്ഷിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യമാണ് ജയിംസ് വെബ് ദൂരദർശിനിയ്ക്കുള്ളത്. നാസയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ [[നാസ]],[[യൂറോപ്യൻ സ്പേസ് ഏജൻസി]], [[കനേഡിയൻ സ്പേസ് ഏജൻസി]] എന്നിവരുടെ സംയുക്ത ശ്രമഫലമായാണ് ജയിംസ് വെബ് ദൂരദർശിനി നിർമ്മിക്കുന്നത്. ആദ്യമിതിന്  ''അടുത്ത തലമുറ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി'' (Next Generation Space Telescope - NGST) എന്നായിരുന്നു പേരെങ്കിലും പിന്നീട് 2002-ൽ നാസയുടെ രണ്ടാമത്തെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ ആയിരുന്ന ജയിംസ്. ഇ. വെബ്ബിന്റെ പേര് നൽകുകയായിരുന്നു. 2013 ജൂണിനു ശേഷം ദൂരദർശിനിയുടെ വിക്ഷേപണം നടത്താനാണു പദ്ധതി. [[ഏരിയൻ 5]] റോക്കറ്റ് ഉപയോഗിച്ചായിരിക്കും വിക്ഷേപണം&lt;ref&gt;{{cite news
|url = http://www.jwst.nasa.gov/launch.html
|title = About JWST'S Launch
|accessdate = 2006-11-04
|publisher = NASA}}&lt;/ref&gt;.

യൂറോപ്യൻ സ്പേസ് ഏജൻസിയുടെ സമാനമായ സംരംഭമായ [[ഹെർഷൽ ബഹിരാകാശ നിരീക്ഷണകേന്ദ്രം]], 2009 മെയ് 14 നു വിക്ഷേപിച്ചു. ജെയിംസ് വെബ് ദൂരദർശിനിയെ പോലെ, ഹബിളിന്റേതിനേക്കാളും വലിയ ദർപ്പണമുള്ള ഹെർഷലിനും ഇൻഫ്രാറെഡ് തരംഗദൈർഘ്യം മാത്രമേ നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ളു.

അംഗീകാരം ലഭിക്കുകയും വിക്ഷേപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ [[അറ്റ്-ലാസ്റ്റ്]] (Advanced Technology Large-Aperture Space Telescope അഥവാ AT-LAST) &lt;ref&gt;&quot;What Will Astronomy Be Like in 35 Years? ''Astronomy'' magazine, August, 2008&lt;/ref&gt; എന്ന 8 മുതൽ 16 മീറ്റർ നീളമുള്ള ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനിയായിരിക്കും ഹബിളിന്റെ ശരിക്കുമുള്ള പിൻഗാമി, എന്തെന്നാൽ ജ്യോതിർവസ്തുക്കളെ ദൃശ്യപ്രകാശവും, അൾട്രാവയലറ്റും, ഇൻഫ്രാറെഡും ഉപയോഗിച്ച് നിരീക്ഷിക്കാനും ചിത്രങ്ങൾ (ഹബിളിനേക്കാളും വ്യക്തതയോടെ) എടുക്കാനും ഇതിനു കഴിവുണ്ടാകും.

ഭൂമിയിൽ ഇന്നുള്ള പല ദൂരദർശിനികളും, പല പ്രസ്താവിത [[മഹാ സ്ഥൂല ദൂരദർശിനി|മഹാ സ്ഥൂല ദൂരദർശിനികളും]] (Extremely Large Telescopes), അവയുടെ വലിയ ദർപ്പണങ്ങൾ കൊണ്ട്, ദൃശ്യപ്രകാശത്തിലെ നിരീക്ഷണത്തിനുള്ള കഴിവിൽ ഹബിളിനെ പിന്നിലാക്കും. ചിലയവസരങ്ങളിൽ അഡാപ്റ്റീവ് ഒപ്റ്റിക്സ് അഥവാ എ.ഒ. ഉപയോഗിച്ച് ഹബിളിനൊപ്പമോ അതിനേക്കാളുമോ വ്യക്തതയുള്ള ദൃശ്യങ്ങൾ നൽകാൻ ഈ ഭൌമ ദൂരദർശിനികൾക്കു കഴിയും. എന്നിരുന്നാലും വൻ ദർപ്പണങ്ങളും അവയിൽ എ.ഒ.യുടെ പ്രയോഗവും ഹബിളിനേയോ, മറ്റു ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനികളേയോ അനാവശ്യമാക്കുന്നില്ല. ബഹുഭൂരിപക്ഷം എ.ഒ. പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഇടുങ്ങിയ, 10 ഇഞ്ചു മുതൽ 20 ഇഞ്ചു വരെ വീതിയിലുള്ള, ദൃശ്യം മാത്രമേ കൃത്യമായി എടുക്കാൻ കഴിയൂ. എന്നാൽ ഹബിളിന് അങ്ങേയറ്റം കൃത്യതയോടെ 2½ അടി വീതിയിലുള്ള ദൃശ്യം എടുക്കാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൂടുതലായി [[ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷം]] മൂലം തടയപ്പെടുന്ന [[വൈദ്യുത കാന്തിക വർണ്ണരാജി|വൈദ്യുത കാന്തിക വർണ്ണരാജിയിലെ]] ഭാഗങ്ങൾ ശൂന്യാകാശത്തുനിന്നു സുഗമമായി പഠിക്കാൻ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി ഉപയോഗിച്ച് സാധിക്കുന്നതാണ്. അന്തരീക്ഷം പകൽ സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ നിന്നും ഊർജ്ജം സ്വീകരിക്കുന്നതുമൂലവും, രാത്രിയിൽ ഈ ഊർജ്ജം തിരിച്ചു സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നതുമൂലവും ഭൂമിയിൽ നിന്നും നോക്കുമ്പോൾ ജ്യോതിർവസ്തുക്കൾക്കുണ്ടാകുന്ന മങ്ങൽ ബഹിരാകാശത്തുണ്ടാകില്ല, ഇതേ കാരണം കൊണ്ട് ബഹിരാകാശത്തുനിന്നും നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ പശ്ചാത്തലത്തിലെ ആകാശം കൂടുതൽ കറുത്തതായിരിക്കും ചെയ്യും&lt;ref name=&quot;Fienberg&quot;&gt;{{cite web
 | last = Fienberg
 | first = Rick
 | authorlink = 
 | coauthors = 
 | title = Sharpening the {{convert|200|in|mm|sing=on}}
 | work = News
 | publisher = Sky and Telescope magazine
 | date = 2007-09-14
 | url = http://www.skyandtelescope.com/news/9785152.html
 | format = 
 | doi = 
 | accessdate = 2008-07-01
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090728035954/http://www.skyandtelescope.com/news/9785152.html
 | archivedate = 2009-07-28
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;.

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}
&lt;!-- Dead note &quot;Shanko&quot;: &quot;Hubble's heir&quot; Astronomy Now Magazine, July 2005 p. 79 --&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons|:category:Hubble Space Telescope|Hubble Space telescope}}

=== ഔദ്യോഗിക കണ്ണികൾ ===
* [http://www.stsci.edu Space Telescope Science Institute]
* [http://hubble.nasa.gov NASA Hubble pages]
* [http://www.spacetelescope.org/ Spacetelescope] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110221210501/http://www.spacetelescope.org/ |date=2011-02-21 }}, ESA's public Hubble pages
* [http://www.spacetelescope.org/videos/archive/news//viewall/1 Hubble Videos at ESA/Hubble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070620134201/http://www.spacetelescope.org/videos/archive/news//viewall/1 |date=2007-06-20 }}
* [http://hubblesite.org/ Hubblesite], NASA's Hubble website for the public
* [http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=HST Hubble Space Telescope Mission Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071209090033/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=HST |date=2007-12-09 }} by[http://solarsystem.nasa.gov NASA's Solar System Exploration]
* [http://history.nasa.gov/hubble/index.html &quot;A Brief History of the Hubble Space Telescope&quot;] from the NASA History Office
* {{PDFlink|[http://www.nasa.gov/pdf/49151main_hst-jwst.pdf The transition from Hubble to JWST]|182&amp;nbsp;[[Kibibyte|KiB]]&lt;!-- application/pdf, 186965 bytes --&gt;}} (August 2003 report)
* [http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/1992/23/text/ Press release about amateur observations]

=== ചരിത്രം ===
* [http://archive.stsci.edu/hst Hubble data archive]
* [http://heritage.stsci.edu/index.html Hubble Heritage Project]
* [https://web.archive.org/web/20190604161121/http://www.stecf.org/ Space Telescope European Coordinating Facility]
* [http://www.stsci.edu/resources/software_hardware/stsdas STSDAS information]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.sciencepresse.qc.ca/clafleur/HST-History.html Brief history of Hubble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060716105514/http://www.sciencepresse.qc.ca/clafleur/HST-History.html |date=2006-07-16 }}
* [http://www-int.stsci.edu/~mutchler/amateur.html Amateur observations with Hubble], and a related[http://www-int.stsci.edu/~mutchler/n1808/MSNBC.html press report]
* [http://www.gsfc.nasa.gov/gsfc/service/gallery/fact_sheets/spacesci/hst3-01/hst_ssr.htm Hubble data recording] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311052531/http://www.gsfc.nasa.gov/gsfc/service/gallery/fact_sheets/spacesci/hst3-01/hst_ssr.htm |date=2007-03-11 }}
* [http://www.savethehubble.org/main.jsp savethehubble.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020033816/http://www.savethehubble.org/main.jsp |date=2007-10-20 }}
* [http://www.savethehubble.com Save the Hubble.com]
* [http://gmaps.tommangan.us/spacecraft_tracking.html Track Hubble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070329132917/http://gmaps.tommangan.us/spacecraft_tracking.html |date=2007-03-29 }} with Google Maps
* [http://www.n2yo.com/?s=20580 Hubble's current position], also with Google Maps

=== വാർത്തയിൽ ===
* [https://web.archive.org/web/20071226000052/http://www.msnbc.msn.com/id/13507599/ Hubble's main camera goes dark]
* [http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/future/ Some questions about Hubble's Future]
* [http://reference.aol.com/space/hubble-images Hubble Images: Some Great Photos Taken by Hubble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081227113908/http://reference.aol.com/space/hubble-images |date=2008-12-27 }}
* [http://www.spacetelescope.org/news Latest News about Hubble from the European Space Agency] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201212033006/http://www.spacetelescope.org/news |date=2020-12-12 }}

[[വർഗ്ഗം:ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി]]
[[വർഗ്ഗം:ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനികൾ]]</text>
      <sha1>49kd170t0lg6tnr368fp0dzymvv2l5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സെയ്മൂർ ക്രേ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29925</id>
    <revision>
      <id>4682984</id>
      <parentid>4550719</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T07:46:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10417" sha1="r7m7woq8sb2j8za5adtswgnl8v4gff2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Seymour Cray}}
{{Infobox_Scientist
| name  = സെയ്മൂർ റോജർ ക്രേ
| image = Seymour R. Cray.JPG
| caption = സെയ്മൂർ ക്രേ
| birth_date = {{birth date|1925|9|26|mf=y}}
| birth_place = [[Chippewa Falls, Wisconsin]], USA
| death_date = {{death date and age|1996|10|10|1925|9|26}}
| death_place = [[Colorado Springs, Colorado]], USA
| residence = [[ചിത്രം:Flag of the United States.svg|20px|]] [[United States|U.S.]]
| field = [[Applied mathematician]], [[computer science|computer scientist]], and [[electrical engineering|electrical engineer]]
| work_institutions = [[Control Data Corporation]]&lt;br /&gt;[[Cray Computer Corporation]]&lt;br /&gt;[[Cray Research]]&lt;br /&gt;[[Engineering Research Associates]]&lt;br /&gt;[[SRC Computers]]
| alma_mater = [[University of Minnesota]]
| known_for  = [[Supercomputer]]s
| religion =
| footnotes =
}}
'''സെയ്മൂർ ക്രേ''' (ജനനം:1928 മരണം:1996) സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകളുടെ പിതാവായാണ് സെയ്മൂർ ക്രേ എന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=Lazou&gt;[http://www.hoise.com/primeur/96/pr-96-oct/CL-PR-10-96-3.html Obituary - Seymour Cray, Father of supercomputing&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080507080148/http://www.hoise.com/primeur/96/pr-96-oct/CL-PR-10-96-3.html |date=2008-05-07 }}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം അമേരിക്കൻ ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയർ ആയിരുന്നു. പതിറ്റാണ്ടുകളായി ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗതയേറിയ കമ്പ്യൂട്ടറുകളുടെ ഒരു ശ്രേണി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ ആർക്കിടെക്റ്റ്, ഈ മെഷീനുകളിൽ പലതും നിർമ്മിച്ച ക്രേ റിസർച്ച് സ്ഥാപിച്ചു. സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ വ്യവസായം സൃഷ്ടിച്ചതിന്റെ ബഹുമതി ക്രേയ്‌ക്കുണ്ട്. [[ഹ്യൂലറ്റ് പക്കാർഡ്|ഹ്യൂലറ്റ്-പാക്കാർഡിന്റെ]] അന്നത്തെ ചീഫ് ടെക്‌നോളജി ഓഫീസറായിരുന്ന ജോയൽ എസ്. ബിർൺബോം അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു: &quot;ഈ വ്യവസായത്തിൽ അദ്ദേഹം ചെലുത്തിയ സ്വാധീനക്കുറിച്ച് വാക്കുകൊണ്ടളക്കാൻ സാധ്യമല്ലെന്ന് തോന്നുന്നു; ഉയർന്ന പെർഫോമൻസുള്ള കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ ഇപ്പോൾ സ്ഥിരമായി ചെയ്യുന്ന പല കാര്യങ്ങളും സീമോർ വിഭാവനം ചെയ്തപ്പോൾ അക്കാലത്തുള്ളവർക്ക് വിശ്വസിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യമായിരുന്നു..&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cgl.ucsf.edu/home/tef/cray/tribute.html|title=Tribute to Seymour Cray|access-date=14 October 2014}}&lt;/ref&gt;
ക്രേ &quot;സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് വ്യവസായത്തിലെ തോമസ് എഡിസൺ&quot; ആണെന്ന് ഇല്ലിനോയിസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ സൂപ്പർകമ്പ്യൂട്ടിംഗ് ആപ്ലിക്കേഷന്റെ അന്നത്തെ ഡയറക്ടർ ലാറി സ്മാർ പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1996/09/24/computer-pioneer-injured/d173707b-7dc2-4fec-84c6-dfb13a86c7b7/|title=COMPUTER PIONEER INJURED|date=1996-09-24|work=Washington Post|access-date=2018-07-30|language=en-US|issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt; 1976 ൽ [[ക്രേ-1]] എന്ന സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ പുറത്തിറക്കി. സിഡിസി(CDC)എന്ന കമ്പനിയിൽ വെച്ചാണ് '''സിഡിസി-1604''' എന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ ക്രേ രൂപകല്പന ചെയ്തത്.തുടർന്നാണ് ആദ്യത്തെ സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന '''സിഡിസി-6600''' ക്രേ രൂപകല്പന ചെയ്തത്. അന്ന് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ കമ്പ്യൂട്ടറുകളേയും പിന്നിലാക്കുന്നതായിരുന്നു ഇത്. 
==ആദ്യകാല ജീവിതം==
1925-ൽ വിസ്കോൺസിനിലെ ചിപ്പെവ ഫാൾസിൽ സെയ്‌മോർ ആർ., ലിലിയൻ ക്രേ എന്നിവരുടെ മകനായി ക്രേ ജനിച്ചു.അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഒരു സിവിൽ എഞ്ചിനീയറായിരുന്നു, അദ്ദേഹം ശാസ്ത്രത്തിലും എഞ്ചിനീയറിംഗിലും ക്രേയുടെ താൽപ്പര്യം വളർത്തി. എറക്റ്റർ സെറ്റ് ഘടകങ്ങളിൽ നിന്ന് പഞ്ച് ചെയ്ത പേപ്പർ ടേപ്പ് മോഴ്സ് കോഡ് സിഗ്നലുകളാക്കി മാറ്റുന്ന ഒരു ഉപകരണം നിർമ്മിക്കാൻ പത്താം വയസ്സിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. കുടുംബവീടിന്റെ ബേസ്‌മെന്റ് യുവാവായ ക്രേയ്ക്ക് ഒരു &quot;ലബോറട്ടറി&quot; ആയി നൽകി.&lt;ref&gt;Murray (1997), pp. 46-47&lt;/ref&gt;

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനായി ഒരു റേഡിയോ ഓപ്പറേറ്ററായി ഡ്രാഫ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് 1943-ൽ ചിപ്പേവ ഫാൾസ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് ക്രേ ബിരുദം നേടി. യൂറോപ്പിൽ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു, തുടർന്ന് പസഫിക് തിയേറ്ററിലേക്ക് മാറി, അവിടെ ജാപ്പനീസ് നാവിക കോഡുകൾ ബ്രേക്ക് ചെയ്യുന്നതിനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 1949-ൽ അമേരിക്കയിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം മിനസോട്ട സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബി.എസ്.സി. ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ബിരുദം നേടി, തുടർന്ന് 1951-ൽ പ്രായോഗിക ഗണിതത്തിൽ എം.എസ്.സിയും നേടി.&lt;ref&gt;Murray (1997), pp. 47-48&lt;/ref&gt;                                                     
[[File:Seymour Cray.jpg|thumb|സെയ്മൂർ ക്രേ]]

== ഇവയും കാണുക ==
* [[വിവരസാങ്കേതികരംഗത്തെ പ്രശസ്തരുടെ പട്ടിക‎]]
==അവലംബം==

{{Reflist}}

* {{cite web |url=http://research.microsoft.com/users/gbell/craytalk/sld001.htm |title=A Seymour Cray Perspective |first=Gordon |last=Bell  |date=November 10, 1997  |publisher=Microsoft Research}}
* {{cite journal |url=http://www.cs.man.ac.uk/aig/staff/toby/writing/PCW/cray.htm |title=Seymour Cray: An Appreciation |first=Toby |last=Howard |publisher=Personal Computer World |date=February 1997 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050414084455/http://www.cs.man.ac.uk/aig/staff/toby/writing/PCW/cray.htm |archive-date=2005-04-14 |access-date=2025-07-03 |url-status=dead}}
* {{cite book |first=Charles J. |last=Murray |year=1997 |title=The Supermen: The Story of Seymour Cray and the Technical Wizards behind the Supercomputer |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-0-471-04885-5 |url=https://archive.org/details/supermenstory00murr }}
*  {{cite journal |url=http://purl.umn.edu/104327 |last=Pagelkopf |first=Don |title=Reminiscences of computer architecture and computer design at Control Data Corporation |publisher=[[Charles Babbage Institute]] |year=1975 |journal=University of Minnesota Digital Conservancy|display-authors=etal}} Discussion topics include [[Control Data Corporation]], [[CDC 1604]], [[CDC 6600]], [[CDC 7600]], [[CDC 8600]], [[CDC STAR-100]] and Seymour Cray.

==പുറം കണ്ണികൾ==
* [https://web.archive.org/web/20051027005714/http://www.cwheroes.org/archives/histories/Cray.pdf Seymour Cray Oral History]
* {{Wikiquote-inline}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=8Z9VStbhplQ What's All This About Gallium Arsenide?] — keynote lecture by Seymour Cray, recorded on November 15, 1988, at Supercomputing '88 in Orlando, FL, University Video Communications
* [http://americanhistory.si.edu/comphist/montic/cray.htm An Imaginary Tour of a Biological Computer (Why Computer Professionals and Molecular Biologists Should Start Collaborating): Remarks of Seymour Cray to the Shannon Center for Advanced Studies, University of Virginia, May 30, 1996]

{{Control Data Corporation}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Cray, Seymour}}
[[വർഗ്ഗം:വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാവിദഗ്ദ്ധർ]]
[[വർഗ്ഗം:1925-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>r7m7woq8sb2j8za5adtswgnl8v4gff2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലോറൻസ് റോബർട്ട്സ് (ശാസ്ത്രജ്ഞൻ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30332</id>
    <revision>
      <id>4682775</id>
      <parentid>3829330</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9658" sha1="kem8zsllruuy6vd6gplz5hp9kjxhkiz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Lawrence Roberts (scientist)}}
{{Infobox scientist
| name              = ലോറൻസ് റോബർട്ട്സ്
| image             = Larry Roberts.jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = 2017 ൽ റോബർട്ട്സ്
|birth_name=Lawrence Gilman Roberts
| birth_date        = {{Birth date|1937|12|21}}
| birth_place       = [[Westport, Connecticut]], U.S. 
| death_date        = {{Death date and age|2018|12|26|1937|12|21}}
| death_place       = [[Redwood City, California]]
| resting_place     = 
| resting_place_coordinates = &lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}} --&gt;
| residence         = 
| citizenship       = 
| nationality       = 
| fields            = 
| workplaces        = [[Lincoln Lab]], [[DARPA|ARPA]], [[Telenet]]
| alma_mater        = [[Massachusetts Institute of Technology]]
| thesis_title      = 
| thesis_url        = 
| thesis_year       = 
| doctoral_advisor  = 
| academic_advisors = 
| doctoral_students = 
| notable_students  = 
| known_for         = ARPANET, founding father of the [[Internet]]
| author_abbrev_bot = 
| author_abbrev_zoo = 
| influences        = [[J. C. R. Licklider]], [[Ivan Sutherland]]
| influenced        = 
| awards            = {{hlist|[[IEEE Computer Pioneer Award]] | [[W. Wallace McDowell Award|IEEE Computer Society W. Wallace McDowell Award]] | Association for Computing Machinery (ACM) SIGCOMM Communications Award|Harry Goode Memorial Award|International Engineering Consortium Fellow award, 2001|[[Charles Stark Draper Prize]] of the National Academy of Engineers|Principe de Asturias Award, 2002|[[Defense Meritorious Service Medal|Secretary of Defense Meritorious Service Medal]] | Interface Conference Award|L.M. Ericsson prize for research in data communications, 1982}}
| signature         = &lt;!--(filename only)--&gt;
| signature_alt     = 
| website           = {{URL|packet.cc}}
| footnotes         = &lt;ref&gt;{{cite book
  |chapter=Lawrence Gilman Roberts
  |title=World of Computer Science
  |publisher=[[Gale (publisher)|Gale]]
  |year=2006
  |access-date=January 16, 2013
  |chapter-url=http://ic.galegroup.com/ic/bic1/ReferenceDetailsPage/ReferenceDetailsWindow?failOverType=&amp;query=&amp;prodId=BIC1&amp;windowstate=normal&amp;contentModules=&amp;mode=view&amp;displayGroupName=Reference&amp;limiter=&amp;currPage=&amp;disableHighlighting=false&amp;displayGroups=&amp;sortBy=&amp;source=&amp;search_within_results=&amp;action=e&amp;catId=&amp;activityType=&amp;scanId=&amp;documentId=GALE%7CK2424100099&amp;userGroupName=fairfax_main&amp;jsid=14e93b1cb6a78dba08b6c17d2ee11705
  |id=Gale Document Number GALE&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;K2424100099
  |chapter-format=fee, via [[Fairfax County Public Library]]
}} Gale Biography In Context  {{subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
  |newspaper=[[MIT News]]
  |title=Big achievements included room-size computers
  |date=May 21, 2003
  |access-date=January 16, 2013
  |url=http://web.mit.edu/newsoffice/2003/eecs-time-0521.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=1990award&gt;{{cite web
  |publisher=IEEE Computer Society
  |title=Lawrence G. Roberts: 1990 W. Wallace McDowell Award Recipient
  |access-date=January 16, 2013
  |url=http://www.computer.org/portal/web/awards/roberts-wallace
  |archive-date=2013-04-02
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402201119/http://www.computer.org/portal/web/awards/roberts-wallace
  |url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;
| spouse            = 
}}
'''ലോറൻസ് റോബർട്ട്സ്''' (ജനനം: ഡിസംബർ 21, 1937 - മരണം : ഡിസംബർ 26, 2018) 2001-ൽ &quot;ഇന്റർനെറ്റിന്റെ വികസനത്തിന്&quot; ഡ്രേപ്പർ സമ്മാനവും&lt;ref&gt;{{cite news|title=Draper Prize Honors Four 'Fathers of the Internet'|url=https://www.wsj.com/articles/SB982004616905008338|access-date=September 5, 2017|work=Wall Street Journal|date=February 12, 2001}}&lt;/ref&gt; 2002-ൽ പ്രിൻസിപ്പ് ഡി അസ്റ്റൂറിയസ് അവാർഡും ലഭിച്ച ഒരു അമേരിക്കൻ എഞ്ചിനീയറായിരുന്നു.

[[ARPANET|ആർപാനെറ്റിന്റെ]] (ARPANET) മുഖ്യ സ്രഷ്ടാവായി അറിയപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയാണ് ലോറൻസ് ജി റോബർട്ട്സ്. ജെ.സി.ആർ ലിക് ലൈഡറുടെ അർപ്പനെറ്റ് ആശയങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കിയത് ഇദ്ദേഹമാണ്. [[E-mail|ഇ-മെയിലിന്റ]] ചരിത്രത്തിലും റോബർട്ട്സിന് സ്ഥാനമുണ്ട്. ലിക് ലൈഡറുമായി കണ്ടുമുട്ടിയ റോബർട്ട്സ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനായി മാറി. പായ്കറ്റ് സ്വിച്ചിംഗ് ടെക്നോളജിയും [[വിൻ്റൺ സെർഫ്]] , [[ബോബ് കാൻ|റോബർട്ട് കാൻ]] എന്നിവരുടെ [[TCP/IP|ടിസിപി/ഐപി]](TCP/IP) എന്നിവയാണ് ആർപാനെറ്റിന് വേണ്ട നെറ്റ്വർക്കിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യകളായി തിര‍ഞ്ഞെടുത്തത്.

ഒരു പ്രോഗ്രാം മാനേജരായും പിന്നീട് അഡ്വാൻസ്ഡ് റിസർച്ച് പ്രോജക്ട്സ് ഏജൻസിയിൽ ഓഫീസ് ഡയറക്ടറായും റോബർട്ട്സും സംഘവും ബ്രിട്ടീഷ് കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡൊണാൾഡ് ഡേവിസും അമേരിക്കാരൻ പോൾ ബാരനും കണ്ടുപിടിച്ച പാക്കറ്റ് സ്വിച്ചിംഗ് ടെക്നിക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച് അർപാനെറ്റ് സൃഷ്ടിച്ചു. മസാച്യുസെറ്റ്‌സ് ആസ്ഥാനമായുള്ള കമ്പനിയായ ബോൾട്ട് ബെരാനെക് ആൻഡ് ന്യൂമാൻ (ബിബിഎൻ) നിർമ്മിച്ച അർപാനെറ്റ് ആധുനിക ഇന്റർനെറ്റിന്റെ മുൻഗാമിയായിരുന്നു. നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ പ്രകടനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഗണിതശാസ്ത്ര മോഡലുകൾ പ്രയോഗിക്കാൻ അദ്ദേഹം ലിയോനാർഡ് ക്ലെൻറോക്കിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. റോബർട്ട്സ് പിന്നീട് വാണിജ്യ പാക്കറ്റ് സ്വിച്ചിംഗ് നെറ്റ്‌വർക്ക് ടെലിനെറ്റിന്റെ സിഇഒ ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.
==ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും==
ലാറി എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന റോബർട്ട്സ് ജനിച്ചതും വളർന്നതും കണക്റ്റിക്കട്ടിലെ വെസ്റ്റ്പോർട്ടിലാണ്.&lt;ref name=&quot;nytimes obit&quot;&gt;{{cite web | url = https://www.nytimes.com/2018/12/30/obituaries/lawrence-g-roberts-dies-at-81.html | title = Lawrence Roberts, Who Helped Design Internet's Precursor, Dies of a heart attack at 81 | first = Katie | last =Hafner | date = December 30, 2018 | access-date = December 30, 2018 | work =[[The New York Times]] }}&lt;/ref&gt;രസതന്ത്രത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ എലിസബത്തിന്റെയും (ഗിൽമാൻ) എലിയട്ട് ജോൺ റോബർട്ട്സിന്റെയും മകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ചെറുപ്പകാലത്ത് അദ്ദേഹം ഒരു ടെസ്‌ല കോയിൽ നിർമ്മിക്കുകയും ഒരു ടെലിവിഷൻ അസംബിൾ ചെയ്യുകയും മാതാപിതാക്കളുടെ ഗേൾ സ്കൗട്ട് ക്യാമ്പിനായി ട്രാൻസിസ്റ്ററുകളിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച ഒരു ടെലിഫോൺ ശൃംഖല രൂപകൽപന ചെയ്യുകയും ചെയ്തുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Wired_2001_05&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://www.wired.com/wired/archive/9.05/caspian.html?pg=3&amp;topic=&amp;topic_set=|title=The n -Dimensional Superswitch|magazine=Wired|date=May 2001|author=Josh McHugh|publisher=[[Wired Magazine]]|access-date=2022-12-17|archive-date=2012-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026011433/http://www.wired.com/wired/archive/9.05/caspian.html?pg=3&amp;topic=&amp;topic_set=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== ഇവയും കാണുക ==
* [[വിവരസാങ്കേതികരംഗത്തെ പ്രശസ്തരുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാവിദഗ്ദ്ധർ]]
[[വർഗ്ഗം:1937-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>kem8zsllruuy6vd6gplz5hp9kjxhkiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മലബാർ സ്വതന്ത്ര സുറിയാനി സഭ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42049</id>
    <revision>
      <id>4682926</id>
      <parentid>3995362</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T02:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58735-02</username>
        <id>225008</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9320" sha1="0iy1pvst6wa8b9po1zca3ejrork7sx6" xml:space="preserve">{{prettyurl|Malabar Independent Syrian Church}}
{{Infobox Christian denomination
| name = മലബാർ സ്വതന്ത്ര സുറിയാനി സഭ
| image =
| imagewidth =
| caption =
| main_classification = പൗരസ്ത്യ സഭ
| orientation =
| polity =  
| founder = അബ്രാഹം മാർ കൂറിലോസ്
| founded_date = 1772.
| separated_from = മലങ്കര സിറിയൻ സഭ
| parent = 
| merger =
| separations =
| fellowships =
| associations =
| area = കേരളം
| hospitals = 1
| nursing homes =
| aid =
| congregations = 16
| members = 35,000
| ministers =
| primary_schools = 3
| secondary_schools = 1
| tertiary =
| other_names = # തോഴിയൂർ സഭ
# അഞ്ഞൂര് സഭ
}}
കേരളത്തിലെ മാർത്തോമാ നസ്രാണിവിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സഭയാണ് '''മലബാർ സ്വതന്ത്ര സുറിയാനി സഭ''' (ഇംഗ്ലീഷ്: Malabar Independent Syrian Church). [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിലെ [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] തൊഴിയൂർ ആണ് ആസ്ഥാനം. 1772-ൽ [[ അവിഭക്ത മലങ്കര സഭ]]യിൽ നിന്ന് പിരിഞ്ഞാണ് ഈ സഭ ഉണ്ടായത്.  ഈ സഭയെ '''തൊഴിയൂർ സഭ''' എന്നും '''അഞ്ഞൂർ സഭ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. [[സിറിൾ മാർ ബാസ്സേലിയോസ് I]]  മെത്രാപ്പോലീത്തയാണ് ഇപ്പോഴത്തെ സഭാ തലവൻ.

==മെത്രാപ്പോലീത്തമാർ==
'''മലബാർ സ്വതന്ത്ര സുറിയാനി സഭയെ ഭരിച്ച പിതാക്കൻമാർ'''

1. പരി. [[കാട്ടുമങ്ങാട്ട് അബ്രഹാം മാർ കൂറിലോസ് I]]   (1771-1802)

2. പരി. [[കാട്ടുമങ്ങാട്ട് ഗീവർഗ്ഗീസ് മാർ കൂറിലോസ് II]]  (1802-1808)

3. [[ജോസഫ് മാർ ഈവാനിയോസ്സ് I]] (1807-6 മാസം)

4. [[സ്കറിയാ മാർ ഫീലക്സിനോസ് I]] (1808-1811)

5.  [[ഗീവർഗീസ്സ് മാർ ഫീലക്സിനോസ് II]] (1811-1829)

6. [[ഗീവർഗീസ് മാർ കൂറിലോസ് III]]
(1829-1856)

7. [[ജോസഫ് മാർ കൂറിലോസ് IV]]
(1856-1888)

8.  [[ജോസഫ് മാർ അത്താനാസ്സിയോസ് I]] (1888-1898)

9. [[ഗീവർഗ്ഗീസ്സ് മാർ കൂറിലോസ് V]]
(1898-1935)

10.  [[പൗലോസ് മാർ അത്താനാസ്സിയോസ്]] സഹായ മെത്രാപ്പോലീത്ത (1917-1927)

11.  [[കുരിയാക്കോസ് മാർ കൂറിലോസ് VI]](1935-1947)

12. [[ഗീവർഗീസ്സ് മാർ കൂറിലോസ് VII]] (1948-1967)

13.  [[പൗലോസ് മാർ ഫീലക്സിനോസ് III]]
(1967-1977) 

14.  [[മാത്യൂസ് മാർ കൂറിലോസ് VIII]] (1978-1986) 

15.  [[ജോസഫ് മാർ കൂറിലോസ് IX]] (1986-2001)

16.  [[സിറിൾ മാർ ബാസ്സേലിയോസ് I]] (2001 -

== തുടക്കം ==
1751-ൽ മാർ ബസേലിയോസ് ശക്രള്ള കാതോലിക്കോസിനോടൊപ്പം കേരളത്തിലെത്തിയ മാർ ഗ്രിഗോറിയോസ് മെത്രാപ്പോലീത്ത, 1772-ൽ കാട്ടുമങ്ങാട്ട് അബ്രഹാം റമ്പാനെ കൂറിലോസ് എന്ന പേരിൽ മെത്രാനായി വാഴിച്ചതോടെയാണ് ഈ സഭയുടെ തുടക്കം . അന്നത്തെ [[മലങ്കര മെത്രാപ്പോലീത്ത]]യ്ക്ക് സമാന്തരമായി വാഴിയ്ക്കപ്പെട്ടതായതിനാൽ‍ മലങ്കര മെത്രാപ്പോലീത്ത ഇതിനെ എതിർത്തു. തിരുവിതാംകൂർ, കൊച്ചി സർക്കാരുകൾ നിയമസാധുത്വം നല്കാത്തതിനാൽ പുതിയ മെത്രാൻ സഹോദരനായ ഗീവറുഗീസ് റമ്പാനോടൊപ്പം അഭയാർത്ഥിയായി മലബാർ ബ്രിട്ടീഷ് മലബാറിലെ ആഞ്ഞൂർ എന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്കും അവിടെ നിന്ന് തൊഴിയൂർ എന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്കും പോയി അവിടെ താമസിച്ചു. പുതിയ ഒരു പള്ളിയും സഭയും കെട്ടിപ്പടുത്തു.
[[File:Branches &amp; Denominations of Saint Thomas Christians.svg|thumb|500 px|മാർത്തോമാ നസ്രാണികളിലെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾ]]

==മലങ്കരയിലെ ഇതര സഭകളുമായുള്ള ബന്ധം==
പിന്നീട്, ഈ സഭ പല നിർണായകഘട്ടങ്ങളിലും മെത്രാൻ വാഴ്ച നടത്താൻ മറ്റു മലങ്കര സഭകളെ  സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലങ്കര സഭയെ പ്രതിസന്ധികളിൽ നിന്ന് മൂന്ന് വട്ടം കരകയറ്റിയിട്ടുണ്ട്. തൊഴിയൂർ സഭാദ്ധ്യക്ഷൻ കിടങ്ങൻ ഗീവറുഗീസ് മാർ പീലക്സിനോസ് മെത്രാപ്പോലീത്ത (1811-1829)യാണ് മലങ്കരയുടെ മാർ ദിവന്നാസിയോസ് രണ്ടാമൻ [[(മാർത്തോമ്മാ-x)(1816-1817)]], പുന്നത്ര മാർ ദിവന്നാസിയോസ് [[(മാർത്തോമ്മാ-xi)(1817-1825)]], ചേപ്പാട്ട് മാർ ദിവന്നാസിയോസ് [[(മാർത്തോമ്മാ-xii)(1827-1852)]] എന്നീ മെത്രാപ്പോലീത്തമാരെ വാഴിച്ചത്. മലങ്കര മാർത്തോമ്മാ സുറിയാനി സഭയുടെ (നവീകരണ വിഭാഗം) പതിനാലാമത് മെത്രാപ്പോലീത്തയായിരുന്ന തോമസ് മാർ അത്താനാസ്യോസ് മെത്രാപ്പോലീത്താ ദിവംഗതനായതിനെത്തുടർന്ന് 1894 ജനുവരി 18-ന് കോട്ടയം ചെറിയ പള്ളിയിൽ വച്ച് മലബാർ സ്വതന്ത്ര സുറിയാനി സഭയുടെ അധിപൻ യൗസേഫ് മാർ അത്താനാസ്യോസ് മെത്രാപ്പോലീത്താ തീത്തൂസ് പ്രഥമനെ മാർത്തോമ്മാ മെത്രാപ്പോലീത്തയായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.  

[[അന്ത്യോഖ്യൻ സുറിയാനി സഭാപാരമ്പര്യം|പാശ്ചാത്യ സുറിയാനി]] പാരമ്പര്യത്തിലുള്ള മറ്റ്  സഭകളുടെ ആരാധനാക്രമങ്ങൾക്ക് സമാനമായ ആരാധന ക്രമമാണ് മലബാർ സ്വതന്ത്ര സുറിയാനി സഭയും പിന്തുടരുന്നത്. ഈ സഭ  മലങ്കര മാർത്തോമ്മാ സഭയുമായി പൂർണ്ണ സംസർഗത്തിൽ കഴിയുന്നു. മെത്രാൻ അഭിഷേക ചടങ്ങുകളിൽ ഇരുസഭകളും അന്യോന്യം പങ്കെടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. എങ്കിലും വിശ്വാസപരമായി മാർത്തോമ്മാ സഭയുമായി പൂർണ്ണ ഐക്യമില്ല. മാർത്തോമ സഭയുടെ നവീകരണ ആശയങ്ങൾ മലബാർ സ്വതന്ത്ര സുറിയാനി സഭ സ്വീകരിക്കുന്നില്ല.
&lt;gallery&gt;
&lt;!-- ചിത്രം:Cyrila.jpg|സിറിൽ മോർ ബസേലിയോസ് മെത്രാപോലീത്ത ‎ --&gt; 
&lt;/gallery&gt;


{{കേരളത്തിലെ ക്രൈസ്തവ സഭകൾ}}
[[വർഗ്ഗം:പാശ്ചാത്യ സുറിയാനി സഭകൾ]]
{{Christianity-stub}}</text>
      <sha1>0iy1pvst6wa8b9po1zca3ejrork7sx6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൈക്കിൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53672</id>
    <revision>
      <id>4682988</id>
      <parentid>4646734</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T08:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120537" sha1="j37r8v3164kb4r5emq5hzcwvmhd8v3p" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Left_side_of_Flying_Pigeon.jpg|ലഘുചിത്രം|ഏറ്റവും പ്രശ്തമായ സൈക്കിൾ മോഡലും, ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപഭോക്താക്കൾ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സൈക്കിളലാണ് ചൈനീസ് ഫ്ലൈയിംഗ് പീജിയൺ, ഏകദശം 500 മില്ല്യൺ ഫ്ലൈയിംഗ് പീജിയൺ സൈക്കിളുകളാണ് നിർമ്മിച്ചത്&lt;ref name=Koeppel2007/&gt; ]] 
മനുഷ്യാധ്വാനത്തിലൂടെ പെഡലുകളുപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇരുചക്ര വാഹനമാണ് സൈക്കിൾ (ചവിട്ടുവണ്ടി) അല്ലെങ്കിൽ ബൈസിക്കിൾ  . സൈക്കിൾ ഓടിക്കുന്ന വ്യക്തിയെ സൈക്കിളിസ്റ്റ് എന്നാണ് പറയുക.

19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യൂറോപ്പിലാണ് ആദ്യമായി സൈക്കിൾ നിർമ്മിച്ചത്, 21-ാം നൂറ്റാണ്ടായതോടെ സൈക്കിളിന്റെ പ്രചാരം മൂർദ്ധന്യത്തിലെത്തി.ഏകദേശം ഒരു  ബില്ല്യൺ സൈക്കിളുകളാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഉൽപാദനം..&lt;ref name=Koeppel2007/&gt;&lt;ref name=Economist2011/&gt;&lt;ref name=worldmeters/&gt;  ഇത്  കാറുകളേയും, മറ്റ് വാഹനങ്ങളുടേയെല്ലാം എണ്ണത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.  വിവിധ മേഖലകളിലെ ജനകീയമായ ഗതാതഗ രീതിയായി സൈക്കിൾ മാറി.&lt;ref name=Squatriglia2008/&gt;&lt;ref name=AMA2006/&gt;&lt;ref name=ABC/&gt;  സൈക്കിളിന്റെ വിവിധ മോഡലുകൾ പുറത്തിറങ്ങി,  കളിപ്പാട്ടമെന്ന രീതിയിലും, വ്യായാമം ചെയ്യാനുള്ള ഉപാധിയായും, മിലിറ്ററി ഉപയോഗത്തിനും, സൈക്കിൾ റൈസിംഗിനുമായി വിവിധ മോഡലുകൾ ജനിച്ചു.

1885 ൽ ചങ്ങലകളിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സൈക്കിൾ വന്നതോടെ  സൈക്കിളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഉത്പാദന പദാർത്ഥങ്ങളുടെ മികവ് വർദ്ധിക്കുകയും, ഡിസൈനുകൾ കമ്പ്യൂട്ടറൈസഡ് ആകുകയുയം ചെയ്തു. ഇത് സൈക്കിൾ നിർമ്മാണം വ്യാപിക്കാൻ കാരണമായി.

സൈക്കിൾ സാമൂഹ്യമായും സാംസ്കമായും ആധുനിക സമൂഹത്തെ സ്വാധീനിച്ചു.  ഓട്ടോമൊബൈൽ നിർമ്മാണ രംഗത്ത് ഈ സ്വാധീനം നിർണ്ണായകമായിരുന്നു. പല വാഹന ഭാഗങ്ങളുടേയും മാതൃകകൾ സൈക്കിളുകളിൽ നിന്ന് സ്വീകരിച്ചു, പ്രധാനമായും  ബാളുകൾ, ടയറുകൾ, ചങ്ങലകൊണ്ട് മുൻപോട്ട് നീങ്ങുന്ന മെക്കാനിസം,  വീലുകൾ തുടങ്ങിയവ.&lt;ref&gt;Heitmann JA. ''The Automobile and American Life''. McFarland, 2009, {{ISBN|0-7864-4013-9}}, pp. 11 and following&lt;/ref&gt;

== വിജ്ഞാനശാസ്ത്രം ==
ചാമ്പ്സ് എലിസീസ്, ബോയിസസ് ഡി ബോലുഗ്നെ എന്നിവയിലെ ബൈസൈക്കിൾസ്, ട്രൈസൈക്കിൾസ് എന്നിവയെ വിവരിക്കാനാണ്  ബൈസൈക്കിൾ എന്ന പദം 1868ൽ ദി ഡെയിലി ന്യൂസിൽ  ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. &lt;ref name=OED&gt;{{OED|bicycle}}&lt;/ref&gt;  1847 ൽ ഒരു ഫ്രഞ്ച് മാഗസിനിൽ, ഒരു ഇരുചക്ര വാഹനത്തെ വിവരിക്കാനായിരുന്നു ബൈസൈക്കിൾ എന്ന വാക്ക് ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത്.&lt;ref name=OED/&gt; സൈക്കിൾ വെലോസിപ്പെഡെ എന്നീ വാക്കുകൾ സൈക്കിളിന്റെ കാലത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഉണ്ടായ മാറ്റത്തിനെ കാണിക്കാനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref name=OED/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=bicycle |title=bicycle (n.) |publisher=Online Etymology Dictionary |accessdate=10 February 2014}}&lt;/ref&gt;

ബൈക്ക്, &lt;ref&gt;{{OED|bike}}&lt;/ref&gt; പുഷ്ബൈക്ക്, &lt;ref&gt;{{OED|pushbike}}&lt;/ref&gt; പെഡൽ സൈക്കിൾ, &lt;ref&gt;{{OED|pedal cycle}}&lt;/ref&gt; സൈക്കിൾ &lt;ref&gt;{{OED|cycle}}&lt;/ref&gt; എന്നും ബൈസൈക്കിളിനെ പറയുന്നു.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Draisine_or_Laufmaschine,_around_1820._Archetype_of_the_Bicycle._Pic_01.jpg|ലഘുചിത്രം|ഇരു ചക്രമുള്ള സൈക്കിളിന്റെ ആദിമ രൂപം. മരകൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച ഡ്രൈസൈൻ (1820 കാലഘട്ടം)]]
ഡ്രൈസിയെന്നെ അല്ലെങ്കിൽ ലോഫ്മഷീൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദാന്തി ഹോഴ്സ്  ആയിരുന്നു മനുഷ്യന്റെ ആദ്യ ഇരുചക്ര വാഹനം. ഇത് നിർമ്മിച്ചത് [[കാൾ ഡ്രെയിസ്|ബാരൺ കാൾ വോൺ ഡ്രൈയിസ്]] ആയിരുന്നു. ആധൂനിക സൈക്കിൾ എന്നും ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. 1817 ഒരു വേനലിന് മാൻഹിമിലും, 1818 -ന് പാരീസിലുമായി ഡ്രെയിസ് തന്റെ കണ്ടുപിടിത്തം പൊതുവായി അവതരിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=csts&gt;{{cite web |publisher=Canada Science and Technology Museum |title=Baron von Drais' Bicycle |url=http://www.sciencetech.technomuses.ca/english/collection/cycles2.cfm |accessdate=10 February 2014 |archive-date=2006-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061229213036/http://www.sciencetech.technomuses.ca/english/collection/cycles2.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഏകദേശം കിടക്കുന്ന രീതിയിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ നേർദിശയിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ചക്രങ്ങളെ മുൻപോട്ട് തള്ളുന്നതിലൂടെയാണ് ഈ ഇരുചക്രത്തെ ഓട്ടിക്കുന്നത്.&lt;ref name=csts/&gt;
[[പ്രമാണം:Michauxjun.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|വെലോസിപ്പെഡ യിൽ മിച്ചോക്സിന്റെ പുത്രൻ, 1868]]
ഇരുചക്രമുള്ള ആദ്യ യന്ത്രവൽക്കരിച്ച വാഹനം നിർമ്മിച്ചത് ഒരു സ്കോട്ടിഷ്  ആയുധനിർമ്മിക്കുന്നയാളായിരുന്ന ക്രിക്പാട്രിക് മകമില്ലൻ ആയിരുന്നു. 1839 -ലായിരുന്നു അദ്ദേഹം ഇത് നിർമ്മിച്ചത്. ഒപ്പം തന്റെ ഈ വാഹനം കൊണ്ടുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തേക്കുറിച്ച് അന്നത്തെ ഒരു പത്രത്തിൽ വന്നിരുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക തരം ഡിസൈനുള്ള ഒരു വാഹനത്തിൽ ഒരാൾ ഒരു പെൺകുട്ടിയെ ഇടിച്ചു എന്നായിരുന്നു വാർത്ത.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-13040607 |title=Is dangerous cycling a problem? |publisher=BBC News |date=13 April 2011 |accessdate=11 February 2014}}&lt;/ref&gt;{{fv|date=August 2017}}


1860 ന് മുമ്പായി ഫ്രെഞ്ചുകാരായ പിയറെ മിചോക്സും, പിയറെ ലാല്ലെമെന്റും ചേർന്ന് മുൻവശത്തെ ടയറുകളിൽ രണ്ട് പെഡലുകൾ നൽകികൊണ്ടുള്ള സൈക്കിളിന്റെ പുതിയ രൂപം പുറത്തിറക്കി. വെലോസിപ്പെഡെ എന്നാണ് അതിനെ പേരിട്ടത്. അതിനുമുമ്പ് മറ്റൊരു ഫ്രഞ്ച്കാരനായ ഡോഗ്ലസ് ഗ്രാസ്സോ ഇതേ രീതി സൈക്കിളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുകയും പരാജയപ്പെടുകയുമാണ് ചെയ്തത്. പിന്നീട് മുൻവശത്ത് പെഡലുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള വിവിധ സൈക്കിളുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു, അതിലെ പ്രശസ്തമായ വെലോസിപ്പെഡെ സ്കോട്ടിഷുകാരനായ തോമസ് മക്കാലിന്റേതായിരുന്നു. 1869 -ലായിരുന്നു അദ്ദേഹമത് നിർമ്മിച്ചത്. അതേ വർഷങ്ങളിലായി ടയറുകൾ വയറുകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട സൈക്കിളിന്റെ പേറ്റന്റ് പാരീസിലെ യൂജിനെ മേയർ സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;''Bulletin des lois de la République française'' (1873) 12th series, vol. 6, [https://books.google.com/books?id=8S0UAAAAYAAJ&amp;pg=PA648#v=onepage&amp;q&amp;f=false page 648, patent no. 86,705: &quot;Perfectionnements dans les roues de vélocipèdes&quot;] (Improvements in the wheels of bicycles), issued: 4 August 1869.&lt;/ref&gt;  മരവും, ഇരുമ്പും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതായിരുന്നു ഫ്രെഞ്ച് വോലോസിപ്പെഡെ എന്നറിയപ്പെട്ടത് (ചരിത്രപരമായി ഇതായിരുന്നു സാധാരണ സൈക്കിൾ എന്നറിയപ്പെട്ടത്, അതുപോലെ ഒന്ന് അത് മാത്രാമായിരുന്നു.). ഇതിലൂടെ റബർ ചയറുകൾക്കൊപ്പം ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള വീലുകളും അവതരിപ്പിച്ചു. പക്ഷെ ഉയരം കൂടിയ സീറ്റിന്റെ രീതിയും, തുടർച്ചയില്ലാത്ത തുല്യമല്ലാത്ത ഭാരത്തിന്റെ വിതരണവും കാരണം ഇത്തരം സൈക്കിളുകൾ ഓടിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതായിരുന്നു. 1868 -ന് റൗളി ടേർണർ ഒരു മിച്ചോക്സ് സൈക്കിളിനെ ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവരികയും, തന്റെ അമ്മാവനായ ജോസെയ് ടേർണറും, തന്റെ ബിസിനസ്സ് പാർട്ടണറായ ജെയിംസ് സ്റ്റാർലിയുമായി ചേർന്ന് &quot;കോവെന്റ്രി മോഡൽ&quot; എന്ന് പേരിൽ ആദ്യത്തെ ബ്രിട്ടനിലെ സൈക്കിൾ ഫാക്ടറി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;McGrory, David. ''A History of Coventry'' (Chichester: Phillimore, 2003), p.221.&lt;/ref&gt;


[[പ്രമാണം:1886_Starley_'Rover'_Safety_Cycle_British_Motor_Museum_09-2016_(29928044262).jpg|ലഘുചിത്രം|ആദ്യത്തെ ആധൂനിക സൈക്കിളിന്റെ മോഡൽ. ഡൺലോപ്പിന്റെ ടയറുകൾ 1888 -ലാണ് സൈക്കിളുകളിൽ ഘടിപ്പിച്ചത്.]]
മുൻവശത്തെ വ്യാസം കുറച്ചുകൊണ്ടും, സീറ്റ് പിന്നീലേക്ക് താഴ്ത്തിക്കൊണ്ടും നിലവിലുള്ള സൈക്കിളുകളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാമെന്ന് ഡ്വാർഫ് ഓർഡിനറി പറഞ്ഞു. പക്ഷെ എന്നിരുന്നാലും പെഡലും, സ്റ്റീയറിംഗും രണ്ടും മുൻവശത്തെ ടയറിലുള്ളത് വലിയൊരു പ്രശ്നമായി തന്നെ തുടർന്നു. പക്ഷെ ഇംഗ്ലണ്ടുകാരനായ ജെ.കെ സ്റ്റാർലി  യും, ജെ.എച്ചച് ലോസണും, ഷെർഗോൾഡും ചേർന്ന് പെഡൽ പിന്നിലേക്കാക്കുകയും, ചങ്ങലകൾ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടുള്ള സൈക്കിൾ പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തതോടെ അ വലിയ പ്രശ്നത്തിനും പരിഹാരമായി. ഇത്തരം സൈക്കിളുകളാണ് സേഫ്റ്റി ബൈസൈക്കിൾ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടത്. 1885 -ലെ സ്റ്റാർലി നിർമ്മിച്ച റോവറായിരുന്നു ആദ്യത്തെ ആധൂനിക സൈക്കിളായി അറിയപ്പെട്ടത്.  &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cycle market: Moving into the fast lane|url=https://www.independent.co.uk/news/business/analysis-and-features/cycle-market-moving-into-the-fast-lane-1702191.html|agency=The Independent|date=26 February 2018}}&lt;/ref&gt;പിന്നീട് അതിൽ സീറ്റിനുള്ള ട്യൂബുകളും, ഡയമണ്ട് ആകൃതിയിലുള്ള ഫ്രെയിമുകളും  നൽകിക്കൊണ്ട് സൈക്കിളുകളെ പരിഷ്കരിച്ചു. 

[[പ്രമാണം:John_Boyd_Dunlop_(c1915).jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ജോൺ ബോയ്ഡ് ഡ]]
തുടർന്ന് സൈക്കിളുകളിൽ യാത്രാ സുഖത്തിനായി പല മാറ്റങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. 1890 കൾ സൈക്കിളിന്റെ സുവർണ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. 1888 -ൽ ജോൺ ബോയ്ഡ് ഡൺലോപ്പ് ആദ്യത്തെ മികവുറ്റ ടയറുകൾ സൈക്കിളുകളിൽ ഘടിപ്പിച്ചു, പിന്നീടത് ആളോഹരി പൊതുവായ ടയർ ആയി മാറി..&lt;ref name=&quot;Gold Hume&quot;&gt;[http://www.thepedalclub.org/archives/goldenbook/u-z/WilliamHume.html The Golden Book of Cycling – William Hume, 1938. Archive maintained by 'The Pedal Club'.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120403120845/http://www.thepedalclub.org/archives/goldenbook/u-z/WilliamHume.html |date=3 April 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dunlop time&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.dunlop.eu/dunlop_uk/what_sets_dunlop_apart/history/ |title=Dunlop, What sets Dunlop apart, History, 1889 |access-date=2018-04-06 |archive-date=2011-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110402192832/http://www.dunlop.eu/dunlop_uk/what_sets_dunlop_apart/history/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  തുടർന്ന് മുൻവശത്ത് വീലുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. 1890 കളിലെ നിർമ്മാണങ്ങൾ ഇപ്പോഴുള്ള സൈക്കിൾ ബ്രേക്കുകളും (കോസ്റ്റർ ബ്രേക്കുകൾ), ഡിറെയിലർ ഗിയറുകൾ  , കൈകൾകൊണ്ടു പ്രവർത്തിപ്പിക്കാവുന്ന വയറുകൾകൊണ്ടുള്ള മെക്കാനിസം എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. പക്ഷെ വളരെ പതുക്കെയാണ് അവയൊക്കെ സാധാരണ സൈക്കിളുകളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.sheldonbrown.com/coaster-brakes.html
| title = One-Speed Bicycle Coaster Brakes
| author = Sheldon Brown
| quote = Coaster brakes were invented in the 1890s.
| accessdate = 2010-12-01| archiveurl= https://web.archive.org/web/20101129160301/http://sheldonbrown.com/coaster-brakes.html| archivedate= 29 November 2010 &lt;!--DASHBot--&gt;|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

ലംബദിശയിലുള്ള പെഡലുകളും, ലോക്കിങ്ങ് ഹബുകളും  ഉൾപ്പെടുത്തിയ സ്വിയെ വെലോസിപ്പെഡെ 1892 -ൽ സ്വീഡിഷ് എഞ്ചിനീയർമാരായ ഫ്രെഡ്രിക് ല്ജങ്ങ്സ്റ്റോമും ബിർഗർ ല്ജങ്ങ്സ്റ്റോമുമാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ഇത് വേൾഡ് ഫെയർ വളരെ ആകർഷകമായ ഒന്നായിരുന്നു. പിന്നീട്  ഇത്തരം സൈക്കിളുകൾ വളരെ കുറച്ച് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.


[[File:Old CTC sign.jpg|thumb|നാഷ്ണൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് സ്കോട്ട്ലാന്റിൽ സൈക്ക്ലിംഗ് ടൂറിംഗ് ക്ലബിന്റെ ചിഹ്നം പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിക്കുന്നു.]]

1870 കളിൽ വീണ്ടും മറ്റു പല സൈക്ക്ലിങ് ക്ലബുകളും ഉണ്ടായി.  കാറുകൾ ഇല്ലാത്ത അക്കാലത്ത് അത്തരം ക്ലബുകൾ വളരെ വേഗത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി. നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഇത്തരം സൈക്കിൾ ക്ലബുകൾ അറ്റ്ലാന്റിക്കിന്റെ ഇരുവശത്തും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു, സൈക്കിൾ റൈസിംഗ് ജനകീയ വിനോദമായി മാറി. ഇംഗ്ലണ്ടിൽ 1888   -നായിരുന്നു റാലെയ്ഗ് ബൈസൈക്കിൾ കമ്പനി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്, പിന്നീട് അത് ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സൈക്കിൾ നിർമ്മാണ കമ്പനിയായി മാറി. അവർ രണ്ട് മില്ല്യൺ സൈക്കിളുകളായിരുന്നു ഒരു വർഷത്തിൽ ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite news|title=On Your Bike...|url=http://www.bbc.co.uk/insideout/eastmidlands/series2/raleigh_bikes_cycling.shtml|agency=BBC|date=26 February 2018}}&lt;/ref&gt;

കാറുകൾക്കു മുമ്പ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പൊതു ഗതാതഗത്തിന് ഉപയോഗിച്ചത് സൈക്കിലും, കുതിരവണ്ടിയുമായിരുന്നു. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന് ശേഷമുണ്ടായ നല്ല റോഡുകൾ ഇത്തരം ഗതാഗത മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ വളർച്ചക്ക് കാരണമായി. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഒരു ബില്ല്യണിനേക്കാളും സൈക്കിൾ ലോകവ്യാപകമായി പ്രതിവർഷം നിർമ്മിക്കുന്നു. &lt;ref name=Koeppel2007/&gt;&lt;ref name=Economist2011/&gt;&lt;ref name=worldmeters/&gt;വളരെ സാധാരണവും, ജനകീയവുമായ ഒരു വാഹനമായിരുന്നു സൈക്കിൾ, അതിലെ ചൈനീസ് ഫ്ലയിംഗ് പീജിയൺ എന്ന സൈക്കിൾ മോഡൽ വളരെ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു, അത്തരം  സൈക്കിളുകൾ ലോകത്ത് ഏകദേശം 500 മില്ല്യണുണ്ട്.&lt;ref name=Koeppel2007/&gt; ഒപ്പം രണ്ടാമത്തെ നിലയിൽ നിൽക്കുന്നത് ഹോണ്ടാ സൂപ്പർ ക്ലബ് മോട്ടോർസൈക്കിളാണ്. അത്  ഉത്പാദനം  60 മില്ല്യണാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാറ് ടോയോട്ട കൊറോള യാണ്. 35 മില്ല്യണാണ് അതിന്റെ ഉത്പാദനം.&lt;ref name=Squatriglia2008/&gt;&lt;ref name=AMA2006/&gt;&lt;ref name=ABC/&gt;&lt;ref name=FoxBusiness/&gt;

&lt;gallery&gt;
File:Women on bicycles, late 19th Century USA.jpg|ടാറിടാത്ത റോഡിലൂടെ സൈക്കിൾ കൊണ്ട് യാത്ര ചെയ്യുന്ന സ്ത്രി, പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട്.
File:Ordinary bicycle01.jpg| ഒരു പെന്നി-ഫാർത്തിങ്ങ് സൈക്കിൾ. ചെക്ക് റിപബ്ലിക്കിലെ സ്കോ‍ഡ ഓട്ടോ മ്യൂസിയത്തിൽ നിന്ന് എടുത്ത ചിത്രം.
File:Svea_Velocipede.jpg|ഫ്രെഡ്രിക് ല്ജങ്ങ്സ്റ്റോമും , ബിർഗർ ല്ജങ്ങ്സ്റ്റോമും നിർമ്മിച്ച സ്വിയെ വെലോസിപ്പെഡെ സ്വീഡിഷ് നാഷ്ണൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്നോളജിയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
File:BicyclePlymouth.jpg|ഇംഗ്ലണ്ട് , പ്ലൈമൗത്തിലെ ഒരു സൈക്കിൾ. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം.
&lt;/gallery&gt;

==ഉപയോഗങ്ങൾ==
പണ്ടുകാലങ്ങളേപ്പോലെ ഇന്നുകാലങ്ങളിൽ സൈക്കിളുകൾ വളരെ ഉപകാരപ്രദമായി ഒന്നാണ്. ദൂരങ്ങളിലേക്ക് എത്താനും, ഗതാഗതത്തിനും വ്യായാമത്തിനുമുള്ള നല്ലൊരു ഉപാദിയാണ് സൈക്കിൾ. ജോലി സ്ഥലങ്ങളിൽ കത്തുകൾ കൊണ്ടെത്തിക്കാനും,പോലീസ് , ‍ഡ‍െലിവറി സർവീസുകൾ എന്നിവയിലൊക്കേയും സൈക്കിൾ സഹായത്തിനുണ്ട്. ആശയവിനിമയത്തിന്, ഉത്പന്നങ്ങൾ കൈമാറാൻ, സംഘത്തിന്റെ ചലനത്തിന്, പട്രോളിന് എന്നിങ്ങനെ മിലിറ്ററി രംഗങ്ങളിലും സൈക്കിൾ ഉപയോഗിച്ച് പോരുന്നു.

സൈക്കിൾ ടൂറുകൾക്ക്, മൗണ്ടെയിൻ ബൈക്കിങ്ങിന്, വ്യായാമത്തിന്, കളിക്കുവാൻ എന്നിവയ്ക്കും സൈക്കിൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. റെയിസിങ്ങ്, ബി.എം.എക്സ് റെയിസിങ്ങ്, ട്രാക്ക് റെയിസിങ്ങ് , ക്രിറ്റീരിയം, റോളർ റെയിസിങ്ങ്, സ്പോർട്ടീവ്സ് , ടൈം ട്രയലുകൾ എന്നിവയക്കെല്ലാം സൈക്കിൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

വിനോദത്തിനും, സന്തോഷത്തിനും സൈക്കിൾ ഉപയോഗിക്കാം. ആർട്ടിസ്റ്റിക് സൈക്കിളിങ്ങ് , ഫ്രീസ്റ്റൈൽ ബി.എം.എക്സ് എന്നിവ സൈക്കിൾ വിനോദങ്ങളാണ്.

==സാങ്കേതിക വശങ്ങൾ==
[[File:Firefighter bicycle.jpg|thumb|ഫയർ ഫൈറ്റർ സൈക്കിൾ]]
[[File:Jersey Town Criterium 2011 81.jpg|thumb|upright|വളവ് തിരിയുന്ന സൈക്കിളിസ്റ്റ്.]]
[[Image:Corsa bacchetta.jpg|thumb|ഒരു റെക്കുമ്പന്റ് സൈക്കിൾ]]
[[File:Wooden bicycle for young child.jpg|thumb|കുട്ടികൾക്കായുള്ള ബാലൻസ് സൈക്കിൾ]]
തുടക്കം മുതൽ തന്നെ സൈക്കിളിന്റെ നിർമ്മാണത്തിലും, അടിസ്ഥാന പ്രവർത്തനങ്ങളൊഴിച്ച് ബാക്കിയുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ മാറ്റങ്ങൾ വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഡിസൈനുകളിലും, യാത്ര ചെയ്യാനുള്ള സുഖത്തിനായും സൈക്കിളുകളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു.

===വിവിധതരം സൈക്കിളുകൾ===
വ്യത്യസ്ത രീതിയിൽ സൈക്കിളുകളെ തരംതിരിക്കാം: പ്രവർത്തനത്തിന്റെ, ഇരിക്കുന്ന യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണത്തിന്റെ, രൂപഘടനയുടെ, ഗിയറുകളുടെ എണ്ണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ എന്നിങ്ങനെ. യൂടിലിറ്റി സൈക്കിൾ ,മൗണ്ടെയിൻ സൈക്കിളുകൾ, റെയിസിങ്ങ് സൈക്കിളുകൾ, ടൂറിങ്ങ് സൈക്കിളുകൾ, ഹൈബ്രിഡ് സൈക്കിളുകൾ, ക്രൂസർ സൈക്കിളുകൾ, ബി.എം.എക് സൈക്കിളുകൾ , ഫിക്സഡ് ഗിയർ സൈക്കിളുകൾ, നീളം കൂടിയ സൈക്കിളുകൾ, ഫോൾഡിങ്ങ് സൈക്കിളുകൾ, ലോറൈഡർ സൈക്കിളുകൾ, ആംഫിബിയസ് സൈക്കിളുകൾ, കാർഗോ ബൈക്കുകൾ, റെക്കുമ്പെന്റ് സൈക്കിളുകൾ, ഇലക്ട്രിക് സൈക്കിളുകൾ എന്നിവയാണ് പൊതുവായ ഇനങ്ങൾ.

===ബലതന്ത്രം===
മുന്നോട്ട് ചലിക്കുമ്പോൾ സൈക്കിൾ നിവർന്നു തന്നെയാണ് നിൽക്കുന്നത്. സ്റ്റീയറിംഗ് ചലിപ്പിക്കുമ്പോൾ വീലുകളിലെ സെന്റർ ഓഫ് മാസ്സിൽ വ്യതിയാനം വരുത്തി ബാലൻസ് ചെയ്യുന്നു. .&lt;ref name=NS2581&gt;{{cite journal
| last=Various
| date=9 December 2006
| title=Like falling off
| journal=[[New Scientist]]
| issue=2581
| page=93
| url=https://www.newscientist.com/article/mg19225812.400
| accessdate=27 January 2009}}&lt;/ref&gt;ഈ സ്റ്റീയറിംഗ് ഓടിക്കുന്ന ആളാണ് നൽകുന്നത്, പക്ഷെ ചിലപ്പോൾ സൈക്കിൾ തന്നെ സ്റ്റിയറിംഗ് നൽകാറുണ്ട്.&lt;ref name=MPRS&gt;{{cite journal
| journal = [[Proceedings of the Royal Society A]]
| volume = 463
| issue = 2084
| year = 2007
| pages = 1955–1982
| title = Linearized dynamics equations for the balance and steer of a bicycle: a benchmark and review
| last = Meijaard
| doi = 10.1098/rspa.2007.1857
| first1 = J.P.
| last2 = Papadopoulos
| first2 = Jim M.
| last3 = Ruina
| first3 = Andy
| last4 = Schwab
| first4 = A.L.
| bibcode=2007RSPSA.463.1955M
}}&lt;/ref&gt;

വളവുകൾ തിരിയുമ്പോൾ ആ ദിശയിലേക്ക് ഓടിക്കുന്ന ആളുടെ സെന്റർ ഓഫ് മാസ്സും ചരിക്കണം.  ഇത്തരത്തിലുള്ള തിരിക്കലിനെയാണ് കൗണ്ടർ സ്റ്റിയറിംഗ് എന്ന് പറയുന്നത്, ഹാന്റിൽബാറിനെ കൈകൾകൊണ്ട് തിരിക്കുകയോ,&lt;ref name=&quot;Wilson&quot;&gt;{{cite book
| title = Bicycling Science
| url = https://archive.org/details/bicyclingscience00wils
| edition = Third
| last = Wilson
| first = David Gordon
|author2=Jim Papadopoulos
| year = 2004
| publisher = The [[MIT Press]]
| isbn = 0-262-73154-1
| pages = [https://archive.org/details/bicyclingscience00wils/page/n276 270]–272}}&lt;/ref&gt; അല്ലെങ്കിൽ ഓടിക്കുന്ന ആൾ തന്നെ തിരിഞ്ഞോ ഇത് സാധ്യമാക്കാം. &lt;ref name=&quot;fajans&quot;&gt;{{cite journal
| journal = American Journal of Physics
| volume = 68
| issue = 7
|date=July 1738
| last = Fajans
| first = Joel
| title = Steering in bicycles and motorcycles
| url = http://socrates.berkeley.edu/~fajans/pub/pdffiles/SteerBikeAJP.PDF
| format = PDF
| accessdate = 2006-08-04
| pages = 654–659
| doi = 10.1119/1.19504
| bibcode=2000AmJPh..68..654F| archiveurl= https://web.archive.org/web/20060901081011/http://socrates.berkeley.edu/~fajans/pub/pdffiles/SteerBikeAJP.PDF| archivedate= 1 September 2006 &lt;!--DASHBot--&gt;|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ഷോർട്ട് വീൽബേസ് അല്ലെങ്കിൽ ടാൾ ബൈസൈക്കിൾ എന്നിവയിൽ ബ്രേക്ക് പിടിക്കുമ്പോൾ അതിനനുസൃതമായി സ്റ്റോപ്പിങ്ങ് ഫോഴ്‍സ് മുൻഭാഗത്തിൽ നിർമ്മിക്കുന്നു. ഇത് മുൻവീലിൽ ഒരു രേഖീയമായ തള്ളിന് കാരണമാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book
| title = Motorcycle Dynamics
| edition = Second
| last = Cossalter
| first = Vittore
| year = 2006
| publisher = [[Lulu (company)|Lulu]]
| isbn = 978-1-4303-0861-4
| pages = 241–342}}&lt;/ref&gt; പെട്ടെന്നുള്ള ബ്രേക്കിൽ പിൻഭാഗം പൊന്തി അപകടങ്ങൾ പറ്റാതിരിക്കാനാണ് ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്, ഈ മാതൃകയെ സ്റ്റോപ്പി എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. എന്റോ, ഫ്രണ്ട് വീലി എന്നും പറയാറുണ്ട്.

===പ്രവർത്തനം===
ജീവശാസ്ത്രപരമായും, യന്ത്രപരമായും, വളരെയധികം കാര്യക്ഷമമായ വാഹനമാണ് സൈക്കിൾ. ഒരു മനുഷ്യൻ‍ യാത്ര ചെയ്യാനായി മാറ്റിവച്ചിരിക്കുന്ന ഊർജ്ജത്തിനെ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന മനുഷ്യ പ്രവർത്തിത വാഹനം കൂടിയാണിത്. &lt;ref&gt;S. S. Wilson, &quot;Bicycle Technology&quot;, ''[[Scientific American]]'', March 1973&lt;/ref&gt; ഒരു യന്ത്ര കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് നൽകുന്ന ഊർജ്ജത്തിന്റെ 99% വും പെഡലുകളിൽ‍ നിന്ന് വീലുകളിലേക്ക് നൽകപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ഗിയറിംഗ് മെക്കാനിസം കൂടിയുണ്ടെങ്കിൽ ഇതിന്റെ 10-15%  വരെ പ്രവർത്തനഭാരം കുറക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web |title=Pedal power probe shows bicycles waste little energy |url=http://www.jhu.edu/~gazette/1999/aug3099/30pedal.html |work=Johns Hopkins Gazette |date=August 30, 1999 |access-date=2018-04-07 |archive-date=2010-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100201184425/http://www.jhu.edu/~gazette/1999/aug3099/30pedal.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;whitt&quot;&gt;{{cite book
| title = Bicycling Science
| url = https://archive.org/details/bicyclingscience0000whit
| edition = Second
| last = Whitt
| first = Frank R.
|author2=David G. Wilson
| year = 1982
| publisher = Massachusetts Institute of Technology
| isbn = 0-262-23111-5
| pages = [https://archive.org/details/bicyclingscience0000whit/page/276 277]–300}}&lt;/ref&gt;കാർഗോ വെയിറ്റിന്റെ അനുപാതമനുസരിച്ച് മുഴുവൻ ഭാരവും സൈക്കിളിനെ താങ്ങാൻ കഴിയും. ഇതുതന്നെയാണ് കാര്യക്ഷമമായ കാർഗോ ട്രാൻസ്പോർട്ടേഷനും.

ഒരു നിരപ്പിലൂടെ ശരാരശരി വേഗതയിൽ (16-24 km/h) സൈക്കിൾ ഓടിക്കുന്ന ആൾക്ക് 
അയാൾ നടക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിയെ ചെയ്യേണ്ടിവരുന്നുള്ളു.  വേഗതയുടെ ഇരട്ടിക്ക് (സ്ക്വെയർ) തുല്യമായ എയർ‍ ഡ്രാഗിന് വേഗത കൂടുന്തോറും കൂടുതൽ ഊർജ്ജം ഔട്ട്പുട്ടായി നൽകേണ്ടിവരുന്നു.  സൈക്കിളിൽ ലംബമായി ഇരിക്കുന്ന ആൾ 75% എയർ ഡ്രാഗ് ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഏയറോഡൈനാമിക് രീതിയിൽ താഴ്ന്നിരുന്ന് ഇത് കുറക്കാം. എയറോഡൈനാമിക് ഫെയറിങ്ങ് കൊണ്ട് സൈക്കിളിനെ മൂടുക വഴിയും ഇത് കുറക്കാം.  സമതലത്തിലൂടെ സൈക്കിളിന്റെ  രേഖപ്പെടുത്തിയ ഏറ്റവും കൂടിയ വേഗത 144.18 km/h ആണ്.&lt;ref name=&quot;upi&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.ibtimes.co.uk/aerovelo-eta-bullet-shaped-bike-sets-new-human-powered-speed-world-record-1582628
| title = AeroVelo Eta: bullet-shaped bike sets new human-powered speed record
| date = Sep 21, 2016
| publisher = International Business Times
| accessdate = 2016-11-29}}&lt;/ref&gt;

സൈക്കിൾ ചവിട്ടുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യൻ പുറത്തുവിടുന്ന കാർബൺഡൈഓക്സൈഡിന്റെ തോത് ഒരു കാറിൽ നിന്നും ഉണ്ടാകുന്ന കാർബൺഡൈഓക്സൈഡിന്റെ പത്തിലൊരുഭാഗമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kenkifer.com/bikepages/advocacy/bike_co2.htm |title=How Much Do Bicycles Pollute? Looking at the Carbon Dioxide Produced by Bicycles |publisher=Kenkifer.com |date=1999-11-20 |accessdate=2011-10-24 |archive-date=2011-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111115130508/http://www.kenkifer.com/bikepages/advocacy/bike_co2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഭാഗങ്ങൾ==

===ഫ്രെയിം===

[[File:Bicycle diagram.svg|thumb|ഒരു സൈക്കിളിന്റെ ഡയഗ്രാം.]]

മിക്ക ആധൂനിക സൈക്കിളുകളിലും ചെയിനിന്റെ സഹായത്തിലോടുന്ന ബൈക്കുകളേപ്പോലെ സീറ്റിന്  മുകളിൽ നിന്ന് വലത്തോട്ട് നിൽക്കുന്ന ഫ്രെയിമുകൾ കാണാം.{{sfn|Herlihy|2004|pp=200–50}}{{sfn|Herlihy|2004|pp=266–71}}{{sfn|Herlihy|2004|p=280}} ഇത്തരം സൈക്കിളുകളിൽ മിക്ക ഫ്രെയിമുകളും ഡയമണ്ട് ആകൃതിയിലായിരിക്കും. രണ്ട് ത്രികോണങ്ങളടങ്ങുന്ന ഒരു ചട്ടക്കൂട്: ഫ്രണ്ട് ട്രയാങ്കിളും റിയർ ട്രയാങ്കിളും. ഹെഡ് ട്യൂബ്, ടോപ് ട്യൂബ്, ഡൗൺ ട്യൂബ്, സീറ്റ് ട്യൂബ് എന്നിവയടങ്ങിയതാണ് ഫ്രണ്ട് ട്രയാങ്കിൾ. ഹെഡ് ട്യൂബിൽ അതിനെ സ്വതന്ത്രമായി കറങ്ങാൻ അനുവദിക്കുന്ന ഹെഡ്സെറ്റും, സുഗമമായി സ്റ്റിയറിംഗ് നൽകുന്ന ഫോർക്കുമാണുള്ളത്. ടോപ്പ് ട്യൂബ്  ഹെഡ് ട്യൂബിനെ  മുകളിലുള്ള സീറ്റ് ട്യൂബിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, അതുപോലെ ഡൗൺ ട്യൂബ് ഹെഡ് ട്യൂബിനെ ബോട്ടം ബ്രാക്കെറ്റിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.  സീറ്റ് ട്യൂബ്, ജോടിയാക്കിയ ചെയിൻ സ്റ്റേയ്സും, സീറ്റ് സ്റ്റേയ്സുമാണ് റിയർ ട്രയാങ്കിളിലുള്ളത്. ചെയിൻ സ്റ്റേയ്കൾ റിയർ ഡ്രോപ്പ്ഒട്ടിലേക്ക് ബോട്ടം ബ്രാക്കെറ്റിനെ ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്,(അവിടെയാണ് പിന്നിലെ വീലിന്റെ ആക്സിയലുള്ളത്) ചെയിനിന് സമാന്തരമായി പോകുന്നു. സീറ്റ് ട്യൂബിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്തിലാണ് സീറ്റിനെ ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. 


[[File:Triumph Bicycle.JPG|left|thumb|സ്റ്റെപ്പ്ത്രൂ ഫ്രെയിമുള്ള ഒരു ട്രയമ്പ്]]

സ്ത്രീകളുടെ സൈക്കിളുകളുടെ ഫ്രെയിമുകൾ പണ്ടുമുതലേ ഫ്രെയിമുകളുടെ ടോപ്പ് ട്യൂബ് മുകൾ ഭാഗത്തേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുകയല്ലാതെ നടുവിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്നു, ഫ്രെയിമിന്റെ ഉയരം കുറഞ്ഞതുകൊണ്ട് കയറി ഇരിക്കാനുള്ള ആയാസം കൂടുകയാണ്, പക്ഷെ കൂടുതൽ ഭാരം വഹിക്കാനുള്ള കഴിവ് നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഇതുമൂലം ഫ്രെയിമുകൾ വളയാനുള്ള സാധ്യത കൂടുന്നു. ഇത്തരം ഡിസൈനുകളാണ് സ്റ്റെപ്പ് ത്രൂ ഫ്രെയിമുകൾ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നത്. ഇറക്കമുള്ള ഡ്രെസ്സുകളിടുന്നവർക്കും സൈക്കിൾ ഓടിക്കാൻ പറ്റുന്നു. തുടർന്ന് സ്ത്രീകൾക്കായുള്ള പല സൈക്കിളുകളും ഇത്തരം മോഡലുകൾ സ്വീകരിച്ചു, ഇത്തരം ഡിസൈനുകളിൽ തന്നെ പല വ്യത്യസ്തകളുമുണ്ടാക്കി സൈക്കിളുകൾ പുറത്തിറക്കി. ഫ്രെയിമുകളെ രണ്ട് ചെറിയ ട്യൂബുകളാക്കി പിൻവശത്തിലെ ഫോർക്കുകളിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന മിക്സ്റ്റെ അതിലൊന്നാണ്. എല്ലാവർക്കും കയറി ഇരിക്കാൻ ഉതകുന്ന ഫ്രെയമിന്റെ രീതിയെക്കുറിച്ച് നല്ല വശങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും സാധാരണ വലിയ ഫ്രെയിം സൈക്കിളുകൾക്ക് ഇത് ഉചിതമായിരുന്നില്ല.

എന്നിരുന്നാലും ഏവർക്കും ഉപയോഗിക്കാൻ പറ്റുമെന്നതുകൊണ്ട് ഇക്കാലങ്ങളിൽ ഇത്തരം സൈക്കിളുകൾ പ്രാതിനിധ്യം നേടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മുൻകാലങ്ങളിൽ മിക്ക സ്ത്രീകളും നീളൻ‍ കൂടിയ സ്കേർട്ടുകളായിരുന്നു ഇട്ടിരുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഉയരം കുറഞ്ഞ ഫ്രെയിമുകളുള്ള സൈക്കിളുകളായിരുന്നു അവർക്ക് ഉചിതം. 

റെക്കുമ്പെന്റ് സൈക്കിളുകൾ എന്നുപേരുള്ള സൈക്കിളുകൾ ഫ്രെയിമുകളുടെ മറ്റൊരു രൂപമാണ്. ഇവ കൂടുതൽ എയറോ ഡൈനാമിക്കാണ്. ഓടിക്കുന്ന ആൾ മുൻവശത്തേക്ക് കൂടുതൽ കുനിഞ്ഞ് സ്റ്റിയറിംഗിനെ സപ്പോർട്ട് ചെയ്യുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.  ലോകത്തെ ഏറ്റവും വേഗതയേറിയ സൈക്കിൾ ഒരു റെക്കുമ്പെന്റ് സൈക്കിളാണ് , അതുകൊണ്ടുതന്നെ 1934 -ലെ യൂണിയൻ സൈക്കിളിസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷ്ണലിൽ ഇത്തരം സൈക്കിളുകളെ നിരോധിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.recumbent-bikes-truth-for-you.com/history.html |title=History Loudly Tells Why The Recumbent Bike Is Popular Today |publisher=Recumbent-bikes-truth-for-you.com |date=1934-04-01 |accessdate=2011-10-24 |archive-date=2009-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126080630/http://www.recumbent-bikes-truth-for-you.com/history.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Trek Y Foil.jpg|thumb|right|1990 കളിലെ ഒരു കാർബൺ ഫൈബർ ട്രെക്ക് വൈ-ഫോയിൽ]]

പ്ലെയിനുകളേപ്പോലെ പണ്ടുമുതലേ സൈക്കിളുണ്ടാക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത് കൂടുതൽ കാഠിന്യവും, കുറഞ്ഞ ഭാരവും എന്ന് അതേ നിയമം തന്നെയാണ്. അന്നും ഇന്നും. 1930 കൾക്ക് ശേഷം ഫ്രെയിമുകൾക്കും, ഉയർന്ന മികവുള്ള യന്ത്രങ്ങളുടെ ഫോർക്കിനും അലുമിനിയവും ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1980 കളിലെ അലുമിനിയം ഉപയോഗിച്ചുള്ള വെൽഡിംഗ് രീതി സ്റ്റീലുപയോഗിക്കുന്നിടത്തെല്ലാം അലുമിനിയത്തെ സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാമെന്ന നിലയ്ക്കെത്തിച്ചു. ശേഷം കുറഞ്ഞ ഭാരം കാരണം അലുമിനിയം അലോയ് ഫ്രെയിമുകളും, മറ്റു ഭാഗങ്ങളും വളരെയധികം ജനകീയമായി. ഇപ്പോഴും മിഡ് റെയിഞ്ച് സൈക്കിളുകളിൽ അലുമിനിയം ഫ്രെയിമുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പക്ഷെ വില കൂടിയ സൈക്കിളുകളിൽ കാർബൺ ഫ്രെയിമുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.  കാരണം കാർബൺ ഫ്രെയിമുകൾ ഭാരം കുറവും ഏത് രൂപവും സ്വകരിക്കാൻ കഴിയുന്ന കഴിവുള്ളതുകൊണ്ട് നിർമ്മാതാക്കൾക്ക് പരുക്കനും, പരുക്കനല്ലാത്തതുമായ ഫ്രെയിമുകൾ ലേ-അപ്പിൽ മാറ്റം വരുത്തി നിർമ്മിക്കൻ കഴിയും എന്നതുകൊണ്ടാആണ്. ഒരുതരത്തിൽ മിക്ക പ്രൊഫഷണൽ സൈക്കിളുകളും കാർബൺ ഫ്രെയിമുകളാമ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അവക്കാണ് ബലത്തിന് അനുസൃതമായ ഭാരാനുപാതമുള്ളത്. ആധൂനിക കാർ‍ബൺ ഫ്രെയിമുകളുടെ ഭാരം ഒരു കിലോനാണ്.

ടൈറ്റാനിയം , അഡ്വൻസ് അല്ലോയ് എന്നിവയിലും ഫ്രെയിമുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. മുള എന്ന പ്രകൃതിദത്തമായ ഉത്പന്നത്തിന് ഉയർന്ന ഭാര-ബലാനുപാതവും, പരുക്കവും നൽകാൻ കഴിയുന്നു.&lt;ref name=Lakkad&gt;{{cite journal |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0015056881900233 |title=Mechanical properties of bamboo, a natural composite |last1=Lakkad |last2=Patel |journal=Fibre Science and Technology |volume=14 |issue=4 |date=June 1981 |pages=319–322 |doi=10.1016/0015-0568(81)90023-3}}&lt;/ref&gt; 1894 മുതലേ ഇത് ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു.&lt;ref name=lukenbill&gt;{{cite web
 |url=http://www.aboutmyplanet.com/environment/bamboo-bikes/ 
 |title=About My Planet: Bamboo Bikes 
 |author=Jen Lukenbill 
 |accessdate=14 January 2013 
 |url-status=dead 
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025023815/http://www.aboutmyplanet.com/environment/bamboo-bikes/ 
 |archivedate=25 October 2012 
 |df= 
}}&lt;/ref&gt;

===ഡ്രൈവ്ട്രെയിനും ഗിയറിംഗും ===
[[File:Dsb-1.jpg|thumb|left|text-top| ചെയിനുകൾക്ക് പകരം ഷാഫ്റ്റ് ഡ്രൈവ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന സൈക്കിൾ]]
[[File:Shimano xt rear derailleur.jpg|upright|thumb|പിൻവശത്തെ സ്പ്രോക്കെറ്റുകളും(കസേറ്റെ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) , ഡിറെയിലറും ]]
[[File:Hub gear.jpg|upright|thumb|ഹബ് ഗിയർ]]

ക്രാങ്കുകളെ വൃത്താകൃതിയിൽ ചലിപ്പിക്കുന്ന പെഡലുകളിൽ തുടങ്ങുന്നു ഡ്രെൈവ്ട്രെയിനുകൾ, അവ താഴെലുള്ള ബ്രാക്കെറ്റിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മിക്ക സൈക്കിളുകളും വീലുകളിലേക്ക് ഊർജ്ജവും, ചലനവും എത്തിക്കാൻ ചെയിനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.  പക്ഷെ വളരെ കുറച്ച സൈക്കിളുകൾ മാത്രം ഊർജ്ജ കൈമാറ്റത്തിനായി ഷാഫ്റ്റ് ഡ്രൈവുകൾ , അല്ലെങ്കിൽ പ്രത്യേകതരം ബെൽറ്റുകൾ  ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഹൈഡ്രോലിക് സൈക്കിളുകളും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷെ  അവയുടെ സങ്കീർണ്ണത കാരണം വർത്തമാനകാലത്ത് കാര്യക്ഷമതയില്ലാ ഒന്നായി മാറി എന്നു മാത്രം.

സൈക്കിൾ ഓടിക്കുന്നയാളുടെ കാലുകുളാണ് സൈക്കിളിനെ വേഗതയിൽ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നത് എന്നതുകൊണ്ടുന്നതെ ഗിയറിംഗ് സെറ്റുകൾ‍ ഓടിക്കുന്നയാളെ കയറ്റത്തിലും, ഇറക്കത്തിലും, സമതലത്തിലും ഒരേ വേഗത നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. പ്രധാന  ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മൂന്ന് പതിനാല് അനുപാതത്തിൽ ഹബ് ഗിയറുകൾ‍ ഉപയോഗിക്കുന്നു. അവയെല്ലാം കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായ ഡിറെയിലർ സിസ്റ്റങ്ങളെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ചെയിൻ വ്യത്യസ്ത കോഗുകളിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ഒരു ഡിറെയിലർ സിസ്റ്റത്തിൽ രണ്ട് ഡിറെയിലറുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു മെക്ക്സും അടങ്ങുന്നു, മുൻവശത്തിൽ ഒന്ന് ചെയിൻ റിങ്ങ് തിരഞ്ഞെടുക്കാനും, പിൻവശത്തിൽ ഒന്ന് സ്പ്രോക്കറ്റ് തിരഞ്ഞെടുക്കാനുമാണ്.  മിക്ക ബൈക്കുകളിലും രണ്ടോ മൂന്നോ ചെയിൻ റിങ്ങുകളും, അഞ്ചുതൊട്ട് പതിനൊന്ന് വരെ സ്പ്രോക്കെറ്റുകൾ പിന്നിലുമുണ്ട്. അവയിൽ മുൻവശത്തേയും പിൻവശത്തേയും ഗിയറുകളുടെ എണ്ണത്തിന്റെ ഗുണനത്തിനു തുല്യമായ ഒരു തിയററ്റിക്കൽ ഗിയറുകൾ നിലകൊള്ളുന്നു. യഥാർത്ഥ്യത്തിൽ‍  പിൻവശത്തെ ഒരോ ഗിയറും, മുൻവശത്തെ ഓരോ ഗിയറുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ആകെ ഗിയറുകളേക്കാൾ കുറവായിരിക്കും നിലവിൽ ഉള്ള ഗിയറുകൾ.

ചെയിൻഡ്രൈവിന് പകരം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നത് സിൻക്രോണസ് ബെൽറ്റ് ആണ്. ഇവകളിൽ‍ കൂർത്ത പല്ലുകളുണ്ട്, പ്രവർത്തനം ചെയിനുകളുടേത് പോലെതന്നെയാണ്. ഇവ ദീർഘദൂര സൈക്കിളിസ്റ്റുകൾക്കിടയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. പക്ഷെ ഇവയ്ക്ക് കുറച്ചധികം മെയിന്റനസ് ആവശ്യമുണ്ടെന്ന് മാത്രം. പക്ഷഎ ഇവയെ 
സ്പ്രോക്കെറ്റുകളുടെ കസേറ്റകൾതോറും മാറ്റാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സിങ്കിൾ സ്പീഡ് , ഹബ് ഗിയർ എന്നിവയിലാണ് ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

ഓടിക്കുന്ന ആളും, യാത്രയുടെ രീതിയുമനുസരിച്ച് ഗിയറിംഗ് രീതി മാറുന്നു. മൾട്ടി സ്പീഡ് സൈക്കിളുകൾ ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ച് ഗിയർ‍ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള  സ്വാതന്ത്ര്യം തരുന്നു: ഇറക്കം ഇറങ്ങുമ്പോൾ വലിയ ഗിയറുകളും, സമതലങ്ങളിലൂടെ പോകുമ്പോൾ മീഡിയം ഗിയറും, കയറ്റം കയറുമ്പോൾ ചെറിയ ഗിയറുകൾ ഇടാം. ചെറിയ ഗിയറുകളിൽ പെഡലുകളുടെ ഓരോ വൃത്താകൃത ചലനത്തിനും , കുറഞ്ഞ കറക്കമാണുള്ളത്.  ഇതുമൂലം  മുകൾഭാഗങ്ങളിലേക്ക്, ഭാരം കൂടുതൽ ഭാരം ചുമക്കുമ്പോൾ, ഏതിർദിശയിലേക്ക് കാറ്റടിക്കുമ്പോൾ കുറ‍ഞ്ഞ ഊർജ്ജംകൊണ്ടുതന്നെ കൂടുതൽ ദൂരം സാധ്യമാക്കുന്നു. ഉയർന്ന ഗിയറുകളിലൂടെ പെ‍ഡലുകളുടെ ചെറിയ കറക്കത്തിലൂടെ കൂടുതൽ ദൂരം സ‍ഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്നു. പക്ഷെ ഓരോ കറക്കത്തിനും കൂടുതൽ ഊർജ്ജം ഉപയോഗിക്കേണ്ടിവരുന്നു.

ചെയിൻ ഡ്രൈവ് ട്രാൻസ്മിഷനിൽ ക്രാങ്കിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ചെയിൻറിംഗ് ചെയിനിനെ വഹിക്കുന്നു, അവ പിൻഭാഗത്തെ വീലിനെ പിൻഭാഗത്തെ സ്പ്രോക്കെറ്റുകൾ (കസേറ്റെ അല്ലെങ്കിൽ ഫ്രീവീൽ) കൊണ്ട് ചലിപ്പിക്കുന്നു. അവിടെ നാല് ഗിയറിംഗ് ഓപ്ഷനുണ്ട്: ചെയിൻറിങ്ങിനോട് ചേർന്നിരിക്കുന്ന രണ്ട് സ്പീഡ് ഹബ് ഗിയറുകൾ, അതിൽ പതിനൊന്ന് സ്പ്രോക്കെറ്റുകൾ വരെയുണ്ട്, ഹബ് ഗിയർ  പിൻവശത്തെ വീലിലാണ് വച്ചിരിക്കുന്നത്. പിൻവശത്തെ ഹബോ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടിൽ കൂടുതൽ സ്പ്രോക്കെറ്റുകളിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന രണ്ടിലധികമുള്ള ചെയിൻറിംഗുകളാണ്  സാധാരണ ഓപ്ഷനുകൾ.

===സ്റ്റിയറിംഗ് ===
ഹെഡ്സെറ്റിനോടൊപ്പം കറങ്ങുന്ന സ്റ്റെമ്മിലൂടെ ഫോർക്കിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന് ഹാന്റിൽ‍ബാർ മുൻവശത്തെ വീലുകളെ തിരിക്കുന്നത്. സാധാരണയായി മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള ഹാന്റിൽബാറുകൾ ഉണ്ട്. 1970 കളിൽ‍ ഉണ്ടായിരുന്ന അപ്പ്റൈറ്റ് ഹാന്റിൽബാർ അതിലൊന്നാണ്. സൈക്കിൾ ചവിട്ടുന്ന് ആളുടെ വശത്തേക്ക് ഹാന്റിൽബാർ വളഞ്ഞ് നിൽ‍ക്കുന്ന് ഒന്നാണിത്, ആ അറ്റങ്ങളിൽ പിടിക്കാനുള്ള ഗ്രിപ്പുമുണ്ട്. ഡ്രോപ്പ് ഹാന്റിൽബാർ മറ്റൊരു മോഡലാണ്. അവയിൽ മുൻവശത്തെ താഴ്ഭാഗത്തിലേക്ക് വളഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു, കൂടുതൽ‍ താഴ്ന്നിരിക്കാൻ പറ്റുന്നതോടെ സൈക്കിൾ ചവിട്ടുന്നയാൾക്ക് കൂടുതൽ എയറോ ഡൈനാമിക്ക് സ്വഭാവം നൽകുകയും കടുതൽ വേഗതയിൽ ചവുട്ടാൻ കഴിയുകയും ചെയ്യുന്നു.  ഹാന്റിൽ ബാറിനും ബ്രേക്കിനും കൂടുതൽ ഗ്രിപ്പ് ലഭിക്കുന്നത് ഇത്തരം ഹാന്റിൽബാറിലാണ്. പക്ഷെ മൗണ്ടെയിൻ സൈക്കിളുകളിലെല്ലാം സ്റ്റ്രെയിറ്റ് ഹാന്റിൽ ബാറാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അത്തരം ഹാന്റിൽ‍ബാറുകളുടെ വീതി കൂടുന്തോറും സൈക്കിളിന്റെ സ്റ്റബിലിറ്റിയും കൂടുന്നു.

===സീറ്റിംഗ്===
[[File:San marco selle1.jpg|thumb|left|സ്ത്രീകൾക്കുവേണ്ടി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട സെല്ലെ സാൻ മാർകോ സാഡിൽ]]

യാത്രക്കാരെ അനുസരിച്ചുതന്നെയാണ് സാഡിലിനേയും (സീറ്റ്)  തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്, കുറഞ്ഞ ദൂരം മാത്രം യാത്ര ചെയ്യാനാഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് കൂടുതൽ കുഷ്യനുള്ള സാഡിലാണ് നല്ലത്, കൂടുതൽ ദൂരം യാത്ര ചെയ്യുന്നവർക്ക് വീതി കുറഞ്ഞവയും, കാരണം വീതി കുറയുമ്പോൾ സൈക്കിൾ ചവിട്ടാനായി കാലിന് കൂടുതൽ ഇടം ലഭിക്കുന്നു എന്നതാണ്. യാത്ര ചെയ്യുന്ന വിധം  അനുസരിച്ചാണ് ഇരിക്കാനുള്ള സുഖവും ലഭിക്കുന്നത്. സുഖമമായി യാത്ര ചെയ്യാനുതകുന്ന ഹൈബ്രിഡ് സൈക്കിളുകളിൽ സാഡിലിന്റെ ഉയരം കൂടുതലാണ്. വീതി  കൂടുന്തോറും സുഖമമായി യാത്രയും സാധ്യമാകുന്നു. എന്നാൽ റെയിസിംഗ് സൈക്കിളുകളിൽ ‍യാത്രക്കാരൻ കുനിഞ്ഞാണിരിക്കുന്നത്, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ചെറിയ സാഡിൽ തന്നെ ധാരാണമാണ്. കൂടാതെ സ്ത്രീ പുരുഷ വ്യത്യാസവും സാഡിലിന്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ കാണാം. ലിംഗഭേതത്തിലെ ജൈവശാസ്ത്രവും, ശരീരശാസ്ത്രവും അനുസരിച്ച് സാഡിലിൽ വ്യത്യാസം വരുന്നു. പക്ഷെ മിക്ക സാഡിലുകളും പുരുഷന്മാർക്കായി നിർമ്മിച്ചതാണ്. സസ്പെൻഷനുള്ള സാഡിലുകൾ കൂടുതൽ സുഗമമായി യാത്ര സമ്മാനിക്കുന്നു. നിലത്തുള്ള ആഘാതം അവ ഏറ്റുവാങ്ങുന്നു.

ചില റെക്കുമ്പെന്റ് സൈക്കിളുകളിൽ ചെയർ പോലുള്ള സീറ്റുണ്ട്. ചില യാത്രക്കാർ അത്തരം സീറ്റുകൾ പ്രിഫർ ചെയ്യുന്നു. പ്രധാനമായും, നട്ടെല്ല് , കണങ്കൈ , തൊളുകൾ എന്നിയിടങ്ങളിലൊക്കെ വേദനയുള്ളവർ ഇത്തരം സീറ്റുകൾ തിര‍ഞ്ഞെടുക്കാറുണ്ട്.  റെക്കുമ്പെന്റ് സൈക്കിളുകൾക്ക് അണ്ടർ സീറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഓവർ സീറ്റ് സ്റ്റിയറിംഗും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.

===ബ്രേക്കുകൾ===
[[File:Brake.agr-edit.jpg|thumb|upright| ഷിമാനോ ട്രേഡ്മാർക്ക് എന്നുകൂടി അറിയപ്പെടുന്ന  ലീനിയർ പുൾ ബ്രേക്ക്: ഒരു മൗണ്ടെയിൻ ബൈക്കിലുള്ള പിൻവശത്തെ വീലിലുള്ള വി-ബ്രേക്ക്]]
സൈക്കിൾ ടയറിലെ റിമ്മിൽ മർദ്ദം ചെലുത്തി ചലനത്തെ നിർത്തുന്ന ബ്രേക്കുകളാണ് റിം ബ്രേക്കുകൾ; വീൽഹബ് അല്ലെങ്കിൽ ഡിസ്ക് ബ്രേക്കുകൾ ഉള്ള ഹബിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പാഡുകൾ റോട്ടറായി വർത്തിക്കുന്ന മെക്കാനിസമാണ് ഹബ് ബ്രേക്കുകൾ. മിക്ക റോഡ് സൈക്കിളുകളും, റിം ബ്രേക്കുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പക്ഷെ ചിലവ ഡിസ്ക് ബ്രേക്കും ഉപയോഗിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://cyclingtips.com.au/2013/10/disc-brakes-and-road-bikes-what-does-the-future-hold/ |title=Disc Brakes and Road Bikes: What does the Future Hold? |publisher=cyclingtips.com.au |date=1 October 2013 |accessdate=24 February 2014 |author=Wade Wallace}}&lt;/ref&gt;
ഡിസ്ക് ബ്രേക്കുകളാണ് മൗണ്ടെയിൻ സൈക്കിളുകളിൽ ഉള്ളത്.കാരണം അത്തരം സൈക്കിളുകളുടെ പവറും, ഭാരവും, സങ്കീർണതയും കൂടുതലാണ്..&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sheldonbrown.com/disc-brakes.html |title=Disc Brakes |publisher=sheldonbrown.com |author=John Allan |accessdate=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:BrakeDiskVR.JPG|thumb|left|മുൻവശത്തെ ഡിസ്ക് ബ്രേക്ക്, അവ ഹബിലേക്കും, സൈക്കിൾ ഫോർക്കിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.]]
കൈകൾ കൊണ്ട് ഓപ്പറേറ്റ് ചെയ്യുന്ന ബ്രേക്കുളിലൂടെ ബ്രേക്ക് ലിവറുകളിലേക്ക് മർദ്ദം ചെലുത്തപ്പെടുന്നു, അത് കേബിളുകളിലൂടെ ഫ്രിക്ഷൻ പാഡുകളിലേക്ക് എത്തുന്നു. അവയാണ് ബ്രേക്കിംഗ് സർഫസിലേക്ക് മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നത്. പിൻവശത്തെ ഹബി ബ്രേക്കുകൾ കൈകൾകൊണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ പെഡലുകൾ ഉപയോഗിച്ചോ നിയന്തിക്കുന്നതാണ്. 1960 കളിൽ നോർത്ത് അമേരിക്കയിൽ ഇത്തരം പെ‍ഡൽ കോസ്റ്റർ ബ്രേക്കുകൾ വളരെയധികം പ്രശസ്തി പിടിച്ചുപറ്റിയിരുന്നു.

ട്രാക്ക് സൈക്കിളുകൾക്ക് പക്ഷെ ബ്രേക്കുകളില്ല, കാരണം അത് ഓടിക്കുന്ന യാത്രക്കാർ ഒരേ ദിശയിലുള്ള ട്രാക്കുളിലൂടെയാണ് പോകുന്നത്. അത്തരം മത്സരങ്ങളിൽ ബ്രേക്കിന്റെ ആവശ്യമില്ല എന്നതുതന്നെ. പക്ഷെ ട്രാക്ക് സൈക്കിൾ റൈഡർമാർക്ക് അവരുടെ സൈക്കിളിന്റെ വേഗത കുറയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നു. സൈക്കിളിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഗിയറിംഗ് സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് ഇത് സാധ്യമാകുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവിടെ ഫ്രീവീൽ എന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ഫ്രീവീൽ ഇല്ലെങ്കിൽ കോസ്റ്റിംഗ് അസാധ്യാമാണ്. അതുകൊണ്ട് പിൻവീൽ ചലിക്കുമ്പോൾ ക്രാങ്കുകളും ചലിക്കപ്പെടുന്നു. വേഗത കുറക്കാനായി പെഡലുകളിൽ പ്രതിരോധം സൃഷ്ടിച്ചാൽ മതി. അത് ഒരു ബ്രേക്കിംഗ് സിസ്റ്റമായി വർത്തിക്കുന്നു. ഇത്തരം ബ്രേക്കിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ‍ പിൻവീലുകളെ സംബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു. പക്ഷെ മുൻവശത്തെ ബ്രേക്കുകൾ പോലെ ഫലപ്രദമല്ല.&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.sheldonbrown.com/fixed.html
| title = Fixed Gear Conversions: Braking
| last = Brown
| first = Sheldon
| accessdate = 2009-02-11| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090209002353/http://sheldonbrown.com/fixed.html| archivedate= 9 February 2009 &lt;!--DASHBot--&gt;|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===സസ്പെൻഷൻ===
യാത്രക്കാരനേയും, സൈക്കിളിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളേയും ഒരുപോലെ താത്കാലികമായി പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കുന്ന സിസ്റ്റമോ, ഒരുകൂട്ടം സിസ്റ്റമോ ആണ് സസ്പെൻഷൻ. ഇതിന് രണ്ട് ലക്ഷ്യങ്ങളാണ് ഉള്ളത്: സൈക്കിളിനെ നിലത്തോട് എപ്പോഴും സമ്പർക്കം ഉണ്ടാക്കുക, ഇത് മികവുറ്റ നിയന്ത്രണം സാധ്യമാക്കുന്നു. കൂടാതെ കഠിനമായ നിരപ്പിലൂടെയും സുഗമമായ യാത്ര സാധ്യമാക്കുന്നു.

സസ്പനെഷനുകൾ കൂടുതൽ മൗണ്ടെയിൻ സൈക്കിളുകളിലാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്, പക്ഷെ ഹൈബ്രിഡ് സൈക്കിളുകളും സസ്പെൻഷൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. അവയിൽ സമതലങ്ങളിലെ ചെറിയ സംഘട്ടനങ്ങളെ മറികടക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. റെക്കുമ്പെന്റ് സൈക്കിളുകളിൽ സസ്പെൻഷൻ വളരെ അത്യാവശ്യമായ ഒന്നാണ്. ഒരു അപ്പ്റൈറ്റ് സൈക്കിൾ റൈഡറിന് പെഡലിൽ ചവിട്ടി നിന്ന് സസ്പെൻഷൻ സാധ്യമാക്കാം, പക്ഷെ അത് റെക്കുമ്പെന്റ് സൈക്കിളിൽ സാധ്യമല്ല.

അടിസ്ഥാന മൗണ്ടെയിൻ സൈക്കിളുകളും, ഹൈബ്രി് സൈക്കിളുകളിലും സാധാരണയായി മുൻവശത്ത് സസ്പെൻഷൻ ഉണ്ട്, കൂടുതൽ‍ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ചിലതിലൽ പിൻവശത്തും സസ്പെൻഷൻ കണ്ടുവരുന്നു. റോഡ് സൈക്കിളുകൾക്ക് പക്ഷെ സസ്പെൻഷൻ ഇല്ല.

[[File:A rigid fork mountain bicycle.JPG|thumb|ഒരു റിജിഡ് ഫോർക്കുള്ള മൗണ്ടെയിൻ സൈക്കിൾ]]

===വീലുകളും ടയറുകളും ===
വീലുകളെ ഘടിപ്പിക്കുന്ന ഭാഗം ഫോർക്കുകളുടെ അന്ത്യഭാഗങ്ങളിലേക്ക് ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.  രണ്ട് വീലുകളെ വീൽസെറ്റ് എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

ടയറുകൾ അവയുടെ ഉപയോഗം അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. റോഡ് സൈക്കിളുകളിൽ 18 മുതൽ 25  മില്ലിമീറ്റർ വീതിയുള്ള ടയറുകളാണുള്ളത്, അവയിൽ മിക്കതും വളരെ മിനുസമുള്ളതാണ്. ഓഫ്റോഡ് ടയറുകൾക്ക് 38 മുതൽ 64 മി.മീ (1.5 മുതൽ 2.5 ഇഞ്ച്) വീതിയുണ്ട്, അവയ്ക്ക് കൂടുതൽ ചളി യും വഴുക്കലുമുള്ള ഇടങ്ങളിലും ഗ്രിപ്പ് നിലനിർത്താൻ കഴിയുന്നു.

===ഘടകഭാഗങ്ങൾ===
[[File:Loaded touring bicycle.JPG|thumb| മുൻവശങ്ങളിലും, പിൻവശങ്ങളിലുമായി റാക്കുകളും, മഡ് ഗാർഡും, കുപ്പിവെള്ളം വയ്ക്കാനുതകുന്ന അറകളും, പാനിയറുകളും, ഹാന്റിൽബാർ ബാഗും ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ടൂറിസ്റ്റ് സൈക്കിൾ]]

സ്പോർട്ട്സ് സൈക്കിളുകളിൽ അത്യാവശ്യമല്ലാത്തതും, എന്നാൽ‍ സ്റ്റാന്റാർഡ് സൈക്കിളുകളിൽ അവയുടെ ഉപകാരവും, മികവും വർദ്ധിപ്പിക്കാനുതകുന്ന ഭാഗങ്ങളാണ് ഇവിടെ സൈക്കിളിന്റെ ഘടകഭാഗങ്ങൾ(Accessories). നനവുള്ള , ചളിയുള്ള പാതകളിലൂടെ പോകുമ്പോൾ , നനവും, ചളിയും യാത്രാക്കാരിലേക്ക് തെറിക്കാതെ നോക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളാണ് ഫെന്ററുകൾ‍ അല്ലെങ്കിൽ മഡ്ഗാർഡുകൾ. സൈക്കിളുകളെ ഒരു സ്ഥലത്ത് നിർത്തി പാർക്ക് ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒന്നാണ് കിക്ക് സ്റ്റാന്റുകൾ. ലോക്കുകൾ സൈക്കിളിനെ മോഷണം പോകാതെ പൂട്ടിവയ്ക്കുന്നു. മുൻവശത്ത് ഘടിപ്പിക്കാൻ പറ്റുന്ന കൊട്ടകൾ സാധനങ്ങൾ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നത് കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിലാക്കുന്നു. രക്ഷിതാക്കൾ കുട്ടികളുടെ സൈക്കിളുകളിൽ പിൻശവത്തായി ചൈൽഡ് സീറ്റുകൾ ഘടിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ട്രെയിനിംഗ് വീലുകൾ സൈക്കിൾ‍ ഓട്ടിച്ചുപഠിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

ടോ-ക്ലിപ്പുകൾ പെഡലിൽ നിന്ന് കാലിനെ മറ്റങ്ങും പോകാതെ ഒരു നിശ്ചിത സ്ഥലത്തുറപ്പിച്ച് നല്ല പെഡലിംഗ് സാധ്യമാക്കുന്നു.  ടെക്ക്നിക്കൽ ഭാഗങ്ങളായ സൈക്ക്ലോ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ വേഗത, ദൂരം, ഹൃദയമിടിപ്പ്, ജി.പി.എസ് എന്നിവയെല്ലാം രേഖപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. ലൈറ്റുകൾ ,റിഫ്ലക്റ്ററുകൾ, കണ്ണാടികൾ, റാക്കുകൾ, ട്രെയിലറുകൾ, ബാഗുകൾ,കുപ്പികൾ വയ്ക്കാനുതകുന്ന കൂടുകൾ, ബെല്ല് എന്നിവയാണ് മറ്റുപല ഘടകഭാഗങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ അക്സസറീസ്.&lt;ref name=&quot;bicycleuniverse&quot;&gt;{{cite web|url=http://bicycleuniverse.info/eqp/accessories.html#safety |title=Safety Accessories |accessdate=2006-09-13 |last=Bluejay |first=Michael |work=Bicycle Accessories |publisher=BicycleUniverse.info| archiveurl= https://web.archive.org/web/20061008024853/http://bicycleuniverse.info/eqp/accessories.html| archivedate= 8 October 2006 &lt;!--DASHBot--&gt;|url-status=live}}&lt;/ref&gt; സൈക്കിൾ ലൈറ്റുകൾ ,റിഫ്ലക്റ്ററുകൾ , ഹെൽമറ്റുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ചില നാടുകളിൽ നിയമപരമായി ഉറപ്പായും ഘടിപ്പിക്കേണ്ടവയാണ്. ബോട്ടിൽ ജനറേറ്ററുകകൾ, ഡൈനാമോ ലൈറ്റുകൾ , ഫെന്ററുകൾ, റാക്കുകൾ , ബെല്ലുകൾ ഇവയെല്ലാം മിക്ക സൈക്കിളുകളിലും കണ്ടുവരുന്നു. സൈക്കിളിസ്റ്റുകൾക്ക് പ്രത്യേകതരം വസ്ത്രങ്ങൾകൂടിയുണ്ട്. 

സൈക്കിൾ ഹെൽമറ്റുകൾ വീഴ്ചകളിൽ നിന്നുള്ള  അപകടങ്ങൾ കറയ്ക്കുന്നു. ഒരു അക്സസറി ആയിട്ടും, &lt;ref name=&quot;bicycleuniverse&quot; /&gt; 
വസ്ത്രമായിട്ടും ഇതിനെ കണക്കാക്കാം.&lt;ref name=&quot;bicycleuniverse&quot; /&gt; 


നിശ്ചലാവസ്ഥയിൽ‍ സൈക്കിൾ ഓട്ടിക്കാൻ ഉതകുന്ന വസ്തുക്കളാണ് ബൈ്ക് ടെയിനറുകൾ. വെളിയിൽ കാലാവസ്ഥ മോശമാണെങ്കിൽ വീട്ടിനുള്ളിൽ തന്നെ സൈക്കിൾ ചവുട്ടി വാം അപ്പ് അകാനും മറ്റുമായി ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bicycleadvisor.com/best-bike-trainer/ |title= Bicycle Advisor |publisher=bicycleadvisor.com |accessdate=16 December 2015}}&lt;/ref&gt;

===സ്റ്റാന്റേർഡ്===
ഫോർലും , വ്യാവസായികവുമായി സ്റ്റാന്റാർഡുകൾ സൈക്കിൾ ഭാഗങ്ങൾക്കായി പല ആധിക പാർട്ടുകളും കൈമാറാനും, ഉത്പന്ന സുരക്ഷത നിലനിർത്താനുണ്ട്.

ഇന്റർനാഷ്ണൽ ഓർഗനിസേഷൻ ഫോർ സ്റ്റാന്റർഡൈസേഷൻ (ISO) ന് സൈക്കിളിനായി പ്രത്യേകം ടെക്ക്നിക്കൽ കമ്മിറ്റിയുണ്ട്. TC149 -നാണ് സൈക്കിൾ മേഖലയിൽ സ്റ്റാൻഡർഡൈസേഷന് സ്കോപ്പ് ഉള്ളത്, ടെർമിനോളജിക്ക് അവലംബമായിരിക്കുന്ന, മികവും സുരക്ഷതയും പരീക്ഷിച്ചതാണ് അവരുടെ ഭാഗങ്ങൾ.

യൂറോപ്പ്യൻ കമ്മിറ്റി ഫോർ സ്റ്റാന്റർഡൈസേഷൻ (CEN) യ്ക്കും ഇതുപോലെയുള്ള ടെക്ക്നിക്കൽ കമ്മിറ്റിയുണ്ട്. TC333 എന്നതാണ് യൂറോപ്പ്യൻ‍ സാറ്റാന്റേർഡ് കാണിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ EN സൈക്കിളുകൾ ISO സ്റ്റാന്റാർഡ് കാണിച്ചിരിക്കണം. ISO അവരുടെ സ്റ്റാന്റേ‍ഡ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ ചില CEN സൈക്കിളുകൾ നിർമ്മിക്കാറുണ്ട്.

==പരിപാലനവും, അറ്റകുറ്റപ്പണികളും==
സൈക്കിളിനെ പര്യാപ്തമായ ടയറിന്റെ പരിപാലനമാണ് സൈക്കിളിനെ സംബന്ധിച്ച് ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായത്. അയെ കേടുവരാതെ നോക്കാൻ പല വഴികളും ഉണ്ട്. ടയറിന പഞ്ചർ സംഭവിക്കുകയാണെങ്കിൽ കട്ടിയുള്ള ടയർ ,കട്ടിയുള്ള ട്യൂബ് അല്ലെങ്കിൽ ടയർ ലൈനർ ഇിവയിലേതെങ്കിലും കുറച്ച് മുറിച്ചെടുത്ത് അതിൽ സൈക്കിൾ ട്യൂബിന് അനുസൃതമായ പശ തേച്ച് പഞ്ചറായ ഭാഗത്ത് 40 - 60 പൗണ്ട് വരെ ഭാരത്തിൽ മർദ്ദം ചെലുത്തി പഞ്ചർ ശരിയാക്കാം. നേർത്ത ടയറുകളുള്ള സൈക്കിളുകളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചെറിയ ദ്വാരങ്ങളെ സ്റ്റിക്കറുകൾ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിൽ ടയറിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന് ആകംസ്മികമായ കേടുപാടുകൾ മൂലം സൈക്കിൾ പ്രധാന ഗതാഗത സംവിധാനമായി കരുതാറില്ല.

ഹബ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഗിയറിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങളിൽ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ സങ്കീർണ്ണമായതിനാൽ പ്രൊഫഷണൽ സെർവീസുകൾ തേടുന്നതാകും നല്ലത്. അതുപോലെ സെൽഫ-സരവീസ് , അസിസ്റ്റഡ്-സെർവീസ് മെയിന്റനസ്, റിപ്പയറും ലഭ്യമാണ്.

*സൈക്കിൾ യാത്രകൾ വിനോദമായി കരുതന്നവർ സാമ്പത്തിക കാരണങ്ങളാൽ തന്റെ സൈക്കിളുകളെ സ്വയം നന്നാക്കുന്നു.
*ലോകമെമ്പാടുമായി അസിസ്റ്റഡ് സെർവീസ് കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ നിലകൊള്ളുന്നു. അവർ മറ്റുള്ളവർക്ക് സൈക്കിളിൽ പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാകുമ്പോൾ എന്തു ചെയ്യണമെന്ന് പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്നു.
*സൈക്കിൾ മെക്കാനിക്കുകളുടെയടുത്തും, ലോക്കൽ ബൈക്ക് കടകളിലും മുഴുവൻ സർവീസും ലഭിക്കുന്നു. ചില സൈക്കിളുകൾ ബെറ്റർ വേൾഡ് ക്ലബ് , അമേരിക്കൻ ഓട്ടോമൊബൈൽ അസോസിയേഷൻ എന്നീ കമ്പനികളിൽ നിന്നെല്ലാം സർവീസ് ലഭിക്കുന്നു.

===ഉപകരണങ്ങൾ===
[[File:Puncture-repaire-kit.jpg|thumb| ടയർ ലെവലർ, സാന്റ്പേപ്പർ, റബർ സൊലൂഷ്യം, ഓവൽ ആകൃതിയിലുള്ള പാച്ചുകൾ, മെറ്റൽ ഗ്രേറ്റർ, ചോക്ക് കഷ്ണം എന്നിവയടങ്ങുന്ന പഞ്ചർ കിറ്റ്]]

കടകളിലും, തെരുവുകളിലുമായി സൈക്കിൾ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കുപയോഗിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങളാണിവ. കുേറേ സൈക്കിളിസ്റ്റുകളൊക്കെ ടൂൾ കിറ്റ് കൈയ്യിൽ കൊണ്ടുനടക്കുന്നു.  പാച്ച് കിറ്റ്  ( ടയർ ലെവലർ, സാന്റ്പേപ്പർ, റബർ സൊലൂഷ്യം, ഓവൽ ആകൃതിയിലുള്ള പാച്ചുകൾ, മെറ്റൽ ഗ്രേറ്റർ, ചോക്ക് കഷ്ണം എന്നിവയൊക്കെ അടങ്ങുന്നത്), റെഞ്ചസ്, ഹെക്സ് കീ, സ്ക്രൂ ഡ്രൈവർ, ചെയിൻ ടൂൾ എന്നിവയടങ്ങുന്നതാണ് അത്. ഇവയെല്ലാം ഒരൊറ്റ ടൂളിലുള്ള മൾട്ടി ടൂളുകളും നിലവിലുണ്ട്. കൂടുതൽ സ്പെഷ്യലൈസ് ചെയ്തിരിക്കുന്ന സൈക്കിളുകളുടെ ടൂളുകൾ അതുപോലെ സങ്കീർണ്ണമാകുന്നു, അത് നിർമ്മാണം അനുസരിച്ച് മാറുകയും ചെയ്യുന്നു.

==സാമൂഹ്യവും , ചരിത്രപരവുമായ ദർശനങ്ങൾ==
മനുഷ്യ സമൂഹ വ്യവസ്ഥിതിയിൽ പ്രധാന പങ്ക് സൈക്കിളുകൾ വഹിക്കുന്നു, സാംസ്കാരികപരമായും, കച്ചവടപരമായും.

===നിത്യജീവിതത്തിൽ===
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടായതോടെ നഗരങ്ങൾക്കുള്ളിലെ തിരക്കുകളെ കുറയ്ക്കാൻ സൈക്കിളുകൾക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. പെട്ടെന്ന് ലക്ഷ്യസ്ഥലത്തെത്താൻ ഈ വാഹനങ്ങൾ സഹായിച്ചിരുന്നു. കുതിരകലെ ആശ്രയിച്ചത് കുറഞ്ഞു. ഒഴിവു ദിനങ്ങൾ കൂടുതൽ സന്തോഷപര്യാപ്തമാക്കാൻ സൈക്കിളിന് കഴിഞ്ഞു. കുറഞ്ഞ ഊർജ്ജത്തിൽ ദൂരങ്ങൾ മനുഷ്യൻ‍ താണ്ടി.

നഗരങ്ങളും, കെട്ടിടങ്ങളും വളർന്നുതുടങ്ങിയതോടെയുള്ള മലീനീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായ അന്തരീക്ഷ മലിനീകരണം സൈക്കിളിന്റെ വരവോടെ കുറഞ്ഞു. ചില നഗരങ്ങൾ സൈക്കിൾ ഷെയറിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങളും, കമ്മ്യൂണിറ്റി സൈക്കിൾ പ്രോഗ്രാംസും  നടത്തിയിരുന്നു. ആംസ്റ്റർഡാമിൽ വച്ച് നടന്ന 1965 -ലെ വൈറ്റ് ബൈസൈക്കിൾ പ്ലാനായിരുന്നു അതിലെ ആദ്യത്തേത്. അത് പിന്നീട് കാമ്പ്രിഡ്ജിലെ , ലാ റോച്ചെല്ലെ യിൽ യെല്ലോ  ബൈസൈക്കിളും പിൻതുടർന്നു.  മോട്ടോർ വാഹനങ്ങൾ കൊണ്ട് മലനികരണം കൂടുതലായ നഗരങ്ങളിൽ ഇത് വലിയ ആശ്വാസമായിരുന്നു. സൈക്കിൾ യാത്രകളെ പരിപോഷിക്കാനായി കോപ്പെൻഹോഗനിൽ ഒരു സൈക്കിളിസ്റ്റ് സൈക്കിളിംഗ് എമ്പസി തുടങ്ങിയിരുന്നു. യു.കെയിലെ നികുതി ഇല്ലാ നിയമത്തിലൂടെ(IR 176)  സൈക്കിളുകൾക്ക് നികുതി കൊടുക്കാതെ തന്നെ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് വാങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cyclescheme.co.uk/|title=Tax free bikes for work through the Government's Green Transport Initiative - Cyclescheme, provider of Cycle to Work schemes for UK employers |publisher=Cyclescheme}}{{psc|date=September 2015}}&lt;/ref&gt;

നെതർലാന്റിൽ എല്ലാ റെയിൽ‍വേ സ്റ്റേഷനുകളും സൗജന്യമായി അല്ലെങ്കിൽ കുറ‍ഞ്ഞ ചിലവിൽ കൂടുതൽ സുരക്ഷിതത്തോടെ  സൈക്കിൾ പാർക്കിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കി.  വലിയ സ്റ്റേഷനുകളിൽ അവിടെതന്നെ സൈക്കിൾ നന്നാക്കുന്ന കടകളും നിർമ്മിച്ചു. ചില ഇടങ്ങളിൽ സൈക്കിളിന്റെ പ്രശസ്തി കാരണം പാർക്കിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ പോലും നിറഞ്ഞ് കവിയാറുണ്ട്. നോർവേ യിലെ ട്രോൻദെയിമിൽ ട്രാമ്പെ സൈക്കിൾ ലിഫ്റ്റ് , സൈക്കിളുകൾക്ക് കൂടുതൽ ഉയരങ്ങളിലേത്തിക്കാനായി പര്യാപ്തമാക്കി. മിക്ക നഗരങ്ങളിലേ ബസുകളിലും മുൻവശത്ത് സൈക്കിൾ കാരിയറുകൾ സ്ഥാപിച്ചു.

ഇപ്പോഴും സൈക്കിൾ തങ്ങളുടെ സംസ്കാരത്തിന്റേയും തലമുറകളുടേയും പൊതു സ്വത്തായി നിലനിൽക്കുന്ന നാടുകളുണ്ട്. പോർച്ചുഗലിലെ ല്ലാഹോ ഉദാഹരണമാണ്.

സൈക്കിൾ അത്ര് പ്രാധാന്യമല്ലാത്ത നാടുകളിലും വാഹനങ്ങളിൽ ഇടകലർന്ന് സൈക്കിളുകൾ കാണാം. അടുത്ത സ്റ്റേഷനുകളിലേക്ക് , ഇടങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ അവർ സൈക്കിളുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മടക്കാൻ കഴിയുന്ന സൈക്കിളുകൾ പലപ്പോഴും ഫലപ്രദമാണ്. കുറഞ്ഞ സ്ഥലങ്ങളിൽ എളുപ്പത്തിൽ പാർക്ക് ചെയ്യാൻ അതിലൂടെ കഴിയുന്നു. കൈയ്യിൽ കൊണ്ടുപോകാനും എളുപ്പമാകുന്നു.

===ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ ദൂരീകരണം=== 

[[File:Banana-bike.jpg|thumbnail|ഉഗാണ്ടയിലെ പുരുഷന്മാർ സൈക്കിളിൽ വാഴക്കൊല ഏറ്റി പോകുന്നു.]]
ഉഗാണ്ട , ടാൻസാനിയ, ശ്രീ ലങ്ക എന്നിടങ്ങളിലെ വീടുകളിലേക്ക സൈക്കിൾ നൽകിയത് അവരുടെ കുടുംബ വരുമാനത്തിന്റെ  35% വർദ്ധനവിലേക്ക് നയിച്ചെന്ന് കണക്കുകൾ കാണിക്കുന്നു. ഗതാഗതമായിരുന്നു ഇതിന് വഴിയൊരുക്കിയത്. കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ കുറഞ്ഞ ഇന്ദലച്ചിലവിൽ ഗതാഗത്തിനായുള്ള മികച്ച വാഹനം സൈക്കിളായിരുന്നു. റോഡുകളുടെ വികസനം ചെറിയ രീതിയിൽ സൈക്കിൾ ഗതാഗത്തേയും സ്വാധീനിച്ചു.  കുറഞ്ഞ രീതിയിലെങ്കിലും സൈക്കിൾ ദാരദ്ര്യത്തെ നീക്കി.
===സ്ത്രീ സ്വാതന്ത്ര്യം===
[[File:A wheel within a wheel page 56.jpg|thumb|upright| ഫ്രാൻസസ് വില്ല്യാർഡ് സൈക്കിൾ ഓടിക്കാൻ പഠിക്കുന്ന.&lt;ref name=Willard1895/&gt;]]
സേഫ്റ്റി ബൈസൈക്കിളുകൾ സ്ത്രീകൾക്ക് അത്ഭുതപൂർവമായ ചലനാത്മകത നൽകി, ഇത് പടിഞ്ഞാറൻ ദേശങ്ങളിൽ സ്ത്രീ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി.  സൈക്കിൾ കൂടുതൽ സുരക്ഷിതവും, ചെലവ് കുറവുമായതോടെ സ്ത്രീ സ്വാതന്ത്യത്തിന്റെ ചിഹ്നമായി സൈക്കിൾ മാറി പ്രധാനമായു ബ്രിട്ടൻ, അമേരിക്ക പോലുള്ള നാടുകളിൽ, &lt;ref name=&quot;Distillations&quot;&gt;{{cite journal|last1=Roberts |first1=Jacob |title=Women's work |journal=Distillations |date=2017|volume=3|issue=1 |pages=6–11 |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/magazine/womens-work|accessdate=22 March 2018}}&lt;/ref&gt;അതോടെ കൂടുതൽ സ്ത്രീകൾ സൈക്കിൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1890 -ലെ സൈക്കിൾ ഭ്രാന്ത് റാഷ്ണൽ ഡ്രെസ്സ് - ലേക്ക് നയിച്ചു. സ്ത്രീകൾക്കുണ്ടായിരുന്ന വസ്ത്രങ്ങളുടെ പരിമിതികൾ സ്വാതന്ത്ര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ വകഞ്ഞു മാറ്റി. അത് സമൂഹത്തിൽ ആശ്ചൗര്യമുണ്ടാക്കി.{{sfn|Herlihy|2004|pp=266–71}}

അതോടെ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സ്ത്രീ  &quot;സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ യന്ത്രം&quot; എന്ന് സൈക്കിൾ അറിയപ്പെട്ടു. സത്രീ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്ക് മറ്റൊന്നും നൽകാത്ത സംഭാവനകളാണ് സൈക്കിൾ നൽകിയത്,  സ്ത്രീ സൈക്കിൾ ചവുട്ടുമ്പോൾ മറ്റെങ്ങുമില്ലത്ത ആനന്ദം ഞാൻ അനുഭവിക്കുകയാണ്. ആ സീറ്റ് അവൾ കരസ്ഥമാക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം ഇച്ഛശക്തിയിൽ നിൽക്കാനുള്ള കഴിവ് സ്ത്രീ നേടുകയാണെന്ന് അമേരിക്കക്കാരിയായ സൂസൻ ബി. അന്തോണി ന്യൂ യോർക്ക് വേൾഡിനോട് 1896 ഫെബ്രുവരി 2 -ന് നടന്ന് അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.&lt;ref name=HustedHarper1898/&gt;{{rp|859}} ''വീൽ വിത്തിൻ എ വീൽ:ഹൗ ഐ ലേർന്ഡ് ടു റൈഡ് എ ബൈസൈക്കിൾ, വിത്ത് സം റിഫ്ലക്ഷൻസ് ബൈ ദി വേ'' എന്ന പേരിൽ 1895 -ന് വുമൺസ് ക്രിസ്റ്റ്യൻ ടെമ്പറൻസ് യൂണിയൺ പ്രസിഡന്റായ ഫ്രാൻസ് വില്ല്യാർഡ് ഒരു പുസ്തകം എഴുതി.75 പേജുള്ള സ്ത്രീയും സൈക്കിളും അടങ്ങുന്ന ചിത്ര പുസ്തകമായിരുന്നു അത്. സൈക്കിളിനെ അവിടെ പ്രവൃത്തി ചെയ്യാനുള്ള തൊര യായി പ്രതിപാതിക്കുന്നു.&lt;ref name=Willard1895/&gt;

=== സാമ്പത്തികതയിലേക്കുള്ള ഉൾപ്പെടുത്തൽ===
[[File:Columbia Bicycles 1886 Advertisement.svg|left|thumb|upright|1886 -ലെ കൊളമ്പിയ ബൈസൈക്കിൾസ് -ന്റെ പരസ്യം]]
ലോഹ നിർമ്മാണ രംഗത്ത് സൈക്കിൾ നിർമ്മാണം അടിസ്ഥാനമായ ഒന്നായിരുന്നു, ഫ്രെയിമുകൾ, ബാൾ ബിയറിംഗ്സ്, വാഷറുകൾ സ്പ്രോക്കറ്റുകൾ എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ചായിരുന്നു അത്. ഇതെല്ലാം ഉണ്ടാക്കിയ മികവും, രീതികളും ഓട്ടോ മൊബൈലുകളിലും, എയറോക്രാഫ്റ്റുകളിലും ഉൾപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി. 

വിൽബൂർ , ഒർവില്ലെ റൈറ്റ് എന്നിവർ ബിസിനസ്സുകാരായിരുന്നു, അവരുടെ കമ്പനിയായ റൈറ്റ് സൈക്കിൾ കമ്പനി നിർമ്മിച്ച സൈക്കിളുകൾ 1890 കളിലെ  ബൈക്ക് ബൂം സമയത്ത് വളരെയധികം വിറ്റുപോയി.

അവരുടെ മെക്കനൈസേഷനും, മാസ് പ്രൊഡക്ഷനും ധാരാളം പേർ അനുകരിച്ചു. വെർട്ടിക്കൽ ഇന്റഗ്രേഷൻ , പരസ്യങ്ങൾ, മികച്ച റോഡുകൾക്കുള്ള ആലോചനകൾ, എന്നിവയായിരുന്നു അവരുടെ മാർക്കറ്റിംഗ് തന്ത്രങ്ങൾ.

ശ്രദ്ധേയ ഉപഭോഗത്തിന് ( conspicuous consumption)  മികച്ച ഉദാഹരണമായിരുന്നു സൈക്കിൾ, ആ രീതി ഫാഷൻ രംഗവും അനുകരിച്ചിരുന്നു.ആത്യന്തികമായി സൈക്കിളിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ചെലവാകുന്ന സാധനങ്ങൾക്കുള്ള ഒരു പ്ലാറ്റ്ഫോമായി സേവിക്കുന്നതിലൂടെ അത് ബാർബി ടോളിനെ ഇഷ്ടപ്പെടാൻ വഴിയൊരുക്കി.

സൈക്കിൾ മെസഞ്ചേർസ്, ട്രാവലിംഗ് സീംസ്റ്റ്രെസ്സ, റൈഡിംഗ് അക്കാദമികൾ, റെയിസിംഗ് റിങ്ക്സ് പോലുള്ള പുതിയ ബിസിനസ്സുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് സൈക്കിൾ നയിച്ചു. സ്പോക്ക് ടൈറ്റനർ, സ്പെഷ്യലൈസഡ് ലൈറ്റുകളുടെ പുതിയ നിർമ്മാണവും സൈക്കിൾ കൊണ്ടുവന്നു, സോക്ക്സ്, ഷൂസ് , ക്യാമറകളുടേ പോലും പുതിയ രീതികൾ സൈക്കിളിനായി നിർമ്മിച്ചു. അവയെല്ലാം സൈക്കിളിംഗിന്റെ ഉപയോഗം മാത്രമല്ലാതെ, മറ്റുപല ലക്ഷങ്ങൾക്കായും ഉപയോഗപ്പെട്ടു. 

[[File:Person mit fahrrad feb07.jpg|thumb|upright|ചരക്കുകൾ സൈക്കിളിൽ കൊണ്ടുപോകുന്ന മനുഷ്യൻ, ഉഗാഡുഗോ, ബർക്കിൻഫാസോ]]

1890 കളിലെ ജെ.കെ സ്റ്റാർലിയുടെ റോവർ സൈക്കിൾ കമ്പനി റോവർ കമ്പനി എന്ന് പേരിൽ കാർ നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് വളർന്നു. മോറിസ് മോട്ടേഴ്‍സ് ലിമിറ്റഡ് , സ്കോഡ എന്നീ മോട്ടോർ വാഹന നിർമ്മാണ കമ്പനികളും അവരുടെ ബിസിനസ്സ് തുടങ്ങിയത സൈക്കിളിലായിരുന്നു. റൈറ്റ് സഹോദരങ്ങളും അതുതന്നെയാണ് ചെയ്തത്. എഞ്ചിൻ നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് പതിയെ മാറിയ  ഐൽസ ക്രെയിഗ് ന്റെ കമ്പനിയും തുടക്കം സൈക്കിളിലായിരുന്നു.

ആദ്യമെല്ലാം അമേരിക്കയിൽ യൂറോപ്പ്യൻ സൈക്കിൾ നിർമ്മാതാക്കൾ സൈക്കിളിനാവശ്യമായ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും അവർ തന്നെ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. പതിയെ പലരും നിർമ്മാണം രീതിയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വന്നു. ഓരോ ഭാഗങ്ങളും വ്യത്യസ്ത കമ്പനികൾ നിർമ്മിച്ച് അവയെല്ലാം ഒരുമിപ്പിക്കൽ എന്ന രീതിയിലേക്കെത്തി.

ചില ചെറിയ കമ്പനികൾ അവരുടെ ഉത്പന്നങ്ങളെ മാർക്കറ്റ് ചെയ്യുന്ന രീതിയേ മാത്രം ഡിസൈൻ ചെയ്തു. പ്രധാന മാർക്കറ്റിംഗ് നടത്തിയത് ഏഷ്യൻ കമ്പനികളായിരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് ലോകത്തിലെ 60%  സൈക്കിളുകളും ചൈനയിലാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇതുപോലുള്ള നിർമ്മാണങ്ങൾ ചൈനയേപ്പോല, ഇന്ത്യയുടേയും സാമ്പത്തിക നിലവാരം ഉയർത്തി.ചൈനയിലെ ഉത്പന്നങ്ങളുടെ വില കുറയുന്നത് അവിടത്തെ കുറഞ്ഞ കൂലിയായിരുന്നു.

===പരിസ്ഥിതി ===
സൈക്കിളിന്റെ പ്രധാന മേന്മ അവ പരിസ്ഥിതി വാതകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ്. കുറഞ്ഞ മനുഷ്യ ഊർജ്ജത്തിൽ കൂടുതൽ ഊർജ്ജം സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്നു. പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണം ഇല്ല എന്നത് സുപ്രധാനമായ ഒന്നാണ്. രണ്ട് ബില്ല്യൺ ജനങ്ങൾ ലോകത്ത് ഇപ്പോൾ സൈക്കിൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. സൈക്കിൾ തന്നെയാണ് കുറഞ്ഞ കാർബൺ പുറത്തുവീട്ട് യാത്ര ചെയ്യുന്ന ഏക വാഹനം

===മതപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ===
ഇറാനിയൻ സ്ത്രീകളിൽ പ്രധാനമായും ഉയർന്നുവരുന്ന ഒരു ആശയമാണ് ഇസ്ലാമിക് സൈക്കിളുകൾ, സുന്നി ,ഷിയ ഇസ്ലാം എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിൽ ഈ ചർച്ച ചൂടുപിടിക്കുന്നു.

===നിർമ്മാണം===
2011 -ൽ സൈക്കിൾ മാർക്കറ്റ് 61 ബില്ല്യൺ ഡോളറായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://seekingalpha.com/article/133109-high-growth-and-big-margins-in-the-61-billion-bicycle-industry |title=High Growth and Big Margins in the $61 Billion Bicycle Industry |publisher=Seeking Alpha |accessdate=2011-10-24}}&lt;/ref&gt; 2009 -ൽ 130 മില്ല്യൺ സൈക്കിളുകൾ നിർമ്മിച്ചു, അതിന്റെ 60% സൈക്കിളുകളും നിർമ്മിച്ചത് ചൈനയിലായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dare.co.in/opportunities/manufacturing/the-business-of-bicycles.htm |title=The Business of Bicycles &amp;#124; Manufacturing &amp;#124; Opportunities &amp;#124; DARE - Because Entrepreneurs Do &amp;#124; |publisher=DARE |date=2009-06-01 |accessdate=2011-10-24 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111110153856/http://dare.co.in/opportunities/manufacturing/the-business-of-bicycles.htm |archivedate=2011-11-10 |df= }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ EU28 സൈക്കിൾ മാർക്കറ്റ് 2000-2014&lt;ref name=conebi2014/&gt;
|-
! Year !! production (M) !! sales (M)
|-
| 2000 || 14.531 || 18.945
|-
| 2001 || 13.009 || 17.745
|-
| 2002 || 12.272 || 17.840
|-
| 2003 || 12.828 || 20.206
|-
| 2004 || 13.232 || 20.322
|-
| 2005 || 13.218 || 20.912
|-
| 2006 || 13.320 || 21.033
|-
| 2007 || 13.086 || 21.344
|-
| 2008 || 13.246 || 20.206
|-
| 2009 || 12.178 || 19.582
|-
| 2010 || 12.241 || 20.461
|-
| 2011 || 11.758 || 20.039
|-
| 2012 || 11.537 || 19.719
|-
| 2013 || 11.360 || 19.780
|-
| 2014 || 11.939 || 20.234
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ EU28 Bicycle market 2014&lt;ref name=conebi2014&gt;{{cite web |url= http://www.conebi.eu/?wpdmdl=892 |title= 2014 European Bicycle Industry &amp; Market Profile |publisher= Confederation of the European Bicycle Industry |date= 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
! Country !! Production (M) !! Parts !! Sales (M) !! Avg !! Sales (M€) 
|-
| Italy           || 2.729 || 491 M€ || 1.696 || 288 || {{#expr:1.696*288round1}}
|-
| Germany         || 2.139 || 286 M€ || 4.100 || 528 || {{#expr:4.1*528round1}}
|-
| Poland          ||  .991 ||  58 M€ || 1.094 || 380 || {{#expr:1.094*380round1}}
|-
| Bulgaria        ||  .950 ||   9 M€ ||  .082 || 119 || {{#expr:.082*119round1}}
|-
| The Netherlands ||  .850 ||  85 M€ || 1.051 || 844 || {{#expr:1.051*844round1}}
|-
| Romania         ||  .820 || 220 M€ ||  .370 || 125 || {{#expr:.370*125round1}}
|-
| Portugal        ||  .720 || 120 M€ ||  .340 || 160 || {{#expr:.340*160round1}}
|-
| France          ||  .630 || 170 M€ || 2.978 || 307 || {{#expr:2.978*307round1}}
|-
| Hungary         ||  .370 ||  10 M€ ||  .044 || 190 || {{#expr:.044*190round1}}
|-
| Spain           ||  .356 ||  10 M€ || 1.089 || 451 || {{#expr:1.089*451round1}}
|-
| Czech Republic  ||  .333 ||  85 M€ ||  .333 || 150 || {{#expr:.333*150round1}}
|-
| Lithuania       ||  .323 ||      0 ||  .050 || 110 || {{#expr:.050*110round1}}
|-
| Slovakia        ||  .210 ||   9 M€ ||  .038 || 196 || {{#expr:.038*196round1}}
|-
| Austria         ||  .138 ||      0 ||  .401 || 450 || {{#expr:.401*450round1}}
|-
| Greece          ||  .108 ||      0 ||  .199 || 233 || {{#expr:.199*233round1}}
|-
| Belgium         ||  .099 ||  35 M€ ||  .567 || 420 || {{#expr:.567*420round1}}
|-
| Sweden          ||  .083 ||      0 ||  .584 || 458 || {{#expr:.584*458round1}}
|-
| Great Britain   ||  .052 ||  34 M€ || 3.630 || 345 || {{#expr:3.630*345round1}}
|-
| Finland         ||  .034 ||  32 M€ ||  .300 || 320 || {{#expr:.300*320round1}}
|-
| Slovenia        ||  .005 ||   9 M€ ||  .240 || 110 || {{#expr:.240*110round1}}
|-
| Croatia         ||     0 ||      0 ||  .333 || 110 || {{#expr:.333*110round1}}
|-
| Cyprus          ||     0 ||      0 ||  .033 || 110 || {{#expr:.033*110round1}}
|-
| Denmark         ||     0 ||      0 ||  .470 || 450 || {{#expr:.470*450round1}}
|-
| Estonia         ||     0 ||      0 ||  .062 || 190 || {{#expr:.062*190round1}}
|-
| Ireland         ||     0 ||      0 ||  .091 || 190 || {{#expr:.091*190round1}}
|-
| Latvia          ||     0 ||      0 ||  .040 || 110 || {{#expr:.040*110round1}}
|-
| Luxembourg      ||     0 ||      0 ||  .010 || 450 || {{#expr:.010*450round1}}
|-
| Malta           ||     0 ||      0 ||  .011 || 110 || {{#expr:.011*110round1}}
|-
! EU 28          !! 11.939 !! 1662 M€ !! 20.234 || {{#expr:7941.2/20.234round0}} || 7941.2
|}

===നിയമപരമായ ആവശ്യകതകൾ===
ആദ്യകാലത്ത് സൈക്കിൾ നിർമ്മാണത്തിൽ വലിയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. പരസ്യങ്ങളിലും, സൗജന്യ പരസ്യങ്ങളിലുമായിരുന്നു അത്.

1968 -ൽ അമേരിക്കയുടെ വിയന്ന് കൺവെൻഷൻ ഓൺ റോഡ് ട്രാഫിക്ക് സൈക്കിളിനെ ഒരു വാഹനമായി അംഗീകരിച്ചു. സൈക്കിൾ ഓടിക്കുന്നയാളം അതിന്റെ ഓപ്പറേറ്റർ ആയും അംഗീകരിച്ചു. പക്ഷ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലേയും ഗതാതഗത വ്യവസ്ഥ ഇത് അംഗീകരിച്ചില്ല, അതുകൊണ്ട് നിയമപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ സൈക്കിളിനെ റോഡിൽ ഇറക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.  റോഡിൽ ഇറക്കാൻ പറ്റാത്ത അവസ്ഥയിൽ സൈക്കിളോട്ടിക്കുന്നത് കുറ്റകരമായിരുന്നു.

ഇരുട്ടിൽ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ സൈക്കിളിന് മുൻപിലും പിൻപിലുമായി ലൈറ്റുകൾ വേണമായിരുന്നു. റിഫ്ലക്റ്റർ അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സൈക്കിളിന് ഉച്ഛത്തിൽ കേൾക്കാവുന്ന് ബെല്ലുകളും വേണമെന്നത് നിർബന്ധമായിരുന്നു.

ചില രാജ്യങ്ങളിൽ സൈക്കിൾ ഓടിക്കുമ്പോൾ ഹെൽമറ്റ് ധരിക്കേണ്ടത് നിയമമാണ്, സ്പെയിൻ ,ന്യൂസിലാൻഡ്, ആസ്റ്റ്രേലിയ എന്നിവ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.  ഹെൽമറ്റ് ധരിക്കണോ, വേണ്ടയോ എന്നത് സൈക്കിൾ ലോകത്ത് പ്രധാന പ്രശ്നമായിരുന്നു. സംരക്ഷണത്തിനാണ് എന്ന് ഒരു വിഭാഗം വാദിക്കുമ്പോൾ ഹെൽമറ്റ് ധരിക്കുന്നതോടെ സൈക്കിൾ അപകടമായ ഒരു വാഹനമാണെന്ന് പൊതു  വിശ്വാസം വരുമെന്നും, സൈക്കിളോട്ടിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം കുറയുമെന്നും മറ്റൊരു വിഭാഗം വാദിക്കുന്നു.

===മോഷണം===
വളരെ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോകാം എന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ സൈക്കിൾ ഒരു പ്രധാന മോഷണ വസ്തുവായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Van Lierop|first=Dea|last2=Grimsrud|first2=Michael|last3=El-Geneidy|first3=Ahmed|year=2014|title=Breaking into Bicycle Theft: Insights from Montreal, Canada|url=|journal=International Journal of Sustainable Transportation|volume=|pages=490-501|via=Taylor &amp; Francis Online}}&lt;/ref&gt;സൈക്കിൾ മോഷണം ഉയർന്നപ്പോഴും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത കുറ്റങ്ങൾ കുറവായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bicyclelaw.com/p.cfm/bicycle-safety/about-bike-theft |title=About Bicycle Theft |publisher=bicyclelaw.com |accessdate=12 February 2014}}&lt;/ref&gt; മോണ്ടിറിയൽ ഇന്റർനാഷ്ണൽ ജേർണൽ ഓഫ് സസ്റ്റെയിനബിൾ ട്രാൻസ്പോർട്ടേഷൻ സർവേ പറയുന്നത് സൈക്കിൾ മോഷ്ടിച്ചവരിൽ 50% വും ജീവിതകാലം മുഴുവനും സൈക്കിളിനെ സ്നേഹിക്കുന്നവരായി മാറി എന്നതായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url = http://tram.mcgill.ca/Research/Publications/Cycling_theft.pdf|title = Breaking into bicycle theft: Insights from Montreal, Canada|last = van Lierop Grimsrud El-Geneidy|date = 2015|journal = International Journal of Sustainable Transportation|doi = |pmid = |access-date = September 30, 2015}}&lt;/ref&gt;

===നീളമുള്ള സൈക്കിൾ===
യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സൗത്ത് ആസ്റ്റ്രേലിയ യിലെ സാന്റോസായിരുന്നു ലോകത്തെ ഏറ്റവും നീളമുള്ള സൈക്കിൾ നിർമ്മിച്ചത്.  41.42 മീറ്റർ നീളമുണ്ടതിന്.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/29562-longest-bicycle|title=Longest bicycle|newspaper=Guinness World Records|access-date=2016-12-14}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==

=== Citations ===
{{Reflist|30em|refs=&lt;ref name=HustedHarper1898&gt;{{Cite book |url= https://archive.org/stream/storyevolutions00harpgoog?ui=embed |title= The life and work of Susan B. Anthony: including public addresses, her own letters and many from her contemporaries during fifty years. A story of the evolution of the status of woman, Volume 2 |volume=2 |first= Ida |last= Husted Harper |authorlink=Ida Husted Harper |publisher= The Bowen-Merrill Company |year= 1898 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Willard1895&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=CUAfAAAAYAAJ |title= A Wheel Within a Wheel: How I Learned to Ride the Bicycle, with Some Reflections by the Way |first=Frances Elizabeth |last= Willard |authorlink=Frances Willard (suffragist) |publisher= [[Woman's Temperance Publishing Association]] |year= 1895 |pages=53, 56 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koeppel2007&gt;{{Cite magazine |title= Flight of the Pigeon |last= Koeppel |first= Dan |magazine= [[Bicycling (magazine)|Bicycling]] |date= January–February 2007 |volume= 48 |issue= 1 |ISSN=0006-2073 |publisher= [[Rodale, Inc.|Rodale]] |pages= 60–66 |url=https://books.google.com/books?id=isUDAAAAMBAJ&amp;pg=PA60 |accessdate= 2012-01-28 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Economist2011&gt;{{Cite news |url= http://www.economist.com/node/18584086 |title= Bicycling; A way of life; Faster in town than going by car, bus, tube or on foot |date=April 20, 2011 |newspaper=[[The Economist]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=worldmeters&gt;{{cite web |url=http://www.worldometers.info/bicycles/ |title=Bicycles produced in the world - Worldometers |accessdate=2 January 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Squatriglia2008&gt;{{Cite magazine |title= Honda Sells Its 60 Millionth – Yes, Millionth – Super Cub |first= Chuck |last= Squatriglia |date= 23 May 2008 |url= http://blog.wired.com/cars/2008/05/honda-sells-its.html |magazine= [[Wired (magazine)|Wired]] |accessdate= 31 October 2010 |archive-date= 2009-04-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090404112122/http://blog.wired.com/cars/2008/05/honda-sells-its.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=AMA2006&gt;{{Cite magazine |title= That's 2.5 billion cc! |magazine=[[American Motorcyclist]] |location=Westerville, Ohio | date= May 2006 |url= https://books.google.com/books?id=qvUDAAAAMBAJ&amp;pg=PA24 |issn=0277-9358 |page= 24 |accessdate= 31 October 2010 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ABC&gt;{{Cite news |url= http://www.abc.net.au/news/2010-02-18/toyota-ponders-recall-of-worlds-best-selling-car/334668 |title= Toyota ponders recall of world's best-selling car |date= 18 February 2010 |publisher= [[Australian Broadcasting Corporation]] News Online }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=FoxBusiness&gt;{{Cite news |title= The Best-Selling Cars of All Time |date= 26 January 2012 |author= 24/7 Wall St. |url= http://www.foxbusiness.com/industries/2012/01/26/best-selling-cars-all-time/ |publisher= [[Fox Business]] |url-status=dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160101202420/http://www.foxbusiness.com/industries/2012/01/26/best-selling-cars-all-time/ |archivedate= 1 January 2016 |df=  }}&lt;/ref&gt;}}

{{സൈക്കിളിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ}}
[[വർഗ്ഗം:സുസ്ഥിര സാങ്കേതികവിദ്യകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സൈക്കിൾ]]</text>
      <sha1>j37r8v3164kb4r5emq5hzcwvmhd8v3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലെയൻഹാർട് ഓയ്ലർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58750</id>
    <revision>
      <id>4682765</id>
      <parentid>4611395</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T13:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14916" sha1="n7f9by0h08tq3scxxjpgvk087obm7sb" xml:space="preserve">{{prettyurl|Leonhard Euler}}
{{ആധികാരികത}}
{{Infobox Scientist
|box_width         = 300px
|name              = ലെയൻഹാർട് ഓയ്ലർ
|image             = Leonhard Euler 2.jpg|200px
|image_width       = 200px
|caption           = Portrait by Johann Georg Brucker
|birth_date        = {{birth date|df=yes|1707|4|15}}
|birth_place       = [[ബേസൽ]], [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]]
|death_date        = {{death date and age|1783|9|18|1707|4|15|df=y}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Old Style and New Style dates|OS]]: 7 September 1783&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;
|death_place       = [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ്]], [[റഷ്യ]]
|residence         = [[പ്രഷ്യ]], [[റഷ്യ]],&lt;br /&gt; [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]]
|citizenship       = 
|nationality       = [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്|സ്വിസ്സ്]]
|ethnicity         = 
|field             = [[ഗണിതശാസ്ത്രം|ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ]], [[ഭൗതികശാസ്ത്രം|ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞൻ]]
|work_institutions = [[Russian Academy of Sciences|Imperial Russian Academy of Sciences]]&lt;br /&gt; [[Prussian Academy of Sciences|Berlin Academy]]
|alma_mater        = [[ബേസൽ സർവകലാശാല]]
|doctoral_advisor  = [[ജോഹാൻ ബർണൂലി]]
|known_for         = [[List of topics named after Leonhard Euler|See full list]]
|author_abbrev_bot = 
|author_abbrev_zoo = 
|influences        = 
|influenced        = 
|prizes            = 
|religion          = [[കാൽവിനിസം|കാൽവിനിസ്റ്റ്]]&lt;ref&gt;{{cite book|title=Scientists of Faith|url=https://archive.org/details/scientistsoffait00grav|author=Dan Graves|location=Grand Rapids, MI|year=1996|publisher=Kregel Resources|pages=[https://archive.org/details/scientistsoffait00grav/page/85 85]–86}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Men of Mathematics, Vol. 1|author=E. T. Bell|location=London|year=1953|publisher=Penguin|pages=155}}&lt;/ref&gt;
|footnotes         = ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[ജൊഹാൻ ഓയ്ലർ]] പുത്രനാണ്‌
|signature         = Euler's signature.svg
}}
ഒരു [[സ്വിറ്റ്ലന്റ്|സ്വിസ്സ്]] [[ഗണിതശാസ്ത്രം|ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനും]], [[ഭൗതികശാസ്ത്രം|ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്നു]] '''ലെയൻഹാർട് ഓയ്ലർ''' ({{IPA-de|ˈɔʏlɐ}}, {{Audio|LeonhardEulerByDrsDotChRadio.ogg|Swiss German pronunciation}}, {{Audio|De-Leonard_Euler.ogg|Standard German pronunciation}}, [[English|ഇംഗ്ലീഷ്]]: &quot;Oiler&quot;;&lt;ref&gt;The pronunciation {{IPAc-en|ˈ|juː|l|ər}} is incorrect. &quot;Euler&quot;, [[Oxford English Dictionary]], second edition, Oxford University Press, 1989 [http://www.merriam-webster.com/dictionary/Euler &quot;Euler&quot;], [[Webster's Dictionary|Merriam–Webster's Online Dictionary]], 2009. [http://www.bartleby.com/61/71/E0237100.html &quot;Euler, Leonhard&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070904222208/http://www.bartleby.com/61/71/E0237100.html |date=2007-09-04 }}, [[The American Heritage Dictionary of the English Language]], fourth edition, Houghton Mifflin Company, Boston, 2000. {{cite book|title=Nets, Puzzles, and Postmen: An Exploration of Mathematical Connections|url=https://archive.org/details/netspuzzlespostm00higg|author=Peter M. Higgins|year=2007|publisher=Oxford University Press|page=[https://archive.org/details/netspuzzlespostm00higg/page/n51 43]}}&lt;/ref&gt;[[1707]] [[ഏപ്രിൽ 15]] – [[1783]] [[സെപ്റ്റംബർ 18]]). ഗണിതശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിന്റെയും വളരെയധികം ശാഖകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളൂണ്ട്. [[കലനം]], [[പ്രകാശികം]], [[ഗ്രാഫ് തിയറി]], [[ബലതന്ത്രം]], [[ദ്രവാവസ്ഥാഭൗതികം]], [[optics|ഒപ്റ്റിക്സ്]], [[astronomy|ജ്യോതിശാസ്ത്രം]] മാത്തമാറ്റിക്കൽ ഫങ്ഷൺ&lt;ref name=&quot;function&quot;&gt;{{harvnb|Dunham|1999|p=17}}&lt;/ref&gt;  മുതലായ വ്യത്യസ്തങ്ങളായ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പ്രധാനപ്പെട്ട പഠനങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ഇദ്ദേഹം തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ മുഖ്യഭാഗവും [[St. Petersburg|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബർഗ്]], [[Russian Empire|റഷ്യ]], [[Berlin|ബെർലിൻ]], [[Kingdom of Prussia|പ്രഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ചെലവഴിച്ചത്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രധാന ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനായും ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രമുഖരിൽ ഒരാളായും ഇദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗണിതശാസ്ത്രരചനകൾ നടത്തിയ വ്യക്തിയും ഇദ്ദേഹമാണ്.&lt;ref name=&quot;volumes&quot;&gt;{{cite journal|last = Finkel|first = B.F.|year = 1897|title = Biography- Leonard Euler|url = https://archive.org/details/sim_american-mathematical-monthly_1897-12_4_12/page/300|journal = The American Mathematical Monthly| volume = 4| issue = 12| page = 300 |jstor = 2968971|pages = 297–302}}&lt;/ref&gt; [[Pierre-Simon Laplace|ലപ്ലാസ്]] ഓയ്ലറെപ്പറ്റി ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടത്രേ. &quot;ഓയ്ലർ വായിക്കൂ, ഓയ്ലർ വായിക്കൂ, അദ്ദേഹം ഞങ്ങൾക്കെല്ലാം മീതേയാണ്.&quot;&lt;ref name=&quot;Laplace&quot;&gt;{{harvnb|Dunham|1999|p=xiii}} &quot;Lisez Euler, lisez Euler, c'est notre maître à tous.&quot;&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
{{refbegin}}
*''Lexikon der Naturwissenschaftler'', (2000), Heidelberg: Spektrum Akademischer Verlag.
*{{cite book |first1=Nikolaĭ Nikolaevich |last1=Bogoli︠u︡bov |first2=G. K. |last2=Mikhaĭlov |first3=Adolʹf Pavlovich |last3=I︠U︡shkevich |title=Euler and Modern Science |url=http://books.google.com/books?id=Ta9bz1wv79AC |year=2007 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-564-5 |ref=harv |others=Translated by Robert Burns}}
*{{cite book |first1=Robert E. |last1=Bradley |first2=Lawrence A. |last2=D'Antonio |first3=Charles Edward |last3=Sandifer |title=Euler At 300: An Appreciation |url=http://books.google.com/books?id=tK_KRmTf9nUC |year=2007 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-565-2}}
*{{cite journal |last= Calinger |first=Ronald | year = 1996| title = Leonhard Euler: The First St. Petersburg Years (1727–1741)| journal = Historia Mathematica| volume = 23| issue = 2| pages= 121–166 | doi = 10.1006/hmat.1996.0015 |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0315086096900154 |ref=harv}}
*{{cite book |first=S.S. |last=Demidov |chapter=Treatise on the differential calculus |chapterurl=http://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC&amp;pg=PA191 |editor1-first=Ivor |editor1-last=Grattan-Guinness |editor1-link=Ivor Grattan-Guinness |title=Landmark Writings in Western Mathematics 1640–1940 |url=http://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC |year=2005 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-08-045744-4 |pages=191–8 |ref={{harvid|Grattan-Guinness|2005}}}}
*{{cite book |authorlink=William Dunham (mathematician) |first=William |last=Dunham |title=Euler: The Master of Us All |url=http://books.google.com/books?id=uKOVNvGOkhQC |year=1999 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-328-3 |ref=harv}}
*{{cite book |first=William |last=Dunham |title=The Genius of Euler: Reflections on his Life and Work |url=http://books.google.com/books?id=A6by_UpQikIC |year=2007 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-558-4}}
*{{cite paper |last=Fraser |first=Craig G. |title=Leonhard Euler's 1744 book on the calculus of variations |url=http://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC&amp;pg=PA168}} In {{harvnb|Grattan-Guinness|2005|pp=168–80}}
*{{cite journal |last=Gladyshev |first=Georgi P. |title=Leonhard Euler’s methods and ideas live on in the thermodynamic hierarchical theory of biological evolution |journal=International Journal of Applied Mathematics &amp; Statistics (IJAMAS) |volume=11 |issue=N07 |year=2007 |url=http://ceser.in/ceserp/index.php/ijamas/article/view/1014}} Special Issue on Leonhard Paul Euler’s: Mathematical Topics and Applications (M. T. A.).
*{{cite journal | title= Leonhard Euler: his life, the man, and his works | author=Gautschi, Walter |authorlink=Walter Gautschi| year= 2008 | journal= SIAM Review | volume = 50 | issue= 1 | pages=3–33 | doi= 10.1137/070702710 |bibcode = 2008SIAMR..50....3G | url=http://www.cs.purdue.edu/homes/wxg/EulerLect.pdf}}
*Heimpell, Hermann, Theodor Heuss, Benno Reifenberg (editors). 1956. ''Die großen Deutschen'', volume 2, Berlin: Ullstein Verlag.
*{{cite journal | last1 = Krus | first1 = D.J. | date = November 2001 | title = Is the normal distribution due to Gauss? Euler, his family of gamma functions, and their place in the history of statistics | url = http://www.visualstatistics.net/Statistics/Euler/Euler.htm | journal = Quality and Quantity: International Journal of Methodology | volume = 35 | issue =4 | pages = 445–6 |doi=10.1023/A:1012226622613 |url=http://link.springer.com/article/10.1023/A%3A1012226622613}}
*{{cite book |first=Paul J. |last=Nahin |title=Dr. Euler's Fabulous Formula: Cures Many Mathematical Ills |url=http://books.google.com/books?id=46oBiMZ7aZMC |year=2006 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11822-2}}
*{{cite book |last=du Pasquier |first=Louis-Gustave |title=Leonhard Euler And His Friends |publisher=CreateSpace |others=Translated by John S.D. Glaus |year=2008 |isbn=1-4348-3327-5 }}
*{{cite paper |last=Reich |first=Karin |title='Introduction' to analysis |url=http://books.google.com/books?id=UdGBy8iLpocC&amp;pg=PA181 }} In {{harvnb|Grattan-Guinness|2005|pp=181–90}}
*{{cite book |first=David S. |last=Richeson |title=Euler's Gem: The Polyhedron Formula and the Birth of Topology |url=http://books.google.com/books?id=KUYLhOVkaV4C |year=2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12677-7 }}
*{{cite book |first=C. Edward |last=Sandifer |title=The Early Mathematics of Leonhard Euler |url=http://books.google.com/books?id=CvBxLr_0uBQC |year=2007 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-559-1}}
*{{cite book |first=C. Edward |last=Sandifer |title=How Euler Did It |url=http://books.google.com/books?id=sohHs7ExOsYC |year=2007 |publisher=Mathematical Association of America |isbn=978-0-88385-563-8}}
*{{cite book |last=Simmons |first=J. |title=The giant book of scientists: The 100 greatest minds of all time |publisher=The Book Company |location=Sydney |year=1996 |isbn=1863096477 }}
*{{cite book |last=Singh |first=Simon |title=Fermat's last theorem |url=https://archive.org/details/fermatslasttheor0000unse |publisher=Fourth Estate |location=New York |year=1997 |isbn=1-85702-669-1 }}
*{{cite book |last=Thiele |first=Rüdiger |chapter=The mathematics and science of Leonhard Euler |editor1-first=Michael |editor1-last=Kinyon |editor2-first=Glen |editor2-last=van Brummelen |title=Mathematics and the Historian's Craft: The Kenneth O. May Lectures |chapterurl=http://books.google.com/books?id=3ZTedZtwYMoC&amp;pg=PA81+ |year=2005 |publisher=Springer |isbn=978-0-387-25284-1 |pages=81–140}}
*{{cite journal | year = 1983 | month = November | title = A Tribute to Leohnard Euler 1707–1783  | journal = [[Mathematics Magazine]]  | volume = 56 | issue = 5}}
{{refend}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Sister project links|s=Author:Leonhard Euler}}
* [http://www.leonhardeuler.com/ LeonhardEuler.com]
* {{ScienceWorldBiography | urlname=Euler | title=Euler, Leonhard (1707–1783)}}
* [http://www.britannica.com/eb/article-9033216/Leonhard-Euler Encyclopædia Britannica article]
* {{MathGenealogy|id=38586}}
* [http://www.maa.org/news/howeulerdidit.html How Euler did it] contains columns explaining how Euler solved various problems
* [http://www.eulerarchive.org/ Euler Archive]
* [https://web.archive.org/web/20130513144319/http://portail.mathdoc.fr/cgi-bin/oetoc?id=OE_EULER_1_2 Leonhard Euler – Œuvres complètes] Gallica-Math
* [http://www.leonhard-euler.ch/ Euler Committee of the Swiss Academy of Sciences] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110520092329/http://www.leonhard-euler.ch/ |date=2011-05-20 }}
* [http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/References/Euler.html References for Leonhard Euler]
* [http://www.euler-2007.ch/en/index.htm Euler Tercentenary 2007]
* [http://www.eulersociety.org/ The Euler Society]
* [http://www.pdmi.ras.ru/EIMI/2007/AG/ Leonhard Euler Congress 2007]—St. Petersburg, Russia
* [http://www.projecteuler.net Project Euler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602232829/https://projecteuler.net/ |date=2021-06-02 }}
* [http://www.math.dartmouth.edu/~euler/historica/family-tree.html Euler Family Tree]
* [http://friedrich.uni-trier.de/oeuvres/20/219/ Euler's Correspondence with Frederick the Great, King of Prussia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518054936/http://friedrich.uni-trier.de/oeuvres/20/219/ |date=2011-05-18 }}
* [http://www.gresham.ac.uk/event.asp?PageId=45&amp;EventId=518 &quot;Euler&amp;nbsp;– 300th anniversary lecture&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081227054759/http://www.gresham.ac.uk/event.asp?PageId=45&amp;EventId=518 |date=2008-12-27 }}, given by Robin Wilson at [[Gresham College]], 9 May 2007 (can download as video or audio files)
* {{MacTutor Biography|id=Euler}}
* [http://euler413.narod.ru/ Euler Quartic Conjecture]

|PLACE OF BIRTH=[[Basel]], [[Switzerland]]
|DATE OF DEATH={{death date|df=yes|1783|9|18}}
|PLACE OF DEATH=[[St Petersburg]], [[Russia]]
}}

[[വർഗ്ഗം:സ്വിസ് ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്വിസ് ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:ലെയൻഹാർട് ഓയ്ലർ]]


{{scientist-stub}}</text>
      <sha1>n7f9by0h08tq3scxxjpgvk087obm7sb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ടൂമൻ നദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59383</id>
    <revision>
      <id>4682773</id>
      <parentid>4682724</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:27:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13143" sha1="q5fadychrivabg9g58g4zam0k48ah6z" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tumen River}}
{{Infobox river
| name                = ടൂമൻ നദി&lt;br&gt;{{nobold|图们江}}
| native_name         = {{native name|zh-hans|图们江}}
| other_name          = Duman River ({{nobold|{{Korean|labels=no|두만강|豆滿江}}}}) ''or'' Tuman River
| etymology           = Old Turkic and Mongolian, tümen &quot;ten thousand&quot;
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = 302国道60公里，图们棚洞附近 - panoramio.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = Tumem River near [[Tumen City]], [[China]]
| map                 = Location Tumen-River.png
| map_size            = 
| map_caption         = Location of the Tumen River
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
| mapframe            = yes
| mapframe-zoom       = 7
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = [[ഉത്തര കൊറിയ]] (DPRK), [[ചൈന]] (PRC), [[റഷ്യ]]
| subdivision_type2   = [[Provinces of North Korea|Province]] (DPRK)
| subdivision_name2   = [[വടക്കൻ ഹാംയോങ്]], [[റയാങ്‌ഗാങ്]]
| subdivision_type3   = [[Provinces of China|Province]] (PRC)
| subdivision_name3   = [[Jilin]]
| subdivision_type4   = [[Federal subjects of Russia|Federal subject]] (Russia)
| subdivision_name4   = [[പ്രിമോർസ്കി ക്രായ്]]
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length              = {{convert|521|km|mi|abbr=on}}
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = [[Paektu Mountain]]
| source1_location    = 
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[Sea of Japan]]
| mouth_location      = [[Sea of Japan]], Russia, North Korea
| mouth_coordinates   = {{coord|42|17|34|N|130|41|56|E|display=inline,title}}
| mouth_elevation     = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression         = 
| river_system        = 
| basin_size          = {{convert|33,800|km2|abbr=on}}
| tributaries_left    = {{hlist|[[Gaya River]]|[[Hunchun River]]}}
| tributaries_right   = 
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = 
}}
{{Infobox Chinese
| pic =
| piccap =
| t = {{linktext|圖們江}}
| s = {{linktext|图们江}}
| p = Túmén Jiāng
| w = Tʻu²-mên² Chiang¹
| northkorea = yes
| hangul = 두만강
| hanja = {{linktext|豆|滿|江}}
| rr = Dumangang
| mr = Tuman'gang
| cnhangul = 도문강
| cnhanja = 圖們江
| cnrr = Domungang
| cnmr = Tomun'gang
| mon = {{lang|mn|Түмэн гол}}
| monr = Tümen gol
| mnc = {{ManchuSibeUnicode|ᡨᡠᠮᡝᠨ ᡠᠯᠠ}}
| mnc_rom = Tumen ula
| rus = Туманная река
| rusr = Tumannaya reka
}}

[[പ്രമാണം:Location Tumen-River.png|thumb|250px|ടൂമൻ നദിയുടെ സ്ഥാനം]]
[[പൂർവ്വേഷ്യ|പൂർവേഷ്യയിലെ]] ഒരു നദിയാണ് '''ടൂമൻ'''. [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തര കൊറിയയ്ക്കും]] [[ചൈന|ചൈനയ്ക്കുമിടയ്ക്കുള്ള]] അതിർത്തിയായി ഈ നദി വർത്തിക്കുന്നു. 

പെയ്ക്തു പർവ്വതത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ചരിവുകളിൽ നിന്നാണ് ടൂമൻ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നുത്. തുടക്കത്തിൽ ഏതാണ്ട് 521 കി.മീ. ദൂരം (324 മൈൽ)  വ.കിഴക്കൻ ദിശയിലൊഴുകുന്ന നദി പിന്നീട് തെ.കിഴക്കോട്ടൊഴുകി ജപ്പാൻ കടലിൽ പതിക്കുന്നു. പതനസ്ഥാനത്തിനു സമീപം ചൈനയുടേയും ഉത്തരകൊറിയയുടെയും മുൻ സോവിയറ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെയും അതിർത്തിയിലൂടെയാണ് നദി ഒഴുകുന്നത് (ഇടത് കരയിൽ ചൈനയും റഷ്യയും, വലത് കരയിൽ ഉത്തര കൊറിയയും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു). 33,800 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (13,100 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുള്ളതാണ് ഈ നദിയുടെ നീർത്തട പ്രദേശം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/water/blanks/assessment/okhotsk_japan.pdf|title=Drainage Basins of the Sea of Okhotsk and Sea of Japan|website=www.unece.org}}&lt;/ref&gt;

ഈ നദി വടക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. ഇതിന്റെ മുകൾഭാഗം ചൈനയ്ക്കും ഉത്തര കൊറിയയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള അതിർത്തിയിലൂടെയും, ജപ്പാൻ കടലിൽ പതിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള അവസാന 17 കിലോമീറ്റർ (11 മൈൽ) ദൂരം ഉത്തര കൊറിയയ്ക്കും റഷ്യയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള അതിർത്തിയിലൂടെയുമാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഈ നദി വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയിലെ ജിലിൻ പ്രവിശ്യയുടെ തെക്കൻ അതിർത്തിയുടെ ഭൂരിഭാഗവും, ഉത്തര കൊറിയയിലെ നോർത്ത് ഹാംഗ്യാങ്, റ്യാങ്ഗാങ് പ്രവിശ്യകളുടെ വടക്കൻ അതിർത്തികളും രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ചൈന-ഉത്തര കൊറിയ അതിർത്തിയിലുള്ള പെയ്ക്തു പർവ്വതമാണ് ഈ നദിയുടെയും യാലു നദിയുടെയും ഉത്ഭവസ്ഥാനം. ഈ രണ്ട് നദികളും, അവയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള പെയ്ക്തു പർവ്വത മേഖലയും ചേർന്ന് ഉത്തര കൊറിയയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയായും വർത്തിക്കുന്നു.

'പതിനായിരം' അല്ലെങ്കിൽ അസംഖ്യം എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'തുമെൻ' (tümen) എന്ന മംഗോളിയൻ വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഈ നദിയുടെ പേര് വന്നത്. ജിലിനിലെ തുമെനിൽ, നദിക്കരയിലുള്ള നടപ്പാതയിൽ റെസ്റ്റോറന്റുകളുള്ളതിനാൽ അവിടെയിരുന്ന് സന്ദർശകർക്ക് നദിക്കപ്പുറമുള്ള ഉത്തര കൊറിയ കാണാവുന്നതാണ്.&lt;ref name=&quot;times1006&quot;&gt;{{Cite news|author=Onishi, Norimitsu|title=Tension, Desperation: The China-North Korean Border|date=22 October 2006|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2006/10/22/weekinreview/22marsh.html}} Much of the information comes from the captions to the large illustrated map published with the newspaper article and available online with it.&lt;/ref&gt; 'മൂടൽമഞ്ഞുള്ളത്' എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന 'തുമാനായ' (Tumannaya) എന്നാണ് റഷ്യൻ ഭാഷയിൽ ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നത്.

തടിയുത്പാദനവും [[കൽക്കരി|കൽക്കരിഖനനവും]] കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന സമീപപ്രദേശങ്ങളെ ടൂമൻ നദി ജലസിക്തമാക്കുന്നു. നദിയുടെ അഴിമുഖത്തോടടുത്ത ഭാഗങ്ങൾ മാത്രമേ ഗതാഗതയോഗ്യമായിട്ടുള്ളു. വേനൽക്കാലത്ത് തടികൾ ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടു പോകുന്നതിന് ടൂമൻ നദി ഉപയോഗപ്പെടുന്നുണ്ട്. മഞ്ഞുമാസങ്ങളിൽ നദീജലം ഉറഞ്ഞു കട്ടിയാവുക പതിവാണ്.

ഉത്തര കൊറിയയിൽ ടൂമൻ നദീതീരത്ത് [[ഇരുമ്പ്|ഇരുമ്പയിരിന്റെയും]] [[ലിഗ്നൈറ്റി|ലിഗ്നൈറ്റിന്റെയും]] വൻനിക്ഷേപങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഉത്തര കൊറിയയിൽ മൂസനുംഹോയർയോങിനും മധ്യേ രൂപമെടുത്തിട്ടുള്ള ജലപാതം വൻതോതിൽ [[ജലവൈദ്യുതി|ജലവൈദ്യുതോർജം]] ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ ഉപയുക്തമാവുന്നു.

1938-ൽ, വോൺജോങ് (ഹുൻചുൻ), ക്വാൻഹെ എന്നീ ഗ്രാമങ്ങൾക്കിടയിലെ ക്വാൻ നദി ടുമെൻ നദിയിൽ ചേരുന്നിടത്ത് ജപ്പാൻകാർ 'ടുമെൻ നദീ പാലം' നിർമ്മിച്ചു. ഈ നദിക്കരയിലുള്ള പ്രധാന നഗരങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും ഉത്തര കൊറിയയിലെ ഹോയ്‌ര്യോങ്, ഓൺസോങ് എന്നിവയും, ചൈനയിലെ ജിലിൻ പ്രവിശ്യയിലുള്ള ടുമെൻ, നാൻപിംഗ് (ഹെലോങ് കൗണ്ടി-തല നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്) എന്നിവയുമാണ്.

1995-ൽ, [[ചൈന|പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന]], [[മംഗോളിയ]], [[റഷ്യ]], [[ഉത്തര കൊറിയ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]] എന്നിവ ചേർന്ന് 'തുമെൻ റിവർ എക്കണോമിക് ഏരിയ' രൂപീകരിക്കുന്നതിനായി മൂന്ന് കരാറുകളിൽ ഒപ്പുവെച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Accord on Tumen River Area Development to Be Signed |url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-17902415.html |url-status=usurped |journal= |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215032307/http://www.highbeam.com/doc/1P2-17902415.html |archive-date=15 December 2019 |access-date=23 January 2010 |via=[[HighBeam Research]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.neat.org.ph/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=247:tumen-river-area-development-program&amp;catid=76:subregional-cooperation&amp;Itemid=130|title=Tumen River Area Development Program|year=2009|publisher=Network of East Asian Think-tanks (NEAT)|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209011912/http://www.neat.org.ph/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=247:tumen-river-area-development-program&amp;catid=76:subregional-cooperation&amp;Itemid=130|archive-date=9 February 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Kim, Myung-sung|script-title=ko:최고 싱크탱크(think tank)도 &quot;두만강 지역 개발하자&quot;|trans-title=From top think tank: &quot;Let's develop the Tumen River area&quot;|date=14 January 2015|language=ko|newspaper=Chosun News|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2015/01/14/2015011400213.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150115173444/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2015/01/14/2015011400213.html|archive-date=15 January 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jpri.org/publications/workingpapers/wp53.html|title=JPRI Working Paper No. 53|access-date=1 May 2017|website=www.jpri.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116091710/http://www.jpri.org/publications/workingpapers/wp53.html|archive-date=16 January 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Asia-geo-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ നദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഉത്തര കൊറിയയിലെ നദികൾ]]</text>
      <sha1>q5fadychrivabg9g58g4zam0k48ah6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആഞ്ഞിലി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73985</id>
    <revision>
      <id>4682903</id>
      <parentid>4564897</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T20:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikkiaccountt</username>
        <id>205759</id>
      </contributor>
      <origin>4682903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10814" sha1="9vti0sdu3w7kbq9wlcawwn77dum6okp" xml:space="preserve">{{pu|Artocarpus hirsutus}}
{{taxobox
|image = Artocarpus Hirsuta Bark.JPG
|image_caption =ആഞ്ഞിലി&lt;br&gt; The bark of ''A.hirsutus''
|regnum = [[Plant]]ae
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Rosids]]
|ordo = [[Rosales]]
|familia = [[Moraceae]]
|tribus = [[Artocarpeae]]
|genus = ''[[Artocarpus]]''
|species = '''''A. hirsutus'''''
|binomial = ''Artocarpus hirsutus''
|binomial_authority = [[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]&lt;ref name=ipni&gt;''Encycl.'' 3(1): 211. 1789 [19 Oct 1789] {{ cite web |url=http://www.ipni.org:80/ipni/idPlantNameSearch.do;jsessionid=45631827186F1AD0B2793D98FEEC87C9?id=850390-1 |title=Plant Name Details for ''Artocarpus hirsutus'' |work=[[International Plant Names Index|IPNI]] |accessdate=January 27, 2010}}&lt;/ref&gt;
|synonyms = 
* Artocarpus pubescens Willd.
|}}
[[പ്രമാണം:ആഞ്ഞിലി.jpg|ലഘു|ആഞ്ഞിലി മരം]]
കൊടും തണുപ്പും വരൾച്ചയും സഹിക്കാൻ കഴിവുള്ള വൃക്ഷമാണ് '''ആഞ്ഞിലി''', '''അയണി''', '''അയിണി''', '''അയനി''', '''ഐനി''' അഥവാ '''അയിനിപ്പിലാവ്''' (ശാസ്ത്രീയ നാമം: Artocarpus hirsutus Lam).ഭക്ഷ്യയോഗ്യവും [[ചക്ക]], [[കടച്ചക്ക]], എന്നിവയോട് സാദൃശ്യമുള്ളതുമായ ഫലം കായ്ക്കുന്ന ഒരു [[വൃക്ഷം|വൃക്ഷമാണിത്]].  ഇതിന്റെ ഫലം ആഞ്ഞിലിച്ചക്ക, ആഞ്ഞിലിപ്പഴം, മറിയപ്പഴം, ഐനിച്ചക്ക, ആനിക്കാവിള, അയണിച്ചക്ക, അയിനിപ്പഴം തുടങ്ങിയ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Wild Jack Fruit of Kerala |url=https://www.thejoyoffarming.com/artocarpus-hirsutus-anjili-chakka-ayanichakka-the-wild-jack-fruit-of-kerala/ |website=The Joy of Farming |accessdate=2 ഫെബ്രുവരി 2020 |archive-date=2020-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202160431/https://www.thejoyoffarming.com/artocarpus-hirsutus-anjili-chakka-ayanichakka-the-wild-jack-fruit-of-kerala/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പഴുത്തു കഴിയുമ്പോൾ ഇതിന്റെ മുള്ളു കലർന്ന തൊലി കളഞ്ഞാൽ മഞ്ഞ കലർന്ന ഓറഞ്ചു നിറത്തിൽ ചുളകൾ കാണാം. ഫലം കൂടാതെ അല്ലക്കുരു, അയനിക്കുരു, എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിന്റെ വിത്തും വറുത്തു ഭക്ഷിക്കാറുണ്ട്. ചക്കയാവും മുൻപെ കൊഴിയുന്ന, പൂവും കായുമല്ലാത്ത അവസ്ഥയിലുള്ള ഫലത്തെ അയിനിത്തിരി, ഐനിത്തിരി, ആഞ്ഞിലിത്തിരി എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ കൂടുതലും കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു &lt;ref&gt;
http://www.keralaforest.org/html/flora/groves.htm&lt;/ref&gt;.

ജനുവരി മുതൽ മാർച്ച് മാസം വരെയാണ് ഈ മരം പൂക്കുന്നത്. മേയ്, ജൂൺ, ജൂലൈ മാസങ്ങളാണ് ആഞ്ഞിലിയുടെ വിളവെടുപ്പുകാലം.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ആഞ്ഞിലിച്ചക്കയ്ക്ക് ഡിമാൻഡ് കൂടി, വിപണിയിൽ വില 150 മുതൽ 200 വരെ |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=71115&amp;u=special |accessdate=2 ഫെബ്രുവരി 2020 |agency=കേരള കൗമുദി |date=19 ഏപ്രിൽ 2019}}&lt;/ref&gt; നാല്പതു മീറ്ററോളം പൊക്കവും രണ്ടരമീറ്റർ വരെ വണ്ണവും ഇവയ്ക്കുണ്ടാകാറുണ്ട്. നല്ല ഈർപ്പമുള്ള മണ്ണാണ് ആഞ്ഞിലിക്ക് യോജിച്ചത്. ആദ്യത്തെ എട്ടുപത്തുവർഷം വളർച്ച സാവധാനത്തിലാണ്. ഇലകൾക്ക് ശരാശരി 15 സെന്റിമീറ്റർ നീളവും 8 സെന്റിമീറ്റർ വീതിയുമുണ്ട്. ആഞ്ഞിലിയുടെ ഇലകളിലും തണ്ടിലും ചെറിയ നാരുകളുണ്ട്. വെളുത്ത കറയുള്ള ഈ മരം നല്ല ഉറപ്പും ബലവുമുള്ളതാണ്.

ആഞ്ഞിലിയുടെ തടിയ്ക്ക് ഭാരം കുറവായതിനാൽ അറക്കാനും പണിയാനും എളുപ്പമാണ്. ആഞ്ഞിലിത്തടി വളരെ നീളത്തിൽ വളവില്ലാതെ വളരുന്നതിനാൽ [[മരപ്പണി|മരപ്പണിക്കും]] പ്രത്യേകിച്ച് വിവിധതരം [[വള്ളം|വള്ളങ്ങളുടെ]] നിർമ്മാണത്തിന് ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിൽ കിടന്നാൽ കേടുവരില്ല. ചിതൽ എളുപ്പം തിന്നുകയുമില്ല.

==രോഗങ്ങൾ ==
കേരളത്തിനു തെക്ക് ഭാഗത്ത് പ്രത്യകിച്ചും തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആഞ്ഞിലി മരങ്ങൾ കരിഞ്ഞുണങ്ങുന്നതായി റിപ്പോർട്ടു ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഫംഗസ് ബാധമൂലമോ &quot;പിങ്ക്മീലീബെക്&quot; എന്നൊരു തരം പ്രാണി മൂലമോ ആകാം എന്നാണു പ്രാഥമിക നിഗമനം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=373721 |title=മാതൃഭൂമി പത്രവാർത്ത |access-date=2013-07-05 |archive-date=2013-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130706191342/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=373721 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഉപയോഗങ്ങൾ==
മുൻ‌കാലങ്ങളിൽ കേരളത്തിൽ ഭക്ഷ്യ ദൗർലഭ്യം രൂക്ഷമായിരുന്ന കാലത്ത് ആഞ്ഞിലിച്ചക്ക ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഭക്ഷണ പദാർത്ഥമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പഴുക്കാത്ത ഐനിക്കാ ഉപയോഗിച്ച് തയ്യാറാക്കുന്ന പുഴുക്കും തോരനും കേരളീയരുടെ വർഷകാല ഭക്ഷണത്തിലെ പ്രധാന ഇനങ്ങൾ ആയിരുന്നു. മറിയപ്പഴത്തിന് വർഷകാലരോഗങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാനുളള ഔഷധഗുണങ്ങൾ ഉള്ളതായി ആയുർവേദ വിദഗ്ദ്ധരും അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=മധുരത്തിന്റെ തേൻകനി; ആഞ്ഞിലി ചക്കയ്ക്ക് പ്രിയമേറുന്നു |url=http://suprabhaatham.com/%E0%B4%AE%E0%B4%A7%E0%B5%81%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%A4%E0%B5%87%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%95%E0%B4%A8%E0%B4%BF-%E0%B4%86/ |accessdate=2 ഫെബ്രുവരി 2020 |agency=സുപ്രഭാതം |date=5 ജൂൺ 2016}}&lt;/ref&gt;

==ചിത്രങ്ങൾ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Artocarpus hirsutus, wild jackfruit, ആഞ്ഞിലി. Fruit .jpg|ആഞ്ഞിലിച്ചക്ക അഥവാ മറിയപ്പഴം
പ്രമാണം:രണ്ട് ഐനിച്ചക്കകൾ.jpg|രണ്ട് ഐനിച്ചക്കകൾ
പ്രമാണം:ഐനിച്ചക്ക.jpg|ഐനിച്ചക്ക
പ്രമാണം:ആഞ്ഞിലിപ്പഴം.jpg|മറിയപ്പഴത്തിന്റെ പാകമായ ചുളകൾ
പ്രമാണം:ആഞ്ഞിലി ചക്ക അഥവാ ഐനി ചക്ക.jpg|ആഞ്ഞിലി ചക്ക അഥവാ ഐനിച്ചക്ക
പ്രമാണം:Artocarpus hirsutus, wild jack - ആഞ്ഞിലിച്ചക്ക, ഐനിച്ചക്ക 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

==പ്രമാണങ്ങൾ==
&lt;references/&gt;

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == 
* http://www.biotik.org/india/species/a/artohirs/artohirs_en.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180405021200/http://www.biotik.org/india/species/a/artohirs/artohirs_en.html |date=2018-04-05 }}
* http://indiabiodiversity.org/species/show/8066

{{WS|Artocarpus hirsutus}}
{{CC|Artocarpus hirsutus}}

{{കേരളത്തിലെ മരങ്ങൾ}}
[[വിഭാഗം: ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പഴങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ കായ്കൾ ഉള്ള സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമഘട്ടതദ്ദേശവാസിയായ സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ അപൂർവ്വവും വംശനാശഭീഷണിയുള്ളതുമായ സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആർട്ടോകാർപ്പസ്]]
[[വർഗ്ഗം:മൊറേസി]]
[[വർഗ്ഗം:ഹോർത്തൂസ് മലബാറിക്കൂസിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]]</text>
      <sha1>9vti0sdu3w7kbq9wlcawwn77dum6okp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശങ്കർ മഹാദേവൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75559</id>
    <revision>
      <id>4682914</id>
      <parentid>4660651</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T22:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11274" sha1="9dd3iop7s5m7sxadjzufq1f0br6ysl9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Shankar Mahadevan}}
{{Infobox Musical artist &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --&gt;
| Name = ശങ്കർ മഹാദേവൻ
| Img =Shankar Mahadevan.jpg
| Landscape = 
| Background = solo_singer
| Born = [[ചെമ്പൂർ]], [[മുംബൈ]]
| Died = 
| Instrument = 
| Genre = [[പോപ് സംഗീതം]], [[പിന്നണിഗായകൻ]], [[രചിയിതാവ്]]
| Occupation = [[ഗായകൻ]], [[സംഗീത രചിയിതാവ്]]
| Years_active = 1998–തുടരുന്നു.
| Label = 
| Associated_acts = 
| URL = 
| Notable_instruments = 
}}

[[ഭാരതം|ഇന്ത്യക്കാരനായ]] ഒരു ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകനും സംഗീതസംവിധായകനുമാണ്‌ '''ശങ്കർ മഹാദേവൻ'''. തമിഴ് ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ മികവുറ്റ ഒരു സംഗീതജ്ഞനായ ഇദ്ദേഹം, [[ബോളിവുഡ്]] ചിത്രങ്ങൾക്ക് സംഗീതം നൽകുന്ന ശങ്കർ-ഇഹ്സാൻ-ലോയ് ത്രയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്‌.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
[[പാലക്കാട്]] കുടുംബവേരുകള്ള ശങ്കർ മഹാദേവൻ, ജനിച്ചതും വളർന്നതും [[മുംബൈ|മുംബൈയുടെ]] പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[ചെമ്പൂർ|ചെമ്പൂരിലാണ്]].&lt;ref name=&quot;Palghat&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=PPcyXZgW8EA&amp;feature=related|title=I am a Malayali grew up in Mumbai. Shankar Mahadevan's Interview with [[John Brittas]] on [[Kairali TV]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ti&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2002/20021021/login/music.htm|title=Nerd who started at 5 and still not Breathless|last=Puri|first=Amit|date=2002 October 21|publisher=Tribune India|accessdate=2009 November 20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070310201553/http://www.tribuneindia.com/2002/20021021/login/music.htm|archivedate=2007-03-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യൻ [[ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതം|ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതവും]] [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടിക് സംഗീതവും]] ചെറുപ്പത്തിലേ പഠിച്ചുവന്ന ശങ്കർ തന്റെ അഞ്ചാം വയസ്സിൽ [[വീണ]] വായിക്കാൻ തുടങ്ങി. [[പണ്ഡിറ്റ് ഭീംസെൻ ജോഷി|ഭീംസൺ ജോഷിയും]] [[ലതാ മങ്കേഷ്കർ|ലതാമങ്കേഷക്കറും]] ചേർന്ന് ആദ്യമായി ആലപിച്ച ഗാനത്തിൽ വീണ വായിച്ചത് ശങ്കർ മഹാദേവനായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2002/20021021/login/music.htm |title=Nerd who started at 5 and still not Breathless |access-date=2009-07-28 |archive-date=2007-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070310201553/http://www.tribuneindia.com/2002/20021021/login/music.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ചെമ്പൂരിലെ .ഒ.എൽ.പിസ്കൂളിലായിരുന്നു സ്കൂൾ പഠനം. 1988 ൽ മുബൈ സർ‌വകലാശാലക്ക് കീഴിലെ ആർ.എ.ഐ.ടിയിൽ നിന്ന് കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് എൻ‌ജിനിയറിംഗിൽ ബിരുദമെടുത്തു. ഇപ്പോൾ ഹിന്ദി, [[തമിഴ്]], [[കന്നട]], [[തെലുഗു]], മലയാളം, [[മറാത്തി]] ഭാഷകളിൽ ശങ്കർ ഗാനങ്ങൾ ആലപിക്കുന്നു.

== സംഗീത ജീവിതം ==
സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറായി [[ഒറാക്കിൾ കോർപ്പറേഷൻ|ഒറാക്കിൾ കോർപറേഷനിൽ]] ജോലിചെയ്ത ശങ്കർ സംഗീതമാണ്‌ തന്റെ മേഖല എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിലേക്ക് ചുവടുമാറ്റുകയായിരുന്നു. [[എ.ആർ. റഹ്മാൻ|എ.ആർ.റഹ്മാനുമായുള്ള]] 'കണ്ടുകൊണ്ടേൻ കണ്ടുകൊണ്ടേൻ&quot; എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗാനാലാപനത്തിന്‌ ലഭിച്ച ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരമാണ്‌ പിന്നണിഗായകനെന്ന നിലയിൽ ശങ്കറിന്‌ ലഭിക്കുന്ന ആദ്യ ദേശീയപുരസ്കാരം. &quot;ബ്രീത്‌ലസ്സ്&quot; എന്ന സംഗീത ആൽബത്തിലൂടെ ശങ്കർ കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധനായി. പിന്നിടദ്ദേഹം സംഗീതസം‌വിധാനരംഗത്തേക്ക് വരികയും ബോളിവുഡിലെ ശങ്കർ-ഇഹ്സാൻ-ലോയ് സംഘത്തിന്റെ ഭാഗമാവുകയും ചെയ്തു. സിൽക് എന്ന ജാസ്സ് -ഫ്യൂഷൻ ബാൻഡിൽ [[ലൂയിസ് ബാങ്ക്|ലൂയിസ് ബാങ്കിന്റെ]] കീബോർഡ്, [[ശിവമണി|ശിവമണിയുടെ]] മേളപ്പെരുക്കം, ശ്രീധർ പാർത്ഥസാരഥിയുടെ മൃദംഗം, [[കാൾ പീറ്റേഴ്സ്|കാൾ പീറ്റേഴ്സിന്റെ]] ബാസ്സ് ഗിറ്റാർ എന്നിവയുടെ കൂടെ ശങ്കർ വിജയകരമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[സീ ടി.വി|സീ ടി.വിയുടെ]] സംഗീത റിയാലിറ്റി ഷൊ ആയ &quot;സ രി ഗ മ പ ചാലഞ്ച് 2009&quot; ൽ ശങ്കർ ഉപദേശകനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://entertainment.in.msn.com/tv/article.aspx?cp-documentid=1502783 |title=Sa Re Ga Ma Pa Challenge 2009 Mentors |access-date=2009-07-28 |archive-date=2009-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124000842/http://entertainment.in.msn.com/tv/article.aspx?cp-documentid=1502783 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. [[ദൂരദർശൻ]] പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തുവരാറുള്ള പ്രശസ്തമായ ചലേ ഹം ഗാനത്തിന്റെ സംഗീതസം‌വിധായകനുമാണ്‌ ശങ്കർ. ആ ഗാനത്തിന്റെ ഗായകനും അദ്ദേഹം തന്നെ.

== ആൽബങ്ങൾ ==
* ബ്രീത്‌ലസ്സ്
* നയൻ

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==
* 2012 ലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഗായകനുള്ള ദേശീയപുരസ്കാരം
* 2007 ലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഗായകനുള്ള ദേശീയപുരസ്കാരം -  [[താരെ സമീൻ പർ(ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രം)|താരെ സമീൻ പർ]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗാനാലാപനത്തിന്‌&lt;ref&gt;[http://beta.thehindu.com/arts/movies/article16297.ece?homepage=true ഹിന്ദു ഓൺലൈൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090910075824/http://beta.thehindu.com/arts/movies/article16297.ece?homepage=true |date=2009-09-10 }} 07/09/2009 ന്‌ ശേഖരിച്ചത്&lt;/ref&gt;
* സ്വരലയ കൈരളി-യേശുദാസ് പുരസ്കാരം (2007) - ഇന്ത്യൻ സംഗീതത്തിന്‌ നൽകിയ സംഭാവനകളെ പരിഗണിച്ച് നൽ‍കപ്പെട്ടത്.
* ദേശിയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം‌ (2000) - ഏറ്റവും മികച്ച ഗായകൻ‌ (കണ്ടുകൊണ്ടൈൻ കണ്ടുകൊണ്ടൈൻ എന്ന ചിത്രത്തിലെ &quot;യെന്ന സൊല്ല പൊഗിരൈ&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്‌)
* കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം (2009) - ഏറ്റവും മികച്ച പിന്നണിഗായകൻ, [[മാടമ്പി]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ &quot;കല്യാണ കച്ചേരി&quot; എന്ന ഗാനത്തിന്‌
* ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ്
2003-ഏറ്റവും മികച്ച സംഗീതസം‌വിധായകൻ - ചിത്രം കൽ ഹോ ന ഹോ

2005-ഏറ്റവും മികച്ച സംഗീതസം‌വിധായകൻ-ചിത്രം ബുൻഡി ഔർ ബബ്‌ലി

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{imdb name|0536708}}
* [http://www.shankarehsaanloy.com/ Shankar-Ehsaan-Loy (official site)]
* [http://music.indya.com/biographies/ind/shankar_mahadevan.html Biography]
* [http://shankarmahadevan.com Shankar Mahadevan Official Site]
* [https://web.archive.org/web/20090302060340/http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/analog_input/Shankar_m/shankar_m.htm Shankar Mahadevan Bio]

{{National Film Award Best Male Playback Singer|state=collapsed}}

[[വർഗ്ഗം:1967-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 3-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംഗീതസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ് ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ് ചലച്ചിത്രസംഗീതസം‌വിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച ഗായകനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സംഗീതസംവിധായകർക്കുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച ഗായകനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സംഗീത സംവിധായകർ]]</text>
      <sha1>9dd3iop7s5m7sxadjzufq1f0br6ysl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വില്യം ഫോർഡ് ഗിബ്സൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76376</id>
    <revision>
      <id>4682897</id>
      <parentid>4122566</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T19:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8754" sha1="2loz1gg9o07qlrsk1kdi3wjk9rxux76" xml:space="preserve">{{prettyurl|William Gibson}}
{{Infobox Writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --&gt;
| name = വില്യം ഗിബ്സൺ
| image = Uncle Gibby.jpg|
| imagesize = 300px
| caption = വില്യം ഗിബ്സന്റെ 2007 ലെ ചിത്രം
| birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1948|3|17}}
| birthplace = [[Conway, South Carolina]]
| occupation = [[Novel]]ist
| citizenship = [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്]], [[കാനഡ]]
| period = 1977–
| genre = [[ശാസ്ത്രകഥകൾ]]
| movement = [[Cyberpunk]], [[steampunk]], [[postcyberpunk]]
| notableworks = ''[[Neuromancer]]'' (novel, 1984)
| awards = [[Nebula Award|Nebula]], [[Hugo Award|Hugo]], [[Philip K. Dick Award|Philip K. Dick]], [[Ditmar Award|Ditmar]], [[Seiun Award|Seiun]], [[Prix Aurora Award|Prix Aurora]]
| influences = [[Alfred Bester]],&lt;ref name=SFinfluences&gt;{{cite web|url=http://www.williamgibsonbooks.com/blog/2003_01_01_archive.asp#90244012|title=The Matrix: Fair Cop|first=William|last=Gibson|date=2003-01-28|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926221513/http://www.williamgibsonbooks.com/blog/2003_01_01_archive.asp#90244012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Jorge Luis Borges]],&lt;ref name=antiPKD&gt;{{cite web|url=http://www.williamgibsonbooks.com/blog/2003_01_01_archive.asp#90180207|title=Philip K. Dick|date=2007-01-13|first=William|last=Gibson|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926221513/http://www.williamgibsonbooks.com/blog/2003_01_01_archive.asp#90180207|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[William S. Burroughs]],&lt;ref name=&quot;god's little toys&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wired.com/wired/archive/13.07/gibson.html|title=God's Little Toys: Confessions of a cut &amp; paste artist|last=Gibson|first=William|year=2005|month=July|publisher=[[Wired.com]]|accessdate=2007-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080916203637/http://www.wired.com/wired/archive/13.07/gibson.html|archive-date=2008-09-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Joseph Cornell]], [[David Cronenberg]],&lt;ref name=&quot;cronenberg&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.salon.com/ent/movies/int/1999/04/29/cronenberg/index.html |title=You Can Never Read Too Much Into It |accessdate=2007-11-06 |last=Rapp |first=Alan E. |date=1999-04-29 |work=Arts &amp; Entertainment |publisher=[[Salon.com]] |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307125019/http://www.salon.com/ent/movies/int/1999/04/29/cronenberg/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[Samuel R. Delany]],&lt;ref name=&quot;SFinfluences&quot;/&gt; [[Thomas M. Disch]],&lt;ref name=&quot;disch&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.williamgibsonbooks.com/blog/2003_01_01_archive.asp#90199532|title=Influences Generally|date=2003-01-18|first=William|last=Gibson|accessdate=2007-11-26|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926221513/http://www.williamgibsonbooks.com/blog/2003_01_01_archive.asp#90199532|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Manny Farber]], [[Dashiell Hammett]],&lt;ref name=&quot;project cyberpunk interview&quot;&gt;{{cite book | last = McCaffery | first = Larry | authorlink = Larry McCaffery | title = Storming the Reality Studio: a casebook of cyberpunk and postmodern science fiction | origyear = 1991 | accessdate = 2007-11-05 | publisher = [[Duke University Press]] | location = [[Durham, North Carolina]] | isbn = 9780822311683 | oclc = 23384573 | pages = 263–285 | chapter = An Interview with William Gibson | chapterurl =http://project.cyberpunk.ru/idb/gibson_interview.html}}&lt;/ref&gt; [[Howard Hawks]],&lt;ref name=&quot;tatsumi&quot;&gt;{{cite book | last = Tatsumi | first = Takayuki | authorlink= Takayuki Tatsumi |title = Saibapanku Amerika =: Cyberpunk America | publisher = Keiso Shobo | location = [[Tokyo]] | year = 1988 | language = [[Japanese language|Japanese]] | isbn = 9784326098248 | oclc = 22493233}}&lt;/ref&gt; [[Ursula K. Le Guin]],[[Sogo Ishii]],[[Thomas Pynchon]],&lt;ref name=&quot;antiPKD&quot;/&gt; [[Lou Reed]],&lt;ref name=&quot;project cyberpunk interview&quot;/&gt; [[Joanna Russ]],[[Robert Stone]]&lt;ref name=&quot;project cyberpunk interview&quot;/&gt;
| influenced = [[Lewis Call]],&lt;ref&gt;[[Lewis Call|Call, Lewis]], &quot;Anarchy in the Matrix: Postmodern Anarchism in the Novels of William Gibson and Bruce Sterling&quot;, ''[[Anarchist Studies]]'', Volume 7, No. 2.&lt;/ref&gt; [[Cory Doctorow]],&lt;ref name=&quot;doctorow&quot;&gt;{{cite web |last= Dyer-Bennet |first= Cynthia |url= http://www.well.com/conf/inkwell.vue/topics/95/Cory-Doctorow-Talks-About-Nearly-page02.html#post43 |title=Cory Doctorow Talks About Nearly Everything |accessdate=2007-08-30 |work=Inkwell: Authors and Artists |publisher= [[WELL (virtual community)|The Well]]}}&lt;/ref&gt; [[Richard Morgan (author)|Richard K. Morgan]],&lt;ref name=&quot;morgan&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.richardkmorgan.com/article_recread.htm |title=Recommended Reading List |accessdate=2007-11-05 |last=Morgan |first=Richard |authorlink=Richard Morgan (author)}}&lt;/ref&gt; [[Linda Nagata]], [[Neal Stephenson]], [[Charles Stross]],&lt;ref name=&quot;stross&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.scifi.com/sfw/issue343/interview.html |title=Charles Stross' dense stories have made him a Singularity sensation |accessdate=2007-11-22 |work=Scifi.com |first=Nick |last=Gevers |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011224548/http://www.scifi.com/sfw/issue343/interview.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[John MacLachlan Gray]]
| website = http://WilliamGibsonbooks.com
}}

സയൻസ് കഥകളുടെ ഉപവിഭാഗമായ സൈബർപങ്കിന്റെ(cyberpunck) പ്രണേതാവായ ഒരു അമേരിക്കൻ-കനേഡിയൻ എഴുത്തുകാരനാണ്‌ '''വില്യം ഫോർഡ് ഗിബ്‌സൺ'''.(ജനനം:മാർച്ച് 17, 1948) . ബേണിംഗ് ക്രോം എന്ന ചേറുകഥയിലൂടെ &quot;സൈബർസ്പേസ്&quot;(cyberspace) എന്ന പദം ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത് വില്യം ഗിബ്‌സൺ ആണ്‌ . പിന്നീട് 1984 ൽ എഴുതിയ &quot;ന്യൂറോമാൻസർ&quot;(Neuromancer) എന്ന നോവലിലൂടെ ഈ വാക്ക് കൂടുതൽ പ്രചാരം നേടി.1990 കളിൽ [[ഇന്റർനെറ്റ്]] വ്യാപകമാകുന്നതിന്‌ മുമ്പ് തന്നെ ഇൻഫർമേഷൻ യുഗത്തിന്റെ(information age) ഒരു സാങ്കല്പിക ലോകം അദ്ദേഹം ദർശിച്ചു. 
റിയാലിറ്റി ടെലിവിഷന്റെ ഉദയം പ്രവചിച്ചതിലൂടെയും വീഡിയോ ഗൈം, വെബ് തുടങ്ങിയ പ്രതീതി സാഹചര്യങ്ങളുടെ(virtual environments) ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വളർച്ചയ്ക്ക് നിദാനമായ സാങ്കല്പിക അടിത്തറ സ്ഥാപിച്ചതിലൂടെയും ഗിബ്‌സൺ പ്രസിദ്ധനായി.
&quot;കഴിഞ്ഞ രണ്ട് ദശകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖനായ നോവലിസ്റ്റ്&quot; എന്നാണ്‌ ബ്രിട്ടീഷ് പത്രമായ [[ദ ഗാർഡിയൻ]] 1999 ൽ  ഗിബ്‌സനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
ഇരുപതിലധികം ചെറുകഥകളും നിരൂപക പ്രശംസ നേടിയ ഒമ്പത് നോവലുകളും(ഒരെണ്ണം മറ്റൊരാളുമായി ചേർന്നെഴുതിയത്)  നിരവധി ലേഖനങ്ങളും അദ്ദേഹം ഇതുവരെയായി എഴുതി.
സംഗീതജ്ഞർ,ചലച്ചിത്രകാരന്മാർ,മറ്റുകലാകാരന്മാർ എന്നിവരുമായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.
ശാസ്ത്രകഥകാരന്മാരിലും ,സാങ്കേതികത,അക്കാദമിക രംഗം, സൈബർസംസ്കാരം എന്നിവയിലും ഗിബ്‌സന്റെ ചിന്താ സ്വാധീനം പ്രകടമാണ്‌.
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1948-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]


{{Bio-stub}}</text>
      <sha1>2loz1gg9o07qlrsk1kdi3wjk9rxux76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വോർബിസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85751</id>
    <revision>
      <id>4682910</id>
      <parentid>3837653</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T21:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11138" sha1="rqb2eoe4lefh2mghtji0z3zivtkawam" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vorbis}} 
{{Infobox file format
|logo         = [[File:Vorbis_many_fish_logo_2005.svg]]
|caption      = Vorbis logo
|extension    = .ogg&lt;ref name=&quot;MIME-and-FileExt&quot;&gt;{{Cite web |url=https://wiki.xiph.org/MIME_Types_and_File_Extensions |title=MIME Types and File Extensions - XiphWiki |access-date=2023-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127111442/https://wiki.xiph.org/MIME_Types_and_File_Extensions |archive-date=2023-01-27 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|mime         = application/ogg, audio/ogg, audio/vorbis, audio/vorbis-config
|type code    =
|uniform type =
|magic        =
|owner        = [[Xiph.Org Foundation]]
|released     = {{start date|2000|05|08}}&lt;ref name=&quot;vorbis-freeze-monty&quot;&gt;{{cite web | first = Christopher | last = Montgomery | url= http://lists.xiph.org/pipermail/vorbis-dev/2000-May/000201.html |date= 2000-05-08 | work = vorbis-dev | title = Merge done | access-date = 2009-09-03}}&lt;/ref&gt;
|latest release version = Vorbis I
|latest release date    = {{start date|2020|07|04}}&lt;ref name=&quot;vorbis-spec&quot;&gt;{{cite web | author=Xiph.Org Foundation | title = Vorbis I specification | url = http://www.xiph.org/vorbis/doc/Vorbis_I_spec.html | date=2012-01-20 | access-date=2012-01-31 | publisher=Xiph.Org Foundation}}&lt;/ref&gt;
|type         = [[Lossy compression|Lossy]] [[Audio file format|audio]]
|containerfor =
|containedby  = [[Ogg]], [[Matroska]], [[WebM]]
|extendedfrom =
|extendedto   =
|open         = Yes&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fsf.org/campaigns/playogg/en/|title=PlayOgg! - FSF - Free Software Foundation |access-date=2013-10-01|date=2010-03-17}}&lt;/ref&gt;
|free         = Yes&lt;ref&gt;{{cite techreport |publisher=Library of Congress |location=Washington, D.C. |series=Sustainability of Digital Formats |type=Full draft |title=Ogg Vorbis Audio Format |date=19 February 2008 |url=https://www.loc.gov/preservation/digital/formats/fdd/fdd000117.shtml |access-date=13 December 2021}}&lt;/ref&gt;
|standard     = [http://xiph.org/vorbis/doc/Vorbis_I_spec.html Specification]
|url          = https://xiph.org/vorbis/
}}
{{Infobox software
| name = ലിബ്വോർബിസ്
| logo = 
| screenshot = Ogginfo screenshot.png
| caption = 
| collapsible = 
| author = 
| developer = [[Xiph.Org Foundation]]
| released = {{start date|2002|07|19}}
| latest_release_version = 1.3.7
| latest_release_date = {{Release date and age|2020|07|04}}&lt;ref&gt;[http://lists.xiph.org/pipermail/vorbis/2020-July/027820.html [Vorbis&amp;#93; vorbis 1.3.7 release&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
| latest_preview_version = 
| latest_preview_date = 
| programming language = [[C (programming language)|C]]
| size = 
| language = 
| genre = [[Audio codec]], [[reference implementation (computing)|reference implementation]]
| license = [[Modified BSD license]]&lt;ref name=&quot;Vorbis.com FAQ&quot;&gt;{{cite web | publisher = Xiph.Org Foundation | title = Vorbis.com FAQ | url = http://www.vorbis.com/faq/#flic | archive-url = https://web.archive.org/web/20051001065649/http://vorbis.com/faq/#flic | url-status = dead | archive-date = 2005-10-01 | access-date = 2009-08-29 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web  | publisher = Xiph.Org Foundation | title = Sample Xiph.Org Variant of the BSD License  | url = http://www.xiph.org/licenses/bsd/ | access-date = 2009-08-29}}&lt;/ref&gt;
| website = [http://www.xiph.org/downloads/ Xiph.org downloads]
}}
Xiph.Org ഫൗണ്ടേഷന്റെ  പ്രൊജക്റ്റുകളിലൊന്നായ '''വോർബിസ്''' (Vorbis), [[ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] തത്ത്വത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു ഓഡിയോ ഫോർമാറ്റ് ആണ്. വോർബിസ് സാധാരണയായി '''ഓഗ്''' (Ogg) എന്ന കണ്ടയ്നർ ഫോർമാറ്റിലാണ് ലഭ്യമാകുന്നത് എന്നതിനാൽ, ഇത് സാധാരണയായി ഓഗ് വോർബിസ് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. [[എം‌പി3|എം‌പി3 യേക്കാൾ]] വ്യക്തതയാർന്ന ശബ്ദം രേഖപ്പെടുത്താൻ വോർബിസിനു കഴിയുമെന്നതിനാൽ &lt;ref&gt;{{cite web | title = BBC - h2g2 |url = http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A6556511}}&lt;/ref&gt; എംപിത്രീ യുടെ ഒരു സൗജന്യ വകഭേദമായി വോർബിസിനെ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും. Xiph.Org ന്റെ തന്നെ ഒരു എൻകോർഡർ ആയ ഓഗെൻ‍ക് (oggenc) എന്ന സോഫ്റ്റ്‌വേർ ഉപയോഗിച്ച് വേവ് (wav), ഫ്ലാക് (flac) എന്നീ  ഓഡിയോ ഫോർമാറ്റുകളിലുള്ള ഓഡിയോ ഫയലുകളെ ഓഗ് വോർബിസ് ആക്കി മാറ്റുവാൻ കഴിയും. ഓഗ് കണ്ടെയ്‌നർ ഫോർമാറ്റുമായി ചേർന്നാണ് വോർബിസ് സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://wiki.xiph.org/index.php/MIME_Types_and_File_Extensions | work = Xiph.org wiki | title = MIME Types and File Extensions | access-date = 2007-10-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181117004309/https://wiki.xiph.org/index.php/MIME_Types_and_File_Extensions | archive-date = 2018-11-17 | url-status = dead}}&lt;/ref&gt;അതിനാൽ ഇതിനെ പലപ്പോഴും '''ഓഗ് വോർബിസ്''' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. 

1993-ൽ ക്രിസ് മോണ്ട്‌ഗോമറി ആരംഭിച്ച ഓഡിയോ കംപ്രഷൻ വികസനത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ് വോർബിസ്.&lt;ref name = &quot;advogado&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.advogato.org/article/56.html |title= Interview: Christopher Montgomery of Xiphophorus |publisher= Advogado |date= 2000-04-04 |access-date= 2009-09-02 |archive-date= 2017-06-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170628144125/http://www.advogato.org/article/56.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;xiphname&quot;&gt;{{cite web | url=http://xiph.org/xiphname|title= naming| publisher =Xiph.Org Foundation}}&lt;/ref&gt;  എംപി3(MP3) ഓഡിയോ ഫോർമാറ്റിന് ലൈസൻസിംഗ് ഫീസ് ഈടാക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് ഫ്രോൺഹോഫർ സൊസൈറ്റിയുടെ 1998 സെപ്റ്റംബറിലെ ഒരു കത്തിനെ(a letter) തുടർന്നാണ് ഇതിന്റെ തീവ്രമായ വികസനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web| publisher = Xiph.org |url = http://www.xiph.org/about/ | title = About |access-date= 2009-08-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | first = Michael | last = Robertson | url = http://www.mp3.com/news/095.html | title= Fraunhofer Lowers Patent Boom on MP3 Software Developers | date = 1998-09-11 |access-date=2009-08-31 |archive-url= https://web.archive.org/web/20000816002547/http://www.mp3.com/news/095.html | archive-date = 2000-08-16}}&lt;/ref&gt;എക്സ്ഫോഫോറസ് കമ്പനിയുടെ ഓഗ് പ്രോജക്റ്റിന്റെ (ഓഗ്സ്ക്വിഷ് (OggSquish) മൾട്ടിമീഡിയ പ്രോജക്റ്റ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഭാഗമായാണ് വോർബിസ് പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;ogg-squish-dvorak&quot;&gt;{{cite web |url = http://lists.xiph.org/pipermail/vorbis/2000-April/012573.html | work = vorbis | title = Dvorak Interviews Monty | first =Brian | last = Zisk |publisher= Xiph |date=2000-04-19|access-date=2008-09-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;oggsquish-project&quot;&gt;{{cite web |url=http://xiph.org/ogg/ |title= Ogg | type = project homepage | publisher = Xiphophorus |date= 2000-05-20 |access-date= 2008-09-02 |archive-url= https://web.archive.org/web/20000520212458/http://xiph.org/ogg/ |archive-date= 2000-05-20}}&lt;/ref&gt; ക്രിസ് മോണ്ട്ഗോമറി പ്രോജക്റ്റിന്റെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു, കൂടാതെ മറ്റ് നിരവധി ഡെവലപ്പർമാരുടെ സഹായവും ലഭിച്ചു. 2000 മെയ് മാസത്തിൽ വോർബിസ് ഫയൽ ഫോർമാറ്റ് 1.0 ആയി ഫ്രീസുചെയ്യുന്നത് വരെ അവർ [[source code|സോഴ്സ് കോഡ്]] പരിഷ്ക്കരിക്കുന്നത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;vorbis-freeze-monty&quot;&gt;{{cite web | first = Christopher | last = Montgomery | url= http://lists.xiph.org/pipermail/vorbis-dev/2000-May/000201.html |date= 2000-05-08 | work = vorbis-dev | title = Merge done | access-date = 2009-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;xiph-vorbis-freeze&quot;&gt;{{cite web | publisher =Xiph.Org Foundation |url= http://www.xiph.org/vorbis/ | title= Ogg Vorbis | access-date = 2009-09-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vorbis-freeze&quot;&gt;{{cite web | publisher =Xiphophorus co |url= http://www.xiph.org/ogg/vorbis/ |date=2000-05-11 |title=The Ogg Vorbis CODEC project |access-date=2009-09-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20000610211737/http://www.xiph.org/ogg/vorbis/ |archive-date = 2000-06-10}}&lt;/ref&gt;യഥാർത്ഥത്തിൽ എൽജിപിഎൽ(LGPL) ആയി ലൈസൻസ് ലഭിച്ചിരുന്നു, 2001-ൽ [[Richard Stallman|റിച്ചാർഡ് സ്റ്റാൾമാന്റെ]] അംഗീകാരത്തോടെ അഡോപ്ഷൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി വോർബിസ് ലൈസൻസ് [[ബിഎസ്ഡി അനുമതിപത്രം|ബിഎസ്ഡി]] (BSD) ലൈസൻസായി മാറ്റി.&lt;ref&gt;[http://lists.xiph.org/pipermail/vorbis/2001-February/001758.html February 2001] on xiph.org ''&quot;With the Beta 4 release, the Ogg Vorbis libraries have moved to the BSD license.  The change from LGPL to BSD was made to enable the use of Ogg Vorbis in all forms of software and hardware.  Jack Moffitt says, &quot;We are changing the license in response to feedback from many parties.  It has become clear to us that adoption of Ogg Vorbis will be accelerated even further by the use of a less restrictive license that is friendlier toward proprietary software and hardware systems.  We want everyone to be able to use Ogg Vorbis.&quot;&quot;''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://lwn.net/2001/0301/a/rms-ov-license.php3 RMS on license change] on lwn.net&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടർ ഫയൽ തരങ്ങൾ]]


{{software-stub}}</text>
      <sha1>rqb2eoe4lefh2mghtji0z3zivtkawam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu</title>
    <ns>3</ns>
    <id>110420</id>
    <revision>
      <id>4682946</id>
      <parentid>4681469</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* 05 November 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="363437" sha1="ffb8234wlztabhjz0zs3qci471ihwup" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം Malikaveedu !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[ചിത്രം:Lipi.png‎|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|മലയാളം ടൈപ്പു ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]

*[[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
*[[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
*[[Help:എഡിറ്റിംഗ്‌ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ ?]]
*[[Help:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
*[[Help:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
*[[Help:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[Image:Signature_icon.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.


ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് സംശയം നേരിട്ട് ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.| ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി ഇടതുവശത്തെ ബാറിലുള്ള [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തൽസമയസം‌വാദം]] ലിങ്കിൽ ഞെക്കുക. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[വിക്കിപീഡിയ:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗത സംഘത്തിനു]] വേണ്ടി, [[ഉപയോക്താവ്:Jotter|ജോട്ടർബോട്ട്]] 07:52, 24 മാർച്ച് 2010 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069&quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF&quot; &gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]&lt;br/&gt;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ   [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;

വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Malikaveedu|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...

|}&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 07:14, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC)

== ആങ്കറേജ് ==

താൾ നേരത്തെ തന്നെ നിലവിലുണ്ട്. മലയാളം ലേഖനം തുടങ്ങുന്നതിനു മുൻപ് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒന്ന് ഇംഗ്ലീഷിൽ തിരഞ്ഞാൽ പലപ്പോഴും ആവർത്തനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാം, കൂടാതെ വിക്കിഡാറ്റയിൽ കണ്ണി ചേർക്കുകകൂടി ചെയ്താൽ പൂർണ്ണമായി.--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 15:20, 25 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)

== വിക്കിഡാറ്റ ==

പുതിയലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച ശേഷം അവ വിക്കിഡാറ്റയിലേക്ക് കണ്ണികൂടിച്ചേർത്താൽ നല്ലതാണ് ഇതിനായി ഇടതുഭാഗത്ത് താഴെ ഭാഷകൾ, കണ്ണിചേർക്കുക എന്നതിൽ ഞെക്കി en എന്ന് തെരഞ്ഞെടുത്ത് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിലെ ആ ലേഖനത്തിന്റെ പേര് നൽകിയാൽ മതി നല്ല ലേഖനങ്ങൾ, നിറയെ എഴുതൂ.--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:18, 30 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)

== വിക്കിഡാറ്റ ==
പുതിയലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച ശേഷം അവ വിക്കിഡാറ്റയിലേക്ക് കണ്ണികൂടിച്ചേർത്താൽ നല്ലതാണ് ഇതിനായി ഇടതുഭാഗത്ത് താഴെ ഭാഷകൾ, കണ്ണിചേർക്കുക എന്നതിൽ ഞെക്കി en എന്ന് തെരഞ്ഞെടുത്ത് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിലെ ആ ലേഖനത്തിന്റെ പേര് നൽകിയാൽ മതി. ഇങ്ങനെ ചേർത്തില്ലെങ്കിൽ വീണ്ടും പലരും ഇതേ ലേഖനം ഉണ്ടെന്നു മനസ്സിലാവാതെ വീണ്ടും ഉണ്ടാക്കിപ്പോകും. നല്ല ലേഖനങ്ങൾ, നിറയെ എഴുതൂ.--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:06, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)

{{tb|സംവാദം:സലെം, ഒറിഗൺ}}

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Exceptional newcomer.jpg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''നവാഗത താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ഈ താരകം സജീവമായി തിരുത്തി തുടങ്ങുന്ന ഏവർക്കും ആദ്യം തന്നെ കിട്ടുന്നതാണ്. എന്തുകൊണ്ടോ താങ്കൾക്ക് ഇത് നൽകുവാൻ വിട്ടുപോയിരിക്കുന്നു. &quot;ഒരിക്കുലുമില്ലാത്തതിലും നല്ലതാണല്ലോ, താമസിച്ചെങ്കിലും ലഭിക്കുന്നത്&quot; എന്ന തത്വപ്രകാരം താങ്കൾക്ക് ഈതാരകം സ്നേഹപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കുന്നു.  [[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 00:22, 8 നവംബർ 2016 (UTC)
: ഞാനും ഒപ്പുവയ്ക്കുന്നു --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 15:42, 21 നവംബർ 2016 (UTC)
: ഞാനും ഒപ്പുവയ്ക്കുന്നു----[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 12:49, 25 നവംബർ 2016 (UTC)
|}

== പരിഭാഷാ സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ് ==

മറ്റു ഭാഷകളിൽ നിന്നും തർജ്ജമ ചെയ്ത് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ പരിഭാഷാ സംവിധാനം ഈ വിക്കിയിലുണ്ട്. വളരെ എളുപ്പത്തിൽ തർജ്ജമ ചെയ്യാൻ അതു് സഹായകരമായേക്കും. [[Special:CX | ഇവിടെ നിന്നും]] ഈ ടൂൾ എടുക്കാവുന്നതാണ് ([[mw:CX| കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ]]) .പരീക്ഷിച്ചുനോക്കൂ.--[[ഉപയോക്താവ്:Santhosh.thottingal|Santhosh.thottingal]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santhosh.thottingal|സംവാദം]]) 13:41, 11 നവംബർ 2016 (UTC)

== WAM Updates for top contributors ==

Hi! Thank you for participating in Wikipedia Asian Month (WAM). You are receiving this email because your number of contributed articles is in the global top 20 - congratulations! We have just received confirmation that the Wikimedia Foundation will allow our global top 3 participants to pick a free t-shirt from the [https://store.wikimedia.org/ Wikimedia Store]. Here are the rules for getting a free Wikimedia t-shirt:
* A participant's article count is combined on all language Wikipedias they have contributed to
* Only Wikipedia Asian Month on Wikipedia projects will count (no WikiQuote, etc.)
* The global top 3 article count will only be eligible on Wikipedias where the WAM article requirement is at least 3,000 Bytes and 300 words.
* Please make sure your articles fulfill the rules, such as proper references, notability, and length.
* International organizers will double check the top 3 users' accepted articles, so if your articles are not fulfilling the rules, you might be disqualified. We don't want it happened so please don't let us make such a decision.
* The current top 3 article counts are 46, 38, and 37. (Nov. 10) Can you beat them?
:There are also some updates for organizers that you may interested to know:
:* We will allow 2 Wikipedia Asian Ambassadors on a Wikipedia if the top 2 contributors to WAM each have more than 30 accepted articles.
:* Additional souvenirs (e.g. stickers and bookmarks) will be giving to Ambassadors along with their certificate.
* Feel free to contact me at my [[:m:User_talk:AddisWang|Meta talk page]] for any questions regarding WAM.
 
Best Wishes, &lt;br/&gt;
Addis Wang&lt;br/&gt;
&lt;small&gt;Sent by [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 02:54, 13 നവംബർ 2016 (UTC)&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:AddisWang/mass/top20&amp;oldid=16058201 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:AddisWang@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഒപ്പ് ==

ലേഖനത്തിന്റെയും ഉപയോക്താവിന്റെയും സം‌വാദം താളുകളിൽ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, എഡിറ്റ് താളിന്റെ മുകളിൽ കാണുന്ന ഒപ്പ് ടൂൾബാറിലെ ([[File:Vector toolbar with signature button.png|125px]]) എന്ന ചിഹ്നത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്തോ, നാലു ടിൽഡെ &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; ചിഹ്നം ഉപയോഗിച്ചോ താങ്കളുടെ '''ഒപ്പ് അടയാളപ്പെടുത്തുക.''' എന്നാൽ '''ലേഖനങ്ങൾക്കകത്ത് ഇത്തരത്തിൽ ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാനും''' ശ്രദ്ധിക്കുക. കൂടുതൽ അറിവിന് ഔദ്യോഗിക മാർഗ്ഗരേഖയായ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒപ്പ്]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കുക. ആശംസകളോടെ 
-- [[ഉപയോക്താവ്:Arjunkmohan|Arjunkmohan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arjunkmohan|സംവാദം]]) 13:00, 13 നവംബർ 2016 (UTC)

Noted...--malikaveedu 14:41, 13 നവംബർ 2016 (UTC)

== :en: ==

താങ്കൾ നിർമ്മിച്ച ചില താളുകളിൽ ''':en:''' ഉപയോഗിച്ച് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കി താളിലേയ്ക്ക് കണ്ണി ചേർത്തിരിക്കുന്നതായി കണ്ടിരുന്നു. '''വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളിൽ ഇത്തരത്തിൽ കണ്ണി ചേർക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല'''. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ എത്തുന്ന ആരും പ്രത്യക്ഷത്തിൽ ലേഖനത്തിലുള്ള കണ്ണിയിലൂടെ, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കി പേജിലേയ്ക്ക് (മറ്റേതു ഭാഷാ വിക്കി പേജിലേയ്ക്കായാലും) പോകുവാൻ താല്പര്യപ്പെടുന്നുണ്ടാവില്ല. 

തെറ്റ് ചൂണ്ടി കാണിക്കുന്നതിനായി താങ്കൾ നിർമ്മിച്ച ഒരു താളിലെ ([[ഡോയി സുതെപ്-പൂയി]]) ഒരു ഭാഗം (തെറ്റായ ശൈലിയിൽ എന്ന് കരുതുന്നത്) ഇവിടെ പകർത്തുന്നു:
{{Quote box|
 &lt;big&gt;'''ജന്തുജാലങ്ങൾ'''&lt;/big&gt;
[[:en:Tylototriton_verrucosus|ക്രൊക്കഡയിൽ സാലമാണ്ടർ]] (''Tylototriton verrucosus'') പോലുള്ള ജീവികളെ ഇവിടെ കണ്ടുവരുന്നു.   ആസാം മകാക്വെ, ഏഷ്യൻ ഗോൾഡൻ ക്യാറ്റ്, മലയൻ മുള്ളൻപന്നി, [[:en:Indian_muntjac|കോമണ് മുൻറ്ജാക്]] (''Muntiacus muntjak'') [[:en:Wild_boar|കരടി]] (''Sus scrofa'') എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള സസ്തന ജീവികൾ ഇവിടെയുണ്ട്.  [[:en:Eagle|പരുന്ത്]], [[:en:Parrot|തത്ത]], [[:en:Bulbul|ബുൾബുൾ]], [[:en:Minivet|മിൻവെറ്റ്സ്]] തുടങ്ങി ഏകദേശം മൂന്നൂറിനടുത്ത് പക്ഷിവർഗ്ഗങ്ങൾ ഇവിടെയുള്ളതായി കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നു..&lt;ref name=&quot;dnp3&quot; /&gt;

ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്ന സാധാരണ പക്ഷികൾ വൈറ്റ്-ക്രെസ്റ്റഡ് ലാഫിങ്ത്രഷ്, ഗ്രേ-ഹെഡഡ് കാനരി-ഫ്ലൈകാച്ചർ, ഗ്രേറ്റ് ബാർബറ്റ്, ബ്ലൂ-ത്രോട്ടഡ് ബാർബറ്റ്, ഗ്രേ-ക്യാപ്പ്ഡ് പിഗ്മി വുഡ്പെക്കർ, ഗ്രേ-ചിൻഡ് മിനിവെറ്റ്, ബ്ലിത്സ് ഷ്രൈക്-ബാബ്ലർ, യുന്നാൻ ഫുൾവെറ്റ, സ്ലേറ്റി-ബാക്ഡ് ഫ്ലൈകാച്ചർ എന്നിവയാണ്.
{{reflist}}
}}
ഇതിലെ [[Parrot|തത്ത]], [[Bulbul|ബുൾബുൾ]] എന്നിവയ്ക്കൊക്കെ മലയാളത്തിൽ ലേഖനം നിലവിലുണ്ട്. ഇനി ഒരുപക്ഷേ, മലയാളത്തിൽ ലേഖനം ഇല്ലെങ്കിലും ''':en:''' എന്നത് ഒഴിവാക്കിതന്നെയാണ് കണ്ണി കൊടുക്കേണ്ടത്. ഉദാ: [[Indian muntjac|കോമണ് മുൻറ്ജാക്]]. ഇതിലൂടെ കണ്ണി ചേർത്തിരിക്കുന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ലേഖനമുണ്ടോയെന്ന് ഉറപ്പിക്കാൻ വായനക്കാർക്കും തിരുത്തുന്നവർക്കും അത് സഹായകരമാകും.  
::ആശംസകളോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Arjunkmohan|Arjunkmohan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arjunkmohan|സംവാദം]]) 13:56, 22 നവംബർ 2016 (UTC)

Noted... --malikaveedu 12:48, 23 നവംബർ 2016 (UTC)

::[[ഉ:Malikaveedu|Malikaveedu]], :en: ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനങ്ങളിൽ കണ്ണിചേർത്തിരിക്കുന്നത് വീണ്ടും ശ്രദ്ധയിൽപെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്. പ്രസ്തുത കണ്ണിയിൽ ലേഖനങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിൽ അത് [[ചുവപ്പ് നിറത്തിലാണ്]] കാണേണ്ടത്. താങ്കൾക്ക് ഭിന്നാഭിപ്രായമുണ്ടെങ്കിൽ രേഖപ്പെടുത്തുമല്ലോ--[[ഉപയോക്താവ്:Arjunkmohan|Arjunkmohan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arjunkmohan|സംവാദം]]) 10:40, 24 നവംബർ 2016 (UTC)

It was by mistake... തെറ്റുകൾ ഒഴിവാക്കുന്നതും ആവർത്തിക്കാതെയിരിക്കുവാൻ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതുമാണ്. താങ്കളുടെ നിർദ്ദേശങ്ങൾക്കു നന്ദി. ഭിന്നാഭിപ്രായമില്ല എന്നു രേഖപ്പെടുത്തിക്കൊള്ളുന്നു.

Thanks &amp; regards
--malikaveedu 12:41, 24 നവംബർ 2016 (UTC)

== ഊർമിയ തടാകം ==

എത്രമാത്രം പ്രയത്നമെടുത്താണ് ഓരോ താളും നമ്മൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. എന്നാൽ അതിനുശേഷം അത് നിലവിൽ ഉള്ളതാണെന്നു മനസ്സിലാക്കുമ്പോഴേക്കും നമ്മുടെ സമയവും പ്രയത്നവും നഷ്ടമായിപ്പോയിട്ടുണ്ടാവും. വിക്കിഡാറ്റ എന്ന പദ്ധതി കൊണ്ടുവന്നതിന്റെ പ്രഥമലക്ഷ്യം ഇതിന് ഒരു പരിഹാരമെന്ന നിലയിലാണ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്നും ഒരു താൾ വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ നോക്കുമ്പോൾ ഒന്ന് ആ ഇടതുവശത്ത് മറ്റു ഭാഷകളിൽ കാണുന്ന കണ്ണികളിൽ മലയാളത്തിലേക്ക് ലിങ്കുണ്ടൊ എന്നു നോക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും. കൂടാതെ മലയാളം ലേഖനം തുടങ്ങുന്നതിനു മുൻപ് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒന്ന് ഇംഗ്ലീഷിൽ തിരഞ്ഞാൽ പലപ്പോഴും ആവർത്തനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാം. പുതിയലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച ശേഷം അവ വിക്കിഡാറ്റയിലേക്ക് കണ്ണികൂടിച്ചേർത്താൽ നല്ലതാണ് ഇതിനായി ഇടതുഭാഗത്ത് താഴെ ഭാഷകൾ, കണ്ണിചേർക്കുക എന്നതിൽ ഞെക്കി en എന്ന് തെരഞ്ഞെടുത്ത് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിലെ ആ ലേഖനത്തിന്റെ പേര് നൽകിയാൽ മതി. ഇങ്ങനെ ചേർത്തില്ലെങ്കിൽ വീണ്ടും പലരും ഇതേ ലേഖനം ഉണ്ടെന്നു മനസ്സിലാവാതെ വീണ്ടും ഉണ്ടാക്കിപ്പോകും. നല്ല ലേഖനങ്ങൾ, നിറയെ എഴുതൂ. (മുകളിൽ പലതവണ ഇക്കാര്യം പറഞ്ഞത് താങ്കൾ ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടെ ഇല്ല എന്നു തോന്നുന്നു.)--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 08:57, 27 നവംബർ 2016 (UTC)

== ജെർബോവ ==

താങ്കൾ തന്നെ ഈ ലേഖനം കഴിഞ്ഞയാഴ്ച [[ജെർബോ]] എന്ന പേരിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ്. എത്രമാത്രം പ്രയത്നമെടുത്താണ് ഓരോ താളും നമ്മൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. എന്നാൽ അതിനുശേഷം അത് നിലവിൽ ഉള്ളതാണെന്നു മനസ്സിലാക്കുമ്പോഴേക്കും നമ്മുടെ സമയവും പ്രയത്നവും നഷ്ടമായിപ്പോയിട്ടുണ്ടാവും. വിക്കിഡാറ്റ എന്ന പദ്ധതി കൊണ്ടുവന്നതിന്റെ പ്രഥമലക്ഷ്യം ഇതിന് ഒരു പരിഹാരമെന്ന നിലയിലാണ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്നും ഒരു താൾ വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ നോക്കുമ്പോൾ ഒന്ന് ആ ഇടതുവശത്ത് മറ്റു ഭാഷകളിൽ കാണുന്ന കണ്ണികളിൽ മലയാളത്തിലേക്ക് ലിങ്കുണ്ടൊ എന്നു നോക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും. കൂടാതെ മലയാളം ലേഖനം തുടങ്ങുന്നതിനു മുൻപ് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒന്ന് ഇംഗ്ലീഷിൽ തിരഞ്ഞാൽ പലപ്പോഴും ആവർത്തനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാം. പുതിയലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച ശേഷം അവ വിക്കിഡാറ്റയിലേക്ക് കണ്ണികൂടിച്ചേർത്താൽ നല്ലതാണ് ഇതിനായി ഇടതുഭാഗത്ത് താഴെ ഭാഷകൾ, കണ്ണിചേർക്കുക എന്നതിൽ ഞെക്കി en എന്ന് തെരഞ്ഞെടുത്ത് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിലെ ആ ലേഖനത്തിന്റെ പേര് നൽകിയാൽ മതി. ഇങ്ങനെ ചേർത്തില്ലെങ്കിൽ വീണ്ടും പലരും ഇതേ ലേഖനം ഉണ്ടെന്നു മനസ്സിലാവാതെ വീണ്ടും ഉണ്ടാക്കിപ്പോകും. നല്ല ലേഖനങ്ങൾ, നിറയെ എഴുതൂ. (മുകളിൽ പലതവണ ഇക്കാര്യം പറഞ്ഞത് താങ്കൾ ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടെ ഇല്ല എന്നു തോന്നുന്നു.)--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 01:31, 28 നവംബർ 2016 (UTC)

== Address Collection ==

Congratulations! You have more than 4 accepted articles in [[:m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]]! Please submit your mailing address (not the email) via '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSe0KM7eQEvUEfFTa9Ovx8GZ66fe1PdkSiQViMFSrEPvObV0kw/viewform this google form]'''.  This form is only accessed by me and your username will not distribute to the local community to send postcards. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. Please contact your local organizers if you have any question. Best, [[:m:User:AddisWang|Addis Wang]], sent by [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 07:58, 3 ഡിസംബർ 2016 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2016/Qualified_Editors/Mass&amp;oldid=16123268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:AddisWang@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future.&lt;ref&gt;This survey is primarily meant to get feedback on the Wikimedia Foundation's current work, not long-term strategy.&lt;/ref&gt; The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. To say thank you for your time, we are giving away 20 Wikimedia T-shirts to randomly selected people who take the survey.&lt;ref&gt;Legal stuff: No purchase necessary.  Must be the age of majority to participate. Sponsored by the Wikimedia Foundation located at 149 New Montgomery, San Francisco, CA, USA, 94105. Ends January 31, 2017. Void where prohibited. [[m:Community Engagement Insights/2016 contest rules|Click here for contest rules]].&lt;/ref&gt; The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes.


&lt;big&gt;'''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&amp;Aud=VAE&amp;Src=53VAEAI Take the survey now!]'''&lt;/big&gt;


You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Please visit our [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email to surveys@wikimedia.org.

Thank you!
--[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]]  ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 22:01, 13 ജനുവരി 2017 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/53-VAEAI&amp;oldid=16205394 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:EGalvez (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

{{reflist}}
== തലക്കെട്ട് ==

അമേരിക്കയിലെ തദ്ദേശീയരെപറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽ അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ വർഗ്ഗം  എന്നിങ്ങനെ നീളത്തിൽ തലക്കെട്ട് എഴുത്തേണ്ടതില്ല.  താങ്കൾ ഇത്തരത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനങ്ങളുടെ തലക്കെട്ടുകൾക്ക് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ തലക്കെട്ടു മാതൃകയാക്കാം. തലക്കെട്ട് പരമാവധി ചുരുങ്ങുന്നതാണ് നല്ലത്-[[ഉപയോക്താവ്:Arjunkmohan|Arjunkmohan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arjunkmohan|സംവാദം]]) 13:23, 25 ജനുവരി 2017 (UTC)

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അശ്രാന്ത പരിശ്രമീ താരകം.'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | വിക്കിപീഡിയയിലെ മികച്ച സംഭാവനകൾക്ക് , സ്നേഹത്തോടെ നൽകുന്നത് &lt;font style=&quot;font-family: Zapfino, Segoe Script&quot;&gt;[[User:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;&lt;font style=&quot;font-family: Papyrus&quot;&gt;[[User talk:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;brown&quot;&gt;.. സംവദിക്കാൻ&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt; 05:24, 7 ഫെബ്രുവരി 2017 (UTC)
|}

== ശൂന്യതലക്കെട്ടുകൾ ==

താങ്കൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങളിൽ ശൂന്യതലക്കെട്ടുകൾ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടിരിക്കുന്നതായി കാണുന്നു. അവയിൽ താങ്കൾക്ക് അത്യാവശ്യ വിവരങ്ങളെങ്കിലും കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ തൽക്കാലം ഉദ്ദേശമില്ലെങ്കിൽ തൽക്കാലം അത്തരം തലക്കെട്ടുകൾ മാത്രമായി നിലനിർത്തേണ്ടതില്ല. ഉദാ:[[സെന്റ് ബർനാർഡ് പാരിഷ്, ലൂയിസിയാന]]) നന്ദി.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 10:40, 10 ഫെബ്രുവരി 2017 (UTC)

== Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey ==

(''Sorry for writing in English'')

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''28 February, 2017 (23:59 UTC)'''.   The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&amp;Aud=VAE&amp;Src=53VAEAI  Take the survey now.]'''

If you already took the survey - thank you! We won't bother you again.

'''About this survey:''' You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project here]] or you can read the [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions]].  This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through EmailUser function to [[:m:Special:EmailUser/EGalvez_(WMF)| User:EGalvez (WMF)]].  '''About the Wikimedia Foundation:''' The [[:wmf:Home|Wikimedia Foundation]] supports you by working on the software and technology to keep the sites fast, secure, and accessible, as well as supports Wikimedia programs and initiatives to expand access and support free knowledge globally.  Thank you! --[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]]  ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 19:39, 21 ഫെബ്രുവരി 2017 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/53-VAEAI&amp;oldid=16205394 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:EGalvez (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Newline Character ==

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,

താങ്കളുടെ ഒട്ടനവധി പുതിയ താളുകൾക്കും സംഭാവനകൾക്കും ഏറെ നന്ദി. താങ്കൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന താളുകളിൽ ഇൻഫോബോക്സ് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിൽനിന്നു പകർത്തുമ്പോൾ New Line (പുതിയ ലൈൻ) ക്യാരക്ടറുകൾ എല്ലാം നീക്കപ്പെടുന്നതായി ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. അതു തിരുത്തിയത് ദയവായി [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%9C%E0%B5%82%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%AF_%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%82%E0%B4%B8%E0%B5%BA&amp;type=revision&amp;diff=2500619&amp;oldid=2500550 ഇവിടെ] നോക്കൂ. താങ്കൾ ഭാവിയിൽ താളുകൾ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ ഇൻഫോബോക്സ് പിന്നീട് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിൽനിന്ന് പ്രത്യേകമായി പകർത്തിയാൽ ഒരുപക്ഷേ ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാൻ സാധിച്ചേക്കും.--[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jacob.jose|സംവാദം]]) 06:43, 13 മാർച്ച് 2017 (UTC)
:ഈ അടുത്തായി സൃഷ്ടിച്ച താളിൽ വരുത്തിയ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%8E%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D_%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%86%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B8%E0%B5%BA&amp;type=revision&amp;diff=2501842&amp;oldid=2501834 തിരുത്ത്] ദയവായി ശ്രദ്ധിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jacob.jose|സംവാദം]]) 21:03, 15 മാർച്ച് 2017 (UTC)

== വിക്കിഡാറ്റ  ==

നിറയെ ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന താങ്കൾക്ക് അഭിനന്ദനങ്ങൾ. ഓരോ ലേഖനം ഉണ്ടാക്കിയശേഷവും അവ മറ്റു വിക്കിപീഡിയകളിൽ ഉള്ളവയാണെങ്കിൽ അതിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരെണ്ണവുമായി കണ്ണി ചേർത്താൽ എല്ലാ വിക്കിപീഡിയകളിലെയും ആ ലേഖനവുമായി ഓട്ടോമാറ്റിക് ആയിത്തന്നെ കണ്ണിചേർക്കപ്പെടുന്നു. അതിനുള്ള ഒരു പരിപാടിയാണ് വിക്കിഡാറ്റ. നമ്മൾ ഇതു ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ നാളെ നമ്മൾ ഉണ്ടാക്കിയ ലേഖനം തന്നെ പിന്നെയും ആരെങ്കിലും ഉണ്ടാക്കിപ്പോവും, അനാവശ്യമായ ഇരട്ടിപ്പുകൾ ഉണ്ടാവും. ഈ ഒരു കാര്യവും കൂടി ശ്രദ്ധിച്ചാലേ നമ്മുടെ പ്രവൃത്തിക്ക് പൂർണ്ണമായ ഫലം ലഭിക്കൂ.--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 01:58, 24 മാർച്ച് 2017 (UTC)

== ഇതാ താങ്കൾക്ക് ഒരു കപ്പ് കാപ്പി! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Cup-o-coffee-simple.svg|120px]]
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ഒരു കപ്പു കാപ്പി കുടിച്ചിട്ടാകാം തിരുത്തുകൾ. അക്ഷീണം തുടരട്ടെ. സസ്നേഹം  [[ഉ:Akhilan|അഖിലൻ]] 09:13, 28 മാർച്ച് 2017 (UTC)
|}

== ഇംഗ്ലീഷുമായി കണ്ണി ചേർക്കുന്നത് ==
താങ്കൾ പുതിയതായി മലയാളം വിക്കിക്ക് വളരെയധികം ലേഖനങ്ങൾ നൽകുന്നത് വളരെയധികം പ്രശംസനീയമാണ്. എന്നാൽ താങ്കൾ നിർമിക്കുന്ന actors, singers എന്നിവരുടെ താളുകളിൽ അവരഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ പാടിയ ഗാനങ്ങൾ ആൽബങ്ങൾ എന്നിവ ഇംഗ്ലീഷിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ലേഖനങ്ങളുമായി കണ്ണിചേർത്തിരിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ചു.ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്. പ്രസ്തുത കണ്ണിയിൽ ലേഖനങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിൽ അത് ചുവപ്പ് നിറത്തിൽ മലയാളത്തിലാണ് കാണപ്പെടേണ്ടത്. ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ മറ്റു ഉപയോക്താതാക്കൾക്ക് പ്രസ്തുത ലേഖനം മലയാളത്തിൽ ഇല്ലെങ്കിൽ കൊണ്ടുവരാൻ സാധിക്കും. ദയവായി ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

[[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 03:49, 31 മാർച്ച് 2017 (UTC)
==ലേഖനപരിഭാഷ==
കുറഞ്ഞനാളുകൾകൊണ്ട് ഒരുപാടു ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയ, വനിതാ തിരുത്തൽ യത്നം സജീവമാക്കിയ താങ്കൾക്ക് അഭിനന്ദനങ്ങൾ. ലേഖനങ്ങളിലെ ഉള്ളടക്കങ്ങൾ നന്നാകുന്നുണ്ട്. ലേഖനങ്ങളുടെ അന്തർഭാഷാകണ്ണികൾ കേന്ദ്രീകൃത വിവര ശേഖരത്തിലെ ഒരിനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും, ലേഖനത്തിന്റെ പ്രധാനവിഷയം (തലക്കെട്ട്)ലേഖനത്തിൽ ആദ്യമുപയോഗിക്കുമ്പോൾ അതു കട്ടികൂട്ടി എഴുതിയാൽ വായനക്കാർക്ക് എളുപ്പമാകും .  ലേഖനങ്ങളിലെ വാക്കുകൾ കണ്ണികൾ ചേർക്കുമ്പോൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയലേക്ക് തന്നെ ചേർക്കുക, മലയാളം വിക്കീപീഡിയയിൽ വാക്കുകൾക്കുള്ള താളുകൾ നിലവിലില്ലെങ്കിൽ അതിനു തുല്ല്യമായ ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കുപയോഗിച്ച് നിലവിലില്ലാത്ത ലേഖനവുനായി കണ്ണിചേർക്കുക, ഭാവിയിൽ ആ വാക്കുകൾക്ക് ലേഖനങ്ങളുണ്ടാകുമ്പോൾ കണ്ണികൾ സ്വാഭാവികമായും രൂപപ്പെട്ടോളും. ഇത്രയും കാര്യങ്ങൾ കൂടി ശ്രദ്ധിച്ചാൽ താങ്കളെഴുതുന്ന ലേഖനങ്ങൾ കൂടുതൽ ഭംഗിയാകും. ലേഖനങ്ങൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്താൻ [[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] എന്ന ടൂൾ ഉപയോഗിക്കാനാകും. കൂടുതൽ ഈ വീഡിയോവിൽ ഉണ്ട്. https://www.youtube.com/watch?v=ajYVE9LA12c
--[[ഉപയോക്താവ്:Jameela P.|Jameela P.]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jameela P.|സംവാദം]]) 07:15, 1 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
::ശ്രീ. മാളികവീട് സംവാദം താൾ ഇതുവരെ നോക്കിയിട്ടുണ്ടോ എന്നുതന്നെ സംശയമാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 16:20, 23 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)

== അന്താരാഷ്ട പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017 ==

പ്രിയ സുഹൃത്തെ,

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017|അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017]] എന്ന പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്ത് പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ അതിയായ നന്ദി അറിയിക്കട്ടെ. എന്നിരുന്നാലും പ്രസ്തുത പദ്ധതി പ്രകാരം നിർമ്മിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത|പൊതുവായ ശ്രദ്ധേയതാ നയമോ]] [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത/ഗ്രന്ഥങ്ങൾ|ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്കുള്ള ശ്രദ്ധേയതാ നയമോ]] പാലിക്കാത്തതിനാൽ നീക്കം ചെയ്യാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ളതായി കാണുന്നു. ആയതിനാൽ താങ്കൾ ഇതുവരെ നിർമ്മിച്ച താളുകളിൽ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡം പാലിക്കുന്ന വിധത്തിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടില്ല എങ്കിൽ അവ ചേർക്കണമെന്നും ഇനി തുടങ്ങാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന താളുകൾ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡം പാലിക്കുന്നവ മാത്രമായും തുടങ്ങണമെന്നും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. മാത്രവുമല്ല, ഇപ്പോഴത്തെ നയങ്ങൾക്ക് ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള മാറ്റം ആവശ്യമാണെന്ന് തോന്നുന്നു എങ്കിൽ പഞ്ചായത്തിലെ [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|നയരൂപീകരണതാളിൽ]] പ്രസ്തുത വിഷയത്തെപറ്റി ചർച്ച തുടങ്ങാവുന്നതാണ്. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡീയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. സസ്നേഹം, --[[ഉപയോക്താവ്:Sugeesh|സുഗീഷ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sugeesh|സംവാദം]]) 03:55, 25 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)

തത്സമയം സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് ടൂൾ പ്രവർത്തിക്കാത്ത കാര്യം ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അതിനുകാരണം. wmflabs ലെ ഡാറ്റാബേസിലോട്ട് മലയാളം വിക്കിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ അപ്ഡേറ്റാവാത്തതാണ്. ബന്ധപ്പെട്ടവരെ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട് ഉടനെ ശരിയാകുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 06:17, 28 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
==ഒപ്പ്==
ലേഖനത്തിന്റെയും ഉപയോക്താവിന്റെയും സം‌വാദം താളുകളിൽ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, എഡിറ്റ് താളിന്റെ മുകളിൽ കാണുന്ന ഒപ്പ് ടൂൾബാറിലെ ([[File:Vector toolbar with signature button.png|125px]]) എന്ന ചിഹ്നത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്തോ, നാലു ടിൽഡെ &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; ചിഹ്നം ഉപയോഗിച്ചോ താങ്കളുടെ '''ഒപ്പ് അടയാളപ്പെടുത്തുക.''' എന്നാൽ '''ലേഖനങ്ങൾക്കകത്ത് ഇത്തരത്തിൽ ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാനും''' ശ്രദ്ധിക്കുക. കൂടുതൽ അറിവിന് ഔദ്യോഗിക മാർഗ്ഗരേഖയായ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒപ്പ്]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കുക. ആശംസകളോടെ 
-- [[ഉപയോക്താവ്:Arjunkmohan|Arjunkmohan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arjunkmohan|സംവാദം]]) 14:16, 8 മേയ് 2017 (UTC)

== [[m:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]] book prize ==
Hello! Thank you for your contributions about the Swedish World Heritage! You are now eligeble for a book prize. Please send an address where you want it shipped to jan.ainali{{@}}raa.se. If you prefer to not provide an address, the book is also [http://samla.raa.se/xmlui/bitstream/handle/raa/7545/Rapp%202014_37.pdf available for download here] (pdf, 5 MB). Best regards, [[ഉപയോക്താവ്:Ainali|Ainali]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ainali|സംവാദം]]) 12:47, 30 മേയ് 2017 (UTC)

== nowiki ==

[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AE%E0%B4%A7%E0%B5%81%E0%B4%B0%E0%B4%A8%E0%B5%8A%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B0%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8A%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E2%80%8C&amp;type=revision&amp;diff=2545552&amp;oldid=2545549 ഇങ്ങനെ] nowiki നൽകേണ്ടതില്ല. ചേർത്തെഴുതിയാൽ മതി.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 14:19, 31 മേയ് 2017 (UTC)
:[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AE%E0%B4%B9%E0%B5%88%E0%B5%BD_%E0%B4%AE%E0%B5%8C%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%BB%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B6%E0%B5%80%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%82&amp;type=revision&amp;diff=2546145&amp;oldid=2546143 ഇതിലെ] nowiki കോഡ് തനിയെ വരുന്നതാണോ? ( [[ചിമ്പാൻസി]]&lt;nowiki/ &gt;കൾക്കായുള്ള )--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 14:59, 1 ജൂൺ 2017 (UTC)
::താങ്കൾ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇതിനൊരു മറുപടി പോലും നൽകാൻ മടിക്കുന്നത്?--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 06:08, 11 ജൂൺ 2017 (UTC)

മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച വിഷയം എവിടെ നിന്നു പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു എന്നു നിശ്ചയമില്ല. അതു തനിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതാവാം.
സ്നേഹപൂർവ്വം,
--malikaveedu 06:54, 11 ജൂൺ 2017 (UTC)
::: :)--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 08:12, 11 ജൂൺ 2017 (UTC)

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അശ്രാന്ത പരിശ്രമീ താരകം.'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:991joseph|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Karumbi&quot;&gt;ജോ&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;&lt;font face=&quot;Karumbi&quot;&gt;സഫ്&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;]] 07:21, 4 ജൂൺ 2017 (UTC)
|}

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അദ്ധ്വാന താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | സ്നേഹത്തോടെ [[ഉപയോക്താവ്:Satheesan.vn|&amp;#32;സതീശൻ.വിഎൻ ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Satheesan.vn|സംവാദം]]) 07:54, 1 ജൂലൈ 2017 (UTC)
|}

== Help for Malay typing ==

Hello!

I am attempting to typing text from Wikipedia logo (you can see below) and up until now I have: വിക്കിപീഡിയ - സ്വതസ൪ ച്ചവിജ്ഞാനകോശം.

There is some letters missing and wrong, can You fix it for me? Thanks!!!

[[പ്രമാണം:Wikipedia-logo-v2-ml.svg|ലഘുചിത്രം|left]]

--[[ഉപയോക്താവ്:Marcello Gianola|Marcello Gianola]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Marcello Gianola|സംവാദം]]) 13:54, 11 ജൂലൈ 2017 (UTC)
{{clear}}

==വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻമാസം 2017 ==
ആശംസകൾ. താങ്കൾ ഇത്തവണയും നിരവധി ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്യുമെന്ന് പ്രത്യാശിക്കട്ടെ. [[ഉപയോക്താവ്:Shagil Kannur|Shagil Kannur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shagil Kannur|സംവാദം]]) 06:20, 1 നവംബർ 2017 (UTC)

== What's Next (WAM) ==

Congratulations! The Wikipedia Asian Month is has ended and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next?
;Here are some number I would like to share with you 
:Total submitted: 7429 articles; 694 users

; Here are what will come after the end of WAM
* Make sure you judge all articles before December 12th, and participants who can improve their contribution (not submit) before December 10th. 
* Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month/Status|'''this page''']] after December 12th
* There will be three round of address collection scheduled: December 15th, December 20th, and December 25th. 
*  Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) [[:m:Wikipedia Asian Month/2017 Ambassadors|'''on this page''']], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
* There will be a progress page for the postcards.

&lt;small&gt;If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].&lt;/small&gt;

'''Best Wishes''',&lt;br /&gt;
Sailesh Patnaik using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:37, 5 ഡിസംബർ 2017 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=17513917 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വർഗ്ഗം ചേർക്കൽ ==

ലേഖനങ്ങളിൽ [[വിക്കിപീഡിയ:വർഗ്ഗം|വർഗ്ഗങ്ങൾ]] ചേർക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ... ആശംസകൾ- [[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 07:15, 26 ഡിസംബർ 2017 (UTC)

Noted...malikaveedu 08:51, 26 ഡിസംബർ 2017 (UTC)

== WAM Address Collection ==

Congratulations! You have more than 4 accepted articles in Wikipedia Asian Month! Please submit your postal mailing address via '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdvj_9tlmfum9MkRx3ty1sJPZGXHBtTghJXXXiOVs-O_oaUbw/viewform?usp=sf_link Google form]''' or email me about that on erick@asianmonth.wiki before the end of Janauary, 2018. The Wikimedia Asian Month team only has access to this form, and we will only share your address with local affiliates to send postcards. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. Please contact your local organizers if you have any question. We apologize for the delay in sending this form to you, this year we will make sure that you will receive your postcard from WAM. If you've not received a postcard from last year's WAM, Please let us know. All ambassadors will receive an electronic certificate from the team. Be sure to fill out your email if you are enlisted [[:m:Wikipedia_Asian_Month/2017_Ambassadors|Ambassadors list]].

Best, [[:m:User:fantasticfears|Erick Guan]] ([[m:User talk:fantasticfears|talk]])
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Fantasticfears/mass/WAM_2017&amp;oldid=17583922 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Fantasticfears@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Help for edit links ==
I wrote an article about  'gas lighting' yesterday. Could you please help me to link the article to 'Gas lighting'?
--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 14:24, 5 ജനുവരി 2018 (UTC)

It is already done by somebody. malikaveedu 14:36, 5 ജനുവരി 2018 (UTC)

It is linked to the 'blau gas'. But I want the article linked with 'Gas lighting' (redirected page of [[gas light]]) article.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 14:49, 5 ജനുവരി 2018 (UTC)

I think it is OK now..
malikaveedu 14:57, 5 ജനുവരി 2018 (UTC)

Thankyou--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 15:05, 5 ജനുവരി 2018 (UTC)

== WAM Address Collection - 1st reminder ==

Hi there. This is a reminder to fill the address collection. Sorry for the inconvenience if you did submit the form before. If you still wish to receive the postcard from Wikipedia Asian Month, please submit your postal mailing address via '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdvj_9tlmfum9MkRx3ty1sJPZGXHBtTghJXXXiOVs-O_oaUbw/viewform this Google form]'''. This form is only accessed by WAM international team. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. If you have problems in accessing the google form, you can use [[:m:Special:EmailUser/Saileshpat|Email This User]] to send your address to my Email.

If you do not wish to share your personal information and do not want to receive the postcard, please let us know at [[:m:Talk:Wikipedia_Asian_Month_2017|WAM talk page]] so I will not keep sending reminders to you. Best, [[:m:User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Fantasticfears/mass/WAM_2017&amp;oldid=17583922 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Confusion in the previous message- WAM ==

Hello again, I believe the earlier message has created some confusion. If you have already submitted the details in the Google form, '''it has been accepted''', you don't need to submit it again. The earlier reminder is for those who haven't yet submitted their Google form or if they any alternate way to provide their address. I apologize for creating the confusion. Thanks-[[:m:User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Fantasticfears/mass/WAM_2017&amp;oldid=17583922 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Help ==
Is it possible to delete my article page ''Palo alto, California'' (പാലോ ആൾട്ടോ,കാലിഫോർണിയ)? 
Could you please help me to delete my article page?--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 12:31, 10 ജനുവരി 2018 (UTC)

please expand the article &quot;Palos Verdes Estates&quot; in place of &quot;Palo Alto&quot;

== New article ==

പ്രിയ Malikaveedu! മലയാളത്തിലെ അഭിനയത്തിലും ഗായകനായ [[പുനീത് രാജ്കുമാർ]] ചില മലയാളം സിനിമകളിലും ഡേറ്റ് ചെയ്തിരിക്കുന്ന നിങ്ങളുടെ മലയാളം ഭാഷയിൽ എഴുതാൻ കഴിയുമോ? നിങ്ങൾ ഈ ലേഖനം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ നന്ദിയുള്ളവരായിരിക്കും! നന്ദി (Thank you)! --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/78.37.236.120|78.37.236.120]] 15:36, 22 ജനുവരി 2018 (UTC)

Done !!!

== സ്പാനിഷ് va ja la ba ==

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,

va, ja, la, ba എന്നിവ സ്പാനിഷിൽ യഥാക്രമം ബ, ഹ, യ, വ എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കാറ്. സ്ഥലനാമങ്ങളുടെ ഉച്ചാരണം മലയാളത്തിലേയ്ക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ ദയവായി ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ.. ഗുഗിളിൽ &quot;how to pronounce ...&quot; എന്ന് തിരഞ്ഞാൽ മിക്കവാറും ശരിയായ ഉച്ചാരണം യൂട്യൂബിൽ ഉണ്ടാവാറുണ്ട് - ഉദാ: [https://www.youtube.com/watch?v=e98vvEFI91s] --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jacob.jose|സംവാദം]]) 03:27, 25 ജനുവരി 2018 (UTC)

Noted.. Thanks.

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Special Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''പ്രത്യേക താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |  തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിലെ സജീവ പങ്കാളിത്തത്തിനു   &lt;font style=&quot;font-family: Zapfino, Segoe Script&quot;&gt;[[User:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;&lt;font style=&quot;font-family: Papyrus&quot;&gt;[[User talk:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;brown&quot;&gt;.. സംവദിക്കാൻ&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt; 09:48, 29 ജനുവരി 2018 (UTC)
|}

താരകത്തിനു നന്ദി..malikaveedu 09:52, 29 ജനുവരി 2018 (UTC)

==സംവാദം:ഫെയറി ക്വീൻ എക്സ്പ്രെസ്==

ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ആൽവാറിലേയ്ക്കു ഇതു നിലവിൽ സർവ്വീസ് നടത്തുന്നുണ്ടോ? (&quot;റിവാരി റെയിൽവേ ഹെറിറ്റേജ് മ്യൂസിയത്തിലാണിത് കിടക്കുന്നത്&quot;) എന്നു കണ്ടതിനാലാണ് ഒരു സംശയം.

താങ്കളുടെ സംശയത്തിന് മതിയായ മറുപടി എനിയ്ക്ക് തരാൻ കഴിയുമോ എന്നറിയില്ല. ''The Tndian Express'' എന്ന ന്യൂസ്പേപ്പർ കട്ടിംഗ് ആണ് താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നത് അത്രയും അറിവ് മാത്രമേ എനിയ്ക്കുള്ളൂ.

'' In a major boost to tourism sector, the Indian Railways has announced to commence a team hauled tourist train ‘Steam Express’ between Delhi Cantonment and Haryana’s Rewari city on every second Saturday of the month. The operation will begin from October 14 and will continue till April, 2018. It has the capacity of 60 passengers.''

Thanks &amp; regards
--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 05:58, 31 ജനുവരി 2018 (UTC)

പ്രിയ Malikaveedu! സാക്രമെൻറോ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം എന്ന ലേഖനം ഞാനെഴുതിയ ലിസ്റ്റിലാണ് കിടക്കുന്നത്. തലക്കെട്ട് മാറിയതിലൂടെ സംഭവിച്ചതാണ്. അതിൽ എന്തെങ്കിലും അപാകത ഉണ്ടോ? 2017 -ലെ ആയിരം വിക്കി ദീപങ്ങൾ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഇത്രയും അധികം ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട താങ്കൾക്ക് എന്റെ അഭിനന്ദനങ്ങൾ.
--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 07:23, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

No need to changed anything.malikaveedu 08:25, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

== ഒപ്പ് ==

ലേഖനത്തിന്റെയും ഉപയോക്താവിന്റെയും സം‌വാദം താളുകളിൽ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, എഡിറ്റ് താളിന്റെ മുകളിൽ കാണുന്ന ഒപ്പ് ടൂൾബാറിലെ ([[File:Vector toolbar with signature button.png|125px]]) എന്ന ചിഹ്നത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്തോ, നാലു ടിൽഡെ &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; ചിഹ്നം ഉപയോഗിച്ചോ താങ്കളുടെ '''ഒപ്പ് അടയാളപ്പെടുത്തുക.''' എന്നാൽ '''ലേഖനങ്ങൾക്കകത്ത് ഇത്തരത്തിൽ ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാനും''' ശ്രദ്ധിക്കുക. കൂടുതൽ അറിവിന് ഔദ്യോഗിക മാർഗ്ഗരേഖയായ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒപ്പ്]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കുക. കൂടാതെ ഒപ്പിൽ താങ്കളുടെ ഉപയോക്തൃതാളിലേക്കും സംവാദം താളിലേക്കുമുള്ള കണ്ണി ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ടത് വിക്കിപീഡിയുയടെ കീഴ്‍വഴക്കങ്ങളിലൊന്നാണ്. ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. ആശംസകളോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 15:16, 3 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

ഡിയർ സുനിൽജീ,
ഒപ്പു വയ്ക്കാറുണ്ടെന്നാണ് ഓർമ്മ. ഞാൻ ഒന്നു നോക്കട്ടെ എന്തെങ്കിലും സാങ്കേതിക പ്രശ്നം ഉണ്ടോയെന്ന്. എന്തായാലും ഓർമ്മിപ്പിച്ചതിനു നന്ദി.

[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]]([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) malikaveedu 15:20, 3 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
:ഇപ്പോൾ ശരിയായല്ലോ... എവിടെയോ കണ്ടതിൽ ഉപയോക്തൃനാമം നീലയായിരുന്നില്ല. അതു സൂചിപ്പിച്ചതാണ്. ഇപ്പോൾ ശരിയാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 15:30, 3 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

ശരിയാണ്. പല സ്ഥലങ്ങളിലും ശരിയായ രീതിയിലല്ല (നീലനിറം) ചെയ്തിരുന്നത്. ശ്രദ്ധക്കുറവോ അല്ലെങ്കിൽ പ്രാധാന്യം കൊടക്കാത്തതോ ആയിരുന്നിരിക്കാം. എന്തായാലും താങ്കളുടെ സൂക്ഷ്മ ദൃഷ്ടികൾ എല്ലാ മേഖലയിലും പതിയുന്നതു ശ്ലാഘനീയം തന്നെ.

സ്നേഹപൂർവ്വം.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]]([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) malikaveedu 16:02, 3 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

:{{പുഞ്ചിരി}} ചെറിയ സ്ക്രീനുള്ള മൊബൈലാണുപയോഗിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇക്കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുവാൻ കഴിയുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 02:05, 4 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
==ശരിയല്ലാത്ത കണ്ട്രോൾ അക്ഷരപ്പിശകുകൾ==
പ്രിയപ്പെട്ട [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]], താങ്കൾ സൃഷ്ടിച്ച താഴെപ്പറയുന്ന താളുകളുടെ തലക്കെട്ടുകളിലും കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന ടെക്സ്റ്റിലും സീറോ വിഡ്ത്ത് ജോയ്‌നർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ ക്യാരക്ടർ ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ടു്. ചില്ലുകളും ചന്ദ്രക്കലയും ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴാണു് ഇതു വരുന്നതു്. ഇതുമൂലം നേരിട്ടു സ്ക്രീനിൽ വായിച്ചുകാണുമ്പോൾ കുഴപ്പമൊന്നും തോന്നുകയില്ലെങ്കിലും, മീഡിയവിക്കി ഡാറ്റാബേസിൽ പ്രശ്നം വരുന്നുണ്ടു്. 

 [[ഡ്‍ജുർഡ്‍ജുറ ദേശീയോദ്യാനം]] [[മ്‍കോമാസി ദേശീയോദ്യാനം]] [[ട്‍സിങ്കി ഡി ബെമാരഹ സ്ട്രിക്റ്റ് നേച്ചർ റിസർവ്വ്]] [[യ്‍റെക്ക]] [[ഉഡ്‍സുങ്വ മൌണ്ടൻസ് ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഇസ്‍ചിഗ്വാലാസ്റ്റോ പ്രവിശ്യാ പാർക്ക്]] [[എഡ്‍ന ഫെർബർ]] [[എഡ്‍ഗാർ ഫോവ്‍സെറ്റ്]] [[ലവ്‍ലോക്ക്]] [[ഇസ്‍ഫാനാ]] [[അഷ്‍റഫ് ഖാനി]] [[ആങ്‍സോ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഇസ്‍ലാസ് ഡി സാന്താ ഫെ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഹെൻ‍റി പിറ്റിയർ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഉജ്‍സൈ വാർട്ടി ദേശീയോദ്യാനം]] [[പഡ്‍ജെലൻറ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഓവ്‍റെ ഡിവിഡാൽ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഓവ്‍റെ അനാർജോക്ക ദേശീയോദ്യാനം]] [[എസ്‍കാലൻ]] [[ഷഹ്‍ദാഗ് ദേശീയോദ്യാനം]] [[മെഹ്‍മെദ് പാസാ സൊകോലോവിക് ബ്രിഡ്‍ജ്]] [[ബെത്‍ലഹേം (പെൻസിൽവാനിയ)]] [[മിഗ്‍നോൺ ജി. എബെർഹാർട്ട്]] [[കിങ്‍സ്‍ലി അമിസ്]] [[രാജ്‍കുമാരി ദുബേയ്]] [[വെസ്‍ന പരുൺ]] [[റോസ്‍മേരി ഡോബ്‍സൺ‌]] [[ഹർഷ്‍ദീപ് കൌർ]] [[ഹെയ്‍ലി മിൽസ്]] [[രംഗ്‍പൂർ പട്ടണം]] [[മെയ്‍വുഡ്]] [[റോസ്‍വില്ലെ]] [[വുഡ്‍ലെയ്ക്ക്]] [[വുഡ്‍ലാൻറ്]] [[വുഡ്‍സൈഡ്]] [[ഗോയ്‍ഗൾ തടാകം]] [[ലാങ്‍ടാങ് ദേശീയോദ്യാനം]] [[വാസ്‍ഗമുവ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഖോവ്‍സോൾ നുർ തടാകം]] [[ഫോബ്‍ജിഖ വാലി]] [[ലാഹ്‍ക്കോ ദേശീയോദ്യാനം]] [[സെയ്‍ലാൻറ് ദേശീയോദ്യാനം]] [[ലെയ്‍വോൺമാക്കി ദേശീയോദ്യാനം]] [[ടെയ്‍ജോ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ബോത്‍നിയൻ ബേ ദേശീയോദ്യാനം]] [[വാഷ്‍പൂൾ ദേശീയോദ്യാനം]] [[റോഡ്‍ന ദേശീയോദ്യാനം]] [[കിസ്‍കുൻസാഗ് ദേശീയോദ്യാനം]] [[ബീബ്‍ർസ ദേശീയോദ്യാനം]] [[മോയ്‍സാലെൻ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ലാങ്‍സുവ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഗോയ്‍ഗൾ ദേശീയോദ്യാനം]] [[കാൽഡ്‍വെൽ പാരിഷ്]] [[ഹീൽഡ്‍സ്ബർഗ്ഗ്]] [[വിൻഡ്‍സർ]] [[ബാൾഡ്‍വിൻ പാർക്ക്]] [[നോർഡ്‍വെസ്റ്റ്-സ്പിറ്റ്‍സ്ബർഗ്ഗൻ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ആഗ്ഗ്‍ടെലെക് ദേശീയോദ്യാനം]] [[ലോംസ്‍ഡാൽ-വിസ്റ്റെൻ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ബെലെസ്‍മ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ബ്രാഡ്‍ബറി]] [[ഹുവാസ്‍കറാൻ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഡോറിസ്‍, കാലിഫോർണിയ]] [[യെറിങ്‍ടൺ]] [[മോഡെസ്‍റ്റോ]] [[വീറ്റ്‍ലാൻറ്]] [[ഫ്രെസ്‍നൊ]] [[യൗണ്ട്‍വില്ലെ]] [[ബിഗ്ഗ്‍സ്]] [[ക്ലാഡ്‍നോ]] [[സെങ്ങ്‍കാങ്ങ്]] [[വാൽക്ക‍ുമൂസ ദേശീയോദ്യാനം]] [[പാറ്റ്‍വിൻസ്വോ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഈസ്റ്റ്‍വെയിൽ]] [[ബ്രെൻറ്‍വുഡ്]] [[ഡെ മാസ്‍ഡൂയിനെൻ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ബോർഗെഫ്‍ജെൽ ദേശീയോദ്യാനം]] [[റോണ്ടെയ്‍ൻ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ഗ്രെയ്സ്‍ മെറ്റാലിയസ്]] [[മരിയ എഡ്‍ജ്‍വർത്ത്]] [[ദ ട്രെസ്‍പാസർ]] [[റിത ഹെയ്‍വർത്ത്]] [[സാറ ടീസ്‍ഡെയിൽ]] [[കുല കാങ്‍ഗ്രി]] [[വെസ്റ്റ്‍ലേക്ക് വില്ലേജ്]] [[ക്യാമ്പ്‍ബെൽ]] [[സെയിറ്റ്‍സെമിനൻ ദേശീയോദ്യാനം]] [[ജെസീ റെഡ്‍മോൺ ഫൌസെറ്റ്]] [[മേരി ടെയ്‍ലർ മൂർ]] [[നേഹാ രാജ്‍പാൽ]] [[ലൂസി ഹെയ്‍സ്]] [[അന്ന റൂസ്‍വെൽറ്റ് ഹാൾസ്റ്റെഡ്]] [[നാൻസി അജ്‍റാം]] [[നാൻ, തായ്‍ലാൻറ്]] [[സണ്ണിവെയ്‍ൽ (കാലിഫോർണിയ)]] [[ബേക്കേർസ്‍ഫീൽഡ്]] [[ബ്ലാ ജംഗ്‍ഫ്രൺ]] [[സാൾട്ട്ഫ്‍ജെല്ലെറ്റ്-സ്വാർട്ടിസെൻ ദേശീയോദ്യാനം]] [[മാപുങ്കുബ്‍വേ ദേശീയോദ്യാനം]] [[തോമസ് ബെയ്‍ലി ആൽഡ്രിച്ച്]] [[അമേലീ റൈവ്‍സ് ട്രൌബെറ്റ്സ്കോയ്]] [[എഡിത് റൂസ്‍വെൽറ്റ്]] [[ബൊഗാക്കെയ്‍ൻ തടാകം]] [[ഷാഹ്രിസാബ്‍സ്]] [[ടിറ്റിവാങ്‍സ മലനിരകൾ]] [[എസ്തർ ഫോർബ്‍സ്]] [[ലയണൽ ഡേവിഡ്‍സൺ]] [[ബെറ്റി മിഡ്‍ലർ]] [[മേരി മെയ്പ്‍സ് ഡോഡ്ജ്]] [[നെല്ലീ ടെയ്‍ലോ റോസ്]] [[മരിയ കൊണോപ്‍നിക്ക]] [[ജെയിൻ ഹാർഡ്‍ലി ബെർക്കിലി]] [[അൽ ഖ്വാമിഷ്‍ലി]] [[പുനീത് രാജ്‍കുമാർ]] [[അൻറാസിബെ-മൻ‍റ്റാഡിയ ദേശീയോദ്യാനം]] [[അഡ കേംബ്രിഡ്‍ജ്]] [[സാന്ദ്ര സിസ്‍നെറോസ്]] [[ലെക്സി അനിസ്‍വർത്ത്]] [[മരിലിൻ ക്വയ്‍ലെ]] [[സോർ-സ്പിറ്റ്‍സ്ബർഗെൻ ദേശീയോദ്യാനം]] [[കൌഹാനെവ-പൊഹ്‍ജാങ്കാൻഗാസ് ദേശീയോദ്യാനം]] [[റോബർട്ട് ലുഡ്‍ലം]] [[മാർട്ടിൻ വുഡ്‍ഹൌസ്]] [[അബാബ്കോ (ചോപ്‍ടാങ്ക്) വർഗ്ഗം]] [[ഫ്രാൻസിസ് ഹോപ്‍കിൻസൺ സ്മിത്ത്]] [[അഡ എല്ലെൻ ബെയ്‍ലി]] [[ബ്രയാൻ ജാക്വസ്‍]] [[കാസ്റ്റ് എവേയ്‍സ് ഓഫ് ദ ഫ്ലൈയിംഗ് ഡച്ച് മാൻ]] [[എലിസബത്ത് ഗാസ്‍ക്കൽ]] [[ഹാരിയറ്റ് ലെയ്‍ൻ]] [[മാർഗരറ്റ് ടെയ്‍ലർ]] [[സിട്രസ് ഹൈറ്റ്‍സ്]] [[ലാ ഹബ്രാ ഹൈറ്റ്‍സ്]] [[ചപ്പാഡ ഡോസ് വെയ്‍ഡെയ്‍റോസ് ദേശീയോദ്യാനം]] [[പ്രിസില്ല പ്രെസ്‍ലി]] [[എലിസബത്ത് ഫ്രോസ്‍ലിൻഡ്]] [[ഹെലെൻ ഹെറോൺ ടാഫ്‍റ്റ്]] [[ഡി സൂം-കാംതൌറ്റ്‍സേ ഹെയ്‍ഡേ]] [[ബഫല്ലോ സ്പ്രിംഗ്‍സ് ദേശീയ റിസർവ്വ്]] [[ദ ഫ്ലോട്ടിംഗ് അഡ്‍മിറൽ]] [[റോബർട്ട് ഒലെൻ ബട്‍ലർ]] [[മേരി ലൂയിസ മോളെസ്‍വർത്ത്]] [[മാബെൽ ഫുള്ളർ ബ്ലോഡ്‍ഗറ്റ്]] [[ചാൾസ് ഡബ്ല്യൂ. ചെസ്‍നട്ട്]] [[ഗോൾഡൻ ഗേറ്റ് ഹൈലാൻഡ്‍സ് ദേശീയോദ്യാനം]] [[ലാ കാനഡാ ഫ്ലിൻട്രിഡ്‍ജ്]] [[ലുക്രീഷ്യ മരിയ ഡേവിഡ്‍സൺ]] [[ഹാരി സ്റ്റിൽവെൽ എഡ്വാർഡ്‍സ്]] [[ഡെസർട്ട് ഹോട്ട് സ്പ്രിങ്‍സ്]]

താങ്കൾ ടൈപ്പ് ചെയ്യുന്ന ഇൻപുട്ട് മെത്തേഡിന്റെയോ പകരണത്തിന്റെയോ പ്രശ്നമാവാം ഇതു്. എന്തെങ്കിലും വഴിയുണ്ടെങ്കിൽ ഇതൊഴിവാക്കാൻ ശ്രമിക്കണം എന്നഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. സസ്നേഹം  [[user:viswaprabha|&lt;span  face=&quot;Chilanka&quot; color=&quot;green&quot; size=&quot;2&quot;&gt; വിശ്വപ്രഭ&lt;/span&gt;&lt;span color=&quot;blue&quot; face=&quot;Vivaldi&quot;&gt;'''Viswa'''&lt;/span&gt;&lt;span color=&quot;red&quot; face=&quot;Vivaldi&quot;&gt;'''Prabha'''&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;&lt;span color=&quot;purple&quot; size=&quot;1&quot;&gt;[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Viswaprabha|സംവാദം]]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 21:22, 5 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

ഡിയർ വിശ്വേട്ടാ,

ഞാൻ ഇതു ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നില്ല. സമയം പോലെ ഓരോന്നായി നോക്കിയിട്ടു തിരുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ്. ഇനി മുതൽ ഇക്കാര്യം കൂടി ശ്രദ്ധിച്ചു ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ്.
സ്നേഹപൂർവ്വം
--[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 04:57, 6 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
===കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ===
ഇതുവരെ പരിശോധിച്ചതിൽ, താങ്കളുടെ ഏഡിറ്റിങ്ങിൽ രണ്ടു കാര്യം ശ്രദ്ധയിൽ പെടുന്നു:

1. താങ്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ടൈപ്പിങ്ങ് ടൂൾ ഒട്ടുചില്ലുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നവയാണു്. വിക്കിപീഡിയ തിരുത്തുവാൻ ആറ്റോമിൿ ചില്ലുകൾ ഉള്ള ടൈപ്പിങ്ങ് ടൂൾ ഉപയോഗിക്കുമല്ലോ. 

2. പല വാക്കുകളിലും ആവശ്യമില്ലാതെത്തന്നെ Zero Width Joiner, Zero Width Non-Joiner തുടങ്ങിയവ ആവശ്യത്തിനും അല്ലാതെയും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടു്. ഉദാ: മിഗ്നോൺ എന്ന വാക്കിൽ ഗ് കഴിഞ്ഞ് നോ-യ്ക്കുമുമ്പ് ഇത്തരം ക്യാരക്ടറുകൾ ആവശ്യമില്ല. ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ മാത്രം (ഉദാ: ഹെൻറി, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ, സം‌രംഭം,...) അക്ഷരങ്ങൾ കൂടിച്ചേരാതിരിക്കാൻ Zero Width Non-Joiner ഉപയോഗിക്കാം. പക്ഷേ അവിടെപ്പോലും Zero Width Joiner ആണു്  ഉപയോഗിച്ചുകാണുന്നതു്. ഇതു് പ്രശ്നമുണ്ടാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് തലക്കെട്ടുകളിൽ. മലയാളത്തിൽ Zero Width Joiner ഒട്ടും ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുന്നതാണു് നല്ലതും ശരിയും.

ഇനി മുതൽ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. {{പുഞ്ചിരി}} -- [[user:viswaprabha|&lt;span  face=&quot;Chilanka&quot; color=&quot;green&quot; size=&quot;2&quot;&gt; വിശ്വപ്രഭ&lt;/span&gt;&lt;span color=&quot;blue&quot; face=&quot;Vivaldi&quot;&gt;'''Viswa'''&lt;/span&gt;&lt;span color=&quot;red&quot; face=&quot;Vivaldi&quot;&gt;'''Prabha'''&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;&lt;span color=&quot;purple&quot; size=&quot;1&quot;&gt;[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Viswaprabha|സംവാദം]]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 06:24, 11 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

ഡിയർ വിശ്വേട്ടാ,
താങ്കൾ ഉന്നയിച്ച പ്രശ്നങ്ങൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സത്യത്തിൽ പ്രശ്നം എന്താണെന്നു മനസിലായില്ലായിരുന്നു. ഇതു നോക്കിയിട്ട് കഴിവതും ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ്. ശരിയാകുന്നില്ല എങ്കിൽ താങ്കളുടെ സഹായം വേണ്ടി വരുന്നതാണ്. അതിനു ശേഷം അടുത്ത എഡിറ്റിംഗ് തുടരുന്നുള്ളൂ. തെറ്റുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതിനു നന്ദി.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 06:50, 11 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

::ചന്ദ്രക്കലകൾ മാത്രം ആവശ്യമുള്ളിടത്തു് അനാവശ്യമായി ZWJ കീ (ഇൻസ്ക്രിപ്റ്റിൽ ചില്ലുകൾ കൃത്രിമമായി ഒട്ടിച്ചുവെക്കാൻ  ചെയ്യുന്ന കുരുട്ടുവിദ്യയ്ക്കുള്ള കീ ഏതാച്ചാൽ അതു്) കൂടി ഞെക്കുന്നുണ്ടെന്നു തോന്നുന്നു. താങ്കളുടെ ടെക്സ്റ്റിൽ മാത്രമാണു് ഈയിടെ ഈ പ്രശ്നം കാണുന്നതു്. ഇതുമൂലം ചില മീഡിയാവിക്കി  ടൂളുകൾക്കു് ദഹനക്കേടു പിടിക്കുന്നുണ്ടു്.

== കാര്യനിർവ്വാഹകനാകാനുള്ള യോഗ്യത എനിക്ക് ഉണ്ടെന്നു തോന്നുന്നുണ്ടെങ്കിൽ സ്വീകരിക്കുക. ==

കാര്യനിർവ്വാഹകനാകാനുള്ള യോഗ്യത എനിക്ക് ഉണ്ടെന്നു തോന്നുന്നുണ്ടെങ്കിൽ സ്വീകരിക്കുക.
[[ഉപയോക്താവ്:Ramjchandran|Ramjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ramjchandran|സംവാദം]]) 08:55, 10 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

@ [[user:Ramjchandran|Ramjchandran]],
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് താളിൽ ഒപ്പ് വയ്ക്കാൻ മറക്കല്ലേ ! ...--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 11:23, 10 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)


== റോന്തുചുറ്റാൻ സ്വാഗതം ==
[[File:Wikipedia Patroller.png|right|125px|]]
നമസ്കാരം Malikaveedu, താങ്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ റോന്തുചുറ്റാനുള്ള അംഗീകാരം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.  താങ്കളും ഇപ്പോൾ ഒരു റോന്തുചുറ്റൽക്കാരനാണ്! നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങളെ എങ്ങനെ റോന്തുചുറ്റൽ വഴി തടയാം എന്ന്  [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ#പുതിയ താളുകളിൽ റോന്തുചുറ്റൽ എങ്ങനെ ?|പുതിയതാളുകളിൽ എങ്ങനെ റോന്തുചുറ്റാം]] എന്ന താളിൽ നിന്ന് താങ്കൾക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. പുതിയ താളുകളിൽ മാത്രമല്ലാതെ എല്ലാ എഡിറ്റുകൾക്കും റോന്തുചുറ്റൽ സാധ്യമാണെന്നത് മനസിലാക്കുക. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ അപരിചിതരായവരുടെ തിരുത്തലുകൾ പെട്ടെന്ന് കണ്ടെത്താൻ റോന്തുചുറ്റൽ നമ്മളെ സഹായിക്കും. റോന്തുചുറ്റാത്ത താളുകളിലെ എഡിറ്റുകൾ പരിശോധിച്ച് അവ വിലയിരുത്താൻ താങ്കളുടെ സേവനം മലയാളംവിക്കിക്കാവശ്യമുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് എന്തങ്കിലും സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഒരു സന്ദേശം [[വിക്കിപീഡിയ_സംവാദം:റോന്തു_ചുറ്റുന്നവർ|ഇവിടെയൊ]]  എന്റെ സംവാദതാളിലൊ ഉന്നയിക്കാം.[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 00:49, 13 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

== മുൻപ്രാപനം ചെയ്യൽ ==
[[File:Wikipedia Rollback.svg|right|125px]]
നമസ്കാരം Malikaveedu, ഞാൻ താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാനുള്ള  അവകാശങ്ങൾ  [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&amp;type=rights&amp;user=&amp;page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. വിക്കിപീഡിയയിലെ മികച്ച സംഭാവനകളാണ് താങ്കളെ അതിനർഹനാക്കിയത്. ഒരു [[Wikipedia:Edit war|തിരുത്തൽ യുദ്ധത്തിലേക്ക്]] പോകാതെ [[Wikipedia:Assume good faith|ശുഭപ്രതീക്ഷയോടെ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട്]] വിക്കിപീഡിയയിലെ [[Wikipedia:Vandalism|നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക്]] തടയിടാൻ ഈ സൗകര്യം താങ്കൾ ഉപയോഗിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.

മുൻപ്രാപനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയാൻ  [[വിക്കിപീഡിയ:മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. താങ്കൾക്ക് ഈ അവകാശം വേണ്ട എന്നുണ്ടെങ്കിൽ എന്നെ അറിയിക്കുക. ഈ അവകാശം താങ്കളിൽ നിന്ന് നീക്കുന്നതാണ്. ആശംസകൾ നേരുന്നു. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 00:49, 13 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

നന്ദി സുനിൽജീ--[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 03:01, 13 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

== മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട് ==

[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%86%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B5%BC_%E0%B4%85%E0%B4%A3%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E2%80%8C&amp;type=revision&amp;diff=2691523&amp;oldid=2691522 ഇതിൽ] nowiki ഇല്ലാതെ ചേർത്തുതന്നെ &lt;nowiki&gt;[[വൈഗൈ നദി]]യുടെ &lt;/nowiki&gt;എന്നെഴുതിയാൽ മതിയാകും. അപ്പോൾ [[വൈഗൈ നദി]]യുടെ എന്നു മുഴുവനായി നീലനിറത്തിൽ ദൃശ്യമാകും.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 04:40, 13 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

Noted...[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 04:54, 13 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
:[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B1%E0%B5%8B%E0%B4%AC%E0%B4%BF%E0%B5%BB_%E0%B4%9F%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B4%BF&amp;curid=416850&amp;diff=2748038&amp;oldid=2747998 നോക്കുക]--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 13:22, 19 മാർച്ച് 2018 (UTC)


&lt;/nowiki&gt; എവിടെനിന്നു പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു എന്നാണു മനസിലാകാത്തത്!!! കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ്. നന്ദി.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 13:54, 19 മാർച്ച് 2018 (UTC)

==ചമ്പനീർ അണക്കെട്ട്==
ആ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്തു എന്നു തോന്നുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:ബിപിൻ|ബിപിൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ബിപിൻ|സംവാദം]]) 05:04, 13 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

==[[കുണ്ഡലിനി ശക്തി]]==
കുണ്ഡലിനിയിലെ ശക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള സയൻസ് ആണ് ഞാൻ എഴുതികൊണ്ടിരുന്നത്. പിന്നെ അതെങ്ങനെ അശാസ്ത്രീയമാകും. എന്റെതാളിലെ വിവരങ്ങൾ മുഴുവൻ മാറ്റിയിട്ട് ഒരാൾക്ക് സ്വയം ആരോടും ചർച്ചചെയ്യാതെ താൾ തിരിച്ചുവിട്ട നടപടിയോട് യോജിക്കാൻ കഴിയുമോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:28, 14 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

ഈ ശക്തി അശാസ്തീയമെന്ന് ആരു പറഞ്ഞു? താൾ തിരിച്ചു വിടുന്നതിനുമുമ്പ് ചർച്ച നടന്നതായി അറിയില്ല. നടപടിയോടു വിയോജിപ്പുണ്ട്.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 19:03, 14 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

കുണ്ഡലിനിശക്തി എന്ന താളിൽ നിന്നും വിവരങ്ങൾ മാറ്റിയത് അറിയാനായി നോക്കിയപ്പോൾ ഞാൻ കണ്ടത് ഇതാണ്. കുണ്ഡലിനി ശക്തി&quot; എന്ന താളിന്റെ പതിപ്പുകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എടുത്തുനോക്കിയാൽ മതി. 
''അശാസ്ത്രീയത പ്രചരിപ്പിക്കാൻ വിക്കിപ്പീഡിയ ഉപയോഗിക്കരുത്. യോഗയിലേയോ മറ്റേതെങ്കിലും ഐതിഹ്യങ്ങളിലെയോ വിശ്വാസങ്ങളിലെയോ ഭാഗമാണെങ്കിൽ ആ രീതിയിൽ മാത്രം അവതരിപ്പിക്കുക. പുറാത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ സ്വകാര്യ ബ്ലോഗിലേക്കൊന്നുമായാൽ വിശ്വാസ്യയോഗ്യമാവില്ല.''  ഇതാണ് കാരണമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് .--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 00:20, 15 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
:[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]]യുടെ അഭിപ്രായത്തോടും വികാരത്തോടും യോജിക്കുന്നു. തീർച്ചയായും ആ ലേഖനനിർമ്മാണം തുടരുക. അഭിവാദനങ്ങൾ!  [[user:viswaprabha|&lt;span  face=&quot;Chilanka&quot; color=&quot;green&quot; size=&quot;2&quot;&gt; വിശ്വപ്രഭ&lt;/span&gt;&lt;span color=&quot;blue&quot; face=&quot;Vivaldi&quot;&gt;'''Viswa'''&lt;/span&gt;&lt;span color=&quot;red&quot; face=&quot;Vivaldi&quot;&gt;'''Prabha'''&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;&lt;span color=&quot;purple&quot; size=&quot;1&quot;&gt;[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Viswaprabha|സംവാദം]]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 03:37, 15 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)


[[കുണ്ഡലിനിശക്തി]] എന്ന താൾ ലയിപ്പിക്കണമെന്നാണോ അഭിപ്രായം?--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 15:02, 15 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

== സജ്ജീവനി ==
[[സജ്ജീവനി]] യുടെ സംവാദ താൾ ഒന്നു ശ്രദ്ധിക്കുമോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 01:46, 19 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

:@ [[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]], ലേഖനത്തെ [[സഞ്ജീവനി (ഐതീഹ്യം)]] എന്ന പേരിൽ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട്.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 02:33, 19 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

== നന്ദി  ==

നന്ദി അറിയിക്കുന്നു.
രാംജേചന്ദ്രൻ 16:59, 19 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

== ഗൊരുമാര ദേശീയ ഉദ്യാനം ==

sub topic ''ഹിമാലയം'' അതിൽ ആവശ്യമുണ്ടോയെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കുമോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 14:23, 24 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

ഉപശീർഷകം 4 നു താഴെയുള്ള &quot;ഹിമാലയം&quot; യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈ താളിൽ ആവശ്യമില്ലാത്തതാണ് എന്നാണ് എൻറെ പക്ഷം. അതു ഹിമാലയം എന്ന താളിൽ ചേർക്കാമെന്നു തോന്നുന്നു.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 05:45, 25 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

എന്റെ അഭിപ്രായവും ഇതുതന്നെയാണ്. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 05:59, 25 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

== വേദാംഗ ജ്യോതിഷം ==
[[വേദാംഗ ജ്യോതിഷം]] ഒരേ തലക്കെട്ടിൽ രണ്ടുതാളുകളുണ്ട്. രണ്ടും ഒന്നു തന്നെയല്ലേ.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 06:17, 28 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

ആധികാരികമായി പറയാൻ കഴിയില്ല. എങ്കിലും എന്റെ അറിവിൽ 'ലഗധ മുനി'യാൽ രചിക്കപ്പെട്ട വേദാംഗജ്യോതിഷം 60 ശ്ലോകങ്ങളുള്ള വളരെ ചെറിയ ഒരു ഗ്രന്ഥമാണ്--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 07:39, 28 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

== റോന്തുചുറ്റൽ ==

[[ശ്വാനമുഖൻ വവ്വാൽ]] പോലുള്ള ഒറ്റവരിലേഖനങ്ങൾ റോന്തുചുറ്റാതെ വിടുന്നതാണ് നല്ലത്. ഇതുപോലുള്ള ലേഖനങ്ങളെ വിക്കിനിലവാരത്തിലെത്തിക്കാൻ കൂടുതൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകൾ വേണം. റോന്തുചുറ്റിയാൽ പലരും അത്തരം ലേഖനങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാതെ പോകും. ഈ സാഹചര്യങ്ങളിൽ പേജ് റോന്തുചുറ്റാതെ സമീപകാലമാറ്റങ്ങൾ നോക്കി തിരുത്തലുകൾ റോന്തുചുറ്റാവുന്നതാണ്. സമീപകാലമാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നവർക്ക് അതുപകാരമാകും. ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ...ആശംസകൾ--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 10:07, 6 മാർച്ച് 2018 (UTC)

ഭാവിയിൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ്. നന്ദി.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 10:18, 6 മാർച്ച് 2018 (UTC)

== ഇന്ത്യൻ 100 രൂപ നോട്ട് ==

[[ഇന്ത്യയിലെ 100 രൂപയുടെ നോട്ട്]] ഈ താളിനു '''ഇന്ത്യൻ 100 രൂപ നോട്ട്''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഇന്ത്യൻ നൂറ് രൂപ നോട്ട്''' എന്ന നാമമാണ് ഉത്തമം എന്ന് തോന്നുന്നു. അങ്ങനെ അകാൻ സഹായികയാമോ.. ഇന്ത്യൻ എന്ന് രൂപയുടെ മുൻപ് ചേർക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും.. [[രണ്ടായിരം രൂപ നോട്ട്]] , [[അഞ്ഞൂറ് രൂപ നോട്ട്]] , [[ആയിരം രൂപ നോട്ട്]] - [[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 05:24, 10 മാർച്ച് 2018 (UTC)

:[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]], [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]], [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)#ഇന്ത്യൻ_കറൻസി_നോട്ടുകൾ|ഇവിടെ]] ചർച്ച ചെയ്യാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 06:49, 10 മാർച്ച് 2018 (UTC)


== കണ്ണി ശരിയാക്കുക ==

[[അമേരിക്കയിലെ സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറിമാരുടെ പട്ടിക]] ഇംഗ്ലീഷിൽ കണ്ണി ചേർത്തിരിക്കുന്നത് [[United States Secretary of State]] ലാണ്. [[List of Secretaries of State of the United States]] ലേയ്ക്ക് കണ്ണി മാറ്റി കൊടുക്കാമോ.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 19:20, 12 മാർച്ച് 2018 (UTC)

{{ശരി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Sugeesh|സുഗീഷ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sugeesh|സംവാദം]]) 19:30, 12 മാർച്ച് 2018 (UTC)

== For information ==
വനിതകളുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത മറ്റു ടോപിക് (ഈ മാസം സൃഷ്ടിച്ച മറ്റു വിഷയങ്ങൾ) വനിതാദിന തിരുത്തൽയജ്ഞത്തിൽ ചേർക്കാമോ? --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 04:10, 23 മാർച്ച് 2018 (UTC)

വനിതകളുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത് ടോപിക് വനിതായജ്ഞത്തിലേയ്ക്കു ചേർക്കേണ്ടില്ല.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|മാളികവീട്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 06:32, 23 മാർച്ച് 2018 (UTC)

== സംവാദം:എമിലി ഡേവിസൺ ==
ഞാൻ തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇനി തെറ്റുണ്ടെങ്കിൽ തിരുത്തുമല്ലോ.തെറ്റു ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതിനു നന്ദി. ദൈനംദിന ജോലിയുടെ കൂടെ സമയം കണ്ടെത്തുമ്പോൾ  മിക്കവാറും ഉറക്കം തൂങ്ങിപ്പോകാറുണ്ട്. അതിൽപറ്റിയ തെറ്റാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 04:40, 23 മാർച്ച് 2018 (UTC)

== ടോറി വിൽസൺ ==
[[ടോറി വിൽസൺ]] ശരിക്കും മനസ്സിലാകാതെയാണ് എഴുതിയത്. ഒന്നു വായിച്ചുനോക്കി തെറ്റുണ്ടെങ്കിൽ ഒന്നു തിരുത്തുമോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 10:07, 23 മാർച്ച് 2018 (UTC)

[[ടോറി വിൽസൺ]] ൽ ''ref name=slambio'' എന്ന അവലംബം ചുവന്ന അടയാളം കാണിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ മാറ്റിയത്.അത് ശരിയാക്കാൻ സാധിക്കുമോ.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 01:39, 25 മാർച്ച് 2018 (UTC)

പിഴവ് കാണിക്കുന്ന അവലംബം ഞാൻ മാറ്റട്ടെ. ആ ലേഖനം [[ടോറി വിൽസൺ]] പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ അവലംബം ഇടാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 08:01, 26 മാർച്ച് 2018 (UTC) അപ്പോൾ ശരിയാകുമായിരിക്കും. അടുത്തമാസത്തെ എന്റെ ജോലി  വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ലേഖനങ്ങൾ ഫിനിഷ് ചെയ്യുകയെന്നതാണ്. അഭിപ്രായം അറിയിക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 08:01, 26 മാർച്ച് 2018 (UTC)

ശ്രീമതി മീനാക്ഷി, പിഴവു കാണിക്കുന്ന അവലംബം മാറ്റാവുന്നതാണ്. പിന്നീടു യുക്തം പോലെ ഇടാം. ഇതുവരെയുള്ള ജോലികൾ ഒന്നാംതരം തന്നെ. ചെറിയ പിഴവുകൾ സ്വാഭാവികവുമാണ്. അഭിനന്ദനങ്ങൾ.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 08:15, 26 മാർച്ച് 2018 (UTC)


== വാക്യഘടന ==
ഞാൻ എഴുതുന്ന ശൈലിയാണ് എനിയ്ക്കിഷ്ടം. കാരണം ശരി എന്ന് മറ്റുള്ളവർ പറഞ്ഞ് ഞാൻ എഴുതുന്ന ആദ്യത്തെ വരിമാറ്റുമ്പോൾ എനിയ്ക്ക് തോന്നുന്നത് കഥ പറയുകയാണെന്നാണ്. വിജ്ഞാനരീതിയാകുമ്പോൾ ഒരു ഡെഫിനിഫൻ എഴുതുമ്പോലെ ആരംഭിക്കണം.  അതാണ് ഞാൻ ചെയ്യുന്നത്. ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി തന്നെ തുടരാനാണ് ഞാൻ താല്പര്യപ്പെടുന്നത്. അഭിപ്രായം അറിയിക്കുമല്ലോ. 10 -ാം ക്ളാസ്സ് വരെയെ ഞാൻ മലയാളം പഠിച്ചിട്ടുള്ളൂ. ഇപ്പോൾ വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു. കയ്യിൽ വ്യാകരണപുസ്തകങ്ങളില്ല. ഇതൊന്നും ഇല്ലാതെ തന്നെ ഏകദേശം 10 വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് വരെ ഞാൻ മലയാളത്തിൽ കഥകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. മെഡിക്കൽ ഫീൽഡ് ആണ് എന്റേത്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എഴുതി തുടങ്ങിയത് എന്റെ മകളാണ്. എഴുതാൻ ഒരു പേര് അന്വാഷിച്ച് അവൾ എന്നരികിലെത്തിയപ്പോൾ ''മാളികവീട്'' കണ്ടു കൊണ്ട് ഞാൻ തന്നെ അവളുടെ വീട്ടിൽ വിളിക്കുന്ന പേര് നിർദ്ദേശിച്ചു. അവൾക്ക് വിവർത്തനം ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യമായിരുന്നു. [[ഒഥല്ലോ കോട്ട]] എഴുതുമ്പോൾ മൂർ-ന്റെ കഥ എഴുതാൻ അറിയാതെ അവൾ ബുദ്ധിമുട്ടിയപ്പോൾ ഞാൻ സഹായിച്ചു. പക്ഷെ സമരസപ്പെടായ്ക വന്നു. തിരക്ക് കഴിഞ്ഞ് നോക്കിയപ്പോൾ ''മാളിക വീട്'' എഴുതിചേർത്തിരിക്കുന്നത് കണ്ടു. അവിടെനിന്നാണ് ഞാൻ വിക്കിപീഡിയയുമായുള്ള ബന്ധം ആരംഭിക്കുന്നത്. വിക്കിപീഡിയയുടെ യഥാർത്ഥ നിലവാരം മനസ്സിലാക്കിയ അവൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നും നോട്ട്സ് എടുക്കുന്നത് നിർത്തി. ഇത് എന്റെ അനുഭവം. അടുത്തവർഷം എങ്കിലും നിലവിലുള്ള താളുകൾ എല്ലാം വൃത്തിയാക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ അത് വിക്കിപീഡിയയ്ക്കൊരു നേട്ടം തന്നെയായിരിക്കും. ഈ യജ്ഞത്തിൽ ഐക്യത്തോടെ എല്ലാവരും പങ്കാളികളാകണമെന്ന് ഞാൻ വിനയപൂർവ്വം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 22:59, 26 മാർച്ച് 2018 (UTC)

* ശ്രീമതി മീനാക്ഷി, സ്വന്തം ശൈലിയിൽ തുടരുക. അതിന് ഇവിടെ ആരും യാതൊന്നും അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നില്ലല്ലോ. ഒരു വിജ്ഞാനകോശത്തിനു യോജിച്ച നിലവാരത്തിൽ ഭവതിയുടെ ശൈലിയിൽത്തന്നെ തുടരുക എന്നേ പറയുവാനുള്ളൂ. വിക്കി കുടുംബത്തിൻറെ നിർല്ലോഭമായ പിന്തുണ എപ്പോഴും ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. അതൊടൊപ്പം വിക്കിയുടെ നയങ്ങൾ പിന്തുടരാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുക. ശ്രീമതി നിർമ്മിച്ച താളുകളും ഭാവിയിലുള്ള താളുകളും മലയാളം വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാവട്ടെ എന്ന് ആശംസിച്ചുകൊള്ളുന്നു. അതോടൊപ്പം ഭാവിയിൽ നിലവിലുള്ള താളുകൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങളിലും പങ്കാളിയാവുക. ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അനുഭവപ്പെടുന്ന വേളയിൽ നമ്മുടെ കാര്യനിർവ്വാകരോടു സൂചിപ്പിക്കുകയും അവരുടെ സഹായ സഹകരണങ്ങൾ തേടുകയും ചെയ്യുക. എഴുത്തു തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കൂ.....
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 03:10, 27 മാർച്ച് 2018 (UTC)

== സഹകരണം (ജീവപരിണാമം) ==
[[സഹകരണം (ജീവപരിണാമം)]]  ഞാൻ മാറ്റിയെഴുതിയിരുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 10:23, 30 മാർച്ച് 2018 (UTC)


== സംവാദം:പഞ്ചരത്നകൃതികൾ‎ ==
പഞ്ചരത്നകൃതികൾ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 05:29, 1 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)

== ഷാർലറ്റ് റേമഫൽയഗ് ==

[[ഷാർലറ്റ് റേമഫൽയഗ്]] എന്ന താൾ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 19:12, 4 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)

താൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. നമ്മളെക്കൊണ്ടു പറ്റുന്ന കുറച്ചു മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 12:34, 6 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)


പ്രിയ മാളികവീട്, ഒരു താൾ കൂടി മനോഹരമായി എന്ന ചാരിതാർത്ഥ്യമുണ്ട്. ഫലേച്ഛയില്ലാതെ കർമ്മം ചെയ്യുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന കൃപ സമ്മാനമാണ്. ശാശ്വതമായിട്ടുള്ള കൃപ ജ്ഞാനമാണ്. ഈ നിസ്വാർത്ഥമായ കർമ്മത്തിലൂടെ മാളികവീട് എന്ന പേർ ഭദ്രദീപം പോലെ വിക്കിപീഡിയയിൽ എക്കാലവും ജ്വലിക്കട്ടെ.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 15:08, 6 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)


== മരം പെരുഞാറ ==
തലക്കെട്ട് മാറ്റിയതോടെ പ്രശ്നം സോൾവ് ആയില്ലേ. പിന്നെ ലേഖനം മാറ്റേണ്ടതുണ്ടോ. അഭിപ്രായം അറിയിക്കുമല്ലോ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 05:53, 18 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)

ശ്രീമതി മീനാക്ഷി, &quot;മരം പെരുഞാറ&quot; നോക്കിയിട്ടു കാണുന്നില്ലല്ലോ!! തലക്കെട്ടിൻറെ പേരെന്താണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്? 
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 07:27, 19 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)


[[വുഡ് സ്റ്റോക്ക്]] എന്ന് മാറ്റി--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 07:45, 19 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)


== ഡ്രൗണിംഗ് ഗേൾ ==

[[ഡ്രൗണിംഗ് ഗേൾ]] തിരുത്തിത്തരാൻ സാധിക്കുമോ.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 05:05, 20 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)

== ഇതരഭാഷാ കണ്ണികൾ ==

ലേഖനങ്ങളിൽ ഇതരഭാഷാ കണ്ണികൾ ചേർക്കുവാൻ മറക്കുന്നോണ്ടോ എന്നൊരു സംശയം. ആയിരത്തിൽ ഒരുവൻ, ഡേവിഗ് ചേസ് ലേഖനങ്ങളിൽ ഞാൻ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ഇക്കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ..--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 11:47, 26 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)

ഡിയർ സുനിൽജീ,
ഈ ദിവസങ്ങൾ തിരക്കായിരുന്നു, അതുപോലെ ഇനിയുള്ള കുറേ ദിവസങ്ങളിലും കുറേ തിരക്കായിരിക്കും. ശ്രദ്ധക്കുറവിനാലും കുറച്ചു മറവിയുള്ളതിനാലും കണ്ണികൾ ചേർക്കാൻ വിട്ടുപോയി. ഇനി മുതൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ്. വിട്ടുപോയ താളുകളിൽ കണ്ണികൾ ചേർത്തതിൽ നന്ദിയും സന്തോഷവും അറിയിച്ചുകൊള്ളുന്നു. 
സ്നേഹപൂർവ്വം
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 07:48, 29 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)

== Thank you for keeping Wikipedia thriving in India ==

&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:115%;&quot;&gt;I wanted to drop in to express my gratitude for your participation in this important [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNotice|contest to increase articles in Indian languages]]. It’s been a joyful experience for me to see so many of you join this initiative. I’m writing to make it clear why it’s so important for us to succeed.

Almost one out of every five people on the planet lives in India. But there is a huge gap in coverage of Wikipedia articles in important languages across India.

This contest is a chance to show how serious we are about expanding access to knowledge across India, and the world. If we succeed at this, it will open doors for us to ensure that Wikipedia in India stays strong for years to come. I’m grateful for what you’re doing, and urge you to continue translating and writing missing articles. 

&lt;mark&gt;'''Your efforts can change the future of Wikipedia in India.'''&lt;/mark&gt;

You can find a list of articles to work on that are missing from Wikipedia right here:

[[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNoticeTopics|https://meta.wikimedia.org/wiki/Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics]]

Thank you,

— ''Jimmy Wales, Wikipedia Founder'' 18:19, 1 മേയ് 2018 (UTC)&lt;/span&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:RAyyakkannu_(WMF)/lists/Project_Tiger_2018_Contestants&amp;oldid=17987387 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RAyyakkannu (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങളിൽലെ പങ്കാളിത്തം==
മലയാളം വിക്കിയിൽ ഈ ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടു തന്നെ കൂടുതൽ തിരുത്തൽ നടത്തുന്ന ആളെന്ന നിലയിലും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന നിലയിൽ താങ്കളെ ആദ്യം തന്നെ അഭിനന്ദനം അറിയിക്കുന്നു. മലയാളം വിക്കിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ലേഖനങ്ങളുടെ [[വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ|പട്ടികയാണിത്]]. സാധാരണയായി ഓരോ മാസത്തിലും ഇങ്ങനെ ഒരോ ലേഖനങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാറുണ്ട്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഏറ്റവും [[വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം (മാനദണ്ഡങ്ങൾ)|മികച്ച]] താളുകളെയാണ് ഇത്തരത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കുക.അവ പിന്നീട് മലയാളം വിക്കിയുടെ പ്രധാന താളിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. മലയാളം വിക്കിയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ അടങ്ങിയ താളുകളുടെ [https://ml.wikipedia.org/wiki/പ്രത്യേകം:വലിയതാളുകൾ| പട്ടികയാണിത്] ഈ താളുകളിൽ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ അവലംബങ്ങൾ ചിത്രങ്ങൾ എന്നിവ ചേർത്ത് ഈ ലേഖനങ്ങൾ തന്നെയൊ അതല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്കിഷ്ടപ്പെട്ട മറ്റുതാളുകളെയൊ ഈ നിലവാരത്തിലുയർത്താൻ ശ്രമിക്കാവുന്നതാണ്.ഇങ്ങനെ ചെയ്തതിനു ശേഷം [[വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ|ഇവിടെ]]യുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ പിന്തുടരുക. കൂടുതൽ സംശയങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ ചോദിക്കാവുന്നതാണ്. തീർച്ചയായും സമയത്തിനനുസരിച്ച് ചെയ്യും എന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 11:35, 20 മേയ് 2018 (UTC)

== അറ്റസ്‍കാഡെറോ ==

[[പ്രത്യേകം:അന്ത്യസ്ഥാനത്തുള്ള താളുകൾ|കണ്ണികളില്ലാത്ത താളുകൾ]] ശരിയാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ താങ്കൾ [[അറ്റസ്‍കാഡെറോ]] എന്ന താൾ ശൂന്യമാക്കിയതായി കണ്ടു. [[അറ്റസ്കാഡെറോ]] എന്ന തലക്കെട്ടിൽ മറ്റൊരു താളുമുണ്ട്. ആദ്യത്തെ താളിനെ തിരിച്ചുവിടൽ താൾ ആക്കി നിലനിർത്തണമോ? എന്താണ് അഭിപ്രായം?--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 10:53, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)

ഡിയർ സുനിൽജീ, ആദ്യത്തെ താൾ നിലനിറുത്തിക്കൊണ്ട് ശൂന്യമാക്കിയ രണ്ടാമത്തെ താൾ നീക്കം ചെയ്യുമല്ലോ.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 12:17, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)
::{{done}}--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 12:41, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)

[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=വിക്കിപീഡിയ_സംവാദം:ഇന്ത്യൻ_സ്വാതന്ത്ര്യ_സമര_തിരുത്തൽ_യജ്ഞം_2018&amp;diff=2858343&amp;oldid=2858342 താങ്കളുടെ ഈ തിരുത്തിൽ] എന്റെ കുറിപ്പ് നഷ്ടമായത് ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 13:19, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)

ഡിയർ സുനിൽജീ,
താങ്കളുടെ കുറിപ്പു നഷ്ടമായത് എൻറെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടില്ലായിരുന്നു. ദയവായി അതു പുനസ്ഥാപിക്കുക. തെറ്റു സംഭവിച്ചതില് ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊള്ളുന്നു.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 13:24, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)
::ഏയ്.. ഖേദം പ്രകടിപ്പിക്കേണ്ടതായി ഒന്നുമില്ല. {{പുഞ്ചിരി}} കുറിപ്പ് പുനഃസ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.{{കൈ}}--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 14:31, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)

== സംവാദം താൾ ശരിയാക്കി ==

സാധാരണ രീതിയിൽ ഒരാളുടെ സംവാദം താളിലെ ചരിത്രം തിരുത്താൻ പാടില്ലാത്തതാണ്. എന്നാലും ചില കുഴപ്പങ്ങൾ ശ്രദ്ധയിൽപെട്ടപ്പോൾ ചെറുതായി പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട് --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 18:22, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)

== കേരളത്തിസഹായിക്കാമോ,,,, ഞാൻ 2013 മുതൽ വിക്കിപീഡിയ അംഗമാണ്. 1500 ൽ കൂടുതൽ തിരുത്തലുകൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സജീവമായ കാലം കൊണ്ട് 150 ൽപരം ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.  സിസഹായിക്കാമോ,,,, ഞാൻ 2013 മുതൽ വിക്കിപീഡിയ അംഗമാണ്. 1500 ൽ കൂടുതൽ തിരുത്തലുകൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സജീവമായ കാലം കൊണ്ട് 150 ൽപരം ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.  സിസോപ്പ് പദവിക്കായി എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്. (--- വിജിത് ഉഴമലയ്ക്കൽ 08:56, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2019 (UTC) )സോപ്പ് പദവിക്കായി എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്. (--- വിജിത് ഉഴമലയ്ക്കൽ 08:56, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2019 (UTC) )ലെ വെള്ളപ്പൊക്കം (2018)&quot;  ==
സഹായിക്കാമോ,,,, ഞാൻ 2013 മുതൽ വിക്കിപീഡിയ അംഗമാണ്. 1500 ൽ കൂടുതൽ തിരുത്തലുകൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സജീവമായ കാലം കൊണ്ട് 150 ൽപരം ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.  സിസോപ്പ് പദവിക്കായി എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്. (--- വിജിത് ഉഴമലയ്ക്കൽ 08:56, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2019 (UTC) )
കേരളത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം (2018) എന്ന താളിൽ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതിന് നന്ദി. ഇവയുടെ കൂടെ അവലംബങ്ങൾ കൂടെ ചേർക്കാൻ ശ്രമിക്കൂ.കൂടാതെ വിവരങ്ങൾ തീരെയില്ലാത്ത തലക്കെട്ടുകളിലെ വിവരങ്ങൾ അറിയുമെങ്കിൽ അവ കൂടെ ചേർത്താൽ ഈ ലേഖനം നമുക്ക് പ്രധാന താളിലെത്തിക്കുകയും ചെയ്യാം.[[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 15:03, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)
==  [[ഹനാൻ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[ഹനാൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഹനാൻ]]  എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. 
ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ  കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള,  ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ്  നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.
&lt;!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]]  എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines.

Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---&gt; &lt;!-- Template:afd-notice --&gt;.[[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 13:56, 4 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC)
==വെള്ളപ്പൊക്കം==
2 മാസത്തോളം നെറ്റ് പ്രോബ്ലം ആയിരിക്കുകയായിരുന്നു. യാദൃശ്ചികാമായിരുന്നു വെള്ളപ്പൊക്കം.വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽപ്പെട്ടുപോയി. വീട് ഒലിച്ചില്ല. നഷ്ടമൊന്നുമുണ്ടായില്ല. പക്ഷെ, ഒറ്റപ്പെട്ടു. ബുദ്ധിമുട്ടി. കറന്റ് ഇല്ലായിരുന്നു. ഫോണും. പമ്പാനദി അടുത്തുകൂടിയാണൊഴുകുന്നത്. വീടിനടുത്തുവരെ വെള്ളം കയറി. ഉയരത്തിലായതിനാൽ. അടുത്തുള്ള പലർക്കും വീടും വീട്ടുപകരണങ്ങളും നഷ്ടമായി. സ്കൂൾ ദുരിതാശ്വാസക്യാമ്പ് ആയിരുന്നു.  --ramjchandran 18:53, 6 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC)

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Original Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''യഥാർത്ഥ താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | Nice Work Keep it UP. Help me too , I'm new here in Wikipedia. I often make spelling mistakes in Malayalam, I left reading Malayalam before 8years or Something. I studied in English Medium too plus I was in North India for around 6years.So if you have free time please do review my articles and correct spelling mistakes. [[ഉപയോക്താവ്:Santhoshnelson009|Santhoshnelson009]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santhoshnelson009|സംവാദം]]) 09:39, 14 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC)
{{കൈ}}--[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 10:46, 22 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC)
|}

== Invitation from WAM 2018 ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px]]

Hi WAM organizers!

Hope you receive your postcard successfully! Now it's a great time to '''[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2018#Communities_and_Organizers|sign up at the 2018 WAM]]''', which will still take place in November. Here are some updates and improvements we will make for upcoming WAM. If you have any suggestions or thoughts, feel free to discuss on [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month|the meta talk page]].

# We want to host many onsite Edit-a-thons all over the world this year. If you would like to host one in your city, please [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Onsite edit-a-thon|take a look and sign up at this page]]. 
# We will have many special prize provided by Wikimedia Affiliates and others. [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Event Partner|Take a look at here]]. Let me know if your organization also would like to offer a similar thing.
# Please encourage other organizers and participants to sign-up in this page to receive updates and news on Wikipedia Asian Month.
If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Reach out the WAM team here at the [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|meta talk page]] if you have any questions.

Best Wishes,&lt;br /&gt;
[[:m:User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:03, 23 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18097905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 27 Communities have joined WAM 2018, we're waiting for you! ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px]]

Dear WAM organizers!

Wikipedia Asian Month 2018 is now 26 days away! It is time to sign up for 
'''[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2018#Communities_and_Organizers|WAM 2018]]''', 

Following are the updates on the upcoming WAM 2018:

* Follow the [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Organiser Guidelines|organizer guidelines]] to host the WAM successfully.
* We want to host many onsite Edit-a-thons all over the world this year. If you would like to host one in your city, please [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Onsite edit-a-thon|take a look and '''sign up''' at this page]]. 
* If you or your affiliate wants to organize an event partnering with WAM 2018, Please [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Event Partner|'''Take a look''' at here]].
* Please encourage other organizers and participants to sign-up in [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]] to receive updates and news on Wikipedia Asian Month.


If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Reach out the WAM team here at the [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|meta talk page]] if you have any questions.

Best Wishes,&lt;br /&gt;
[[:m:User:Wikilover90|Wikilover90]] using ~~&lt;includeonly&gt;~&lt;/includeonly&gt;~~
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18448358 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;


== ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2018 അഡ്രസ്സ് ശേഖരണം ==

ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2018 ൽ പങ്കെടുക്കുകയും മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവനചെയ്തതിന് നന്ദി. നന്ദിസൂചകമായി താങ്കൾക്ക് പോസ്റ്റ് കാർഡ് അയക്കാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. അതിലേക്കായി താങ്കളുടെ അഡ്രസ്സ് ലഭിക്കുന്നതിന്  [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGM7X4eIQ5FveqF7Bwk4883KrmZ2lRnCXpcTsI7Bt__VIMmA/viewform?usp=sf_link ഈ ഗൂഗിൾ ഫോം] പൂരിപ്പിച്ച് അയക്കുമല്ലോ. സ്നേഹമോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 04:07, 10 ഒക്ടോബർ 2018 (UTC)

ഡിയർ രഞ്ജിത്ജീ, 
അഡ്രസ് ഗൂഗിൽ ഫോമിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. നന്ദി.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 04:20, 10 ഒക്ടോബർ 2018 (UTC)


== [[ഷബഹ്]] ==

മലയ് പരിഭാഷാ ഉച്ചാരണം എടുക്കുമ്പോൾ ഷബഹ് എന്നാണ്. ഷബഹ് ആണോ സബഹ് ആണോ ശരി...--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 08:50, 13 നവംബർ 2018 (UTC)

വിവിധ രീതിയിൽ ഉച്ചരിക്കുന്നുവെങ്കിലും മലയ് ഉച്ചാരണമായ ഷബഹ് ആയിരിക്കും കൂടുതൽ യോജിക്കുക എന്നാണ് അഭിപ്രായം.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 09:12, 13 നവംബർ 2018 (UTC)

== WAM Organizers Update ==

Hi WAM Organizer! Hopefully, everything works just fine so far! '''[[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|Need Help Button''', post in any language is fine]]
* Here are some recent updates and clarification of rules for you, and as always, let me know if you have any idea, thought or question.
** Additional souvenirs (e.g. postcard) will be sent to Ambassadors and active organizers.
** A participant's article count is combined on all language Wikipedias they have contributed to
** Only Wikipedia Asian Month on Wikipedia or Wikivoyage projects count (no WikiQuote, etc.)
** The global top 3 article count will only be eligible on Wikipedias where the WAM article requirement is at least 3,000 bytes and 300 words.
** If your community accepts an extension for articles, you should set up a page and allow participants to submit their contributions there.
** In case of redirection not allowed submitting in Fountain tool, a workaround is to delete it, copy and submit again. Or a submission page can be used too.
** Please make sure enforce the rules, such as proper references, notability, and length.
** International organizers will double check the top 3 users' accepted articles, so if your articles are not fulfilling the rules, they might be disqualified. We don't want it happened so please don't let us make such a decision.

Please feel free to contact me and WAM team on [[m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|meta talk page]], send me an email by Email this User or chat with me on facebook. For some languages, the activity for WAM is very less, If you need any help please reach out to us, still, 12 more days left for WAM, Please encourage your community members to take part in it.

If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Best Wishes,&lt;br /&gt;
Sailesh Patnaik&lt;br /&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18557757 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==കാര്യനിർവ്വാഹക താരകം==
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | പുതിയ കാര്യനിർവ്വാഹകനു അഭിനന്ദനങ്ങൾ. [[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 17:38, 30 നവംബർ 2018 (UTC)
:എന്റെയും ആശംസകൾ --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 02:04, 1 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
|}

== What's Next (WAM)! ==

Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next?
; Tool problem
: If you faced problem submitting articles via judging tool, use [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/late submit|this meta page]] to do so. Please spread this message with local participants.
; Here are what will come after the end of WAM
* Make sure you judge all articles before December 7th, and participants who can improve their contribution (not submit) before December 10th. 
* Participates still can submit their contribution of November before December 5th at [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/late submit|'''this page''']]. Please let your local wiki participates know. Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Status|'''this page''']] after December 7th
* There will be three round of address collection scheduled: December 15th, December 20th, and December 25th. 
*  Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Ambassadors|'''on this page''']], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
* There will be a progress page for the postcards.

; Some Questions
* In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[:m:User:Ле Лой|Le Loi]] for more information.

Thanks again, Regards &lt;br&gt;
[[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 04:59, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18652404 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;


== ഖലീഫ ബിൻ സായിദ് അൽ നഹ് യാൻ ==

[[ഖലീഫ ബിൻ സായിദ് അൽ നഹ് യാൻ]] ഈ താൾ ശ്രദ്ധിക്കുക--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 05:58, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

മുകളിൽ പറഞ്ഞ താൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. ഇതു നമുക്ക് വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഉപയോക്താവ് ഇക്കാര്യം വിട്ടുപോയിരിക്കുന്നുവെന്നു തോന്നുന്നു.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 06:21, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

മുകളിൽ പറഞ്ഞ താൾ കുറച്ചു വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത് ശരിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 06:52, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

പ്രിയപ്പെട്ട [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] കുറച്ചു വിവരങ്ങൾ കൂടി ചേർത്ത് വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. കാര്യനിർവ്വാഹകനെന്നനിലയിൽ പ്രസ്തുത ലേഖനത്തിൻറെ സൃഷ്ടാവിനോട് തന്നെ ആ ലേഖനം പൂർത്തിയാക്കുവാനോ അല്പം കൂടി വിവരങ്ങൾ ചേർക്കുവാനോ സാധിക്കുമോയെന്ന് അന്വേഷിക്കാവുന്നതാണ്. നമുക്കും കൂട്ടത്തിൽ ശ്രമിക്കാം. ഇത് എൻറെ ഒരഭിപ്രായം മാത്രമാണ്. സ്വീകരിക്കുകയോ നിരാകരിക്കുകയോ ചെയ്യാം. ഞാനെൻറെ നന്ദി അറിയിച്ചുകൊണ്ട് താങ്കളോടൊപ്പം ലേഖനങ്ങളെ ഗുണനിലവാരത്തിലേയ്ക്കുയർത്താൻ പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് സ്നേഹത്തോടെയും വിശ്വസ്തയോടെയും അറിയിച്ചു കൊള്ളുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 07:28, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

== പുതിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന് ==

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി/പ്രധാന താൾ പരിപാലനം]] എന്ന ഒരു വിക്കിപദ്ധതി തുടങ്ങിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. പ്രധാന താളിൽ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന ജോലിയിൽ താല്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ അവിടെ ചേരുമല്ലോ. നടപടിക്രമം തുടങ്ങിയിട്ടിട്ടുണ്ടെന്നേ ഉള്ളൂ, താല്പര്യം പോലെ മാറ്റുകയോ സംവാദത്താളിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ആകാം -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 10:14, 4 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

മേൽപ്പറഞ്ഞ വിഷയത്തിൽ സഹകരിക്കുന്നതാണ്.[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 13:20, 4 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
:പദ്ധതിയിൽ ചേർന്നതിന് നന്ദി. [[ഫലകം:പുതിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന്/വിത്തുപുര|ഇവിടെ]] മീനാക്ഷി പണി തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ രണ്ടാഴ്ചക്കാലം തൊട്ടിങ്ങോട്ടുള്ള, ആവശ്യത്തിനു് വിവരങ്ങളുള്ളതും വ്യത്യസ്ത വിഷയങ്ങളിലുള്ളതുമായ ലേഖനങ്ങൾ അവിടെ ചേർക്കാമോ? പട്ടിക വികസിച്ചുവന്നാൽ ഒന്നുരണ്ട് ദിവസം കൊണ്ടു തന്നെ നമുക്ക് പ്രധാന താളിലേക്ക് മാറ്റാം. പ്രധാന താളിലേക്ക് ഏതൊക്കെ മാറ്റണമെന്ന് അവിടെ സംവാദം വഴി തീരുമാനിക്കാം -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;ടി വി&lt;/span&gt;]] 13:32, 4 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
:[[ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം:പുതിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന്/ഇതുവരെ|ഇത്]] ഒരു സാധാരണ സംവാദത്താളല്ല. അതിനാൽ അവിടെ പുതിയ വിവരങ്ങൾ ചേർക്കുമ്പോൾ പഴയത് കളയാവുന്നതാണ്. ഏറ്റവും അവസാനമായി എഴുതിയ ലേഖനം വിത്തുപുരയിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ളതിന്റെ തീയതി ആണ് കൊടുക്കേണ്ടത്. പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കാൻ നോക്കുന്നവർക്ക് അതു കഴിഞ്ഞുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മാത്രം നോക്കാൻ വേണ്ടി എളുപ്പത്തിനാണ് ഇത്. -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;ടി വി&lt;/span&gt;]] 14:13, 4 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

തെറ്റിദ്ധാരണ വന്നതാണെന്ന് തോന്നുന്നു. &quot;ഫോർമാറ്റ് ചെയ്യേണ്ടവ&quot; എന്ന ഭാഗത്ത് ലേഖനത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു വാക്യം (+പറ്റിയാൽ ചിത്രം) ചേർത്ത് &quot;ഇതുവരെ&quot; എന്ന ഭാഗത്ത് അതിന്റെ തീയതി കൊടുക്കുകയാണ് വേണ്ടത് -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;ടി വി&lt;/span&gt;]] 14:16, 4 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

അതേ, ശരിയാണ്. നേരത്തേ ചെയ്ത ഭാഗം നീക്കം ചെയ്തു. പിന്നീടു ചെയ്യുന്നതാണ്. അൽപം തിരക്കിലായിപ്പോയി.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 14:30, 4 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
:{{കൈ}} -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;ടി വി&lt;/span&gt;]] 14:37, 4 ഡിസംബർ 2018 (UTC)


== വിത്തുപുര ==
ഞാൻ വിത്തുപുരയിൽ കുറച്ചുലേഖനം ചേർത്തിരുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ.....--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 15:16, 4 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

ലേഖനം ചേർത്തതു ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. വിശദമായി പിന്നീടു നോക്കുന്നതാണ്.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 15:24, 4 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി/പ്രധാന താൾ പരിപാലനം ==

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,

പ്രധാന താൾ പരിപാലന പദ്ധതിയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചതിന് നന്ദി. എന്നും സജീവമായിരിക്കാൻ പറ്റുന്ന അവസ്ഥയിലല്ല ഇപ്പോൾ. കഴിയും വിധം സഹായിക്കാം.

സ്നേഹപൂർവം--[[ഉപയോക്താവ്:HiranES|ഹിരൺ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:HiranES|സംവാദം]]) 07:53, 6 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

== nowiki ==

ലേഖനങ്ങളിൽ ലിങ്ക് ചേർക്കുമ്പോൾ പലയിടത്തും [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A4%E0%B4%B1%E0%B5%80%E0%B5%BB_%E0%B4%93%E0%B4%AB%E0%B5%8D_%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%AF&amp;type=revision&amp;diff=2917017&amp;oldid=2915861&amp;diffmode=source ഇതുപോലെ] nowiki ടാഗ് കയറിവരുന്നു, എന്താണ് പ്രശ്നം? -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;ടി വി&lt;/span&gt;]] 18:40, 6 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

ശ്രദ്ധിച്ചില്ലായിരുന്നു. നോക്കിയിട്ടു വേണ്ടതുപോലെ ചെയ്യുന്നതാണ്. നന്ദി
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 05:10, 7 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

== WAM Postcard collection ==

Dear organiser,

Thanks for your patience, I apologise for the delay in sending the Google form for address collection. Please share [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScoZU2jEj-ndH3fLwhwG0YBc99fPiWZIfBB1UlvqTawqTEsMA/viewform this form] and the message with the participants who created 4 or more than 4 articles during WAM. We will send the reminders directly to the participants from next time, but please ask the participants to fill the form before January 10th 2019. 

Things to do:
#If you're the only organiser in your language edition, Please accept your article, keeping the WAM guidelines in mind.
#Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Ambassadors|'''on this page''']], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
#Please update the status of your language edition in [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Status|'''this page''']].


Note: This form is only accessed by WAM international team. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. If you have problems accessing the google form, you can use [[:m:Special:EmailUser/Saileshpat|Email This User]] to send your address to my Email. Thanks :) --[[:m:User:Saileshpat|Saileshpat]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 21:15, 19 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18711123 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം പോസ്റ്റ്കാർഡിനായുള്ള അഡ്രസ് ശേഖരണം. ==

വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം പോസ്റ്റ്കാർഡിനായുള്ള അഡ്രസ് ശേഖരണം നടക്കുന്നു താങ്കൾക്ക് കാർഡ് ലഭിക്കുവാനായി [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScoZU2jEj-ndH3fLwhwG0YBc99fPiWZIfBB1UlvqTawqTEsMA/viewform ഈ ഫോം] പൂരിപ്പിക്കുക --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:01, 21 ഡിസംബർ 2018 (UTC)

== Invitation to Organize Wiki Loves Love 2019 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:WLL Subtitled Logo subtitled b (transparent).svg|frameless|right]]

[[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Love 2019|Wiki Loves Love]] (WLL) is an International photography competition of Wikimedia Commons to subject love testimonials happening in the month of February 2019.

The primary goal of the competition is to document love testimonials through human cultural diversity such as monuments, ceremonies, snapshot of tender gesture, and miscellaneous objects used as symbol of love; to illustrate articles in the worldwide free encyclopedia Wikipedia, and other Wikimedia Foundation (WMF) projects. February is around the corner and Wiki Loves Love team invites you to organize and promote WLL19 in your country and join hands with us to celebrate love and document it on Wikimedia Commons. The theme of 2019 is '''Festivals, ceremonies and celebrations of love'''.

To organize Wiki Loves Love in your region, sign up at WLL [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Organise|Organizers]] page. You can also simply support and spread love by helping us [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Love 2019|translate]] the commons page in your local language which is open for translation.

The contest starts runs from 1-28 February 2019. Independent from if there is a local contest organised in your country, you can help by making the photo contest Wiki Loves Love more accessible and available to more people in the world by translating the upload wizard, templates and pages to your local language. See for an overview
of templates/pages to be translated at our [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Translations|Translations page]].

Imagine...The sum of all love!

[[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/International Team|Wiki Loves Love team]]

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:33, 6 ജനുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wiki_Loves_Love&amp;oldid=18760999 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[c:Commons:SVG Translation Campaign 2019 in India|ഇന്ത്യൻ ഭാഷ എസ്.വി.ജി പരിഭാഷാ കാമ്പയിൻ 2019]]==
{|
|-
|| [[File:SVG Translation Campaign 2019 in India Final Logo.svg|left|155px|link=c:Commons:SVG Translation Campaign 2019 in India|എസ്.വി.ജി പരിഭാഷാ കാമ്പയിൻ 2019]]
|| 
| [[File:Icono de traducción.svg|right|100px|link=c:Commons:SVG Translation Campaign 2019 in India|എസ്.വി.ജി പരിഭാഷാ കാമ്പയിൻ 2019]] 
'''[[നമസ്കാരം]]! Malikaveedu'''&lt;br /&gt; മലയാളം ഭാഷയിലുള്ള വിക്കിപ്പീഡിയകളിലെ ഉപയോഗത്തിനായി ഇംഗ്ലീഷിൽ ലേബൽ ചെയ്ത എസ്.വി.ജി ഫയലുകൾ ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽ വിവർത്തനം ചെയ്യുന്ന ഒരു 38 ദിവസത്തെ നീണ്ട പ്രചാരണ പരിപാടിയാണ് [[c:Commons:SVG Translation Campaign 2019 in India|ഇന്ത്യൻ ഭാഷ എസ്.വി.ജി പരിഭാഷാ കാമ്പയിൻ 2019]]. 2019 ഫെബ്രുവരി 21 ([[ലോക മാതൃഭാഷാദിനം|അന്താരാഷ്ട്ര മാതൃ ഭാഷാ ദിനം]])ന് ആരംഭിക്കുന്ന കാമ്പയിൻ, 2019 മാർച്ച് 31 വരെ തുടരും. ഈ പരിപാടിയിൽ സജീവമായി പങ്കെടുക്കുന്നതിന് എല്ലാ വിക്കി സമൂഹത്തെയും ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലയാള കമ്മ്യൂണിറ്റിയ്ക്കായി ഈ കാമ്പയിൻ കോർഡിനേറ്റുചെയ്യാൻ താങ്കൾക് താല്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ, [[:c:Commons:SVG Translation Campaign 2019 in India/Organisers|&quot;കമ്മ്യൂണിറ്റി ഓർഗനൈസർ&quot;]] ആയി സൈനപ്പ് ചെയ്യാവുന്നതാണ്. താങ്കൾക് ഒരു ചെറിയ ഓൺസൈറ്റ് പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ദയവായി ജനുവരി 21 ന് മുൻപ് [[:Commons:SVG Translation Campaign 2019 in India/Offline Events|ഇവിടെ]] സൈൻ അപ്പ് ചെയ്യുക. താങ്കൾക്ക് സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ [[c:Commons talk:SVG Translation Campaign 2019 in India|സംവാദം താളിൽ]] അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.- [[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 04:45, 17 ജനുവരി 2019 (UTC)
|}
==ജി.എൻ.പി.സി.==

 [[ജി.എൻ.പി.സി.]] എന്ന താൾ മോശമാണെന്ന് തോന്നുന്നില്ല. പ്രസിദ്ധിയർജിച്ച്ചതയതു കൊണ്ടാണ് ഉൾപെടുത്തിയത്‌.

ഇത്തരം താളുകൾ സമൂഹത്തിനു തെറ്റായ സന്ദേശം നൽകുന്നതല്ലേ?
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 07:36, 23 ജനുവരി 2019 (UTC)

==ക്രിസ് ഇവാൻസ്==
[[ക്രിസ് ഇവാൻസ്]] ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തിയതിന് നന്ദി.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 13:35, 27 ജനുവരി 2019 (UTC)

== തിരുത്ത്: രാംജേചന്ദ്രൻ       Ramjchandran ==

രാംജേചന്ദ്രൻ       Ramjchandran പ്ലീസ് രാമചന്ദ്രൻ അല്ല.ramjchandran 18:52, 28 ജനുവരി 2019 (UTC)

ഓക്കെ.. ശ്രദ്ധിച്ചു.. ഒരു മിസ്റ്റേക്ക് പറ്റിയതായിരുന്നു. ക്ഷമിക്കണം.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 03:28, 29 ജനുവരി 2019 (UTC)

== സ്പേസ് ആപ്ലിക്കേഷൻസ് സെന്റർ താളിലെ അക്ഷരപിശക് ==

സ്പേസ് ആപ്ലിക്കേഷൻസ് സെന്റർ എന്ന താളിൽ ''പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു'' എന്ന് എഴുതിയിരുന്നത് &quot;പ്രവർത്തിക്കുന്നു'' എന്ന് തിരുത്തിയതായി കണ്ടു. &quot;യ്&quot; എന്നത് ഇടയ്ക്കുപയോഗിക്കുന്നതിൽ തെറ്റുണ്ടോ...? കൂടുതൽ അറിയാനാഗ്രഹമുണ്ട്.
-- [[User:Mayooramc|&lt;font color=&quot;#869ff&quot; &gt; '''Mayooramc'''&lt;/font&gt;]] [[User talk:Mayooramc|  &lt;font color=&quot;#869ff&quot;&gt;(സം‌വാദം)&lt;/font&gt;]]&lt;br/&gt; 10:35, 5 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
:ഇടപെടുന്നതിൽ വിരോധമില്ലെന്ന് കരുതുന്നു. [https://vyaakaranachinthakal.wordpress.com/2015/06/03/%E0%B4%AF%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%97%E0%B4%82/ ഇതും] [http://kavyarachanashilpashala.blogspot.com/2015/07/joseph-beby.html ഇതും] നോക്കുക. -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;ടി വി&lt;/span&gt;]] 11:17, 5 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
@[[User:Razimantv]] വിലപ്പെട്ട ഈ അറിവു നൽകിയതിന് വളരെ നന്ദി. അങ്ങ് നൽകിയ ആദ്യത്തെ ലിങ്കിൽ പറയുന്നത് 'യ-കാരം' എപ്പോഴും ഉപയോഗിയ്ക്കേണ്ടതില്ല എന്നാണ്. എന്നാൽ, രണ്ടാമത്തെ ലിങ്കിൽ പറയുന്നത് ഭൂതകാലത്തിൽ ''ച്ചു'' എന്ന് അവസാനിയ്ക്കുന്ന ക്രിയകളിൽ 'യ-കാരം' ഉപയോഗിക്കണമെന്നാണല്ലോ...? അങ്ങനെയെങ്കിൽ പ്രവർത്തി''ച്ചു'' എന്ന് ഭൂതകാലത്തിൽ വരുന്നതിനാൽ പ്രവർത്തി''യ്‌''ക്കുക എന്നെഴുതിയാലും തെറ്റുണ്ടോ...?
-- [[User:Mayooramc|&lt;font color=&quot;#869ff&quot; &gt; '''Mayooramc'''&lt;/font&gt;]] [[User talk:Mayooramc|  &lt;font color=&quot;#869ff&quot;&gt;(സം‌വാദം)&lt;/font&gt;]]&lt;br/&gt; 12:38, 5 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)

ഇതൊരു കുഴഞ്ഞ പ്രശ്നമാണല്ലോ... പൊതുവായി കണ്ടിരിക്കുന്നതു വച്ചു തിരുത്തിയെന്നേയുള്ളു. ക്ഷമിക്കണം ഇതേക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയില്ലാത്തതിനാൽ ആധികാരികമായി പറയാൻ ഞാൻ ആളല്ല. ചിലപ്പോൾ ശ്രീ റസിമാന് ഇതേക്കുറിച്ചു കൂടുതൽ ഗ്രാഹ്യമുണ്ടാകാം.
സസ്നേഹം
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 12:53, 5 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
:{{ping|Mayooramc}} ഭൂതകാലത്തിൽ &quot;ച്ചു&quot; ആണെങ്കിൽ പോലും &quot;ഇ/എ&quot; അവസാനിക്കുന്നവയിൽ &quot;യ&quot; വേണ്ട എന്നല്ലേ -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;ടി വി&lt;/span&gt;]] 12:56, 5 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
{{ping|Malikaveedu|Razimantv}} ക്ഷമിക്കണം, അത് ശ്രദ്ധിച്ചില്ലായിരുന്നു. ഞാൻ സാധാരണ &quot;യ-കാരം&quot; ചേർത്താണ് എഴുതുന്നത്. ഇതിൽ ഇത്ര കുഴഞ്ഞ പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടെന്ന് എനിക്കും അറിവില്ലായിരുന്നു. ഇനി അത് തിരുത്താൻ ശ്രമിക്കാം. വളരെ നന്ദി.
-- [[User:Mayooramc|&lt;font color=&quot;#869ff&quot; &gt; '''Mayooramc'''&lt;/font&gt;]] [[User talk:Mayooramc|  &lt;font color=&quot;#869ff&quot;&gt;(സം‌വാദം)&lt;/font&gt;]]&lt;br/&gt; 13:17, 5 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
==ഡേവിഡ് കടലിടുക്ക്==
ഡേവിസ് കടലിടുക്ക് എന്നല്ലേ ?

[[ഉപയോക്താവ്:Davidjose365|Davidjose365]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Davidjose365|സംവാദം]]) 08:10, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)

തീർച്ചയായും '''ഡേവിസ് കടലിടുക്ക്''' എന്നാണ്. താങ്കളുടേതു വളരെ നല്ല നിരീക്ഷണമായിരുന്നു. ഒരു തെറ്റ് സംഭവിച്ചതാണ്. സമയമുണ്ടെങ്കിൽ തലക്കെട്ടു മാറ്റുമല്ലോ.
വളരെ നന്ദി.
സസ്നേഹം
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 08:21, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)


==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
==  [[:വി.കെ. സജീവൻ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:വി.കെ. സജീവൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വി.കെ. സജീവൻ]]  എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. 
ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ  കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള,  ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ്  നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.
&lt;!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]]  എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines.

Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---&gt;  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 10:58, 11 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC)

==You've got mail!==
{{you've got mail|subject=വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം|ts=11:25, 30 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC)}}
[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 11:25, 30 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC)

== തിരുത്തൽ ==

[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%A8%E0%B5%8B%E0%B5%BC%E0%B4%AE%E0%B5%BB_%E0%B4%AC%E0%B5%8B%E0%B5%BC%E0%B4%B2%E0%B5%8B%E0%B4%97%E0%B5%8D&amp;diff=next&amp;oldid=3126321 ഈ തിരുത്തലിൽ] ഇതുപോലെ ചെയ്യാതെ ചുവന്ന കണ്ണിയിൽ ഞെക്കി ഒരു തിരിച്ചുവിടൽ താൾ ഉണ്ടാക്കിയാൽ അത് ഇരട്ടി ഗുണം ചെയ്യുമെന്നാണ് ഞാൻ കരുതുന്നത്.-[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 14:49, 4 മേയ് 2019 (UTC)

ശ്രദ്ധിച്ചു, തികച്ചും ശരിയായ അഭിപ്രായം. ഭാവിയിൽ അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ്.
[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 04:12, 5 മേയ് 2019 (UTC)
== ജി.എൽ.പി സ്കൂൾ പൂവറൻതോട് ==
[[ജി.എൽ.പി സ്കൂൾ പൂവറൻതോട്]] എന്ന ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#ജി.എൽ.പി സ്കൂൾ പൂവറൻതോട്|നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു!]] ദയവായി താങ്കളുടെ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#ജി.എൽ.പി സ്കൂൾ പൂവറൻതോട്|അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക]]. --Davidjose365 03:24, 6 ജൂൺ 2019 (UTC)

[[ഉപയോക്താവ്:Davidjose365|Davidjose365]] ലേഖനം മുമ്പുതന്നെ സ്കൂൾ വിക്കിയിൽ നിലവിലുള്ളതിനാൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെ അനുകൂലിക്കുന്നു. 
നന്ദി, [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 07:43, 6 ജൂൺ 2019 (UTC)
==പൊന്നാനി==
ഈ താളിലെ ചിത്രശാല ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ? അതിലെ വിവരണം കുറക്കാൻ എന്തെങ്കിലും വഴിയുണ്ടോ?

Davidjose365 07:08, 23 ജൂൺ 2019 (UTC)

* [[ഉപയോക്താവ്:Davidjose365|Davidjose365]] പ്രസ്തുത ലേഖനത്തിലെ ചിത്രശാലയിലെ വിവരണങ്ങളുടെ നീളം കുറക്കാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ...
സസ്നേഹം, [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 08:05, 23 ജൂൺ 2019 (UTC)

:{{ping|Malikaveedu}}👍 
Davidjose365 08:14, 23 ജൂൺ 2019 (UTC)

== Project Tiger 2.0 ==

''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it''
&lt;div style=&quot;align:center; width:90%%;float:left;font-size:1.2em;margin:0 .2em 0 0;{{#ifeq:{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|2}}||background:#EFEFEF;|}}border:0.5em solid #000000; padding:1em;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:PT2.0 PromoMotion.webm|right|320px]]
Hello,

We are glad to inform you that [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|'''Project Tiger 2.0/GLOW''']] is going to start very soon. You know about Project Tiger first iteration where we saw exciting and encouraging participation from different Indian Wikimedia communities. To know about Project Tiger 1.0 please [[m:Supporting Indian Language Wikipedias Program|'''see this page''']]

Like project Tiger 1.0, This iteration will have 2 components
* Infrastructure support - Supporting Wikimedians from India with internet support for 6 months and providing Chromebooks. Application is open from 25th August 2019 to 14 September 2019. To know  more [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support|'''please visit''']] 
* Article writing contest - A 3-month article writing contest will be conducted for Indian Wikimedians communities. Following community feedback, we noted some community members wanted the process of article list generation to be improved. In this iteration, there will be at least two lists of articles 
:# Google-generated list, 
:# Community suggested list. Google generated list will be given to the community members before finalising the final list. On the other hand, the community may create a list by discussing among the community over Village pump, Mailing list and similar discussion channels. 

Thanks for your attention,&lt;br/&gt;
[[m:User:Ananth (CIS-A2K)|Ananth (CIS-A2K)]] ([[m:User talk:Ananth (CIS-A2K)|talk]])&lt;br/&gt;
Sent by [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:41, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ananth_(CIS-A2K)/PT1.0&amp;oldid=19314862 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tulsi Bhagat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
{{clear}}

== ഉപയോക്തൃ താൾ നീക്കം ചെയ്യാൻ അപേക്ഷ ==

താഴെ പറയുന്ന താളുകൾ നീക്കം ചെയ്യാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:Saul0fTarsus|Saul0fTarsus]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Saul0fTarsus|സംവാദം]]) 13:14, 27 ഓഗസ്റ്റ് 2019 (UTC)

# [[ഉപയോക്താവ്:Saul0fTarsus/todo]]
# [[ഉപയോക്താവ്:Lijorijo/todo]]
# [[ഉപയോക്താവ്:Saul0fTarsus/sharedips]]
# [[ഉപയോക്താവ്:Lijorijo/sharedips]]


[[ഉപയോക്താവ്:Saul0fTarsus|Saul0fTarsus]] മേൽപ്പറഞ്ഞ താളുകൾ നീക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

== വിക്കിലേഖനം ഉപയോക്ത താളിലേക്ക് തിരിച്ചു വിട്ടതിനെക്കുറിച്ച് ==

[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D._%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B5%87%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%81&amp;redirect=no ഇങ്ങനെ] താൾ നിർമിച്ച് അത് ഉപയോക്ത താളിലേക്ക് തിരിച്ചു വിടുന്നത് ശെരിയാണോ? [[ഉപയോക്താവ്:Saul0fTarsus|Saul0fTarsus]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Saul0fTarsus|സംവാദം]]) 14:27, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2019 (UTC)

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അദ്ധ്വാന താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ദിനംപ്രതി വിക്കിപീഡിയ നവീകരിക്കുന്ന താങ്കളുടെ മഹത്തായ പ്രയത്നത്തെ വിലമതിച്ചുകൊണ്ട് ഈ താരകം ഞാൻ താങ്കൾക്കായി സമർപ്പിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Vijith9946956701|Vijith9946956701]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijith9946956701|സംവാദം]]) 14:38, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2019 (UTC)
|}

== Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:55, 9 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19352893 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RMaung (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.'''

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:35, 20 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19397776 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RMaung (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation from WAM 2019 ==

[[File:WAM logo without text.svg|right|200px]]
Hi WAM organizers!

Hope you are all doing well! Now it's a great time to '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2019#Communities_and_Organizers|sign up for the 2019 Wikipedia Asian Month]]''', which will take place in November this year (29 days left!). Here are some updates and improvements we will make for upcoming WAM. If you have any suggestions or thoughts, feel free to discuss on [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|the meta talk page]].

#Please add your language project by 24th October 2019. Please indicate if you need multiple organisers by 29th October.
#Please update your community members about you being the organiser of the WAM.
#We want to host many onsite Edit-a-thons all over the world this year. If you would like to host one in your city, please [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Onsite edit-a-thon|take a look and sign up at this page]]. 
#Please encourage other organizers and participants to sign-up [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|in this page]] to receive updates and news on Wikipedia Asian Month.
#If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Reach out the WAM team here at the [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|meta talk page]] if you have any questions.

Best Wishes,&lt;br /&gt;
[[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:03, 2 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=19195667 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal!
With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:30, 4 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19433037 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RMaung (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== [[സ്നോ വൈറ്റ്]] ==
സ്നോ വൈറ്റ് List of articles every Wikipedia should have/Expanded വരുന്നതാണ്. അതു വികസിപ്പിച്ച ലേഖനമാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 13:39, 23 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)

നിയമാവലിയിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.[[https://meta.wikimedia.org/wiki/Growing_Local_Language_Content_on_Wikipedia_(Project_Tiger_2.0)/Writing_Contest/Rules]]
'''The article should be edited between 10 October 2019 0:00 and 10 January 2020 23:59 (IST).'''--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 15:37, 23 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit&amp;section=1 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

Dear Participants and Organizers,

Congratulations!

It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages!
Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019.
Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap!

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 
--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:16, 3 ജനുവരി 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19671656 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails.

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01


[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:58, 20 ജനുവരി 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19732202 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:-revi@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== പോസ്റ്റർ ==

മരയ്ക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം എന്ന പേജിൽ ആ ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു പോസ്റ്റർ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാമോ ദയവായി.
[[ഉപയോക്താവ്:സുദീപ്.എസ്സ്|സുദീപ്.എസ്സ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സുദീപ്.എസ്സ്|സംവാദം]]) 12:07, 3 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)

പോസ്റ്റർ അപ്ലോഡ് ചെയ്തതിന് വളരെ നന്ദി
[[ഉപയോക്താവ്:സുദീപ്.എസ്സ്|സുദീപ്.എസ്സ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സുദീപ്.എസ്സ്|സംവാദം]]) 13:18, 14 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)

പോസ്റ്റർ അപ്ലോഡ് ചെയ്തതിന് വളരെ നന്ദി
[[ഉപയോക്താവ്:സുദീപ്.എസ്സ്|സുദീപ്.എസ്സ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സുദീപ്.എസ്സ്|സംവാദം]]) 13:19, 14 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)

== മരയ്ക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം പോസ്റ്റർ ==

മരയ്ക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പേജിൽ ആ ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു പോസ്റ്റർ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാമോ...ഒരു പോസ്റ്ററിൻറ്റെ പോരായ്മ ഉണ്ട് ആ പേജിന്.
[[ഉപയോക്താവ്:സുദീപ്.എസ്സ്|സുദീപ്.എസ്സ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സുദീപ്.എസ്സ്|സംവാദം]]) 02:59, 13 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)

:{{ping|സുദീപ്.എസ്സ്}} ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, നോക്കുമോ? [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 03:19, 13 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)

== ശ്രദ്ധിക്കുക ==

[[വിക്കിപീഡിയ:മായ്ക്കൽ_പുനഃപരിശോധന#കെ.എം._മൗലവി_എന്ന_താളിന്റെ_നീക്കം_ചെയ്യപ്പെടൽ]] ചർച്ച ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:40, 14 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)

== മരയ്ക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം (നിർമ്മാണം) ==

ഈ ചിത്രത്തിന്റെ പേജിൽ നിർമ്മാണം എന്ന വിഭാഗം 
കൂടുതൽ വിപൂലീകരിച്ചതിന് നന്ദി.
[[ഉപയോക്താവ്:സുദീപ്.എസ്സ്|സുദീപ്.എസ്സ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സുദീപ്.എസ്സ്|സംവാദം]]) 14:27, 5 മാർച്ച് 2020 (UTC)

== Project Tiger top contributor -email required ==

Hello &lt;br&gt;
Please send me(suswetha316@gmail.com) your email id at the earliest so that we can send PT2.0 appreciation. Thanks in advance [[ഉപയോക്താവ്:SuswethaK(CIS-A2K)|SuswethaK(CIS-A2K)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SuswethaK(CIS-A2K)|സംവാദം]]) 11:52, 23 മാർച്ച് 2020 (UTC)

== WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear all participants and organizers,

Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care.

Best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19882731 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Aldnonymous@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wiki Loves Women South Asia 2020 ==

[[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]]

Hello! 

Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon.  Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. 

Wiki Love and regards! 

[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]].

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:10, 31 മേയ് 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&amp;oldid=20129673 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു  ==

പ്രിയപ്പെട്ട {{ping|user:Malikaveedu}}

വിക്കിപീഡിയയിലേക്കുള്ള താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് വളരെ നന്ദി.

വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb കുറച്ചു ചെറിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തന്നാൽ], ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ബന്ധപ്പെടുകയും തുടർചർച്ചകൾക്കായി ഒരു സമയം തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്യാം.

നന്ദി. ശുഭദിനാശംസകൾ! [[ഉപയോക്താവ്:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BGerdemann (WMF)|സംവാദം]]) 00:50, 2 ജൂൺ 2020 (UTC)

ഈ സർവേ ഒരു തേഡ് പാർട്ടി വഴിയായിരിക്കും ചെയ്യുന്നത്. അത് ചില നിബന്ധനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിരിക്കാം. സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചും വിവരക്കൈമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുമറിയാൻ [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view സർവേ സ്വകാര്യതാ പ്രസ്താവന] കാണുക.

== Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients ==

&lt;div style=&quot;border:8px red ridge;padding:6px;&gt;
[[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]]
Dear Wikimedians,

We hope this message finds you well.

We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. 

We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest.

Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. 

'''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.'''

Thank you. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:05, 11 ജൂൺ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&amp;oldid=20161046 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
&lt;/div&gt;

== REMINDER - Feedback from writing contest jury of Project Tiger 2.0 ==

&lt;div style=&quot;border:8px red ridge;padding:6px;&gt;
[[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]]
Dear Wikimedians,

We hope this message finds you well.

We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. 

We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the article writing jury process.

Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1UoEQV-3LGbe_YJoalDXBdPgWp1i-HQWIwQglZZyIwB8/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. 

'''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.'''

Thank you. [[User:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[User talk:Nitesh Gill|talk]]) 06:24, 13 June 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list/PT2.0_Jury_members&amp;oldid=20159288 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Digital Postcards and Certifications ==

[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible.

Take good care and wish you all the best.

&lt;small&gt;This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:58, 20 ജൂൺ 2020 (UTC)&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=20024482 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Martin Urbanec@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award ==

{| style=&quot;background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;left; padding: 5px;&quot; | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]]
|style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |
[[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]]

Greetings!

Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020.

Keep shining!

Wiki Loves Women South Asia Team
|}

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:27, 5 ജൂലൈ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&amp;oldid=20247075 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[കാർഷിക രസതന്ത്രം]] ==

[[കാർഷിക രസതന്ത്രം|കാർഷിക രസതന്ത്രത്തിന്]], ലഭ്യമായവ അവലംബങ്ങൾ  ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പരിശോധിക്കുമല്ലോ?. --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  16:48, 10 ജൂലൈ 2020 (UTC)

== കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ കാലാവധി ==

[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)#കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ_കാലാവധി]] കാണുക--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 20:27, 27 ജൂലൈ 2020 (UTC)

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അദ്ധ്വാന താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | വിക്കിപീഡിയ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള താങ്കളുടെ വിലയേറിയ സംഭാവനകൾക്കാണ് ഇത്.  താങ്കളെപ്പോലെയുള്ളവരാണ് വിക്കിപീഡിയയുടെ സമ്പത്ത്. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Path slopu|Path slopu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Path slopu|സംവാദം]]) 05:48, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
|}

:{{ping|Path slopu}} വളരെ നന്ദി...

== Safwan safu ==

[[Safwan safu]] പോലുള്ള പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് '''SD''' ആയിരുന്നില്ലേ കുറേക്കൂടി ഉചിതം?--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  12:21, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)

:{{ping|ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram}} ഇത്തരം പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് അതായിരുന്നു ഉചിതം എന്നത് ശരിയാണ്. ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 12:57, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
==അകിര മിയാവാക്കി==

വനവൽക്കരണത്തിനും സ്വാഭാവികവനത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകിയ മിയാവാക്കിയെ  വെട്ടിവീഴ്ത്തിയതിലുള്ള സന്തോഷം (കാടുപിടിച്ചുകിടന്നിരുന്ന ഒരു ഭാഗം വെട്ടിവെളുപ്പിച്ചതുകാണുമ്പോഴുള്ള സന്തോഷം) അറിയിക്കാനാണ് ഈ കുറിക്കുന്നത്. മോശമായതെല്ലാം കളഞ്ഞാലും അതിൽ ഒരു ലേഖനത്തിനുള്ളത് ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പാണ്. ഒരു ലേഖനം എങ്ങനെ നിലനിർത്താം എന്ന് ചിന്തിക്കുന്നതിനുപകരം നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ രീതി ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിലൊക്കെ കണ്ട് മടുത്തതാണ്. മലയാളത്തിലും എത്തിയതറിഞ്ഞ് സന്തോഷം.   എന്തൊ  ഏതായാലും സൃഷ്ട്യുന്മുഖമാണ് വിക്കി എന്ന എന്റെ ധാരണ തിരുത്തി  തന്നതിൽ സന്തോഷം.  ഇനി പെർഫെക്റ്റായി ലേഖനമെഴുതാൻ സമയമുണ്ടാകുമ്പോൾ മാത്രമേ എഴുതാവൂ എന്ന തിരിച്ചറിവിനും.&lt;br&gt;
എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ശ്രദ്ധേയതയില്ലായ്മ മാത്രമാകണം  ഒഴിവാക്കലിന്റെ മാനദണ്ഡം. കുറവുകളോടെ ജനിക്കുന്ന ഒരു ലേഖനം വർഷങ്ങൾകൊണ്ട് പലരിലൂടെ വളർന്ന് ആണ് ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നത്.    സ്റ്റോറേജ് സ്പേസിനു പഞ്ഞമില്ലാത്ത ഇക്കാലത്ത് ഭാവിയിലെ തിരുത്തലുകൾകായി പ്രസക്തമായ ലേഖനങ്ങൾ  ബാക്കിവെക്കുന്നതിലെ അസഹിഷ്ണുത അപാരം. കുറ്റങ്ങളൂം കുറവുകളും കണ്ടാൽ തിരുത്തണം. സ്വയം അതിനു ശേഷിയും സമയവുമില്ലെങ്കിൽ മറ്റാർക്കെങ്കിലുമായി ബാക്കിവെക്കണം. അതാണ് വിക്കി മര്യാദ.  ഏതായാലും ഇനിയും കൂടുതൽ കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങളിൽ കുറ്റങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും അവയെ ഇല്ലാതാക്കാനും അങ്ങക്ക് കഴിയെട്ടെ എന്ന് ആശംസിക്കുന്നു.   ഈ വെട്ടിവെളുപ്പിക്കലിലൂടെ മരുഭൂമികളേ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളു എന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.  -[[User:dvellakat|ദിനേശ് വെള്ളക്കാട്ട്]]''':'''[[User talk:dvellakat|&lt;font  color=&quot;green&quot;  style=&quot;font-size: 70%&quot;&gt;സംവാദം&lt;/font&gt;]] 09:03, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)

== ലേഖനങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കുമ്പോൾ ==

ലേഖനങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കുമ്പോൾ അവ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എന്ന താളിൽ കൂടി ചേർക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ, പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യണ്ടതാണേങ്കിൽ {{tl|SD}} ഇട്ടാൽ മതിയാകും. ട്വിങ്കിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നത് ഓട്ടോമാറ്റിക്കായി ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ താളിൽ ചേർക്കപ്പെടും. ആശംസകളോടെ--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 16:26, 18 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)

*:{{ping|ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi}} ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ്, നന്ദി.[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 17:03, 18 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)

== We sent you an e-mail ==

Hello {{PAGENAME}},

Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled &quot;The Community Insights survey is coming!&quot;. If you have questions, email surveys@wikimedia.org. 

You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]].

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:53, 25 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&amp;oldid=20479295 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Samuel (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2020 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''.
# Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. 
#	The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) 
#	Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020

Sincerely yours,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&amp;oldid=20508138 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KOKUYO@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഛാഡ് ബേസിൻ ദേശീയോദ്യാനം ==

*[[ഛാഡ് ബേസിൻ ദേശീയോദ്യാനം]] സംബന്ധിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ#ഛാഡ് ബേസിൻ ദേശീയോദ്യാനം|ഇവിടെ, ഒരു സന്ദേശം]] ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ദയവായി അപാകതകൾ പരിഹരിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  03:53, 13 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)

== അപരമൂർത്തിത്വം ==

[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Othayoth shankaran|Othayoth shankaran]], [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Kalari Poothara|Kalari Poothara]], [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Kalangot|Kalangot]], [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Kadathanadan chekavar|Kadathanadan chekavar]], [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Adhithya Kiran Chekavar|Adhithya Kiran Chekavar]] ഒരാൾ തന്നെയാണെന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട് [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Suspected_Wikipedia_sockpuppets_of_Adhithya_Kiran_Chekavar][https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Wikipedia_sockpuppets_of_Adhithya_Kiran_Chekavar]. ഈ എഡിറ്റ് [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kalaripayattu&amp;diff=prev&amp;oldid=945010321] കാണുക, ഇതിൽ അയാൾ ചേർത്തിരിക്കുന്ന അവലംബം തുറന്നു നോക്കിയാൽ അത് &quot;ആദിത്യ കിരൺ&quot; എഴുതിയ ഒരു മാന്വൽ ആണെന്ന് മനസിലാക്കാം. ഇതും ഒരു തെളിവാണ്. ഇയ്യാളുടെ മറ്റൊരു അക്കൗണ്ടിൽ ഇയാൾ താൻ &quot;തിയ്യ മഹാസഭ&quot; എന്ന സംഘടനയുടെ സെക്രട്ടറി ആണെന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒരു സംവാദത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട് [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Sitush&amp;diff=prev&amp;oldid=913785611]. സ്വന്തം ജാതി പ്രൊമോട്ട് ചെയ്യാൻ വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഒന്നിൽ കൂടുതൽ അംഗത്വം എടുത്തിരിക്കുന്നത്. ബ്ലോക്ക് ചെയ്യുന്നതാണ് ഉത്തമം.--[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/2409:4073:2E9A:DFDC:5C57:5211:45C3:8D6D|2409:4073:2E9A:DFDC:5C57:5211:45C3:8D6D]] 14:11, 28 ഡിസംബർ 2020 (UTC)

ഉപയോക്താവ് ''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]'' മേൽപ്പറഞ്ഞതെല്ലാം ബ്ലോക്ക് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 05:51, 29 ഡിസംബർ 2020 (UTC)
:ഇല്ലല്ലോ. എന്താണ് കാര്യം. സോക്ക്പപ്പടറി ഇവിടെ അനുവദനീയമാണോ ? --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/2409:4073:8A:1654:28CF:F038:80B1:4CA|2409:4073:8A:1654:28CF:F038:80B1:4CA]] 07:50, 29 ഡിസംബർ 2020 (UTC)

== Wikipedia Asian Month 2020 Postcard ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]]
Dear Participants, Jury members and Organizers,

Congratulations!

It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2020, the sixth Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2020. Please kindly fill '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform the form]''', let the postcard can send to you asap! 

* This form will be closed at February 15.
* For tracking the progress of postcard delivery, please check '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organizers and jury members|this page]]'''.

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2020/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&amp;oldid=20923776 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KOKUYO@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2020 Postcard ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]]
Dear Participants and Organizers,

Kindly remind you that we only collect the information for Wikipedia Asian Month postcard 15/02/2021 UTC 23:59. If you haven't filled the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform Google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Postcards and Certification|wait for the postcard and tracking emails]].

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&amp;oldid=20923776 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KOKUYO@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Program Schedule: You are invited 🙏 ==

[[File:WMWMI logo 2.svg|right|150px]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello {{BASEPAGENAME}},

Hope this message finds you well. [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021|Wikimedia Wikimeet India 2021]] will take place from '''19 to 21 February 2021 (Friday to Sunday)'''. Here is some quick important information:

* A tentative schedule of the program is published and you may see it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|here]]. There are sessions on different topics such as Wikimedia Strategy, Growth, Technical, etc. You might be interested to have a look at the schedule.
* The program will take place on Zoom and the sessions will be recorded.
* If you have not registered as a participant yet, please register yourself to get an invitation, The last date to register is '''16 February 2021'''.
* Kindly share this information with your friends who might like to attend the sessions.

Schedule : '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|Wikimeet program schedule]]'''. Please register '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]]'''.

Thanks&lt;br/&gt;
On behalf of Wikimedia Wikimeet India 2021 Team
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Wikimeet_India_2021/list/active&amp;oldid=21060878 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Jayantanth@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Foundation Community Board seats: Call for feedback meeting ==

The Wikimedia Foundation Board of Trustees is organizing a [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Community Board seats/Ranked voting system|call for feedback about community selection processes]] between February 1 and March 14. While the Wikimedia Foundation and the movement have grown about five times in the past ten years, the Board’s structure and processes have remained basically the same. As the Board is designed today, we have a problem of capacity, performance, and lack of representation of the movement’s diversity. Direct elections tend to favor candidates from the leading language communities, regardless of how relevant their skills and experience might be in serving as a Board member, or contributing to the ability of the Board to perform its specific responsibilities. It is also a fact that the current processes have favored volunteers from North America and Western Europe. As a matter of fact, there had only been one member who served on the Board, from South Asia, in more than fifteen years of history.

In the upcoming months, we need to renew three community seats and appoint three more community members in the new seats. This call for feedback is to see what processes can we all collaboratively design to promote and choose candidates that represent our movement and are prepared with the experience, skills, and insight to perform as trustees? In this regard, it would be good to have a community discussion to discuss the proposed ideas and share our thoughts, give feedback and contribute to the process. To discuss this, you are invited to a community meeting that is being organized on March 12 from 8 pm to 10 pm, and the meeting link to join is https://meet.google.com/umc-attq-kdt. You can add this meeting to your Google Calendar by [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&amp;tmeid=MDNqcjRwaWxtZThnMXBodjJkYzZvam9sdXQga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&amp;tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org clicking here]. Please ping me if you have any questions. Thank you. --[[User:KCVelaga (WMF)]], 10:30, 8 മാർച്ച് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21198421 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഫലകങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതിൽ പിഴവ് സംഭവിക്കുന്നു ==

താങ്കൾ ഇന്നലെ ഏതാണ്ട് ആറ് സംവാദ താളുകളിൽ വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലകം ചേർത്തിരുന്നു. ഇവയെല്ലാം നേരിട്ട് പകർത്തിയാൽ ശെരിയായി പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതാണ്. എന്നാൽ ഈ താളുകളിൽ എങ്ങനെയോ ഒരു &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt; ബ്രാക്കറ്റും &lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; ബ്രാക്കറ്റും കൂടുതലായി വന്നതിനാൽ &lt;nowiki&gt;{created=yes}&lt;/nowiki&gt; എന്ന തരത്തിലാണ് അവ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. ഇനി തിരുത്തൽ നടത്തുമ്പോൾ ഈ കാര്യം ഓർക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 20:19, 31 മേയ് 2021 (UTC)

: തീർച്ചയായും. നന്ദി.[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 20:22, 31 മേയ് 2021 (UTC)
:: ക്ഷമിക്കണം. അത് താങ്കളുടെ പ്രശ്നം മൂലമല്ല വന്നത്. ടൂളിന്റെ പ്രശ്നമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 20:34, 31 മേയ് 2021 (UTC)
: പ്രിയ സുഹൃത്തേ, കുഴപ്പമില്ല. ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയതിന് നന്ദി, സത്യത്തിൽ ഞാൻ‌ അത് താങ്കൾ പറഞ്ഞപ്പോഴാണ് ശ്രദ്ധിച്ചത്.... [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 20:37, 31 മേയ് 2021 (UTC)

== വിക്കിഡാറ്റയുമായി കണ്ണി ചേർക്കൽ ==

മറ്റു വിക്കികളിൽ നിലവിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുമ്പോൾ ഉടൻതന്നെ വിക്കിഡാറ്റയിലേക്ക് കണ്ണിചേർക്കാൻ ഓർക്കണേ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റാരെങ്കിലും വീണ്ടും ആ ലേഖനങ്ങൾ വിവർത്തനം ചെയ്തെന്നിരിക്കും, അത് അനാവശ്യമായ ഇരട്ടിപ്പ് ഉണ്ടാക്കുമല്ലോ; [[ചാൾസ് റിച്ചാർഡ് ഡ്രൂ|ഈ ഉദാഹരണം]] നോക്കുമല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 18:17, 3 ജൂൺ 2021 (UTC)

: ശരിയാണ്. ഭാവിയിൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതായിരിക്കും...താങ്കൾക്ക് നന്ദി..[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 15:52, 4 ജൂൺ 2021 (UTC)

== വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം ==

വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിലേക്ക് താങ്കൾ നടത്തിയ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിലെ താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച്, താങ്കൾക്ക് പ്രോത്സാഹന സമ്മാനമായി 2500 രൂപ വിലമതിക്കുന്ന ആമസോൺ ഗിഫ്റ്റ് കാർഡ് നൽകാൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൻ്റെ ജൂറി തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗിഫ്റ്റ് കാർഡ് അയച്ചു തരുന്നതിനായി nethahussain (at) gmail.com എന്ന ഈ-മെയിൽ വിലാസത്തിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ പേരും, ഉപയോക്തൃനാമവും, ഇ-മെയിൽ വിലാസവും അയച്ച് തരുമല്ലോ. എന്ന് സംഘാടകസമിതിയ്ക്കു വേണ്ടി --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 08:59, 11 ജൂൺ 2021 (UTC)
:: ഗിഫ്റ്റ് കാർഡ് അയച്ച് തരുന്നതിനുള്ള വിവരങ്ങൾ താങ്കൾ എത്രയും പെട്ടെന്ന് അറിയിക്കും എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. അഥവാ സമ്മാനം വാങ്ങാൻ താല്പര്യമില്ലെങ്കിൽ അതും അറിയിക്കുമല്ലോ. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 18:18, 18 ജൂൺ 2021 (UTC)
: പ്രിയ നത, താങ്കൾ ആവശ്യപ്പെട്ടതു പ്രകാരം ഗിഫ്റ്റ് കാർഡ് അയച്ചു തരുന്നതിനായി വിലാസം താങ്കളുടെ ഇമെയിലിലേയ്ക്ക് അയച്ചിരിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 19:01, 18 ജൂൺ 2021 (UTC)
==  [[:പിറവം റോഡ് (നോവൽ)]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:പിറവം റോഡ് (നോവൽ)]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പിറവം റോഡ് (നോവൽ)]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 13:10, 27 ജൂൺ 2021 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ==

[[വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ]] പദ്ധതിയിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാനായി സമർപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ലേഖനങ്ങൾ താങ്കളുടെ സമയം പോലെ ഒന്നു ശ്രദ്ധിക്കാമോ?. താളുകൾ യാന്ത്രിക വിവർത്തനങ്ങൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട് എങ്കിൽ ആക്കാര്യം പദ്ധതി താളിൽ നോമിനേറ്റ് ചെയ്യുന്ന ആളോട് സൂചിപിച്ചാൽ മതിയാകും._-- [[ഉപയോക്താവ്:TheWikiholic|TheWikiholic]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheWikiholic|സംവാദം]]) 14:27, 29 ജൂൺ 2021 (UTC)

@[[ഉപയോക്താവ്:TheWikiholic|TheWikiholic]] മുകളിലെ നിർദ്ദേശത്തോട് യോജിക്കുന്നു, നോക്കുന്നതാണ്. താങ്കൾക്ക് നന്ദി.[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 14:36, 29 ജൂൺ 2021 (UTC)

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:34, 23 ജൂലൈ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774789 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ ==

സുഹൃത്തെ Malikaveedu,

വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം.
*[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']].

നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.

[[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== ''Request for information (WLWSA Newsletter #1)'' ==
&lt;div style=&quot;line-height: 1.2;margin-top:3px; padding:10px 10px 10px 20px; border:2px solid #808080; border-radius:4px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;background-color:#FAC1D4; padding:10px&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:200%;&quot;&gt;'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''&lt;/span&gt;&lt;br&gt;'''September 1 - September 30, 2021'''&lt;span style=&quot;font-size:120%; float:right;&quot;&gt;[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|&lt;span style=&quot;font-size:10px;color:red&quot;&gt;''view details!''&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;background-color:#FFE7EF; padding:10px&quot;&gt;[[File:Wiki Loves Women South Asia.svg|right|frameless]] Thank you for organizing the Wiki Loves Women South Asia 2021 edition locally in your community. For the convenience of communication and coordination, the information of the organizers/judges is being collected through a '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfSK5ghcadlCwKS7WylYbMSUtMHa0jT9H09vA7kqaCEzcUUZA/viewform?usp=sf_link ''Google form'']''', we request you to fill it out. 

&lt;span style=&quot;color: grey;font-size:10px;&quot;&gt;''This message has been sent to you because you are listed as a local organizer/judge in Metawiki. If you have changed your decision to remain as an organizer/judge, update [[m:Wiki Loves Women South Asia 2021/Participating Communities|the list]].''&lt;/span&gt;

''Regards,''&lt;br&gt;[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] 11:41, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== ഇവിടെ ഒരു കണ്ണ് ==

[[ദൗലത്തുൽ ഖിലാഫ‎]] ഇതിൽ ഒരു അടിയുടെ മണം വരുന്നുണ്ട്. ഒരു കണ്ണ് വെക്കണേ--&lt;small&gt;:- എന്ന് - &lt;/small&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|&lt;span style=&quot;font-size:30px&quot;&gt;✆&lt;/span&gt;]] 12:30, 8 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)

== Wikipedia Asian Month 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants!
Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team.
# Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''.
# Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!!
# If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:'''

# Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones.
# The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!)
# Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status.

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&amp;#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021

Sincerely yours,

[[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=20538644 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Reke@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== നാഷണൽ (ബ്രാണ്ട്) ==

[[നാഷണൽ (ബ്രാണ്ട്)]] എന്ന തലക്കെട്ടിൽ ഒരപാകത അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടോ? '''ബ്രാൻഡ്''' എന്നായിരിക്കില്ലേ കൂടുതൽ ഉചിതം?--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  15:07, 25 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)

അതേ, അപാകതയുണ്ട്.തലക്കെട്ട് മാറ്റാവുന്നതാണ്...[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 15:13, 25 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)


== ''WLWSA-2021 Newsletter #6 (Request to provide information)'' ==
&lt;div style=&quot;background-color:#FAC1D4; padding:10px&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:200%;&quot;&gt;'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''&lt;/span&gt;
&lt;br/&gt;'''September 1 - September 30, 2021'''
&lt;span style=&quot;font-size:120%; float:right;&quot;&gt;[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|&lt;span style=&quot;font-size:10px;color:red&quot;&gt;''view details!''&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;&quot;&gt;[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Please fill out &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']&lt;/span&gt; and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates.

&lt;small&gt;If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Hirok_Raja|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]&lt;/small&gt;

''Regards,''
&lt;br/&gt;[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']]
&lt;br/&gt;07:09, 17 നവംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- sent by [[User:Hirok Raja|Hirok Raja]] --&gt;
&lt;/div&gt;

== How we will see unregistered users ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=content/&gt;
Hi!

You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki.

When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed.

Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help.

If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]].

We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January.

Thank you. 
/[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]&lt;section end=content/&gt;
&lt;/div&gt;

18:18, 4 ജനുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&amp;oldid=22532651 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==നശീകരണം==
ദയവായി ഇതു പരിശോധിക്കുക- https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9E%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4_%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/11-01-2022?rcid=6069919
&lt;br&gt;--[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 12:03, 16 ജനുവരി 2022 (UTC)&lt;/br&gt;

== Wikipedia Asian Month 2021 Postcard ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Dear Participants,

Congratulations!

It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2021, the seventh Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2021. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSck2FFBSatWmQYubvyCSWDEAvYzplfL_ZNDvr8j5hWU2bmNww/viewform the form], let the postcard can send to you asap!

:This form will be closed at March 15.

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2021/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2022.02
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Winners&amp;oldid=22878389 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Reke@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''WLWSA-2021 Newsletter #7 (Request to provide information)'' ==

&lt;div style=&quot;background-color:#FAC1D4; padding:10px&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:200%;&quot;&gt;'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''&lt;/span&gt;
&lt;br/&gt;'''September 1 - September 30, 2021'''
&lt;span style=&quot;font-size:120%; float:right;&quot;&gt;[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|&lt;span style=&quot;font-size:10px;color:red&quot;&gt;''view details!''&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;&quot;&gt;[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Unfortunately, your information has not reached us. Please fill out &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']&lt;/span&gt; and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates.

&lt;small&gt;If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Aishik_Rehman|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]&lt;/small&gt;

''Regards,''
&lt;br/&gt;[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']]
&lt;br/&gt;13:37, 1 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/WLWSA2021&amp;oldid=23091023 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:MdsShakil@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Feminism and Folklore 2022 - Local prize winners ==

&lt;div style=&quot;border:8px brown ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Congratulations for winning a local prize in '''[[:m:Feminism and Folklore 2022/Project Page|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competition. Thank you for your contribution and documenting your local folk culture on Wikipedia. Please fill in your preferences before 15th of June 2022 to receive your prize. Requesting you to fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScK5HgvVaLph_r_afctwShUuYVtXNwaN24HUSEYnzUUho8d-Q/viewform?usp=sf_link this form] before the deadline to avoid disappointments.  

Feel free to [[:m:Feminism and Folklore 2022/Contact Us|contact us]] if you need any assistance or further queries. 

Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2022|FNF 2022 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 07:50, 22 മേയ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&amp;oldid=23312270 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Thanks for organizing Feminism and Folklore ==

Dear Organiser/Jury

Thank you so much for your enormous contribution during the [[:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] writing competition. We appreciate your time and efforts throughout the competition to bridge cultural and gender gap on Wikipedia. We are sending you a special postcard as a token of our appreciation and gratitude. Please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeZ5eNggLMULDNupu4LFuTIcDmEyCIRh0QLhElkhkZvAmg0wQ/viewform this form] by July 20th 2022 to receive a postcard from us. We look forward to seeing you in 2023 next year.

Stay safe!

Gaurav Gaikwad.

International Team

Feminism and Folklore 
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:50, 10 ജൂലൈ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf1&amp;oldid=23501899 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Rockpeterson@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]]  for organizers. Please remember to:

# use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs &amp; Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''.
# Inform your community members WAM 2022 is coming!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. 
#	The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022

Sincerely yours,

 [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=23975688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Joycewikiwiki@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:25, 16 നവംബർ 2022 (UTC) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== താൾ ലയിപ്പിക്കൽ ==

[[അബോട്ട്സ്ഫോർഡ്]], [[ആബട്‌സ്‌ഫോർഡ്]] എന്നീ താളുകൾ ഒരേ വിഷയമാണെന്നു തോന്നുന്നു. ഒന്നു നോക്കാമോ

[[ഉപയോക്താവ്:ചെങ്കുട്ടുവൻ|ചെങ്കുട്ടുവൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ചെങ്കുട്ടുവൻ|സംവാദം]]) 06:50, 18 നവംബർ 2022 (UTC)

- പുതിയ താൾ നീക്കം ചെയ്തു.

{{കൈ}} [[ഉപയോക്താവ്:ചെങ്കുട്ടുവൻ|ചെങ്കുട്ടുവൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ചെങ്കുട്ടുവൻ|സംവാദം]]) 08:37, 19 നവംബർ 2022 (UTC)

== WikiConference India 2023: Help us organize! ==

Dear Wikimedian,

You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. 

If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 18 നവംബർ 2022 (UTC)

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24094749 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അശ്രാന്ത പരിശ്രമീ താരകം.'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ഗുണമേന്മയിൽ ഒട്ടും കുറവുണ്ടാകാതെ വലിയ അളവിൽ സേവനങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന അശ്രാന്ത പരിശ്രമിയായ മാളികവീടിനു നന്ദി!  [[ഉപയോക്താവ്:Kalesh|Kalesh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kalesh|സംവാദം]]) 18:12, 18 നവംബർ 2022 (UTC)
|}

== വിക്കിമീഡിയ സ്ട്രാറ്റജി കരട് സംബന്ധിച്ച ചർച്ച ==

പ്രിയപ്പെട്ടവരേ.. വിക്കിമീഡിയ പ്രസ്ഥാനത്തിൻറെ മൂവ്മെൻറ് സ്ട്രാറ്റജിയെ കുറിച്ച് താങ്കൾ അറിഞ്ഞിരിക്കുമല്ലോ.  മൂവ്‌മെന്റ് ചാർട്ടറിൻറെ കരട് തയ്യാറാക്കിയ അതിൻറെ കമ്മിറ്റി പ്രസ്തുത ചാർട്ടറിന്റെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഉപ വിഭാഗങ്ങളെ കുറിച്ച് (ആമുഖം, മൂല്യങ്ങളും തത്വങ്ങളും, പങ്കാളിത്തവും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ) ചർച്ച സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. വിവിധ വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന താങ്കളെപ്പോലുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദേശങ്ങളും ഏറെ വിലപ്പെട്ടതാണ് . അതറിയാനാണ് ഈ യോഗം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. ആയതിനാൽ ഈ മാസം നാലിന് ( ഞായറാഴ്ച) ഇന്ത്യൻ  സമയം രാവിലെ പത്ത് മണിക്ക് ( IST 10.00 AM )ഒരു ഓൺലൈൻ യോഗം ചേരുന്നു. പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് താങ്കളെ വിനയത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു. താങ്കൾ ഈ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഈ [[metawiki:Movement_Charter/Community_Consultations/2022/Malayalam_Wikimedia_Community|പേജിൽ]] നിങ്ങളുടെ പേര് ചേർക്കുക.

ഓൺലൈൻ യോഗത്തിൽ ചേരാനുള്ള സൂം മീറ്റിംഗ് [[ലിങ്ക് സ്റ്റേറ്റ് പ്രോടോക്കോളും ഡിസ്ടൻസ് വെക്ടർ പ്രോടോകൊളും തമ്മിലുള്ള അന്തരങ്ങൾ.[https://us04web.zoom.us/j/75635791895?pwd=2p3yaYmYj7W38OdZk6iuoLDgtoLMyC.1 ലിങ്ക്]

പ്രസ്തുത യോഗത്തിന് മുമ്പായി താഴെകൊടുക്കുന്ന  3 അധ്യായങ്ങളുടെ (ആമുഖം, മൂല്യങ്ങൾ &amp; തത്വങ്ങൾ, റോളുകൾ &amp; ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ) കരട് റിപ്പോർട്ട് വായിക്കുകയാണെങ്കിൽ ഏറെ ഉപകാരപ്രദമാകും.

* ആമുഖം

https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Content/Preamble

* മൂല്യങ്ങളും തത്വങ്ങളും

https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Content/Values_%26_Principles

* ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ

https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Content/Roles_%26_Responsibilities&lt;nowiki&gt; ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എന്തെങ്കിലും സംശയങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ,ദയവായി ബന്ധപ്പെടുക നന്ദി, ~~~~&lt;/nowiki&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 	 10:02, 2 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:21, 2 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 ==

Dear Wikimedian,

As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call.

* [WCI 2023] Open Community Call
* Date: 18 December 2022
* Time: 1900-2000  [7 pm to 8 pm] (IST)
* Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei

Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:11, 18 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

&lt;small&gt;
On Behalf of,
WCI 2023 Organizing team
&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24099166 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to organize Feminism and Folklore 2023 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear {{PAGENAME}},

Christmas Greetings and a Happy New Year 2023,
 
You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a fountain tool or dashboard.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]].
 
This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023.
 
Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 10:11, 24 ഡിസംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&amp;oldid=24282249 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== The Wikipedia Asian Month 2022 Barnstar Golden ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border: 3px solid #EAC100; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;&quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Barnstar Golden.png|left|180px]]

{{Center|{{resize|150%|'''''The Wikipedia Asian Month 2022 Barnstar Golden'''''}}}}
&lt;div style=&quot;color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; &quot;&gt;

Dear {{ROOTPAGENAME}} :
:Congradulation! Sincerely thank you for your utmost participation in Wikipedia Asian Month 2022. We are grateful for your dedication to Wikimedia movement, and hope you will join us the next year!
:Wish you all the best!

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;color: #333333; text-align:right; font-size:120%; &quot;&gt;Wikipedia Asian Month Team&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{clear}}
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month_2022/Special_Barnstars_Receiver_2&amp;oldid=24592201 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Joycewikiwiki@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2022 eligible participants list ==

Hi @[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]]

I am Joyce, from the WAM2022 international team. Thank you for organizing the WAM campaign. I would like to let you know that. I had send out both the special barnstars and regular barnstars based on the fountain tool list you provided in the [[Wikipedia Asian Month 2022/Ambassadors|Ambassadors list]]. I send the special barnstart to you, user Kalesh, and Meenakshi nandhini, regular barnstars to other participants who score at least 3 or above 3.

This year, edits with 3,000 bytes on exisiting article also counts, let me know if there are other particiapants who are eligible for a regular barnstar as well. All the best, and see you in the next WAM campaign.

&lt;nowiki&gt;all the best, ~~~~&lt;/nowiki&gt;

[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd8Jo4ixbwKS1rC6KmfC1q6wW53nmoCQATbmsMatbZ4A1RCwA/viewform?usp=sf_link '''Wikipedia Asian Month 2022 Survey'''] [[ഉപയോക്താവ്:Joycewikiwiki|Joycewikiwiki]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Joycewikiwiki|സംവാദം]]) 04:14, 22 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC)

== feminism and folklor ==

Feminism and folklore are two subjects that may not seem related at first glance, but they actually have a deep connection. Folklore, which includes traditional stories, songs, and beliefs passed down through generations, often reflects the values and beliefs of a society. Feminism, on the other hand, is a movement that advocates for gender equality and the dismantling of patriarchy.

One way in which feminism and folklore intersect is through the representation of women in traditional stories. Many folktales depict women as passive, submissive characters who are rescued by male heroes. This reinforces the idea that women are weak and in need of male protection, which is a harmful and limiting stereotype. However, some feminist scholars and storytellers are reclaiming these stories and retelling them in a way that portrays women as strong and capable.

For example, in the traditional fairy tale &quot;Cinderella,&quot; the title character is a meek and obedient servant who is mistreated by her stepmother and stepsisters. However, in a feminist retelling of the story, Cinderella may be portrayed as a resourceful and resilient young woman who uses her intelligence and wit to overcome adversity.

Feminism can also inform the creation of new folklore. Folklore is not just something from the past; it is constantly being created and passed down in the present. By incorporating feminist themes and values into new stories and songs, we can help shape a culture that values and uplifts women.

In conclusion, feminism and folklore are two subjects that have much to offer each other. Feminism can help us challenge harmful gender stereotypes that may be present in traditional folklore, while folklore can provide us with a powerful tool for creating and transmitting feminist values and messages. By working together, we can create a more just and equitable society for all.

Reference: Luthra, N. (2017). Feminist Folklore: Reclaiming Traditional Stories. Jstor Daily. Retrieved from https://daily.jstor.org/feminist-folklore-reclaiming-traditional-stories/ [[ഉപയോക്താവ്:Hasankabeer098|Hasankabeer098]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hasankabeer098|സംവാദം]]) 18:12, 8 മാർച്ച് 2023 (UTC)

== Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) ==

Hello @[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the ML Wikipedia? It'll be appreciated if it's done. [[ഉപയോക്താവ്:Boss-well63|Boss-well63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Boss-well63|സംവാദം]]) 13:02, 6 ജൂൺ 2023 (UTC)

== Feminism and Folklore 2023 - Local prize winners ==

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Congratulations on your remarkable achievement of winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition! We greatly appreciate your valuable contribution and the effort you put into documenting your local Folk culture and Women on Wikipedia. To ensure you receive your prize, please take a moment to complete the preferences form before the 1st of July 2023. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWlxDwI6UgtPXPfjQTbVjgnAYUMSYqShA5kEe4P4N5zwxaEw/viewform?usp=sf_link by clicking here]. We kindly request you to submit the form before the deadline to avoid any potential disappointments.

If you have any questions or require further assistance, please do not hesitate to contact us via talkpage or Email. We are more than happy to help.

Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 10:47, 10 ജൂൺ 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&amp;oldid=25134473 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Translation request ==

Hello.

Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Malayalam Wikipedia?

Yours sincerely, [[ഉപയോക്താവ്:Multituberculata|Multituberculata]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Multituberculata|സംവാദം]]) 17:02, 12 ജൂൺ 2023 (UTC)

== Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:37, 25 ജൂലൈ 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&amp;oldid=25345565 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=ml medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/ml&amp;oldid=25416194 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Doc James@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invite to Join Wikipedia Asian Month 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''You are receiving this message because you participated in the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]] as an organizer or editor.''
[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|Join the Wikipedia Asian Month 2023 ]]
&lt;big&gt;Dear all,&lt;/big&gt;

&lt;big&gt;The '''[[:m:Wikipedia Asian Month Home|Wikipedia Asian Month 2023]]'''[1] is coming !&lt;/big&gt; &lt;big&gt;The campaign start within a flexible 30 days from November to December. Following with the changes of the rules made by last year, the wish to have more people get to know Asia and Asian related topic is the same!  &lt;/big&gt;'''&lt;big&gt;Click [[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|&quot;Here&quot;]] to Organize/Join a WAM Event.&lt;/big&gt;'''


'''1. Propose &quot;Focus Theme&quot; related to Asia !'''

If you are based somewhere in Asia, or have specific passion on an Asian topic, please propose your &quot;Focus Theme&quot; by October 25th. The WAM international team will select 5 themes. Please propose your focus theme through [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link this link][2].

'''2. Enhancing existing articles can also count as part of campaign contribution.'''

Any edits, including creating new articles or adding new content to existing articles, over 3000 bytes in total would be able to get a reward. Last year, due to this change of rules, the Programs &amp; Events Dashboard was suggested. However, according to community survey of 2022, Fountain Tool is still the best platform for tracking edit and points. You don’t need to create any Dashboard. For the tracking of editing existing article, the international team is currently designing a form. Will soon publish to the main page of WAM 2023.

'''3. More flexible campaign time'''

The contribution duration would remain 30days, but we extended the overall campaign timeline to 2 months. All organizers can decide when to start their WAM as long as the whole duration is within November 1st to December 31th. It means that you can participate in WAM based on the needs of your local community.

'''Timetable'''

* October 1st, 2023 : Publish International Campaign Page of the Year
* October 5th to 25th, 2023 : Call for focus themes of WAM 2023.
* Before 29 October, 2023: Complete '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|Registration]]''' [3] of Each language Wikipedia.
* November 1st, UTC 00:00 to December 31th, UTC 00:00, 2023: Running the Campaign. (Find your local campaign for the actual event date.)
* January 1st to March 15th, 2024: Auditing of each language Wikipedia.
* March 30th, 2024: Deadline of reporting statistics and eligible editors to the International Team
* April 1st to May 15th, 2024: The international team distributes Barnstars and Certificates to eligible editors of each event.

For your information, the main page of Wikipedia Asian Month is currently undertaking a reconstruction for archiving purpose. For the 2023 event please bookmarked this page. We hope you will enjoy Wikipedia Asian Month! If you have any inquiry, feel free to contact us by info@asianmonth.wiki [4].
&lt;big&gt;
We look forward to your participation.

Cheers!!!

WAM 2023 International Team&lt;/big&gt;

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023

[2] https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023/Join_an_Event

[4] info@asianmonth.wiki
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/Wikipedia_Asian_Month_2023_Message_receiver_main&amp;oldid=25753309 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Joycewikiwiki@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Project Vidyodaya [https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_Vidyodaya]==
[https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%AA%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D] please support  --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 02:00, 22 നവംബർ 2023 (UTC)
== വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

{| style=&quot;border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;&quot; align=left |
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും.

[[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]]


വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. 

ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

[[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:36, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
|}

== Invitation to Organize Feminism and Folklore 2024 Writing Competition ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear {{PAGENAME}},

Hope you are doing well, Wishing you a Happy New Year!.

We extend a heartfelt invitation to you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition, which is scheduled to take place from February 1, 2024, to March 31, 2024. This year's edition of Feminism and Folklore will concentrate on feminism, women's issues, and gender-focused topics, aligning with a Wiki Loves Folklore gender gap focus and featuring a folk culture theme on Wikipedia.

This year we have created two new Tools for the Feminism and Folklore project. The tool is called '''Campwiz'''. This tool is created by the international Tech team of Wiki Loves Folkore especially crafted for Feminism and Folklore project. The tool works as same as fountain or dashboard but has extra abilities required for jury and submission of articles.   

To create a new campaign on Campwiz, organizers to follow these steps:

# Go to the tool link: &lt;nowiki&gt;https://tools.wikilovesfolklore.org/&lt;/nowiki&gt;
# Select your wiki on which you want to organize the campaign (enter the name or short code, such as &quot;{{CONTENTLANG}}&quot; for {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}}).
# Give your campaign a name example &quot;Feminism and Folklore 2024 on {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}})&quot;.
# Select the start and end dates (note: keep your start date as Feb 1 and end date as March 31).
# Provide a description for your campaign (you can briefly describe the campaign in this section).
# Make sure to keep the checkboxes ticked for &quot;Allow users to submit articles that were not created but expanded.&quot; if you want to use the campaign for expanded articles also. 
# Keep minimum added bytes as 4000 and minimum added words as 400 and click next.
# In the jury section, keep the checkboxes ticked for &quot;Allow jury members to participate in the campaign&quot; and &quot;Prevent jury members from seeing each other's votes.&quot; As per your preference.
# Under the jury search box, type the username of your jury and click on the &quot;+&quot; button to add; you can add multiple jury members.
# Click next to review and then click on save.

With this we have also created a '''Missing article tool'''. This tool identifies articles in the English Wikipedia that are absent from your native language Wikipedia. You can customize your selection criteria, and our tool will provide you with a table displaying the missing articles along with suggested titles. You also have the option to download the list in both CSV and wikitable formats.

Both tools, the Missing Article Tool and the Campwiz Tool, are now available for public use during the Feminism and Folklore campaign. You can find more information about these tools here: &lt;nowiki&gt;https://tools.wikilovesfolklore.org/&lt;/nowiki&gt;

There are also some changes in the rules and criteria's. Please go through the rules below.

# '''Minimum Length:''' The expanded or new article should have a minimum of '''''4000 bytes or 400 words''''', ensuring sufficient depth and coverage of the chosen topic. The local organizers are free to choose the minimum length criteria as per needs of their local Wikipedia and must be clearly mention on local project page.
# '''Language Quality:''' Articles should not be poorly machine-translated, ensuring that language quality and readability are maintained at a high standard.
# '''Timeline of Creation or Expansion:''' The article should be created or expanded between 1 February and 31 March, aligning with the specified contest timeline.
# '''Theme Relevance''': Articles should directly address the theme of feminism and folklore, exploring connections between gender, cultural traditions, and intangible heritage.
# '''No Orphaned Articles:''' Articles must not be orphaned, meaning they should be linked from at least one other article to ensure visibility within the Wikipedia ecosystem.
# '''No Copyright violations:''' There should be no copyright violations, and articles should adhere to local Wikipedia policies on notability, ensuring that the content meets the standards for notability.
# '''Adequate references and Citations:''' Each article should include proper references and citations following local Wikipedia policies, ensuring the reliability and credibility of the information presented.

Learn more about the contest details and prizes on our project page [[:m:Feminism and Folklore 2024|here]]. Should you require any assistance, please feel free to contact us on our meta talk page or via email.

We eagerly anticipate your enthusiastic coordination and participation in Feminism and Folklore 2024.

Thank you and Best wishes,

'''Feminism and Folklore 2024 International Team'''

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 06:51, 18 ജനുവരി 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&amp;oldid=26088038 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

അത് ശ്രദ്ധിക്കാതെ ചെയ്തതാവും.[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 16:33, 19 ജൂൺ 2026 (UTC)

== The Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar Golden ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border: 3px solid #EAC100; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;&quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[File:2023_Wikipedia_Asian_Month_Special_Barnstar.jpg|left|180px]]

{{Center|{{resize|150%|''''' Wikipedia Asian Month 2023 Golden Barnstar'''''}}}}
&lt;div style=&quot;color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; &quot;&gt;

Dear {{ROOTPAGENAME}} :
:Congratulations! Thank you so much for participating in the Wikipedia Asian Month 2023. We are very grateful for your dedication to the Wikimedia movement and effort in promoting Asian content. Hope to see you again this year and celebrate the 10th year of Wikipedia Asian Month together.  
   
:Sincerely, 

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;color: #333333; text-align:right; font-size:120%; &quot;&gt;Wikipedia Asian Month International Team&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{clear}}
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2023_GoldenBarnstar_MassMessage_Receiver_2&amp;oldid=26272594 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Joycewikiwiki@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ലോക്സഭാനിയോജകമണ്ഡലങ്ങൾ ==

ലോക്സഭാ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ താളുകൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ താഴെയുള്ള ടെംപ്ലേറ്റുകളും മറ്റ് ടേബിളുകളും കൂടി വിവർത്തനം ചെയ്ത് മുഴുവൻ ലേഖനം ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. എങ്കിലാണ് 2024 ലെ ഇലക്ഷൻ റിസൾട്ടുകൾ ഈ താളുകളിൽ ചേർക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളു. അല്ലെങ്കിൽ ഇത് മറ്റുള്ളവർക്ക് ഇരട്ടിപ്പണിയാവും. ട്രാൻസ്ലേറ്റ് ടൂൾ ഉപയോഗിക്കാൻ പറ്റാതാവുകയും ചെയ്യും. ശരിക്കും ശ്രദ്ധിക്കുക. പണി മുഴുവനും ട്രാൻസ്ലേറ്റ് ടൂളിൽ ചെയ്യുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:58, 20 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC)

: ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ്. നന്ദി..[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 10:17, 21 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC)

== ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

താങ്കളുടെ  പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്.

പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78

മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്.

ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി!

സസ്നേഹം,
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) 
ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&amp;oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഏഷ്യൻ മാസം 2024 ==

ഞാനും താങ്കളും മാത്രമാണ് ഇപ്പോൾ [[WP:WAM2024| തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]] ചേർന്നിട്ടുള്ളത്. ജൂറിയായി ചേരാമോ [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:46, 1 നവംബർ 2024 (UTC)

OK... നന്ദി...[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 15:37, 1 നവംബർ 2024 (UTC)

== [[കരട്:കതരഗാമ]] ==
കതരഗാമ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. കരടിൽ നിന്നും ഈ ലേഖനം മാറ്റിത്തരണമന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:18, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

==അക്ഷരത്തെറ്റ് ശ്രദ്ധിക്കാമോ?==

പ്രിയ Malikaveedu, താങ്കളുടെ ലേഖനങ്ങളിൽ കാണുന്നത് '''ൻ്റെ''' എന്നാണ്. ഫോണ്ട് പ്രശ്നമാണെന്നു കരുതുന്നു. [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%82%E0%B5%BC&amp;diff=4143785&amp;oldid=4143501  ഈ ലേഖനത്തിൽ] ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടവ '''ന്റെ''' എന്നാക്കിയത് കാണുമല്ലോ?  [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:37, 9 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

: ഇത് ഫോണ്ടിന്റെ പ്രശ്നം ആണെന്ന് തോന്നുന്നു. ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയിതിന് നന്ദി. മറ്റു താളുകളിലും ഇത് സമയംപോലെ ശരിയാക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 05:41, 9 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അശ്രാന്ത പരിശ്രമീ താരകം.'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | താങ്കൾ ഇത് തീർച്ചയായും അർഹിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Pachu Kannan|Pachu Kannan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Pachu Kannan|സംവാദം]]) 09:31, 11 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

|}

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar ==

&lt;div style=&quot;border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;&quot;&gt;    &lt;!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --&gt;    &lt;div style=&quot;font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;&quot;&gt;  Golden Award &lt;br&gt;Wikipedia Asian Month 2024    &lt;/div&gt;    &lt;!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --&gt;    &lt;div style=&quot;display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;&quot;&gt; &lt;!-- Reduced the gap between image and text --&gt;        &lt;!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --&gt;        &lt;div style=&quot;font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;&quot;&gt;            &lt;p&gt;Dear {{ROOTPAGENAME}},&lt;/p&gt;            &lt;p&gt;Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia.
Sincerely,

Wikipedia Asian Month User Group 
&lt;/div&gt; &lt;!-- Image Section (on the right side) --&gt;        &lt;div style=&quot;max-width: 300px;&quot;&gt;  [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]]         &lt;/div&gt;    &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Betty2407|Betty2407]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Betty2407|സംവാദം]]) 14:32, 15 മേയ് 2025 (UTC)

== സാർ, ഇപ്പോൾ തിരുത്തിയത് സൂപ്പർ ആണ് കാണാൻ അതിനാൽ ഇനിയും കോന്നി പത്ത് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം തിരുത്തിയാൽ മതി സാർ, ==

ലോഗിൽ ചെയ്തിരുന്നു പക്ഷേ പാസ് വേഡ് മറന്നു പോയി പിന്നിട് ചെയ്തിട്ട് ശരി ആകുന്നില്ല ഒന് പറഞ്ഞു തരുമോ സാർ ? [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/66.118.152.234|66.118.152.234]] 11:04, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)

== കോന്നി താലൂക്ക്  നല്ലതായി കാണാൻ ==

ഇനിയില്ല തിരുത്തുക എല്ല പ്രധാന വിവരങ്ങളടങ്ങിയ പതിപ്പാണ് സാർ നന്ദി വിവരത്തിന്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/66.118.152.234|66.118.152.234]] 11:11, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)

== ഏഷ്യൻ മാസം 2025 ==

2025 ലെ ഏഷ്യൻ മാസം പരിപാടി ആലോചനയിലാണ്. ജൂറിയായി ചേരാമോ  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 13:42, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)

: സമ്മതം അറിയിക്കുന്നു.. നന്ദി [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 09:05, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
[[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|500px]]&lt;/div&gt;

[[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist2&amp;oldid=30642952 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Betty2407@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വർഗ്ഗീകരണം ==

[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF.%E0%B4%87._%E0%B4%85%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%81%E0%B5%BD_%E0%B4%97%E0%B4%AB%E0%B5%82%E0%B5%BC&amp;diff=4631381&amp;oldid=4628407 വ്യക്തമാക്കാമോ] '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 16:07, 19 ജൂൺ 2026 (UTC)

== ശൈലി - ലേഖനങ്ങളുടെ തലക്കെട്ടുകൾ ==

[[വിക്കിപീഡിയ:ശൈലീപുസ്തകം|#നിർബന്ധമായും ഒഴിവാക്കേണ്ട പ്രയോഗങ്ങൾ]], [[വിക്കിപീഡിയ:ശൈലീപുസ്തകം|#വ്യക്തികളുടെയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും പേരുകൾ ചുരുക്കിയെഴുതുമ്പോൾ]] ഇവ ശ്രദ്ധിക്കുക. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 02:45, 25 ജൂൺ 2026 (UTC)

== 19 August 2026 ==

നമസ്കാരം @[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]], എനിക്ക് ഒരു സംശയം ഉണ്ട്. 2011 മുതൽ [[നിക്കോള ടെസ്‌ല|നികോള ടെസ്‌ല]] (Nikola Tesla) ആണ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ലേഖനം ആയി കിടക്കുന്നത്. ഇത് എപ്പോഴാണ് മാറുക?

ഇതുപോലെ തന്നെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതിയ എഡിറ്റർമാരുടെ കുറവ് പരിഹരിക്കാൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ 'Teahouse' മാതൃകയിൽ ഒരു പുതിയ ഇടം ആരംഭിച്ചാൽ നന്നായിരിക്കും എന്ന് കരുതുന്നു. നിലവിലെ സഹായമേശ പലർക്കും ഉപയോഗിക്കാൻ അല്പം സങ്കീർണ്ണമാണ്

പുതിയ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ സൗഹൃദപരമായും സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ വേണ്ടി നമുക്ക് 'വിക്കിപീഡിയ:ചായക്കട' എന്ന പേരിൽ ഒരു പേജ് രൂപീകരിക്കാമോ? ആവശ്യമാണെങ്കിൽ ഈ പേജിന്റെ അടിസ്ഥാന രൂപകൽപ്പനയും എഴുത്തുകളും തയ്യാറാക്കാൻ ഞാൻ തയാറാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:07, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== internel graphic ==

future kerala [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-47176-51|&amp;#126;2026-47176-51]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-47176-51|talk]]) 09:05, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം ==
[[അദ്-ദഹ്ന മരുഭൂമി]]-ലേക്കുള്ള നിങ്ങളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. മറ്റ് എഡിറ്റർമാരുമായി സഹകരിക്കുന്നതിനും അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളുടെ കവറേജ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]]'''-ൽ ചേരാൻ നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.  [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 18:58, 5 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]]: ക്ഷണം സ്വീകരിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 02:34, 6 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== ഏഷ്യൻ മാസം 2026 ==
2026 ലെ ഏഷ്യൻ മാസം പരിപാടി ആലോചനയിലാണ്. ജൂറിയായി ചേരാമോ [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 19:28, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

{{ping|Ranjithsiji}} തീർച്ചയായും സുഹൃത്തേ...[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 13:14, 30 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== 05 November 2026 ==
ഞാൻ [[വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം#നിർദ്ദേശം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രതിൽ]] ഒരു നിർദേശം (Proposal) സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു അംഗമെന്ന നിലയിൽ, ഈ നിർദേശത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കാനും തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിനുള്ള വോട്ടെടുപ്പിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:41, 5 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ffb8234wlztabhjz0zs3qci471ihwup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സിന്ധു ലിപി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113438</id>
    <revision>
      <id>4682950</id>
      <parentid>4582214</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37622" sha1="ixcl77jqhlbqo78cmx17m21qjruvtox" xml:space="preserve">{{prettyurl|Indus script}} 
[[ചിത്രം:Indus seal impression.jpg|thumb|സിന്ധുലിപിയിൽ അഞ്ചു ചിഹ്നങ്ങളുള്ള ഒരു മാതൃകാമുദ്രയുടെ പതിപ്പ്]]

[[സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരം|സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട,  ചിഹ്നങ്ങൾ ചേർന്ന ഹ്രസ്വമായ വരികളിലെ  ലേഖനവിദ്യയാണ്‌ '''സിന്ധു ലിപി''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഹരപ്പൻ ലിപി'''  എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.  ക്രി. മു. 26 മുതൽ 20 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ സിന്ധുനദീതടസംസ്കാരത്തിന്റെ  പക്വദശയിലാണ്‌ ഈ [[ലിപി]] നടപ്പിലുണ്ടായിരുന്നത്.  ഇതിൽ ചിത്രലിപികളും ശബ്ദലിപികളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.  മൃദുവായ കല്ലുകൾ മുറിച്ചെടുത്ത് അവയിൽ കൊത്തിയ രീതിയിലും ചെമ്പുതകിടുകളിൽ എഴുതിയ രീതിയിലുമാണ് ഇവ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളത്.   വ്യക്തതയും ഭംഗിയുമുള്ള ഈ ലിപികൾ ഏറെക്കുറെ വികസിച്ചുകഴിഞ്ഞ ഒരു ലിപിവ്യവസ്ഥയിലേതായിരുന്നുവെന്ന നിഗമനത്തിലാണ് ചരിത്രഗവേഷകർ എത്തിയിട്ടുള്ളത്.   ഇതിന്റെ ആദിരൂപങ്ങളേപ്പറ്റിയോ പരിണാമദശകളേപ്പറ്റിയോ കാര്യമായ വിവരങ്ങളും കിട്ടിയിട്ടില്ല. 

ഈ ലിപികൾ സർവ്വസമ്മതമായ മട്ടിൽ വായിച്ചെടുക്കാൻ ഒട്ടേറെ ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുകയും അത് വായിക്കപ്പെട്ടതായി പല അവകാശവാദങ്ങളും ഉന്നയിക്കപ്പെടുകയും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും&lt;ref&gt;Possehl, 1996&lt;/ref&gt;, അക്കാര്യത്തിലുള്ള ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ ഇനിയും തീർന്നിട്ടില്ല.  ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ ഒരു എഴുത്തുവിദ്യ ആണോ എന്നതു തന്നെ തർക്കവിഷയമാണ്‌.&lt;ref&gt;Farmer, 2004&lt;/ref&gt; അവയ്ക്കുപിന്നിലുള്ള [[ഭാഷ]] തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടിട്ടില്ല.  ഈ ലിപിയിലെ എഴുത്ത്  മറ്റേതെങ്കിലും ലിപിയിലെ എഴുത്തിനോടൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ദ്വിഭാഷാലിഖിതങ്ങളൊന്നും(bilingual inscriptions) കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടില്ലെന്നതും ഇതിന്റെ വായന ദുഷ്കരമാക്കുന്നു. 

സിന്ധുലിപിയുടേതായി കരുതപ്പെടുന്ന ചിഹ്നങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന ഹരപ്പൻ മുദ്രയുടെ ആദ്യപ്രസിദ്ധീകരണം അലക്സാണ്ടർ കണ്ണിങ്ങാമിന്റെ കൈയെഴുത്തു പകർപ്പിനെ ആശ്രയിച്ച് 1873-ൽ ആയിരുന്നു.  അതിനുശേഷം ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഏതാണ്ട് നാലായിരത്തോളം വസ്തുക്കൾ [[മെസപ്പൊട്ടേമിയ|മെസപ്പൊട്ടേമിയയിൽ]] നിന്നു പോലും കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുണ്ട്.   1970-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഐരാവതം മഹാദേവൻ സിന്ധുലിഖിതങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  3700-ഓളം മുദ്രകളും 417 വ്യത്യസ്ത ചിഹ്നങ്ങളും രൂപങ്ങളും അതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.  ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിഖിതങ്ങളിൽ ചിഹ്നങ്ങളുടെ ശരാശരി സംഖ്യ അഞ്ചാണ്‌‌. ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമുള്ള ലിഖിതം 17 ചിഹ്നങ്ങൾ അടങ്ങിയതാണ്‌.  എഴുത്തിന്റെ ദിശ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ടാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞത് ഇരാവതം മഹാദേവൻ ആണ്‌. &lt;ref name=&quot;natureindia2009&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nature.com/nindia/2009/090531/full/nindia.2009.147.html|title=Write signs for Indus script?|date=2009-05-31|publisher=Nature India|language=en|accessdate=2009-06-01}}&lt;/ref&gt;

അശോകശാസനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മിലിപിയുടെ പൂർ‌വ്വരൂപമാണ്‌ സിന്ധുലിപി എന്ന് 1877-ൽ കണ്ണിങ്ങാമും പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുണച്ച ജി.ആർ. ഹണ്ടറും [[ഐരാവതം മഹാദേവൻ|ഐരാവതം മഹാദേവ]]&lt;nowiki/&gt;നും മറ്റും കരുതി.  ബ്രാഹ്മികുടുംബത്തിൽ പെട്ട ഒരു ലിപിയാണിതെന്ന്  ഒരു ന്യൂനപക്ഷം പണ്ഡിതന്മാർ ഇന്നും വാദിക്കുന്നു.  എന്നാൽ മിക്കവാറും പണ്ഡിതന്മാർ അവരോട് വിയോജിക്കുകയും ബ്രാഹ്മിലിപി അരാമിക് ലിപിയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണെന്ന് കരുതുകയും ചെയ്യുന്നു.

==ഘട്ടങ്ങൾ==
[[ചിത്രം:IndusValleySeals.JPG|thumb|സിന്ധുലിഖിതങ്ങൾ അടങ്ങിയ ഒരു പറ്റം മുദ്രകൾ]]
===ആദ്യകാല ഹരപ്പൻ===
ക്രി.മു. 3500-നു ശേഷം ഉപയോഗത്തിലിരുന്ന ചുരുക്കം ലിപികളടങ്ങിയ ആദ്യകാല ഹരപ്പനിൽ നിന്ന് സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരത്തിന്റെ പക്വമായ ഘട്ടത്തിൽ വികസിച്ചുവന്ന ലിപിയാണ്‌ സിന്ധുലിപി എന്ന് 1999-ലെ ഒരു [[ബി.ബി.സി.]] റിപ്പോ‌ർട്ടിൽ പറയുന്നു.  ഇതനുസരിച്ച്, ആദ്യകാലത്തെ പാത്രങ്ങളിലെ അടയാളങ്ങളും ചിഹ്നങ്ങളും മറ്റും പക്വമായ സിന്ധുലിപിയിൽ വികസിതമായി.&lt;ref&gt;Whitehouse, David (1999) ''[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/334517.stm 'Earliest writing' found]'' BBC&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ആദ്യകാല ഹരപ്പൻ ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഈ കാലനിർണ്ണയവും അതിന്റെ വ്യാഖ്യാനവും, ഹരപ്പൻ ഗവേഷണരംഗത്ത് പേരെടുത്ത റിച്ചാർഡ് മെഡോ ചോദ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1721/17211220.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-07 |archive-date=2007-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070712152105/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1721/17211220.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===പക്വഹരപ്പൻ===
പക്വമായ സിന്ധുലിപി ലിഖിതങ്ങൾ കൂടുതലും കാണപ്പെടുന്നത് പരന്ന ദീർഘചതുരത്തിലുള്ള മുദ്രകളിലാണ്‌.  എന്നാൽ വീട്ടുപകരണങ്ങൾ, ലഘുഫലകങ്ങൾ, താമ്രപത്രങ്ങൾ, മൺപാത്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലും അവ കണ്ടെത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

===പിൽക്കാല ഹരപ്പൻ===
ക്രി.മുൻപ് 1900-ത്തിനടുത്ത് ഹരപ്പൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ പക്വഘട്ടം അവസാനിച്ചതോടെ ചിഹ്നങ്ങളുടെ ക്രമീകൃതമായ ഉപയോഗം അവസാനിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ ഇരുമ്പുയുഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തിനടുത്ത് ക്രി.മു. 1100-ലേതായിപോലും ചില ഹരപ്പൻ ലിഖിതങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.  [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലെ]] ബെത്ത് ദ്വാരകയ്ക്കാടുത്ത് കരയിൽ നടത്തിയ പര്യവേഷണങ്ങളിൽ മൂന്നു തലയുള്ള ജീവിയെ ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ള പിൽക്കാല സിന്ധുമുദ്ര,  പിൽക്കാല ഹരപ്പൻ ലിപി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള മൺപാത്രങ്ങൾ, ക്രി.വ. 16-ആം നൂറ്റാണ്ടിലേതായി കരുതപ്പെടുന്ന വിവിധതരം മൺപാത്രങ്ങൾ എന്നിവ ലഭിച്ചു.  ബെത്ത് ദ്വാരകയിൽ നിന്നു കിട്ടിയ മൺപാത്രങ്ങളുടെ തെർമോലൂമിനിസൻസ് സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള കാലം ക്രി.മു. 1528 ആണ്‌.  പിൽക്കാല ഹരപ്പൻ ലിപി. 1500 വരെ ഉപയോഗത്തിലിരുന്നതായി ഈ തെളിവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വാദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;sup&gt;[http://www.nio.org/past_events/archaeology/keynote_address.jsp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312182218/http://www.nio.org/past_events/archaeology/keynote_address.jsp |date=2007-03-12 }}&lt;/sup&gt; ഇൻഡ്യയിൽ ബിഹാറിലെ വൈശാലിയിലും &lt;sup&gt;[http://www.varalaaru.com/Default.asp?articleid=194#f10]&lt;/sup&gt; [[തമിഴ്‌‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] മൈലാടുംതുറയിലും &lt;sup&gt;[http://www.harappa.com/arrow/stone_celt_indus_signs.html]&lt;/sup&gt; നടന്ന അന്വേഷണങ്ങളിൽ ക്രി.വ. 1100-നടുത്ത കാലത്തെ പോലും പിൽക്കാല സിന്ധുലിപിയുടെ മാതൃകകൾ കണ്ടുകിട്ടിയതായി അവകാശവാദമുണ്ട്. 

2007 മേയ് മാസത്തിൽ തമിഴ്‌നാട് പുരാവസ്തു വിഭാഗം പൂം‌പുഹാറിനടുത്തുള്ള മേളപ്പെരുമ്പള്ളത്ത് നടത്തിയ  നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിൽ ശൂലാഗ്രചിഹ്നം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള മൺപാത്രങ്ങൾ കണ്ടുകിട്ടി.  ഈ ചിഹ്നങ്ങൾക്ക് 1920-ൽ [[മൊഹഞ്ജൊദാരോ|മൊഹഞ്ജൊദാരോയിൽ]] നിന്ന് കിട്ടിയ മുദ്രകളോട് അസാമാന്യമായ സാമ്യം ഉള്ളവയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;indus_coastaltn&quot;&gt;{{cite news | last=Subramaniam | first=T. S. | title=From Indus Valley to coastal Tamil Nadu | date=May 1, 2006 | url=http://www.hindu.com/2008/05/03/stories/2008050353942200.htm | work=The Hindu | accessdate=2008-05-23 | archive-date=2008-05-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080506065250/http://www.hindu.com/2008/05/03/stories/2008050353942200.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1960 മേയ് മാസത്തിൽ ഭാരതത്തിലെ പുരാവസ്തു സർ‌വേ വിഭാഗത്തിലെ ബി.ബി. ലാൽ, &quot;പുരാതനഭാരതം&quot; എന്ന പത്രികയിൽ ഒരു പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  പ്രബന്ധത്തോടൊപ്പം മെഗാലിഥിക്,  ചാൽക്കോലിഥിക് മൺപാത്രങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരവും ചേർത്തിരുന്നു.   അവയിലെ ലിഖിതങ്ങൾക്ക് പുരാതന സിന്ധുലിപിയുമായി സാമ്യമുണ്ടെന്ന് ലാൽ അവകാശപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;indus_coastaltn&quot; /&gt; സിന്ധുനദീതട ലിഖിതങ്ങളോട് സാമ്യം പുലർത്തുന്ന പുരാതനലിഖിതങ്ങൾ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ തിണ്ടിവനത്തിനടുത്തുള്ള സനൂർ, [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]], [[കോയമ്പത്തൂർ|കോയമ്പത്തൂരിനടുത്തുള്ള]] സുലൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;indus_coastaltn&quot; /&gt;

== ലിപിയുടെ പ്രത്യേകതകൾ ==
ഈ രചനാവിദ്യ മിക്കവാറും ചിത്രസ്വഭാവമുള്ളതാണെങ്കിലും അമൂർത്തമായ ചിഹ്നങ്ങളേയും ഇത് ആശ്രയിക്കുന്നുണ്ട്.   എഴുത്തിന്റെ ദിശ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തേയ്ക്കാണെങ്കിലും,&lt;ref&gt;(Lal 1966)&lt;/ref&gt; ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഇടത്തോട്ടും വലത്തോട്ടും ഇടവിട്ടുള്ള ഉഴവുചാലുകളുടെ മാതൃകയിലുള്ള ബൂസ്ട്രഫീഡോണിക(boustrophedonic) ശൈലിയിലും ഇതെഴുതാറുണ്ട്.  മുഖ്യചിഹ്നങ്ങളുടെ എണ്ണം ഏതാണ്ട് 400-600 ആണ്‌&lt;ref&gt;(Wells 1999)&lt;/ref&gt; അർത്ഥസൂചകമായ പ്രതീകങ്ങൾ ചേർന്നുള്ള ലോഗോഗ്രാഫിക് ലിപികളിലും, അക്ഷരാധിഷ്ടിതമായ സിലബിക് ലിപികളിലും സാധാരണ പതിവുള്ള ചിഹ്നസംഖ്യകളുടെ ഇടയ്ക്കുള്ള സംഖ്യയാണിത്.  അതിനാൽ ഈ രണ്ടു ലിപിമാതൃകകളുടെ സങ്കരമായ പ്രതീകാക്ഷര ലിപി (logo-syllabic script) ആണിതെന്ന് പല പണ്ഡിതന്മാരും കരുതുന്നു.&lt;ref&gt;(Bryant 2000)&lt;/ref&gt; (അക്ഷര ലിപികളിൽ 50 മുതൽ 100 വരെ ചിഹ്നങ്ങളും, പ്രതീക ലിപികളിൽ അതിന്റെ അനേകം ഇരട്ടി ചിഹ്നങ്ങളും ആണ്‌ സാധാരണ പതിവ്). മൂലശബ്ദങ്ങൾ(morphemes) കൂടിച്ചേർന്ന് പുതിയവാക്കുകൾ ഉണ്ടാകുന്ന തരം (agglutinative) ഭാഷയാണ്‌ ഈ ലിപികളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെന്ന് ഗവേഷകരിൽ ചിലർ കരുതുന്നു.  എന്നാൽ ലിപിയുടെ ഭാഗമായ ചില ചിഹ്നങ്ങൾ ഈ നിഗമനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നില്ലെന്ന് കരുതുന്നവരും ഉണ്ട്.

== വിശകലനശ്രമങ്ങൾ ==

===പ്രതിബന്ധങ്ങൾ===

ഈ ലിപിയ്ക്ക് പല വായനകളും പലപ്പോഴായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവയ്ക്കൊന്നും വ്യാപകമായ അംഗീകാരം കിട്ടിയിട്ടില്ല.  ഇതിന്റെ വായനയ്ക്ക് തടസ്സമായി നിൽക്കുന്ന മുഖ്യ വസ്തുതകൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്‌:
* ഈ ലിപിയുടെ പിന്നിൽ ഒരു ഭാഷയുണ്ടെങ്കിൽ അത് കണ്ടെത്തപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
* ലിഖിതങ്ങളുടെ ശരാശരി ദൈർഘ്യം 5 ചിഹ്നങ്ങളും പരമാവധി ദൈർഘ്യം 17 ചിഹ്നങ്ങളും മാത്രമാണ്‌.(ഒന്നിലേറെ ലിഖിതങ്ങൾ ചേർന്ന ഒരു മുദ്രയിലെ ചിഹ്നസംഖ്യ പോലും 27 മാത്രമാണ്‌.)&lt;ref&gt;[http://www.safarmer.com/indus/longestinscription.htm Longest Indus inscription]&lt;/ref&gt;
* പ്രസിദ്ധമായ [[റോസെറ്റാ ശില]]യുടെ മാതൃകയിലുള്ള ദ്വിഭാഷാ പാഠങ്ങളൊന്നും(bilingual text) ഈ ലിപിയുടെ വായനയെ സഹായിക്കാൻ കിട്ടിയിട്ടില്ല. 
അമെച്ച്വർ ഗവേഷകന്മാർക്ക് ഈ ലിപിയ്ക്കുള്ള താത്പര്യം മൂലം ഇതിന്റെ വായനയെ സംബന്ധിച്ച് ഒട്ടേറെ അവകാശവാദങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവ തമ്മിൽ ഒത്തുപോകുന്നില്ല.  അവയ്ക്കൊന്നിനും അക്കാദമിക അംഗീകാരം കിട്ടിയിട്ടുമില്ല.&lt;ref&gt;എഗ്ബർട്ട് റിച്ച്റ്റർ, എൻ.എസ്. രാജാറാം, ശ്രീനിവാസൻ കല്യാണരാമൻ തുടങ്ങിയവരുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ ഉദാഹരണമാണ്‌.&lt;/ref&gt;

=== ദ്രാവിഡഭാഷാ പരികല്പന ===
[[ചിത്രം: Shiva Pashupati.jpg|thumb|200px|right|ശിവന്റെ ആദിരൂപമായി കരുതപ്പെടുന്ന പശുപതിയുടെ ചിത്രമുള്ള സിന്ധുമുദ്ര]]
സിന്ധുസംസ്കാരത്തിലെ ലിഖിതങ്ങളിലെ ലിപി, പ്രതീകളുടേയും അക്ഷരങ്ങളുടേയും സങ്കരമാണെന്നു കരുതിയ റഷ്യൻ പണ്ഡിതൻ യൂറി നോറോസോവ്, അദ്ദേഹവും സംഘവും നടത്തിയ കമ്പ്യൂട്ടർ വിശകലനത്തിനൊടുവിൽ ഈ ലിപിക്കു പിന്നിലുള്ളത് ഒരു [[ദ്രാവിഡഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡഭാഷയാണെന്ന്]]വ് വാദിച്ചു.&lt;ref&gt;(Knorozov 1965)&lt;/ref&gt; നോറോസോവിനു മുൻപേ ഹെൻറി ഹെറാസും ഈ ലിപിയിൽ ഒരു ആദിദ്രാവിഡ ഭാഷ കണ്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;(Heras, 1953)&lt;/ref&gt; നോറോസോവിന്റെ സോവിയറ്റ് സംഘവുമായി മത്സരിച്ച് ഈ ലിപി വിശകലനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ച ഫിൻ‌ലൻഡുകാരൻ പണ്ഡിതൻ ആസ്കോ പാർപ്പോളയുടെ സംഘം, ദ്രാവിഡാഭാഷാ പരികല്പനയെ ആശ്രയിച്ച് നടത്തിയ വായന പലയിടങ്ങളിലും നോറോസോവിന്റേയും  ഹെരാസിന്റേയും വായനയുമായി ഒത്തുപോവുകയും പലയിടങ്ങളിലും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുകയും ചെയ്തു.  ഉദാഹരണത്തിനു, ലിപിയിലെ മത്സ്യചിഹ്നത്തെ ദ്രാവിഡഭാഷകളിലെ &quot;മീൻ&quot; എന്ന വാക്കായി ഇരുവായനകളും കണ്ടു.   പാർപ്പോളയുടെ പഠനത്തിന്റെ 1994 വരെയുള്ള കഥ, &quot;സിന്ധുലിപിയുടെ ഭേദനം&quot; (Deciphering the Indus Script) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ കാണാം&lt;ref&gt;(Parpola, 1994)&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;പരോപ്ലയും സിന്ധുലിപിയും എന്ന പേരിൽ  2010 ജൂൺ 17-ലെ ഹിന്ദു ദിനപത്രത്തിൽ ഐരാവതം മഹാദേവൻ എഴുതിയ [http://www.hindu.com/2010/06/17/stories/2010061754171100.htm ലേഖനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100620174253/http://www.hindu.com/2010/06/17/stories/2010061754171100.htm |date=2010-06-20 }}&lt;/ref&gt;

സിന്ധുലിപി ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള ചില കല്ലുപകരണങ്ങൾ, ക്രിസ്തുവിന്‌ മുൻപ് രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദത്തിലേതായി തമിഴ്‌നാട്ടിൽ നിന്നു കണ്ടുകിട്ടിയത്, ഈ ലിപിയെ ദ്രാവിഡഭാഷകളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്ന പരികല്പനയ്ക്ക് ബലം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;(Subramanium 2006; see also [http://www.harappa.com/arrow/stone_celt_indus_signs.html A Note on the Muruku Sign of the Indus Script in light of the Mayiladuthurai Stone Axe Discovery] by I. Mahadevan (2006)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/2006/05/01/stories/2006050101992000.htm |title=Significance of Mayiladuthurai find |access-date=2010-05-08 |archive-date=2010-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100825181955/http://www.hinduonnet.com/2006/05/01/stories/2006050101992000.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഈ ഉപകരണങ്ങളിലെ ലേഖനം സിന്ധുലിപിയാണെന്ന വാദം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 

ദ്രാവിഡഭാഷാപരികല്പനയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഇരാവതം മഹാദേവൻ അതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നതിതാണ്‌:    &quot;ഹരപ്പൻ ഭാഷയുടേയും ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാഷകളുടേയും ആദ്രിദ്രാവിഡമൂലം ഒന്നാണെന്ന് ഒരുപക്ഷേ നാം എന്നെങ്കിലും കണ്ടെത്തിയേക്കാം.    എന്നാൽ അത് (ഇപ്പോൾ) ഒരു പരികല്പന മാത്രമാണ്‌..... സിന്ധുലിപി ഭേദിക്കാൻ എനിക്കു കഴിയുമെന്ന മോഹമൊന്നും എനിക്കില്ല.  അക്കാര്യത്തിൽ എനിക്ക് പശ്ചാത്താപവുമില്ല.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.harappa.com/script/mahadevantext.html#14 Interview at Harrappa.com]&lt;/ref&gt;

=== ലിപിയോ പ്രതീകങ്ങളോ? ===
സിന്ധുലിഖിതങ്ങളിലെ ചിഹ്നങ്ങൾ ആശയങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രതീകങ്ങൾ(ideograms) മാത്രമാണെന്നും വാദമുണ്ട്.  ഇതു ശരിയാണെങ്കിൽ, അവയുടെ സ്രഷ്ടാക്കൾ സംസാരിച്ചിരുന്ന ഭാഷയുടെ ഒരു സൂചനയും അവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നില്ല എന്നു വരാം. അവ ആശയങ്ങളെ സം‌വഹിക്കുന്ന ചിത്രചിഹ്നങ്ങൾ(pictograms) മാത്രമാവാം.

2004-ൽ സ്വതന്ത്രഗവേഷകനായ സ്റ്റീവ് ഫാർമർ,&lt;ref&gt;http://www.safarmer.com/&lt;/ref&gt; കമ്പ്യൂട്ടേഷനൽ ലിംഗ്വിസ്റ്റായ റിച്ചാർഡ് സ്പ്രോട്ട് &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ogi.edu/people/dsp_person.cfm?person_id=0025F811-F83D-8CDF-DB15906AA42D371C |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-08 |archive-date=2010-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520113623/http://www.ogi.edu/people/dsp_person.cfm?person_id=0025F811-F83D-8CDF-DB15906AA42D371C |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ഇൻഡോളജിസ്റ്റ് മൈക്കൽ വിറ്റ്സൽ&lt;ref&gt;(Farmer 2004)&lt;/ref&gt; എന്നിവർ ചേർന്ന്, സിന്ധുലിഖിതങ്ങളിലെ ചിഹ്നങ്ങൾ ഏതെങ്കിലും സംസാരഭാഷയുമായി ബന്ധമുള്ളവയല്ലെന്ന് വാദിച്ച് ഒരു പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  ഇതിനു പുറമേ, ഉത്തരേന്ത്യയിലെ സിന്ധുനദീതടസംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഷ, ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിക് ഭാഷാകുടുംബവുമായി വിദൂരബന്ധം പുലർത്തുന്നതും എന്നാൽ ആദിമുണ്ട ഭാഷയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായതും ആണെന്നു വാദിക്കുന്ന &quot;പാര മുണ്ട&quot; പരികല്പനയും&quot; (Para-Munda Hypothesis) വിറ്റ്സൽ നേരത്തേ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0501/ejvs0501article.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-08 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206073939/http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0501/ejvs0501article.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

സിന്ധുലിഖിതങ്ങളിലെ ചിഹ്നങ്ങൾ ഭാഷാലിപി അല്ലെന്നു സ്ഥാപിക്കാൻ ഫാർമർ-സ്പ്രോട്ട്-വിറ്റ്സൽമാർ തങ്ങളുടെ പ്രബന്ധത്തിൽ ഒട്ടേറെ വാദങ്ങൾ മുന്നോട്ടു വച്ചിരുന്നു. ലിഖിതങ്ങളുടെ അതിഹ്രസ്വസ്വഭാവം, ഹരപ്പൻ പക്വസംസ്കാരത്തിന്റെ 700 വർഷത്തെ ചരിത്രത്തിൽ പെരുകിക്കൊണ്ടിരുന്ന ഒറ്റപ്പെട്ട അപൂർ‌വചിഹ്നങ്ങളുടെ ആധിക്യം, സംസാരഭാഷലിപികളിൽ പതിവുള്ളതു പോലെ ചിഹ്നങ്ങളുടെ ക്രമരഹിതമായ ആവർത്തനത്തിന്റെ അഭാവം തുടങ്ങിയവ ഈ ലിഖിതങ്ങൾക്കു പിന്നിൽ ഒരു സംസാരഭാഷയില്ലെന്നു വാദിക്കാൻ അവർ കണ്ട കാരണങ്ങളിൽ ചിലതായിരുന്നു.
എന്നാൽ തന്റെ സിദ്ധാന്തത്തെ 2005-ൽ പുനപരിശോധിച്ച അസ്കോ പാർപ്പോള, ഈ വാദങ്ങളെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.&lt;ref&gt;(Parpola 2005, p. 37)&lt;/ref&gt; ഒറ്റപ്പെട്ട അപൂർ‌വചിഹ്നങ്ങളുടെ ആധിക്യം ചീനഭാഷയിലും കാണാമെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.  ആദിമമായ ഒരു പ്രതീകാക്ഷരലിപി(logo-syllabic script) ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഹ്രസ്വലിഖിതങ്ങളിൽ, ചിഹ്നങ്ങളുടെ ക്രമരഹിതമായ ആവർത്തനം ഇല്ലാതിരിക്കുന്നതിൽ അസാധാരണമായൊന്നുമില്ലെന്നും അദ്ദേഹം കരുതി.

==വിലയിരുത്തൽ==
സിന്ധിലിപിവ്യവസ്ഥയുടെ അക്ഷരപ്പൂട്ടു തുറക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളൊന്നും പൂർണ്ണവിജയം കൈവരിച്ചിട്ടില്ലെന്നും പല പഠനങ്ങളും വെറും കോമാളിവായനകളിലാണ് എത്തി നിന്നതെന്നും എം.ആർ രാഘവവാരിയർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഈ ലിപിയുടെ പഠനത്തിലുള്ള ആദ്യശ്രമങ്ങളിൽ പലതും അതിനെ വായിക്കുന്നതിനു പകരം വ്യാഖ്യാനിക്കാനാണു ശ്രമിച്ചതെന്ന വിമർശനവും അദ്ദേഹം എടുത്തുകാട്ടുന്നു. ശാസ്ത്രീയമായ രീതിയിൽ വ്യക്തമായ ദിശാബോധത്തോടും രീതിശാസ്ത്രത്തോടും കൂടി ലിപികൾക്ക് ശബ്ദമൂല്യം നൽകി വായിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത് സ്പാനിഷ് പണ്ഡിതനായ ഫാദർ ഹെൻറി ഹെറാസ് ആണെന്നും തുടർന്നുണ്ടായ അന്വേഷണങ്ങളുടെ ഫലമായി ലിപിപഠനം ഇന്ന് ഇരുട്ടിൽ തപ്പുന്ന സ്ഥിതിയിൽ നിന്നു പുരോഗമിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും രാഘവവാരിയർ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;എം.ആർ. രാഘവവാരിയർ, &quot;സിന്ധുലിപി: പഠനം ഇതുവരെ&quot; (2011), പ്രസാധനം, മാതൃഭൂമി ബുക്ക്സ് (പുറങ്ങൾ 26-28, 45-46)&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==ഗ്രന്ഥസൂചി==
{{Refbegin}}
*Bryant, Edwin (2000), ''The Quest for the Origins of Vedic Culture : The Indo-Aryan Migration Debate'' Oxford University Press.
*Farmer, Steve et al. (2004) ''The Collapse of the Indus-Script Thesis: The Myth of a Literate Harappan Civilization'', EJVS, vol. 11 (2004), issue 2 (Dec) [http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs1102/ejvs1102article.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211031554/http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs1102/ejvs1102article.pdf |date=2021-02-11 }} ([[PDF]]).
*[[Yuri Knorosov|Knorozov, Yuri V.]] (ed.) (1965) ''Predvaritel’noe soobshchenie ob issledovanii protoindiyskikh textov''. Moscow.
*Kalyanaraman, S., ''Indus script encodes mleccha speech''(5 volumes) [http://sites.google.com/site/kalyan97/mlecchitavikalpa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090404011100/http://sites.google.com/site/kalyan97/mlecchitavikalpa |date=2009-04-04 }}(2008)
*[[Iravatham Mahadevan|Mahadevan, Iravatham]], [http://www.varalaaru.com/Default.asp?articleid=194 Murukan In the Indus Script] (1999)
*Mahadevan, Iravatham, ''Aryan or Dravidian or Neither? A Study of Recent Attempts to Decipher the Indus Script (1995-2000)'' EJVS (ISSN 1084-7561) vol. 8 (2002) issue 1 (March 8).[http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0801/ejvs0801.txt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070723121117/http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0801/ejvs0801.txt |date=2007-07-23 }}
* Heras, Henry. ''Studies in Proto-Indo-Mediterranean Culture'', Bombay: Indian Historical Research Institute, 1953.
* Parpola, Asko. ''Deciphering the Indus script'' Cambridge, New York: Cambridge University Press, 1994.
* Parpola, Asko (2005) [http://www.helsinki.fi/~aparpola/tices_50.pdf ''Study of the Indus Script'']. 50th ICES Tokyo Session.
* Parpola, Asko (2008) [http://www.harappa.com/script/indus-writing.pdf ''Is the Indus script indeed not a writing system?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327045644/http://www.harappa.com/script/indus-writing.pdf |date=2009-03-27 }}. Published in ''Airāvati, Felicitation volume in honour of Iravatham Mahadevan'', Chennai.
*{{Cite book | last =Possehl | first =Gregory L. | author-link =Gregory Possehl | year =1996 | title =Indus Age: The Writing System | publisher =University of Pennsylvania Press | isbn =081223345X}}.
* Rao et al. (2009). [http://www.cs.washington.edu/homes/rao/ScienceIndus.pdf ''Entropic Evidence for Linguistic Structure in the Indus Script''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120302222553/http://www.cs.washington.edu/homes/rao/ScienceIndus.pdf |date=2012-03-02 }}. Science Journal, April 2009. 
*Rjabchikov, Sergei V. (2006a). [http://www.anthroglobe.ca/docs/Sergei/proto-indian-script.htm ''A New Key to the Proto-Indian Writing System''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070611215906/http://www.anthroglobe.ca/docs/Sergei/proto-indian-script.htm |date=2007-06-11 }}. AnthroGlobe Journal, 2006.
*Rjabchikov, Sergei V. (2006b). ''Protoindiyskoe pis'mo i ego rasshifrovka''. [[Krasnodar]]. 
*Subramanian, T. S. (2006) [http://www.hindu.com/2006/05/01/stories/2006050101992000.htm &quot;Significance of Mayiladuthurai find&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060617092617/http://www.hindu.com/2006/05/01/stories/2006050101992000.htm |date=2006-06-17 }} in ''The Hindu'', May 1, 2006.
* Wells, B. &quot;An Introduction to Indus Writing&quot; Independence, MO: Early Sites Research Society 1999.
*Keim, Brandon (2009) &quot;[http://blog.wired.com/wiredscience/2009/04/indusscript.html Artificial Intelligence Cracks 4,000 Year Old Mystery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426195622/http://blog.wired.com/wiredscience/2009/04/indusscript.html |date=2009-04-26 }}&quot; in WIRED
* Vidale, Massimo (2007) &quot;[http://www.docstoc.com/docs/document-preview.aspx?doc_id=9163376 The collapse melts down: a reply to Farmer, Sproat and Witzel]&quot;, East and West, vol. 57, no. 1-4, pp.&amp;nbsp;333-366.
{{Refend}}
{{Languages of South Asia}}

[[Category:സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരം]]
[[Category:ലിപികൾ]]</text>
      <sha1>ixcl77jqhlbqo78cmx17m21qjruvtox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിമാനിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119822</id>
    <revision>
      <id>4682851</id>
      <parentid>4547187</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16873" sha1="46ghsav85ovx25mf5cw27cdlwzv7v5x" xml:space="preserve">{{prettyurl|Wikimania}}
{{Infobox Convention
| name       = വിക്കിമാനിയ
| image      = [[File:Wikimania logo with text.svg|150px|Wikimania logo]]
| caption    =
| status     = Active
| genre      =
| venue      =
| location   = [[London]] (2014)&lt;br /&gt; [[Hong Kong]] (2013)&lt;br /&gt;[[Washington, D.C.]], USA (2012)&lt;br /&gt;[[Haifa]], Israel (2011)&lt;br /&gt; [[Gdańsk]], Poland (2010) &lt;br /&gt; [[Buenos Aires, Argentina|Buenos Aires]], Argentina (2009) &lt;br /&gt; [[Alexandria]], [[Egypt]] (2008) &lt;br /&gt; [[Taipei, Taiwan|Taipei]], Taiwan (2007) &lt;br /&gt; [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], Massachusetts (2006) &lt;br/ &gt; [[Frankfurt, Germany|Frankfurt]], Germany (2005)
| country    =
| first      = 2005
| organizer  = [[വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ]]
| filing     = Non-profit
| attendance =
| website    = [//wikimania.wikimedia.org wikimania.wikimedia.org]
}}
[[പ്രമാണം:2010-07-11-gdansk-by-RalfR-001.jpg|thumb|220px|right|2010 ലെ വിക്കിമാനിയയിൽ [[വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ]] സ്ഥാപകനായ  [[ജിമ്മി വെയിൽ‌സ്]] [[വിക്കിപീഡിയ:പതിപ്പു് 1.0|'''മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഓഫ്‌ലൈൻ വേർഷൻ സി.ഡി''']] പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. ലാറ്റിനേതര ഭാഷകളിൽ ഓഫ്‌ലൈൻ വേർഷൻ ആദ്യമായി പുറത്തിറക്കി എന്ന പ്രത്യേകത ഈ സി.ഡി ക്കുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പരാമർശിച്ചു.]]
[[വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ|വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷന്റെ]] കീഴിലുള്ള വിക്കി സം‌രഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കൾക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഗോള സംഗമമാണ്‌ '''വിക്കിമാനിയ'''.

ഫൗണ്ടെഷൻറെ വിവിധ വിക്കികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്ക് പുറമേ, വിക്കി പ്രവർത്തനങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കാനും പഠിക്കാനും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവരും വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ടു്. ലോകത്തിൻറെ വിവിധ കോണുകളിൽ നിന്നും വിക്കിയിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നവർക്ക് ഒത്തു ചേരാനുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട വേദി കൂടിയാണു് വിക്കിമാനിയ.

ഒരോ വർഷവും ഒരോ രാജ്യത്താണു് വിക്കിമാനിയ നടക്കുക. 2005-ലാണു് വിക്കിമാനിയ നടത്താൻ തുടങ്ങിയത്.ജർമനിയിലെ ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ട് നഗരത്തിൽ വച്ചായിരുന്നു ആദ്യത്തെ വിക്കിമാനിയ സംഘടിപ്പിച്ചത്. ഈ വർഷത്തെ വിക്കിമാനിയ ഓഗസ്റ്റ് 6 മുതൽ 10 വരെ ലണ്ടനിൽ വച്ചു നടക്കും.

== വേദികൾ ==

2005 ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ട്,ജർമ്മനി 
2006 :കേംബ്രിഡ്ജ്, യു എസ് 
2007 :തായ്പേയ്, തായ്‌വാൻ 
2008 :അലക്സാണ്ട്രിയ,ഈജിപ്റ്റ്‌ 
2009 :ബ്യൂണസ് ഐറീസ്, അർജന്റീന 
2010 :ഡാന്സ്ക്,പോളണ്ട് 
2011 :ഹൈഫ,ഇസ്രായേൽ 
2012 :വാഷിംഗ്‌ടൺ ഡി സി , യു എസ് 
2013 :ഹോംഗ് കോംഗ് 
2014 :ലണ്ടൻ,യുനൈറ്റഡ് കിങ്ങ്ഡം

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
! സമ്മേളനം
!തീയതി
!സ്ഥലം
!ഭൂഖണ്ഡം
!പങ്കെടുത്തവർ
!അവതരണങ്ങളുടെ ആർക്കൈവ്
|-
| [[:wm2005:|വിക്കിമാനിയ 2005]]
| ഓഗസ്റ്റ് 5–7
| {{flagicon|GER}} [[ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ട്]], [[ജർമ്മനി]]
| [[File:Location of Europe.svg|100px|Europe]]
| {{Progress bar|100|width=38.0px|header=no|border=none|center=no|height=10}}380&lt;ref name=mania05&gt;[//wikimania2005.wikimedia.org/wiki/Main_Page Main Page – Wikimania 2006]. wikimedia.org&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2005 presentations|slides, video]]
|-
| [[:wm2006:|വിക്കിമാനിയ 2006]]
| ഓഗസ്റ്റ് 4–6
| {{flagicon|the United States}} [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], United States
| [[File:Location of North America.svg|100px|North America]]
| {{Progress bar|100|width=40.0px|header=no|border=none|center=no|height=10}}400&lt;ref name=&quot;attendees2006&quot;&gt;[http://www.nytimes.com/2006/08/07/technology/07wiki.html?ex=1312603200&amp;en=c7f5a3bc5ad54239&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss The Many Voices of Wikipedia, Heard in One Place]. [[New York Times]], August 7, 2006.&lt;/ref&gt;
| [//wikimania2006.wikimedia.org/wiki/Proceedings:Index slides and papers], [//wikimania2006.wikimedia.org/wiki/Archives video]
|-
| [[:wm2007:|വിക്കിമാനിയ 2007]]
| ഓഗസ്റ്റ് 3–4
| {{flagicon|ROC}} [[Taipei]], ROC (Taiwan)
| [[File:Location of Asia.svg|100px|Asia]]
| {{Progress bar|100|width=44.0px|header=no|border=none|center=no|height=10}}440&lt;ref name=&quot;NYT&quot;&gt;[http://bits.blogs.nytimes.com/2007/08/03/in-taipei-wikipedians-talk-of-fundraising-and-wikiwars/ &quot;In Taipei, Wikipedians Talk Wiki Fatigue, Wikiwars and Wiki Bucks&quot;]. ''[[New York Times]]''. Noam Cohen, Saul Hansell (ed). August 3, 2007.&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Wikimania 2007|Commons gallery]]
|-
| [[:wm2008:|വിക്കിമാനിയ 2008]]
| ജൂലൈ 17–19
| {{flagicon|EGY}} [[Alexandria]], Egypt
| [[File:Location of Africa.svg|100px|Africa]]
| {{Progress bar|100|width=65px|header=no|border=none|center=no|height=10}}650&lt;ref name=&quot;WSJ-Egypt&quot;&gt;James Gleick, [http://online.wsj.com/article/SB121815517776622597.html?mod=googlewsj Wikipedians Leave Cyberspace, Meet in Egypt], [[Wall Street Journal]], August 8, 2008.&lt;/ref&gt;

| [http://corp.kaltura.com/devwiki/index.php/Wikimania_Sessions abstracts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110206173303/http://corp.kaltura.com/devwiki/index.php/Wikimania_Sessions |date=2011-02-06 }}, [//wikimania2008.wikimedia.org/wiki/Presentations slides],[//wikimania2008.wikimedia.org/wiki/Schedule#Discussion_pages.2C_slides_and_video_recordings video]
|-
| [[:wm2009:|വിക്കിമാനിയ 2009]]
| ഓഗസ്റ്റ് 26–28
| {{flagicon|ARG}} [[Buenos Aires]], Argentina
| [[File:Location of South America.svg|100px|South America]]
| {{Progress bar|100|width=55.9px|header=no|border=none|center=no|height=10}}559&lt;ref name=meta&gt;[//meta.wikimedia.org/Wikimania#Wikimania 2009 Wikimedia.org]&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2009 presentations|slides, video]]
|-
| [[:wm2010:|വിക്കിമാനിയ 2010]]
| ജൂലൈ 9–11
| {{flagicon|POL}} [[Gdańsk]], Poland
| [[File:Location of Europe.svg|100px|Europe]]
| {{Progress bar|100|width=50px|header=no|border=none|center=no|height=10}}about 500&lt;ref&gt;[//wikimania2010.wikimedia.org/wiki/Attendees/en Wikimania 2010 site – Attendees]. wikimedia.org.&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2010 presentation slides|slides]]
|-
| [[:wm2011:|വിക്കിമാനിയ 2011]]
| ഓഗസ്റ്റ് 4–7
| {{flagicon|ISR}} [[Haifa]], Israel
| [[File:Location of Asia.svg|100px|Asia]]
| {{Progress bar|100|width=72px|header=no|border=none|center=no|height=10}}720&lt;ref name=&quot;Wikimania 2011 in Haifa&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.israelij.com/189892/WIKIMANIA2011 |title=Wikimania 2011 in Haifa |access-date=2013-08-09 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707090004/http://wikimania2011.wikimedia.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2011 presentations|presentations]], [http://www.youtube.com/user/WikimediaIL video]
|-
| [[:wm2012:|വിക്കിമാനിയ 2012]]
| ജൂലൈ 12–15
| {{flagicon|USA}} [[Washington, D.C.]], United States
| [[File:Location of North America.svg|100px|North America]]
| {{Progress bar|100|width=140.0px|header=no|border=none|center=no|height=10}}1,400&lt;ref&gt;{{cite web|title=Annual Report for Fiscal Year 2011–12|url=http://wikimediadc.org/wiki/Annual_report_(2011%E2%80%932012)|publisher=WikimediaDC|accessdate=30 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235409/http://wikimediadc.org/wiki/Annual_report_(2011%E2%80%932012)|archive-date=2013-12-30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Wikimania 2012|url=http://www.groundreport.com/Media_and_Tech/Wikimania-2012/2947112|publisher=groundreport|accessdate=30 April 2013|archive-date=2013-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606070939/http://www.groundreport.com/Media_and_Tech/Wikimania-2012/2947112|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
| [[:commons:Category:Wikimania 2012 presentations|presentations]], [http://www.youtube.com/user/wikimediadc videos]
|-
| [[:wm2013:|വിക്കിമാനിയ 2013]]
| ഓഗസ്റ്റ് 7–11
| {{flagicon|HKG}}[[ഹോങ്കോങ്]]
| [[File:Location of Asia.svg|100px|Asia]]
| N/A
|
|-
| [[:wm2014:|വിക്കിമാനിയ 2014]]
| ഓഗസ്റ്റ് 6–10
| {{flagicon|GBR}} [[London]], United Kingdom
| [[File:Location of Europe.svg|100px|Europe]]
| N/A
|
|-
|വിക്കിമാനിയ 2015
|
|
|
|
|
|-
|[[wm2015:|വിക്കിമാനിയ 2015]]
|ജൂലൈ 15–19
|[[മെക്സിക്കോ സിറ്റി]], [[മെക്സിക്കോ]]
|
|800{{citation needed|date=March 2016}}
|[[commons:Category:Wikimania 2015 presentations|presentations]], [[commons:Category:Wikimania 2015 videos|videos]]
|-
|[[wm2016:|വിക്കിമാനിയ 2016]]
|ജൂൺ 21–28
|Esino Lario, [[ഇറ്റലി]]
|
|1,365&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.laprovinciadilecco.it/stories/lago/il-bilancio-di-wikimania-a-esino-oltre-1200-presenze-di-70-nazioni_1189866_11/|title=Il bilancio di Wikimania a Esino: Oltre 1200 presenze, di 70 nazioni|access-date=June 28, 2016|date=June 27, 2016|work=La Provincia di Lecco|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20160628144004/http://www.laprovinciadilecco.it/stories/lago/il-bilancio-di-wikimania-a-esino-oltre-1200-presenze-di-70-nazioni_1189866_11/|archive-date=June 28, 2016|url-status=live|df=mdy-all}} Report of Wikimania Esino Lario https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimania_2016_bids/Esino_Lario {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150429040851/http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimania_2016_bids/Esino_Lario|date=April 29, 2015}}.&lt;/ref&gt;
|[[commons:Category:Wikimania 2016 presentations|presentations]], [[commons:Category:Wikimania 2016 videos|videos]]
|-
|[[wm2017:|വിക്കിമാനിയ 2017]]
|ഓഗസ്റ്റ് 9–13
|[[മൊൺട്രിയാൽ]], [[:en:Quebec|Quebec]], Canada
|
|915&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://montrealgazette.com/news/local-news/wikipedia-founder-kicks-off-montreal-wikimania-by-urging-net-neutrality|title=Wikipedia founder kicks off Montreal Wikimania by urging net neutrality|access-date=September 26, 2017|date=August 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815062512/http://montrealgazette.com/news/local-news/wikipedia-founder-kicks-off-montreal-wikimania-by-urging-net-neutrality|archive-date=August 15, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://globalnews.ca/news/3663977/wikipedia-conference-comes-to-montreal-for-first-time/|title=Wikipedia conference comes to Montreal for first time|access-date=September 26, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170820124806/http://globalnews.ca/news/3663977/wikipedia-conference-comes-to-montreal-for-first-time/|archive-date=August 20, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|[[commons:Category:Wikimania 2017 presentations|presentations]], [[commons:Category:Wikimania 2017 videos|videos]]
|-
|[[wm2018:|വിക്കിമാനിയ 2018]]
|ജൂലൈ 18–22
|[[കേപ് ടൗൺ]], [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]
|
|over 700&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.iol.co.za/technology/wikimania2018-conference-one-on-one-with-wikipedia-founder-jimmy-wales-16191934|title=#Wikimania2018 Conference: One on one with Wikipedia Founder Jimmy Wales|website=www.iol.co.za|access-date=November 10, 2020|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109022504/https://www.iol.co.za/technology/wikimania2018-conference-one-on-one-with-wikipedia-founder-jimmy-wales-16191934|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|[[commons:Category:Wikimania 2018 presentations|presentations]], [[commons:Category:Wikimania 2018 - videos|videos]]
|-
|[[wikimania:2019:Wikimania|വിക്കിമാനിയ 2019]]
|ഓഗസ്റ്റ് 14–18
|[[സ്റ്റോക്ക്‌ഹോം]], [[സ്വീഡൻ]]
|
|over 800&lt;ref name=&quot;slate.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://slate.com/technology/2019/08/wikimania-wikipedia-conference-human-rights-goals.html|title=Wikipedia's Parent Organization Wants to Save the World|access-date=November 10, 2020|last=Harrison|first=Stephen|date=August 16, 2019|website=Slate Magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816173157/https://slate.com/technology/2019/08/wikimania-wikipedia-conference-human-rights-goals.html|archive-date=August 16, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|[[commons:Category:Wikimania 2019 presentations|presentations]], [[commons:Category:Wikimania 2019 videos|videos]]
|-
|വിക്കിമാനിയ 2021
|ഓഗസ്റ്റ് 13–17
|ഓൺലൈൻ 
|
|
|[[commons:Category:Wikimania 2021 presentations|presentations]], [[commons:Category:Wikimania 2021 videos|videos]]
|-
|വിക്കിമാനിയ 2022
|ഓഗസ്റ്റ് 11–14
|ഓൺലൈൻ
|
|
|[[commons:Category:Wikimania 2022 presentations|presentations]], [[commons:Category:Wikimania 2022 conference videos|videos]]
|-
|വിക്കിമാനിയ 2023
|ഓഗസ്റ്റ് 15–20
|[[സിംഗപ്പൂർ]]
|
|761 in-person and over 2105 virtually&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2023:Evaluation|title=Wikimania 2023: Evaluation|access-date=August 20, 2023|last=Wikimania Core Organizing Team and Wikimedia Foundation Movement Communications|date=January 30, 2024|website=Wikimania wiki|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[commons:Category:Wikimania 2023 presentations|presentations]], [[commons:Category:Wikimania 2023 conference video recordings|videos]]
|-
|വിക്കിമാനിയ 2024
|ഓഗസ്റ്റ് 6–10
|Katowice, [[പോളണ്ട്]]
|
|
|[[commons:Category:Wikimania 2024 presentations|presentations]], [[commons:Category:Wikimania 2024 videos|videos]]
|-
|വിക്കിമാനിയ 2025
|ഓഗസ്റ്റ് 5–9
|[[നയ്റോബി]], [[കെനിയ]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=https://diff.wikimedia.org/2024/07/24/wikimania-east-africa-2025-in-nairobi-kenya/|title=Wikimania East Africa – 2025 in Nairobi, Kenya|access-date=July 31, 2024|last1=COT|first1=Wikimania 2025|last2=Committee|first2=Wikimania Steering|date=July 24, 2024|website=Diff}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|-
|വിക്കിമാനിയ 2026
|
|[[പാരിസ്|പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://diff.wikimedia.org/2023/09/24/announcing-the-locations-of-wikimania-2025-and-2026/|title=Announcing the Locations of Wikimania 2025 and 2026|access-date=July 31, 2024|last1=Committee|first1=Wikimania Steering|last2=Pourzaki|first2=Mehrdad|date=September 24, 2023|website=Diff}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|}
[[File:Wikimania locations.svg|thumb|left|600px|Map showing the location of Wikimania conferences, with continents shaded according to the number of conferences hosted there (darker = more conferences)]]{{clear}}

== വിക്കിമാനിയ 2014 ==

വിക്കിമാനിയ 2014 ആഗസ്റ്റ്‌ 6 മുതൽ 10 വരെ ലണ്ടൻ നഗരത്തിലെ ബാർബിക്കൻ സെന്ററിൽ വച്ചു നടന്നു.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:സമ്മേളനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>46ghsav85ovx25mf5cw27cdlwzv7v5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശിവസൂത്രങ്ങൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120342</id>
    <revision>
      <id>4682917</id>
      <parentid>4020477</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T23:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13600" sha1="hg8vk6a7iwxto3awkd6ggqkpyywu5k3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Shiva Sutra}}
സംസ്കൃത വ്യാകരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മാഹേശ്വരസൂത്രങ്ങൾ അഥവാ ശിവസൂത്രങ്ങൾ. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതഭാഷയിലെ]] [[വർണ്ണം (അക്ഷരം)|വർണ്ണങ്ങളെ]] വർഗ്ഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച് എഴുതിയിട്ടുള്ള പതിനാലു സൂത്രങ്ങളുടെ ഗണമാണ്‌ '''ശിവസൂത്രങ്ങൾ'''.  മഹേശ്വരസൂത്രങ്ങൾ എന്ന പേരും ഇവയ്ക്കുണ്ട്. സംസ്കൃതവ്യാകരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപാഠമായ [[പാണിനി|പാണിനിയുടെ]] [[അഷ്ടാധ്യായി|അഷ്ടാധ്യായി]] പിന്തുടരുന്നത്  ഈ സൂത്രമാലയിലെ വർണ്ണവിഭജനമാണ്‌.  പാണിനീയപാരമ്പര്യത്തിൽ ഈ സൂത്രമാലയ്ക്ക് അക്ഷരസമാമ്നായം എന്നും പേരുണ്ട്.  ആദ്യത്തെ നാലു സൂത്രങ്ങളിൽ സ്വരവർണ്ണങ്ങളും അവശേഷിക്കുന്ന പത്തു സൂത്രങ്ങളിൽ വ്യഞ്ജനങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിരിക്കുന്നു.  സങ്കീർണ്ണമായ നിയമങ്ങളെ ഓർമ്മയിൽ തങ്ങും വിധമുള്ള ലഘു വാക്യങ്ങളിൽ ഒതുക്കിവയ്ക്കുകന്ന സൂത്രശൈലിയുടെ ഒന്നാം കിട മാതൃകയാണ്‌ ഈ സൂത്രമാല.  

==ഉല്പത്തി==
[[പരമശിവൻ]] [[പാണിനി|പാണിനിയ്ക്ക്]] വെളിപ്പെടുത്തിയവ എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ്‌ ഈ സൂത്രങ്ങൾക്ക്  ശിവസൂത്രങ്ങൾ എന്ന പേരു വന്നത്.  വർഷൻ എന്ന ഗുരുവിന്റെ ശിഷ്യനായിരുന്ന [[പാണിനി]] മന്ദബുദ്ധിയായിരുന്നതിനാൽ പഠനം തുടരാനാകാഞ്ഞ് ശിവപ്രീതികായി തപസ്സനുഷ്ടിച്ചെന്നും അപ്പോൾ പ്രത്യക്ഷനായ ശിവൻ തന്റെ തുടി 14 വട്ടം കൊട്ടി ഈ സൂത്രങ്ങൾ കേൾപ്പിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ബുദ്ധി കൈവന്നപ്പോഴാണ്‌ [[അഷ്ടാധ്യായി]] എഴുതിയതെന്നും കഥാസരിത്സാഗരത്തിൽ പറയുന്നു. &lt;ref&gt;Makers of Indian Literature എന്ന കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പരമ്പരയുടെ ഭാഗമായി [http://books.google.com/books?id=reodOiAnM1kC&amp;pg=PA3&amp;dq=Panini%27s+grammar+and+God&amp;hl=en&amp;ei=oiU3TK6pL4TBrAeQ3ayzAg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CDgQ6AEwAg#v=onepage&amp;q=Panini%27s%20grammar%20and%20God&amp;f=false സരോജ് ഭാട്ടേ പാണിനിയെക്കുറിച്ചെഴുതിയ ലഘുഗ്രന്ഥം]&lt;/ref&gt;.
&lt;poem&gt;
നൃത്താവസാനേ നടരാജരാജോ
നനാദ ഢക്കാം നവപഞ്ചവാരം
ഉദ്വർത്തുകാമോ സനകാദിസിദ്ധാ-
ദിനേതദ് വിമർശേ ശിവസൂത്രജാലം
&lt;/poem&gt;
(സാരം: തന്റെ താണ്ഡവനൃത്താവസാനം സനകനേയും മറ്റു സിദ്ധന്മാരേയും അനുഗ്രഹിക്കാനുദ്യമിച്ച് തന്റെ ഢക്ക പതിനാലു പ്രാവശ്യം ഇളക്കിയപ്പോൾ ഇപ്രകാരം പതിനാലു ശിവസൂത്രങ്ങൾ പൊഴിഞ്ഞുവീണു) എന്ന പ്രസിദ്ധശ്ലോകം ഈ കഥയെക്കുറിച്ചാണു്.
അഷ്ടാധ്യായിയുടെ അനുബന്ധപാഠങ്ങളിൽ ഒന്നായി&lt;ref&gt;Ashtadhyayi of Panini Translated by Sumitra M.Katre [http://books.google.co.in/books?id=iSDakY97XckC&amp;pg=PP4&amp;lpg=PP4&amp;dq=Sumitra+M+Katre&amp;source=bl&amp;ots=ueMgQq4_Wm&amp;sig=xfAatejBq4GkbM1yQQL9i9iq8ok&amp;hl=en&amp;ei=izozTKXhJNKxrAe7oODvAw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=8&amp;ved=0CDEQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=Sumitra%20M%20Katre&amp;f=false Introduction]:&quot;The text of Ashtadhyayi is preceded by a repertory or catalog of phonemes divided into 14 strings or sutras commonly designated Pratiharasutra&quot;.&lt;/ref&gt; [[പാണിനി]] സ്വയം രചിച്ചതോ [[പാണിനി|പാണിനിയ്ക്കു]] മുൻപേ ഉണ്ടായിരുന്നതോ ആവാം ഈ സൂത്രമാല. കൃതിയുടെ പ്രാരംഭത്തിൽ തന്നെ ഇപ്രകാരമൊരു വർഗ്ഗീകരണക്രമം ഉണ്ടായിരിക്കുക എന്നതു് അഷ്ടാദ്ധ്യായിയുടെ മൊത്തം ഘടനയ്ക്കും ഉള്ളടക്കത്തിനും അവശ്യമാണു്.

==പ്രത്യാഹാരങ്ങൾ==
{|border=1 cellspacing=0 cellpadding=5 align=&quot;right&quot;
|+
! style=&quot;background:#efefef;&quot; |[[മലയാളം]]
! style=&quot;background:#efefef;&quot; |[[ദേവനാഗരി]]
|- valign=top
|
൧. അ ഇ ഉ ണ്‌
&lt;br&gt;൨. ഋഌക് 
&lt;br&gt;൩. എ ഒ ങ്
&lt;br&gt;൪. ഐ ഔ ച്
&lt;br&gt;൫. ഹ യ വ ര ട്
&lt;br&gt;൬. ല ണ്‌
&lt;br&gt;൭. ഞ മ ങ ണ ന മ്‌
&lt;br&gt;൮. ഝ ഭ ഞ്
&lt;br&gt;൯. ഘ ഢ ധ ഷ്
&lt;br&gt;൧൦. ജ ബ ഗ ഡ ദ ശ്
&lt;br&gt;൧൧. ഖ ഫ ഛ ഠ ഥ ച ട ത വ് 
&lt;br&gt;൧൨. ക പ യ്
&lt;br&gt;൧൩. ശ ഷ സ ര്‌
&lt;br&gt;൧൪. ഹ ല്‌
|
१. अ इ उ ण् |&lt;br&gt;
२. ऋ ऌ क् |&lt;br&gt;
३. ए ओ ङ् |&lt;br&gt;
४. ऐ औ च् |&lt;br&gt;
५. ह य व र ट् |&lt;br&gt;
६. ल ण् |&lt;br&gt;
७. ञ म ङ ण न म् |&lt;br&gt;
८. झ भ ञ् |&lt;br&gt;
९. घ ढ ध ष् |&lt;br&gt;
१०. ज ब ग ड द श् |&lt;br&gt;
११. ख फ छ ठ थ च ट त व् |&lt;br&gt;
१२. क प य् |&lt;br&gt;
१३. श ष स र् |&lt;br&gt;
१४. ह ल् |&lt;br&gt;
|}

ഒരു വർഗ്ഗം വർണ്ണങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന ഓരോ സൂത്രവും അതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വർണ്ണങ്ങളുടെ സൂചകമായ അനുബന്ധത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു. ഒന്നാം സൂത്രം അ, ഇ, ഉ എന്നീ മൂന്നു വർണ്ണങ്ങൾക്കൊടുവിൽ 'ണ്‌' എന്ന അനുബന്ധം ചേർന്നതാണ്‌. രണ്ടാം സൂത്രം ഋ, ഌ എന്നീ രണ്ടു വർണ്ണങ്ങൾക്കൊടുവിൽ 'ക്' അനുബന്ധമായി ചേർന്നതാണ്‌. റോമൻ അക്ഷരമാലയിൽ എഴുതുമ്പോൾ അനുബന്ധങ്ങൾ വലിയ അക്ഷരങ്ങളിൽ ആണ്‌ എഴുതാറ്.   വ്യാകരണ നിയമങ്ങളുടെ വിശദീകരണത്തിൽ ഒരു വർണ്ണവും ഒരനുബന്ധവും മാത്രം ചേർന്ന പ്രത്യാഹാരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വർണ്ണമാലയിലെ ഖണ്ഡങ്ങളെ പരാമർശിക്കാൻ ഈ സൂത്രക്രമം പാണിനിയേയും പിൽക്കാല വൈയാകരണന്മാരേയും സഹായിച്ചു. ഉദാഹരണമായി, ആദ്യസൂത്രത്തിന്റെ ആരംഭവർണ്ണമായ 'അ'-യും അവസാനസൂത്രത്തിന്റെ അനുബന്ധമായ 'ല്‌'-യും ചേർന്ന &quot;അല്‌&quot; എന്ന പ്രത്യാഹാരം മുഴുവൻ വർണ്ണങ്ങളേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.   ഒന്നാം സൂത്രത്തിലെ ആദ്യവർണ്ണമായ 'അ'-യും നാലാം സൂത്രത്തിന്റെ അനുബന്ധമായ 'ച്'-യും ചേർന്ന &quot;അച്&quot; എന്ന പ്രത്യാഹാരം മുഴുവൻ സ്വരങ്ങളേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അഞ്ചാം സൂത്രത്തിലെ ആദ്യവർണ്ണമായ 'ഹ'-യും അവസാനസൂത്രത്തിന്റെ അനുബന്ധമായ 'ല്‌'-യും ചേർന്ന &quot;ഹല്‌&quot; എന്ന പ്രത്യാഹാരം എല്ലാ വ്യഞ്ജനങ്ങളേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.  


ഏക വർണ്ണത്തെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കാനായി പാണിനി ഒരിക്കലും പ്രത്യാഹാരം ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല.  അത്തരം പ്രത്യാഹാരങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിയാലും, ഈ സൂത്രമാലയിലെ പതിനാലു സൂത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് 281 പ്രത്യാഹാരങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്താനാകും.  എങ്കിലും പാണിനി 41 പ്രത്യാഹാരങ്ങൾ മാത്രമേ അഷ്ടാധ്യായിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുള്ളൂ.  'ണ' രണ്ടു സൂത്രങ്ങൾക്ക് അനുബന്ധമാവുന്നതും മറ്റും ചില പ്രത്യാഹാരങ്ങളിൽ അവ്യക്തതയുണ്ടാക്കിയേക്കാം. &quot;ണ' അനുബന്ധമായുള്ള &quot;അണ&quot; എന്ന പ്രത്യാഹാരത്തെ പാണിനി അതിന്റെ രണ്ടു സാധ്യതകളിലും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.

==വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ യുക്തി==
ഒരേ തരത്തിലുള്ള ഉച്ചാരണരീതി പിന്തുടരുന്ന വർണ്ണങ്ങൾ ശിവസൂത്രത്തിൽ ഒരേ ഗണത്തിൽ പെട്ടു കാണാം.  ഏഴാം സൂത്രത്തിൽ അനുനാസികങ്ങളും പതിമൂന്നാം സൂത്രത്തിൽ ഉഷ്മവർണ്ണങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് ഇതിനുദാഹരണമാണ്‌. [[പ്രയത്നം (ഭാഷാശാസ്ത്രം) |ഉച്ചാരണപ്രയത്നം]] കൊണ്ടു് പ്രകൃത്യാ സ്വയം രൂപാന്തരപ്പെട്ടുവരുന്നവയാണു് മർത്ത്യഭാഷകളിലെ അടിസ്ഥാനവ്യാകരണനിയമങ്ങൾ എന്നു് പാണിനി വിശ്വസിച്ചു. വ്യാകരണനിയമങ്ങളിലെ മിതവ്യയത്വത്തെയും(economy) അനായാസത്വത്തേയും സഹായിക്കുക എന്നതായിരിക്കണം വർണ്ണങ്ങളുടെ ക്രമീകരണത്തിന്റെ പിന്നിലെ മുഖ്യപരിഗണന.  അതിനാൽ, ഉച്ചാരണത്തിലെ സമാനതകളെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി വർണ്ണങ്ങളെ ശാസ്ത്രീയമായി ക്രമീകരിക്കുകയും  അവയെ വ്യാകരണനിയമങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ സൗകര്യപ്പെടും വിധമുള്ള ഗണങ്ങളായി വർണ്ണങ്ങളായി  തിരിക്കുകയുമാണു് പാണിനി ശിവസൂത്രങ്ങളിലൂടെ ചെയ്തതു്.

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
[http://www.stanford.edu/~kiparsky/Papers/siva-t.pdf] Paper by Paul Kiparsky on 'Economy and the Construction of the Śiva sūtras'.&lt;br /&gt;
[https://web.archive.org/web/20090305004509/http://user.phil-fak.uni-duesseldorf.de/~petersen/paper/petersen_jolli_proof.pdf] Paper by Wiebke Peterson  on 'A Mathematical Analysis of Pāṇini’s  Śiva sūtras.


[[Category:സംസ്കൃതവ്യാകരണം]]</text>
      <sha1>hg8vk6a7iwxto3awkd6ggqkpyywu5k3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉദ്ധാരണം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120509</id>
    <revision>
      <id>4683021</id>
      <parentid>4670681</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58816-24</username>
        <id>225021</id>
      </contributor>
      <comment>/* വലിപ്പം കുറക്കാൻ */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4683021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62860" sha1="3gzdt0r19o26vrnmogm23pr66ydp8mw" xml:space="preserve">{{prettyurl|erection}}
{{censor}}

{{infobox anatomy
|Name= ഉദ്ധാരണക്കുറവ്&lt;br/&gt;erection
|Image=File:Erected_small_penis.jpg
|Caption=നിവർന്നുനിൽക്കുന്ന മനുഷ്യ ലിംഗം
|Width=270
|Image2=Figure 28 01 06.jpg|Caption2=ഉദ്ധാരണ കോശത്തിന്റെ മൂന്ന് നിരകൾ ലിംഗത്തിന്റെ അളവിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഉണ്ടാക്കുന്നു.}}

പുരുഷ [[ലിംഗം]] (penis) രക്തം നിറഞ്ഞു ദൃഢമാവുന്ന ഒരു ശാരീരിക പ്രതിഭാസമാണ് ''ഉദ്ധാരണം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷിൽ 'ഇറക്ഷൻ (Erection)' എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ലൈംഗിക ഉത്തേജനത്തിന്റെ ഫലമായി ലിംഗത്തിലേക്ക് രക്ത പ്രവാഹം വർദ്ധിക്കുമ്പോഴാണ് ഉദ്ധാരണം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് ലളിതമായി പറയാം. ബ്രിഹത്തായ രീതിയിൽ മനഃശാസ്‌ത്രവിഷയകവും, സിരാവിഷയകവും ധമനീവിഷയകവുമായ ഒരു സങ്കീർണ്ണമായ പരസ്പര പ്രവർത്തനം മൂലമാണ് ഉദ്ധാരണം സംഭവിക്കുന്നതെങ്കിലും, ഇത് [[ലൈംഗിക ഉത്തേജനം|പുരുഷ ലൈംഗികതയുമായി]] വളരെ അധികം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ തലച്ചോർ, ഹൃദയം, [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] ഹോർമോൺ  എന്നിവയുടെ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനഫലമായിട്ടാണ് ഉദ്ധാരണം നടക്കുന്നതെന്ന് പറയാം. ഉദ്ധാരണം പുരുഷന്മാരിലെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യത്തിന്റെ]] ഒരു പ്രധാന ലക്ഷണവും ലൈംഗിക സംതൃപ്തിക്ക് വളരെ അത്യാവശ്യവും കൂടിയാണ്.  ലിംഗത്തിന്റെ പ്രത്യേക ആകൃതി പുരുഷന്മാരുടെ മൂത്ര വിസർജനത്തിനും ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിനും സവിശേഷ പങ്ക് വഹിക്കാറുണ്ട്. [[കുടുംബാസൂത്രണം|കുടുംബാസൂത്രണ]] [[കുടുംബാസൂത്രണം|മാർഗങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[കോണ്ടം]] ഉദ്ധരിച്ച ലിംഗത്തിലാണ് ധരിക്കുന്നത്.  (സമാനമായ രീതിയിൽ സ്ത്രീകളിൽ [[രതിസലിലം|ലൂബ്രിക്കേഷൻ]]  ഉണ്ടാകുന്നത് [[യോനി]] ഭാഗത്തേക്ക്‌ രക്തപ്രവാഹം വർധിക്കുമ്പോഴാണ്)

&lt;div style=&quot;border:1px solid #ccc; background:#f9f9f9; padding:10px; margin-bottom:1em;&quot;&gt;
&lt;u&gt; '''മുന്നറിയിപ്പ്''' &lt;/u&gt; :
''താഴെയുള്ള വിവരങ്ങളുടെ ശാസ്ത്രീയമായ വ്യക്തതയ്ക്ക് വേണ്ടിയായി ചിത്രീകരണങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്; ചില വായനക്കാർക്ക് ഇത് അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുവാൻ സാധ്യതയുണ്ട്, മുൻകരുതലുകൾ സ്വീകരിച്ചശേഷം മാത്രം കൂടുതൽ കാണുക.''
&lt;/div&gt;

==ഉദ്ധാരണം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു==
[[പ്രമാണം:Erection. Male Reaction to a Nude Female.webm|ലഘുചിത്രം|സ്ത്രീ ശരീരം കാണുമ്പോഴുള്ള പുരുഷ പ്രതികരണം തൽക്ഷണ ലിംഗ ഉദ്ധാരണമാണ്.]]
[[പ്രമാണം:Erection_development_-_animated.gif|ലഘുചിത്രം|പകരം=ഉദ്ധരിക്കുന്ന ലിംഗം - GIF ചിത്രീകരണം|ഉദ്ധരിക്കുന്ന ലിംഗം - GIF ചിത്രീകരണം]]
മത്തിഷ്ക്കത്തിലെ ലൈംഗിക ഉത്തേജനമാണ് ഇതിന്റെ മൂല കാരണം. അതോടെ ലിംഗത്തിലേക്കുള്ള രക്ത പ്രവാഹം വർധിക്കുകയും ഉദ്ധാരണം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. അതോടൊപ്പം ലിംഗാഗ്രത്തിൽ ചെറിയ തോതിൽ വഴുവഴുപ്പുള്ള സ്നേഹദ്രവവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. മത്തിഷ്ക്കവും, നാഡീ ഞരമ്പുകളും, ഹോർമോണുകളും, ഹൃദയവും ഇതിൽ കൃത്യമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നു. 

ഇതിനു പുറമേ, [[മൂത്രസഞ്ചി]] നിറയുമ്പോഴും ഉദ്ധാരണം സംഭവിക്കാറുണ്ട്. ചില പുരുഷന്മാരിൽ, ഏതു സമയത്തും, സ്വമേധയാ ഉദ്ധാരണം നടക്കുമ്പോൾ, ചിലരിൽ ഇത് ഉറങ്ങുന്ന സമയത്തും അതിരാവിലെയും സംഭവിക്കുന്നു. ലിംഗോദ്ധാരണം മാനസികവും ശാരീരികവുമായി ആരോഗ്യമുള്ള പുരുഷനിൽ നടക്കുന്ന സ്വാഭാവികമായ ഒരു പ്രവർത്തനം മാത്രമാണ്. ആരോഗ്യമുള്ള പ്രായപൂർത്തിയായ പുരുഷന്മാരിൽ ഉറക്കത്തിൽ ഉദ്ധാരണവും സ്ഖലനവും നടക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. സ്ഖലനത്തോടെ  ഉദ്ധാരണം അവസാനിക്കുന്നു. അതോടെ കോടിക്കണക്കിനു ബീജങ്ങൾ അടങ്ങിയ ശുക്ലദ്രാവകം ശക്തിയായി പുറത്തേക്ക് പോകുന്നു അഥവാ യോനിയിലേക്ക് നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നു. സ്ഖലനശേഷം പുരുഷന്മാരിൽ പ്രൊലാക്ടിൻ എന്ന ഹോർമോണിന്റെ ഉത്പാദനം താത്കാലികമായി വർധിക്കുന്നു. അത് പുരുഷന്മാരെ വിശ്രാന്തിയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ചില ആളുകൾക്ക് ഇതൊരു ക്ഷീണം പോലെ അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്.  

പൊതുവേ പുരുഷന്മാരിൽ ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ ഹോർമോൺ ഉയർന്ന അളവിൽ കാണപ്പെടുന്ന സമയമാണ് പുലർകാലം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ആരോഗ്യമുള്ള വ്യക്തികളിൽ പ്രഭാതത്തിൽ ലിംഗ ഉദ്ധാരണം സാധാരണമാണ്. ഇതിനെ പ്രഭാത ഉദ്ധാരണം (Morning erection) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഈ സമയം പലരും ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന് തിരഞ്ഞെടുക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD7E1JFlrr0EzER3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704084804/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fErection/RK=2/RS=9t..a2FahW3l05pO0IqyEAYLAMc-|title=Erection - Wikipedia|website=en.wikipedia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD7E1JFlrr0E0ER3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704084804/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.medicalnewstoday.com%2farticles%2fhow-to-get-harder-erections/RK=2/RS=HVhKicMM.khEMv7Hv1F98JC4aIA-|title=14 Ways to Get a Harder Erection: Tips and Suggestions for 2023|website=www.medicalnewstoday.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkMb5f1ZFl5S4DGzh3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704084960/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.mayoclinic.org%2fdiseases-conditions%2ferectile-dysfunction%2fsymptoms-causes%2fsyc-20355776/RK=2/RS=mVk_iu3HgPt5QS4eTbJYefHsxUw-|title=Erectile dysfunction - Symptoms and causes - Mayo Clinic|website=www.mayoclinic.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== ശരീരശാസ്‌ത്രം ==
ലിംഗത്തിലുള്ള രണ്ട് [[രക്തക്കുഴൽ|രക്തക്കുഴലുകളിലേക്ക്]] (corpora cavernosa) [[സിര|സിരകളിലൂടെ]] രക്തപ്രവാഹമുണ്ടാവുകയും, അതു വഴി ഈ രക്തക്കുഴലുകൾ വീർക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് ഉദ്ധാരണം സംഭവിക്കുന്നത്. ശരീരശാസ്ത്രപരമായ പല ഉത്തേജനങ്ങൾ ഈ രക്തപ്രവാഹത്തിനു കാരണമാവുന്നു. കോർപറ കവർനോസകളുടെ(corpora cavernosa) തൊട്ടുതാഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കുഴലായ കോർപ്പസ് സ്പോഞ്ചിയോസത്തിന്റെ(corpus spongiosum) അറ്റത്തുള്ള [[മൂത്രദ്വാരം|മൂത്രദ്വാരത്തിലൂടെ]], മൂത്രമൊഴിക്കുമ്പോൾ [[മൂത്രം|മൂത്രവും]], [[ശുക്ലസ്‌ഖലനം|സ്‌ഖലനസമയത്ത്]] [[ശുക്ലം|ശുക്ലവും,]] [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി|ലൂബ്രിക്കേഷൻ]]  നൽകുന്ന സ്നേഹദ്രവവും ([[രതിസലിലം]]) പുറത്തേക്ക് വരുന്നു. ഉദ്ധാരണസമയത്ത് കോർപ്പസ് സ്പോഞ്ചിയോസവും ചെറിയ തോതിൽ വീർക്കാറുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD7B1ZFlxmYC1Vd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704085058/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.webmd.com%2ferectile-dysfunction%2fhow-an-erection-occurs/RK=2/RS=t_znz0wfUIh.OrvRrrHfN4ao47M-|title=How Erections Work, Ejaculation, and Penis Anatomy Image - WebMD|website=www.webmd.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.  

=== ലൈംഗികപ്രവർത്തനസമയത്ത് ===
[[പ്രമാണം:Visible erection through clothing.jpg|thumb|right|ഉദ്ധാരണം നടന്നതായി വസ്ത്രത്തിനു പുറത്തേക്ക് അറിയുന്നു.]]
മനസ്സിൽ ലൈംഗിക വികാരം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഉദ്ധാരണം സംഭവിക്കുന്നു. ഉദ്ധാരണസമയത്ത് ലിംഗ അറകളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന രക്തം നിറയൽ, ലിംഗത്തിനുണ്ടാവുന്ന [[വീക്കം]], വലുതാവൽ, ദൃഢത എന്നിവ [[ലൈംഗികബന്ധം]] സാധ്യമാക്കുന്നു. ഉദ്ധാരണത്തോടൊപ്പം, [[വൃഷണം|വൃഷണസഞ്ചിയും]] മുറുകി ദൃഢമാവാറുണ്ട്, ഒപ്പം തന്നെ മിക്ക സന്ദർഭങ്ങളിലും, [[ലിംഗാഗ്രചർമ്മം]] പിന്നോട്ട് മാറി [[ലിംഗമുകുളം]] പുറത്തേക്ക് കാണപ്പെടുന്നു. ലിംഗം ഉദ്ധരിക്കുമ്പോൾ അല്പം വഴുവഴുപ്പുള്ള സ്രവവും പുറത്തേക്ക് വരുന്നു. ഇതൊരു ചെറിയ അണുനാശിനിയായും, സുഖകരമായ സംഭോഗത്തിന് സ്നിഗ്ദത നൽകുന്ന [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി| ലൂബ്രിക്കന്റായും]], യോനീനാളത്തിലെ പിഎച്ച് ക്രമീകരിക്കാനും അതുവഴി ബീജങ്ങൾ നശിച്ചു പോകാതിരിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു. എല്ലാ ലൈംഗികപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ഉദ്ധാരണം ഒരു അവശ്യഘടകമല്ല. എന്നിരുന്നാലും ലിംഗം യോനിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു ചലിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള ലൈംഗികബന്ധത്തിന് ഇത് ആവശ്യമാണ്. 

ലൈംഗികബന്ധം മൂലമോ, [[സ്വയംഭോഗം]] മൂലമോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും കാരണത്താലോ ശുക്ലസ്‌ഖലനം സംഭവിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ സാധാരണയായി ഉദ്ധാരണവും അവസാനിക്കും. എന്നാൽ ലിംഗത്തിന്റെ നീളവും വണ്ണവും അനുസരിച്ച് ഉദ്ധാരണം സംഭവിച്ച ലിംഗം പൂർവ്വസ്ഥിതിയിലെത്താനുള്ള സമയം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. ശുക്ല സ്ഖലനത്തിനുശേഷം വീണ്ടും ഉദ്ധാരണം സംഭവിക്കാൻ കുറച്ചധികം സമയം എടുത്തേക്കാം.  &lt;ref&gt;Harris, Robie H. (et al.), It's Perfectly Normal: Changing Bodies, Growing Up, Sex And Sexual Health. Boston, 1994. (ISBN 1-56402-199-8)&lt;/ref&gt;

== ആകൃതിയും വലിപ്പവും ==
മിക്ക ലിംഗങ്ങളും ഉദ്ധാരണസമയത്ത് മുകളിലേക്ക് ചൂണ്ടിയാണ് നിൽക്കാറുള്ളതെങ്കിലും, ലിംഗത്തെ താങ്ങുന്ന [[അസ്ഥിബന്ധം|അസ്ഥിബന്ധത്തിന്റെ]] സമ്മർദ്ദമനുസരിച്ച്, കുത്തനെയും, തിരശ്ചീനമായും, താഴേക്കു ചൂണ്ടിയുമെല്ലാം ഉദ്ധരിച്ച ലിംഗം കാണപ്പെടുന്നത് സധാരണവും, സ്വാഭാവികവുമാണ്. ഒപ്പം തന്നെ ലിംഗം നിവർന്നും, ഇടത്തോട്ടോ, വലത്തോട്ടോ, മുകളിലേക്കോ, താഴേക്കോ വളഞ്ഞും ഉദ്ധാരണം സംഭവിക്കാറുണ്ട്. [[പെയ്‌റോണി രോഗം]](Peyronie's disease) ബാധിച്ചവരിൽ ഉദ്ധാരണസമയത്തെ ലിംഗത്തിന് അധികമായി വളവ് കാണുന്നത്, ഉദ്ധാരണ പ്രവർത്തനക്ഷമതിയില്ലായ്മ (erectile dysfunction), ഉദ്ധാരണസമയത്ത് വേദന എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും, രോഗബാധിതന് ശാരീരികമായും, മാനസികമായും വിഷമതകളുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അകത്തേക്ക് കഴിക്കുന്ന കോൾഷെസിൻ(Colchicine) പോലുള്ള മരുന്നുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ചികിത്സിക്കപ്പെടുന്ന ഈ രോഗം, അവസാന മാർഗ്ഗമായി [[ശസ്ത്രക്രിയ|ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ]] ഭേദമാക്കാറുണ്ട്. 

ഉദ്ധാരണ സമയത്ത് ലിംഗത്തിനു വളവ് സംഭവിക്കുന്നതിന്റെ വിശദവിവരങ്ങൾ; നേരെ നിൽക്കുന്ന പുരുഷലിംഗത്തിന്റെ വളവ് ഡിഗ്രിയിലും, ഒപ്പം പ്രസ്തുത വളവ് എത്ര ശതമാനം പേരിൽ കാണപ്പെടുന്നു എന്നും താഴെ പട്ടികയിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു. [[വയർ|വയറിനു]] നേരേ കുത്തനെ വരുന്നതിനെ 0 [[ഡിഗ്രി]] കൊണ്ടും, മുന്നോട്ട് തിരശ്ചീനമായി വരുന്നതിനെ 90 ഡിഗ്രി കൊണ്ടും, പാദത്തിനു നേരെ വരുന്നതിനെ 180 ഡിഗ്രി കൊണ്ടും സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഉദ്ധരിച്ച ലിംഗം മുകളിലേക്ക് ചൂണ്ടിയിരിക്കുന്നതായാണ്  സാധാരണ കാണപ്പെടാറ്. 

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ ഉദ്ധാരണം സംഭവിച്ച ലിംഗത്തിന്റെ വളവ്‌. &lt;ref&gt;{{cite journal |author=Sparling J |title=Penile erections: shape, angle, and length |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-and-marital-therapy_fall-1997_23_3/page/195 |journal=Journal of Sex &amp; Marital Therapy |volume=23 |issue=3 |pages=195–207 |year=1997 |pmid=9292834}}&lt;/ref&gt;
! വളവ് (ഡിഗ്രിയിൽ) 
! ശതമാനം
|-
| 0–30
| 5
|-
| 30–60
| 30
|-
| 60–85
| 31
|-
| 85–95
| 10
|-
| 95–120
| 20
|-
| 120–180
| 5
|}

സാധാരണയായി ഉദ്ധരിച്ച ലിംഗത്തിന്റെ വലിപ്പം യൌവ്വനാരംഭത്തിനുശേഷം ജീവിതകാലം മുഴുവനും മാറ്റമില്ലാതെ തുടരും. ശസ്ത്രക്രിയ വഴി ഇത് വർദ്ധിപ്പിക്കാമെങ്കിലും,&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Li CY, Kayes O, Kell PD, Christopher N, Minhas S, Ralph DJ |title=Penile suspensory ligament division for penile augmentation: indications and results |journal=Eur. Urol. |volume=49 |issue=4 |pages=729–33 |year=2006 |pmid=16473458 |doi=10.1016/j.eururo.2006.01.020}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഉപയോക്താക്കളിൽ ഭൂരിപക്ഷവും ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ഫലത്തിൽ സംതൃപ്തരല്ല എന്ന് ഒരു പഠനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=[[Fox News]] |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,185156,00.html |title=Most Men Unsatisfied With Penis Enlargement Results |date=2006-02-16 |accessdate=2008-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913192220/http://www.foxnews.com/story/0,2933,185156,00.html |archive-date=2008-09-13 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==എങ്ങനെയുണ്ടാകുന്നു==
[[ശിശ്നം|ലിംഗത്തിൽ]] സ്​പർശമോ മനസ്സിൽ ലൈംഗികചിന്തയോ മറ്റ് ഉദ്ദീപനങ്ങളോ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ലിംഗത്തിനകത്തെ നനുത്ത അറകളാൽ നിർമിതമായ ഉദ്ധാരണകലകൾ വികസിക്കുന്നു; പ്ര ധാനമായും കാവർണോസ അറകളുടെ വികാസത്താലാണ് ഉദ്ധാരണമുണ്ടാകുന്നത്. ഇങ്ങനെ 
[[പ്രമാണം:Flaccid_to_erect_state_of_a_penis.png|ലഘുചിത്രം]]
വികസിക്കുന്ന അറകളിലേക്ക് ശരീരത്തിൽനിന്ന് [[രക്തം]] പ്രവഹിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അറകൾ വീർത്ത് ചുറ്റുമുള്ള ചെറുസിരാപടലങ്ങൾ അടയുകയും കയറിയ രക്തം പുറത്തുപോവാതിരിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇങ്ങനെ ഉദ്ധരിച്ച അവസ്ഥ നിലനിൽക്കുന്നു. 

ലിംഗത്തിൽ പരമാവധി രക്തം നിറഞ്ഞ അവസ്ഥയാണ് പൂർണ്ണഉദ്ധാരണം . തുടർന്ന് ലിംഗത്തിന്റെ മൂലഭാഗത്തുള്ള പേശികൾ ചുരുങ്ങി ഉറപ്പ് വീണ്ടും കൂടുന്നു. ഈ അവസ്ഥയെ ദൃഢ ഉദ്ധാരണം എന്നു പറയും. ഈ സമയത്ത് ലിംഗത്തിനകത്തെ [[രക്തസമ്മർദ്ദം]] ശരീരത്തിന്റെ ഇതരഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് എത്രയോ മടങ്ങായിരിക്കും. ഉദ്ധാരണത്തെയും ലൈംഗിക ഉദ്ദീപനത്തെയും ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിൽ നൈട്രിക് ഓക്‌സൈഡ് എന്ന രാസവസ്തുവിന് സുപ്രധാന പങ്കുണ്ടെന്നത് തെളിയിക്കപ്പെട്ടത് അടുത്തയിടെയാണ്. സി ൽഡിനാഫിൽ സിട്രേറ്റ് എന്ന രാസനാമമുള്ള [[വയാഗ്ര]] ഗുളിക ഈ തത്ത്വമാണ് പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയത്. വൈദ്യശാസ്ത്രരംഗത്ത്, ഈ കണ്ടുപിടിത്തം 'നൂറ്റാണ്ടിന്റെ കണ്ടുപിടിത്തം' എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkOD7B1ZFlxmYC2Vd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704085058/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.medicalnewstoday.com%2farticles%2fhow-long-can-the-average-man-stay-erect/RK=2/RS=dbAC8DDQgnb3ZCXwZZSqfA6nua0-|title=How do erections work, and how long should they last?|website=www.medicalnewstoday.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== ഉദ്ധാരണക്കുറവ് ==
ലിംഗത്തിന് ഉദ്ധാരണം ഉണ്ടാകാത്ത അവസ്ഥയെ [[ഉദ്ധാരണക്കുറവ്]] അഥവാ ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവ് (Erectile dysfunction)എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇതിന് ശാരീരികവും മാനസികവുമായ നിരവധി കാരണങ്ങളുണ്ട്.  

[[പ്രമേഹം]], [[അമിത കൊളസ്ട്രോൾ]], [[രക്താതിമർദ്ദം]], [[ഹൃദ്രോഗം]], [[മാനസിക സമ്മർദം]], [[വിഷാദരോഗം]], [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] ഹോർമോൺ തകരാറുകൾ, [[അമിതവണ്ണം]] തുടങ്ങിയ [[ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ|ജീവിതശൈലീ രോഗങ്ങളുള്ള]] ചെറുപ്പക്കാരിൽ പോലും ഉദ്ധാരണക്കുറവ് കാണപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം. അതിനാൽ ഇതിന് ചികിത്സ അത്യാവശ്യമാണ്. 

അറിവില്ലായ്മയും ശാസ്ത്രീയമായ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം|ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ]] കുറവും പുറത്ത് പറയാനുള്ള നാണക്കേടും ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങളും അനുബന്ധ രോഗങ്ങളും വഷളാകാൻ ഒരു പ്രധാന കാരണമാണ്.

ഉദ്ധാരണപ്രശ്‌നങ്ങളുടെ മുഖ്യ ശാരീരികകാരണങ്ങളെ മൂന്നായി തിരിക്കാവുന്നതാണ്. 

ഉദ്ധാരണത്തിനാവശ്യമായ ചോദനകൾ ലിംഗത്തിലേക്കെത്താത്ത ഞരമ്പ് സംബന്ധിച്ച കാരണങ്ങളാണ് ആദ്യത്തേത്. ലൈംഗികചോദനകൾ ശരിയായി സഞ്ചരിക്കാത്തത് തലച്ചോറിന്റെയോ സുഷുമ്‌നാനാഡിയുടെയോ സുഷുമ്‌നയിൽ നിന്ന് അരക്കെട്ടിലേക്കുള്ള അസംഖ്യം ചെറു ഞരമ്പുകളിലെയോ പ്രശ്‌നമാവാം. തലച്ചോറിനെ ബാധിക്കുന്ന മൾട്ടിപ്പിൾ സ്‌ക്ലീറോസിസ് പോലുള്ള പ്രശ്‌നങ്ങൾ, ഞരമ്പുകൾക്കേൽക്കുന്ന ക്ഷതങ്ങൾ, പക്ഷവാതം, ഞരമ്പിൽ രക്തം കട്ടപിടിക്കൽ, സുഷുമ്‌നയ്‌ക്കോ നട്ടെല്ലിനോ ഏറ്റ ക്ഷതം, വിറ്റാമിൻ ആ12 ന്റെ അപര്യാപ്തത, മൈലൈറ്റിസ്‌ പോലുള്ള രോഗങ്ങൾ, അരക്കെട്ടിലോ ബ്ലാഡറിലോ ഒക്കെ കാൻസറോ മറ്റോ വന്ന് നടത്തിയ വലിയ സർജറികൾ എന്നിവയും ഉദ്ധാരണപ്രശ്‌നമുണ്ടാക്കുന്ന ഞരമ്പുസംബന്ധിച്ച കാരണങ്ങളിൽപെടും. ദീർഘനാളത്തെ പ്രമേഹം കൊണ്ടും ഇതേ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെടാം.

ലിംഗത്തിലേക്ക് വേണ്ടത്ര രക്തം കയറാത്ത പ്രശ്‌നമാണ് രണ്ടാമത്തേത്. ഇതിനെ ധമനീജന്യ പ്രശ്‌നങ്ങളെന്നു വിളിക്കാം. ലിംഗത്തിലെ കാവർണോസ അറകളിലേക്ക് രക്തമെത്തിക്കുന്ന ധമനികളിലെ പ്രശ്‌നംകൊണ്ടാകുമിത്. ഈവഴിക്കുള്ള ധമനികളിലെവിടെയെങ്കിലും അതിറോസ്‌ക്ലീറോസിസ് മൂലം തടസ്സമുണ്ടായിട്ടുണ്ടാവാം. [[പുകവലി]], രക്തസമ്മർദ്ദം, കൊളസ്‌ട്രോൾ ആധിക്യം, അരക്കെട്ടിന്റെ ഭാഗത്തേൽക്കുന്ന റേഡിയേഷൻ തുടങ്ങിയവ അതിറോസ്‌ക്ലീറോസിസ് സാധ്യത കൂട്ടും. ധമനികൾക്കേൽക്കുന്ന ക്ഷതങ്ങൾ, വീഴ്ച തുടങ്ങിയവയും ധമനീജന്യ ഉദ്ധാരണപ്രശ്‌നങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കാം. ചന്തികുത്തിയുള്ള വീഴ്ച, ഇടുപ്പെല്ല് പൊട്ടൽ, കാലുകൾ ഇരുവശത്തേക്കും അകന്നുള്ള വീഴ്ച എന്നിവയും ധമനികൾക്ക് കേടുവരുത്താം.

ലിംഗത്തിലെത്തിയ രക്തം അവിടെ സംഭരിക്കപ്പെടാതെ (ഉദ്ധാരണം നീണ്ടുനിൽക്കാൻ ഇതുവേണം) തിരിച്ചിറങ്ങിപ്പോകുന്ന പ്രശ്‌നമാണ് അടുത്തത്. സിരാസംബന്ധിയായ പ്രശ്‌നമാണിത്. കാവർ ണോസയിലെ മൃദുപേശികളിലും മറ്റുമുള്ള സിരകളുടെ പ്രശ്‌നമാണിത്. സ്ഖലനം കഴിഞ്ഞശേഷവും ഉദ്ധാരണം ചുരുങ്ങാത്ത രോഗാവസ്ഥയ്ക്ക് ചെയ്യുന്ന ശസ്ത്രക്രിയകൊണ്ടും ഇത്തരം സിരാപ്രശ്‌നങ്ങൾ വരാം.

മൃദു പേശികളെ ബാധിക്കുന്ന പൈറോണീസ് രോഗം, അതിമദ്യാസക്തി, വ്യായാമക്കുറവ്, അമിതാധ്വാനം,  ലൈംഗികവിരക്തി തുടങ്ങിയവയും ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവിന് കാരണമാകാം. [[വ്യായാമം]] ശരീരത്തിലെ രക്തയോട്ടം മെച്ചപ്പെടുത്തുക വഴി ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവിനെ ചെറുക്കുന്നുണ്ട്. [[കെഗൽ വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നതും നല്ലതാണ്.  

പ്രായമായ ആളുകൾക്ക് ഉദ്ധാരണം ഉണ്ടാകാൻ കൂടുതൽ സമയം വേണ്ടി വന്നേക്കാം. ഇവർക്ക് ഉദ്ധാരണത്തിന് നേരിട്ടുള്ള സ്പർശനം ഇതിന് ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ ലിംഗഭാഗത്തു നേരിട്ട് ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നത് ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങളെ മറികടക്കാൻ അനുയോജ്യമാണ്. ഇവരുടെ പങ്കാളിയുടെ മനോഭാവവും ഇതിൽ പ്രധാനമാണ്. ദീർഘനേരം സംഭോഗപൂർവലീലകൾ അഥവാ ഫോർപ്ലേയ്ക്ക് സമയം ചിലവഴിക്കുന്നത് മതിയായ ഉദ്ധാരണം ലഭിക്കാൻ പുരുഷന്മാരെ സഹായിക്കുന്നു. ചെറുപ്പക്കാർക്കും ഫോർപ്ലേ കൂടുതൽ ദൃഢതയും ഉദ്ധാരണവും കൈവരിക്കുന്നതിന് സഹായിക്കും.    

മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ കൊണ്ടും ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവ് ഉണ്ടാകാകുന്നതിന് പല കാരണങ്ങളുണ്ട്. [[വിഷാദരോഗം]], ഉത്കണ്ഠ, ജോലിസ്ഥലത്തെ [[മാനസിക സമ്മർദം]], ക്ഷീണം, കുടുംബ പ്രശ്നങ്ങൾ, ഉറക്കമില്ലായ്മ, പങ്കാളിയോടുള്ള താൽപര്യക്കുറവ്, വെറുപ്പ്, അവരുടെ വൃത്തിയില്ലായ്മ, ലൈംഗികതാൽപര്യക്കുറവ്, [[ആൻഡ്രോപോസ്]]  തുടങ്ങിയ പലതും ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവിന് കാരണമായേക്കാം. പ്രത്യേകിച്ച് ചെറുപ്പക്കാരിൽ കാണുന്ന ഉദ്ധാരണ പ്രശ്നങ്ങളുടെ മുഖ്യകാരണം തിരിച്ചറിയപ്പെടാത്ത മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ മൂലമാകാം. ഇത്തരക്കാർക്ക് സ്വയംഭോഗം ചെയ്യുമ്പോൾ ഉദ്ധാരണം ഉണ്ടാവുകയും സംഭോഗത്തിന് ബലക്കുറവ് അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. 

ആദ്യമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്ന ചിലരിൽ [[ഉത്കണ്ഠ]] മൂലവും ഉദ്ധാരണ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ പലപ്പോഴും ആളുകൾ മടിയോ നാണക്കേടോ അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ടോ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ മൂടി വയ്ക്കുകയോ അശാസ്ത്രീയമായ ചികിത്സ ചെയ്യുന്നവരെ രഹസ്യമായി സമീപിക്കുകയോ ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇത് ഗുണത്തേക്കാളേറെ ദോഷമാകും വരുത്തുക. അതിനാൽ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർ ആരോഗ്യവിദഗ്ധരുടെ സേവനം തേടാൻ മടി കാണിക്കരുത് എന്നാണ് വിദഗ്ദമതം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcpi1pFlp_8Es0t3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzMEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704085218/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.health.harvard.edu%2fmens-health%2f5-natural-ways-to-overcome-erectile-dysfunction/RK=2/RS=r6AO0hL31zVqZceeZQdtgjVSTVY-|title=l5 natural ways to overcome erectile dysfunction - Harvard Health|website=www.health.harvard.edu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcqr1pFlsSEFvT13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704085292/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fhow-common-is-ed/RK=2/RS=toHzmaNBNpPuU8ddxgHkI8MfoI0-|title=Erectile Dysfunction Common? Stats, Causes, and Treatment|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==ഉദ്ധാരണം നിലനിർത്താനുള്ള ജീവിതശൈലിയും ചികിത്സയും==
പുരുഷന്മാരുടെ ലൈംഗിക ആരോഗ്യത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ് ഉദ്ദാരണം (Erection). ഇത് ശരിയായി നടക്കാത്തത് ശാരീരികമായോ മാനസികമായോ ഉള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ മൂലമാകാം. എന്നാൽ, ശരിയായ ചികിത്സയും ചില ജീവിതശൈലി മാറ്റങ്ങളും ശ്രദ്ധയും കൊണ്ട് ഇത് മെച്ചപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കും. അവ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.

1. കൃത്യമായി [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുക: 

- [[വ്യായാമം]]: ദിവസവും 30 മിനിറ്റ് നടത്തം, ഓട്ടം, നീന്തൽ അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും കളികൾ, [[നൃത്തം]] ഉദാ: [[സുംബ]] ഫിറ്റ്നസ് ഡാൻസ്, അയോധന കലകൾ, ജിംനേഷ്യത്തിലെ പരിശീലനം തുടങ്ങിയ കായിക വ്യായാമങ്ങൾ ശരീരത്തിലെ രക്തചംക്രമണവും ഹോർമോൺ സന്തുലിതാവസ്ഥയും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു. കെഗൽ എക്സർസൈസ് പോലുള്ളവ പെൽവിക് പേശികളെ ശക്തിപ്പെടുത്തും. ഇവ ഏതെങ്കിലും ചിട്ടയായി പരിശീലിക്കാം. ഇത് [[ലൈംഗികവും പ്രത്യുത്പാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം]], ഉദ്ധാരണം തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ സഹായകരമാകുന്നു.

2. പോഷക സമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണം: 

ആവശ്യത്തിന് വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ, പ്രോട്ടീൻ തുടങ്ങിയവ ചേർന്ന സമീകൃത ആഹാരം കഴിക്കുക. പഴങ്ങൾ, [[പച്ചക്കറികൾ]], ഇലക്കറികൾ, പയറു വർഗ്ഗങ്ങൾ, പരിപ്പ് വർഗ്ഗങ്ങൾ, ഓട്സ്, കൂൺ, മത്സ്യം, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുക. ഇത് പൊതുവായ ആരോഗ്യവും രക്തപ്രവാഹവും മെച്ചപ്പെടുത്തും. സിങ്ക്, വിറ്റാമിൻ ഡി, വിറ്റാമിൻ ബി കോംപ്ലക്സ്, വിറ്റാമിൻ ഇ എന്നിവ അടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ ([[മുട്ട]], [[മത്സ്യം]], ചിപ്പി വർഗ്ഗങ്ങൾ) ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ ഹോർമോണിന്റെ ഉൽപാദനത്തിന് സഹായിക്കും. അത് ലൈംഗികശേഷിയും ഉദ്ധാരണവും നിലനിർത്താൻ ഗുണകരമാണ്.

3. അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം നിയന്ത്രിക്കുക: 

മധുരം അല്ലെങ്കിൽ പഞ്ചസാര, എണ്ണ, കൊഴുപ്പ്, ഉപ്പ്, അന്നജം തുടങ്ങിയവ അമിതമായി അടങ്ങിയ ആഹാരങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് വറുത്തതും പൊരിച്ചതും, ചോറ്, ബിരിയാണി, ഉപ്പിലിട്ടത്, മധുര പലഹാരങ്ങൾ, കൊഴുപ്പേറിയ മാംസം തുടങ്ങിയവ നിയന്ത്രിക്കുക.

പ്രത്യേകിച്ച് അമിതമായി പഞ്ചസാരയും അന്നജവും അനാരോഗ്യകരമായ കൊഴുപ്പും ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഉദ്ധാരണത്തിനും ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ ഉത്പാദനത്തിനും നല്ലതല്ല.

4. മാതൃക പ്ലേറ്റ് (ഹെൽത്തി പ്ലേറ്റ് മോഡൽ): ഒരു പാത്രം അഥവാ പ്ലേറ്റിന്റെ പകുതി പച്ചക്കറി വിഭവങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ പച്ചക്കറി സാലഡുകൾ, മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം ചോറ് (രണ്ട് സ്പൂൺ)/ ഗോതമ്പ്/ അന്നജം അടങ്ങിയ വിഭവം, ബാക്കി മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം പ്രോട്ടീൻ അടങ്ങിയ വിഭവങ്ങൾ ഉദാഹരണത്തിന് മത്സ്യം/കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസം/ മുട്ട/ പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ/ കടല തുടങ്ങിയവ ഏതെങ്കിലും ഉപയോഗിക്കാനും ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. ഇത്തരം പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആരോഗ്യകരമായ ആഹാര രീതിയെ മാതൃകാ പ്ലേറ്റ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ചോറ് പോലെയുള്ള അന്നജത്തിന്റെ അളവ് കുറവും പോഷകങ്ങൾ അടങ്ങിയ കറികൾ കൂടുതലാണെന്നതും ശ്രദ്ദേയം.

5. ശരീരഭാരം നിയന്ത്രിക്കുക: [[അമിതവണ്ണം]], കൊഴുപ്പ് എന്നിവ രക്തക്കുഴലുകളെ ബാധിക്കുകയും, ലിംഗത്തിലേക്കുള്ള രക്തപ്രവാഹം കുറയ്ക്കുകയും അത് ഉദ്ദാരണശേഷിയെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ആരോഗ്യകരമായ ഭാരം നിലനിർത്തുക.

6. ജീവിതശൈലി മാറ്റുക: 

- [[പുകവലി]] ഒഴിവാക്കുക: സിഗരറ്റ്, പുകയില ഉത്പന്നങ്ങൾ എന്നിവ രക്തപ്രവാഹത്തെ കുറയ്ക്കുകയും ലൈംഗിക ശേഷിയെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യും.

- മദ്യം പരിമിതപ്പെടുത്തുക: അമിത മദ്യപാനം നാഡീവ്യവസ്ഥയെ ദുർബലമാക്കുകയും ഉദ്ദാരണ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം.

- ശരിയായ ഉറക്കം: ദിവസം 7-8 മണിക്കൂർ കൃത്യമായി ഉറങ്ങുക. ഉറക്കക്കുറവ് ഹോർമോൺ തകരാറിന് കാരണമാകും. ഇടവേളകളിൽ വിശ്രമം അത്യാവശ്യമാണ്.

8. മാനസിക ആരോഗ്യം പരിപാലിക്കുക.

- [[മാനസിക സമ്മർദം]] കുറയ്ക്കുക: ജോലി സ്ഥലത്തെയും വീട്ടിലെയും അമിതമായ സമ്മർദ്ദം, അമിതാധ്വാനം, സാമ്പത്തിക ബാധ്യത, അല്ലെങ്കിൽ ബന്ധങ്ങളിലെ സമ്മർദ്ദം, കുടുംബ പ്രശ്നങ്ങൾ, പങ്കാളിയോടുള്ള ഇഷ്ടക്കുറവ് തുടങ്ങിയവ ഉദ്ദാരണത്തെ മോശമായി ബാധിക്കും. [[യോഗ]], ധ്യാനം, അല്ലെങ്കിൽ ശ്വസന വ്യായാമങ്ങൾ, ഉല്ലാസ യാത്രകൾ, സംഗീതം, നൃത്തം, വിനോദങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ പരീക്ഷിക്കുക, കൗൺസിലിംഗ് സ്വീകരിക്കുക തുടങ്ങിയവ മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കും.

- ആത്മവിശ്വാസം: ലൈംഗിക പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഉത്കണ്ഠ (Performance anxiety) സാധാരണമാണ്. പങ്കാളിയോട് തുറന്ന് സംസാരിക്കുന്നത് ഈ ഭയം കുറയ്ക്കും.

- [[വിഷാദരോഗം]] ശ്രദ്ധിക്കുക: വിഷാദരോഗം ഉണ്ടെങ്കിൽ വിദഗ്ദ ചികിത്സ സ്വീകരിക്കുക—മനസ്സ് സന്തോഷമായാൽ ശരീരവും പ്രതികരിക്കും.

9. പങ്കാളിയുമായി ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്തുക.

- തുറന്ന് സംസാരിക്കുക: ലൈംഗികതയെക്കുറിച്ച് പങ്കാളിയോട് സംസാരിക്കുക. എന്താണ് ഇഷ്ടം, എന്താണ് പ്രശ്നം എന്ന് പങ്കുവയ്ക്കുന്നത് സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കും.

- അടുപ്പം വർദ്ധിപ്പിക്കുക: ചുംബനം, ആലിംഗനം, ഒരുമിച്ചുള്ള യാത്രകൾ, സിനിമ, കളികൾ തുടങ്ങിയവ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ബന്ധം ശക്തമാക്കും.

10. ഗുരുതരമായ രോഗങ്ങൾ.

ചിലപ്പോൾ ഉദ്ദാരണ പ്രശ്നങ്ങൾ ഗുരുതരമായ രോഗങ്ങളുടെ ലക്ഷണമാകാം—[[പ്രമേഹം]], [[ഹൃദ്രോഗം]], [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] ഹോർമോൺ കുറവ് (Low testosterone) അഥവാ ആൻഡ്രോപോസ്, നടുവേദന തുടങ്ങിയവ ആകാം കാരണങ്ങൾ. പതിവായി ഉദ്ധാരണക്കുറവ് സംഭവിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ:

- നിങ്ങളുടെ അടുത്തുള്ള ഡോക്ടറെ സന്ദർശിക്കുക. ആവശ്യമെങ്കിൽ ഒരു സെക്സോളജിസ്റ്റ് അല്ലെങ്കിൽ യൂറോളജിസ്റ്റിനെ കാണുക.

- രക്തപരിശോധന, ഹോർമോൺ പരിശോധന തുടങ്ങിയവ ഡോക്ടറുടെ നിർദേശ പ്രകാരം ചെയ്യാം.

- വയാഗ്ര പോലെയുള്ള മരുന്നുകൾ ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മാത്രം ഉപയോഗിക്കുക.

-ലിംഗത്തിൽ ഘടിപ്പിക്കുന്ന സ്റ്റെന്റ് തുടങ്ങിയ ആധുനിക ചികിത്സാ രീതിയിൽ ഇന്ന് ലഭ്യമാണെന്ന് മനസിലാക്കുക.

11. പ്രായം, ബാഹ്യകേളി.

പ്രായമായ ആളുകൾക്ക് ഉദ്ധാരണം ഉണ്ടാകാൻ കൂടുതൽ സമയം വേണ്ടി വന്നേക്കാം. ഇവർക്ക് ഉദ്ധാരണത്തിന് നേരിട്ടുള്ള സ്പർശനം അഥവാ [[ബാഹ്യകേളി]] അഥവാ ഫോർപ്ലേ അത്യാവശ്യമാണ്. അതിനാൽ ലിംഗഭാഗത്തു നേരിട്ട് ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നത് ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങളെ മറികടക്കാൻ അനുയോജ്യമാണ്. ഇവരുടെ പങ്കാളിയുടെ മനോഭാവവും ഇതിൽ പ്രധാനമാണ്. ദീർഘനേരം ആമുഖലീലകൾക്ക് (ഫോർപ്ലേയ്ക്ക്) സമയം ചിലവഴിക്കുന്നത് മതിയായ ഉദ്ധാരണം ലഭിക്കാൻ പുരുഷന്മാരെ സഹായിക്കുന്നു. 

ചെറുപ്പക്കാർക്കും ഫോർപ്ലേ കൂടുതൽ ദൃഢതയും ഉദ്ധാരണവും കൈവരിക്കുന്നതിന് സഹായിക്കും. മധ്യ വയസ്ക്കരായ പുരുഷന്മാരിൽ [[ആൻഡ്രോപോസ്]] എന്ന അവസ്ഥയുടെ ഭാഗമായി ഹോർമോൺ തകരാറുകൾ സാധാരണമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് അനാരോഗ്യകരമായ ജീവിത ശൈലികൾ ഉള്ളവരിൽ.

12. ചികിത്സ

പ്രമേഹം, ഹൃദ്രോഗം, അമിത കൊളെസ്ട്രോൾ  തുടങ്ങിയ മറ്റു ഗുരുതര രോഗങ്ങൾ ഉള്ളവർ അവ നിയന്ത്രിക്കാനും ശരിയായ ചികിത്സ തേടാനും ശ്രദ്ധിക്കണം.

വയാഗ്രയുടെ കണ്ടുപിടിത്തം, ലിംഗത്തിൽ ഘടിപ്പിക്കുന്ന സ്റ്റെന്റ് എന്നിവ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾക്കുള്ള മികച്ച ചികിത്സ രീതിയാണ്. എന്നാൽ പലപ്പോഴും ആളുകൾ മടിയോ, നാണക്കേടോ, അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ടോ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ മൂടി വയ്ക്കുകയോ തെറ്റായ ചികിത്സ രഹസ്യമായി തേടുകയോ ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇത് ഗുണത്തേക്കാളേറെ ദോഷമാകും വരുത്തുക.

സെക്സോളജിസ്റ്റ്, സെക്സ് തെറാപ്പിസ്റ്റ് അല്ലെങ്കിൽ യൂറോളജിസ്റ്റ്, ആൻഡ്രോളജിസ്റ്റ് തുടങ്ങിയ ഡോക്ടർമാർക്ക് ഇക്കാര്യത്തിൽ ശാസ്ത്രീയമായ ചികിത്സ നൽകാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.

== വയാഗ്ര ==

സിൽഡനാഫിൽ പ്രധാനചേരുവയായ ഒരു ഔഷധമാണ് വയാഗ്ര. വയാഗ്രയുടെ കണ്ടുപിടുത്തം  തികച്ചും യാദൃശ്ചികമായിരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ രംഗത്തെ പ്രസിദ്ധരായ ഫൈസർ (Pfizer) ഹൃദയസംബന്ധമായ അസുഖത്തിനെതിരെ ഒരു മരുന്ന് കണ്ടു പിടിക്കുകയുണ്ടായി. എന്നാലിത് ആ ഉദ്ദേശ്യത്തിൽ തികഞ്ഞ പരാജയമായിരുന്നു. അതേ സമയം അതിൻ്റെ മറ്റൊരു പ്രവർത്തനം പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത ഉപയോഗത്തിനുള്ളതുമായി മാറി. അങ്ങനെ ആ നീലക്കളറിലുള്ള  ഗുളിക വയാഗ്ര എന്ന പേരിൽ അവതരിക്കപ്പെട്ടു. 

വയാഗ്ര ഒരു ലൈംഗിക ഉത്തേജന ഔഷധം മാത്രം ആണെന്നാണ് പൊതുധാരണ. എന്നാലത് തെറ്റാണ്. പുരുഷന്മാരിൽ ലൈംഗികതാല്പര്യം ജനിപ്പിക്കാനോ കൂട്ടാനോ ഇതുകൊണ്ട് സാധിക്കില്ല, മറിച്ച് ലൈംഗികതാല്പര്യമുള്ള സമയത്ത് മാത്രമേ വയാഗ്രയുടെ ഉപയോഗം കൊണ്ട് ഗുണമുള്ളൂ. രക്തപ്രവാഹം വർദ്ധിപ്പിച്ച് ലിംഗ ഉദ്ധാരണത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുക എന്നതാണ് വയാഗ്രയുടെ പ്രവർത്തന രീതി.
                     
ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവിന്റെ  ചികിത്സയിൽ വലിയ പുരോഗതി  സൃഷ്ടിച്ച ഒരു ഔഷധമാണ് വയാഗ്ര. എന്നാൽ ഉദ്ധാരണ സഹായി എന്നതിനപ്പുറം അസാധാരണമായ പല ഉപയോഗങ്ങളുമുണ്ട് ഇതിന്. അവ എന്തൊക്കെയാണെന്ന് കൂടി നോക്കാം. 

ഗർഭകാലത്തിൻ്റെ 37 ആഴ്ചകൾക്ക് മുൻപേ മാസം തികയാതെ ജനിക്കുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ  ശ്വാസകോശം ദുർബലമായതിനാൽ ശ്വസനോപകരണങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ മാത്രമേ ഇവരിൽ ശ്വസനം നടക്കൂ. നേരിയ തോതിൽ നൽകുന്ന വയാഗ്ര രക്തധമനികളെ വിസ്തൃതമാക്കി, രക്തസമ്മർദം  കുറച്ച് ശ്വാസകോശത്തിന് സുഗമമായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള വഴിയൊരുക്കുന്നു. വയാഗ്രയിലെ പ്രധാനഘടകമായ സിൽഡനാഫിൽ ആണ് ഇതിന് സഹായിക്കുന്നത്. വയാഗ്രയുടെ ഉപയോഗം ക്രമേണ വെൻ്റിലേറ്റർ ഒഴിവാക്കുന്ന അവസ്ഥയിലെത്താൻ കുഞ്ഞുങ്ങളെ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു.
 
കഠിനമായ തണുപ്പോ വൈകാരിക സംഘർഷങ്ങളോ മൂലം കാൽവിരലിലെയും കൈവിരലിലെയും തുമ്പുകളിൽ രക്തപ്രവാഹം നിലയ്ക്കുന്നതാണ് റെയ്നോൾഡ് സിൻഡ്രോം എന്ന രോഗം. വിളറി വെളുത്ത നിറവും വേദനയുമായിരിക്കും രോഗിക്ക് അനുഭവപ്പെടുക. രക്തയോട്ടം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന വയാഗ്രയുടെ കഴിവ് ഈ രോഗത്തിനുള്ള ഉത്തമൗഷധമാക്കി അതിനെ മാറ്റി.

പൂക്കൾ വാടാതെ നിൽക്കുന്നതിനും വയാഗ്ര ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. 

കായിക മത്സരത്തിൽ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കാൻ വേണ്ടി അത്ലറ്റുകളും ഇവ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും ഏറെ ഉയരത്തിൽ നടക്കുന്ന മത്സരങ്ങളിൽ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട പ്രകടനം വയാഗ്ര സഹായിക്കുമെന്നാണ് കണ്ടെത്തൽ. ഉയരത്തിലെത്തുന്തോറും ഓക്സിജൻ താരതമ്യേന കുറയുന്ന അന്തരീക്ഷത്തിൽ വയാഗ്രയിലെ സിൽഡനാഫിൽ ശ്വാസകോശത്തിന്റെ മർദം കുറയ്ക്കാനും ശ്വാസോച്ഛ്വാസം അല്പം കൂടി സുഗമമാക്കാനും സഹായിക്കുന്നു. എന്നാൽ മറ്റൊരു തരത്തിലുമുള്ള കായിക ഉത്തേജനം നൽകാൻ വയാഗ്രയ്ക്ക് സാധിക്കില്ലെന്നതിനാൽ  കായികതാരങ്ങളിൽ വയാഗ്രയുടെ ഉപയോഗം നിരോധിച്ചിട്ടില്ല.

ലൈംഗിക ഉത്തേജനത്തിനുള്ള  ഔഷധമെന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിൽ അശാസ്ത്രീയമായ പല ചികിത്സകളും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. വയാഗ്രയും മറ്റ് ചികിത്സകളും നിലവിൽ വന്നതോടെ അതെല്ലാം ഒരുപരിധിവരെ നിന്നുപോയെന്നു പറയാം. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ വ്യാജനിറങ്ങിയ മരുന്ന് എന്ന ഖ്യാതിയും വയാഗ്രയ്ക്ക് സ്വന്തം. യഥാർത്ഥ വയാഗ്ര നീലകളറും മിനുസമാർന്ന എഡ്ജുകളോട് കൂടി വജ്ര  ആകൃതിയിലുമാണ്. ഒരെണ്ണം മാത്രമായോ അതല്ലെങ്കിൽ നാലെണ്ണം അടങ്ങുന്ന ഒരു പാക്കറ്റായോ ആണ് വയാഗ്ര ലഭ്യമാവൂ.

പാർശ്വഫലങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ഡോക്ടറുടെ നിർദേശ പ്രകാരം മാത്രമേ ഇവ ഉപയോഗിക്കാവൂ. ഹൃദയ സംബന്ധമായ പ്രശ്നം ഉള്ളവർ വയാഗ്ര ഉപയോഗിക്കുന്നത് അപകടകരമാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcry1pFlnQsFyUJ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704085363/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fSildenafil/RK=2/RS=G9gnssDgH4sQftkc535UPVbTFNg-|title=Sildenafil - Wikipedia|website=en.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcry1pFlnQsF1EJ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704085363/RO=10/RU=https%3a%2f%2fpharmaceutical-journal.com%2farticle%2finfographics%2fthree-decades-of-viagra/RK=2/RS=aR2yYzWOUaiQoiPH757ZnTujzjs-|title=Three decades of Viagra - The Pharmaceutical Journal|website=pharmaceutical-journal.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPcry1pFlnQsF2EJ3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzcEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704085363/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.bbc.com%2fmediacentre%2fproginfo%2f2023%2f49%2fkeeping-it-up-the-story-of-viagra/RK=2/RS=9rbdagpTV4l2ICWrzNVbwyTAQL8-|title=Keeping It Up: The Story of Viagra - BBC|website=www.bbc.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
{{sex}}

[[വർഗ്ഗം:ലൈംഗികത]]
‌‌__സൂചിക__
__പുതിയവിഭാഗംകണ്ണി__

[[പ്രമാണം:Erection_development_-_animated.gif|ലഘുചിത്രം|പകരം=ഉദ്ധരിക്കുന്ന ലിംഗം - GIF ചിത്രീകരണം|ഉദ്ധരിക്കുന്ന ലിംഗം - GIF ചിത്രീകരണം]]

== വലിപ്പം കുറക്കാൻ  ==
മുകളിൽ വലിപ്പം കുറവും താഴെ ഭാഗം കുടുതലും കാണുന്ന രീതി 

[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-58816-24|~2026-58816-24]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-58816-24|talk]]) 10:30, 5 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3gzdt0r19o26vrnmogm23pr66ydp8mw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വലിയവീട്ടിൽ ദിജു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130221</id>
    <revision>
      <id>4682795</id>
      <parentid>1979527</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3648" sha1="pqemzpesxv49pd6b8n3bkuoi5c95r1s" xml:space="preserve">{{prettyurl|Valiyaveetil Diju}}
{{Infobox badminton player
| playername              = ഡിജു വി.
| image                   = V Diju.jpg
| caption                 = ഡിജു
| birth_date           = {{birth date and age|mf=yes|1981|01|04}}
| birth_place          = [[രാമനാട്ടുകര]], [[കോഴിക്കോട്]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]
| height                  = {{convert|1.88|m|ftin|abbr=on}} 
| weight                  = 
| event                   = പുരഷന്മാരുടെ ഡബിൾസ്/മിക്സഡ് ഡബിൾസ്
| highest_ranking         = 7&lt;ref&gt;[http://www.internationalbadminton.org/file_download.aspx?id=12998 Badminton World Federation- World Ranking]&lt;/ref&gt;
| date_of_highest_ranking = ജൂലൈ 23, 2009
| current_ranking         = 41
| date_of_current_ranking = മാർച്ച് 7, 2013
| country                 = {{IND}}
| mixed_doubles_partner   = [[ജ്വാലാ ഗട്ട]]
| coach                   = 
| handedness              = വലത്
| bwf_id                  = 51369
}}
ഒരു ഇന്ത്യൻ [[ബാഡ്മിന്റൺ]] കളിക്കാരനാണ് '''വലിയവീട്ടിൽ ഡിജു''' (ജനനം: [[1981]] [[ജനുവരി 4]]). ഡിജുവും [[ജ്വാല ഗുട്ട|ജ്വാല ഗുട്ടയും]] ചേർന്നുള്ള ജോഡിയാണ് നിലവിൽ ദേശീയ മിക്സഡ് ഡബിൾസ് ബാഡ്മിൻറൺ ചാമ്പ്യന്മാർ. ബാഡ്മിൻറൺ വേൾഡ് ഫെഡറേഷന്റെ പുതിയ റാങ്കിങ്ങിൽ ഈ ജോഡി ഏഴാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://bwf.tournamentsoftware.com/ranking/ranking.aspx?rid=70 |title=Badminton World Federation- World Ranking |access-date=2010-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725202543/http://bwf.tournamentsoftware.com/ranking/ranking.aspx?rid=70 |archive-date=2013-07-25 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2012-ലെ [[ലണ്ടൻ ഒളിമ്പിക്സ് 2012|ലണ്ടൻ ഒളിമ്പിക്സിൽ]] ഇന്ത്യയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു് മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ടു്.

1981 ജനുവരി 4-ന് [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[രാമനാട്ടുകര|രാമനാട്ടുകരയിലാണ്]] ഡിജു ജനിച്ചത്.

== ചിത്രങ്ങൾ ==
&lt;gallery&gt;
File:Dijujwala.jpg|ഡിജുവും ജ്വാല ഗുട്ടയും
&lt;/gallery&gt;
==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
*അർജുന അവാർഡ് (2014)
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;


[[വർഗ്ഗം:1981-ൽ ജനിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 4-ന് ജനിച്ചവർ]]


[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ബാഡ്മിന്റൻ കളിക്കാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള കായികതാരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒളിമ്പ്യന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]]


{{bio-stub|Valiyaveetil Diju}}</text>
      <sha1>pqemzpesxv49pd6b8n3bkuoi5c95r1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വൈറ്റില</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143637</id>
    <revision>
      <id>4682909</id>
      <parentid>4653391</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T21:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23458" sha1="h9p56v1aj1n7aqskwl4bdxj3n0j4ey3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vyttila}}
{{Infobox settlement
| name                    = വൈറ്റില
| other_name              = 
| nickname                = 
| settlement_type         = [[Ward (electoral subdivision)|Ward]]
| image_skyline            = {{multiple image
| border      = infobox
| total_width = 320
| image_style = 
| perrow      = 1/1
| image1      = Vyttila Junction - A harthal day view.JPG
| image2      = Kochi city -the night view of beautiful Vyttila Mob Hub.jpg
}}
| image_alt               = 
| image_caption           = 1. Vyttila Junction (2013)- before the subsequent redevelopment plan and construction of the [[Kochi Metro]] 2.[[Vyttila Mobility Hub]]
| pushpin_map             = 
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = Location in Kerala, India
| coordinates             = {{coord|9.969|76.318|display=inline,title}}
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1       = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1       = [[Kerala]]
| subdivision_type2       = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2       = [[Ernakulam district|എറണാകുളം]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| government_type         = 
| governing_body          = 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_total        = 
| population_as_of        = 
| population_rank         = 
| population_density_km2  = 
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = Languages
| demographics1_title1    = Official
| demographics1_info1     = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]]
| timezone1               = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code             = 
| registration_plate      = 
| website                 = &lt;!-- {{URL|www.vyttila-website.in}} --&gt;
| footnotes               = 
}}

[[പ്രമാണം:വൈറ്റില‌ജങ്ഷൻ.jpg|thumb|right|250px|വൈറ്റില ജംഗ്ഷൻ]]
{{Location map
|India Kochi
| lat =   9.968250
| long =  76.318207
| label = Vyttila
| caption = Location of Vyttila
}}
കേരളത്തിലെ [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] ഒരു പ്രദേശമാണ് '''വൈറ്റില'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kochicorporation.lsgkerala.gov.in/en/ward-details/328|title=Cochin Municipal Corporation - Wards|website=www.kochicorporation.lsgkerala.gov.in}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലുതും തിരക്കേറിയതുമായ കവലയാണു വൈറ്റില കവല. ദേശീയപാത 544-നെ കൊച്ചിനഗരത്തിലെ 3 പ്രധാന പാതകളായ സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ റോഡ്, തമ്മനം റോഡ്, വൈറ്റില-പേട്ട റോഡ് എന്നിവയുമായി ഈ കവല ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു. [[വൈറ്റില മൊബിലിറ്റി ഹബ്]] പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായ കൊച്ചിയിലെ പ്രധാന ബസ് ടെർമിനൽ വൈറ്റിലയിലാണ്. ഇപ്പോൾ ഇതിന്റെ ആദ്യഘട്ടനിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് നടക്കുന്നത് &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cochinsquare.com/vytilla-bus-terminal-set-to-become-a-reality/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-02-22 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708171907/http://www.cochinsquare.com/vytilla-bus-terminal-set-to-become-a-reality/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 
[[File:Kochin Devaswam Board Vyttila Devaswam Office.JPG|thumb|Temple office]]
[[File:Vyttila-schematic2.jpg|thumb|Vyttila is one of the most prominent junctions of Kerala state]]
തെക്കൻ കൊച്ചിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന പ്രദേശമാണിത്. വൈറ്റില ജംഗ്ഷൻ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയതും വലുതുമായ ഒരു  കവലയാണ്&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/unprecedented-traffic-jam-at-vyttila/article23468683.ece|title=Unprecedented traffic jam at Vyttila|author=Staff Reporter|date=2018-04-07|work=The Hindu|access-date=2018-05-05|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ഈ നോഡ് കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന വടക്ക്-തെക്ക് പാതയായ കൊച്ചി ബൈപാസിനെ മുറിച്ചുകടക്കുന്നു, കൊച്ചിയിലെ മൂന്ന് നഗര റോഡുകളായ എസ്.എ. റോഡ് (കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിലുള്ള നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പാതകളിൽ ഒന്ന്), വൈറ്റില-പേട്ട റോഡ്, തമ്മനം റോഡ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

നെൽവയലിന്റെ പ്രധാന ഭാഗം എന്നർത്ഥം വരുന്ന &quot;വയൽ തല&quot; എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് വൈറ്റില എന്ന പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരുകാലത്ത് ഏലംകുളം ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശം നെൽവയലുകളായിരുന്നു, നെൽകൃഷിയായിരുന്നു പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ. എറണാകുളം, ഗിരിനഗർ, പനമ്പിള്ളി നഗർ, ഗാന്ധി നഗർ, ജവഹർ നഗർ, കുമാരനൻഷൻ നഗർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് നെൽവയൽ നിലനിന്നിരുന്നു, കണിയാമ്പുഴ, പനംകുറ്റി പാലം വരെ വ്യാപിച്ചിരുന്നു. സഞ്ചാരികളെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും കൊള്ളയടിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്ന ഒരു കൂട്ടം കൊള്ളക്കാർ ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് 'വഴിത്തല' എന്ന പേര് ഉണ്ടായതെന്നും ചിലർ പറയുന്നു. ചിലവണ്ണൂർ തടാകത്തെയും ചെട്ടിച്ചിറയെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പുത്തൻപാലം പാലം വയലത്തലയിൽ നിന്ന് എറണാകുളവുമായി ഏക ബന്ധമായിരുന്നു.

വൈറ്റിലയിലാണ് [[വൈറ്റില മൊബിലിറ്റി ഹബ്|വൈറ്റില മൊബിലിറ്റി ഹബ്ബ്]] ചെയ്യുന്നത്. ഇത് നഗരത്തിലേക്കുള്ള വിവിധ ഉപരിതല ഗതാഗത മാർഗങ്ങളെ (അതായത്, പ്രാദേശിക, ദീർഘദൂര ബസുകൾ, റെയിൽ, മെട്രോ റെയിൽ, ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതം) ഒരൊറ്റ നോഡിലേക്ക് സംയോജിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Hindu27-02-2011&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/archive/|title=Archive News|website=The Hindu}}&lt;/ref&gt;
[[File:Vyttila junction NHAI sign board.jpg|thumb|Vyttila approaching]] 
കൊച്ചി നഗരത്തിലെ പ്രദേശത്തിന്റെ പേരും വൈറ്റിലയാണ്, വൈറ്റില ഇന്റർസെക്ഷൻ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1967 വരെ വൈറ്റില ഒരു പഞ്ചായത്തായിരുന്നു. 1967 നവംബറിലെ കേരള നിയമസഭയുടെ ഉത്തരവ് പ്രകാരം വൈറ്റിലയെ പുതുതായി രൂപീകരിച്ച കൊച്ചി കോർപ്പറേഷനുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു.
== വൈറ്റില മൊബിലിറ്റി ഹബ് ==
[[File:Vyttile Mobilty Hub.jpg|thumb|വൈറ്റില മൊബിലിറ്റി ഹബ്ബിന്റെ ഒരു കാഴ്ച]]
വൈറ്റില മൊബിലിറ്റി ഹബ്ബിന്റെ ആസ്ഥാനമാണ് വൈറ്റില. ഇത് കൊച്ചി നഗരത്തിലേക്കുള്ള വിവിധ ഉപരിതല ഗതാഗത മാർഗ്ഗങ്ങളെ (അതായത്, പ്രാദേശിക, ദീർഘദൂര ബസുകൾ, റെയിൽ, മെട്രോ റെയിൽ, ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതം) ഒരൊറ്റ നോഡിലേക്ക് സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. പദ്ധതിയുടെ ഘട്ടം-1-ൽ 13 ബസ് ബേകളുള്ള ഒരു ബസ് ടെർമിനൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അവയിൽ ഓരോന്നിനും 5 ബസുകൾ പാർക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയും. &lt;ref name=&quot;ManoramaMetro&quot;&gt;Metro Manorama, 26 February 2011, P3&lt;/ref&gt; അങ്ങനെ, ഘട്ടം-1 പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ, ടെർമിനലിന് ഒരു സമയം 65 ബസുകൾ വരെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയും. &lt;ref name=&quot;ManoramaMetro&quot; /&gt;നിർദ്ദിഷ്ട ഘട്ടം-1-ന്റെ ഒരു ഭാഗം 2011 ഫെബ്രുവരി 26-ന് കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/kochi/article401476.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224122926/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article401476.ece|url-status=dead|archive-date=24 December 2013|title=First phase of Vyttila Mobility Hub opened}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hindu27-02-2011&quot; /&gt;2011 മാർച്ച് 1-ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രഖ്യാപനത്തിന് മുമ്പ് ടെർമിനൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനത്തെത്തുടർന്ന്, ഘട്ടം പൂർത്തിയാകുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ. ഇതുവരെ കമ്മീഷൻ ചെയ്തതിൽ നിർദ്ദിഷ്ട 13 ബസ് ബേകളിൽ 4 എണ്ണം ഉൾപ്പെടുന്നു. 3 ബസ് ബേകൾ കൂടി നിലവിൽ നിർമ്മാണത്തിലാണ്. വൈറ്റില ഇന്റർസെക്ഷന്റെ വടക്കുകിഴക്കായി, കണിയമ്പുഴ റോഡിനും പൂണിത്തുറ വില്ലേജ് ഓഫീസിനും ഇടയിലുള്ള സ്ഥലത്താണ് മൊബിലിറ്റി ഹബ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വൈറ്റില നഗരത്തെ അയൽ ജില്ലകളായ തൃശൂർ, ആലപ്പുഴ, കോട്ടയം, ഇടുക്കി എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന നോഡാണിത്.
===ഭൂമിശാസ്ത്ര പരമായ സ്ഥാനം===
{{Geographic Location
|title     = '''കൊച്ചി'''
|Northwest = [[തമ്മനം]]
|North     = [[പാലാരിവട്ടം]]
|Northeast = [[വെണ്ണല]]
|West      = [[കടവന്ത്ര]]
|Centre    = വൈറ്റില
|East      = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
|Southwest = [[നെട്ടൂർ]]
|South     = [[മരട്]]
|Southeast = [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]
}}
== കൊച്ചി ബൈപാസ് ==
കൊച്ചി നഗരത്തെ മറികടക്കുന്നതിനായി ഒരു ഹൈവേ ആയി പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് നിർമ്മിച്ച ദേശീയപാത 66 ന്റെ അരൂർ-ഇടപ്പള്ളി സ്ട്രെച്ച് ഇപ്പോൾ തിരക്കേറിയ ഒരു നഗര റോഡായി മാറിയിരിക്കുന്നു, ഇത് നഗരത്തിന് കുറച്ചുകൂടി കിഴക്കോട്ട് (കൊച്ചി മാസ്റ്റർ പ്ലാനിൽ ഇത് ഇതിനകം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്) ഒരു പുതിയ ബൈ-പാസിന്റെ നിർമ്മാണം ആവശ്യമായി വന്നിരിക്കുന്നു.
[[File:Vyttila Junction - A harthal day view.JPG|thumb|800px|center|Vyttila Junction - A harthal day view-]]
ബൈപാസിലെ വൈറ്റില ജംഗ്ഷൻ സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലുതും തിരക്കേറിയതുമായ റോഡ് കവലയാണ്. കോട്ടയം, ആലപ്പുഴ തുടങ്ങിയ ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളെ കൊച്ചി നഗര കേന്ദ്രവുമായി ഇത് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. വൈറ്റില ഫ്ലൈഓവർ 2021 ൽ തുറന്നു.
== ആരോഗ്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
[[File:Vyttila Flyover under construction, Feb 2020.jpg|right|thumb|Under construction Vyttila Flyover]]
കൊച്ചി നഗരത്തെ മറികടക്കാൻ ഒരു ഹൈവേ ആയി പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് നിർമ്മിച്ച ദേശീയപാത 66 ന്റെ അരൂർ-ഇടപ്പള്ളി സ്ട്രിച്ച് ഇപ്പോൾ തിരക്കേറിയ ഒരു നഗര റോഡായി മാറിയിരിക്കുന്നു, ഇത് നഗരത്തിന് കുറച്ചുകൂടി കിഴക്കോട്ട് (കൊച്ചി മാസ്റ്റർ പ്ലാനിൽ ഇത് ഇതിനകം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്) ഒരു പുതിയ ബൈ-പാസിന്റെ നിർമ്മാണം ആവശ്യമായി വന്നിരിക്കുന്നു.

ബൈപാസിലെ വൈറ്റില ജംഗ്ഷൻ സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലുതും തിരക്കേറിയതുമായ റോഡ് കവലയാണ്. കോട്ടയം, ആലപ്പുഴ തുടങ്ങിയ ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളെ കൊച്ചി നഗര കേന്ദ്രവുമായി ഇത് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. 2021 ൽ വൈറ്റില ഫ്ലൈഓവർ തുറന്നു.
===സ്കൂളുകൾ===
വൈറ്റിലയിൽ താഴെ പറയുന്ന സ്കൂളുകൾ ഉണ്ട്:
*[[ടോക് എച്ച് പബ്ലിക് സ്കൂൾ]]
* സി.കെ.സി ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ, പൊന്നുരുന്നി
* സെന്റ് റീത്താസ് ഹൈസ്കൂൾ, പൊന്നുരുന്നി
*നളന്ദ പബ്ലിക് സ്കൂൾ തമ്മനം

==വിദേശ ഭാഷാ കോളേജുകൾ==
*ട്രോം അക്കാദമി ഫോർ ജർമ്മൻ &amp; ഫ്രഞ്ച് ഭാഷകൾ
*മേനൻ

==ആരാധനാലയങ്ങൾ==
* ശ്രീ നാരായണേശ്വരം ക്ഷേത്രം, പൊന്നുരുന്നി
* കാവാലംപിള്ളിൽ നീലിങ്ങാട്ട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
* വൈറ്റില ശിവ സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രം
* അയ്യംപിള്ളിക്കാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം
* കാവാലംപിള്ളി ധർമ്മ ദൈവ ക്ഷേത്രം, ജൂനിയർ ജനത റോഡ്
* സെന്റ് പാട്രിക്സ് പള്ളി, വൈറ്റില
* സെന്റ് റാഫേൽസ് പള്ളി, തൈക്കോടം
* സെന്റ് ഗ്രിഗോറിയോസ് ഓർത്തഡോക്സ് സിറിയൻ പള്ളി, ഷൈൻ റോഡ്, വൈറ്റില
* ഔവർ ലേഡി ഓഫ് ഹെൽത്ത് പള്ളി, ചാലിക്കവട്ടം
* സെന്റ് ജോസഫ്സ് ദേവാലയം, മേജർ റോഡ്
* ഷാരോൺ ഫെലോഷിപ്പ് പള്ളി, എതിരെ K.S.E.B ഓഫ്., വൈറ്റില.
* ഷാരോൺ ഫെല്ലോഷിപ്പ് ചർച്ച്, തൈക്കൂടം. .
*ഇഗ്നേഷ്യസ് നൂറോനോ യാക്കോബായ പള്ളി, പൊന്നുരുന്നി
* ചളിക്കവട്ടം ജുമാമസ്ജിദ്
*ഏരൂർ ജുമാമസ്ജിദ്
* സലഫി മസ്ജിദ്, വൈറ്റില

== സമീപ പ്രദേശങ്ങൾ ==
ജനതാ, പവർ ഹൗസ്, തൈക്കൂടം, കണിയാമ്പുഴ, പൊന്നുരുന്നി എന്നിവയെല്ലാം വൈറ്റിലയുടെ അടുത്താണ്. വൈറ്റില ഇപ്പോൾ ഒരു വാണിജ്യ ലൊക്കേഷനാണ്

എസ്.എ. റോഡിന്റെയും ദേശീയപാതയുടെയും ഇരുവശത്തുമുള്ള റോഡുകളും ലെയിനുകളും റെസിഡൻഷ്യൽ കെട്ടിടങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വൈറ്റിലയിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തിനും റെസിഡന്റ്സ് അസോസിയേഷനുകൾ ഉണ്ട്. വൈറ്റില റസിഡന്റ്സ് വെൽഫെയർ അസോസിയേഷൻ അവയിൽ പ്രധാനമാണ്. മാപ്ലച്ചേരി റോഡിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അസോസിയേഷൻ, വൈറ്റില ജംഗ്ഷൻ മുതൽ തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശം മുഴുവൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, മാപ്ലച്ചേരി റോഡും ബാങ്ക് റോഡും അതിർത്തികളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സമീപ പ്രദേശങ്ങൾ

ജനത, പവർ-ഹൗസ്, തൈക്കൂടം, കണിയംപുഴ, പൊന്നുരുന്നി എന്നിവയെല്ലാം വൈറ്റിലയ്ക്ക് സമീപമാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വൈറ്റില ഇപ്പോൾഒരു വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ്. എന്നിരുന്നാലും ജംഗ്ഷന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശം ഇപ്പോഴും ജനസാന്ദ്രതയുള്ളതാണ്.

എസ്.എ. റോഡിന്റെയും ദേശീയപാതയുടെയും ഇരുവശത്തുമുള്ള റോഡുകളും ലെയിനുകളും റെസിഡൻഷ്യൽ കെട്ടിടങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വൈറ്റിലയിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തിനും റെസിഡന്റ്സ് അസോസിയേഷനുകളുണ്ട്. വൈറ്റില റസിഡന്റ്സ് വെൽഫെയർ അസോസിയേഷൻ അവയിൽ പ്രധാനമാണ്. മാപ്ലച്ചേരി റോഡിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അസോസിയേഷൻ, വൈറ്റില ജംഗ്ഷൻ മുതൽ മാപ്ലച്ചേരി റോഡും ബാങ്ക് റോഡും അതിർത്തികളായുള്ള മുഴുവൻ തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{Commons category}}
*http://www.kerala.gov.in//ernaks/agri.htm{{Dead link|date=July 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Kerala Govt. Official website - Agri Dept page, with address of Agri Office at Vyttila
*https://web.archive.org/web/20090814235404/http://www.tochschool.com/secmenudisp.php?MID=62 Toch Public School (Vyttila) website - school's location page with route map from Vyttila junction
*https://web.archive.org/web/20110202195045/http://vytilla.com/
*https://web.archive.org/web/20260729093628/http://www.india9.com/i9show/Vytilla-68972.htm
*[https://web.archive.org/web/20090717024326/http://www.hindu.com/2009/07/12/stories/2009071259350300.htm The Hindu: Mobility hub at Vytilla proposed]
*http://article.wn.com/view/2010/01/22/Decks_cleared_for_Vytilla_bus_terminal/
*[https://web.archive.org/web/20101113024650/http://www.hindu.com/2009/08/12/stories/2009081258670300.htm The Hindu: Vytilla hub in public interest]
*http://www.keraladaily.net/index.php?mod=article&amp;cat=keralanews&amp;article=941 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303193551/http://www.keraladaily.net/index.php?mod=article&amp;cat=keralanews&amp;article=941 |date=3 March 2016 }}

{{Kochi (India)}}
{{Neighbourhoods of Kochi}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചിയുടെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>h9p56v1aj1n7aqskwl4bdxj3n0j4ey3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിവാർത്തകൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155952</id>
    <revision>
      <id>4682853</id>
      <parentid>3791594</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2647" sha1="0nx4s4lg0ww1ipk2l4k4kglo9ktyzsh" xml:space="preserve">{{prettyurl|Wikinews}} 
{{Infobox Website
| name         = '''വിക്കിവാർത്തകൾ'''&lt;BR&gt; '''Wikinews''' 
| logo         = [[File:WikiNews-Logo-en.svg|135px|The current Wikinews logo]]
| screenshot   = [[File:Wikinews screenshot 2008.png|250px|Detail of the Wikinews multilingual portal main page.]]
| caption      = Screenshot of wikinews.org home page
| url          = [http://www.wikinews.org/ wikinews.org]
| commercial   = No
| location     = [[Miami, Florida|Miami]], [[Florida]]
| type         = News wiki
| language     = [[Multilingual]]
| registration = Optional
| owner        = [[Wikimedia Foundation]]
| author       = Wikimedia Community
| launch date  = 8 November 2004
| alexa        = 18,842 ({{as of|2011|7|12|alt=July 2011}})&lt;ref name=&quot;alexa&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/wikinews.org |title= Wikinews.org Site Info |publisher= [[Alexa Internet]] |accessdate= 2011-07-12 |archive-date= 2018-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181226132653/https://www.alexa.com/siteinfo/wikinews.org |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;!--Updated monthly by OKBot.--&gt;
}}

'''Wikinews'''  അഥവാ '''വിക്കിവാർത്തകൾ''' [[വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ|വിക്കിമീഡിയാ ഫൗണ്ടേഷന്റെ]] ഒരു ഓൺലൈൻ പദ്ധതിയാണ്. സ്വതന്ത്രമായ വാർത്താകേന്ദ്രം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ഈ പദ്ധതി മലയാളത്തിലിതുവരെ ലഭ്യമായി തുടങ്ങിയിട്ടില്ല.
== അവലബം ==
{{reflist}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [http://www.cjr.org/on_the_job/the_wikinews_ace.php The Wikinews Ace: Why Shimon Peres sat down with David Shankbone] ''[[Columbia Journalism Review]]
* [http://www.wikinews.org/ Wikinews: Multilingual Portal]
* [https://web.archive.org/web/20080516181112/http://www.wired.com/news/culture/0,1284,65819,00.html Wired News: Wikipedia Creators Move into News]
* [http://feeds.feedburner.com/WikinewsLatestNews Wikinews RSS Feed]
* [http://www.inic.org/wikinews.xml Wikinews Original Reporting RSS Feed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070123100211/http://www.inic.org/wikinews.xml |date=2007-01-23 }}
* [http://wikinewsreports.blogspot.com/ Wikinews Reports]&amp;nbsp;– blog by Wikinews reporters
{{Wikimedia Foundation}}


[[വർഗ്ഗം:വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ സംരംഭങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0nx4s4lg0ww1ipk2l4k4kglo9ktyzsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വ്ലാദ് മൂന്നാമൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156783</id>
    <revision>
      <id>4682912</id>
      <parentid>4603214</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T22:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4217" sha1="tqp97orprggw0csec9xoqabi8r4oyz7" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Vlad III the Impaler}}
{{Infobox monarch
|name = വ്ലാദ് മൂന്നാമൻ [[ഡ്രാക്കുള]] 
|title = [[വലേഷ്യയിലെ രാജകുമാരന്മാരുടെ പട്ടിക|വലേഷ്യയുടെ രാജകുമാരൻ]]
|image=Vlad_Tepes_002.jpg
|caption = വ്ലാദ് മൂന്നാമന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഛായാചിത്രം
|birth_date = നവംബർ/ഡിസംബർ 1431
|birth_place = [[Sighişoara]], [[Transylvania]], [[ഹങ്കറി]]
|death_date = ഡിസംബർ 1476 &lt;ref name=Florescu&gt; {{cite book| last1 = Florescu| first1 = Radu R.| authorlink1 = Radu Florescu| last2 = McNally| first2 = Raymond T.| authorlink2 = Raymond T. McNally| lastauthoramp=y| title = Dracula, prince of many faces: his life and his times| url = https://archive.org/details/draculaprinceofm00flor| year = 1989| publisher = Little, Brown and Company | isbn = 0-316-28655-9}}&lt;/ref&gt;(aged 45)
|death_place = [[Bucharest]], [[Wallachia]]
|reign = 1448; 1456–1462; 1476
|royal house = [[House of Drăculești]] (branch of the [[House of Basarab]])
|spouse 1 = 1. unnamed noblewoman
|spouse 2 = 2. [[Ilona Szilágyi]]
|offspring = 1st marriage:&lt;br /&gt;[[Mihnea cel Rău]]&lt;br /&gt;2nd marriage:&lt;br /&gt;Vlad Dracula IV and another son whose name remains unknown
|father = [[Vlad II Dracul]]
|mother = Cneajna of [[Moldavia]]
}}

വലേഷ്യയുടെ രാജകുമാരൻ ആയിരുന്നു '''വ്ലാദ് മൂന്നാമൻ'''(1431-1476). ഇദ്ദേഹം കൂടുതലായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പേരായിരുന്നു '''വ്ലാദ് ദി ഇമ്പേലർ''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഡ്രാക്കുള'''. വ്ലാദ് മൂന്നാമൻ 1448 മുതൽ 1476 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ മൂന്ന് തവണയായി വലേഷ്യ ഭരിച്ചു.

ഒട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിനെതിരെയുള്ള പ്രതിരോധത്തിലും&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.romaniatourism.com/dracula.html |title=Count Dracula's Legend |access-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117044410/http://www.romaniatourism.com/dracula.html |archive-date=2016-01-17 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ശത്രുക്കളെ ശൂലത്തിലേറ്റുന്ന കടുത്ത ശിക്ഷാനടപടിയിലും&lt;ref name=Britannica&gt;{{cite web|title = Vlad III|year = 2010|publisher = Encyclopædia Britannica Online|url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/631524/Vlad-III|accessdate = 26 May 2010}}&lt;/ref&gt; വ്ലാദ് മൂന്നാമൻ പേരുകേട്ടിരുന്നു. 

== അവലംബം ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [http://niceplaces.ro/fabulous/?p=16 ''Road map to Dracula Castle, inside gallery pictures,history and origin (ro)&amp;(en)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118105459/http://niceplaces.ro/fabulous/?p=16 |date=2012-01-18 }} - How to get to Dracula Castle,pictures,entry fees,taxes
* [http://people.pwf.cam.ac.uk/~jrh11/DracParNEW.doc ''The Tale of Dracula''] Russian manuscript circa 1490, with English translation
* [http://monederomanesti.cimec.ro/vlad3.htm Original coins issued by Vlad III the Impaler]
* [http://www.aboutromania.com/dracula.html Pictures of Vlad III the Impaler]
* [http://www.huffingtonpost.com/2010/10/31/sighosoar-romania-the-pur_n_776039.html The Purported Home Of Dracula] - slideshow by ''[[The Huffington Post]]''
* [http://www.donlinke.com/drakula/vlad.htm Detailed information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150902005823/http://www.donlinke.com/drakula/vlad.htm |date=2015-09-02 }} - Detailed information on the historical Dracula, Vlad Tepes, with photos and analysis.
{{Commonscat|Vlad III the Impaler}}

{{Dracula}}

[[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ രാജാക്കന്മാർ]]</text>
      <sha1>tqp97orprggw0csec9xoqabi8r4oyz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇരുട്ടുകുത്തി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157430</id>
    <revision>
      <id>4682817</id>
      <parentid>4682250</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9555" sha1="rkoxsczmbfh9pf2ie5oso6h2gks7mwb" xml:space="preserve">[[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]]
ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന  പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . 

ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്.

ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും.

== നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ ==
നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ്  &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi A Grade Final
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]]
# പടക്കുതിര
# തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം-&gt;[1992ൽ]സീമതൈചിറ )
# ഡായി നമ്പർ വൺ
# മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ 
# പി.ജി. കർണ്ണൻ 
# മാമ്മൂടൻ(പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ-&gt;ഫിലോമിന)

== ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi B Grade
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi B Grade List 3
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]]
# കുറുപ്പുപറമ്പൻ
# ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2))
# വലിയ പണ്ഡിതൻ(രാജഭരണ കാലത്ത് പേര്:തൃപ്പൂണിത്രയപ്പൻ)
# താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ്
# ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ(പഴയ പേര് :മണപറമ്പൻ)
# സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ-&gt;മണക്കൽ)
# പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1
# ശ്രീമുത്തപ്പൻ
# സെന്റ് ജോസഫ് 
# [[ദാനിയേൽ ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളം| ദാനിയേൽ]](പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ)
# ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ 
# വെണ്ണക്കലമ്മ 
# തുരുത്തിപ്പുറം
# [[ഹനുമാൻ നമ്പർ 1 (വള്ളം)|ഹനുമാൻ No.-1]] (പഴയ പേര് :ശ്രീ പദ്മനാഭൻ-&gt;ഹനുമാൻ) 
# പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി-&gt;സെന്റ്. ജോർജ് -&gt;പുല്ലയിൽ)
# ജലറാണി 
# സെന്റ് ആന്റണീസ്
# ഗരുഡൻ
# കുന്നത്തുപറമ്പൻ

== ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]]
# മയിൽവാഹനൻ
# കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ-&gt;വേമ്പനാടൻ)
# ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള)
# ചെറിയപണ്ഡിതൻ
# സെന്റ് ജോസഫ് -2 
# ഗോതുരുത്ത് 
# ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി)
# ശ്രീഭദ്ര 
# വടക്കുംപുറം
# മടപ്ലാതുരുത്ത് 
# മയിൽപ്പീലി 
# സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 
# ഹനുമാൻ No: -2 (പഴയ പേര് :മാടറയ്ക്കൽ)
# ജി.എം.എസ്
# തട്ടകത്തമ്മ 
# ഇളമുറതമ്പുരാൻ  പമ്പാവാസൻ

==അവലംബം ==
{{reflist}}

== ഇതും കാണുക ==
{{commonscat|iruttukuthi Vallam}}
* [[ചുരുളൻ വള്ളം]]
* [[വെപ്പ് വള്ളം]]
* [[തെക്കനോടി വള്ളം]]

{{ഫലകം:Waters of Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]]
[[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>rkoxsczmbfh9pf2ie5oso6h2gks7mwb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682835</id>
      <parentid>4682817</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9600" sha1="e8u54k5m94ccypyg76br38npw8bp18j" xml:space="preserve">[[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]]
ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന  പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . 

ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്.

ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും.

== നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ ==
നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ്  &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi A Grade Final
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]]
# പടക്കുതിര
# തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം-&gt;[1992ൽ]സീമതൈചിറ )
# ഡായി നമ്പർ വൺ
# മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ 
# പി.ജി. കർണ്ണൻ 
# [[മാമ്മൂടൻ വള്ളം|മാമ്മൂടൻ]](പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ-&gt;ഫിലോമിന)

== ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi B Grade
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi B Grade List 3
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]]
# കുറുപ്പുപറമ്പൻ
# ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2))
# വലിയ പണ്ഡിതൻ(രാജഭരണ കാലത്ത് പേര്:തൃപ്പൂണിത്രയപ്പൻ)
# താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ്
# ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ(പഴയ പേര് :മണപറമ്പൻ)
# സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ-&gt;മണക്കൽ)
# പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1
# ശ്രീമുത്തപ്പൻ
# സെന്റ് ജോസഫ് 
# [[ദാനിയേൽ ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളം| ദാനിയേൽ]](പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ)
# ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ 
# വെണ്ണക്കലമ്മ 
# തുരുത്തിപ്പുറം
# [[ഹനുമാൻ നമ്പർ 1 (വള്ളം)|ഹനുമാൻ No.-1]] (പഴയ പേര് :ശ്രീ പദ്മനാഭൻ-&gt;ഹനുമാൻ) 
# പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി-&gt;സെന്റ്. ജോർജ് -&gt;പുല്ലയിൽ)
# ജലറാണി 
# സെന്റ് ആന്റണീസ്
# ഗരുഡൻ
# കുന്നത്തുപറമ്പൻ

== ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]]
# മയിൽവാഹനൻ
# കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ-&gt;വേമ്പനാടൻ)
# ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള)
# ചെറിയപണ്ഡിതൻ
# സെന്റ് ജോസഫ് -2 
# ഗോതുരുത്ത് 
# ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി)
# ശ്രീഭദ്ര 
# വടക്കുംപുറം
# മടപ്ലാതുരുത്ത് 
# മയിൽപ്പീലി 
# സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 
# ഹനുമാൻ No: -2 (പഴയ പേര് :മാടറയ്ക്കൽ)
# ജി.എം.എസ്
# തട്ടകത്തമ്മ 
# ഇളമുറതമ്പുരാൻ  പമ്പാവാസൻ

==അവലംബം ==
{{reflist}}

== ഇതും കാണുക ==
{{commonscat|iruttukuthi Vallam}}
* [[ചുരുളൻ വള്ളം]]
* [[വെപ്പ് വള്ളം]]
* [[തെക്കനോടി വള്ളം]]

{{ഫലകം:Waters of Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]]
[[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>e8u54k5m94ccypyg76br38npw8bp18j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682928</id>
      <parentid>4682835</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T02:44:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9740" sha1="3gl5mnmzzvk9ejwbg807wccrhumbblf" xml:space="preserve">[[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]]
ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന  പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . 

ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്.

ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും.

== നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ ==
നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ്  &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi A Grade Final
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]]
# പടക്കുതിര
# തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം-&gt;[1992ൽ]സീമതൈചിറ )
# ഡായി നമ്പർ വൺ
# മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ 
# പി.ജി. കർണ്ണൻ 
# [[മാമ്മൂടൻ വള്ളം|മാമ്മൂടൻ]](പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ-&gt;ഫിലോമിന)

== ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi B Grade
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi B Grade List 3
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]]
# കുറുപ്പുപറമ്പൻ
# ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2))
# വലിയ പണ്ഡിതൻ(രാജഭരണ കാലത്ത് പേര്:തൃപ്പൂണിത്രയപ്പൻ)
# താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ്
# ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ(പഴയ പേര് :മണപറമ്പൻ)
# സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ-&gt;മണക്കൽ)
# പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1
# ശ്രീമുത്തപ്പൻ
# സെന്റ് ജോസഫ് 
# [[ദാനിയേൽ ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളം| ദാനിയേൽ]](പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ)
# ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ 
# വെണ്ണക്കലമ്മ 
# തുരുത്തിപ്പുറം
# [[ഹനുമാൻ നമ്പർ 1 (വള്ളം)|ഹനുമാൻ No.-1]] (പഴയ പേര് :ശ്രീ പദ്മനാഭൻ-&gt;ഹനുമാൻ) 
# പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി-&gt;സെന്റ്. ജോർജ് -&gt;പുല്ലയിൽ)
# ജലറാണി 
# സെന്റ് ആന്റണീസ്
# ഗരുഡൻ
# കുന്നത്തുപറമ്പൻ

== ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]]
# മയിൽവാഹനൻ(പഴയ പേര് :തളിയത്ത്)
# കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ-&gt;വേമ്പനാടൻ)
# ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള)
# ചെറിയപണ്ഡിതൻ
# സെന്റ് ജോസഫ് -2 
# ഗോതുരുത്ത് 
# ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:തെറ്റാൽ -&gt;വാളൂരി)
# ശ്രീഭദ്ര 
# വടക്കുംപുറം
# മടപ്ലാതുരുത്ത് 
# മയിൽപ്പീലി 
# സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 (പഴയ പേര് :വെള്ളിക്കുമിള2)
# ഹനുമാൻ No: -2 (പഴയ പേര് :മാടറയ്ക്കൽ)
# ജി.എം.എസ്
# തട്ടകത്തമ്മ 
# ഇളമുറതമ്പുരാൻ  പമ്പാവാസൻ

==അവലംബം ==
{{reflist}}

== ഇതും കാണുക ==
{{commonscat|iruttukuthi Vallam}}
* [[ചുരുളൻ വള്ളം]]
* [[വെപ്പ് വള്ളം]]
* [[തെക്കനോടി വള്ളം]]

{{ഫലകം:Waters of Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]]
[[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>3gl5mnmzzvk9ejwbg807wccrhumbblf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4683002</id>
      <parentid>4682928</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4683002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9716" sha1="dku1fm8slirj95cwwfa0albclo78frt" xml:space="preserve">[[File:Iruttukuthi Boat-NTBT25.jpg|thumb|350px|നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ പുന്നമട കായലിൽ സ്റ്റാർട്ടിങ്പോയിന്റിന് സമീപം അണിനിരന്നപ്പോൾ.]]
ജലനിരപ്പിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ വള്ളങ്ങൾ രാത്രിയിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതാണ്. കവർച്ചകാരും കടൽകൊള്ളക്കാരും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ മറപറ്റി എത്തി ആക്രമിക്കുന്നതിലാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇരുട്ടുകുത്തി എന്ന പേരുവന്നത്. ഓടിയെന്ന  പേരിലും ഈ വള്ളം അറിയപ്പെടുന്നു . 

ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏക മത്സര വള്ളം ഇരുട്ടുകുത്തികളാണ്. വീതി കുറഞ്ഞ, രണ്ടറ്റവും ചുരുണ്ട് ഇരിക്കുന്ന വള്ളം ജലപ്പരപ്പിനെ കീറിമുറിച്ചാണു വേഗം കൈവരിക്കുന്നത്.

ചുണ്ടൻ, വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾക്കു സമാനമായി അമരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വായുവിന്റെ പ്രതിരോധം കുറയുമെന്നതും അനുകൂല ഘടകമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും സി ഗ്രേഡിൽ 25ൽ താഴെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണ് ഉണ്ടാകുക. ഇതിനു പുറമേ പങ്കായക്കാരും നിലയാളുകളുമുണ്ടാകും.

== നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ ==
നെഹ്രു ട്രോഫി ജലോത്സവത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളങ്ങൾ ഇവയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-07-29 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911155419/https://keralanews.gov.in/index.php/main-news/23718-2019-07-29-06-19-33 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ്  &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiAGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi A Grade Final
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144926/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p22.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:Kumarakom Vallamkali 41.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വള്ളം തുരുത്തിത്തറ ]]
# പടക്കുതിര
# തുരുത്തിത്തറ(പഴയ നാമം :1992ന് മുൻപ് -മിന്നൽതങ്കം-&gt;[1992ൽ]സീമതൈചിറ )
# ഡായി നമ്പർ വൺ
# മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ 
# പി.ജി. കർണ്ണൻ 
# [[മാമ്മൂടൻ വള്ളം|മാമ്മൂടൻ]](പഴയ പേര് :കളരിക്കൻ-&gt;ഫിലോമിന)

== ഇരുട്ടകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiBGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi B Grade
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616044616/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p04.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiBGradeList3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthi B Grade List 3
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616144417/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p06.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം ഹനുമാൻ-1]]
# കുറുപ്പുപറമ്പൻ
# ശരവണൻ(പഴയ പേര്:(1978 വരെ )-വേലങ്ങാടൻ NO. 2))
# വലിയ പണ്ഡിതൻ(രാജഭരണ കാലത്ത് പേര്:തൃപ്പൂണിത്രയപ്പൻ)
# താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ്
# ശ്രീഗുരുവായൂരപ്പൻ(പഴയ പേര് :മണപറമ്പൻ)
# സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No.1 (പഴയ പേര് :ചൂളപ്പറമ്പൻ-&gt;മണക്കൽ)
# പൊഞ്ഞനത്തമ്മ No.1
# ശ്രീമുത്തപ്പൻ
# സെന്റ് ജോസഫ് 
# [[ദാനിയേൽ ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളം| ദാനിയേൽ]](പഴയ നാമം :കൊച്ചയ്യപ്പൻ)
# ഗോതുരുത്ത്പുത്രൻ 
# വെണ്ണക്കലമ്മ 
# തുരുത്തിപ്പുറം
# [[ഹനുമാൻ നമ്പർ 1 (വള്ളം)|ഹനുമാൻ No.-1]] (പഴയ പേര് :ശ്രീ പദ്മനാഭൻ-&gt;ഹനുമാൻ) 
# പുത്തൻപറമ്പിൽ (പഴയ പേര് :പാലിയത്തോടി-&gt;സെന്റ്. ജോർജ് -&gt;പുല്ലയിൽ)
# ജലറാണി 
# സെന്റ് ആന്റണീസ്
# ഗരുഡൻ
# കുന്നത്തുപറമ്പൻ

== ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH1&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 1
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616000335/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p001.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH2&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 2
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616213933/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p002.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2022IruttukuthiCGradeH3&quot;&gt;{{cite web
 |title=Iruttukuthy C Grade Heats No. 3
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2022
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616090812/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2022/Trackheats-eng/p03.pdf
 |archive-date=16 June 2024
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;== 
[[File:NTBR 26.jpg|thumb|350px|ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് വള്ളം ചെറിയപണ്ഡിതൻ ]]
# മയിൽവാഹനൻ(പഴയ പേര് :തളിയത്ത്)
# കാശിനാഥൻ(പഴയ പേര് :ചക്കാലപറമ്പൻ-&gt;വേമ്പനാടൻ)
# ജിബിതട്ടകൻ (പഴയ പേര് :വെള്ളികുമിള)
# ചെറിയപണ്ഡിതൻ
# സെന്റ് ജോസഫ് -2 
# ഗോതുരുത്ത് 
# ശ്രീമുരുകൻ (പഴയ പേര്:വാളൂരി)
# ശ്രീഭദ്ര 
# വടക്കുംപുറം
# മടപ്ലാതുരുത്ത് 
# മയിൽപ്പീലി 
# സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ No:2 (പഴയ പേര് :വെള്ളിക്കുമിള2)
# ഹനുമാൻ No: -2 (പഴയ പേര് :മാടറയ്ക്കൽ)
# ജി.എം.എസ്
# തട്ടകത്തമ്മ 
# ഇളമുറതമ്പുരാൻ  പമ്പാവാസൻ

==അവലംബം ==
{{reflist}}

== ഇതും കാണുക ==
{{commonscat|iruttukuthi Vallam}}
* [[ചുരുളൻ വള്ളം]]
* [[വെപ്പ് വള്ളം]]
* [[തെക്കനോടി വള്ളം]]

{{ഫലകം:Waters of Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]]
[[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>dku1fm8slirj95cwwfa0albclo78frt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലിവ് ഫ്രീ ഓർ ഡൈ ഹാർഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164487</id>
    <revision>
      <id>4682759</id>
      <parentid>4669466</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T12:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80384" sha1="958ccclgid0z2dbxtghrc2hzpe0ixyn" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = Live Free or Die Hard
| image          = LFoDHPoster.jpg
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[Len Wiseman]]
| producer       = Michael Fottrell
| screenplay     = [[Mark Bomback]]
| story          = {{Plainlist |
* Mark Bomback
* [[David Marconi]]
}}
| based_on       = {{Plainlist |
* {{Based on|&quot;A Farewell to Arms&quot;|[[John Carlin (journalist)|John Carlin]]}}
* {{basedon|[[Nothing Lasts Forever (Thorp novel)|Characters]]|[[Roderick Thorp]]}}
}}
| starring       = {{Plainlist |
* [[Bruce Willis]]
* [[Justin Long]]
* [[Timothy Olyphant]]
* [[Cliff Curtis]]
* [[Maggie Q]]
}}
| music          = [[Marco Beltrami]] &lt;!-- Only the main composer will do --&gt;
| cinematography = [[Simon Duggan]]
| editing        = Nicolas De Toth
| studio         = {{Plainlist |
* [[Cheyenne Enterprises]]
* [[Dune Entertainment]]
* [[Ingenious Film Partners]]
}}
| distributor    = [[20th Century Fox]]
| released       = {{film date|2007|6|12|[[Tokyo]]|2007|6|27|United States}}
| runtime        = 129 minutes
| country        = United States
| language       = English
| budget         = $110 million&lt;ref name=&quot;BOMM&quot;&gt;{{cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=diehard4.htm|title=Live Free or Die Hard|publisher=[[Box Office Mojo]]|accessdate=July 9, 2011}}&lt;/ref&gt;
| gross          = $388.1 million&lt;ref name=&quot;BOMM&quot;/&gt;
}}
ഡൈ ഹാർഡ് ഫിലിം സീരീസിലെ 2007 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ നാലാമത്തെ അമേരിക്കൻ ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ് ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡ്. 

[[വടക്കേ അമേരിക്ക|വടക്കേ അമേരിക്കയ്ക്ക്]] പുറത്ത് ഡൈ ഹാർഡ് 4.0 എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.  ലെൻ വൈസ്‌മാൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ചിത്രത്തിൽ ജോൺ മക്ളൈൻ ആയി [[ബ്രൂസ് വില്ലിസ്]] അഭിനയിച്ചു. അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ് ന്യൂ ഹാംഷെയറിന്റെ സ്റ്റേറ്റ് മുദ്രാവാക്യം ആയ &quot;ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡ്&quot; എന്ന വാക്യം ആണ് ചിത്രത്തിന്റെ പേരായി സ്വീകരിച്ചത്.  അമേരിക്കൻ സർക്കാറിന്റെ വിവിധ വെബ്‌സൈറ്റുകളെ ഹാക്കുചെയ്യുന്ന സൈബർ [[തീവ്രവാദം|തീവ്രവാദികളെ]] തടയാൻ സിനിമയിൽ [[ന്യൂയോർക്ക്|ന്യൂ യോർക്ക്]] പോലീസ് ഡിറ്റക്റ്റീവ് ജോൺ മക്ളൈൻ പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതാണ് കഥയുടെ ഉള്ളടക്കം. ബ്രിട്ടീഷ് ജേർണലിസ്ററ് ആയ ജോൺ കാർലിൻ വയർഡ് മാസികയ്ക്കായി 1997-ൽ എഴുതിയ &quot;എ ഫെയർ‌വെൽ ടു ആർമ്സ്&quot; എന്ന ലേഖനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഈ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്..

ലൈവ് ഫ്രീ ഓർ ഡൈ ഹാർഡ് 2007 ജൂൺ 27 ന് ആണ് റിലീസ് ചെയ്തത്. ഈ ചിത്രം മൊത്തം 383.4 മില്യൺ ഡോളർ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ കളക്ഷൻ നേടി. ഇത് ഡൈ ഹാർഡ് സീരീസിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടുന്ന ചിത്രമായി മാറി.  നിരൂപകരിൽ നിന്ന് ഇതിന് നല്ല പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്, ഡൈ ഹാർഡ് സീരീസിനുള്ള ഒരു തിരിച്ചുവരവാണ് ഈ സിനിമയെ അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.  എം‌പി‌എ‌എയിൽ നിന്ന് പി‌ജി -13 റേറ്റിംഗോടെ തീയറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്യുന്ന ഒരേയൊരു ഡൈ ഹാർഡ് ചിത്രമാണിത്. അതിനുശേഷം അഞ്ചാമത്തെ ചിത്രം എ ഗുഡ് ഡേ ടു ഡൈ ഹാർഡ് 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങി. 

== പ്ലോട്ട് ==
ചിത്രത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മായി ലിൻ എന്ന തോമസ് ഗബ്രിയേലിന്റെ ക്രിമിനൽ സംഘത്തിൽ പെട്ട സ്ത്രീ പണം നൽകാമെന്ന് തെറ്റിധരിപ്പിച്ചു പല കമ്പ്യൂട്ടർ ഹാക്കർമ്മാരിൽ നിന്ന് വിവരങ്ങൾ ചോർത്തുന്നു. അത്പോലെ തന്നെ മാത്യു ഫെറെൽ എന്ന ഹാക്കറിൽ നിന്ന് സെക്യൂരിറ്റി സിസ്റ്റം ചെക്ക് ചെയ്യുന്നു എന്ന വ്യാജനേ ഒരു അൽഗോരിതം പ്രോഗ്രാം വാങ്ങുന്നു. ആവശ്യം കഴിയുമ്പോൾ തങ്ങളെ ട്രാക്ക് ചെയ്യാതിരിക്കാൻ ഇവരെ എല്ലാം സ്ഫോടനം നടത്തി കൊല്ലുന്നു. ഇതിനൊപ്പം അവർ സർക്കാർ വെബ്സൈറ്റുകളെ ആക്രമിക്കുന്നു. എഫ്ബിഐ അതിന്റെ സൈബർ സുരക്ഷാ വിഭാഗത്തിലെ ഡെപ്യൂട്ടി ഡയറക്ടർ ബൗമൻ അന്വഷത്തിനായി രാജ്യത്തുള്ള എല്ലാ പ്രധാന കമ്പ്യൂട്ടർ ഹാക്കർമ്മരേയും കണ്ടെത്താനായി ലോക്കൽ പോലീസ് ഡിപ്പാർമെന്റിന്റെ സഹായം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ മാത്യു ഫെറലിനെ അന്വേഷിക്കാൻ ജോൺ മക്ലെയിന് സന്ദേശം ലഭിക്കുന്നു. ഈ സമയം ഫെറലിനെ കൊല്ലാനായി ലിൻ അയച്ച ഭീകരർ ഫെറലിന്റെ അപ്പാർട്മെന്റിൽ സ്ഫോടനം നടത്താനുള്ള തയാറെടുപ്പുകൾ നടത്തവേ മക്ലെയിൻ അവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു. മക്ലെയിൻ ഫെറലിനെ ഭീകരരിൽ നിന്ന് രെക്ഷപെടുത്തുന്നു. അതേസമയം, ഗതാഗത ഗ്രിഡുകളുടെയും സ്റ്റോക്ക് മാർക്കറ്റിന്റെയും നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കാൻ ഭീകരരുടെ തലവൻ തോമസ് ഗബ്രിയേൽ തന്റെ ഹാക്കർമാരോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു, അവർ എല്ലാ ട്രാഫിക് ലൈറ്റുകളും പച്ചയാക്കി റോഡിൽ അപകടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. വിഷവാതകത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പ് അലാം ഓണാക്കി എല്ലാ ഗവണ്മെന്റ് ജീവനക്കാരെയും ഭീതിപ്പെടുത്തുന്നു. 

മക്ലെയിൻ ഫെറലുമായി ബൗമനെ കാണാനായി വാഷിംഗ്‌ടൺ ഡിസിയിൽ എത്തുന്നു, അവിടെ ബൗമാനും കൂട്ടർക്കും എവിടെ നിന്നാണ് ആക്രമണം ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്നില്ല. അതേസമയം അമേരിക്കയെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു വീഡിയോ രാജ്യത്തുടനീളം ഗബ്രിയേൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നു.  ഇത് ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ട ഫെറൽ മക്ലെയ്‌നോട് ഇതൊരു ഫെയർ സെയിൽ എന്ന മൂന്നു സ്റ്റെപ് ഉള്ള ഒരു ഹാക്കിങ് പ്രവൃത്തി ആണെന്ന് പറയുന്നു. ആദ്യം സ്റ്റെപ്പിൽ രാജ്യത്തെ ട്രാൻസ്‌പോർട്, ട്രാഫിക് എന്നി കമ്പ്യൂട്ടർ സിസ്റ്റത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുക, രണ്ടാമത്തേത് ടെലികോം, സാറ്റലൈറ്റ്,ഫിനാൻഷ്യൽ,ഷെയർ മാർക്കറ്റ് എന്നിവയുടെ കണ്ട്രോൾ, മൂന്നാമത്തേത് വാട്ടർ, എലെക്ട്രിസിറ്റി, ഗ്യാസ് സപ്ലൈ എന്നിവയുടെയും കണ്ട്രോൾ ഹാക്ക് ചെയ്യുക, ഇതാണ് ഫയൽ സെയിൽ എന്ന് കൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത് എന്ന് ഫെറൽ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സംഭാഷണം കേട്ട ബൗമൻ ഫയർ സെയിൽ അല്ലെന്നും ആണെങ്കിൽ ഇതിൽ ഫെരലിന് പങ്ക് ഉണ്ടെന്നും പറയുന്നു. അങ്ങനെ അല്ല ഫിറലിനെ കൊല്ലാൻ പ്രൊഫഷണലുകളെ അയച്ചതെന്തിന് എന്നും ഫെറൽ കൊല്ലപ്പെടണമെന്ന് ആരോ ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്നും മക്ലെയിൻ പറയുന്നു. എങ്കിൽ ഫെറീലിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാനായി എഫ്ബിഐ ഹോംലാൻഡ് സെക്യുരിറ്റി ക്വാർട്ടേസിലേക്ക് കൊണ്ട് പോകാൻ മക്ലെയ്‌നോട് ബൗമൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. മക്ക്ലെയ്നോട് യാത്രാമധ്യേ ലിന്നിനായി ഒരു മാത്തമറ്റിക്കൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അൽഗോരിതം ഉണ്ടാക്കി നൽകി എന്നും അത്‌ ദുരുപയോഗം ചെയ്യാനാണ് എന്ന് തനിക്ക് അറിയില്ലായിരുന്നു എന്നും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ശേഷം പോലീസ് വാഹനത്തിലെ വയർലെസ്സ് കമാൻഡ് ഹാക്ക് ചെയ്ത് ലിൻ അവരെ തെററായ വഴിലേക്ക് കൊണ്ട് പോകുന്നു. ലിന്നിന്റെ ശബ്ദം ഫെറൽ തിരിച്ചറിയുന്നു. അങ്ങനെ മക്ലെയ്‌നും ഗബ്രിയേലും തമ്മിൽ സംസാരിക്കുന്നു. ഗബ്രിയേൽ മക്ലെയ്‌ന്റെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലെ പണം മുഴുവനും കാലിയാക്കുന്നു. ഫെറലിനെ കൊന്നാൽ തന്റെയും തന്റെ കുടുംബത്തിനും കഴിയാനുള്ള എല്ലാ സഹായങ്ങളും ചെയ്യാമെന്ന് പറയുന്നു. അനുസരിക്കാൻ തയ്യാറല്ല എന്നറിയുമ്പോൾ ഹെലികോപ്റ്റർ മുഖേന ആക്രമിക്കുന്നു. ഡ്രൈവർ ആയ ഏജന്റ് ജോൺസൻ കൊല്ലപ്പെടുന്നു, മക്ലെയിൻ കാറിന്റെ ഡ്രൈവിംഗ് സീറ്റിൽ എത്തി ഒരു ടണലിൽ കയറി രക്ഷപെടുന്നു.

യു‌എസ് ക്യാപിറ്റോൾ കെട്ടിടം തകർക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ ഫേക്ക് വീഡിയോ ഗബ്രിയേൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നു, ഇത് പൊതുജനങ്ങളിൽ പരിഭ്രാന്തി സൃഷ്ടിക്കുന്നു.  ഗബ്രിയേലിന്റെ അടുത്ത ലക്ഷ്യം പവർ ഗ്രിഡാണെന്ന് ഫെറൽ ഊഹിക്കുന്നു, ഫെറലും മക്ക്ലെയ്നും വെസ്റ്റ് വിർജീനിയയിലെ കിഴക്കൻ സോൺ മുഴുവനും എലെക്ട്രിസിറ്റി സപ്ലൈ ചെയ്യുന്ന പവർ സ്റ്റേഷനായ മിഡിൽടൗണിലേക്ക് പോകുന്നു. ആ സമയം ലിൻ നയിക്കുന്ന ഒരു ടീം മിഡിൽടൗണിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുന്നു. എന്നിട്ട് ഓരോരോ പ്രദേശത്തെ പവർ സപ്ലൈ ഷഡ്ഡൌൺ ചെയ്യുന്നു. മക്ക്ലെയ്നും ഫാരെലും അവിടെ എത്തി ഈ പ്രവൃത്തി തടയുന്നു, അക്രമികളെ മുഴുവനും കൊല്ലുന്നു, മക്ക്ലെയ്നുമായുള്ള പോരാട്ടത്തെത്തുടർന്ന് ലിൻ മരണമടയുന്നു. ഇതറിയാതെ ഗബ്രിയേൽ ലിന്നിനെ ഫോണിൽ കോൺടാക്ട് ചെയ്യുന്നു. ഫെറൽ ഫോൺ റൂട്ട് ചെയ്ത് ഗ്രബ്രിയലിന്റെ ഫോട്ടോ ബൗമനയക്കുന്നു.

ഇതിന്റെ പിന്നിൽ ഗബ്രിയേൽ ആണ് എന്നറിഞ്ഞ മക്ലെയിൻ ഫെറലിനോട് സൈബർ സഹായം ആവശ്യപ്പെടുന്നു, അങ്ങനെ അവർ ബാൾട്ടിമോറിൽ താമസിക്കുന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ സൂപ്പർമാനും ഫെറലിന്റെ സുഹൃത്തുമായ വാർലോക്ക് എന്നയാളിന്റെ അടുത്തെത്തുന്നു. 

ഗബ്രിയലിനെക്കുറിച്ച് അറിയണം എന്ന് കേട്ട വാർലോക്ക് ആദ്യം വിവരങ്ങൾ ഒന്നും നൽകാൻ തയാറാവുന്നില്ല, മക്ലെയിൻ ഭീഷണിപ്പെടിത്തിയപ്പോൾ തയ്യാറാവുന്നു. 

നാലു വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഗബ്രിയേൽ സുരക്ഷ വിഭാഗത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ രാജ്യത്തെ സൈബർ സുരക്ഷാ  വിഭാഗത്തിൽ ആർക്കും നുഴഞ്ഞു കയറാം എന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് കൊടുത്തതായി വാർലോക്ക് പറയുന്നു.

ഫെറൽ നിർമിച്ച അൽഗോരിതം ഗബ്രിയേൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നും വാർലോക്ക് പറയുന്നു. തനിക്കറിയാമെന്നും എന്തിനാണ് അത് ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്നും ഫെറൽ ചോദിക്കുന്നു. അതേക്കുറിച്ചു താൻ അന്വേഷിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് എന്നും ആ പ്രോഗ്രാം ഫോർമുല ടെംപ്ലേറ്റ് സാമൂഹിക സുരക്ഷാ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നെതെന്നും പക്ഷേ അവിടെ അതൊന്നും അല്ല സംഭവിക്കുന്നത്. വുഡ്ലോണിൽ വലിയ അളവിൽ പവർ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നും ചില്ലിങ് ടവർ ഹീറ്റ് ആകുന്നു എന്നും വാർലോക്ക് ആ നെറ്റ്‌വർക്ക് ഹാക്ക് ചെയ്തു കാട്ടികൊടുക്കുന്നു.

ഗബ്രിയേൽ തന്റെ നെറ്റ്‌വർക്ക് ഹാക്ക് ചെയ്തതിനു വാർലോക്കിനെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നിട്ട് മക്ലെയ്‌നുമായി  സംസാരിക്കുന്നു ഈ സമയം വാർലോക്ക് ഗബ്രിയേൽ വുഡ്ലോണിൽ ആണെന്ന് കണ്ടുപിടിക്കുന്നു. ഈ സമയം തന്നെ ലിഫ്റ്റ് അകപ്പെട്ട മക്ലെയ്‌ന്റെ മകളെ സുരക്ഷ ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്ന വ്യാജേന ഗബ്രിയേൽ കിഡ്നാപ് ചെയ്യുന്നു.

മക്ലെയ്‌നും ഫെറലും വുഡ്ലോണിലേക്ക് എത്തുന്നു. ഫെറൽ വുഡ്ലോണിൽ നിന്നും സെക്യൂരിറ്റി അലാറം ഓൺ ചെയ്യുന്നു. അവിടെ ആരെങ്കിലും അതിക്രമിച്ചു കയറിയാൽ തങ്ങൾക്ക് ഇൻഫോമേഷൻ കിട്ടുമെന്നും, അങ്ങനെ അവിടെ ഭീകരർ എത്തിയിട്ടുണ്ട് എന്ന് വൈറ്റ് ഹൗസിൽ നിന്ന് അയച്ച ഒഫീഷ്യലുകൾ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ട ബൗമൻ എന്താണ് വുഡ്ലോൺ എന്ന് ചോദിക്കുന്നു. വുഡ്ലോൺ വേൾഡ് ട്രേഡ് സെന്റർ ആക്രമണത്തിന് ശേഷം നടപ്പിലാക്കിയ  ഒരു സുരക്ഷാ സംവിധാനം ആണെന്നും, എന്തെങ്കിലും സൈബർ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ രാജ്യത്തെ മുഴുവൻ ബാങ്കിംഗ്, ഷെയർ മാർക്കറ്റ്, കോർപ്പറേറ്റ് റെക്കോർഡ്‌സ്, ഗവണ്മെന്റ് ഫണ്ട്‌സ് എന്നിവയുടെ എല്ലാ രേഖകളും വുഡ്ലോണിലെ സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറിൽ ഓട്ടോമാറ്റിക്കലി ബാക്കപ്പ് ആയി സേവ് ആകും എന്ന് പറയുന്നു. ഇതിൽ ഗബിയേലിന് എന്താണ് ലാഭം എന്ന് ബൗമൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ ആ രേഖകൾ ഉപയോഗിച്ച് 

ഗബ്രിയേലിനു കോടീശ്വരൻ ആകാനും അല്ലെങ്കിൽ അത്‌ നശിപ്പിച്ചു ഈ രാജ്യത്തിൽ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി ഉണ്ടാക്കാനും കഴിയുമെന്ന് ഒഫീഷ്യലുകൾ പറയുന്നു. എനിക്ക് പോലും അറിയാത്ത ഈ രഹസ്യം ഗബ്രിയേൽ എങ്ങനെ അറിഞ്ഞു എന്ന് ബൗമൻ ചോദിക്കുന്നു, അത്‌ മുമ്പ് സുരക്ഷാ വിഭാഗത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗബ്രിയേലിന്റെ തന്നെ ഡിസൈൻ ആണെന്നും പറയുന്നു. ഇത്രയുംനാൾ ഇത് തന്നെ അറിയിക്കാത്തതിൽ ബൗമൻ ഒഫിഷ്യലുകളോട് ദേഷ്യപ്പെടുന്നു.

മക്ലെയ്‌നും ഫെറലും വുഡ്ലോണിലേക്ക് എത്തിയതായി ഗബ്രിയേൽ മനസിലാക്കി അവരെ തടയാൻ ആളെ അയക്കുന്നു. മക്ലെയ്‌നും ഫെറലും രണ്ട് വഴിക്കായി പിരിയുന്നു.  ഡാറ്റാ കോപ്പി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന എമേഴ്സൺ എന്ന ഗബ്രിയേലിന്റെ ജോലിക്കാരനോട് തകരാറു സംഭവിച്ച കൂളിംഗ് ടവർ ചെക്ക് ചെയ്യാൻ പറയുന്നു, ഈ സമയം വുഡ്ലോണിലേക്ക് പോകാൻ ബൗമൻ തയാറാകുന്നു. എമേഴ്സൺ അവിടെ നിന്ന് പോയ ശേഷം ഫെറൽ വഴി തെറ്റി അവിടെ എത്തുന്നു. തന്റെ അൽഗോരിതം  ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്ന അറിഞ്ഞ ഫെറൽ ഡോർ ലോക്ക് ഈസി ആയി തുറക്കുന്നു. സാമ്പത്തികമായ എല്ലാ രേഖകളും കോപ്പി ആയ നെറ്റ്‌വർക്കിൽ ഫിറൽ കോഡ് സെറ്റ് ചെയ്യുന്നു. അപ്പോഴേക്കും എമേഴ്സൺ എത്തുന്നു. തന്നെ കൊന്നാൽ ആർക്കും ഈ കോഡ് അഴിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്ന് പറയുന്നു. ഫിറലിനെ എമേഴ്സൺ ഗബ്രിയേലിനടുത്തു എത്തിക്കുന്നു.

ഇനി ഇവിടെ തുടരുന്നത് സുരക്ഷ അല്ലെന്ന് മനസിലാക്കിയ ഗബ്രിയേൽ ഫാരലിനെയും ലൂസിയെയും കൂടെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഫയർസെയിൽ ഹാക്കിംഗ് നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ച ട്രക്കിൽ കയറിപ്പറ്റിയ മക്ലെയിൻ ഡ്രൈവറെ കൊല്ലുന്നു എന്നിട്ട് ഗബ്രിയേൽ ഉള്ള വാഹനം ചേസ് ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം ട്രക്കിന്റെ റേഡിയോ വഴി വാർലോക്കിനോട് ബൗമനെ കണക്ട് ചെയ്യാൻ പറയുന്നു. മക്ലെയിൻ ബൗമനോട് ഗബ്രിയേലിന്റെ വാഹനത്തിന്റ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. താൻ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ ഗബ്രിയേലിനെ അറസ്റ് ചെയ്യണമെന്ന് പറയുന്നു. ബൗമൻ ഗബ്രിയേലിനെ ലക്ഷ്യം വച്ചു ഒരു യുദ്ധവിമാനം അയക്കുന്നു. ഇതു മനസിലാക്കിയ ഗബ്രിയേൽ വിമാനത്തിന്റെ കമാൻഡ് ഹാക്ക് ചെയ്തു ട്രക്കിനെ ആക്രമിക്കാൻ ഓർഡർ നൽകുന്നു. ട്രക്ക് തകർന്നെങ്കിലും മക്ലെയിൻ രക്ഷപെടുന്നു. തുടർന്ന് ഗബ്രിയേൽ അടുത്തുള്ള ഒരു വെയർഹൌസിലേക്ക് കയറുന്നു എന്നിട്ട് ഫെറലിനോട് താൻ സെറ്റ് ചെയ്ത ലോക്ക് എൻ‌ക്രിപ്റ്റ് ചെയ്യണം എന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു ഫിറൽ വിസമ്മതിക്കുമ്പോൾ, ഗബ്രിയേൽ കാൽമുട്ടിന് നേരെ വെടിയുതിർക്കുകയും വഴങ്ങിയില്ലേൽ ലൂസിയെ കൊല്ലുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. അപ്പോഴേക്കും മക്ലെയിൻ വന്ന് ഗബ്രിയേലിന്റെ രണ്ട് സഹായികളെ കൊല്ലുന്നു, പക്ഷേ അവശേഷിക്കുന്ന അവസാന സഹായിയായ എമേഴ്സൺ ലൂസിയെ ഗൺ പോയിന്റിൽ നിറുത്തുന്നു. മക്ലെയ്‌നെ കൊല്ലാനായി ഗബ്രിയേൽ മക്ലെയിന്റെ തോളിൽ തോക്ക് വയ്ക്കുന്നു, എന്നിട്ട് ഫിറലിനോട് കോഡ് അഴിക്കാൻ പറയുന്നു. ഈ സമയം ട്രിഗർ വലിച്ചു തന്നെത്താന വെടി ഉതിർക്കുന്നു. തന്റെ തോളിലൂടെ വെടിയുണ്ട കയറി പിറകിൽ നിന്ന ഗബ്രിയേലിനെ കൊല്ലുന്നു. ഈ സമയം ശ്രദ്ധ മാറിയ എമേഴ്സണെ മക്ലെയ്‌ന്റെ തോക്ക് ഉപയോഗിച്ച് ഫിറൽ കൊല്ലുന്നു. എല്ലാ കഴിഞ്ഞതിനു ശേഷം ബൗമൻ അവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു.

== അഭിനേതാക്കൾ ==

* ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി പോലീസ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഡിറ്റക്ടീവ് ജോൺ മക്ക്ലെയ്നായി [[ബ്രൂസ് വില്ലിസ്]] . 
* ജസ്റ്റിൻ ലോംഗ് മാത്യു &quot;മാറ്റ്&quot; ഫാരെലായി 
* മുൻ പ്രതിരോധ വകുപ്പിലെ അനലിസ്റ്റായ തോമസ് ഗബ്രിയലായി തിമോത്തി ഒലിഫന്റ്, ഒരു കൂട്ടം സൈബർ തീവ്രവാദികളെ നയിക്കുന്നു. മൂന്നാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ ഒളിഫന്റ് തന്റെ വേഷം ചിത്രീകരിച്ചു.  
* മക്ക്ലെയ്ന്റെ വേർപിരിഞ്ഞ മകളായ ലൂസി ജെന്നെറോ-മക്ക്ലെയ്നായി [[മേരി എലിസബത്ത് വിൻസ്റ്റഡ്|മേരി എലിസബത്ത് വിൻസ്റ്റെഡ്]] . മക്ക്ലെയ്ന്റെ മകളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് മുമ്പ് [[ഡൈ ഹാർഡ് വിത്ത് എ വെഞ്ച്യൻസ്|മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായി]] പരിഗണിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, കൂടാതെ ''ഡൈ ഹാർഡ്: വെൻഡെറ്റ'' എന്ന വീഡിയോ ഗെയിമിലായിരുന്നു അവർ. &lt;ref name=&quot;MetaCriticVend&quot;&gt;{{Cite web|url=http://apps.metacritic.com/games/platforms/cube/diehardvendetta|title=Die Hard: Vendetta|access-date=July 9, 2011|publisher=[[Metacritic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20111101085004/http://apps.metacritic.com/games/platforms/cube/diehardvendetta|archive-date=November 1, 2011}}&lt;/ref&gt; വില്ലിസിന്റെ യഥാർത്ഥ ജീവിത മകൾ റുമർ മക്ക്ലെയ്ന്റെ മകളുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്നുവെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;YahooReview&quot;&gt;{{Cite web|url=http://sg.movies.yahoo.com/Die+Hard+4.0/movie/13883/|title=''Die Hard 4.0'' (2007)|access-date=July 9, 2011|publisher=[[Yahoo! Movies]]|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718134324/http://sg.movies.yahoo.com/Die+Hard+4.0/movie/13883/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
* ഗബ്രിയേലിന്റെ രണ്ടാമത്തെ കമാൻഡും കാമുകനുമായ മായ് ലിൻ ആയി മാഗി ക്യു 
* കെവിൻ സ്മിത്ത് ഫ്രെഡറിക് &quot;വാർലോക്ക്&quot; കലുഡിസ് ആയി. താൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന രംഗങ്ങൾക്ക് സ്മിത്ത് അംഗീകാരമില്ലാത്ത തിരുത്തിയെഴുതി. &lt;ref name=&quot;TNS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.texannews.net/sold-out-a-threevening-with-kevin-smith-5-out-of-5-stars/|title=Sold Out: A Threevening with Kevin Smith (5 out of 5 Stars)|last=Sanchez|first=Rafael|date=December 8, 2012|website=Texan News Service|access-date=2020-05-11|archive-date=2020-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726155748/http://texannews.net/sold-out-a-threevening-with-kevin-smith-5-out-of-5-stars/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
* എഫ്ബിഐ സൈബർ സെക്യൂരിറ്റി ഡിവിഷൻ ഡെപ്യൂട്ടി ഡയറക്ടറായി മിഗുവൽ ബോമാൻ ആയി ക്ലിഫ് കർട്ടിസ് 
* ട്രേയായി ജോനാഥൻ സാഡോവ്സ്കി 
* എമേർഡോ ആയി എഡോർഡോ കോസ്റ്റ 
* റാൻഡായി സിറിൽ റാഫെല്ലി 
* റുസ്സോ ആയി യോർഗോ കോൺസ്റ്റന്റൈൻ 
* ഏജന്റ് മോളിനയായി Željko Ivanek 
* ടെയ്‌ലറായി ക്രിസ്റ്റീന ചാങ് 

ഗബ്രിയേലിന്റെ കൂട്ടാളികൾ: ഡെൽ ആയി ക്രിസ് പാൽമെറോ, കാസ്പറായി ആൻഡ്രൂ ഫ്രീഡ്‌മാൻ, റോബിൻസൺ ആയി ബ്രയാൻ വർഗീസ് എന്നിവരാണ് അധിക കഥാപാത്രങ്ങൾ. ക്രിസ് എല്ലിസ് മക്ക്ലെയ്ന്റെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥനായി ജാക്ക് സ്ക്ലാവിനോയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. എഫ്ബിഐയുടെ സൈബർ ഡിവിഷനിലെ ഡെസ്ക് ഓഫീസറായി രാജ് എന്ന കഥാപാത്രത്തെയാണ് സുങ് കാങ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. മാറ്റ് ഓ ലിയറി ക്ലേ എന്ന ഹാക്കറായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, അയാൾ അറിയാതെ ഗബ്രിയേലിന് ഒരു കോഡ് നൽകുകയും തന്റെ വീട് നശിപ്പിക്കാൻ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലൂസിയുടെ കാമുകനായ ജിം ആയി ജേക്ക് മക്ഡോർമാൻ ഒരു ചെറിയ വേഷം ചെയ്യുന്നു. ടിം റസ് ( ''സ്റ്റാർ ട്രെക്ക് വോയേജറിൽ'' നിന്നുള്ള ടുവോക്ക് ആണ് ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന റോൾ) ഒരു എൻ‌എസ്‌എ ഏജന്റായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. റോസ്മേരി നോവറിന് മിസ്സിസ് ആയി ഒരു അതിഥി വേഷമുണ്ട്. കലുഡിസ്, ഫ്രെഡറിക്കിന്റെ അമ്മ. 

== നിർമ്മാണം  ==
1998 ലെ ''എനിമി ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് എന്ന'' സിനിമയുടെ തിരക്കഥാകൃത്ത് ഡേവിഡ് മാർക്കോണി എഴുതിയ ''ഡബ്ല്യുഡബ്ല്യു 3.കോം'' എന്ന തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ''ഇതിവൃത്തം'' .  ജോൺ കാർലിന്റെ ''വയർഡ്'' മാഗസിൻ ലേഖനം &quot;ആയുധങ്ങളോടുള്ള വിടവാങ്ങൽ&quot; എന്ന തലക്കെട്ടിൽ, മാർക്കോണി അമേരിക്കയ്‌ക്കെതിരായ സൈബർ-ഭീകരാക്രമണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കി.  &lt;ref name=&quot;SciFiNews&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.scifi.com/sfw/issue175/news.html|title=Besson To Develop WW3.com|publisher=[[Syfy]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080605194811/http://www.scifi.com/sfw/issue175/news.html|archive-date=June 5, 2008}}&lt;/ref&gt;  ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഗതാഗതം, ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ, ഫിനാൻഷ്യൽ, യൂട്ടിലിറ്റി ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ സിസ്റ്റങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കെതിരായ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായുള്ള ഏകോപിത ആക്രമണത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന &quot;ഫയർ സെയിൽ&quot; എന്നാണ് ആക്രമണ നടപടിക്രമം. 2001 സെപ്റ്റംബർ 11 ആക്രമണത്തിനുശേഷം, പദ്ധതി സ്തംഭിച്ചു, വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുകയും ''ഡ'' Dou ഗ് റിച്ചാർഡ്സണും ഒടുവിൽ മാർക്ക് ബോംബാക്കും ''ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡ് എന്ന്'' മാറ്റിയെഴുതുകയും ചെയ്തു.  

കമ്പ്യൂട്ടറുകളെയും സൈബർ ഭീകരതയെയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ഈ ചിത്രത്തെ ''ഡൈ ഹാർഡ് 4.0'' എന്ന് വിളിക്കുമെന്ന് വില്ലിസ് 2005 ൽ പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തെ ''ഡൈ ഹാർഡ്: റീസെറ്റ്'' എന്ന് വിളിക്കണമെന്ന് ഐ‌ജി‌എൻ പിന്നീട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.  [[20th സെഞ്ചുറി ഫോക്സ്|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫോക്സ്]] പിന്നീട് ''ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡ്'' എന്ന് തലക്കെട്ട് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും 2007 ജൂൺ 29 ന് റിലീസ് തീയതി നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. 2006 സെപ്റ്റംബറിൽ ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചു.  &lt;ref name=&quot;IMDB06News&quot;&gt;{{Cite web|url=https://us.imdb.com/news/wenn/2006-05-22#celeb1|title=Willis Confirms 'Die Hard 4' Nearly Ready To Roll|date=May 22, 2006|publisher=[[Internet Movie Database]]|archive-url=https://www.webcitation.org/603mZNtA7?url=http://www.imdb.com/news/wenn/2006-05-22|archive-date=July 9, 2011}}&lt;/ref&gt; [[ന്യൂ ഹാംഷെയർ|ന്യൂ ഹാംഷെയറിന്റെ]] സ്റ്റേറ്റ് മുദ്രാവാക്യമായ &quot; ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ &quot; അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് തലക്കെട്ട്, ഇത് ജനറൽ ജോൺ സ്റ്റാർക്കിന്റെ ഉദ്ധരണിയാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര ട്രെയിലറുകൾ ''ഡൈ ഹാർഡ് 4.0'' ശീർഷകം ഉപയോഗിക്കുന്നു,  ഈ ചിത്രം വടക്കേ അമേരിക്കയ്ക്ക് പുറത്ത് ആ തലക്കെട്ടോടെ പുറത്തിറങ്ങി. ചിത്രത്തിന്റെ ഡിവിഡി കമന്ററിയുടെ തുടക്കത്തിൽ, വൈസ്മാനും വില്ലിസും ''ഡൈ ഹാർഡ് 4.0'' എന്ന ശീർഷകത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നു. &lt;ref name=&quot;DVDComm&quot;&gt;{{Cite video|title=Live Free or Die Hard-(Commentary by Bruce Willis, Director Len Wiseman, and Editor Nicholas De Toth)|publisher=[[20th Century Fox]]|date=2007}}&lt;/ref&gt; 

=== വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റുകൾ ===
സിനിമയിലുടനീളം ഉപയോഗിക്കുന്ന വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റുകൾക്കായി, നടൻ ബ്രൂസ് വില്ലിസും സംവിധായകൻ ലെൻ വൈസ്മാനും പരിമിതമായ അളവിൽ സിജിഐ ഉപയോഗിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു.  ഒരു വി‌എഫ്‌എക്സ് നിർമ്മാതാവ് പറഞ്ഞു, “ഞങ്ങൾക്ക് ''[[ട്രാൻസ്ഫോർമർസ്|ട്രാൻസ്ഫോർമറുകളും]]'' മറ്റ് വലിയ സിജി മൂവികളും പുറത്തുവന്നിട്ടുള്ളതിനാൽ, ഇത് കൂടുതൽ യഥാർത്ഥമായി അനുഭവപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു ''ഡൈ ഹാർഡ്'' എന്നതിന്റെ അഗ്രം നൽകുന്നതിന് ഇത് ഒരുതരം പ്രായോഗിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്. &quot;  ഡിജിറ്റൽ ഡൈമൻഷൻ, ദി അനാഥാലയം, ആർ! ഒട്ട്, പിക്സൽ മാജിക്, അമാൽഗമേറ്റഡ് പിക്സലുകൾ തുടങ്ങിയ കമ്പനികൾ ചിത്രത്തിന്റെ വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റുകളെ സഹായിച്ചു.  

ചിത്രത്തിലെ 200 വിഷ്വൽ എഫക്റ്റ് ഷോട്ടുകളിൽ ഡിജിറ്റൽ ഡൈമൻഷൻ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്,  ജോൺ മക്ക്ലെയ്ൻ, മാറ്റ് ഫാരെൽ എന്നീ കഥാപാത്രങ്ങൾ രണ്ട് കാറുകൾക്കിടയിൽ വളഞ്ഞിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്ന സീക്വൻസ് ഉൾപ്പെടെ, മറ്റ് കാറുകൾക്ക് മുകളിൽ മറ്റൊരു കാർ ഇറങ്ങുന്നു. ഈ പ്രഭാവം നേടുന്നതിന്, ഒരു ക്രെയിൻ കാറിനെ യാങ്കുചെയ്ത് കേബിളുകൾ വലിച്ചെടുക്കുന്ന രണ്ട് കാറുകളിലേക്ക് വായുവിലേക്ക് എറിഞ്ഞു. ലൈറ്റിംഗ് ക്രമീകരിച്ചതിനുശേഷം കാർ സ്റ്റണ്ടിന്റെ ഫൂട്ടേജിലേക്ക് രണ്ട് പ്രതീകങ്ങളും സംയോജിപ്പിച്ച് സിജിഐ ഗ്ലാസും അവശിഷ്ടങ്ങളും ചേർത്തപ്പോഴാണ് ഷോട്ട് പൂർത്തിയായത്.  അതേ ശ്രേണിയിൽ, ജോൺ മക്ലെയ്ൻ ഒരു ഹെലികോപ്റ്റർ നശിപ്പിക്കുന്നു, ഗബ്രിയേലിന്റെ നിരവധി സഹായികൾ ഒരു കാറുമായി ഇടിച്ച് ഓടിക്കുന്നു. ഗബ്രിയേലിന്റെ സഹായികളിലൊരാളായ റാൻഡ് ഹെലികോപ്റ്ററിൽ നിന്ന് ചാടിവീഴുന്ന ആദ്യ ടേക്ക് ചിത്രീകരിച്ചാണ് ഇത് സാധിച്ചത്, അടുത്ത ടേക്കിൽ കാർ വയറുകളിലൂടെ ഉയർത്തുന്നതിനാൽ സ്റ്റേഷണറി ഹെലികോപ്റ്ററിലേക്ക് മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു. ഷോട്ടിന്റെ അവസാന കാഴ്‌ച രണ്ടും എടുക്കുന്നു, അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കും ചലിക്കുന്ന റോട്ടർ ബ്ലേഡുകൾക്കുമായി സിജിഐ ചേർത്തു.  ട്രാഫിക് കൂട്ടിയിടികൾക്കും നിരവധി സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യുന്നതിനും ധാരാളം കാറുകൾ ചേർക്കുന്നതിനും കമ്പനി സഹായിച്ചു.  

ഡിജിറ്റൽ പരിതസ്ഥിതിയും {{Convert|1000|ft|m|adj=on}} സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് അനാഥാലയം ചിത്രത്തിന്റെ അവസാന രംഗങ്ങളിലൊന്നിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ ഒരു മൾട്ടി ലെവൽ ഫ്രീവേ ഇന്റർചേഞ്ച് വികസിപ്പിച്ചു.   [[നിറപ്പൂട്ട്|ബ്ലൂസ്‌ക്രീനിന്]] മുന്നിൽ നിർമ്മിച്ച നീളമുള്ള സർപ്പിള റാമ്പ്.  ഫ്രീവേയിൽ ഒരു എഫ് -35 ജെറ്റ് മക്ക്ലെയ്നെ പിന്തുടരുമ്പോൾ, ഒരു ജെറ്റ് രംഗത്തെ ഡിജിറ്റലായി ചേർക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നതിന് ഒരു മിനിയേച്ചർ മോഡലും പൂർണ്ണ വലുപ്പത്തിലുള്ള പ്രോപ്പും നിർമ്മിച്ചു.  &lt;ref name=&quot;AmericCinema&quot;&gt;{{Cite journal|last=Gray|first=Simon|title=One-Man Riot Squad|url=https://archive.org/details/sim_american-cinematographer_2007-07_88_7/page/32|journal=[[American Cinematographer]]|volume=88|issue=7|page=32|date=July 2007|postscript=&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt; ഒൻപത് അടി മോഡൽ 2006 നവംബർ മുതൽ 2007 ഫെബ്രുവരി വരെ നിർമ്മിച്ചു.  ഫ്രീവേയ്‌ക്ക് സമീപം ജെറ്റ് സഞ്ചരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുമ്പോൾ, പശ്ചാത്തലം മങ്ങിക്കാനും ചൂട് അലകളുടെ പ്രഭാവം സൃഷ്ടിക്കാനും എഡിറ്റർമാർ സോഫ്റ്റ്വെയർ 3 ഡി ഗ്രാഫിക്സ് പ്രോഗ്രാം [[ഓട്ടോഡെസ്ക് മായ|മായ]] ഉപയോഗിച്ചു.  

=== ചിത്രീകരണവും പരിക്കുകളും ===
[[പ്രമാണം:WillisLongWisemanSept06.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു| ജസ്റ്റിൻ ലോംഗ്, ബ്രൂസ് വില്ലിസ്, ലെൻ വൈസ്മാൻ എന്നിവർ ബാൾട്ടിമോറിലെ ലൊക്കേഷനിൽ ചിത്രീകരണം നടത്തുന്നു. ]]
''ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ'' ഹാർഡിനായുള്ള ചിത്രീകരണം 2006 സെപ്റ്റംബർ 23 ന് മേരിലാൻഡിലെ ബാൾട്ടിമോർ നഗരത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.  ചിത്രത്തിലുടനീളം നിരവധി രംഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഒരു വലിയ സൗണ്ട് സ്റ്റേജിൽ എട്ട് വ്യത്യസ്ത സെറ്റുകൾ നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;DVDSpecFeat&quot;&gt;{{Cite video|title=Live Free or Die Hard-&quot;Analog Hero in a Digital World: Making of Live Free or Die Hard&quot; (Special Feature)|date=2007}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ അവസാന രംഗങ്ങളിലൊന്നിൽ ഉപയോഗിച്ച സെമി ട്രെയിലറിനായി ശബ്‌ദം റെക്കോർഡുചെയ്യുമ്പോൾ, എഞ്ചിൻ, ടയറുകൾ, വാഹനത്തിന് കേടുപാടുകൾ എന്നിവ റെക്കോർഡുചെയ്യാൻ 18 മൈക്രോഫോണുകൾ ഉപയോഗിച്ചു.  ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷന് 16 ആഴ്ച മാത്രമേ എടുത്തിട്ടുള്ളൂ, സമാന സിനിമകൾ 26 ആഴ്ച ഉപയോഗിക്കുന്നത് സാധാരണമായിരുന്നു.  
[[പ്രമാണം:LiveFreeDieHardFBIcar.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു| ഒരു എഫ്ബിഐ പോലീസ് ഫോർഡ് ക്രൗൺ വിക്ടോറിയ പോലീസ് ഇന്റർസെപ്റ്റർ ചിത്രീകരണ സമയത്ത് ഉപയോഗിച്ചു. ]]
സാധ്യമായ പരിക്കുകൾ തടയുന്നതിനും ചിത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അവസ്ഥയിൽ തുടരുന്നതിനും, ചിത്രീകരണത്തിന് മുമ്പായി നിരവധി മാസങ്ങൾ വില്ലിസ് ദിവസവും പ്രവർത്തിച്ചു. &lt;ref name=&quot;CinReview&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.cinemareview.com/production.asp?prodid=4164|title=Live Free or Die Hard|publisher=Cinema Review|archive-url=https://www.webcitation.org/603mxaRYN?url=http://www.cinemareview.com/production.asp?prodid=4164|archive-date=July 9, 2011}}&lt;/ref&gt; 2007 ജനുവരി 24 ന് ഒരു പോരാട്ട രംഗത്തിനിടെ വില്ലിസിന് പരിക്കേറ്റു, സ്റ്റൈലെറ്റോ കുതികാൽ ധരിച്ച നടി മാഗി ക്യൂവിനായി വലത് കണ്ണിന് മുകളിൽ ഒരു സ്റ്റണ്ട് ഡബിൾ അടിച്ചു. സംഭവത്തെ &quot;വലിയ കാര്യമൊന്നുമില്ല&quot; എന്നാണ് വില്ലിസ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്, എന്നാൽ ലെൻ വൈസ്മാൻ തന്റെ പരിക്ക് പരിശോധിച്ചപ്പോൾ, സാഹചര്യം മുമ്പ് കരുതിയിരുന്നതിനേക്കാൾ ഗുരുതരമാണെന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി - ഡിവിഡി കമന്ററിയിൽ, അസ്ഥി കാണാനാകുന്ന മുറിവ് പരിശോധിക്കുന്നതിൽ വൈസ്മാൻ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വില്ലിസിനെ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും ഏഴ് തുന്നലുകൾ വലതു പുരികത്തിലൂടെ കടന്ന് കണ്ണിന്റെ മൂലയിലേക്ക് താഴുകയും ചെയ്തു. സിനിമയുടെ നോൺ-ലീനിയർ പ്രൊഡക്ഷൻ ഷെഡ്യൂൾ കാരണം, ഈ തുന്നലുകൾ അബദ്ധവശാൽ മക്ക്ലെയ്ൻ ഫാരെലിനെ ബോമാന് കൈമാറുന്ന രംഗത്ത് കാണാൻ കഴിയും. &lt;ref name=&quot;WillInjury&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.accesshollywood.com/news/ah3717.shtml|title=Ain't That A Kick In The Head: Bruce Willis Injured|access-date=April 21, 2009|date=January 25, 2007|publisher=[[Access Hollywood]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20071119023724/http://www.accesshollywood.com/news/ah3717.shtml|archive-date=November 19, 2007}}&lt;/ref&gt; 

ചിത്രീകരണത്തിലുടനീളം 200 മുതൽ 250 വരെ സ്റ്റണ്ട് ആളുകൾ ഉപയോഗിച്ചു. &lt;ref name=&quot;DVDSpecFeat&quot;/&gt; ബ്രൂസ് വില്ലിസിന്റെ സ്റ്റണ്ട് ഡബിൾ, ലാറി റിപ്പെൻക്രോഗർ {{Convert|25|ft|m}} വീണു അബോധാവസ്ഥയിലായി.   ഒരു അഗ്നി രക്ഷപ്പെടലിൽ നിന്ന് നടപ്പാതയിലേക്ക്. റിപ്പൻ‌ക്രോജറുടെ മുഖത്ത് എല്ലുകൾ ഒടിഞ്ഞു, നിരവധി വാരിയെല്ലുകൾ, ഒരു ശ്വാസകോശം, രണ്ട് കൈത്തണ്ടയിലും ഒടിവുകൾ. പരിക്കുകൾ കാരണം ഉത്പാദനം താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചു. റിപ്പൻക്രോഗറിന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്കായി വില്ലിസ് വ്യക്തിപരമായി ഹോട്ടൽ ബില്ലുകൾ അടയ്ക്കുകയും ആശുപത്രിയിൽ നിരവധി തവണ അദ്ദേഹത്തെ സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തു.  

കെവിൻ സ്മിത്ത് തന്റെ സംഭാഷണ പദമായ ''സോൾഡ്: ട്ട്: എ ത്രീവെനിംഗ് വിത്ത് കെവിൻ സ്മിത്തിനൊപ്പം'' ''ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡിന്റെ'' സെറ്റിലെ മാറ്റിയെഴുതുന്നത് ഓർമ്മിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;TNS&quot;/&gt; 

== റേറ്റിംഗ് ==
അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, [[ഡൈ ഹാർഡ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)|''ഡൈ ഹാർഡ്'' സീരീസിലെ]] ആദ്യ മൂന്ന് ചിത്രങ്ങളെ R എന്ന് റേറ്റുചെയ്തത് മോഷൻ പിക്ചർ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് അമേരിക്കയാണ് . എന്നിരുന്നാലും, ഒരു പി‌ജി -13 റേറ്റിംഗ് നേടുന്നതിനായി ''ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡ്'' എഡിറ്റുചെയ്‌തു. ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, അശ്ലീലത കുറയ്ക്കുന്നതിന് ഇതര അശ്ലീല രഹിത ഡയലോഗ് ചിത്രീകരിക്കുകയും ഉപയോഗിക്കുകയോ പോസ്റ്റ് പ്രൊഡക്ഷനിൽ ശപഥം ചെയ്യുകയോ ചെയ്തു. റേറ്റിംഗിനെക്കുറിച്ച് സംവിധായകൻ ലെൻ വൈസ്‌മാൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, “ഇത് ഏകദേശം മൂന്ന് മാസമായി [നിർമ്മാണം], ഇത് പിജി -13 ആണെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടില്ല. . . പക്ഷേ, ഒടുവിൽ, മികച്ച ''ഡൈ ഹാർഡ്'' മൂവി നിർമ്മിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു, റേറ്റിംഗ് എന്തായിരിക്കുമെന്ന് ശരിക്കും ചിന്തിക്കുന്നില്ല. &quot; &lt;ref name=&quot;DVDComm&quot;/&gt; സ്റ്റുഡിയോയുടെ തീരുമാനത്തിൽ ബ്രൂസ് വില്ലിസ് അസ്വസ്ഥനായിരുന്നു, &quot;ആദ്യത്തേതിന്റെ വാഗ്ദാനത്തിന് അനുസൃതമായി ഇത് ജീവിക്കണമെന്ന് ഞാൻ ശരിക്കും ആഗ്രഹിച്ചു, അത് എല്ലായ്പ്പോഴും നല്ലതാണെന്ന് ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും കരുതിയിരുന്നു. അത് ഒരു സ്റ്റുഡിയോ തീരുമാനമാണ്, അത് കൂടുതൽ സാധാരണമായിത്തീരുന്നു, കാരണം അവർ വിശാലമായ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഒരു ചിത്രത്തിന് R റേറ്റിംഗ് നൽകുന്നത് മിക്കവാറും ധീരമായ നീക്കമാണെന്ന് തോന്നുന്നു. പക്ഷേ ഞങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ഹാർഡ്‌കോർ, സ്മാഷ്മൗത്ത് ഫിലിം നിർമ്മിച്ചു. &quot;  ഇത് ഒരു ആർ-റേറ്റഡ് ചിത്രമല്ലെന്ന് കാഴ്ചക്കാർക്ക് അറിയില്ലെന്ന് ആക്ലിസിന്റെ നിലയും തീവ്രതയും ചില അശ്ലീലത്തിന്റെ ഉപയോഗവും കാരണം സംശയിക്കില്ലെന്ന് വില്ലിസ് പറഞ്ഞു, എന്നിരുന്നാലും ഈ ഘടകങ്ങൾ മുമ്പത്തേതിനേക്കാൾ തീവ്രത കുറഞ്ഞതാണെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു. സിനിമകൾ. &lt;ref name=&quot;Confirmed&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.slashfilm.com/2007/05/07/confirmed-live-free-or-die-hard-is-rated-pg-13/|title=Confirmed: Live Free or Die Hard is Rated PG-13|last=Sciretta|first=Peter|date=May 7, 2007|publisher=SlashFilm.com|archive-url=https://www.webcitation.org/603n5ViC2?url=http://www.slashfilm.com/confirmed-live-free-or-die-hard-is-rated-pg-13/|archive-date=July 10, 2011}}&lt;/ref&gt;  നാലിൽ ഏറ്റവും മികച്ചത് ഈ സിനിമയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ഇത് അവിശ്വസനീയമാണ്. ഞാൻ കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച കണ്ടു. ഞാൻ വ്യക്തിപരമായി കരുതുന്നു, ഇത് ആദ്യത്തേതിനേക്കാൾ മികച്ചതാണ്. &quot; &lt;ref name=&quot;BetterDH1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.slashfilm.com/2007/05/04/bruce-willis-says-live-free-or-die-hard-is-better-than-die-hard/|title=Bruce Willis says Live Free or Die Hard is better than Die Hard|last=Sciretta|first=Peter|date=May 4, 2007|website=[[/Film]]|archive-url=https://www.webcitation.org/603n9yEsW?url=http://www.slashfilm.com/bruce-willis-says-live-free-or-die-hard-is-better-than-die-hard/|archive-date=July 10, 2011}}&lt;/ref&gt; 

യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ, ബ്രിട്ടീഷ് ബോർഡ് ഓഫ് ഫിലിം ക്ലാസിഫിക്കേഷൻ ഈ ചിത്രത്തിന് 15 റേറ്റിംഗ് നൽകി (പിന്നീട് പുറത്തിറക്കിയ അൺറേറ്റഡ് പതിപ്പ് ഉൾപ്പെടെ), ''[[ഡൈ ഹാർഡ് വിത്ത് എ വെഞ്ച്യൻസ്|ഡൈ ഹാർഡ് വിത്ത് എ വെഞ്ചിയൻസ്]]'', ''[[ഡൈ ഹാർഡ് 2]]'' എന്നിവയ്ക്ക് സമാനമാണ്, തിയറ്ററിനും വീഡിയോ റിലീസിനും രണ്ടും വെട്ടിക്കുറച്ചെങ്കിലും, (സീരീസിലെ ആദ്യ സിനിമയ്ക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ 18 സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിച്ചു). എല്ലാ സിനിമകളും 15 കട്ട് ചെയ്യാതെ വീണ്ടും റേറ്റുചെയ്തു. ഡൈ ഹാർഡ് 4.0 വെട്ടിക്കുറച്ചില്ലാതെ സിനിമാ പതിപ്പ് (അതായത്) പുറത്തിറക്കി യു‌എസ് പി‌ജി -13 പതിപ്പ്) ഉപഭോക്തൃ ഉപദേശം അതിൽ “പതിവ് ആക്ഷൻ അക്രമവും ശക്തമായ ഭാഷയുടെ ഒരു ഉപയോഗവും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു” എന്ന് വായിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/AFF234833|title=Die Hard 4.0|publisher=[[British Board of Film Classification]]|archive-url=https://www.webcitation.org/603nIrXTn?url=http://www.bbfc.co.uk/AFF234833/|archive-date=July 10, 2011}}&lt;/ref&gt; ഉപഭോക്തൃ ഉപദേശത്തോടുകൂടിയ &quot;അൾട്ടിമേറ്റ് ആക്ഷൻ പതിപ്പ്&quot; &quot;ശക്തമായ ഭാഷയും അക്രമവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു&quot; എന്ന് റേറ്റുചെയ്യാത്ത പതിപ്പ് ഡിവിഡിയിൽ പുറത്തിറക്കി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/releases/die-hard-40-1|title=Die Hard 4.0 BBFC databse entry|access-date=2020-05-11|archive-date=2020-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726155735/https://www.bbfc.co.uk/releases/die-hard-40-1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ഓസ്ട്രേലിയയിൽ, ഡൈ ഹാർഡ് 4.0, എം റേറ്റിംഗോടെ പി‌ജി -13 കട്ട് ഉപയോഗിച്ച് പുറത്തിറക്കി, ഈ സീരീസിലെ മറ്റുള്ളവരെ പോലെ തന്നെ (ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ക്ലാസിഫിക്കേഷൻ ബോർഡ് ഭാഷയെ സംബന്ധിച്ചും ഒരു പരിധിവരെ അക്രമത്തെക്കുറിച്ചും കർശനമാണ്). റേറ്റുചെയ്യാത്ത പതിപ്പ് പിന്നീട് ഡിവിഡിയിലും ബ്ലൂ-റേയിലും എം റേറ്റിംഗോടെ പുറത്തിറക്കി. ഈ ചിത്രം ഒരിക്കലും ഹോം കട്ട് ഉപയോഗിച്ച് തിയറ്റർ കട്ട് ഉപയോഗിച്ച് പുറത്തിറക്കിയിട്ടില്ല, മാത്രമല്ല ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ മാത്രമാണ് എക്സ്റ്റെൻഡഡ് പതിപ്പായി പുറത്തിറങ്ങിയത്. 

== സ്വീകരണം ==
''ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡ്'' യുഎസ് ബോക്സോഫീസിൽ ''ഇവാൻ സർവശക്തന്'' പിന്നിൽ # 2 സ്ഥാനത്തെത്തി, 3,172 തിയേറ്ററുകളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ആദ്യ ദിവസം തന്നെ 9.1 മില്യൺ ഡോളർ സമ്പാദിച്ചു, ''ഡൈ ഹാർഡ്'' സീരീസിലെ ഏതൊരു ചിത്രത്തിന്റെയും ഏറ്റവും മികച്ച ഓപ്പണിംഗ് ഡേ ടേക്ക് (പണപ്പെരുപ്പം കണക്കിലെടുക്കാതെ) അക്കൗണ്ട്).  &lt;ref name=&quot;BOMDa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?page=daily&amp;id=diehard4.htm|title=Live Free or Die Hard-Daily Box Office|access-date=July 9, 2011|publisher=[[Box Office Mojo]]}}&lt;/ref&gt; അതിന്റെ ആദ്യ വാരാന്ത്യത്തിൽ ''ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡ്'' 33.3 മില്യൺ ഡോളർ (ബുധനാഴ്ചയും വ്യാഴാഴ്ചയും കണക്കാക്കുന്നത് 48.3 മില്യൺ ഡോളർ). &lt;ref name=&quot;BOMDWk&quot;&gt;{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&amp;id=diehard4.htm|title=Live Free or Die Hard-Weekend Box Office|access-date=July 9, 2011|publisher=[[Box Office Mojo]]}}&lt;/ref&gt; ഈ ചിത്രം ആഭ്യന്തരമായി 134.5 മില്യൺ ഡോളറും വിദേശത്ത് 249.0 മില്യൺ ഡോളറും മൊത്തം 383.5 മില്യൺ ഡോളറിന് നേടി, ഇത് 2007 ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ ചിത്രമായി മാറി.  2011 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഈ പരമ്പരയിലെ ഏറ്റവും വിജയകരമായ ചിത്രമാണിത്. &lt;ref name=&quot;BOMDSM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com/franchises/chart/?id=diehard.htm|title=Die Hard Series|access-date=July 9, 2011|publisher=[[Box Office Mojo]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;deadline2007&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deadline.com/2007/06/ratatouille-rules-box-office-and-die-hard-moores-sicko-has-healthy-debut/|title='Ratatouille' Roasts Rivals, 'Die Hard' #2; Michael Moore's 'Sicko' Has Healthy Debut|access-date=2013-05-06|last=Finke, Nikki|authorlink=Nikki Finke|date=2007-06-29|website=[[Deadline Hollywood]]}}&lt;/ref&gt; 

=== വിമർശനാത്മക പ്രതികരണം ===
[[റോട്ടൻ ടൊമാറ്റോസ്|റോട്ടൻ ടൊമാറ്റോസിൽ]], 209 അവലോകനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ചിത്രത്തിന് 82% അംഗീകാര റേറ്റിംഗും ശരാശരി 6.8 / 10 റേറ്റിംഗും ഉണ്ട്. സൈറ്റിന്റെ വിമർശനാത്മക അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot; ''ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡ്'' പ്രെസ്റ്റെറസ് ആയിരിക്കാം, പക്ഷേ ഇത് കാര്യക്ഷമവും പ്രവർത്തനപരവുമായ സമ്മർ പോപ്പ്കോൺ ഫ്ലിക്കാണ്, ആവേശകരമായ സ്റ്റണ്ടുകളും ബ്രൂസ് വില്ലിസിന്റെ കമാൻഡിംഗ് പ്രകടനവും. മുമ്പത്തെ ''ഡൈ ഹാർഡ്'' ചിത്രങ്ങളുടെ ആരാധകർ നിരാശപ്പെടില്ല &quot;. &lt;ref name=&quot;RTreviews&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/live_free_or_die_hard/|title=Live Free or Die Hard (2007)|access-date=July 9, 2011|publisher=[[Rotten Tomatoes]]}}&lt;/ref&gt; [[മെറ്റാക്രിട്ടിക്|മെറ്റാക്രിട്ടിക്ക്]], 34 നിരൂപകരെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 100 ൽ 69 എന്ന ചിത്രമാണ് ഈ ചിത്രത്തിനുള്ളത്, ഇത് “പൊതുവെ അനുകൂലമായ അവലോകനങ്ങൾ” സൂചിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Metacritic1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/film/titles/livefreeordiehard|title=Live Free or Die Hard|access-date=July 9, 2011|publisher=[[Metacritic]]|archive-date=2010-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100505134242/http://www.metacritic.com/film/titles/livefreeordiehard|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സിനിമാസ്‌കോർ പോൾ ചെയ്ത പ്രേക്ഷകർ എ + ടു എഫ് സ്‌കെയിലിൽ ചിത്രത്തിന് ശരാശരി “എ–” ഗ്രേഡ് നൽകി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cinemascore.com|title=Find CinemaScore|access-date=May 1, 2020|publisher=[[CinemaScore]]|format=Type &quot;Doe Hard&quot; in the search box}}&lt;/ref&gt; 

ഇഗ്ന് &quot;സമീപകാലത്ത് ഇഷ്ടപ്പെട്ടത് പ്രസ്താവിച്ചു ''റോക്കി ബാൽബോവ'', ''ഹാർഡ്'' ഒരു ഓവർ--ഹിൽ എന്നാൽ ഇപ്പോഴും സുപ്രധാന നായകൻ കുറിച്ച് അസൽ സിനിമകൾ കൊണ്ട് വളർന്ന ആ ഒരു നൊസ്റ്റാൾജിയ യാത്രയിൽ സ്വന്തം കഥ ഇരുവരും പ്രവർത്തിക്കുന്നു ഈ പുതിയ ''ഡൈ.&quot;''  ടെലിവിഷൻ ഷോയായ ''എബർട്ട് &amp;amp;amp; റോപ്പർ'', ചലച്ചിത്ര നിരൂപകൻ റിച്ചാർഡ് റോപ്പർ, അതിഥി നിരൂപകൻ കാതറിൻ തുലിച് എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിന് &quot;രണ്ട് തംസ് അപ്പ്&quot; നൽകി, ഈ ചിത്രം &quot;മികച്ചതോ ആവേശകരമോ ആയ ''ഡൈ ഹാർഡ് അല്ല'', പക്ഷേ ഇത് ഒരുപാട് തമാശ &quot;കൂടാതെ ''ഡൈ ഹാർഡ്'' സീക്വെലുകളിൽ ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് പ്രിയങ്കരമാണ്. കരിയർ നിർവചിക്കുന്ന റോളിൽ വില്ലിസ് മികച്ച ഫോമിലാണെന്നും റോപ്പർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;ERreview&quot;&gt;{{Cite episode|title=Episode 379|series=[[At the Movies with Ebert &amp; Roeper]]|airdate=June 30, 2007}}&lt;/ref&gt; മൈക്കൽ മെഡ്‌വെഡ് ഈ ചിത്രത്തിന് നാല് നക്ഷത്രങ്ങളിൽ മൂന്നര ഭാഗം നൽകി, &quot;ഒരു സ്മാർട്ട് സ്‌ക്രിപ്റ്റും അതിശയകരമായ സ്‌പെഷ്യൽ ഇഫക്റ്റുകളും ഇതിനെ എല്ലാവരുടെയും മികച്ച ''ഡൈ ഹാർഡ്'' ആക്കുന്നു&quot; എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.  

നേരെമറിച്ച്, ''ഷാർലറ്റ് ഒബ്സർവറിന്റെ'' ലോറൻസ് ടോപ്മാൻ ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു: &quot; ''ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡ്'' പോലെ പരിഹാസ്യമായ ഒന്നും ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ലെന്ന് എനിക്ക് സുരക്ഷിതമായി പറയാൻ കഴിയും.&quot; ചിത്രത്തിന് അവിസ്മരണീയമായ വില്ലന്മാരുടെ അഭാവമുണ്ടെന്നും ജോൺ മക്ക്ലെയ്നെ &quot;മികച്ച വൺ-ലൈനറുകളുള്ള ഒരു കഷണ്ടിയായ ടെർമിനേറ്റർ &quot; എന്നും ടോപ്മാൻ എഴുതി.  

== ശബ്‌ദട്രാക്ക് ==
{{Infobox album
| name         = Live Free or Die Hard
| type         = Soundtrack
| artist       = [[Marco Beltrami]]
| cover        = 
| alt          = 
| released     = July 2, 2007
| recorded     = 
| venue        = 
| studio       = 
| genre        = 
| length       = 63:06
| label        = [[Varèse Sarabande]]
| producer     = 
| prev_title   = 
| prev_year    = 
| next_title   = 
| next_year    = 
}}
മാർക്കോ ബെൽട്രാമി എഴുതിയ ''ലൈവ് ഫ്രീ അല്ലെങ്കിൽ ഡൈ ഹാർഡിനായുള്ള'' സ്കോർ 2007 ജൂലൈ 2 ന് വരേസ് സരബന്ദെ (ആദ്യത്തെ രണ്ട് ''ഡൈ ഹാർഡ്'' ചിത്രങ്ങളുടെ ശബ്‌ദട്രാക്കുകളും പുറത്തിറക്കി) പുറത്തിറക്കി, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് റിലീസ് ചെയ്ത് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം. 2003 ൽ മരണം മൂലം മൈക്കൽ കാമെൻ സ്കോർ ചെയ്യാത്ത ആദ്യ ചിത്രമാണിത്; ബെല്ത്രമി തന്റെ സ്കോർ കയറി കമെന് ന്റെ തീമാറ്റിക് വസ്തുക്കൾ ഉൾപ്പെടുന്നു എന്നാൽ കമെന് സിനിമ അല്ലെങ്കിൽ ആൽബത്തിൽ ക്രെഡിറ്റ് അല്ല. ചിത്രത്തിൽ മറ്റ് ഗാനങ്ങൾ &quot;ഉൾപ്പെടുന്നു റോക്ക് ആൻഡ് റോൾ രാജ്ഞി &quot; എന്ന സബ്വേകൾ, &quot; ഈ കത്തിന് പുത്രൻ &quot; എന്ന ച്രെഎദെന്ചെ Clearwater ല് റിവൈവൽ &quot;പിന്നെ ഞാൻ അങ്ങനെ രോഗിയാണ് &quot; പ്രകാരം ഫ്ല്യ്ലെഅഫ് . സൗണ്ട് ട്രാക്ക്.നെറ്റിൽ നിന്ന് അവലോകനം ചെയ്ത എറിക് ലിച്ചെൻഫെൽഡ്, സ്കോറിന്റെ പ്രവർത്തന സൂചനകളെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു, &quot;മുഴുവൻ ഓർക്കസ്ട്രയും തന്ത്രപ്രധാനമാണെന്ന് തോന്നുന്നു, ഒരുമിച്ച് നന്നായി ഒഴുകുന്നു.&quot;  

## Out of Bullets&quot; (1:08)
## &quot;Shootout&quot; (3:41)
## &quot;Leaving the Apartment&quot; (2:08)
## &quot;Dead Hackers&quot; (1:31)
## &quot;Traffic Jam&quot; (4:13)
## &quot;It's a Fire Sale&quot; (2:57)
## &quot;The Break-In&quot; (2:28)
## &quot;Farrell to D.C.&quot; (4:36)
## &quot;Copter Chase&quot; (4:41)
## &quot;Blackout&quot; (2:03)
## &quot;Illegal Broadcast&quot; (3:48)
## &quot;Hurry Up!&quot; (1:23)
## &quot;The Power Plant&quot; (2:01)
## &quot;Landing&quot; (2:28)
## &quot;Cold Cuts&quot; (2:00)
## &quot;Break a Neck&quot; (2:47)
## &quot;Farrell Is In&quot; (4:22)
## &quot;The F-35&quot; (4:13)
## &quot;Aftermath&quot; (3:12)
## &quot;Live Free or Die Hard&quot; (2:56)

== ഹോം മീഡിയ റിലീസ് ==
ബ്ലൂ-റേയും ഡിവിഡിയും 2007 ഒക്ടോബർ 29 ന് യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലും,  ഒക്ടോബർ 31 ന് ഹംഗറിയിലും, &lt;ref name=&quot;Cinematrix&quot;&gt;{{Cite web|url=http://index.hu/kultur/cinematrix/adatlap/19798|title=Die Hard 4.0 — Legdrágább az életed|archive-url=https://www.webcitation.org/603o61Xyt?url=http://index.hu/kultur/musor/mozi/adatlap/cc19798|archive-date=July 10, 2011}}&lt;/ref&gt; നവംബർ 20 അമേരിക്കയിലും, &lt;ref name=&quot;JoBloDVD&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.joblo.com/dvdclinic/release_dates.php?month=November&amp;year=2007|title=Release Dates-November 20, 2007|publisher=[[JoBlo.com]]|archive-url=https://www.webcitation.org/603o8kasd?url=http://www.joblo.com/digital/release_dates.php?month=November&amp;year=2007|archive-date=July 10, 2011}}&lt;/ref&gt;, ഡിസംബർ 12 ന് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലും പുറത്തിറങ്ങി. യുഎസിലും കാനഡയിലും റിലീസ് ചെയ്ത ആദ്യ ആഴ്ചയിൽ ഡിവിഡി വാടക, വിൽപ്പന ചാർട്ടുകളിൽ ഒന്നാമതെത്തി.   ഒരു റേറ്റുചെയ്യാത്ത പതിപ്പുണ്ട്, അത് യഥാർത്ഥ 'ആർ-റേറ്റഡ്' ഡയലോഗും ചിത്രത്തിന്റെ നാടക പതിപ്പും നിലനിർത്തുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, റേറ്റുചെയ്യാത്ത പതിപ്പിന് ഒരു ബ്രാഞ്ചിംഗ് പിശക് ഉണ്ട്    ഫലമായി റേറ്റുചെയ്യാത്ത മാറ്റങ്ങളിലൊന്ന് ഒഴിവാക്കി. എയർബാഗ് രംഗത്തെ ചിത്രം പി‌ജി -13 പതിപ്പിലേക്ക് ചുരുക്കമായി മാറുന്നു; ഈ ശ്രേണിയിൽ‌ നിന്നും മക്ക്ലെയിന്റെ ശക്തമായ ഭാഷ കാണുന്നില്ല (റേറ്റുചെയ്യാത്ത പതിപ്പിന്റെ അന്തർ‌ദ്ദേശീയ ഡിവിഡി റിലീസുകൾ‌ ബാധിക്കില്ലെങ്കിലും). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dvdcompare.net/comparisons/film.php?fid=11852#overall|title=Rewind DVD comparison}}&lt;/ref&gt; ബ്ലൂ-റേ പതിപ്പിൽ 128 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പിജി -13 തീയറ്റർ കട്ട് അവതരിപ്പിക്കുന്നു, കളക്ടറുടെ പതിപ്പ് ഡിവിഡിയിൽ അൺറേറ്റഡ്, തിയറ്റർ പതിപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ''[[ടൈം വാരിക|ടൈം]]'' മാഗസിന്റെ റിച്ചാർഡ് കോർലിസ് 2007 ലെ മികച്ച 10 ഡിവിഡികളിലൊന്നായി ഇതിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു, ഇത് # 10 സ്ഥാനത്തെത്തി.  2015 ൽ, &quot;ഡൈ ഹാർഡ്: നകറ്റോമി പ്ലാസ&quot; ബോക്സഡ് സെറ്റിലാണ് ഈ സിനിമ അവതരിപ്പിച്ചത്, യുഎസിൽ ആദ്യമായി ബ്ലൂ-റേയിൽ ചിത്രത്തിന്റെ അൺറേറ്റഡ് കട്ട് അവതരിപ്പിച്ചു. &lt;ref&gt;https://www.amazon.com/Nakatomi-Plaza-Hard-Collection-Blu-ray/dp/B012Z2NO58/ref=sr_1_3?ie=UTF8&amp;qid=1543925955&amp;sr=8-3&amp;keywords=nakatomi+plaza+die+hard+collection&lt;/ref&gt; 2017 ൽ ഈ സിനിമ എല്ലാ 5 ചിത്രങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന &quot;ഡൈ ഹാർഡ് കളക്ഷൻ&quot; ബ്ലൂ-റേ സെറ്റിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. &lt;ref&gt;{{Citation|title=Die Hard Collection Blu-ray|url=http://www.blu-ray.com/movies/Die-Hard-Collection-Blu-ray/171906/|access-date=2018-02-13}}&lt;/ref&gt; ഡിവിഡിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, എയർബാഗ് രംഗത്ത് ബ്രാഞ്ചിംഗ് പിശക് ബ്ലൂ-റേയിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ല. 

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{IMDb title|0337978}}  {{IMDb title|0337978}} 
* {{Amg movie|357700}}   
* {{Metacritic film|live-free-or-die-hard}}   
* {{Rotten Tomatoes|live_free_or_die_hard}}   
* [http://www.soundtrackinfo.com/title/livefree.asp സൗണ്ട്‌ട്രാക്കിൻ‌ഫോ.കോമിൽ സ Free ജന്യമായി ലൈവ് ചെയ്യുക അല്ലെങ്കിൽ മരിക്കുക] 
* [https://web.archive.org/web/20110629021309/http://www.wired.com/wired/archive/5.05/netizen.html &quot;എ വിടവാങ്ങൽ&quot;], ''വയർഡ്'' ലേഖനം, ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളത് 
[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:2007-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>958ccclgid0z2dbxtghrc2hzpe0ixyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലിബിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം (2011)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165235</id>
    <revision>
      <id>4682755</id>
      <parentid>4669457</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T12:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49346" sha1="lv8hmvdttn33l0loreg3amjshzn6aeu" xml:space="preserve">{{prettyurl|Libyan_Civil_War_(2011)}}{{Prettyurl|2011 Libyan civil war}}
{{Infobox military conflict
|conflict = 2011-ലെ ലിബിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം
|partof = the [[Arab Spring]]
|image = Tanks outside of Misrata (6) (8288579409).jpg
|caption = തകർക്കപ്പെട്ട ടാങ്ക്
|date = ഫെബ്രുവരി 15, 2011 – ഒക്ടോബർ 23, 2011 (8 മാസവും, 8 ദിവസവും)
|place = [[ലിബിയ]]
|result = ലിബിയൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെയും [[മുഅമ്മർ അൽ ഗദ്ദാഫി|ഗദ്ദാഫിയുടെയും]] അന്ത്യം
* [[Anti-Gaddafi forces]] take control of all major Libyan cities.&lt;ref&gt;http://twitter.com/#!/AP&lt;/ref&gt;
* [[Muammar Gaddafi]] is killed.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.aljazeera.net/liveblog/libya-oct-20-2011-1646-0 |title=AJE Live Blog |publisher=Blogs.aljazeera.net |date=2011-10-20 |accessdate=2011-10-28}}&lt;/ref&gt;
* The [[National Transitional Council]] assumes interim control of Libya.
* 100 countries, [[United Nations|UN]], [[European Union|EU]] and [[African Union|AU]] [[International recognition of the National Transitional Council|diplomatically recognise]] the National Transitional Council as the sole governing authority for Libya.
|combatant1 ={{flagicon|Libya}} [[National Transitional Council]]&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.news.com.au/breaking-news/ferocious-battles-in-libya-as-national-council-meets-for-first-time/story-e6frfku0-1226016536676 | title=Ferocious Battles in Libya as National Council Meets for First Time | work=News Limited | date=6 March 2011 | accessdate=27 March 2011 | archive-date=2019-08-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190822083631/https://www.news.com.au/world/ferocious-battles-in-libya-as-national-council-meets-for-first-time/news-story/77a9c3d6f7ffdb00ee111056a8447ac8 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[National Liberation Army (Libya)|National Liberation Army]]
** [[Free Libyan Air Force]]
* Anti-Gaddafi tribes&lt;ref name=&quot;tribewsj&quot;&gt;{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052702304887904576395143328336026.html|work=The Wall Street Journal|date=21 June 2011|title=Libya City Torn by Tribal Feud|accessdate=26 July 2011|first=Sam|last=Dagher}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tribespiegel&quot;&gt;{{cite news|date=26 July 2011|url=http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,776695,00.html|work=Der Spiegel |accessdate=26 July 2011|title=Tribal Rivalries Complicate Libyan War| last=Von Rohr|first=Mathieu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;live5-3&quot;&gt;{{cite web|url=http://blogs.aljazeera.net/live/africa/libya-live-blog-march-5|publisher=Al Jazeera|date=5 March 2011|accessdate=26 July 2011|title=Libya Live Blog&amp;nbsp;– 5 March}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{flag|Qatar}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/10/2011102693420436507.html|agency=Al Jazeera English|date=26 October 2011|accessdate=26 October 2011|title=NTC asks NATO to extend Libya presence}}&lt;/ref&gt;
----
[[Member states of the United Nations|UN member states]] enforcing [[United Nations Security Council Resolution 1973|UNSC Resolution 1973]]:
* {{Flag|NATO}}
{{Collapsible list
|bullets =yes
|title = [[2011 military intervention in Libya#Forces committed|full list]]
|{{Flag|Albania}}&lt;ref&gt;Staff (9 June 2011). [http://www.balkanweb.com/kryesore/1/imami-shqiperia-kontribut-ne-libi-ne-fazen-e-post-konfliktit-63715.html &quot;''Imami: Shqipëria kontribut në Libi pas konfliktit''&quot; (Imam: Albania contribution to Libya after conflict)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304030046/http://www.balkanweb.com/kryesore/1/imami-shqiperia-kontribut-ne-libi-ne-fazen-e-post-konfliktit-63715.html |date=2016-03-04 }} (in [[Albanian language|Albanian]]). [[balkanweb.com]]. Retrieved 11 August 2011.&lt;/ref&gt;
|{{Flag|Bulgaria}}
|{{Flag|Belgium}}
|{{Flag|Canada}}
|{{Flag|Denmark}}
|{{Flag|France}}
|{{Flag|Greece}}
|{{Flag|Italy}}
|{{Flag|Netherlands}}
|{{Flag|Norway}}&lt;ref&gt;Staff (29 July 2011). [http://www.agi.it/english-version/world/elenco-notizie/201107291140-pol-ren1034-last_libyan_mission_for_norway_s_f16s_to_fly_tomorrow &quot;Last Libyan Mission for Norway's F16S To Fly Tomorrow&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121123033546/http://www.agi.it/english-version/world/elenco-notizie/201107291140-pol-ren1034-last_libyan_mission_for_norway_s_f16s_to_fly_tomorrow |date=2012-11-23 }}. [[Agenzia Giornalistica Italia]]. Retrieved 11 August 2011.&lt;/ref&gt;
|{{Flag|Romania}}
|{{Flag|Spain}}
|{{Flag|Turkey}}
|{{Flag|United Kingdom}}
|{{Flag|United States}}
* {{Flag|Jordan}}&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.jordantimes.com/?news=36218 | title=Jordanian Fighters Protecting Aid Mission | work=The Jordan Times | date=6 April 2011 | accessdate=6 April 2011 | archive-date=2017-10-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171019224607/http://www.jordantimes.com/?news=36218 | url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|Qatar}}
* {{Flag|Sweden}}
* {{Flag|UAE}}&lt;ref&gt;{{cite news|author=Staff|url=http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&amp;cid=1300255413630&amp;p=1135099400124&amp;pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews |title=UAE Updates Support to UN Resolution 1973|publisher=WAM ([[Emirates News Agency]])|date=25 March 2011| accessdate =26 March 2011}}&lt;/ref&gt;
}}

----
|combatant2 ={{Flagicon|Libyan Arab Jamahiriya|1977}} [[History of Libya under Muammar Gaddafi#Great Socialist People's Libyan Arab Jamahiriya|Libyan Arab Jamahiriya]]
* [[Libyan Armed Forces]]
** [[Libyan Army]]
** [[Libyan Air Force]]
** [[Libyan Navy]]
* [[Military of Libya#Paramilitary forces|Paramilitary forces]]
* Pro-Gaddafi tribes&lt;ref name=&quot;tribewsj&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;tribespiegel&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;stabroek&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.stabroeknews.com/2011/news/world/02/23/libya%E2%80%99s-tribal-politics-key-to-gaddafi%E2%80%99s-fate/| work=[[Stabroek News]] |date=23 February 2011|accessdate=26 July 2011|title=Libya's Tribal Politics Key to Gaddafi's Fate}}&lt;/ref&gt;
|commander1=
{{flagicon|Libya|1951}} [[Mustafa Abdul Jalil]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Chairman of the [[National Transitional Council|NTC]])&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://live.reuters.com/Event/Middle_East_Protests |title=Middle East Unrest – Live Blog |agency=Reuters |accessdate=6 June 2011 |archive-date=2019-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822083627/http://live.reuters.com/Event/Middle_East_Protests?Page=44 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Abdul Hafiz Ghoga]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Vice-Chairman of the [[National Transitional Council|NTC]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Mahmoud Jibril]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Interim [[List of heads of government of Libya|Libyan Prime Minister]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Jalal al-Digheily]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Omar El-Hariri]]&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Staff|url= http://www.businessinsider.com/libyas-opposition-leadership-national-libyan-council-2011-3?page=1 | title = Libya's Opposition Leadership Comes into Focus| publisher=[[Stratfor]] (via [[Business Insider]])| date= 8 March 2011| accessdate =26 March 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Suleiman Mahmoud]]&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Staff|url=http://www.economist.com/node/18338840?story_id=18338840|title=The Battle for Libya: The Colonel Fights Back – Colonel Muammar Qaddafi Is Trying To Tighten His Grip on the West, While the Rebels' Inexperience Leaves Them Vulnerable in the East |work=The Economist|date=10 March 2011|accessdate=26 March 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Abdul Fatah Younis]]{{KIA}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Abdul Fatah Younis#Death|assassinated]] 28 July in Benghazi)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Khalifa Belqasim Haftar]] &lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Mahdi al-Harati]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Abu Oweis]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Abdul Hassan]] &lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1951}} [[Khalid Shahmah]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Qatar}} [[Hamad bin Khalifa Al Thani]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Qatar}} [[Qatar Armed Forces|Hamad bin Ali al-Attiyah]]&lt;br /&gt;
----
{{flagicon|NATO}} [[Anders Fogh Rasmussen]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Secretary General of NATO|Secretary General]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|NATO}} [[James G. Stavridis]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Supreme Allied Commander Europe|SACEUR]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|NATO}} [[Charles Bouchard]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Operational Commander)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Staff|url= http://www.cbc.ca/news/world/story/2011/03/25/libya-nato-mission.html|title= Canadian To Lead NATO's Libya Mission|publisher=[[CBC News]]|date=25 March 2011|accessdate=26 March 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|NATO}} [[Ralph Jodice]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Air Commander)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|NATO}} [[Rinaldo Veri]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Maritime Commander)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|NATO}} [[Carter Ham]]
----
{{flagicon|Canada}} [[Stephen Harper]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Prime Minister of Canada]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Canada}} [[Marc Lessard]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Commander of [[Canadian Expeditionary Force Command|CEFCOM]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Denmark}} [[Lars Løkke Rasmussen]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Prime Minister of Denmark]] ''to 3 Oct'')&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Denmark}} [[Helle Thorning-Schmidt]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Prime Minister of Denmark]] ''from 3 Oct'')&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Denmark}} [[Knud Bartels]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|France}} [[Nicolas Sarkozy]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[President of France]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|France}} [[Édouard Guillaud]] &lt;br /&gt;
{{flagicon|Italy}} [[Silvio Berlusconi]]&lt;br /&gt; &lt;small&gt;([[Prime Minister of Italy]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Italy}} [[Rinaldo Veri]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Norway}} [[Jens Stoltenberg]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Norway}} [[Harald Sunde (general)|Harald Sunde]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|United Kingdom}} [[David Cameron]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Prime Minister of the United Kingdom|Prime Minister of the UK]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|United Kingdom}} Sir [[Stuart Peach]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Chief of Joint Operations (United Kingdom)|Chief of Joint Operations]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|United States}} [[Barack Obama]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[President of the United States]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|United States}} [[Carter Ham]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|United States}} [[Samuel J. Locklear|Sam Locklear]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Jordan}} [[Abdullah II of Jordan|Abdullah II]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Sweden}} [[Sverker Göranson]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|UAE}} [[Khalifa bin Zayed Al Nahyan]]
|commander2 = {{flagicon|Libya|1977}} [[Muammar Gaddafi]]{{KIA}}&lt;br /&gt;
'''Muammar Gaddafi's sons''':&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Saif al-Islam Gaddafi]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Khamis Gaddafi]]{{KIA}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-15329119 |title=Libya: Bulldozers raze Gaddafi Bab al-Aziziya compound |publisher=Bbc.co.uk |date=2011-10-16 |accessdate=2011-10-28}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Moatassem Gaddafi]]{{KIA}}&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Saif al-Arab al-Gaddafi]]{{KIA}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/04/2011430224755721620.html |title=Nato strike 'kills Gaddafi's youngest son' - Africa |publisher=Al Jazeera English |date= |accessdate=2011-10-28}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Al-Saadi al-Gaddafi]]&lt;br /&gt;
'''Military leaders''':&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Abu-Bakr Yunis Jabr]]{{KIA}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Minister of Defence)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Abdullah Senussi]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Head of Military Intelligence)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Massoud Abdelhafid]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Head of the secret police)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Baghdadi Mahmudi]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[List of heads of government of Libya|Libyan Prime Minister]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Mahdi al-Arabi]]{{POW}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Deputy chief of staff of the army and commander of special forces)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Mohamed Abu Al-Quasim al-Zwai]]{{POW}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Secretary-General of the [[General People's Congress (Libya)|General People's Congress]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Abuzed Omar Dorda]]{{POW}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Head of [[Mukhabarat el-Jamahiriya|National Intelligence]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Khouildi Hamidi]]{{POW}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Deputy head of the secret police)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Salih Rajab al-Mismari]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Minister of Public Security)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Abdul Ati al-Obeidi]]{{POW}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Foreign Minister)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Moussa Ibrahim]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Gaddafi Spokesman)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Rafi al-Sharif]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Head of the Navy)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Ali Sharif al-Rifi]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(General and Head of the Air Force)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Ali Kana]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(General and commander of southern forces)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Awad Hamza]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Infantry leader)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Bashir Hawadi]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(General and field commander)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Mustafa al-Kharoubi]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(General and military strategist)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Nasr al-Mabrouk]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(General and primary police commander)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Mansour Dhao]]{{POW}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Head of Gaddafi's personal guards)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
{{flagicon|Libya|1977}} [[Muftah Anaqrat]]{{KIA}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Brigadier General)&lt;/small&gt;
| strength1 = 17,000 defecting soldiers and volunteers&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defencenews.com.au/defence-today-feature-report.cfm |title=Feature Report - Long summer of civil war in Libya |publisher=Defencenews.com.au |date= |accessdate=2011-10-28 |archive-date=2006-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060820170903/http://defencenews.com.au/defence-today-feature-report.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
----
International Forces: Numerous air and maritime forces ([[Coalition intervention in Libya#Forces committed|see here]])
| strength2 = 20,000&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.ctv.ca/CTVNews/TopStories/20110406/libya-rebels-and-pro-gadhafi-forces-matched-110406/| title=Gadhafi Asks Obama To Call Off NATO Military Campaign| publisher=via [[CTV News]]| date=6 April 2011| accessdate=14 August 2011| archive-date=2012-01-19| archive-url=https://web.archive.org/web/20120119045921/http://www.ctv.ca/CTVNews/TopStories/20110406/libya-rebels-and-pro-gadhafi-forces-matched-110406/| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;–40,000&lt;ref&gt;{{cite news | author=Staff | url= http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12692068 | title = Libya: How the Opposing Sides Are Armed |publisher=BBC News  | date= 10 March 2011 | accessdate =14 August 2011}}&lt;/ref&gt; soldiers and militia
|casualties1 = 5,667–7,059 opposition fighters and supporters killed, 2,886–3,005 missing (see [[Casualties of the 2011 Libyan civil war|here]])
----
{{flagicon|United Kingdom}} 1 airman killed in traffic accident in Italy&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-cambridgeshire-14240965 &quot;Airman Killed in Road Accident in Italy&quot;]. [[BBC]] ''(retrieved 26 Oct 2011)''.&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;
{{flagicon|Netherlands}} 3 [[Netherlands Marine Corps|Dutch Marines]] captured (later released)&lt;ref name=&quot;Dutch marines captured&quot;&gt;{{cite news | author=Staff | title = Three Dutch Marines Captured During Rescue in Libya| url = http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12633415|publisher=BBC News  |date= 3 March 2011| accessdate=14 August 2011}}&lt;/ref&gt;
----
|casualties2 = 2,580–3,231 soldiers killed (see [[Casualties of the 2011 Libyan civil war|here]]),&lt;br /&gt;7,000 captured*&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.washingtonpost.com/world/middle_east/prisoners-in-libya-languish-without-charge/2011/10/22/gIQAz0EZ7L_story.html |title=Prisoners in Libya languish without charge |publisher=Washingtonpost.com |date= |accessdate=2011-10-28 |archiveurl=https://archive.today/20121216134022/http://www.washingtonpost.com/world/middle_east/prisoners-in-libya-languish-without-charge/2011/10/22/gIQAz0EZ7L_story.html |archivedate=2012-12-16 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|casualties3= Estimated total casualties on both sides, including civilians:&lt;br /&gt;25,000&lt;ref name=autogenerated12&gt;{{cite web|url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/residents-flee-gaddafi-hometown-20111003-1l49x.html |title=Residents flee Gaddafi hometown |publisher=News.smh.com.au |date=2011-10-03 |accessdate=2011-10-28}}&lt;/ref&gt;–30,000 killed, 4,000 missing&lt;ref name=ap-20110908&gt;{{cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2011/09/08/international/i004907D85.DTL |title=Libyan estimate: At least 30,000 died in the war |author=Karin Laub |agency=Associated Press |work=San Francisco Chronicle |date=8 September 2011 |accessdate=9 September 2011 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|notes='''*'''Large number of loyalist or immigrant civilians, not military personnel, among those captured by rebels,&lt;ref&gt;{{cite news|title=Libyan Rebels Accused of Arbitrary Arrests, Torture |url=http://www.cnn.com/2011/WORLD/africa/06/05/libya.war/index.html?iref=allsearch|date= June 5, 2011 | publisher = CNN}}&lt;/ref&gt; only an estimated minimum of 1,542+ confirmed as soldiers&lt;ref&gt;300 prisoners in Benghazi,[http://www.msnbc.msn.com/id/41960775] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812035932/http://www.msnbc.msn.com/id/41960775/ |date=2011-08-12 }} 230 prisoners in Misrata,[http://www.nytimes.com/2011/05/18/world/africa/18cemetery.html?_r=1] 52 prisoners in Nalut,[http://www.aljazeera.com/video/africa/2011/05/201152451012814342.html] 13 prisoners in Yefren,[http://www.youtube.com/watch?v=hVIZDIKxFSA&amp;feature=related] 50 prisoners in al-Galaa,[http://www.ottawacitizen.com/story_print.html?id=4993607&amp;sponsor=] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 147 prisoners in Zintan[http://www.guardian.co.uk/world/2011/jul/14/libya-gaddafi-troops-demoralised-prisoners-of-war] 600 prisoners in Tripoli[http://www.newshoursbd.com/english/2011/08/24/400-dead-2000-wounded-in-battle-for-tripoli-rebel-leader/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330072328/http://www.newshoursbd.com/english/2011/08/24/400-dead-2000-wounded-in-battle-for-tripoli-rebel-leader/ |date=2012-03-30 }} 150 [Battle of Sirte (2011)|prisoners in Sirte] minimum of 1,542 reported captured&lt;/ref&gt;
}}
[[ലിബിയ|ലിബിയൻ]] ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ പാശ്ചാത്യശക്തികളുടെ സഹായത്തോടെ ലിബിയൻ ജനത ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങൾക്കായി നടത്തിയ ആഭ്യന്തര പ്രക്ഷോഭമാണ് '''ലിബിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം'''. (കാലയളവ്: ഫെബ്രുവരി15  – ഒക്ടോബർ 23, 2011 (8 മാസവും, 8 ദിവസവും). അറബ് സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ ഏറ്റവും രക്തരൂഷിതമായ പോരാട്ടമാണ് ലിബിയയിൽ എട്ടുമാസക്കാലം സംഭവിച്ചത്. [[ഉത്തരാഫ്രിക്ക|ഉത്തരാഫ്രിക്കൻ]] രാജ്യമായ [[ലിബിയ|ലിബിയയുടെ]] മുൻ ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു [[മുഅമ്മർ അൽ ഗദ്ദാഫി|മുമദ് അബു മിൻയാർ അൽ-ഗദ്ദാഫി]]. [[1951]]-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിനു ശേഷം [[ലിബിയ|ലിബിയയിലെ]] രാജാവായിരുന്ന ഇദ്രീസിനെതിരെ [[1969]]-ൽ പട്ടാള വിപ്ലവം നടത്തി അധികാരമേറ്റെടുത്തതു മുതൽ&lt;ref name=SalakLibya&gt;{{cite web |url=http://www.kirasalak.com/Libya.html |title=National Geographic article about Libya |last=Salak |first=Kira |publisher=National Geographic Adventure }}&lt;/ref&gt; 42 വർഷക്കാലമാണ് ഇദ്ദേഹം [[ലിബിയ|ലിബിയയെ]] അടക്കി ഭരിച്ചിരുന്നത്. ഗദ്ദാഫിയുടെ ജനദ്രോഹപരമായ നടപടികളാലാണ് ലിബിയൻ ആഭ്യന്തരകലാപം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അവസാനം അദ്ദേഹം പ്രക്ഷോഭകരാൽ വെടിയേറ്റു മരിച്ചു&lt;ref&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/888|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 716|date = 2011 നവംബർ 14|accessdate = 2013 ഏപ്രിൽ 03|language = [[മലയാളം]]}}&lt;/ref&gt;. ഗദ്ദാഫിയുടെ അന്ത്യത്തോടെയാണ് ലിബിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചത്.
==പശ്ചാത്തലം==
2011 ആദ്യം ടുണീഷ്യയിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട [[അറബ് വസന്തം|അറബ് വസന്തത്തിന്റെ]] ഭാഗമായ ജനരോഷമാണ് ലിബിയയിൽ [[ഗദ്ദാഫി|ഗദ്ദാഫിയുടെ]] അന്ത്യത്തിനു തുടക്കമിട്ടത്. ഭരണകാലഘട്ടത്തിൽ ഗദ്ദാഫി പിന്നീട് പാശ്ചാത്യ സാമ്രാജ്യത്വത്തോടുള്ള എതിർപ്പിന്റെയും അറബ് ദേശീയതയുടെയും വക്താവായി മാറി. ലിബിയയിലെ എണ്ണവ്യവസായം ദേശസാൽക്കരിക്കുക വഴി ഗദ്ദാഫി പാശ്ചാത്യശക്തികളുടെ അപ്രീതി പിടിച്ചു പറ്റി. ആദ്യകാലം മുതൽ പ്രഷോഭം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടും വരെയും ഗദ്ദാഫിയുടെ ഭരണനടപടികളിൽ ജനങ്ങൾ രോഷാകുലരായിരുന്നു. സാമാന്യബോധത്തിന്റെ അതിരുകൾ ലംഘിച്ചു കൊണ്ടുള്ള ഗദ്ദാഫിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ജനങ്ങളിൽ അസംതൃപ്തിയുളവാക്കി. മകനായ സൈഫൽ ഇസ്ലാമിനെ അടുത്ത ഭരണാധികാരിയാക്കി മാറ്റുവാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ഗദ്ദാഫി നടത്തിയിരുന്നു. ഇതിനെല്ലാമെതിരെയുള്ള ജനരോഷം ശക്തമായി കലാപം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. ശക്തമായ കലാപത്തിലും ഗദ്ദാഫി തന്റെ അധികാരത്താൽ ചെറുത്തുനിൽക്കുകയാണ് ചെയ്തത്.

1996-ൽ ഉണ്ടായ ജയിൽകലാപത്തിൽ ആയിരം തടവുകാരെ ഗദ്ദാഫിയുടെ സൈന്യം വെടിവെച്ചുകൊന്നു&lt;ref&gt;[http://matei.org/ithink/2011/09/25/gaddafi-killed-thousand-of-people-in-1996-and-nobody-had-anything-to-say-about-it-libyan-abu-salim-prison-and-mass-grave-location/ Gaddafi Killed Over a Thousand People in 1996 and Nobody Had Anything to Say About it: Libyan Abu Salim Prison and Mass Grave Location]&lt;/ref&gt;. ഇതിനെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തിയ അഭിഭാഷകൻ ഫാത്തി ടെർബിലിനെ തടവിലാക്കിയതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ജനങ്ങൾ സമാധാനപരമായി പ്രഷോഭം ആരംഭിച്ചു. ജനങ്ങൾ ഗദ്ദാഫി ഭരണത്തിനെതിരാണെന്നു മനസ്സിലാക്കിയ ഭരണകൂടത്തിലെ പല ഉന്നതരും ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹത്തെ തള്ളിപ്പറയുകയും രാജിവെച്ച് സമരക്കാർക്കു പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തിനും അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ലിബിയയിൽ ഗദ്ദാഫി നിരോധനമേർപ്പെടുത്തി. ഇസ്‌ലാമിക സംഘടനാപ്രവർത്തകരെ രാജ്യത്ത് നിരോധിക്കുകയും തന്റെ വിമർശകരെ അടിച്ചമർത്തുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ രാജ്യത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനത്തിനു പൂർണ്ണ നിരോധനം ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. 

2011 ഫെബ്രുവരി 15 മുതൽ ലിബിയയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ നഗരമായ ബെൻഗാസിയിൽ വിമതർ ആദ്യമായി തങ്ങളുടെ മുന്നേറ്റം ആരംഭിച്ചു. കലാപത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രക്ഷോഭകരെ പട്ടാളത്തെ ഉപയോഗിച്ച് നേരിട്ട ലിബിയയും ഗദ്ദാഫിയും രാജ്യത്തിനകത്തുനിന്നും പുറത്തുനിന്നും ആരോപണങ്ങളും സമ്മർദ്ദങ്ങളും നേരിടേണ്ടി വന്നു. സൈനികാക്രമണം തുടർന്നാൽ നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന്  ലിബിയയ്ക്ക് അമേരിക്ക മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഈ കാലയളവിൽ ലിബിയയിലെ ഇന്ത്യൻ അംബാസഡർ രാജിവെച്ചിരുന്നു. അറബ് ലീഗിലെ അംബാസഡർ സമരക്കാർക്കൊപ്പം ചേരുകയും നീതിന്യായ മന്ത്രി രാജി വെയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രക്ഷോഭം ആരംഭിച്ച് ഏഴാം ദിവസം [[ബെൻഗാസി|ബെൻഗാസിയുൾപ്പെടെ]] വൻനഗരങ്ങൾ പലതും പ്രക്ഷോഭകർ കൈയ്യടക്കിയതായി മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനയായ [[ഇൻറർനാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്‌സ്]] [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] പ്രഖ്യാപിച്ചു. കലാപത്തിൽ ഇതു വരെ നാനൂറോളം പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി ഈ സംഘടന അറിയിച്ചു. ലിബിയ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിലേക്ക് അടുത്തുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് ഗദ്ദാഫിയുടെ മകൻ സയ്ഫ് അൽ ഇസ്‌ലാം മുന്നറിയിപ്പ് നല്കി. വിദേശികളായ 2500 തൊഴിലാളികളെ പ്രക്ഷോഭകർ ഡർനാ നഗരത്തിൽ വീട്ടുതടങ്കലിലാക്കി. ലിബിയയിലെ തങ്ങളുടെ അംബാസഡറെ വിളിച്ചുവരുത്തി ബ്രിട്ടൻ ആശങ്കയറിയിച്ചു. അടിസ്ഥാന സ്വാതന്ത്ര്യം മാനിച്ച് സമരം അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിക്കരുതെന്ന് [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ]] സെക്രട്ടറി ജനറൽ ബാൻ കി മൂൺ അറബ് രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരോട് ആവശ്യമുന്നയിച്ചിരുന്നു. 

2011 മാർച്ച് 17-ന് ജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പുവരുത്തുവാനായി ലിബിയയിൽ ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭ വ്യോമനിരോധനം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ലിബിയൻ പ്രക്ഷോഭത്തിനെതിരെ ഗദ്ദാഫി സൈന്യം നടപ്പിലാക്കുന്ന കടന്നാക്രമണം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങൾക്ക് അനുമതി നൽകിയതിനു തൊട്ടു പിന്നാലെ തന്നെ ഗദ്ദാഫി ഭരണകൂടം വെടിനിർത്തൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നാൽ പ്രസ്തുത തീരുമാനത്തിനെതിരായി മാർച്ച് 20-ന് ഗദ്ദാഫി സൈന്യം വിമതരുടെ ആസ്ഥാനമായ ബെൻഗാസി നഗരത്തിൽ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. ഇതിൽ 94 പേരോളം കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഈ സംഭവത്തിനു പിന്നാലെയാണ് ലിബിയയിൽ പാശ്ചാത്യസഖ്യസേന സൈനികനടപടികൾ ആരംഭിച്ചത്. അന്നേദിവസം വൈകിട്ട് ഫ്രാൻസിന്റെ യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ ആക്രമണത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചു. ഇതിൽ ഗദ്ദാഫിയുടെ അനവധി സൈനിക കവചിതസൈനികവാഹനങ്ങളും ടാങ്കുകളും നാശത്തിലമർന്നു. 

വിമതപക്ഷത്തെ നേരിട്ട സൈന്യത്തിനെതിരെ മാർച്ച് 19 മുതൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ അമേരിക്കയും ബ്രിട്ടനും ഫ്രാൻസും സംയുക്ത വ്യോമാക്രമണം ആരംഭിച്ചു. മാർച്ച് മധ്യത്തിൽ വെടിനിർത്തൽ നടപ്പാക്കണമെന്ന അന്താരാഷ്ട്രനിർദ്ദേശം ഗദ്ദാഫിയുടെ സൈന്യം നിരസിച്ചു. തുടർന്ന് ലിബിയക്കെതിരെ പാശ്ചാത്യ സഖ്യസേന കടൽ, വ്യോമമാർഗങ്ങളിലൂടെ അതിശക്തമായി ആക്രമണം തുടങ്ങി. ഈ ആക്രമണത്തിൽ 64 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. അമേരിക്ക, ബ്രിട്ടൻ, ഫ്രാൻസ് എന്നീ രാജ്യങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ശക്തമായ ഈ ആക്രമണം ഉണ്ടായത്. ലിബിയൻ തീരത്തേക്ക് 110 മിസൈലുകൾ പാശ്ചാത്യശക്തികൾ വർഷിച്ചിരുന്നു. ''ഓപ്പറേഷൻ ഒഡീസ്സിഡോൺ'' എന്നാണ് ഈ ആക്രമണത്തിനു പേരിട്ടത്. കാനഡ, ഇറ്റലി എന്നീ രാജ്യങ്ങളും ഇതിൽ സജീവമായിരുന്നു. 40 ബോംബുകൾ യു.എസ്. വിമാനങ്ങൾ ലിബിയയിൽ വർഷിച്ചതായി സ്ഥിരീകരിച്ചിരുന്നു. ഈ നടപടികൾക്ക് പ്രതികാരമെന്നവണ്ണം ഗദ്ദാഫി സൈന്യം ആണവായുധം പ്രയോഗിച്ചേക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ലിബിയൻ പ്രതിപക്ഷം ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. കൊട്ടാരവും അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളവും സംരക്ഷിക്കാൻ ഗദ്ദാഫിയുടെ അനുയായികൾ മനുഷ്യച്ചങ്ങല തീർത്തിരുന്നു. മാർച്ച് 20-ന് പുലർച്ചെ 110 ടോമഹോക് മിസൈലുകൾ അമേരിക്കൻ യുദ്ധക്കപ്പലുകളും ബ്രിട്ടീഷ് അന്തർവാഹിനികളും സംയുക്തമായി ഗദ്ദാഫിസേനയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്ന ലിബിയയുടെ തീരത്തേക്ക് വർഷിച്ചു. തന്മൂലം തീരത്തുണ്ടായിരുന്ന ഗദ്ദാഫിയുടെ ഇരുപതിലേറെ വ്യോമപ്രതിരോധസംവിധാനങ്ങൾ തകർന്നതായി യു.എസ്. സൈന്യം വ്യക്തമാക്കി. തൽസമയം ട്രിപ്പോളിയിലെ ഗദ്ദാഫി ആസ്ഥാനത്തിനു നേരെയും ബോംബാക്രമണങ്ങൾ നടന്നു. 

തലസ്ഥാനനഗരമായ ട്രിപ്പോളിയിൽ മാർച്ച് 21-ന് പാശ്ചാത്യസേന മിസൈൽ ആക്രമണം നടത്തി ഗദ്ദാഫിയുടെ സേനാകേന്ദ്രത്തിലെ കെട്ടിട സമുച്ചയം തകർത്തു. ഇത് ഗദ്ദാഫിയുടെ ട്രിപ്പോളിയിലെ സ്വകാര്യ വസതിക്കടുത്തായാണ്. തുടർന്ന് മാർച്ച് 31-ന് ആക്രമണത്തിന്റെ സൈനിക നേതൃത്വം പാശ്ചാത്യ സഖ്യസേനയായ [[നാറ്റോ]] ഔപചാരികമായി ഏറ്റെടുത്തു. പാശ്ചാത്യസേനയുടെ ഈ നടപടികളിൽ അന്താരാഷ്ട്രസമൂഹം വ്യാപകമായ എതിർപ്പ് പ്രകടിപ്പിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര ചട്ടങ്ങൾ ലംഘിച്ചുള്ള നടപടികളിൽ ഇന്ത്യയടക്കമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ അപലപിച്ചു. 

ലിബിയൻ സൈന്യത്തിന്റെ അടിച്ചമർത്തലുകൾ തുടരുന്നതിനിടെ ലിബിയൻ പട്ടണങ്ങളിൽ നിന്ന് ഗദ്ദാഫി സൈന്യത്തെ പിൻവലിക്കുകയാണെങ്കിൽ 2011 ഏപ്രിൽ 1-ന് ഉപാധികളോടെയുള്ള വെടിനിർത്തലിന് തയ്യാറാണെന്ന് വിമതർ പ്രഖ്യാപനം നടത്തി.  സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കുവാൻ അനുവദിക്കണമെന്ന ഉപാധിയും വിമതപക്ഷം മുന്നോട്ടുവെച്ചു. സൈന്യത്തെ പിൻവലിക്കുകയും അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുകയും ചെയ്താൽ  വെടിനിർത്തലാവാമെന്ന് ബെൻഗാസി നഗരത്തിൽ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് മുസ്തഫ അബ്ദുൾ ജലീൽ അറിയിച്ചു. എന്നാൽ ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രസിഡന്റ് മുഅമർ ഗദ്ദാഫിയുടെ പക്ഷത്തുള്ള കൂടുതൽ പേർ കൂറു മാറുകയും വിമതരുമായി ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാണെന്നു ഗദ്ദാഫിയുടെ മക്കൾ അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു. 

ഗദ്ദാഫിയുടെ സൈന്യം വിമതരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്ന റാസ് ലനൂഫ്, ബിൻ ജവാദ് എന്നീ പട്ടണങ്ങൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. വിദേശകാര്യമന്ത്രി മൂസ കൗസ കൂറു മാറി വിമതർക്കൊപ്പം ചേർന്നു. ഇത് ഗദ്ദാഫിക്ക് വൻ തിരിച്ചടിയേൽപ്പിച്ചു. ഗദ്ദാഫി സേനയും വിമതരും തമ്മിൽ എണ്ണസമൃദ്ധമായ ബ്രെഗ നഗരത്തിനു പുറത്ത് രൂക്ഷമായ പോരാട്ടം നടക്കുന്നതായി ഈ അവസരത്തിൽ അൽ ജസീറ ടി.വി. വാർത്തകൾ പുറത്തുവിട്ടിരുന്നു. കൂടാതെ വിമതർ പിടിച്ചെടുത്ത മിസ്രറ്റ നഗരത്തിലും  ടാങ്കുകളും ഗ്രനേഡും പീരങ്കിയുമുപയോഗിച്ച്  സൈന്യവുമായി വിമതർ കനത്ത പോരാട്ടം നടത്തി.മുൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയും [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ]] പ്രതിനിധിയായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നതുമായ അലി അബ്‌ദെസലാം ട്രെക്കി ഈ സമയത്ത് ലിബിയയിൽ നിന്നും [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്തിലേക്ക്]] നാടു കടന്നു. പാർലമെന്റ് സ്​പീക്കറും ഗദ്ദാഫിയുടെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗം തലവനും വിമതർക്കൊപ്പം ചേർന്ന്  [[ടുണീഷ്യ|ടുണീഷ്യയിലേക്ക്]] തിരിച്ചു. ലിബിയാസ് പോപ്പുലർ കമ്മിറ്റിയുടെ തലവൻ മുഹമ്മദ് അബു അൽ ഖാസിം അൽ സവിയും വിമതർക്കൊപ്പം ചേർന്നു. 

മേയ് 1-ന് നാറ്റോയുടെ വ്യോമാക്രമണത്തിൽനിന്നും ഗദ്ദാഫി രക്ഷപെടുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ മകൻ സെയ്ഫ് അൽ അറബ് ഈ ആക്രമണത്തിൽ മരിക്കുകയും ചെയ്തു. 2011 ജൂൺ 8-ന് ഗദ്ദാഫി ഉടൻതന്നെ ലിബിയൻ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്ന് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് [[ബറാക് ഒബാമ]] ആവശ്യമുന്നയിച്ചിരുന്നു. 2011 ജൂലൈ 2-ന് ലിബിയയിലെ നാറ്റോയുടെ വ്യോമാക്രമണം 100 ദിവസം പിന്നിട്ട നാളുകളിൽ യൂറോപ്പിലെയും മെഡിറ്ററേനിയനിലെയും രാജ്യങ്ങൾ ഈ നടപടികൾക്ക് ശക്തമായ തിരിച്ചടി സ്വീകരിക്കേണ്ടി വരുമെന്ന് ഗദ്ദാഫി അന്ത്യശാസന നൽകിയിരുന്നു. ട്രിപ്പോളിയിലെ ഒരു ചത്വരത്തിൽ ഗദ്ദാഫി ജനസാഗരത്തോടായി പ്രസംഗത്തിൽ പറഞ്ഞതാണിക്കാര്യം.

ജൂലൈയോടെ വിമതപക്ഷം രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും പിടിച്ചെടുത്തു. ലിബിയൻ ആഭ്യന്തരപ്രശ്‌നം ചർച്ച ചെയ്യാൻ തുർക്കിയിലെ ഇസ്താംബുളിൽ ജൂലൈ 15-ന് ചേർന്ന അന്താരാഷ്ട്ര യോഗം വിമതരുടെ ''ദേശീയ പരിവർത്തന സമിതിക്ക്'' അംഗീകാരം നൽകി. തുടർന്ന് ജൂലൈ 28-ന് വിമത സേനയുടെ മേധാവി ജനറൽ അബ്ദുൾ ഫത്താ യൂനസ് ഗദ്ദാഫിയുടെ സൈനികാക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. 

ഓഗസ്റ്റിൽ തലസ്ഥാന നഗരമായ ട്രിപ്പോളിയിൽ വിമത സേന പ്രവേശിക്കുകയും ഗദ്ദാഫിയുടെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായ ''അൽ അസീസിയ'' പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇവിടെ നിന്നും കിലോമീറ്ററുകൾ നീളമുള്ള തുരങ്കം വഴി ഗദ്ദാഫി രക്ഷപ്പെട്ടു. അതിനാൽ വിമതസേനയയ്ക്കു ഗദ്ദാഫയെ കണ്ടെത്താൻ സാധിച്ചില്ല. ഇതേസമയം ഗദ്ദാഫി ജന്മനാടായ സിർത്തിൽ ഒളിച്ചിരിപ്പുണ്ടെന്നും എന്നാൽ അയൽരാജ്യത്തേക്ക് കടന്നതായും വാർത്തകൾ പരന്നു. ബൊദൂവിയൻ ഗോത്രവിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവർ സ്വന്തം നേതാവിനെ സംരക്ഷിച്ചുപോന്നതിനാൽ ലിബിയയിലെ ഏറെക്കുറെ പ്രദേശങ്ങളും വിമതരുടെ പിടിയിലായിട്ടും സിർത്തിലെ പോരാട്ട വീര്യം കൈമോശം വരാതെ അവർ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു.

== ഗദ്ദാഫിയുടെ അന്ത്യം ==
അരവർഷത്തിലധികം നീണ്ട പ്രക്ഷോഭത്തിനൊടുവിൽ മക്കളിൽ ചിലർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ഗദ്ദാഫിയും കുടുംബവും ഒളിവിലാകുകയും ചെയ്തു. ഈ അവസരത്തിലും ഗദ്ദാഫി കീഴടങ്ങുവാനോ രാജ്യം വിടുവാനോ അനുരഞ്ജനത്തിനോ തയ്യാറായിരുന്നില്ല. സെപ്റ്റംബർ 15-നാണ് ഗദ്ദാഫിയുടെ ജൻമനാടായ സിർത്തിൽ പ്രക്ഷോഭകർ ആക്രമണം തുടങ്ങിയത്. തുടർന്ന് 42 വർഷക്കാലം ലിബിയയെ അടക്കി ഭരിച്ച ഗദ്ദാഫി ദേശീയ പരിവർത്തന സേന നടത്തിയ ആക്രമണത്തിൽ തലയ്ക്ക് വെടിയേറ്റ് സിർത്തിൽ വച്ച് 2011 ഒക്ടോബർ 20-ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.guardian.co.uk/world/2011/oct/23/muammar-gaddafi-gunshot-wound-doctor |title=Muammar Gaddafi died from gunshot wound, says postmortem doctor |access-date=2011-11-02 |archive-date=2011-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111023162528/http://www.guardian.co.uk/world/2011/oct/23/muammar-gaddafi-gunshot-wound-doctor |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/127167/111020 |title=&quot;ഖദ്ദാഫി കൊല്ലപ്പെട്ടു&quot;- &amp;#91;&amp;#91;മാധ്യമം&amp;#93;&amp;#93; ഓൺലൈൻ 201, ഒക്ടോബർ 20 |access-date=2011-11-02 |archive-date=2011-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111022192507/http://www.madhyamam.com/news/127167/111020 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഗദ്ദാഫിയുടെ മൃതദേഹം അടക്കം ചെയ്യുന്നതു സംബന്ധിച്ച് തീരുമാനം ഉണ്ടാകാത്തതിനാൽ ലിബിയൻ നഗരമായ മിസ്രാത്തയിലെ ഒരു ചന്തയോടൊപ്പമുള്ള കോൾഡ് സ്റ്റോറേജിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെയും മകൻ മുതാസിമിന്റെയും മൃതദേഹങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നത്. മൃതദേഹം പോസ്റ്റ്മോർട്ടം നടത്തില്ലെന്ന് സൈനികവക്താക്കൾ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ഗദ്ദാഫി ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന ഗോത്രസമൂഹം ഗദ്ദാഫിയുടെയും മകന്റെയും മൃതദേഹങ്ങൾ വിട്ടുകിട്ടുവാൻ ആഗ്രഹം അറിയിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാമത്തിൽ സ്മാരകം ഉയരുവാനുള്ള സാധ്യത മൂലം ദേശീയ പരിവർത്തന വേദി കബറടക്കം രഹസ്യമാക്കി നടത്തുവാൻ തയ്യാറായി. ഗദ്ദാഫിയുടെ അഞ്ചാമത്തെ മകനും ലിബിയയുടെ ദേശീയ സുരക്ഷാ ഉപദേഷ്ടാവും സൈനിക ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥനുമായിരുന്നു മുതാസിമും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം അവസാനം വരെയുണ്ടായിരുന്നു. നാറ്റോയുടെ ആക്രമണത്താൽ വാഹനവ്യൂഹത്തിൽ നിന്നും വഴി തെറ്റിയ മുതാസിമും കഴുത്തിൽ വെടിയേറ്റ് കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു.

എട്ടുമാസവും എട്ടുദിവസവും നീണ്ട ലിബിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം ഗദ്ദാഫിയുടെ അന്ത്യത്തോടെ ഒക്ടോബർ 20-ന് അവസാനിച്ചു. 2011 ഒക്ടോബർ 27-ന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ ലിബിയയിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്ന വ്യോമനിരോധനം പിൻവലിച്ചു.
{{-}}

== അവലംബം ==
{{Reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Commons category-inline|2011 Libyan civil war|2011-ലെ ലിബിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം}}
* [http://blogs.aljazeera.net/liveblog/libya Live Blog] [[Al Jazeera]]
* [http://www.reuters.com/places/libya Libya] Reuters

[[വർഗ്ഗം:ലിബിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം]]
[[വർഗ്ഗം:ആഭ്യന്തരയുദ്ധങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>lv8hmvdttn33l0loreg3amjshzn6aeu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്മാർട്ട്ബേഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180542</id>
    <revision>
      <id>4682999</id>
      <parentid>2286649</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2447" sha1="hwu27lu5xkmhwywk85t64437y0dl83l" xml:space="preserve">{{Prettyurl|SmartBird}}
{|{{Infobox aircraft begin
 |name = സ്മാർട്ട്ബേഡ്
 |image = File:Festo_SmartBird.jpg
 |caption = കമ്പ്യൂട്ടറിൽ നിർമ്മിച്ച ചിത്രം.
}}{{Infobox aircraft type
 |type = UAV
 |manufacturer = Festo
}}
|}
കുറഞ്ഞ ഭാരമുള്ളതും ഊർജ്ജോപയോഗത്തിൽ കാര്യക്ഷമതയുള്ളതുമായ [[bird|പക്ഷിയുടെ]] രൂപത്തിലുള്ള ഒരു നൂതന [[റോബോട്ട്|റോബോട്ടാണ്]] '''സ്മാർട്ട്ബേഡ്'''. ഫെസ്റ്റോ ബയോനിക് ലേണിങ് നെറ്റ്വർക്കാണ് ഇത് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത് &lt;ref&gt;http://www.gizmag.com/smartbird-robotic-seagull/18228/ &lt;/ref&gt;. ഈ റോബോട്ട് പക്ഷികളുടെ പറക്കാനുള്ള കഴിവിനെ പരമാവധി പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നു.

==പ്രവർത്തനരീതി==
ഉയർന്നു പൊങ്ങാനും പറക്കാനും നിലത്തിറങ്ങാനും കഴിയുന്ന ഈ റോബോട്ടിനെ നിലത്തുനിന്ന് റിമോട്ട് കൺട്രോൾ വഴി തത്സമയം നിയന്ത്രിക്കാം. ശരീരത്തിൽ ഘടിപ്പിച്ച മോട്ടോറിന്റെ സഹായത്താൽ ചിറകടിച്ചാണ് സ്മാർട്ട്ബേഡ് പറക്കുന്നത്. വായുവിൽ ഉയർന്ന് കഴിഞ്ഞാൽ പറക്കലിന്റെ ഗതി വാൽ നിയന്ത്രിക്കും &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wired.com/gadgetlab/2011/03/smartbird-flaps-and-flies-like-the-real-thing/|title=SmartBird Flaps and Flies Like the Real Thing|last1=Sorrel|first1=Charlie|date=28 March 2011|work=|publisher=wired.com|accessdate=2 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126080535/http://www.wired.com/gadgetlab/2011/03/smartbird-flaps-and-flies-like-the-real-thing|archive-date=2012-01-26|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:റോബോട്ടുകൾ]]</text>
      <sha1>hwu27lu5xkmhwywk85t64437y0dl83l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വധശിക്ഷ ഇറാക്കിൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194438</id>
    <revision>
      <id>4682787</id>
      <parentid>4563313</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T15:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14833" sha1="mhc0zkkq08145jt25mksd3rqzertt0t" xml:space="preserve">{{വധശിക്ഷ}}{{prettyurl|Capital punishment in Iraq}}

[[സദ്ദാം ഹുസൈൻ|സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ]] ഭരണകാലത്ത് തൂക്കിക്കൊല്ലൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/hanging2.html|title=Clark, Richard; ''The process of Judicial Hanging''|archiveurl=https://archive.today/20060426025804/http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/hanging2.html%23causes|archivedate=2006-04-26|access-date=2012-05-24|url-status=live}}.&lt;/ref&gt; മരണശിക്ഷയും തൂക്കിക്കൊല്ലലും 2003 ജൂൺ 10-ൻ [[യുനൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്|യുനൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഇറാക്ക് കീഴടക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ നിർത്തിവയ്ക്കപ്പെട്ടു. മരണശിക്ഷ 2004 ആഗസ്റ്റ് 8-ന് പുനസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGNAU200903209818&amp;lang=e|title=Scores face execution in Iraq six years after invasion|date=2009-03-20|publisher=[[Amnesty International USA]]|accessdate=2009-03-21|archive-date=2009-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090513021829/http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGNAU200903209818&amp;lang=e|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==കേസുകൾ==
===വധശിക്ഷാ പുനസ്ഥാപനം===
2005 സെപ്റ്റംബറിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെട്ട മൂന്ന് കൊലപാതകികളാണ് പുനസ്ഥാപനത്തിനു ശേഷം വധിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ആൾക്കാർ. 2006 മാർച്ച് 9-ന് ഇറാക്കിന്റെ പരമോന്നത നീതിന്യായ കൗൺസിലിന്റെ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഒരു സായുധ കലാപകാരിയെ തൂക്കിക്കൊന്നതായി സ്ഥിതീകരിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=266369&amp;area=/breaking_news/breaking_news__international_news/ | title=More bombs bring death to Iraq | publisher=Mail &amp; Guardian Online | date=2006-03-10 | accessdate=2006-04-27 | archive-date=2007-07-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070706193136/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=266369&amp;area=%2Fbreaking_news%2Fbreaking_news__international_news%2F | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===സദ്ദാം ഹുസൈൻ===
[[File:Saddam Hussein at trial, July 2004-edit1.JPEG|thumb|left|300px|2005-ൽ സദ്ദാം ഹുസൈൻ കോടതിക്ക് മുന്നിൽ കേസ് വാദിക്കുന്നു.]]
സദ്ദാം ഹുസൈനെ [[മാനവരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ]] കാരണം തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ 2006 നവംബർ 5-ന് വിധിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/11/05/dujail.saddam/index.html |title=Saddam Hussein sentenced to death by hanging |publisher=[[CNN]] |date=2006-11-05 |accessdate=2006-11-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061113081326/http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/11/05/dujail.saddam/index.html |archivedate=2006-11-13 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തെ 2006 ഡിസംബർ 30-ന് ഉദ്ദേശം ആറുമണി പുലർച്ചയ്ക്ക് തൂക്കിക്കൊന്നു. വീഴ്ച്ചയ്ക്കിടെ കഴുത്തൊടിയുന്നതിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടിരുന്നുവത്രേ. ദൈർഘ്യം കൂടിയ തൂക്കിക്കൊല വിജയകരമായി നടന്നു എന്നതിന്റെ (ദുരിതം കൂടാതെ വളരെപ്പെട്ടെന്ന് ആൾ മരിച്ചു എന്നതിന്റെ) ലക്ഷണമാണിത്. &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272610730.shtml |title=Saddam Hussein Hanging Video Shows Defiance, Taunts and Glee |work=[[National Ledger]] |date=2007-01-01 |accessdate=2007-01-20 |archive-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070120132227/http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272610730.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഒരാഴ്ച്ചയ്ക്ക് ശേഷം പുറത്തുവന്നൊരു വീഡിയോയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴുത്തിൽ വലിയൊരു മുറിവ് കാണപ്പെട്ടതുകാരണം ശരിയായ രീതിയിലാണോ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയതെന്ന സംശയമുയർന്നിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news| url = http://www.liveleak.com/view?i=c5daa5b733| title = Body of Saddam in the Morgue – Warning: Graphic Content| access-date = 2012-05-24| archive-date = 2008-04-28| archive-url = https://web.archive.org/web/20080428024911/http://www.liveleak.com/view?i=c5daa5b733| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
===ബർസാൻ ഇബ്രാഹീം===
സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ സുരക്ഷാ സേനയായിരുന്ന മുഖാബരാത്തിന്റെ തലവനായിരുന്ന [[ബർസാൻ ഇബ്രാഹീം]] എന്നയാളുടെയും, മുൻപ് മുഖ്യ ന്യായാധിപനായിരുന്ന [[അവാദ് ഹമീദ് അൽ-ബന്ദർ]] എന്നയാളുടെയും തൂക്കിക്കൊല 2007 ജനുവരി 15-നാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്. ബർസാന്റെ ശിരസ്സ് വധശിക്ഷയ്ക്കിടെ ഛേദിക്കപ്പെട്ടുപോയി. വീഴ്ച്ചയുടെ ദൈർഘ്യം കൂടുതലായിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണിത്. &lt;ref&gt;[http://news.bostonherald.com/international/view.bg?articleid=177248&amp;format=&amp;page=1 AP: Saddam’s half brother and ex-official hanged]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} January 15, 2007.&lt;/ref&gt;
===താഹ യാസ്സിൻ റമദാൻ===
പഴയ വൈസ്-പ്രസിഡന്റ് [[താഹ യാസ്സിൻ റമദാൻ]] ജീവപര്യന്തം തടവിന് 2006 നവംബർ അഞ്ചിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും ശിക്ഷ തൂക്കിക്കൊലയായി 2007 ഫെബ്രുവരി 12-ന് മാറ്റി. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6354205.stm Top Saddam aide sentenced to hang] February 12, 2007.&lt;/ref&gt; 1982-ലെ മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾക്ക് തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ട അവസാനത്തെ ആളാണ് അദ്ദേഹം. 2007 മാർച്ച് 20-ന് അദ്ദേഹത്തെ തൂക്കിലേറ്റി. ഇത്തവണ കുഴപ്പങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ തൂക്കിലേറ്റൽ നടന്നു. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070322130508/http://news.yahoo.com/s/ap/20070320/ap_on_re_mi_ea/iraq Saddam's former deputy hanged in Iraq] March 20, 2007.&lt;/ref&gt;
===കെമിക്കൽ അലി===
അൽ-അൻഫാലിലെ (കുർദുകൾക്കെതിരായ) കുറ്റങ്ങൾക്ക് [[അലി ഹസ്സൻ അൽ-മജീദി]] (കെമിക്കൽ അലി), പഴയ പ്രതിരോധ മന്ത്രി [[സുൽത്താൻ ഹഷീം അഹമദ്]] അൽ-തായ്, ഹുസൈൻ റഷീദ് മൊഹമ്മദ് എന്നിവരെ 2007 ജൂൺ 24-ൻ തുക്കിക്കൊന്നു. &lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/19394865/ Iraq's &quot;Chemical Ali&quot; sentenced to death] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070626144527/http://www.msnbc.msn.com/id/19394865/ |date=2007-06-26 }}, ''MSNBC.com'', June 24, 2007. Retrieved on June 24, 2007.&lt;/ref&gt; കെമിക്കൽ അലിയെ മൂന്നു തവണ കൂടി മരണ ശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചു. 1991-ലെ ഷിയ കലാപം അടിച്ചമർത്തിയതിന് അബ്ദുൾ-ഘാനി അബ്ദുൾ ഗഫൂറിനൊപ്പം 2008 ഡിസംബർ 2നും;&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/28011270/ Second death sentence for Iraq's 'Chemical Ali] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025043957/http://www.msnbc.msn.com/id/28011270/ |date=2012-10-25 }}, ''MSNBC.com'', December 2, 2008. Retrieved on December 2, 2008.&lt;/ref&gt; 1999-ൽ അയത്തൊള്ള മുഹമ്മദ് അൽ-സദറിന്റെ മരണത്തോടനുബന്ധിച്ച സംഭവങ്ങൾക്ക് 2009 മാർച്ച് 2-നും;&lt;ref&gt;[http://hosted.ap.org/dynamic/stories/M/ML_IRAQ?SITE=CAGRA&amp;SECTION=HOME&amp;TEMPLATE=DEFAULT Iraq's 'Chemical Ali' gets 3rd death sentence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091222184931/http://hosted.ap.org/dynamic/stories/M/ML_IRAQ?SITE=CAGRA&amp;SECTION=HOME&amp;TEMPLATE=DEFAULT |date=2009-12-22 }}, ''Associated Press'', March 2, 2009. Retrieved on January 17, 2010.&lt;/ref&gt; 1988-ൽ കുർദുകൾക്കെതിരേ വിഷവാതകം പ്രയോഗിച്ചതിന് 2010 ജനുവരി 17-നും.&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/34904200/ns/world_news-mideastn_africa 'Chemical Ali' gets a new death sentence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102232753/http://www.msnbc.msn.com/id/34904200/ns/world_news-mideastn_africa |date=2012-11-02 }}, ''MSNBC.com'', January 17, 2010. Retrieved on January 17, 2010.&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തെ 2010 ജനുവരി 25-ന് തൂക്കിലേറ്റി. &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/7072155/Saddam-Husseins-henchman-Chemical-Ali-executed.html |title=Saddam Hussein's Henchman Chemical Ali Executed |accessdate=25 January 2010 | work=The Daily Telegraph | location=London | date=January 25, 2010}}&lt;/ref&gt;
===താരിഖ് അസീസ്===
സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ ഒരു ഉയർന്ന മന്ത്രിയായിരുന്ന [[താരിഖ് അസീസ്|താരിഘ് അസീസിനെ]] പ്രതിപക്ഷ ഷിയാ പാർട്ടി അംഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയതിന് 2010 ഒക്ടോബർ 26-ൻ തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ വിധിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/world/2010/10/26/2010-10-26_tk.html?r=news&amp;asid=172f6dff|title=Tariq Aziz, Saddam Hussein's former aid, sentenced to hang in Iraq for crimes against humanity|accessdate=26 October 2010|work=New York Daily News|date=26 October 2010}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
===മറ്റു ചിലർ===
2011 ജൂലൈ 14-ന് സുൽത്താൻ ഹാഷിം അൽ-തായ് എന്നയാളെയും സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ രണ്ട് അർഥ സഹോദരന്മാരായ [[സബാവി ഇബ്രാഹിം അൽ-തിക്രീതി]], [[വത്ബാൻ ഇബ്ഖിം അൽ-തിക്രീതി]]  എന്നിവരെയും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നതിനായി ഇറാക്ക് അധികാരികൾക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/2011/07/15/us-iraq-usa-prison-idUSTRE76E2CR20110715 |title=U.S. turns Saddam's half-brothers over to Iraq |accessdate=17 July 2011 |publisher=[[Reuters]] |date=15 July 2011 |first=Khalid |last=al-Ansary |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716031208/http://www.reuters.com/article/2011/07/15/us-iraq-usa-prison-idUSTRE76E2CR20110715 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 42 കച്ചവടക്കാരെ വില നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു എന്നാരോപിച്ച് പണ്ട് കൊലപ്പെടുത്തിയതിൽ പങ്കുണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് സദ്ദാമിന്റെ അർദ്ധസഹോദരന്മാരെ 2009 മാർച്ച് 11-ന് തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ വിധിച്ചത്. &lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.cbc.ca/world/story/2009/03/11/saddam-aziz.html | work=CBC News | title=Saddam's deputy PM Tariq Aziz gets 15-year prison sentence | date=March 11, 2009}}&lt;/ref&gt;
===ആംനസ്തി ഇന്റർനാഷണൽ റിപ്പോർട്ട്===
ഇറാക്കിന്റെ സർക്കാർ വധശിക്ഷാ നിരക്ക് രഹസ്യമായി വയ്ക്കുന്നതായി ആരോപണമുണ്ട്, എല്ലാ വർഷവും നൂറുകണക്കിനാളുകളെ തൂക്കിലേറ്റുന്നുണ്ടാവാം. ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് 2007-ൽ 900 ആൾക്കാർ ഇറാക്കിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെടാൻ അത്യധികം സാദ്ധ്യതയുള്ള നിലയിൽ കഴിയുകയാണ്.
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{വധശിക്ഷ ഏഷ്യയിൽ}}
[[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|ഇറാക്ക്]]
[[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ|ഇറാക്ക്]]</text>
      <sha1>mhc0zkkq08145jt25mksd3rqzertt0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വധശിക്ഷ സിംഗപ്പൂരിൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196956</id>
    <revision>
      <id>4682789</id>
      <parentid>3970651</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T15:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81401" sha1="nxdpey1ggtxom8wkxv3iqtfe1f2jpi3" xml:space="preserve">{{വധശിക്ഷ}}
'''[[വധശിക്ഷ]]''' ,'''[[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിൽ]]''' നിയമവിധേയമാണ്. 1994-നും 1999-നും [[വധശിക്ഷ തുർക്‌മെനിസ്ഥാനിൽ|തുർക്മെനിസ്ഥാനു]] പിന്നിൽ ലോകത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ പ്രതിശീർഷ വധശിക്ഷാ നിരക്കുണ്ടായിരുന്ന രാജ്യമാണ് സിംഗപ്പൂർ. [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ]]യുടെ കണക്കനുസരിച്ച് ആ സമയത്ത് ഒരുലക്ഷം ജനസംഖ്യയ്ക്ക് 1.383 വധശിക്ഷകൾ വീതം നടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നത്രേ.&lt;ref&gt;[http://www.unodc.org/pdf/crime/10_commission/10e.pdf പാരഗ്രാഫ് 68 UNODC.org (18-ആം പേജ്)]&lt;/ref&gt; സിംഗപ്പൂരിൽ വധശിക്ഷകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നത് ''ചൻഗി'' ജയിലിൽ വെള്ളിയാഴ്ച്ച പുലർച്ചെയാണ്.

1815 മുതൽ 1914 വരെ ബ്രിട്ടന്റെ കോളനിയായിരുന്ന സമയത്ത് സിംഗപ്പൂരിൽ വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ബ്രിട്ടൻ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിനു മുൻപു തന്നെ സിംഗപ്പൂർ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. 


==കണക്കുകൾ==
പല സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്ന് ശേഘരിച്ച കണക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ തയ്യാറാക്കിയ കണക്കാണിത്. സിംഗപ്പൂരിലെ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം നൽകിയ കണക്കുകളും ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;Singapore: The death penalty - A hidden toll of executions&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://www.amnesty.org/en/alfresco_asset/ac5ac24e-a509-11dc-a92d-271514ed133d/asa360012004en.pdf
&lt;!-- backup url = http://www.amnesty.org/en/alfresco_asset/aad0c6f3-a509-11dc-a92d-271514ed133d/asa360012004en.html --&gt;
&lt;!-- backup url = http://web.amnesty.org/library/Index/ENGASA360012004 --&gt;
 | title = (സിംഗപ്പൂർ - വധശിക്ഷ: മരണശിക്ഷയുടെ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ഇരകൾ/Singapore - The Death Penalty: A Hidden Toll Of Executions)
 | accessdate = 2007-12-29
 | date = 2004-01-14 &lt;!-- http://www.amnesty.org/en/alfresco_asset/050805d6-a50a-11dc-a92d-271514ed133d/asa360022004en.html --&gt;
 | format = PDF
 | publisher = ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ
 | quote = ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത് തടയേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും മയക്കുമരുന്നുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന കുഴപ്പങ്ങളും മനസ്സിലാക്കുന്നു. പക്ഷേ വധശിക്ഷ മറ്റു ശിക്ഷകളേക്കാളധികം മയക്കുമരുന്ന് കടത്തുകാരെ തടയുമെന്ന് ഒരു തെളിവുമില്ല.  ഇത്തരമൊരു വിശ്വാസം ന്യായമായ വിചാരനയെ ബാധിക്കുന്നതിൽ ഞങ്ങൾക്ക് കുണ്ഠിതമുണ്ട്. നിരപരാധിയായ ഒരു മനുഷ്യൻ ശിക്ഷിക്കപ്പെടാൻ ഇതു മൂലം സാധ്യത കൂടുതലാണ്. ഞങ്ങൾ വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരാണ്. മൂന്ന് ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തീർണമുള്ള മുറികളിലാണ് വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ടവരെ താമസിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് പ്രതികളുടെ ബന്ധുക്കളിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾക്കറിയാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ മുറികൾക്ക് മൂന്നു വശവും വാതിലും ഒരു വശത്ത് കമ്പിയഴികളുമാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. കിടക്കുന്നതിന് ഒരു പായയും ടോയ്ലറ്റും മാത്രമാണത്രേ സെല്ലുകളിലുണ്ടാകുക. ഒരു ബക്കറ്റ് പ്രതികൾക്ക് നൽകപ്പെടും. ആഴ്ച്ചയിലൊരിക്കൽ 20 മിനിട്ട് സന്ദർശനസമയം മാത്രമാണ് അനുവദിക്കപ്പെടുക. സന്ദർശകരിൽ നിന്ന് ഒരു ഗ്ലാസ് ഭിത്തി കൊണ്ട് പ്രതികളെ വേർതിരിച്ചിരിക്കുംത്രേ. ടെലിഫോണിലൂടെ മാത്രമാണ് പ്രതികൾക്ക് സന്ദർശകരോട് സംസാരിക്കാൻ പറ്റുക. വധിക്കുന്നതിന് നാലു ദിവസം മുൻപു വരെ പ്രതികൾക്ക് ടെലിവിഷൻ കാണാനോ റേഡിയോ കേൾക്കാനോ അവകാശമില്ല. അപ്പോൾ മുതൽ മാത്രമാണ് അവർക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണം ലഭിക്കുന്നതും (ബഡ്ജറ്റനുസരിച്ച്) കൂടുതൽ സന്ദർശക സമയമനുവദിക്കുന്നതും. എങ്കിലും ബന്ധുക്കളോട് നേരിട്ടുള്ള കൂടിക്കാഴ്ച്ച അനുവദിക്കാറില്ല. 2001 ജൂലൈയിൽ മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകനും പാർലമെന്റംഗവുമായ ജെ. ബി. ജെയരത്നം വധശിക്ഷ കാത്തു കഴിയുന്ന ഒരു മയക്കു മരുന്നു കച്ചവടക്കാരനെപ്പറ്റി ചർച്ച ആവശ്യപ്പെട്ടു. കാബിനറ്റ് കേസിന്റെ വിവിധവശങ്ങൾ പഠിക്കണമെന്നും ദയാഹർജി കേൾക്കണമെന്നുമാണ് അദ്ദേഹം വാദിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന് ചില മിനിട്ടുകൾ മാത്രമാണ് സംസാരിക്കാൻ സമയം ലഭിച്ചത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നിയമ-ആഭ്യന്തര മന്ത്രി അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദങ്ങൾ തള്ളിക്കളഞ്ഞിരുന്നു.
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071217073411/http://www.amnesty.org/en/alfresco_asset/ac5ac24e-a509-11dc-a92d-271514ed133d/asa360012004en.pdf
 | archivedate = 2007-12-17
 | url-status = live
 }}&lt;/ref&gt;
ബ്രായ്ക്കറ്റിൽ നൽകിയിരിക്കുന്ന സംഖ്യ എത്ര വിദേശ പൗരന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ടു എന്നു കാണിക്കുന്നു. 

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!വർഷം
!കൊലപാതകം
!മയക്കുമരുന്നുമായി &lt;br /&gt;
ബന്ധപ്പെട്ടത്
!തോക്കുകളുമായി &lt;br /&gt;
ബന്ധപ്പെട്ടത്
!ആകെ
|-
|1991||19||7|| ||26
|-
|1992||13||7||1||21
|-
|1993||10||2|| ||12
|-
|1994||21||54||1||76
|-
|1995||20||52||1||73
|-
|1996||10 {7}||40 {10}|| ||50
|-
|1997||{3}||11 {2}||5||15
|-
|1998||4 {1}||24 {5}|| ||28
|-
|1999||8 {2}||35 {7}|| ||43
|-
|2000||4 {2}||17 {5}|| ||21
|-
|2000|| ||23|| ||
|-
|2001|| ||22|| ||
|-
|2004|| |||| ||8{2}&lt;ref name='Written Answer to Parliamentary Question on Judicial Executions From 2004 to 2010, 21 October 2011' /&gt;
|-
|2005|| |||| ||8{1}&lt;ref name='Written Answer to Parliamentary Question on Judicial Executions From 2004 to 2010, 21 October 2011' /&gt;
|-
|2006|| |||| ||8{2}&lt;ref name='Written Answer to Parliamentary Question on Judicial Executions From 2004 to 2010, 21 October 2011' /&gt;
|-
|2007|| |||| ||3{2}&lt;ref name='Written Answer to Parliamentary Question on Judicial Executions From 2004 to 2010, 21 October 2011'&gt;{{Cite web |url=http://www.mha.gov.sg/news_details.aspx?nid=MjE0Nw%3D%3D-occ0vMiT7bI%3D |title=Written Answer to Parliamentary Question on Judicial Executions From 2004 to 2010, 21 October 2011, MHA  |access-date=2012-06-18 |archive-date=2013-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605173439/http://www.mha.gov.sg/news_details.aspx?nid=MjE0Nw%3D%3D-occ0vMiT7bI%3D |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|2008||4 ||2 ||0 ||6{3}&lt;ref name='Prisons_Annual_Report_2011'&gt;{{Cite web |url=http://www.prisons.gov.sg/content/dam/sps/publications/Prisons_annual_2011_part4.pdf |title=Prisons Annual Report 2011 Part 4 |access-date=2012-06-18 |archive-date=2012-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415161103/http://www.prisons.gov.sg/content/dam/sps/publications/Prisons_annual_2011_part4.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|2009||1 ||3 ||1 ||5{2}&lt;ref name='Prisons_Annual_Report_2011' /&gt;
|-
|2010||0 ||0 ||0 ||0&lt;ref name='Prisons_Annual_Report_2011' /&gt;
|-
|2011||2? ||2 ||0? ||4&lt;ref&gt;http://sg.news.yahoo.com/singapore-court-rejects-death-row-malaysians-appeal-110851617.html, quote:''According to official figures, there were four executions in 2011, two of them for drug-related offences''&lt;/ref&gt;
|}

സിംഗപ്പൂർ സർക്കാർ വിശദമായ കണക്കുകൾ പുറത്തുവിടാറില്ല. പ്രധാനമന്ത്രി ഗോഹ് ചോക് ടോങ് 2003-ൽ ബി.ബി.സി. യോട് 70നും 80നും ഇടയ്ക്ക് തൂക്കിക്കൊലകൾ ആ വർഷം നടന്നിട്ടുണ്ടാവുമെന്ന് പറഞ്ഞു. രണ്ടു ദിവസം കഴിഞ്ഞ് പത്തു പേരെയേ തൂക്കിക്കൊന്നിട്ടുള്ളൂ എന്ന് അദ്ദേഹം സ്വയം തിരുത്തി. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theage.com.au/articles/2003/09/24/1064083055829.html|title=More people executed in Singapore|date=25 September 2003|accessdate=2007-12-30|AFP | location=Melbourne | work=The Age}}&lt;/ref&gt;

പ്രധാന ആരാച്ചാർ ദർഷൻ സിങ്ങ് അദ്ദേഹം 1959 മുതലുള്ള തന്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിൽ 850-ൽ കൂടുതൽ ആൾക്കാരെ വധിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ട്. 18 ആൾക്കാരെ അദ്ദേഹം (മൂന്ന് കയറുകൾ ഒരേ സമയം ഉപയോഗിച്ച്) ഒരു ദിവസം വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. 7 ആൾക്കാരെ 90 മിനിട്ട് സമയത്തിനുള്ളിൽ വധിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite news
 | first = Alan
 | last = Shadrake
 | authorlink = 
 | author = 
 | coauthors = 
 | title = Nguyen executioner revealed
 | url = http://www.news.com.au/story/0,10117,17057851-2,00.html
 | work = The Australian
 | publisher = News Limited
 | location = Surry Hills, NSW, 2010, Australia
 | date = 28 October 2005
 | accessdate = 2007-12-30
 | language = 
 | quote = മലേഷ്യയിൽ നിന്ന് വന്നശേഷം മിസ്റ്റർ സിങ്ങ് 1950-കളിൽ ജയിൽ സർവീസിൽ ചേർന്നു. അപ്പോഴത്തെ ആരാച്ചാർ മിസ്റ്റർ സൈമുർ വിരമിച്ചപ്പോൾ 27 കാരനായിരുന്ന സിങ്ങ് ജോലിക്ക് ചേരാൻ തയ്യാറാണെന്ന് അധികാരികളെ അറിയിച്ചു. വധശിക്ഷകൾക്ക് കിട്ടുന്ന അധിക വരുമാനമാണ് അദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിച്ചത്. 

ഒരു ദിവസം 18 പേരെ വധിച്ച ലോകത്തിലെ ഒരേയൊരു ആരാച്ചാരാണ് ഇദ്ദേഹം (മൂന്നു പേരെ വീതം ഒരേസമയം). 1963-ൽ ഒരു ജയിൽ കലാപത്തിൽ നാൽ ജയിലുദ്യോഗസ്ഥരെ വധിച്ചതായിരുന്നു അവരുടെ കുറ്റം. 

ഏഴു പേരെ 90 മിനിട്ടുകൊണ്ട് ഇദ്ദേഹം തൂക്കിലേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. ഒരു കച്ചവടക്കാരനും രണ്ട് ജോലിക്കാരും ഒരു മോഷണത്തിനിടെ മരിച്ച സംഭവത്തിലാണ് (ഗോൾഡ് ബാർ കൊലകൾ) ഇവർക്ക് വധശിക്ഷ നൽകിയത്. 

1991-ൽ ഫിലിപ്പീൻസുകാരി വീട്ടുജോലിക്കാരിയായ ഫ്ലോർ കൊണ്ടമ്പ്ലാസിയോണിനെ വധിച്ചതാണ് ഇദ്ദേഹം നടപ്പാക്കിയിട്ടുള്ള ഏറ്റവും വിവാദമുണ്ടാക്കിയിട്ടുള്ള വധശിക്ഷ. കൂടെ ജോലിചെയ്തിരുന്നഡെലിയ മാഗയെയും നാലുവയസുകാരൻ പുത്രനെയും വധിച്ചു എന്ന കുറ്റമാരോപിച്ചായിരുന്നു ശിക്ഷിച്ചത്. തെളിവുകൾ അപൂർണമായിരുന്നു എന്നാണ് അധികം പേരും വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്. 

ലളിത വസ്ത്രം ധരിച്ചാണ് അദ്ദേഹം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്. 

രണ്ട് സുഹൃത്തുക്കളുമായി മദ്യപിച്ചാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ 500-ആം വധശിക്ഷ ആഘോഷിച്ചത്. 

ഒരു പ്രാവശ്യം പോലും വധശിക്ഷ കുഴപ്പത്തിലായിട്ടില്ല എന്ന് അദ്ദേഹം വീമ്പു പറയാറുണ്ട്. 

&quot;എത്ര ദൂരമാണ് തൂങ്ങിമരണത്തിൽ വീഴ്ച്ചയുണ്ടാവേണ്ടതെന്നും കഴുത്തിനു പിന്നിൽ എവിടെയാണ് കൊലക്കയറിന്റെ കെട്ട് വരേണ്ടെതെന്നും മിസ്റ്റർ സൈമുറാണ് സിങ്ങിനെ പഠിപ്പിച്ചത്&quot; എന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹ ജോലിക്കാരൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 

&quot;മരണം എപ്പോഴും വേദനയില്ലാതെയും തൽക്ഷണവുമാണ് വരുക. പുലർച്ചെ ആറുമണിക്ക് ഒരു ക്ഷണനേരം കൊണ്ട് എല്ലാം അവസാനിക്കും.&quot;
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20051029103210/http://www.news.com.au/story/0,10117,17057851-2,00.html
 | archivedate = 2005-10-29
 | url-status = live
 }}&lt;/ref&gt;

===വിദേശ പൗരന്മാർ===
വധശിക്ഷ കാത്തു കഴിയുന്നവരിൽ വിദേശ പൗരന്മാരും പെടും. ഇവരിൽ പലരും മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾക്ക് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരാണ്. ആസ്ട്രേലിയ, മലേഷ്യ, ഹോംഗ് കോങ്ങ്, മകാവു, ചൈന, ഇൻഡോനേഷ്യ, തായ്ലാൻറ്റ്, ഫിലിപ്പീൻസ്, ബംഗ്ലാദേശ്, ഇന്ത്യ, പാകിസ്താൻ, ശ്രീ ലങ്ക, നൈജീരിയ, ഘാന, നെതർലാന്റ്സ്, ബ്രിട്ടൺ, പോർച്ചുഗൽ എന്നീ രാജ്യക്കാർ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടും. സിംഗപ്പൂർ സർക്കാർ പുറത്തുവിട്ട കണക്കുകളനുസരിച്ച് 1993-നും 2003-നും ഇടയിൽ വധിക്കപ്പെട്ടവരിൽ 36% വിദേശികളാണ് (സിംഗപ്പൂരിൽ സ്ഥിരതാമസക്കാരായ വിദേശികളും ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടും).&lt;ref name=&quot;The Singapore Government's Response To Amnesty International's Report&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://app3.mha.gov.sg/news_details.aspx?nid=474
 | title = ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ റിപ്പോർട്ടിനോടുള്ള (സിംഗപ്പൂർ - വധശിക്ഷ: മരണശിക്ഷയുടെ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ഇരകൾ/Singapore - The Death Penalty: A Hidden Toll Of Executions) സർക്കാരിന്റെ പ്രതികരണം.
 | accessdate = 2007-12-30
 | date = 30 January 2004
 | publisher = ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം.
 | quote = ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ അവകാശവാദങ്ങൾക്കെതിരാണ് വസ്തുതകൾ. വിദേശികളല്ല, സിംഗപ്പൂറുകാരാണ് കൂടുതൽ മരണശിക്ഷയ്ക്കിരയായിട്ടുള്ളത്. 1993 മുതൽ 2003 വരെ വധശിക്ഷ ലഭിച്ചവരിൽ 64% സിംഗപ്പൂറുകാരായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ് അഞ്ചു വർഷമായി വധിക്കപ്പെട്ട 73% ആൾക്കാരും സിംഗപ്പൂറുകാരാണ്. സിംഗപ്പൂറിലെ നാലു താമസക്കാരിൽ ഒരാൾ വിദേശിയാണെന്ന നിലയ്ക്ക് വിദേശികളെ അമിതമായ തോതിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരാക്കുന്നുണ്ടെന്ന ആരോപണം തെറ്റാണ്. ബന്ധുക്കൾ മരണസമയത്ത് പ്രതിയോടൊപ്പമുണ്ടാകില്ലെങ്കിലും അവരെ നാല് ദിവസം മുന്നേ വിവരമറിയിക്കാറുണ്ട്. വിദേശികൾക്ക് പതിനാലു ദിവസം മുൻപു തന്നെ എംബസിയെയോ ബന്ധുക്കളെയോ വിവരമറിയിക്കാറുണ്ട്. മരണത്തിനു മുൻപുള്ള നാലു ദിവസവും ദിവസം നാലു മണിക്കൂർ വരെ സന്ദർശനം അനുവദിക്കാറുണ്ട്. ജയിൽ ഡോക്ടറുടെ സാനിദ്ധ്യത്തിലാണ് ശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നത്. അപേക്ഷ ലഭിച്ചാൽ പുരോഹിതനെയും അടുത്തുണ്ടാകാൻ അനുവദിക്കും. ഞങ്ങളുടെ ജയിലുകളിലെ സൗകര്യങ്ങൾ ചുരുങ്ങിയതാണെങ്കിലും മതിയായതാണ്. ന്യായാധിപർ മുന്നറിയിപ്പില്ലാതെ ജയിൽ സന്ദർശിച്ച് പ്രതികളോട് അരുതാത്ത പെരുമാറ്റമുണ്ടാകുന്നില്ല എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താറുണ്ട്. പ്രതികളെ വ്യായാമം ചെയ്യാനനുവദിക്കുന്നില്ല എന്നത് തെറ്റായ ആരോപണമാണ്. എല്ലാ പ്രതികൾക്കും ദിവസവും വ്യായാമം ചെയ്യാൻ സൗകര്യമുണ്ട്. രണ്ട് മൈതാനങ്ങൾ ഇതിനായുണ്ട്. ഒരു സമയം രണ്ട് പ്രതികളെ വീതം അണ്മണിക്കൂർ ദിവസം രണ്ടു പ്രാവശ്യം വീതം വ്യായാമം ചെയ്യാൻ പ്രതികളെ അനുവദിക്കും.
 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==നിയമനിർമ്മാണം==
സിംഗപ്പൂർ ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമത്തിന്റെ 316-ആം സെക്ഷനനുസരിച്ച്:&lt;ref&gt;{{Singapore legislation|cap = 68| ed = 1985}}&lt;/ref&gt;
&quot;ഒരാളെ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കുമ്പോൾ ശിക്ഷാവിധിയിൽ മരണം, വരെ തൂക്കണമെന്ന് നിഷ്കർഷിക്കണം, പക്ഷേ എവിടെ ശിക്ഷ നടപ്പാക്കണമെന്ന് പറയേണ്ടതില്ല.&quot;
എല്ലാ തൂക്കിക്കൊലകളും വെള്ളിയാഴ്ച്ച പുലർച്ചെയാണ് നടക്കുക. വീഴ്ച്ചാദൈർഘ്യം കൂടിയ തൂക്കിക്കൊലയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി. ഔദ്യോഗിക വിഴ്ച്ചാദൈർഘ്യ പട്ടികയാണ് ഇത് കണക്കാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. സർക്കാർ ഇപ്രകാരം പറയുന്നു:
:&quot;…പല വധശിക്ഷാരീതികളും പരിശോധിച്ച ശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള മാർഗ്ഗം ([[തൂങ്ങിമരണം|തൂക്കിക്കൊല]]) മാറ്റേണ്ട കാര്യമൊന്നുമില്ലെന്ന തീരുമാനത്തിലാണ് സർക്കാർ എത്തിയത്. &quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2005/11/21/1513132.htm|title=Singapore stands by hanging|date=21 November 2005|accessdate=2007-12-30}}&lt;/ref&gt;

കുറ്റം ചെയ്യുന്ന സമയത്ത് 18 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുള്ളവരെയോ ഗർഭിണികളെയോ തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ പാടില്ല. 

വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന കേസുകൾ ഒറ്റ ന്യായാധിപനാണ് (സിംഗപ്പൂർ ഹൈക്കോർട്ടിലെ) വിചാരണ ചെയ്യുക. ശിക്ഷ വിധിച്ച ശേഷം അപ്പീൽ കോടതിയിലേയ്ക്ക് ഒരു അപ്പീൽ നൽകാൻ പ്രതിക്ക് അവകാശമുണ്ട്. അപ്പീൽ തള്ളപ്പെട്ടാൽ സിംഗപ്പൂർ പ്രസിഡന്റിന് ദയാഹർജി നൽകാവുന്നതാണ്. മന്ത്രിസഭയുടെ ഉപദേശമനുസരിച്ച് പ്രസിഡന്റിന് വധശിക്ഷയ്ക്ക് മാപ്പു നൽകാം. അപ്പീൽ സ്വീകരിച്ച കേസുകളുടെ എണ്ണം വ്യക്തമല്ല. പോഹ് കേ കെയോങ് എന്നയാളിന്റെ ശിക്ഷാവിധി നാർക്കോട്ടിക്സ് കണ്ട്രോൾ ബ്യൂറോ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ അദ്ദേഹം നൽകിയ മൊഴി സ്വമേധയാ നൽകിയതല്ല എന്നു കണ്ടെത്തി അപ്പീൽ കോടതി തള്ളിക്കളഞ്ഞു. &lt;ref name=&quot;Singapore: The death penalty - A hidden toll of executions&quot;/&gt;
ദയാഹർജികൾ സ്വീകരിക്കുന്നതും അപൂർവ്വമാണ്. 1965-നു ശേഷം ആറു പ്രാവശ്യമേ പ്രസിഡന്റ് ദയാ ഹർജി സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളൂ. &lt;ref&gt;{{cite news | title = 19 murders in first 11 months of 2006, one more than same period in 2005 | publisher = Channel NewsAsia | date = 29 December 2006 | author = Rita Zahara | url = http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/249756/1/.html | access-date = 2012-06-18 | archive-date = 2009-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090415182825/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/249756/1/.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 1998-ലായിരുന്നു അവസാനമായി ഒരാളുടെ ദയാഹർജി സ്വീകരിച്ചത്. മാതവകണ്ണൻ കാളിമുത്തു എന്നയാളിന് പ്രസിഡന്റ് ഓങ് ടെങ് ചിയോങാണ് മാപ്പുനൽകിയത്. അയാളുടെ ശിക്ഷ ജീവപര്യന്തമായി കുറച്ചു കൊടുക്കപ്പെട്ടു. 

ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ച്  മൂന്ന് ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തീർണമുള്ള മുറികളിലാണ് വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ടവരെ താമസിച്ചിരിക്കുന്നത്. &lt;ref name=&quot;Singapore: The death penalty - A hidden toll of executions&quot;/&gt; Wഈ മുറികൾക്ക് മൂന്നു വശവും വാതിലും ഒരു വശത്ത് കമ്പിയഴികളുമാണ്. കിടക്കുന്നതിന് ഒരു പായയും ടോയ്ലറ്റും മാത്രമാണത്രേ സെല്ലുകളിലുണ്ടാകുക.ഒരു ബക്കറ്റ് പ്രതികൾക്ക് നൽകപ്പെടും. ദിവസത്തിൽ രണ്ടുപ്രാവശ്യം വ്യായാമം അനുവദിക്കും. &lt;ref name=&quot;The Singapore Government's Response To Amnesty International's Report&quot;/&gt;  വധിക്കുന്നതിന് നാലു ദിവസം മുൻപു വരെ പ്രതികൾക്ക് ടെലിവിഷൻ കാണാനോ റേഡിയോ കേൾക്കാനോ അവകാശമില്ല. അപ്പോൾ മുതൽ മാത്രമാണ് അവർക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണം ലഭിക്കുന്നതും (ബഡ്ജറ്റനുസരിച്ച്) കൂടുതൽ സന്ദർശക സമയമനുവദിക്കുന്നതും. എങ്കിലും ബന്ധുക്കളോട് നേരിട്ടുള്ള കൂടിക്കാഴ്ച്ച അനുവദിക്കാറില്ല. &lt;ref name=&quot;Singapore: The death penalty - A hidden toll of executions&quot;/&gt;
ആഴ്ച്ചയിലൊരിക്കൽ 20 മിനിട്ട് സന്ദർശനസമയം മാത്രമാണ് അനുവദിക്കപ്പെടുക. &lt;ref name=&quot;The Singapore Government's Response To Amnesty International's Report&quot;/&gt;ടെലിഫോണിലൂടെ മാത്രമാണ് പ്രതികൾക്ക് സന്ദർശകരോട് സംസാരിക്കാൻ പറ്റുക.&lt;ref name=&quot;Singapore: The death penalty - A hidden toll of executions&quot;/&gt;

==വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങൾ==
പീനല് കോഡ് കൂടാതെ മറ്റു നാലു നിയമങ്ങളും സിംഗപ്പൂറിൽ വധശിക്ഷ വിധിക്കുന്നുണ്ട്. തിങ്ക് സെന്റർ എന്ന മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനയുടെ അഭിപ്രായമനുസരിച്ച് 70% വധശിക്ഷകളും മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കാണ് നൽകുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thinkcentre.org/article.cfm?ArticleID=1425|title=Singapore Death Penalty Shrouded In Silence|publisher=Reuters|date=12 April 2002|accessdate=2007-12-30}}&lt;/ref&gt;
===പീനൽ കോഡ്===
പീനൽ കോഡനുസരിച്ച് &lt;ref&gt;{{Singapore legislation | cap = 224 | ed = 1985}}&lt;/ref&gt; താഴെപ്പറയുന്ന കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ ലഭിക്കാം:
*സർക്കാരിനെതിരേ യുദ്ധം ചെയ്യുകയോ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുക
*രാജ്യദ്രോഹം
*സൈനികകലാപം
*മനുഷ്യജീവന് അപകടമുണ്ടാക്കുന്ന കടൽക്കൊള്ള
*നിരപരാധിയായ മനുഷ്യനെ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കും വിധം കോടതിയിൽ കളവു പറയുക. 
*കൊലപാതകം
*18 വയസു തികയാത്തതോ മാനസികരോഗിയായതോ ആയ ഒരാളെ ആത്മഹത്യയ്ക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുക. 
*ജീവപര്യന്തം തടവു ലഭിച്ചയാൾ നടത്തുന്ന വധശ്രമം. 
*കൊലപാതകത്തിനായി തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകുക. 
*അഞ്ചോ അതിലധികമോ ആളുകൾ ചേർന്നു നടത്തുന്ന മോഷണം കൊലപാതകത്തിൽ അവസാനിച്ചാൽ. 
*മയക്കുമരുന്നു കടത്ത്
*നിയമവിരുദ്ധമായി വെടിവയ്ക്കുക - ആർക്കും പരിക്കേറ്റില്ലെങ്കിലും

===മരുന്നുകളുടെ ദുരുപയോഗം സംബന്ധിച്ച നിയമം===
[[File:SingaporeEmbarkationCard.png|thumb|സിംഗപ്പൂരിലേയ്ക്കിറങ്ങുന്നതിനുള്ള അനുമതി പത്രത്തിൽ മയക്കുമരുന്ന് കടത്തുന്നതിന് വധശിക്ഷ നൽകപ്പെടുമെന്ന് താക്കീത് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിർത്തികളിലും ഇത്തരം താക്കീത് കാണാൻ സാധിക്കും.]]
മരുന്നുകളുടെ ദുരുപയോഗം സംബന്ധിച്ച നിയമത്തിന്റെ രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ പ്രകാരം &lt;ref&gt;{{Singapore legislation | cap = 185 | ed = 2001}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://statutes.agc.gov.sg/non_version/cgi-bin/cgi_getdata.pl?actno=2008-REVED-185&amp;segid=1207125305-001819 |title=SECOND SCHEDULE - OFFENCES PUNISHABLE ON CONVICTION |access-date=2012-06-18 |archive-date=2016-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415085818/http://statutes.agc.gov.sg/non_version/cgi-bin/cgi_getdata.pl?actno=2008-REVED-185&amp;segid=1207125305-001819 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; താഴെപ്പറയുന്ന അളവുകളിൽ കൂടുതൽ മരുന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയോ, കയറ്റുമതി ചെയ്യുകയോ, കൈവശം കണ്ടെത്തപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്ന ഏതൊരാൾക്കും നിർബന്ധമായി വധശിക്ഷ ലഭിക്കാനർഹനാണ്:

* 1200&amp;nbsp;ഗ്രാം ഓപിയം അല്ലെങ്കിൽ 30&amp;nbsp;ഗ്രാമിൽ കൂടുതൽ മോർഫിൻ (§5 &amp; §7, (2)(b));
* 30&amp;nbsp;ഗ്രം മോർഫിൻ (§5 &amp; §7, (3)(b));
* 15&amp;nbsp;ഗ്രാം ഡയമോർഫിൻ (ഹെറോയിൻ) (§5 &amp; §7, (4)(b));
* 30&amp;nbsp;ഗ്രാം കൊക്കൈൻ (§5 &amp; §7, (5)(b));
* 500&amp;nbsp;ഗ്രാം കഞ്ചാവ് (§5 &amp; §7, (6)(b));
* 1000&amp;nbsp;ഗ്രാം കഞ്ചാവ് മിശ്രിതം (§5 &amp; §7, (7)(b));
* 200&amp;nbsp;ഗ്രാം കഞ്ചാവ് റെസിൻ (§5 &amp; §7, (8)(b));
* 250&amp;nbsp;ഗ്രാം മെത്താംഫിറ്റമിൻ (§5 &amp; §7, (9)(b)).

താഴെപ്പറയുന്ന മരുന്നുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്ന ആളുകൾക്കും വധശിക്ഷ നിർബന്ധമാണ് :

*മോർഫിനോ ഏതെങ്കിലും മോർഫിൻ ലവണമോ, എസ്റ്ററോ, എസ്റ്ററിന്റെ ലവണമോ (§6, (2));
*ഡയാമോർഫിൻ (ഹെറോയിൻ) അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ ഏതെങ്കിലും ലവണം (§6, (3));
*കൊക്കൈൻ അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ ഏതെങ്കിലും ലവണം (§6, (4));
*മെത്താംഫിറ്റമിൻ (§6, (5)).

ഈ നിയമപ്രകാരം:
:&quot;താഴെപ്പറയുന്ന എന്തെങ്കിലും കൈവശമോ നിയന്ത്രണത്തിലോ വച്ചിരിക്കുന്ന ഏതൊരാളും —

::(a) നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട ഏതെങ്കിലും മരുന്നുൾക്കൊള്ളുന്ന എന്തെങ്കിലും;
::(b) നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട മനുന്നുള്ള എന്തിന്റെയെങ്കിലും ചാവി;
::(c) നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട മരുന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തിന്റെ ചാവി;
::(d) നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട മരുന്ന് എത്തിച്ചേരാനുള്ളതോ അതിനെ സംബന്ധിച്ചതോ ആയ കടലാസ് ഒരാളുടെ പേരിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുക,

: മറിച്ച് തെളിയിക്കുന്നതു വരെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട മരുന്ന് കൈവശം വച്ചിരുന്നതായി കണക്കാക്കും.&quot;

കൈവശം നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട മരുന്ന് ഉണ്ടായിരുന്ന ഏതൊരാൾക്കും അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെപ്പറ്റി ധാരണയുള്ളതായി കണക്കാക്കും.

===ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ നിയമം===
കുറ്റകൃത്യം നടക്കാതിരിക്കാനുള്ള അറസ്റ്റു ചെയ്യാനും, കുഴപ്പങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയാനും, സംഘടിതമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തടയാനും (ചില മേഖലകളിൽ സ്വത്തിനും ജീവനും നാശമുണ്ടാകുന്നത് തടയാൻ), മറ്റു കാര്യങ്ങൾക്കുമാണ് ഈ നിയമമെന്നാണ് ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ നിയമത്തിന്റെ മുഖവുര പറയുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Singapore legislation | cap = 143 | ed = 1985}}&lt;/ref&gt; പ്രസിഡന്റിന് പ്രത്യേക മേഖലകൾ ഏതെന്ന് നിർണയിക്കാനുള്ള അധികാരമുണ്ട്. ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ തോക്കുകളോ, വെടിക്കോപ്പുകളോ, സ്ഭോടകവസ്തുക്കളോ കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തുന്ന ആർക്കും വധശിക്ഷ നൽകാവുന്നതാണ്. 

===ആയുധങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച നിയമം===
ആയുധങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച നിയമം (The Arms Offences Act) തോക്കുകളുടെ നിയന്ത്രണം നടപ്പിലാക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Singapore legislation | cap = 14 | ed = 1998}}&lt;/ref&gt; ഉപയോഗമോ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള ശ്രമമോ വധശിക്ഷ നൽകാൻ കാരണമാകാം. തോക്കുപയോഗിച്ച് ചില കുറ്റങ്ങൾ (അനധികൃതമായ കൂടിച്ചേരൽ, കലാപം, വ്യക്തികൾക്കെതിരായ ചില കുറ്റങ്ങൾ, തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകൽ, ഭീഷണിപ്പെടുത്തി പണം തട്ടൽ, വീടുകയറി മോഷണം, മോഷണം, അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനെ എതിർക്കുക, പൊതുമുതൽ നശിപ്പിക്കുക എന്നിവ) ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചാലും വധശിക്ഷ ലഭിക്കാം. കുറ്റകൃത്യത്തിന് കൂട്ടു നിൽക്കുന്നവർക്കും വധശിക്ഷ ലഭിക്കാം. 

ആയുധം കടത്തലും സിംഗപ്പൂറിൽ വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റമാണ്. രണ്ട് തോക്കുകളിൽ കൂടുതൽ അനധികൃതമായി കൈവശം വച്ചതായി കാണപ്പെട്ടാൽ ആയുധം കടത്തിയതായി കണക്കാക്കപ്പെടും.

===തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകൽ സംബന്ധിച്ച നിയമം===
ഈ നിയമം തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകൽ, അന്യായമായി തടങ്കലിൽ വയ്ക്കൽ, മോചനദ്രവ്യത്തിനായി അന്യായമായി തടങ്കലിൽ വയ്ക്കൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്കെല്ലാം വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിഷ്കർഷിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Singapore legislation | cap = 151 | ed = 1999}}&lt;/ref&gt;

==പൊതുജനാഭിപ്രായം==
വധശിക്ഷയെപ്പറ്റി സിംഗപ്പൂരിലെ പത്രങ്ങളിൽ ചർച്ചകൾ തീരെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാറില്ല. ചില പ്രധാനപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ചർച്ചയ്ക്കിടയിൽ വധശിക്ഷയും ചർച്ചയിൽ കടന്നു കൂടാറുണ്ടെന്നു മാത്രം. ഇതെപ്പറ്റിയുള്ള പൊതുജനാഭിപ്രായം ശേഘരിക്കുന്നതും വിരളമാണ്. കഠിനമായ ശിക്ഷ സമൂഹത്തിൽ സമാധാനവും ശന്തിയും കൊണ്ടുവരും എന്ന പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വിശ്വാസം ജനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ട് എന്ന് സൂചിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=40319 | title = DEATH PENALTY-SINGAPORE:  Stand at UN Leaves Many Angered | date = 3 December 2007 | publisher = IPS | author = Baradan Kuppusamy | access-date = 2012-06-19 | archive-date = 2007-12-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071211204525/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=40319 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 2007 ഒക്ടോബറിൽ ആഭ്യന്തര-നിയമം മന്ത്രിയായ ഹൊ പെങ് കീ പാർലമെന്റിൽ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: &quot;നമ്മളിൽ ചിലർക്ക് വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കണം എന്ന അഭിപ്രായമുണ്ടായിരിക്കാം. പക്ഷേ രണ്ടു വർഷം മുൻപ് നടന്ന് ഒരു സർവേയിൽ 95% സിംഗപ്പൂരുകാർക്കും വധശിക്ഷ നിലനിൽക്കണം എന്ന അഭിപ്രായമാണുള്ളത് (ഇത് സ്ട്രൈറ്റ് ടൈംസിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുകയും ചെയ്തിരുന്നു). ഇത് നമ്മുടെ നാടിനെ വർഷങ്ങളായി സുരക്ഷിതമാക്കി നിർത്താൻ സഹായിച്ച നിയമവ്യവസ്ഥയാണ്. വളരെക്കുറച്ച് കുറ്റങ്ങൾക്കേ ഇത് നൽകപ്പെടുന്നുള്ളൂ.&quot;&lt;ref&gt;Peng Kee, Ho, ''Singapore Parliamentary Reports'', 11th Parliament, Session 1, Volume 83, 23 October 2007.&lt;/ref&gt;

ജോഷ്വ ബെഞ്ചമിൻ ജയരത്നം എന്ന പാർലമെന്റംഗത്തിന് വളരെക്കുറച്ചു സമയമേ ഈ വിഷയത്തിൽ സംസാരിക്കാൻ നൽകിയുള്ളൂ എന്നാക്ഷേപമുണ്ട്. അപ്പോഴേയ്ക്കും ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ ഹോ പെങ് കീ ഘണ്ഠിക്കുകയായിരുന്നു. 
&lt;ref name=&quot;Singapore: The death penalty - A hidden toll of executions&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.thinkcentre.org/article.cfm?ArticleID=973
 | title = Death Penalty Case Gets an Airing in Parliament
 | accessdate = 2007-12-30
 | author = Tan Kong Soon
 |date=19 July 2001
 | publisher = Think Centre
 | quote= 011 ജൂലൈ 11 ലെ പാർലമെന്റ് യോഗത്തിൽ ദീർഘകാല പരിചയമുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയനേതാവ് വധശിക്ഷ കാത്തു കഴിയുന്ന മയക്കു മരുന്നു കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു മലായ് പുരുഷന് മാപ്പുനൽകണമെന്ന വിഷയം അവതരിപ്പിച്ചു. അനുവദിച്ച സമയത്തിനുള്ളിൽ ജെ.ബി.ജെ. എന്ന നേതാവിന് മൂന്നു കാര്യങ്ങളേ ചർച്ച ചെയ്യാനായുള്ളൂ. അപ്പോഴേയ്ക്കും സ്പീക്കർ അദ്ദേഹത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ആഭ്യന്തര-നിയമം മന്ത്രി ഹോ പെങ് കീ അദ്ദേഹത്തിന് മറുപടി പറയാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.
}}&lt;/ref&gt;

പ്രതിപക്ഷത്തെ മറ്റാരും ഈ വിഷയം ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ താല്പര്യം കാണിക്കുന്നില്ല. പൊതുജനത്തിന് ഈ വിഷയത്തോടുള്ള താല്പര്യമില്ലായ്മയുടെ ഒരു ലക്ഷണമാവാം ഇത്. 

ഷണ്മുഗം മുരുഗേശു എന്നയാളെ തൂക്കിക്കൊല്ലുന്നതിനു മുൻപ് 2005 മേയ് 6-ന് മൂന്നുമണിക്കൂർ ദുഃഖാചരണം നടക്കുകയുണ്ടായി. ഫുറാമ ഹോട്ടലിൽ വച്ച് ഈ ചടങ്ങ് ആസൂത്രണം ചെയ്തവർ മരണശിക്ഷയ്ക്കെതിരേ ഇത്തരത്തിലുള്ള ആദ്യത്തെ പൊതു സംഗമമാണിതെന്ന് പറഞ്ഞു. മലേഷ്യയിൽ നിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ ഒരു കിലോഗ്രാം കഞ്ചാവടങ്ങിയ ആറു പാക്കറ്റുകൾ കൈവശമുണ്ടായിരിക്കെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടതിനാണ്  മുരുഗേശുവിന് വധശിക്ഷ ലഭിച്ചത്. 300ഗ്രാം കഞ്ചാവടങ്ങിയ ഒരു പാക്കറ്റ് കൈവശമുണ്ടായിരുന്നതായി അറിയാമായിരുന്നുവെന്ന് മുരുഗേശു പറഞ്ഞെങ്കിലും മറ്റു പാക്കറ്റുകളെപ്പറ്റി അറിയില്ല എന്നവകാശപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;Singapore finally finds a voice in death row protest&quot;&gt;{{cite news
 | first =ജോൺ
 | last = ആഗ്ലിയോൺബി
 | title = സിംഗപ്പൂർവധശിക്ഷയ്ക്കെതിരേ ആദ്യമായി ശബ്ദം കണ്ടെത്തുന്നു. 
 | url = http://observer.guardian.co.uk/international/story/0,6903,1479037,00.html
 | work = ലോകം
 | publisher = ദി ഒബ്സർവർ
 | location = ലണ്ടൻ
 |date=2005 മേയ് 8
 | accessdate = 2007-12-30
 | quote = 38 കാരനായിരുന്ന മുരുഗേശു ഒരു ജെറ്റ് സ്കീ ചാമ്പ്യനും, മുൻ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനും, സർക്കരുദ്യോഗസ്ഥനുമായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തെ 2003 ആഗസ്റ്റ് മാസത്തിൽ മലേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള മടക്കയാത്രയിൽ ആറു പാക്കറ്റ് (ഒരു കിലോ) കഞ്ചാവുമായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. 300ഗ്രാമടങ്ങിയ ഒരു പാക്കറ്റ് കൈവശമുണ്ടായിരുന്നതായി അയാൾ സമ്മതിച്ചു; പക്ഷേ മറ്റു പാക്കറ്റുകളെക്കുറിച്ച് വിവരമില്ല എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഇതിനെതിരായ പ്രതിഷേധം ഉയർന്നുവരുന്നതിൽ സർക്കാരിന് താല്പര്യമില്ല എന്ന് വ്യക്തമാണ്. ഭാഗികമായി സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള മാദ്ധ്യമങ്ങൾ പ്രതിഷേധത്തിനെ അവഗണിച്ചു. ആദ്യത്തെ പ്രഭാഷകൻ സംസാരിച്ചു തുടങ്ങിയപ്പോഴേയ്ക്കും പോലീസ് മൈക്ക് ഓഫ് ചെയ്തു.
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | title = ഐ. ആർ ലെജിസ്ലേഷൻ; സിംഗപ്പൂറിൽ മരണം കാത്തു കഴിയുന്നവർ
 | url = http://www.abc.net.au/rn/lawreport/stories/2005/1498153.htm
 | work = ദി ലാ റിപ്പോർട്ട്
 | publisher = എ.ബി.സി. റേഡിയോ നാഷണൽ
 | location = മെൽബോൺ
 |date= 2005 നവംബർ 8
 | accessdate = 2007-12-30
 | quote = [...] ഒരു കിലോഗ്രാം കഞ്ചാവുമായി പിടിക്കപ്പെട്ടതായാണ് ആരോപിക്കപ്പെട്ടതെങ്കിലും ഒരു പാക്കറ്റ് മാത്രം കൈവശമുള്ളതായേ അയാൾ സമ്മതിച്ചുള്ളൂ.
 }}&lt;/ref&gt;
ഭാഗികമായി സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള മാദ്ധ്യമങ്ങൾ പ്രതിഷേധത്തിനെ അവഗണിച്ചു. ആദ്യത്തെ പ്രഭാഷകൻ സംസാരിച്ചു തുടങ്ങിയപ്പോഴേയ്ക്കും പോലീസ് മൈക്ക് ഓഫ് ചെയ്തു..&lt;ref name=&quot;Singapore finally finds a voice in death row protest&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | author = മാർട്ടിൻ അബ്ബുഗാവോ (എ.എഫ്.പി)
 | title = സിംഗപ്പൂരിലെ വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരായ യുദ്ധം തുടരുന്നു
 | url = http://www.thestandard.com.hk/stdn/std/World/GE16Wd06.html
 | work = ലോകം
 | publisher = ദി സ്റ്റാന്റാർഡ്
 | location =  ഹോങ്ക് കോങ്ങ്
 |date=2005 മേയ് 16
 | accessdate = 2007-12-30
 | quote =  എതിർപ്പുകാണിക്കുന്നവരെ സർക്കാർ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നുവെന്നതിന് ഒരുദാഹരണമാണ് ഈ സംഭവം. ശ്രോതാക്കളെ സംസാരിക്കാനനുവദിച്ച ഒരു &quot;ഓപൺ മൈക്ക് സെഷനിൽ&quot; ആദ്യത്തെയാൾ സംസാരിക്കുമ്പോൾ മൈക്ക് ഓഫ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. യൂണിഫോം ധരിക്കാത്ത ഒരു പോലീസുദ്യോഗസ്ഥൻ പരിപാടിയുടെ ആ ഭാഗം നിർത്തിവയ്ക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടുവെന്ന് സംഘാടകർ പറഞ്ഞു.}}&lt;/ref&gt;

വാൻ ടുവോങ് എൻഗുയെൻ എന്ന വിയറ്റ്നാം വംശജനായ ആസ്ട്രേലിയക്കാരനെ 2005 ഡിസംബർ 2-ന് ഹെറോയിൻ കടത്തിയതിന് തൂക്കിക്കൊന്നശേഷം സിംഗപ്പൂരിലെ ഗുഡ് ഷെപ്പേർഡ് കന്യാസ്ത്രീകളുടെ പ്രാദേശിക നേതാവായ സിസ്റ്റർ സൂസൻ ചിയ &quot;വധശിക്ഷ ക്രൂരവും മനുഷ്യത്വരഹിതവും, ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തെ ധ്വംശിക്കുന്നതുമാണ്&quot; എന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു. ചിയയും മറ്റു കന്യാസ്ത്രികളും എൻഗുയന്റെ അമ്മയെ ശിക്ഷയ്ക്ക് രണ്ടാഴ്ച്ച മുൻപേ ആശ്വസിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite news| url = http://www.theage.com.au/news/national/end-death-penalty-singapore-nun/2005/12/03/1133422148176.html |title=End death penalty: Singapore nun | publisher = The Age | date = 4 December 2005 | location=Melbourne}}&lt;/ref&gt;

സിംഗപ്പൂറിലെ വധശിക്ഷാനിയമം മാദ്ധ്യമങ്ങളുടെ അഭിപ്രായപ്രകടനങ്ങൾക്ക് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. ശാസ്ത്ര ഫിക്ഷനുകളെഴുതുന്ന വില്ല്യം ഫോർഡ് ഗിബ്സൺ പത്രപ്രതിനിധിയായിരുന്നപ്പോൾ സിംഗപ്പൂരിനെപ്പറ്റി ഒരു യാത്രാവിവരണമെഴുതുകയുണ്ടായി. ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ടായി &quot;വധശിക്ഷയുള്ള ഡിസ്നിലാന്റ്&quot; എന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യപ്രയോഗമാണ് അദ്ദേഹം നടത്തിയത്. &lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.wired.com/wired/archive/1.04/gibson.html | title = [[Disneyland with the Death Penalty]] | work = [[Wired (magazine)|Wired]] | date = September 1993 | access-date = 2012-06-19 | archive-date = 2012-11-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121122214746/http://www.wired.com/wired/archive/1.04/gibson.html | url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

2010-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് എഴുത്തുകാരനായ അലൻ ഷാഡ്രേക്ക് ''[[ഒൺസ് എ ജോളി ഹാങ്ക്മാൻ - സിംഗപ്പൂർ ജസ്റ്റിസ് ഓൺ ദി ഡോക്ക്]]'' എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി. സിംഗപ്പൂരിന്റെ നിയമവ്യവസ്ഥയെ വിമർശിക്കുന്ന പുസ്തകമായിരുന്നു ഇത്. &lt;ref&gt;{{cite news
  | last = ഇംഗളണ്ട്
  | first = വൗഡീൻ
  | coauthors =
  | title = ബ്രിട്ടീഷുകാരനായ വധശിക്ഷയെപ്പറ്റി എഴുതിയിട്ടുള്ള എഴുത്തുകാരൻ സിംഗപ്പൂരിൽ ജാമ്യം നേടി
  | newspaper = ബി.ബി.സി. ന്യൂസ്
  | date = 2010 ജൂലൈ 20
  | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-10693512
  | accessdate = 2010 ജൂലൈ 20}}&lt;/ref&gt; ഷാഡ്രേക്കിനെ സിംഗപ്പൂരിൽ തന്റെ പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രചാരണം നടത്തുന്നതിനിടെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും കോടതിയലക്ഷ്യത്തിന് ആറാഴ്ച്ച തടവിലിടുകയും ചെയ്തു. അപകീർത്തിക്കേസും അദ്ദേഹത്തിനെതിരായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ കേസിന് ലോകശ്രദ്ധ ലഭിച്ചിരുന്നു. ഇത് സിംഗപ്പൂരിലെ നിയമവ്യവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് ശ്രദ്ധ തിരിച്ച സംഭവമായി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-10680143|title=British author of death penalty book held in Singapore|date=19 July 2010|work=BBC News|accessdate=19 July 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/world/2010/nov/16/alan-shadrake-jailed-contempt-singapore British author jailed for contempt by Singapore court], The Guardian, 16 November 2010&lt;/ref&gt;
ഷാഡ്രേക്ക് ക്ഷമായാചനം നടത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് ഇക്കാര്യത്തിൽ തെറ്റു പറ്റി എന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു. നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ ചേതനയെ താൻ മുറിവേൽപ്പിച്ചുവെങ്കിൽ മാപ്പപേക്ഷിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. നിയമവ്യവസ്ഥയെയും ന്യായാധിപരെയും താഴ്ത്തിക്കെട്ടാൻ താൻ ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/singapore/8135955/British-author-Alan-Shadrake-jailed-in-Singapore.html|title=British author Alan Shadrake jailed in Singapore|date=16 Nov 2010|work=Telegraph|accessdate=16 Nov 2010}}&lt;/ref&gt;

==അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഔദ്യോഗിക ചർച്ചകൾ==
2012-ൽ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] ജനപ്രതിനിധികൾ മയക്കുമരുന്നുപയോഗത്തെ നേരിടുന്നതിൽ സിംഗപ്പൂരിന്റെ വിജയം ഒരു മാതൃകയാക്കാമോ എന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടതാണെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു. ന്യൂ യോർക്കിലെ മേയർ മൈക്കൽ ബ്ലൂംബർഗ് മയക്കുമരുന്ന് കടത്തിനെ നേരിടേണ്ടതെങ്ങിനെ എന്ന് സിംഗപ്പൂരിനെ കണ്ട് പഠിക്കണം എന്ന് പറയുകയുണ്ടായി. &quot;ചില ആൾക്കാരെ വധിക്കുന്നത് ആയിരമായിരം ജീവൻ രക്ഷിക്കും&quot; എന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dnainfo.com/20120326/manhattan/us-could-learn-from-singapores-harsh-drug-laws-bloomberg-says |title=Michael Bloomberg, ''DNA - Manhattan News''  March 26, 2012 |access-date=2012-06-19 |archive-date=2012-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329033044/http://www.dnainfo.com/20120326/manhattan/us-could-learn-from-singapores-harsh-drug-laws-bloomberg-says |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ റിപ്പബ്ലിക്കൽ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാർത്ഥിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള പ്രാധമിക തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച ന്യൂട്ട് ഗിൻഗ്രിച്ച് ദീർഘകാലമായി പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അഭിപ്രായം (സിംഗപ്പൂരിലെ മാതൃക അമേരിക്കയിൽ പിന്തുടരാവുന്നതാണെന്ന്) പ്രചാരണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കിടയിൽ പലതവണ ആവർത്തിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://thinkprogress.org/justice/2011/11/29/377716/gingrich-praises-singapores-very-draconian-laws-that-mandate-executions-for-drug-possession/?mobile=nc Newt  Gingrich on Singapore's Drug laws (2012 interview)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Political positions of Newt Gingrich#Drug policy|Newt Gingrich on U.S. drug policy and drug laws]]&lt;/ref&gt;
===ലാ സൊസൈറ്റി റിവ്യൂ===
2005 ഡിസംബറിൽ സിംഗപ്പൂറിലെ ലാ സൊസൈറ്റി വധശിക്ഷ പുനഃപരിശോധിക്കാനുള്ള ഒരു കമ്മിറ്റിയെ നിയമിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തി. സൊസൈറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റ് ഫിലിപ് ജയരത്നം നിർബന്ധമായും വധശിക്ഷ നൽകേണ്ട കുറ്റങ്ങൾ വേണമോ എന്നതാണ് പരിശോധനയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമെന്ന് പറഞ്ഞു. ഇതിന്റെ റിപ്പോർട്ട് സിംഗപ്പൂറിലെ നിയമ മന്ത്രാലയത്തിൽ സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite news | title = Singapore's Law Society to give death penalty a fair airing | url = http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/187994/1/.html | date = 2006-01-13 | author = Ansley Ng | publisher = [[Today (Singapore newspaper)]] | access-date = 2012-06-19 | archive-date = 2009-01-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090120142410/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/187994/1/.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 2006 നവംബർ 6-ന് കമ്മിറ്റിയെ പീനൽ കോഡിനു നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം ക്ഷണിച്ചു. 2007 മാർച്ച് 30-ന് പുറത്തുവിട്ട റിപ്പോർട്ടിൽ ചില കുറ്റങ്ങളിൽ നിർബന്ധമായും വധശിക്ഷ നൽകുന്നതിനെതിരായ വാദങ്ങളാണുള്ളത്:
&lt;blockquote&gt;
കൊലപാതകം, മയക്കുമരുന്നു കടത്ത്, തോക്കുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ, രാജ്യദ്രോഹം എന്നീ വധശിക്ഷ നിർബന്ധമായ കുറ്റങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ വിവേചനത്തോടെയേ നൽകാവൂ. തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള ശിക്ഷ വിവേചനത്തോടെ നടപ്പാക്കുന്നതുപോലെയാണ്. നിർബന്ധമായുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കണമെന്ന വാദം സിംഗപ്പുറിൽ ശക്തമാണ്. എപ്പോഴാണ് വധശിക്ഷ നൽകേണ്ടിവരുന്നതെന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ ന്യായാധിപർക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കണമെന്നതാണ് ആവശ്യം. &lt;ref&gt;Extract of the Council’s Report on the proposed Penal Code Amendments submitted to the Ministry of Home Affairs, March 30, 2007, [http://www.lawsociety.org.sg/feedback_pc/pdf/execSummary.aspx lawsociety.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100716174918/http://www.lawsociety.org.sg/feedback_pc/pdf/execSummary.aspx |date=2010-07-16 }}&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;

== സിംഗപ്പൂർ സർക്കാരിന്റെ പ്രതികരണം ==
ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ കുറ്റങ്ങൾക്കു മാത്രമേ വധശിക്ഷ നൽകപ്പെടാറുള്ളൂ എന്നും ഇത് കുറ്റകൃത്യം ചെയ്യാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ളവർക്ക് ഒരു ശക്തമായ സന്ദേശമാണ് നൽകുന്നതെന്നുമാണ് സിംഗപ്പൂർ സർക്കാർ പറയുന്നത്. 1994-ലും 1999-ലും ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പൊതുസഭ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കാനുള്ള പ്രമേയം വോട്ടിനിട്ടെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന കാര്യം അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. 

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ സിംഗപ്പൂറിന്റെ സ്ഥിരം പ്രതിനിധി നിയമത്തിനു പുറത്ത് നടക്കുന്ന ശിക്ഷകളെപ്പറ്റിയും പെട്ടെന്നു നടക്കുന്ന ശിക്ഷകളെപ്പറ്റിയും സഭയുടെ പ്രത്യേക റിപ്പോർട്ടർക്ക് ഒരു കത്തയച്ചിരുന്നു:
:&quot;…വധശിക്ഷ പ്രാധമികമായി ഒരു നീതിന്യായ വിഷയമാണ്. ഇത് രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിൽ പെടുന്ന വിഷയമാണ്. […] ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം മാത്രമല്ല മനുഷ്യർക്കുള്ളത് […] മനുഷ്യർക്കുള്ള പരസ്പരം എതിരുനിൽക്കുന്ന അവകാശങ്ങൾ എങ്ങനെ തുലനം ചെയ്യണമെന്നത് സമൂഹങ്ങളുടെയും സർക്കാരുകളുടെയും തീരുമാനത്തിൽ വരുന്ന കാര്യമാണ്.&quot; &lt;ref name=&quot;Singapore: The death penalty - A hidden toll of executions&quot;/&gt;

2004 ജനുവരിയിൽ സിംഗപ്പൂറിലെ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം ആമ്നസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ റിപ്പോർട്ടിന് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു:&lt;ref name=&quot;The Singapore Government's Response To Amnesty International's Report&quot;/&gt;
*വധശിക്ഷ നിരോധിക്കണമോ എന്ന വിഷയത്തിൽ അന്താരാഷ്ട്ര സമവായമില്ല. 
*എല്ലാ രാജ്യങ്ങൾക്കും അവിടുത്തെ സാഹചര്യങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്ത് സ്വന്തം നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ എന്തു രീതിയിലാകണമെന്നു തീരുമാനിക്കാനുള്ള പരമാധികാരമുണ്ട്. 
*വധശിക്ഷ സിംഗപ്പൂറിനെ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായി ജീവിക്കാവുന്ന സ്ഥലമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 
*വളരെ ഗുരുതരമായ കുറ്റങ്ങൾക്കേ വധശിക്ഷ നൽകാറുള്ളൂ. 

വിദേശികളാണ് വധശിക്ഷ ലഭിക്കുന്നതിൽ ഭൂരിപക്ഷമെന്ന ആരോപണം സർക്കാർ കണക്കുകൾ കാണിച്ച് തെറ്റെന്നു തെളിയിച്ചു. പാവങ്ങളും വിദ്യാഭാസമില്ലാത്തവരും പീഡിതരുമാണ് വധശിക്ഷയ്ക്കിരയാകുന്നതെന്ന ആരോപണത്തിനോട് ആഭ്യന്തരമന്ത്രാലയത്തിന്റെ പ്രതികരണം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: &quot;. 1993 മുതൽ 2003 വരെ വധശിക്ഷ ലഭിച്ചവരിൽ 95% 21 വയസിൽ കൂടുതൽ പ്രായമുള്ളവരും 80% ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിച്ചവരും 80 ശതമാനത്തോളം ജോലിയുണ്ടായിരുന്നവരുമാണ്. &quot;.&lt;ref name=&quot;The Singapore Government's Response To Amnesty International's Report&quot;/&gt;

വാൻ ടുവോങ് എൻഗുയൻ എന്നയാളുടെ തൂക്കിക്കൊലയ്ക്ക് ശേഷം പ്രധാനമന്ത്രി ലീ സിയൻ ലൂങ് സർക്കാരിന്റെ അഭിപ്രായം ആവർത്തിച്ചുറപ്പിച്ചു. &quot;ആയിരക്കണക്കിനാൾക്കാരെ ബാധിക്കുന്ന മയക്കുമരുന്ന് കച്ചവടത്തിന്റെ അടിവേരറുക്കാൻ മയക്കുമരുന്ന് കടത്തുകാരെ നേരിടുകയാണ് വേണ്ടത്. ചെറിയ ചില്ലകൾ അറുക്കുകയല്ല ഇതിന്റെ ചികിത്സ. വധശിക്ഷാ നിയമം സിംഗപ്പൂർ വാസികൾ അംഗീകരിച്ചതാണ്. ഇത് നമ്മെ മയക്കുമരുന്ന് എന്ന പ്രശനത്തെ നേരിടാൻ സഹായിക്കുന്നുണ്ട്.&quot; &lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.abc.net.au/news/2005-11-29/drug-trafficking-deserves-death-penalty-singapore/751244
 | title = Drug trafficking 'deserves death penalty': Singapore PM
 | accessdate = 2007-12-30
 |date=29 November 2005
 | publisher = ABC News Online
 }}&lt;/ref&gt;

2007-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പൊതുസഭ വധശിക്ഷ നിർത്തുന്ന പ്രമേയത്തിൽ വോട്ടെടുക്കുന്നതിനു മുൻപ് സിംഗപ്പൂറിന്റെ അംബാസഡർ വാനു ഗോപാല മേനോൻ പറഞ്ഞു: &quot;വധശിക്ഷ അന്താരാഷ്ട്ര നിയമപ്രകാരം നിരോധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല എന്ന് എന്റെ പ്രതിനിധിസംഘം ഈ കമ്മിറ്റിയെ ഓർമിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും ഈ പ്രമേയത്തിന്റെ അവതാരകർ വധശിക്ഷയുടെ കാര്യത്തിൽ ഒറ്റ നിലപാടെടുക്കാനേ അന്താരാഷ്ട്രസമൂഹത്തിന് സാദ്ധ്യമാകൂ എന്നും ഒറ്റ നിലപാടിനേ ബഹുമാന്യതയുള്ളൂ എന്നും തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു... [വധശിക്ഷ] ഞങ്ങളുടെ നാട്ടിലെ നിയമം നടപ്പാക്കുന്നതിലെ ഒരു പ്രധാന കണ്ണിയാണ്. വളരെ ഗുരുതരമായ കുറ്റങ്ങളിൽ ഒരു താക്കീതെന്ന നിലയിലാണ് ഈ ശിക്ഷ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അന്യായമായ ഒന്നും നടക്കുന്നില്ല എന്നുറപ്പുവരുത്താനുള്ള നിയമവ്യവസ്ഥ ഞങ്ങൾക്കുണ്ട്.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.asiantribune.com/index.php?q=node/8062
 | title = Death Penalty Threatens to Split World Body
 | accessdate = 2007-12-30
 | author = Deen, Thalif
 | date = 1 November 2007
 | publisher = Asian Tribune
 | archive-date = 2007-11-02
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071102114322/http://www.asiantribune.com/index.php?q=node%2F8062
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;

==പ്രധാനപ്പെട്ട കേസുകൾ==
*'''അഡ്രിയാൻ ലിം''', '''ടാൻ മുയി ചൂ''', '''ഹോയ് കാ ഹോങ്''', എന്നിവരെ കൊലപാതക്കുറ്റത്തിന് 1981-ൽ ശിക്ഷിച്ചു. മൂവരെയും 1988-ൽ തൂക്കിലേറ്റി. 
*'''ഫ്ലോർ കണ്ടമ്പ്ലേസിയോൺ''' എന്ന ഫിലിപ്പീൻസുകാരി വീട്ടുജോലിക്കാരിയെ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചു. ഇത് ഫിലിപ്പീൻസും സിംഗപ്പൂറും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വഷളാക്കാനിടയാക്കിയിരുന്നു. 
*'''[[യൊഹാന്നെസ് വാൻ ഡാമെ]]''' മയക്കുമരുന്നു കടത്തിനാണ് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം ആദ്യമായി സിംഗപ്പൂറിൽ വധിക്കപ്പെട്ട യൂറോപ്യനാണിയാൾ. 
*'''ടോങ് ചിങ്-മാൻ''', '''പൂൺ യുവൻ-ചുങ്''' എന്നിവരെ മയക്കുമരുന്നു കടത്തിനായി ശിക്ഷിച്ചു. ഈ രണ്ട് ഹോങ്ക് കോങ്ങുകാരി പെൺകുട്ടികൾക്കും ശിക്ഷാസമയത്ത് 18 വയസായിരുന്നു പ്രായം. 
*'''ഏഞ്ചൽ മൗ പൂയി-പെങ്''' എന്ന അവിവാഹിതയായ അമ്മയെ മയക്കുമരുന്ന് കടത്തിന് വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.capitalpunishmentuk.org/angel.html Angel Mou Pui Peng&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
*'''വാൻ ടുവോങ് എൻഗുയൻ എന്നയാളെ മയക്കുമരുന്നു കടത്തിന് വധിച്ചു. ഇയാൾ ആസ്ട്രേലിയം പൗരത്വമുള്ളയാളായിരുന്നതിനാൽ വിധി ആസ്ട്രേലിയയിൽ എതിരായ ജനാഭിപ്രായമുണ്ടാക്കി. ആസ്ട്രേലിയൻ സർക്കാരിന് ഇതിലിടപെടേണ്ടിവന്നു. 
*'''ടുക്ക് ലെങ് ഹൗ''' എന്നയാളെ എട്ടുവയസുണ്ടായിരുന്ന ഹുവാങ് നാ എന്ന കുട്ടിയെ കൊന്ന കുറ്റത്തിന് വധിച്ചു. ടൂക്കിന്റെ അപ്പീൽ തള്ളിയപ്പോൾ ജഡ്ജി കാൻ ടിങ് ചിയു എതിരഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 
*'''ഇവുചുക്വു അമാര ടോചി'''യെ മയക്കുമരുന്നു കടത്തിന് വധിച്ചു. 
*'''ലിയോങ് സിയൂ ചോർ''' എന്ന 51കാരനെ  ചൈനക്കാരി ലിയു ഹോങ് മേയി എന്ന് 22 വയസുകാരിയെ കൊന്ന് ശവശരീരം കഷണങ്ങളാക്കിയതിന് 2006 മേയ് മാസത്തിൽ വധശിക്ഷ വിധിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news | title = Kallang body parts murderer gets death sentence | publisher = Channel NewsAsia | date = 19 May 2006 | author = Rita Zahara | url = http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/209213/1/.html | access-date = 2012-06-19 | archive-date = 2009-01-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090120144048/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/209213/1/.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;  അയാളെ 2007 നവംബറിൽ തൂക്കിക്കൊന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news  | date=2 October 2008  | title=Property agents obliged to reveal history of flat?  | url=http://www.asiaone.com/Business/My%2BMoney/Property/Story/A1Story20080930-90938.html  | access-date=2012-06-19  | archive-date=2009-01-23  | archive-url=https://web.archive.org/web/20090123060448/http://www.asiaone.com/Business/My%2BMoney/Property/Story/A1Story20080930-90938.html  | url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;
* '''ടാൻ ചോർ ജിൻ''' എന്നയാളെ 2007 മേയ് മാസത്തിൽ ഒരു നിശാക്ലബ് ഉടമയെ വെടിവച്ചു കൊന്നതിന് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വിധിച്ചു. ടാൻ കോടതിയിൽ വക്കീലില്ലാതെ സ്വയമാണ് കേസ് വാദിച്ചത്. അദ്ദേഹം ന്യായാധിപനോട് മരണശിക്ഷ തരണം എന്ന് അപേക്ഷിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/254470/1/.html | date = 2007-01-24 | publisher = Channel NewsAsia | author = Valarie Tan | title = &quot;One-Eyed Dragon&quot; asked to be hanged to stop death threats on family | access-date = 2012-06-19 | archive-date = 2012-07-28 | archive-url = https://archive.today/20120728160346/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/254470/1/.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 2009 ജനുവരിയിൽ അയാളെ തൂക്കിക്കൊന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.straitstimes.com/Breaking%2BNews/Singapore/Story/STIStory_323992.html | date = 2009-01-09 | publisher = Straits Times | title = One-eye Dragon hanged | access-date = 2012-06-19 | archive-date = 2009-01-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090116111111/http://www.straitstimes.com/Breaking+News/Singapore/Story/STIStory_323992.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA36/001/2004/en Singapore — The death penalty: A hidden toll of executions] from [[Amnesty International]]
*[http://www.mha.gov.sg/basic_content.aspx?pageid=74 The Singapore Government's Response To Amnesty International's Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100125195351/http://www.mha.gov.sg/basic_content.aspx?pageid=74 |date=2010-01-25 }} from 30 January 2004
*[http://asiadeathpenalty.blogspot.com Asia Death Penalty] monitors the death penalty in Asia, including in Singapore

{{വധശിക്ഷ ഏഷ്യയിൽ}}
[[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|സിങ്കപ്പൂർ]]
[[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ|സിങ്കപ്പൂർ]]</text>
      <sha1>nxdpey1ggtxom8wkxv3iqtfe1f2jpi3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വെബ്കിറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201239</id>
    <revision>
      <id>4682904</id>
      <parentid>4601767</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T20:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25491" sha1="jjhi9v470pb09f0harc4ltvqbhj7l5c" xml:space="preserve">{{PU|WebKit}}
{{Infobox software
| name = വെബ്കിറ്റ്
| logo =
| logo size = 100px
| screenshot = 
| caption = logo used since 2015
| author = [[Apple Inc.]]&lt;ref name=&quot;macport&quot;&gt;{{cite web |url=http://lists.kde.org/?m=104197092318639 |title='(fwd) Greetings from the Safari team at Apple Computer' – MARC |publisher=Lists.kde.org |date=January 7, 2003 |access-date=May 2, 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209072938/http://lists.kde.org/?m=104197092318639 |archive-date=February 9, 2015 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://donmelton.com/2013/01/10/safari-is-released-to-the-world/ |title=Safari is released to the world |publisher=Donmelton.com |access-date=January 13, 2013}}&lt;/ref&gt;
| developer = Apple Inc., [[Adobe Systems]], [[Sony]], [[KDE]], [[Igalia]], and others
| released = {{Start date and age|1998|11|04}} (KHTML released)&lt;br /&gt;{{Start date and age|2005|06|07}} (WebKit sourced)
| latest release version = 
| latest release date = 
| latest preview version = Nightly&lt;ref&gt;{{cite web |title=WebKit Nightly Builds |url=https://webkit.org/downloads/ |website=WebKit.org |access-date=May 27, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160403165617/https://webkit.org/downloads/ |archive-date=April 3, 2016 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;
| latest preview date = 
| repo = {{URL|github.com/WebKit/WebKit}}
| programming language = [[C++]]&lt;ref&gt;{{cite web|author=&lt;!--unstated--&gt;|title=Code Style Guidelines|url=https://webkit.org/code-style-guidelines/|website=WebKit.org|date=November 7, 2015|publisher=Apple, Inc.|access-date=2 May 2017|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501132832/https://webkit.org/code-style-guidelines/|archive-date=May 1, 2017|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- What of [[C (programming language)|C]], [[Objective-C]], and Objective-C++ as included in the Guidelines? --&gt;
| operating system = [[macOS]], [[iOS]], [[Linux]],&lt;ref&gt;{{cite web |title=WebKit Download |date=March 30, 2016 |url=https://webkit.org/downloads/ |access-date=14 August 2018}}&lt;/ref&gt; [[Microsoft Windows]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=WebKit on Windows {{Pipe}} WebKit|url=https://webkit.org/webkit-on-windows/|website=WebKit.org|date=November 7, 2015|publisher=Apple, Inc.|access-date=August 8, 2021|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808104008/https://webkit.org/webkit-on-windows/|archive-date=August 8, 2021|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=BuildingCairoOnWindows – WebKit|date=June 8, 2021|url=https://trac.webkit.org/wiki/BuildingCairoOnWindows|website=trac.webkit.org|publisher=Apple, Inc.|access-date=August 8, 2021|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808103951/https://trac.webkit.org/wiki/BuildingCairoOnWindows|archive-date=August 8, 2021|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
| genre = [[Browser engine]]
| license = [[GNU Lesser General Public License|LGPLv2.1]] (rendering engine, JavaScript engine), [[BSD licenses|BSD 2-Clause]] (additional contributions from Apple)&lt;ref name=&quot;licensing&quot;&gt;[https://webkit.org/licensing-webkit/ Licensing WebKit | WebKit]&lt;/ref&gt; 
| website = {{URL|webkit.org}}
}}
[[വെബ് പേജ്|വെബ് പേജുകൾ]] പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ [[വെബ് ബ്രൗസർ|വെബ് ബ്രൗസറുകൾ]]  ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു തരം [[ആഖ്യാനരീതി|ആഖ്യാനരീതിയാണ്]] '''വെബ്കിറ്റ്'''. [[ആപ്പിൾ സഫാരി]], [[ഗൂഗിൾ ക്രോം]] ബ്രൗസറുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് വെബ്കിറ്റ് ആഖ്യാനരീതിയാണ്. [[സ്റ്റാറ്റ്കൗണ്ടർ|സ്റ്റാറ്റ്കൗണ്ടറിന്റെ]] കണക്ക് പ്രകാരം [[2012|2012ഓടെ]] [[വെബ് ബ്രൗസർ]] മാർക്കറ്റിന്റെ 36% വെബ്കിറ്റ് ആണ് കൈയാളുന്നത്. മറ്റേത് [[ലേയൗട്ട് എഞ്ചിൻ|ലേയൗട്ട് എഞ്ചിനേക്കാളും]] അധികമാണിത്. [[മൊബൈൽ ഫോൺ|മൊബൈൽ]] [[ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങളിലും]] വെബ്കിറ്റ് ധാരാളമായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു. [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്]], [[ഐഓഎസ്]], [[ബ്ലാക്ക്ബെറി ടാബ്ലറ്റ് ഓഎസ്]], [[വെബ്ഓഎസ്]] എന്നിവയിലും [[ആമസോൺ.കോം|ആമസോൺ]] [[കിൻഡിൽ ഇബുക്ക് റീഡർ|കിൻഡിൽ ഇബുക്ക് റീഡറിലേയും]] സ്വതേയുള്ള [[വെബ് ബ്രൗസർ|വെബ് ബ്രൗസറുകൾ]] വെബ്കിറ്റ് അധിഷ്ഠിതമാണ്.

== ചരിത്രം ==
വെബ്കിറ്റിന്റെ മുൻഗാമികൾ [[കെഡിഇ|കെഡിഇയുടെ]] [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ|കെഎച്ച്ടിഎംഎല്ലും]] [[കെജെഎസ്|കെജെഎസ്സും]] ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://trac.webkit.org/ |title=The WebKit Open Source Project |accessdate=2012-04-07 |archive-date=2022-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503033835/https://trac.webkit.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[1998|1998ൽ]] [[കെഎച്ചടിഎംഎൽ]], [[കെജെഎസ്]] എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു. [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിളിലെ]] ഡോൺ മെൽട്ടനാണ് [[2001]] [[ജൂൺ 25|ജൂൺ 25ന്]] വെബ്കിറ്റ് നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Melton|first=Don|title=Attention Internets! WebKit is not 10 years old today. That happened on June 25. I know the date because that's when I started the project.|url=http://twitter.com/#!/donmelton/status/106603038575296512|work=Twitter|accessdate=13 October 2011|date=25 August 2011}}&lt;/ref&gt; [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ|കെഎച്ച്ടിഎംഎല്ലിന്റെയും]] [[കെജെഎസ്|കെജെഎസ്സിന്റെയും]] ഗുണങ്ങളെ പറ്റി മെൽട്ടൺ [[കെഡിഇ]] ഡെവലപ്പർമാർക്ക് മെയിൽ അയച്ചു.&lt;ref name=&quot;macport&quot;/&gt;പിന്നീട് [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ]], [[കെജെഎസ്]] എന്നിവ യഥാക്രമം വെബ്കോർ, ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് കോർ എന്നിങ്ങനെ പുനർ നാമകരണം ചെയ്ത് [[മാക് ഓഎസ് ടെൻ|മാക് ഓഎസ് ടെന്നിലേക്കെത്തിച്ചു]].&lt;ref name=&quot;macport&quot;/&gt; [[2002ൽ|2002ലാണ്]] ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് കോറിനെ പറ്റി [[കെഡിഇ|കെഡിഇയെ]] അറിയിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;annjavascript&quot;&gt;{{cite mailing list |url=http://www.opendarwin.org/pipermail/kde-darwin/2002-June/000034.html |title=JavaScriptCore, Apple's JavaScript framework based on KJS |mailinglist=kde-darwin |first=Maciej |last=Stachowiak |authorlink=Maciej Stachowiak |date=June 13, 2002 |accessdate=2008-08-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070310215550/http://www.opendarwin.org/pipermail/kde-darwin/2002-June/000034.html |archivedate=2007-03-10 }}&lt;/ref&gt; [[2003]] [[ജനുവരി|ജനുവരിയിൽ]] [[മാക് വേൾഡ് എക്സ്പോ|മാക് വേൾഡ് എക്സ്പോയിൽ]] അന്നത്തെ [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിൾ]] സിഇഓ [[സ്റ്റീവ് ജോബ്സ്|സ്റ്റീവ് ജോബ്സായിരുന്നു]] [[ആപ്പിൾ സഫാരി|ആപ്പിൾ സഫാരിയോടൊപ്പം]] വെബ്കോർ എഞ്ചിനും പുറത്തിറക്കിയത്. വെബ്കോർ ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത് [[ആപ്പിൾ സഫാരി|ആപ്പിൾ സഫാരിയിലായിരുന്നുവെങ്കിൽ]] ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് കോർ ആദ്യമായി പുറം ലോകം കാണുന്നത് [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിളിന്റെ]] [[Sherlock (Software)|ഷെർലോക്]] ആപ്ലികേഷനിലായിരുന്നു. [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ|കെഎച്ച്ടിഎംഎല്ലും]] വെബ്കിറ്റും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത പദ്ധതികളായതോടെ [[കെഡിഇ|കെഡിഇയും]] [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിളും]] അവരവരുടെ ആഖ്യാനരീതി വെവ്വേറെ വികസിപ്പിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kdedevelopers.org/node/1001 |title=So, when will KHTML merge all the WebCore changes? |publisher=kdedevelopers.org |date= |accessdate=2010-02-20 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529065425/http://www.kdedevelopers.org/node/1001 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിളിന്റെ]] അഭിപ്രായ പ്രകാരം വെബ്കിറ്റിൽ [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ|കെഎച്ച്ടിഎംഎല്ലിനേക്കാൾ]] ചില സവിശേഷതകൾ അധികമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kdedevelopers.org/node/1006 |title=Safari and KHTML again |publisher=kdedevelopers.org |date=2005-04-30 |accessdate=2010-02-20 |archive-date=2006-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060303184216/http://www.kdedevelopers.org/node/1006 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വെബ്കിറ്റ് എന്നപേരിൽ ഈ [[ലേ ഔട്ട് എഞ്ചിൻ]] എത്തുന്നത് [[മാക് ഒ.എസ്. ടെൻ പാന്തർ|മാക് ഒ.എസ്. ടെൻ പാന്തറിലെ]] [[ആപ്പിൾ സഫാരി|ആപ്പിൾ സഫാരിക്ക്]] ഒപ്പം ആയിരുന്നു

=== പിന്നീടുള്ള വികസനം ===
[[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിൾ]] കൂട്ടിച്ചേർത്ത മാറ്റങ്ങൾ [[കെഡിഇ|കെഡിഇക്ക്]] അംഗീകരിക്കാനായില്ല. ആ സംരംഭത്തെ ഒരു 'തികഞ്ഞ പരാജയം' എന്നാണ് [[കെഡിഇ]] വിശേഷിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kdedevelopers.org/node/1002 |title=The bitter failure named &quot;safari and khtml&quot; |access-date=2012-07-23 |archive-date=2010-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918161934/http://www.kdedevelopers.org/node/1002 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അവർ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ|കെഎച്ച്ടിഎംഎല്ലിലേക്ക്]] തന്നെ മടങ്ങുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.cnet.com/Open-source-divorce-for-Apples-Safari/2100-1032_3-5703819.html |title=Open-source divorce for Apple's Safari? |access-date=2012-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090707214349/http://news.cnet.com/Open-source-divorce-for-Apples-Safari/2100-1032_3-5703819.html |archive-date=2009-07-07 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് [[കെഡിഇ]] ഡെവലപ്പറായ കർട്ട് ഫീഫിൾ [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ]], വെബ്കിറ്റിൽ പുതിയതായുള്ള മാറ്റങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും വെബ്കിറ്റ് വികസനത്തിന്റെ പേരിൽ [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിളിനെ]] പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിളിനേയും]] [[കെഡിഇ|കെഡിഇയേയും]] മാറ്റിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kdedevelopers.org/node/1049 |title=WebCore - KHTML - Firefox: Know your facts! |access-date=2012-07-23 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210230809/http://www.kdedevelopers.org/node/1049 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

വെബ്കിറ്റ് [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ|കെഎച്ച്ടിഎംഎല്ലിൽ]] നിന്ന് ഉണ്ടാക്കിയതാണെന്ന വാർത്ത വന്നതോടെ, [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിൾ]] വെബ്കിറ്റിന്റെ സോഴ്സ് കോഡ് [[സിവിഎസ്]] കലവറയിലേക്ക് ചേർത്തു.&lt;ref name=&quot;kdenews2007-06-05&quot;&gt;{{cite web |url=http://dot.kde.org/2005/06/07/apple-opens-webkit-cvs-and-bug-database |title=Apple Opens WebKit CVS and Bug Database |author=Daniel Molkentin |date=June 7, 2005 |work=KDE News |accessdate=2007-01-16}}&lt;/ref&gt; വെബ്കിറ്റ് നിർമ്മാതാക്കൾ [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിൾ]] കൂട്ടിച്ചേർത്ത ചില മാറ്റങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി.&lt;ref&gt;[http://arstechnica.com/journals/apple.ars/2007/06/12/ars-at-wwdc-interview-with-lars-knoll-creator-of-khtml Ars at WWDC: Interview with Lars Knoll, creator of KHTML]&lt;/ref&gt; [[2007]] [[ജൂലൈ|ജൂലൈയിൽ]], [[കെഡിഇ]] [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ|കെഎച്ച്ടിഎംഎല്ലിൽ]] നിന്നും വെബ്കിറ്റിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണെന്ന് ആഴ്സ് ടെക്ക്നിക്ക വാർത്തയിറക്കി.&lt;ref name=&quot;arsunfork&quot;&gt;{{cite web |url=http://arstechnica.com/journals/linux.ars/2007/07/23/the-unforking-of-kdes-khtml-and-webkit |title=The unforking of KDE’s KHTML and WebKit |accessdate=2007-07-30 |last=Unrau |first=Troy |date= 2007-07-23 |publisher=Ars Technica}}&lt;/ref&gt; [[കെഡിഇ]] 4.5.0 പതിപ്പിന്റെ പുറത്തിറക്കലോടെ [[കെഡിഇ]] വെബ്കിറ്റിനും [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ|കെഎച്ച്ടിഎംഎല്ലിനും]] ഒരേ പോലെ പിന്തുണ നൽകാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;kde4.5.0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://kde.org/announcements/4.5/platform.php |title=KDE Development Platform 4.5.0 gains performance, stability, new high-speed cache and support for WebKit |access-date=2012-07-23 |archive-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110314205743/http://www.kde.org/announcements/4.5/platform.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇപ്പോഴും [[കെഎച്ച്ടിഎംഎൽ]] വികസിപ്പിച്ച് കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്.

== ഘടകങ്ങൾ ==
വെബ്കോർ, ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്കോർ എന്നിവയാണ് വെബ്കിറ്റിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ. മുമ്പ് ഡ്രൊസീറ എന്നൊരു ഡിബഗ്ഗർ കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു.

=== വെബ്കോർ ===
[[എച്ച്ടിഎംഎൽ]], [[എസ്.വി.ജി]] എന്നിവക്കുള്ള ആഖ്യാന യന്ത്രമാണ് വെബ്കോർ. ഇത് [[ഗ്നു ലഘു സാർവ്വജനിക അനുമതിപത്രം]] പ്രകാരമാണ് പുറത്തിറക്കിയിട്ടുള്ളത്. [[സി++|സി++ലാണ്]] വെബ്കോർ എഴുതപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ [[ആപ്ലികേഷൻ ഇന്റർഫേസ്]] എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് [[ഒബ്ജെക്റ്റീവ്-സി|ഒബ്ജെക്റ്റീവ്-സിയിലാണ്]]. [[കൊക്കോ എപിഐ|കൊക്കോ എപിഐയിൽ]] എഴുതപ്പെട്ട ആപ്ലികേഷനുകൾക്ക് പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള അവസരം നൽകുന്നുമുണ്ട്.

വെബ്കിറ്റ് [[ആസിഡ്2]], [[ആസിഡ്3]] പരീക്ഷകൾ വെബ്കിറ്റ് വളരെ മികച്ച രീതിയിൽ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://webkit.org/blog/280/full-pass-of-acid-3/ |title=Full Pass Of Acid3 |accessdate=2008-09-29 |author=Maciej Stachowiak |date=2008-09-25 |work=Surfin' Safari - The WebKit Blog |archive-date=2013-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130820023252/https://www.webkit.org/blog/280/full-pass-of-acid-3/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്കോർ ===
വെബ്കിറ്റിലെ [[ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് ആഖ്യാനയന്ത്രം|ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് ആഖ്യാനയന്ത്രമാണ്]] ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് കോർ. [[മാക് ഓഎസ് ടെൻ|മാക് ഓഎസ് ടെന്നിനകത്തെ]] പല ആവശ്യങ്ങൾക്കും ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് കോർ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;webjavascript&quot;&gt;{{Cite web |url=http://webkit.org/projects/javascript/index.html |title=The WebKit Open Source Project – JavaScript |access-date=2012-07-23 |archive-date=2015-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150901063802/http://www.webkit.org/projects/javascript/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  [[കെഡിഇ|കെഡിഇയുടെ]] [[കെജെഎസ്]] ലൈബ്രറിയിൽ നിന്നും [[പിസിആർഇ|പിസിആർഇയുടെ]] [[റെഗുലർ എക്സ്പ്രഷൻ ലൈബ്രറി|റെഗുലർ എക്സ്പ്രഷൻ ലൈബ്രറിയിൽ]] നിന്നും ആണ് ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്കോർ രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ഇതിലൂടെ നിരവധി ഘടകങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർത്താണ് ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്കോർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുള്ളത്.&lt;ref name=&quot;javascriptshowdown&quot;&gt;{{cite web |title=The Great Browser JavaScript Showdown |url=http://www.codinghorror.com/blog/archives/001023.html |date=2007-12-19 |access-date=2012-07-23 |archive-date=2013-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606152013/http://www.codinghorror.com/blog/2007/12/the-great-browser-javascript-showdown.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[2008|2008ൽ]] വെബ്കിറ്റ് സംഘം അവർ ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്കോർ സ്ക്വിരൽഫിഷ് എന്ന പേരിൽ [[ബൈറ്റ്കോഡ് ഇന്റർപ്രട്ടർ|ബൈറ്റ്കോഡ് ഇന്റർപ്രട്ടറായി]] പുനർരചന നടത്തിയെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തി. ഇത് [[ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്]] വിവർത്തനത്തിന്റെ വേഗത വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

=== ഡ്രൊസീറ ===
ഡ്രൊസീറ വെബ്കിറ്റിലെ [[ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് ഡിബഗ്ഗർ]] ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;dorwiki&quot;&gt;WebKit.org [http://trac.webkit.org/projects/webkit/wiki/Drosera Drosera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516032149/http://trac.webkit.org/projects/webkit/wiki/Drosera |date=2008-05-16 }} wiki article&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dorblog&quot;&gt;{{cite web |url=http://webkit.org/blog/?p=61 |work=Surfin’ Safari |title=Introducing Drosera |access-date=2012-07-23 |archive-date=2007-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028052525/http://webkit.org/blog/?p=61 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് വെബ് ഇൻസ്പെക്റ്ററിൽ [[ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് ഡിബഗ്ഗർ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ വെബ്കിറ്റിൽ നിന്നും ഡ്രൊസീറയെ ഒഴിവാക്കി. മാംസഭോജിയായ [[ഡ്രൊസീറ]] എന്ന സസ്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഡിബഗ്ഗറിന് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;droseraremoval&quot;&gt;{{cite web |url=http://trac.webkit.org/changeset/33547 |title=Commit removing Drosera |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120630233848/http://trac.webkit.org/changeset/33547 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===വെബ്കിറ്റ്2===
2010 ഏപ്രിൽ 8-ന്, വെബ്കിറ്റ് പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നതിനായി വെബ്കിറ്റ്2 എന്ന പേരിൽ ഒരു പ്രോജക്റ്റ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. വെബ്‌കിറ്റ് എന്നത് വെബ് റെൻഡറിംഗിൻ്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളായ [[JavaScript|ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്]], [[HTML|എച്ച്ടിഎംഎൽ]] എന്നിവയെ ആപ്ലിക്കേഷനുകളുടെ ഉപയോക്തൃ ഇൻ്റർഫേസിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഒരു സാങ്കേതികവിദ്യയാണ്. ആപ്ലിക്കേഷൻ്റെ ഇൻ്റർഫേസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സ്വന്തം പ്രക്രിയയിൽ സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ ഈ വേർതിരിവ് മൂലം വെബ് ഉള്ളടക്കത്തെ അനുവദിക്കുന്നു. അടിസ്ഥാനപരമായി, ഇത് ഒരു ആപ്ലിക്കേഷൻ്റെ വിഷ്വൽ വശങ്ങളും വെബ് അധിഷ്‌ഠിത ഉള്ളടക്കവും തമ്മിൽ  വിഭജനം നടക്കുന്നു. ഈ ആർക്കിടെക്ചർ വെബ് റെൻഡറിംഗ് പ്രക്രിയയിൽ സാധ്യമായ പ്രശ്നങ്ങൾ വേർതിരിക്കുന്നതു മൂലം സ്ഥിരതയും സുരക്ഷയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

== ഇതും കൂടി കാണുക ==
* [[ഗെക്കോ]]

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://www.webkit.org ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]
* [http://www.listware.net/list-webkit-help.html വെബ്കിറ്റ് മെയിലിംഗ് ലിസ്റ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217005929/http://www.listware.net/list-webkit-help.html |date=2010-12-17 }}
* [http://www.webkit.org/perf/sunspider/sunspider.html സൺസ്പൈഡർ ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220120202822/https://www2.webkit.org/perf/sunspider/sunspider.html |date=2022-01-20 }}

[[വർഗ്ഗം:സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആപ്പിൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഗൂഗിൾ]]</text>
      <sha1>jjhi9v470pb09f0harc4ltvqbhj7l5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സെട്രിമൈഡ് അഗർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209002</id>
    <revision>
      <id>4682978</id>
      <parentid>3648139</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T07:24:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="b2q29pt4ptic7nabpw7v13w14y0elj1" xml:space="preserve">{{prettyurl|Cetrimide agar}}
ഗ്രാം നെഗററ്റിവ് ബാക്ടീരിയയായ സ്യൂഡൊമൊണാസിനെ വളർത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന [[അഗർ]] മാധ്യമമാണ് '''സെട്രിമൈഡ് അഗർ''' ('''Cetrimide agar''').&lt;ref name=&quot;bd.com&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20090530181952/http://www.bd.com/ds/technicalCenter/inserts/Cetrimide_Agar_Base.pdf &quot;Cetrimide Agar Base • Pseudosel Agar&quot;. Accessed May 3, 2008.&lt;/ref&gt; സെട്രിമൈഡ് ഉള്ളതുകാരണം സ്യൂഡോമൊണാസിനോട് സാദൃശ്യം പുലർത്തുന്ന മറ്റ് ബാക്ടീരിയയുടെ വളർച്ച കുറഞ്ഞുപോകുന്നതിനാൽ,&lt;ref&gt;http://www.chromocult.info/tedisdata/prods/4984-1_05284_0500.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080325040502/http://www.chromocult.info/tedisdata/prods/4984-1_05284_0500.html |date=2008-03-25 }} &quot;Pseudomonas Selective Agar, Base (Cetrimide Agar)&quot;. Accessed May 3, 2008.&lt;/ref&gt; ഇതിനെ ഒരു തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മാധ്യമമായി കണക്കാക്കുന്നു. സ്യൂഡൊമൊണാസ് ഉണ്ടാക്കുന്ന പയോസയനിനും ഫ്ലൂറസിനും പോലുള്ള നിറങ്ങൾ സെട്രിമൈഡ് അഗറിൽ വ്യക്തമായി നിരീക്ഷിക്കാനാവും.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20110606083154/http://www.sigmaaldrich.com/etc/medialib/docs/Fluka/Datasheet/14521dat.pdf &quot;14521 Cetrimide Agar Plates&quot;. Accessed May 3, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.condalab.com/pdf/1102.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211192619/http://www.condalab.com/pdf/1102.pdf |date=2012-02-11 }} &quot;Cetrimide Agar Base&quot;. Accessed May 3, 2008.&lt;/ref&gt;സൗന്ദര്യവർദ്ധകവസ്തുക്കളിലും, മരുന്നുകളിലും, സ്പെസിമെനുകളിലും സ്യൂഡൊമൊണാസിന്റെ സാന്നിധ്യം അറിയാനായി സെട്രിമൈഡ് അഗർ പരക്കെ ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}

{{microbiology-stub}}

[[വർഗ്ഗം:സംവർധക മാധ്യമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>b2q29pt4ptic7nabpw7v13w14y0elj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹലീമ യാക്കൂബ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>227499</id>
    <revision>
      <id>4683032</id>
      <parentid>3800765</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T11:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3354" sha1="14aejjb8yg0biftepz7k2zwqsx976j1" xml:space="preserve">{{prettyurl|Halimah Yacob}}
[[പ്രമാണം:Halimah Yacob APEC Women and the Economy Forum 2012.jpg|ലഘുചിത്രം|'''ഹലീമ യാക്കൂബ്''']]
[[സിംഗപ്പൂർ]] പ്രസിഡണ്ടാണ് '''ഹലീമ യാക്കൂബ്''' (ജനനം :  23 ആഗസ്റ്റ് 1954). ഈ സ്ഥാനത്തെത്തുന്ന ആദ്യ വനിതയാണ് ഇന്ത്യൻ വംശജയായ ഹലീമ. 2017-ൽ ഈ സ്ഥാനത്തെത്തുന്നതിനു മുൻപ് കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രിയും പാർലമെന്റ് സ്​പീക്കറുമായിരുന്നു ഹലീമ.

==ജീവിതരേഖ==
നിയമത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദമുള്ള ഹലിമ സിംഗപ്പൂരിൽ തൊഴിലാളികളുടെ വക്കീലായിരുന്നു. ഭരണകക്ഷിയായ [[പീപ്പിൾസ് ആക്ഷൻ പാർട്ടി|പീപ്പിൾസ് ആക്ഷൻ പാർട്ടിയിൽ]] അംഗമായ ഹലീമ 2001 ലാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2060185/2013-01-15/world |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-01-15 |archive-date=2013-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115130929/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2060185/2013-01-15/world |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; നാഷണൽ ട്രേഡ് യൂണിയൻ കോൺഗ്രസ്സ്, ലീഗൽ സർവീസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്, വുമൺസ് ഡെവലപ്പ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി എന്നിവയുടെ ഡയറക്ടറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|first=വിഷ്ണുപ്രസാദ്|title=. &quot;ഹലിമയുടെ പടയോട്ടം&quot;. ദേശാഭിമാനി, സ്ത്രീ സപ്ലിമെന്റ്.|url=http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=687|work=15.1.2013|publisher=ദേശാഭിമാനി|accessdate=18 ജനുവരി 2013}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
==പുറം കണ്ണികൾ==
* [http://www.parliament.gov.sg/mp/halimah-yacob?viewcv=Halimah Mdm Halimah Yacob] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413061249/http://www.parliament.gov.sg/mp/halimah-yacob?viewcv=Halimah |date=2016-04-13 }} at parliament.gov.sg 
* http://bukitbatokeast.blogspot.com/
* http://www.facebook.com/people/Bukit-Batok-East/1708571451
* https://web.archive.org/web/20150418101246/http://www.jrtc.org.sg/


[[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ്  23-ന് ജനിച്ചവർ]]


[[വർഗ്ഗം:സിംഗപ്പൂരിന്റെ സ്പീക്കർമാർ]]</text>
      <sha1>14aejjb8yg0biftepz7k2zwqsx976j1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംഖ്യാവിശകലനം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>228560</id>
    <revision>
      <id>4682923</id>
      <parentid>4643983</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T01:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9553" sha1="szlhea7v1bckeb3sfys8dms0f7vdgwc" xml:space="preserve">{{PU|Numerical analysis}}{{Use dmy dates|date=July 2012}}
[[Image:Ybc7289-bw.jpg|thumb|250px|right|ബാബിലോണിയയിലെ കളിമൺ ഫലകം (വൈബിസി 7289) ബി.സി. 1800–1600 കാലഘട്ടത്തുനിന്ന്. രണ്ടിന്റെ വർഗ്ഗമൂലം 1 + 24/60 + 51/60&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; + 10/60&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; = 1.41421296... എന്നാണ് കൊടുത്തിരിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;[http://it.stlawu.edu/%7Edmelvill/mesomath/tablets/YBC7289.html യേൽ ബാബിലോണിയൻ ശേഖരത്തിൽ നിന്നാണ് ഫോട്ടോയും ചിത്രീകരണവും വിവരണവും]&lt;/ref&gt;]]
യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത ഏകദേശ മൂല്യം നൽകുന്ന ആൽഗോരിതങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെയാണ് '''സംഖ്യാവിശകലനം (Numerical analysis)''' എന്നുവിളിക്കുന്നത്. 

ബാബിലോണിയയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ഒരു കളിമൺ ഫലകമാണ് ഇത്തരത്തിലെ ഏറ്റവും പഴയ വിശകലനങ്ങളിലൊന്ന്. വൈബിസി 7289 എന്ന ഈ ഫലകം &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;-ന്റെ എട്ട് ദശാംശസ്ഥാനം വരെയുള്ള ഏകദേശമൂല്യം നൽകുന്നുണ്ട്. ഇത് ഒരു സമചതുരത്തിന്റെ കർണ്ണരേഖയുടെ (ഡയഗണൽ) നീളം കണ്ടുപിടിക്കാനും ത്രികോണത്തിന്റെ വശങ്ങളുടെ അളവുകൾ നിർണ്ണയിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. മരപ്പണിക്കും കെട്ടിടനിർമ്മാണത്തിനും ഈ അറിവ് ഉപകാരപ്രദമാണ്. &lt;ref&gt;The New Zealand Qualification authority specifically mentions this skill in document 13004 version 2, dated 17 October 2003 titled [http://www.nzqa.govt.nz/nqfdocs/units/pdf/13004.pdf CARPENTRY THEORY: Demonstrate knowledge of setting out a building]&lt;/ref&gt;

മിക്ക ആധുനിക സംഖ്യാവിശകലന സമ്പ്രദായങ്ങളും കൃത്യമായ ഉത്തരം കണ്ടുപിടിക്കാനല്ല, മറിച്ച് ഏറ്റവും കൃത്യമായ ഉത്തരം (ചെറിയ തെറ്റുകളോടെയാണെങ്കിലും) കണ്ടുപിടിക്കാനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്. ഇതുതന്നെയാണ് ബാബിലോണിലെ കളിമൺ ഫലകത്തിലും ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. 

എഞ്ചിനിയറിംഗ്, ഭൗതികശാസ്ത്രം, ജീവശാസ്ത്രം, കല എന്നിവിടങ്ങളിലും സംഖ്യാവിശകലനം ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. 

==കുറിപ്പുകൾ==
&lt;references/&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
&lt;!--
This template can be used for additional references.
*{{cite book |last= |first= |authorlink= |coauthors= |title= |year= |publisher= |location= |id= }}
--&gt;

*{{cite book |last=Gilat |first=Amos |authorlink= |coauthors= |title=MATLAB: An Introduction with Applications |url=https://archive.org/details/matlabintroducti0000gila_u1k8 | edition=2nd edition |year=2004 |publisher=John Wiley &amp; Sons |location= |isbn=0-471-69420-7 }}
*{{cite book |last=Hildebrand |first=F. B. | authorlink=Francis B. Hildebrand | title=Introduction to Numerical Analysis |url=https://archive.org/details/introductiontonu0000hild | edition=2nd edition |year=1974 |publisher=McGraw-Hill |location= |isbn= 0-07-028761-9}}
*{{cite book |last=Leader |first=Jeffery J. | title=Numerical Analysis and Scientific Computation |url=https://archive.org/details/numericalanalysi0000lead |year=2004 |publisher=Addison Wesley |location= |isbn= 0-201-73499-0 }}
* Trefethen, Lloyd N. (2006). [http://people.maths.ox.ac.uk/trefethen/NAessay.pdf &quot;Numerical analysis&quot;], 20 pages. In: Timothy Gowers and June Barrow-Green (editors), ''Princeton Companion of Mathematics'', Princeton University Press.
*{{cite book |first=Nicholas J.|last=Higham |title=Accuracy and Stability of Numerical Algorithms (Society for Industrial and Applied Mathematics, ISBN 0-89871-355-2)|year=1966}}
*{{cite book|author=Gene F. Golub and Charles F. van Loan|title=Matrix Computations, Third Edition (Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-5413)|year=1986}}
*{{cite book|author=J.H. Wilkinson M.A., D. Sc.|title=The Algebraic Eigenvalue Problem (Clarendon Press)|year=1965)}}
*{{cite journal | author=Kahan, W. [1972] | title= “A survey of error-analysis,” in Info. Processing 71 (Proc. IFIP Congress 71 in Ljubljana), vol. 2, pp. 1214–39, North-Holland Publishing, Amsterdam}} (examples of the importance of accurate arithmetic).

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
&lt;!--{{Wikibooks}}--&gt;

'''ജേണൽ'''
*[http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN362160546 Numerische Mathematik], volumes 1-66, Springer, 1959-1994 (searchable; pages are images). {{In lang|en}} {{In lang|de}}
*[http://www.springerlink.com/content/0029-599X Numerische Mathematik at SpringerLink] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121208202239/http://www.springerlink.com/content/0029-599X |date=2012-12-08 }}, volumes 1-112, Springer, 1959–2009
*[http://siamdl.aip.org/dbt/dbt.jsp?KEY=SJNAAM SIAM Journal on Numerical Analysis], volumes 1-47, SIAM, 1964–2009

'''സോഫ്റ്റ്‌വെയറും കോഡും'''
*[http://people.sc.fsu.edu/~tomek/Fortran/num_meth.html Numerical methods for Fortran programmers]
*[http://www.apropos-logic.com/nc/ Java Number Cruncher] features free, downloadable code samples that graphically illustrate common numerical algorithms
*[http://www.ifh.uni-karlsruhe.de/people/fenton/Lectures.html Excel Implementations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718110037/http://www.ifh.uni-karlsruhe.de/people/fenton/Lectures.html |date=2011-07-18 }}
*[http://www.akiti.ca/Mathfxns.html Several Numerical Mathematical Utilities (in Javascript)]

'''ഓൺലൈൻ'''
*[http://www.nr.com/oldverswitcher.html ''Numerical Recipes''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905141405/http://www.nr.com/oldverswitcher.html |date=2015-09-05 }}, William H. Press (free, downloadable previous editions)
*[http://kr.cs.ait.ac.th/~radok/math/mat7/stepsa.htm#Numerical%20Analysis ''First Steps in Numerical Analysis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120225082123/http://kr.cs.ait.ac.th/~radok/math/mat7/stepsa.htm#Numerical%20Analysis |date=2012-02-25 }}, R.J.Hosking, S.Joe, D.C.Joyce, and J.C.Turner
*[http://ece.uwaterloo.ca/~dwharder/NumericalAnalysis/ ''Numerical Analysis for Engineering''], D. W. Harder
*[http://www.phy.ornl.gov/csep/CSEP/TEXTOC.html ''CSEP'' (Computational Science Education Project)], [[U.S. Department of Energy]]

'''പഠനസാമഗ്രികൾ'''
*[http://www.damtp.cam.ac.uk/user/fdl/people/sd103/lectures/nummeth98/index.htm#L_1_Title_Page Numerical Methods], Stuart Dalziel [[University of Cambridge]]
*[https://web.archive.org/web/20110110055517/http://www.math.upenn.edu/~wilf/DeturckWilf.pdf Lectures on Numerical Analysis], Dennis Deturck and Herbert S. Wilf [[University of Pennsylvania]]
*[http://www.ifh.uni-karlsruhe.de/people/fenton/LectureNotes/Numerical-Methods.pdf Numerical methods]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, John D. Fenton [[University of Karlsruhe]]
*[http://numericalmethods.eng.usf.edu/ Numerical Methods for Science, Technology, Engineering and Mathematics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060906070428/http://numericalmethods.eng.usf.edu/ |date=2006-09-06 }}, Autar Kaw [[University of South Florida]]
*[http://math.fullerton.edu/mathews/numerical.html Numerical Analysis Project], John H. Mathews [[California State University, Fullerton]]
*[http://www.math.jct.ac.il/~naiman/nm/ Numerical Methods - Online Course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070428010420/http://math.jct.ac.il/~naiman/nm/ |date=2007-04-28 }}, Aaron Naiman [[Jerusalem College of Technology]]
*[http://www-teaching.physics.ox.ac.uk/computing/NumericalMethods/NMfP.pdf Numerical Methods for Physicists], Anthony O’Hare [[Oxford University]]
*[http://kr.cs.ait.ac.th/~radok/math/mat7/stepsa.htm#Numerical%20Analysis Lectures in Numerical Analysis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120225082123/http://kr.cs.ait.ac.th/~radok/math/mat7/stepsa.htm#Numerical%20Analysis |date=2012-02-25 }}, R. Radok [[Mahidol University]]
*[http://ocw.mit.edu/courses/mechanical-engineering/2-993j-introduction-to-numerical-analysis-for-engineering-13-002j-spring-2005/ Introduction to Numerical Analysis for Engineering], Henrik Schmidt [[Massachusetts Institute of Technology]]

{{Mathematics-footer}}
{{Physics-footer}}

[[വർഗ്ഗം:സംഖ്യാവിശകലനം]]</text>
      <sha1>szlhea7v1bckeb3sfys8dms0f7vdgwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അമുർ നദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>239652</id>
    <revision>
      <id>4682794</id>
      <parentid>3623414</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5836" sha1="s3rfjldn8bywy0ji3p61xeb2bkqdusa" xml:space="preserve">{{prettyurl|Amur River}}
{{Geobox|River
&lt;!--***Heading***--&gt;
|name = Amur River
|native_name = [[File:ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ ᡠᠯᠠ.SVG|30px]]
|other_name = {{nobold|黑龙江}}; Heilong Jiang {{In lang|zh}}&lt;br&gt;Аму́р; Amur {{In lang|ru}}
|category_hide = 1
&lt;!-- *** Names **** --&gt;
|etymology = [[Mongolian language|Mongolian]]: amur, &quot;rest&quot;)
|nickname =
&lt;!-- *** Image *** --&gt;
|image = Amur.jpg
|image_caption = Amur near Verkhnaya Ekon, [[Khabarovsk Krai]], Russia
|image_size = 295px
&lt;!-- *** Country *** --&gt;
|country = Russia
|country1 = China
|state =
|region =
|district =
|municipality =
&lt;!-- *** Family *** --&gt;
|parent = Strait of Tartary
|tributary_left = [[Shilka River|Shilka]]
|tributary_left1 = [[Zeya River|Zeya]]
|tributary_left2 = [[Bureya River|Bureya]]
|tributary_left3 = [[Amgun River|Amgun]]
|tributary_right = [[Argun River (Asia)|Ergune]]
|tributary_right1 = [[Huma River (China)|Huma]]
|tributary_right2 = [[Songhua River|Songhua]]
|tributary_right3 = [[Ussuri River|Ussuri]]
|city = Blagoveschensk
|city1 = Heihe
|city2 = [[Tongjiang, Heilongjiang|Tongjiang]]
|city3 = Khabarovsk
|city4 = Amursk
|city5 = Komsomolsk-on-Amur
|city6 = Nikolayevsk-on-Amur
|landmark =
&lt;!-- *** River locations *** --&gt;
|source = [[Onon River]]-[[Shilka River]]
|source_location = [[Khan Khentii Strictly Protected Area]]| source_region = Khentti Province| source_country = Mongolia
|source_length_km = 1378
|source_elevation = 2045
|source_coordinates= {{coord|48|48|59|N|108|46|13|E|display=inline}}
|source1 = [[Kherlen River]]-[[Argun River (Asia)|Ergune River]]
|source1_location = about {{convert|195|km|mi}} from [[Ulaanbaatar]]| source1_region = Khentii Province| source1_country = Mongolia
|source1_length_km = 2250
|source1_elevation = 1961
|source1_coordinates= {{coord|48|47|54|N|109|11|54|E|display=inline}}
|source_confluence =
|source_confluence_location = Near Pokrovka| source_confluence_region = | source_confluence_country = Russia| source_confluence_country1 = China
|source_confluence_elevation = 303
| source_confluence_coordinates= {{coord|53|19|58|N|121|28|37|E|display=inline}}
|mouth = Strait of Tartary
|mouth_location = Near [[Nikolaevsk-on-Amur]]| mouth_region = Khabarovsk Krai| mouth_country = Russia
|mouth_elevation = 0
| mouth_coordinates  = {{coord|52|56|50|N|141|05|02|E|display=inline,title}}
&lt;!-- *** Dimensions *** --&gt;
|length = 2824
|length_note = &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.uv.es/EBRIT/micro/micro_21_18.html|title=Amur River|publisher=Universitat de Valencia|work=Encyclopaedia Britannica|year=1995|accessdate=2010-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110413025157/http://www.uv.es/EBRIT/micro/micro_21_18.html|archivedate=2011-04-13|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|width =
|depth =
|volume =
|watershed = 1855000
|watershed_note = &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;/&gt;
|discharge = 11400
|discharge_location = mouth
|discharge_max = 30700
|discharge_min = 514
&lt;!-- *** Free fields *** --&gt;
|free = | free_type =
&lt;!-- *** Maps *** --&gt;
|map = Amurrivermap.png
|map_caption = Map of the Amur River watershed
|map_background =
|map_locator =
|map_locator_x =
|map_locator_y =
&lt;!-- *** Website *** --&gt;
|website =
|commons =
&lt;!-- *** Footnotes *** --&gt;
|footnotes =
}}
ലോകത്തിലെ നദികളിൽ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ പത്താമത്തെ നദി ആണ് '''അമുർ നദി''' അല്ലെകിൽ '''ഹൈലോംഗ്'''. (Тамур (Tamur), Manchu: ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ ᡠᠯᠠ.SVG, Sahaliyan Ula; ചൈനീസ് : 黑龙江; pinyin: Hēilóng Jiāng; റഷ്യൻ : рéка Аму́р, ). റഷ്യയുടെയും ചൈനയുടെയും അതിർത്തി ആയി ആണ് ഈ നദി ഒഴുക്കുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ പേരിന് അർഥം കറുത്ത വ്യാളി നദി എന്ന് ആണ്. അമുർ നദിയ്ക്ക് 2,824 കിലോമീറ്റർ (1,755 മൈൽ) നീളവും കൂടാതെ 1,855,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (716,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) നീർത്തടവുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bse&quot;&gt;[https://bse.sci-lib.com/article049012.html Амур (река в Азии)], ''[[Great Soviet Encyclopedia]]''&lt;/ref&gt; പ്രധാന പോഷകനദിയായ അർഗുൺകൂടി ഉൾപ്പെടുത്തിയാൽ അമുറിന് 4,444 കിലോമീറ്റർ (2,761 മൈൽ) നീളമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bse2&quot;&gt;[https://bse.sci-lib.com/article049012.html Амур (река в Азии)], ''[[Great Soviet Encyclopedia]]''&lt;/ref&gt;

==ഫോസ്സിൽ ==
ഒട്ടനവധി [[ദിനോസർ]] ഫോസ്സിലുകൾ ഈ നദിയുടെ കരയിൽ നിന്നും കണ്ടുകിട്ടിയിടുണ്ട്.  [[അമ്യുറോസോറസ്]] , [[അർക്കാരാവിയ]] , [[ക്യാറനോസോറസ്]] എന്നിവയാണ് ഇവയിൽ പ്രധാന ഫോസ്സിലുകൾ. &lt;ref&gt; Godefroit, P., Lauters, P., Van Itterbeeck, J., Bolotsky, Y. and Bolotsky, I.Y. (2011). &quot;Recent advances on study of hadrosaurid dinosaurs in Heilongjiang (Amur) River area between China and Russia.&quot; Global Geology, 2011(3).&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;Bolotsky, Y.L. &amp; Kurzanov, S.K. 1991. [The hadrosaurs of the Amur Region.] In: [Geology of the Pacific Ocean Border]. Blagoveschensk: Amur KNII. 94-103. [In Russian]&lt;/ref&gt;

==അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ നദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:റഷ്യയിലെ നദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ നദികൾ]]</text>
      <sha1>s3rfjldn8bywy0ji3p61xeb2bkqdusa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിൻആംപ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266680</id>
    <revision>
      <id>4682899</id>
      <parentid>3792350</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T19:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10269" sha1="rcv3v8p47kddgspyc16zccbxxsbdeob" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Winamp}}
{{Infobox software
| name = വിൻആംപ്
| logo = [[File:Winamp logo.png]] 
| logo caption = ദീർഘകാലമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വിൻആംപ് ലോഗോ 
| author = [[Nullsoft]]
| developer = [[Radionomy|Targetspot]]
| released = {{start date and age|1997|4|21}}
| programming language = [[C (programming language)|C]]/[[C++]]
| operating system = [[Windows]], [[Android (operating system)|Android]], [[MS-DOS]] (DOSamp),&lt;ref&gt;{{cite web|title=THE HISTORY OF WINAMP!|url=http://blog.oldversion.com/the-history-of-winamp/|date=June 2, 2011|access-date=November 6, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204230614/http://blog.oldversion.com/the-history-of-winamp/|archive-date=February 4, 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Classic Mac OS|Mac OS]] ([[MacAmp]])
| language count = 18
| language = English, Simplified Chinese, Traditional Chinese, German, Spanish, French, Italian, Japanese, Korean, Dutch, Polish, Brazilian Portuguese, Russian, Romanian, Swedish, Turkish, Hungarian, Indonesian
| size = 16.3 [[Megabyte|MB]]
| genre = [[Media player (software)|Media player]]
| license = [[proprietary software|Proprietary]] [[freeware]]
| website = {{URL|winamp.com}}
}}
പ്രധാനമായും [[വിൻഡോസ്‌]] അധിഷ്ഠിത മൾട്ടിമീഡിയ പ്ലെയറാണ് '''വിൻആംപ്'''. കോളജ് വിദ്യാർഥികളായിരുന്ന ജസ്റ്റിൻ ഫ്രാങ്കെൽ, ദിമിത്രി ബോൾഡിറേവ് എന്നിവർ ചേർന്ന് 1997-ലാണ് വിൻആംപ് ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;Saltzman&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/TECH/computing/9803/26/saltzman_mp3/index.html |title=Sounding off: MP3 heading for mainstream?|first=Marc |last=Saltzman|publisher=CNN|date= March 26, 1998}} Lists Boldyrev as &quot;one of the developers at Nullsoft&quot; of Winamp.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Millard&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Tmx1064W5JwC&amp;pg=PA391 |title=America on Record: A History of Recorded Sound |page=391 |first=Andre |last=Millard |publisher=Cambridge University Press|edition=2|date=December 5, 2005 |isbn= 978-0521835152}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mengyi&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Nyt0HgC81I4C&amp;pg=PA220 |title=Fundamental Data Compression |page=220 |first=Ida |last=Mengyi Pu |publisher=Butterworth-Heinemann |date=November 3, 2005 |isbn=978-0750663106}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ കമ്പനിയായ നൾസോഫ്റ്റ് (Nullsoft) വഴി, അവർ പിന്നീട് 1999-ൽ എഒഎല്ലി(AOL)-ന് 80 ദശലക്ഷം ഡോളറിന് വിറ്റു. സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുള്ള ഇതിന്റെ പ്രൊ വെർഷനും ലഭ്യമാണ്. എണ്ണമറ്റ ഓഡിയോ വീഡിയോ ഫോർമാറ്റുകളെ ഇത് പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. സ്ട്രീമിങ് ഫയലുകളെയും ഇത് പിന്തുണയ്ക്കുന്നുണ്ട്. കസ്റ്റമൈസ് ചെയ്യാവുന്ന മികച്ച ഒരു മീഡിയ പ്ലെയറാണ് ഇത്. പിന്നീട് 2014-ൽ റേഡിയോണമി ഏറ്റെടുത്തു. പതിപ്പ് 2 മുതൽ ഇത് ഫ്രീമിയം ആയി വിൽക്കുകയും പ്ലഗ്-ഇന്നുകളും സ്‌കിന്നുകളും ഉപയോഗിച്ചുള്ള എക്സ്റ്റക്ഷനുകളെ പിന്തുണയ്‌ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, കൂടാതെ സംഗീത ദൃശ്യവൽക്കരണം, പ്ലേലിസ്റ്റ്, ഒരു വലിയ ഓൺലൈൻ കമ്മ്യൂണിറ്റി പിന്തുണയ്‌ക്കുന്ന മീഡിയ ലൈബ്രറി എന്നിവയും അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

വിൻആംപിന്റെ പതിപ്പ് 1 1997-ൽ പുറത്തിറങ്ങി, എംപി3(MP3)യുടെയും (സംഗീതം) ഫയൽ പങ്കിടലിന്റെയും ട്രെന്റനുസരിച്ച് 3 ദശലക്ഷത്തിലധികം ഡൗൺലോഡുകളോടെ അതിവേഗം ജനപ്രിയമായിത്തീർന്നു. വിൻആംപ് 2.0 1998 സെപ്റ്റംബർ 8-ന് പുറത്തിറങ്ങി. 2.x പതിപ്പുകൾ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുകയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യപ്പെടുന്ന വിൻഡോസ് ആപ്ലിക്കേഷനുകളിലൊന്നായി വിൻആംപിനെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;AutoMZ-18&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cnet.com/4520-11136_1-6257577-1.html |last1=Morrison|first1=Kelly Green |last2=Whitehouse|first2=Karen |title=Power of 10: The past, present, and future of digital living |year=2006 |work=Top 10 downloads of the past 10 years |publisher=[[CNET|CNET Networks, Inc]] |access-date=July 26, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060720214602/http://www.cnet.com/4520-11136_1-6257577-1.html |archive-date=July 20, 2006 }}&lt;/ref&gt;2000-ത്തോടെ വിൻആംപിന് 25 ദശലക്ഷത്തിലധികം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ഉപയോക്താക്കളുണ്ടായിരുന്നു&lt;ref name=AOL1&gt;{{cite news | url=http://corp.aol.com/whoweare/history.shtml#2000 | archive-url=https://web.archive.org/web/20041019220723/http://corp.aol.com/whoweare/history.shtml#2000| archive-date=October 19, 2004 | title= AOL – Who We Are – History | publisher = AOL.COM | date=October 19, 2004 | access-date= April 9, 2004}}&lt;/ref&gt; 2001 ആയപ്പോഴേക്കും അതിന് 60 ദശലക്ഷം ഉപയോക്താക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=Wired98&gt;{{cite journal |url=https://www.wired.com/wired/archive/6.07/newmedia.html |journal=[[Wired (website)|Wired]] |title=Rebootlegger |last1=Bronson |first1=Po |date=July 1998 |access-date=April 7, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104003233/http://www.wired.com/wired/archive/6.07/newmedia.html |archive-date=2012-11-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;2002-ലെ റീറൈറ്റായ വിൻആംപ് 3 ഹിറ്റായില്ല, 2003-ൽ വിൻആംപ് 5-ന്റെ പ്രകാശനവും പിന്നീട് 2007-ൽ പതിപ്പ് 5.5-ന്റെ പ്രകാശനവും ഉണ്ടായി. [[MS-DOS|എംഎസ്ഡോസി]](MS-DOS)-ന്റെ ആദ്യകാല എതിരാളികളായ [[മാക്കിന്റോഷ്|മാക്കിന്റോഷിനൊപ്പവും]], [[Android|ആൻഡ്രോയിനായി]] ഇപ്പോൾ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ട ഒരു പതിപ്പും പുറത്തിറങ്ങി.

വിൻആംപ് 5.8(Winamp 5&lt;math&gt;\infin&lt;/math&gt; എന്ന് എഴുതിയിരിക്കുന്നു) 2018-ൽ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമായി. സുരക്ഷാ നിലവാരം നിലനിർത്താൻ റേഡിയോണമി ടീം പുതിയ പതിപ്പ് പുറത്തിറക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|publisher=Winamp|date=June 15, 2020|title=Download Winamp 5.8|url=https://www.winamp.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615032738/http://www.winamp.com/|archive-date=June 15, 2020|access-date=June 15, 2020|website=Winamp Official}}&lt;/ref&gt; റേഡിയോണമി പിന്നീട് വിൻആംപ് 6 പുറത്തിറക്കാനുള്ള തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Evangelho|first=Jason|title=Winamp 5.8 Has Been Officially Released And Supports Windows 10|url=https://www.forbes.com/sites/jasonevangelho/2018/10/19/winamp-5-8-has-been-officially-released-and-supports-windows-10/|access-date=June 15, 2020|website=Forbes|language=en}}&lt;/ref&gt;
==സവിശേഷതകൾ==
എംപി3(MP3), മിഡി(MIDI), മോഡ്(MOD), എംപെക്1(MPEG-1) ഓഡിയോ ലെയെഴ്സ് 1, 2, എഎസി(AAC), എം4എ(M4A), ഫ്ലാക്(FLAC), വാവ്(WAV), ഡബ്ല്യൂഎംഎ(WMA) എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് വിൻആംപ് മ്യൂസിക് പ്ലേബാക്ക് പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഓഗ് വോർബിസിന്റെ(Ogg Vorbis) പ്ലേബാക്ക് ഡിഫോൾട്ടായി പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിന് വേണ്ടി വിൻഡോസിൽ ആദ്യമായി വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന മ്യൂസിക് പ്ലെയറുകളിൽ ഒന്നാണ് വിൻആംപ്.&lt;ref name=&quot;AutoMZ-1&quot;&gt;Mariano, Gwendolyn (May 1, 2002). [http://news.cnet.com/2100-1023-896972.html &quot;Winamp glitch may benefit open source&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131202225447/http://news.cnet.com/2100-1023-896972.html |date=2013-12-02 }}. [[CNET]] News. Retrieved March 28, 2010.&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണി== 
*http://malayalam.gizbot.com/news/winamp-media-player-to-be-shut-down-next-month-004042.html

[[വർഗ്ഗം:മീഡിയ പ്ലേയറുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]</text>
      <sha1>rcv3v8p47kddgspyc16zccbxxsbdeob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൂസൺ വോജ്‌സിക്കി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275134</id>
    <revision>
      <id>4682977</id>
      <parentid>4619948</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T07:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36878" sha1="a9e7m31a2u4j17oje510s1jlflu4s2v" xml:space="preserve">{{prettyurl|Susan Wojcicki}}
{{Infobox person
| name               = സൂസൻ വോജ്‌സിക്കി
| image              = Susan Wojcicki (29393944130) (cropped).jpg
| birth_name         = സൂസൻ ഡിയാൻ വോജ്സിക്കി
| birth_date         = {{Birth date and age|1968|7|5}}
| birth_place        = സാന്താ ക്ലാര കൗണ്ടി, കാലിഫോർണിയ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്{{!}}യു.എസ്.
| known_for          = അമേരിക്കൻ ഓൺലൈൻ വീഡിയോ പങ്കിടൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ YouTube-ന്റെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർ (സി.ഇ.ഒ)
| death_date         = 
| death_place        = 
| citizenship        = അമേരിക്കൻ, പോളിഷ്
| spouse             = ഡെന്നിസ് ട്രോപ്പർ (1998)
| children           = 5
| parents            = സ്റ്റാൻലി വോജിക്കി&lt;br&gt;എസ്തർ വോജിക്കി
| relatives          = ജനീന വോജിക്ക ഹോസ്കിൻസ്](മുത്തശ്ശി)&lt;br/&gt;ആനി വോജിക്കി(സഹോദരി)
| education          = ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി (ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ്{{!}}ബി.എ)&lt;br&gt;കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാല, സാന്താക്രൂസ് (മാസ്റ്റർ ഓഫ് സയൻസ്{{!}}എം.എസ്)&lt;br&gt;കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാല, ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് (മാസ്റ്റർ ഓഫ് ബിസിനസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ{{!}}എം.ബി.എ)
}}
ഓൺലൈൻ വീഡിയോ സർവീസായ [[യൂട്യൂബ്|യൂട്യൂബിന്റെ]] മേധാവിയാണ് '''സൂസൺ വോജ്‌സിക്കി'''  (ജനനം :  5 ജൂലൈ 1968). പരസ്യത്തിന്റെയും മാർക്കറ്റിങിന്റെയും ചുമതല വഹിച്ചിരുന്ന ഗൂഗിൾ വൈസ് പ്രസിഡന്റായിരുന്നു വോജ്‌സിക്കി.&lt;ref&gt;Orescovic, Alexi (February 5, 2014). &quot;Google taps longtime executive Wojcicki to head YouTube&quot;. Reuters.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gustin, Sam (3 May 2011). &quot;Google Ad Chief Susan Wojcicki: 'The Book Isn't Finished'&quot;. Wired.com. Retrieved 10 September 2011.&lt;/ref&gt; 20 വർഷത്തിലേറെയായി അവർ ടെക് വ്യവസായത്തിൽ ജോലി നോക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Gustin|first=Sam|title=Google Ad Chief Susan Wojcicki: 'The Book Isn't Finished'|url=https://www.wired.com/epicenter/2011/05/susan-wojcicki/|access-date=10 September 2011|newspaper=Wired.com|date=3 May 2011|archive-date=2011-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110906185040/http://www.wired.com/epicenter/2011/05/susan-wojcicki/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-08-10|title=YouTube’s Susan Wojcicki: 'Where's the line of free speech – are you removing voices that should be heard?'|url=http://www.theguardian.com/technology/2019/aug/10/youtube-susan-wojcicki-ceo-where-line-removing-voices-heard|access-date=2021-01-16|website=the Guardian|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Connley|first=Courtney|date=2019-08-20|title=YouTube CEO Susan Wojcicki: Here's what to say when men are talking over you at a meeting|url=https://www.cnbc.com/2019/08/20/susan-wojcicki-what-to-say-when-men-are-talking-over-you-at-a-meeting.html|access-date=2021-01-16|website=CNBC|language=en}}&lt;/ref&gt;

‌[[Google|ഗൂഗിളിന്റെ]] സ്ഥാപനത്തിൽ വോജ്സിക്കി പങ്കാളിയാവുകയും 1999 ൽ ഗൂഗിളിന്റെ ആദ്യ മാർക്കറ്റിംഗ് മാനേജരാവുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് കമ്പനിയുടെ ഓൺലൈൻ പരസ്യ ബിസിനസ് നയിച്ച അവർ ഗൂഗിളിന്റെ വീഡിയോ സേവനത്തിന്റെ ചുമതല വഹിച്ചു. യൂട്യൂബിന്റെ വിജയം നിരീക്ഷിച്ച ശേഷം, 2006 ൽ യൂട്യൂബിനെ ഗൂഗിൾ ഏറ്റെടുക്കാൻ വോജ്സിക്കി നിർദ്ദേശിച്ചു, 2014 മുതൽ യൂട്യൂബിന്റെ സിഇഒ ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുവരുന്നു..&lt;ref&gt;{{cite news|last=Orescovic|first=Alexi|title=Google taps longtime executive Wojcicki to head YouTube|url=http://in.reuters.com/article/2014/02/05/us-google-youtube-idINBREA141Y420140205|work=Reuters|date=February 5, 2014|access-date=2021-05-13|archive-date=2015-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150721213513/http://in.reuters.com/article/2014/02/05/us-google-youtube-idINBREA141Y420140205|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

580 ദശലക്ഷം ഡോളർ ആസ്തിയാണ് വോജ്സിക്കിക്കുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/susan-wojcicki/#3e30abe03ae3|title=#38 Susan Wojcicki|website=Forbes|access-date=2018-10-27}}&lt;/ref&gt;
==ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും==
1968 ജൂലൈ 5 ന് ജൂത വംശജനായ എസ്ഥർ വോജ്സിക്കിയുടെയും സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ പോളിഷ് അമേരിക്കൻ ഭൗതികശാസ്ത്ര പ്രൊഫസറായ സ്റ്റാൻലി വോജ്സിക്കിയുടെയും മകളായി സൂസൻ ഡിയാൻ വോജ്സിക്കി ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Tramiel|first1=Preeva|title=Esther Wojcicki: A Jewish mother of the tech revolution|url=https://jwa.org/blog/esther-wojcicki-jewish-mother-of-tech-revolution|access-date=1 August 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/06/18/how-the-wojcickis-parents-raised-23andme-founder-youtube-ceo.html|title=How Anne and Susan Wojcicki's parents raised the founder of 23andMe and the CEO of YouTube|last=Clifford|first=Catherine|date=2018-06-18|website=CNBC|language=en|access-date=2019-05-14}}&lt;/ref&gt; അവർക്ക് രണ്ട് സഹോദരിമാരുണ്ട്: ജാനറ്റ് വോജ്സിക്കി, (പിഎച്ച്ഡി, നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞനും എപ്പിഡെമിയോളജിസ്റ്റും)&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Sellers|first1=Patricia|title=Before Google, the Wojcicki girls learned from Mom|url=http://fortune.com/2012/02/01/before-google-the-wojcicki-girls-learned-from-mom/|website=Fortune.com|access-date=16 December 2014}}&lt;/ref&gt; 23andMe സ്ഥാപകയായ ആൻ വോജ്സിക്കിയും.&lt;ref&gt;[https://www.cnbc.com/2019/05/08/i-raised-2-successful-ceos-and-a-doctor-here-is-one-if-the-biggest-mistakes-parents-make.html I raised 2 successful CEOs and a doctor—here’s one of the biggest mistakes I see parents making], Esther Wojcicki, Published Wed, May 8, 2019, cnbc.com.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/06/18/how-the-wojcickis-parents-raised-23andme-founder-youtube-ceo.html|title=How Anne and Susan Wojcicki's parents raised the founder of 23andMe and the CEO of YouTube|last=Clifford|first=Catherine|date=2018-06-18|website=CNBC|language=en|access-date=2019-10-28}}&lt;/ref&gt; ജോർജ്ജ് ഡാന്റ്‌സിഗിന്റെ അയൽവാസിയായി സ്റ്റാൻഫോർഡ് കാമ്പസിൽ അവർ വളർന്നു. കാലിഫോർണിയയിലെ പാലോ ആൾട്ടോയിലെ ഗൺ ഹൈസ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സ്കൂൾ പത്രത്തിനായി ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി.

പതിനൊന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ വീടുതോറും &quot;സ്പൈസസ് റോപ്സ്&quot; വിൽക്കുകയായിരുന്നു വോജ്സിക്കിയുടെ ആദ്യ ബിസിനസ്സ്. കോളേജിലെ ഒരു ഹ്യൂമാനിറ്റീസ് മേജറായ, അവർ ആദ്യത്തെ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ക്ലാസ് എടുത്തു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.forbes.com/profile/susan-wojcicki/|title=Susan Wojcicki|work=Forbes|access-date=2017-11-15|language=en}}&lt;/ref&gt;

വോവ്‌സിക്കി ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ ചരിത്രവും സാഹിത്യവും പഠിക്കുകയും 1990 ൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു. സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിൽ പിഎച്ച്ഡി നേടാനും അക്കാദമിക് രംഗത്ത് തുടരാനും അവർ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ ഉള്ള താൽപര്യം മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ അവരുടെ പദ്ധതികൾ മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;fastcompany2014a&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://www.fastcompany.com/3033957/the-woman-behind-the-superlatives-three-things-you-need-to-know-about-susan-wojcicki |title=The Woman Behind the Superlatives: Three Things You Need to Know About Susan Wojcicki |magazine=The Fast Company |date=August 6, 2014 |first=Nicole |last=Laporte |access-date=October 4, 2014 }}&lt;/ref&gt;

1993 ൽ സാന്താക്രൂസ്, കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും 1998 ൽ യു‌സി‌എൽ‌എ ആൻഡേഴ്സൺ സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്‌മെന്റിൽ നിന്ന് മാസ്റ്റർ ഓഫ് ബിസിനസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനും നേടി.&lt;ref name=&quot;mercurynews2011&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.mercurynews.com/ci_17286427 |title=Susan Wojcicki: The most important Googler you've never heard of |newspaper=San Jose Mercury News |date=February 7, 2011 |first=Mike |last=Swift |access-date=October 4, 2014 }}&lt;/ref&gt;

==തൊഴിൽ==
ഗൂഗിൾ സംയോജിപ്പിച്ച അതേ മാസം 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ അതിന്റെ സ്ഥാപകരായ [[Larry Page|ലാറി പേജും]] [[Sergey Brin|സെർജി ബ്രിനും]] [[മെൻ‌ലോ പാർക്ക്|മെൻലോ പാർക്കിലെ]] വോജ്‌സിക്കിയുടെ ഗാരേജിൽ ഓഫീസ് സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=|first=|date=2012-04-02|title=Our history in depth – Company – Google|newspaper=|url=http://www.google.com/intl/en/about/company/history/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402210041/http://www.google.com/intl/en/about/company/history/|url-status=live|access-date=2018-11-07|archive-date=2012-04-02}}&lt;/ref&gt; 1999 ൽ ഗൂഗിളിന്റെ ആദ്യ മാർക്കറ്റിംഗ് മാനേജരാകുന്നതിനുമുമ്പ്, [[സാന്താ ക്ലാര|കാലിഫോർണിയിലുള്ള സാന്താ ക്ലാരയിലെ]] [[ഇന്റൽ കോർപ്പറേഷൻ|ഇന്റൽ കോർപ്പറേഷനിൽ]] മാർക്കറ്റിംഗിൽ ജോലി ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;fastcompany2014a&quot;/&gt; ബെയ്ൻ &amp; കമ്പനി, ആർ.ബി. വെബർ &amp; കമ്പനി എന്നീ കമ്പനികളിൽ മാനേജുമെന്റ് കൺസൾട്ടന്റായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite magazine |url=http://ideas.time.com/contributor/susan-wojcicki/ |title=Susan Wojcicki |magazine=Time |access-date=October 4, 2014 |archive-date=2017-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170314183002/http://ideas.time.com/contributor/susan-wojcicki/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഗൂഗിളിൽ, പ്രാരംഭ വൈറൽ മാർക്കറ്റിംഗ് പ്രോഗ്രാമുകളിലും ആദ്യത്തെ ഗൂഗിൾ ഡൂഡിൽസിലും അവർ പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anderson.ucla.edu/alumni/100-inspirational-alumni/susan-wojcicki-inspirational-100-alumna|title=Susan Wojcicki - &quot;Inspirational 100&quot; Alumna|publisher=UCLA Anderson School of Management|access-date=October 4, 2014|archive-date=2017-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304201849/http://www.anderson.ucla.edu/alumni/100-inspirational-alumni/susan-wojcicki-inspirational-100-alumna|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=NCvdUbeWS60C&amp;q=susan+wojcicki+At+Google%2C+she+worked+on+the+initial+viral+marketing+programs%2C+as+well+as+the+first+Google+Doodles&amp;pg=PA15|title=Think Quarterly: Innovation (US)|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഗൂഗിൾ ഇമേജ്സ്, ഗൂഗിൾ ബുക്ക്സ് എന്നിവപോലുള്ള വിജയകരമായ സംഭാവനകളുടെ വികസനത്തിലും വോജ്സിക്കി പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Susan Wojcicki - CEO @ YouTube|url=http://www.crunchbase.com/person/susan-wojcicki|website=[[TechCrunch#CrunchBase|CrunchBase]]|publisher=[[TechCrunch]]}}&lt;/ref&gt;

2003-ൽ, ഗൂഗിളിന്റെ സെമിനൽ പരസ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലൊന്നായ [[ഗൂഗിൾ ആഡ്സെൻസ്|ആഡ്സെൻസിന്റെ]] വികസനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകാൻ വോജ്സിക്കി സഹായിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Profile Of Susan Wojcicki: Mother Of AdSense|url=https://searchengineland.com/profile-of-susan-wojcicki-mother-of-adsense-11629|date=2007-07-05|website=Search Engine Land|access-date=2020-05-31}}&lt;/ref&gt; അവർ അതിന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രൊഡക്റ്റ് മാനേജരായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു, അവരുടെ പരിശ്രമത്തിന് ഗൂഗിൾ ഫൗണ്ടേഴ്സ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://usatoday30.usatoday.com/tech/techinvestor/corporatenews/2007-07-04-google-wojcicki_N.htm|title=The house that helped build Google - USATODAY.com|website=usatoday30.usatoday.com|access-date=2019-11-23}}&lt;/ref&gt; ഗൂഗിളിന്റെ അഡ്വർടൈസിംഗ് &amp; കൊമേഴ്‌സിന്റെ സീനിയർ വൈസ് പ്രസിഡന്റായി അവർ ഉയർന്നു, കൂടാതെ ആഡ്വേഡ്സ്(AdWords), ആഡ്സെൻസ്(AdSense), ഡബിൾക്ലിക്ക്(DoubleClick), ഗൂഗിൾ അനലിക്സ്(Google Analytics) എന്നിവയുൾപ്പെടെ കമ്പനിയുടെ പരസ്യ, വിശകലന ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;mercurynews2011&quot; /&gt;

ഒരു ചെറിയ സ്റ്റാർട്ടപ്പായ യൂട്യൂബ്(YouTube), വോജ്സിക്കിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള ഗൂഗിൾ വീഡിയോ സേവനവുമായി വിജയകരമായി മത്സരിക്കുകയായിരുന്നു. യൂട്യൂബ് വാങ്ങാൻ അവർ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;mercurynews2011&quot;/&gt;

ഗൂഗിളിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ട് ഏറ്റെടുക്കലുകൾ അവർ കൈകാര്യം ചെയ്തു - 2006 ൽ 1.65 ബില്യൺ ഡോളർ യൂട്യൂബ് വാങ്ങി, 2007 ൽ 3.1 ബില്യൺ ഡോളർ ഡബിൾക്ലിക്ക് വാങ്ങി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/bizwomen/news/latest-news/2017/08/wojcicki-emo-could-deter-women-from-tech-careers.html?page=all|title=Wojcicki: Memo could deter women from tech careers|last=Stangel|first=Luke|date=August 10, 2017|website=BizJournals}}&lt;/ref&gt;
===യൂട്യൂബ് സിഇഒ===
2014 ഫെബ്രുവരിയിൽ വോജ്സിക്കി യൂട്യൂബിന്റെ സിഇഒ ആയി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://techcrunch.com/2014/02/05/susan-wojcicki-youtube/|title=Google Ads SVP Susan Wojcicki Takes Over At YouTube|access-date=June 12, 2014}}&lt;/ref&gt; അവരെ &quot;പരസ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യക്തി,&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Is This the Most Important Person in Advertising?|url=https://www.adweek.com/brand-marketing/most-important-person-advertising-147489/|access-date=2021-01-08|language=en-US}}&lt;/ref&gt; അതുപോലെ തന്നെ 2015 ലെ ടൈമിന്റെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 100 ആളുകളിൽ ഒരാളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=Grazer |first=Brian |url=http://time.com/3822770/susan-wojcicki-2015-time-100/ |title=The 100 Most Influential People |magazine=TIME |date=April 16, 2015 |access-date=October 5, 2015}}&lt;/ref&gt; ടൈംസിന്റെ പിന്നീടുള്ള ലക്കത്തിൽ “ഇന്റർനെറ്റിലെ ഏറ്റവും ശക്തയായ സ്ത്രീ” എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=Luscombe |first=Belinda |url=http://time.com/4012832/meet-youtubes-view-master/ |title=Meet YouTube's Viewmaster |magazine=TIME |date=August 27, 2015 |access-date=October 5, 2015}}&lt;/ref&gt;

വോജ്സിക്കി യൂട്യൂബിന്റെ സിഇഒ ആയിരുന്ന സമയത്ത്, ഒരു മാസം 2 ബില്യൺ ലോഗിൻ ഉപയോക്താക്കൾ വരെ എത്തിയതായി കമ്പനി പ്രഖ്യാപിച്ചു,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tubefilter.com/2019/02/05/youtube-2-billion-monthly-users/|title=YouTube Hits 2 Billion Monthly Users, As Number Of Channels With 1 Million Subscribers Doubled Last Year|date=2019-02-05|website=Tubefilter|language=en-US|access-date=2019-04-02}}&lt;/ref&gt; മാത്രമല്ല ഉപയോക്താക്കൾ ഒരു ദിവസം ഒരു ബില്യൺ മണിക്കൂർ യൂട്യൂബിൽ വീഡിയോ കണ്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://mashable.com/2017/02/27/youtube-one-billion-hours-of-video-daily/#hs1RRV4k_Sqx|title=YouTube just hit a huge milestone|last=Hamedy|first=Saba|work=Mashable|access-date=2017-10-26|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://fortune.com/2017/06/23/youtube-1-5-billion-monthly-users-mobile-video/|title=YouTube Claims 1.5 Billion Monthly Users in Latest Ad Sales Pitch|work=Fortune|access-date=2017-10-26|language=en}}&lt;/ref&gt; 80 ഭാഷകളിലായി ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 100 രാജ്യങ്ങളിൽ യൂട്യൂബിന്റെ പ്രാദേശികവൽക്കരിച്ച പതിപ്പുകൾ ഉണ്ട്. സിഇഒയുടെ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തതിനുശേഷം, യൂട്യൂബിന്റെ വനിതാ ജീവനക്കാരുടെ ശതമാനം 24 ൽ നിന്ന് 30 ശതമാനമായി ഉയർന്നു.&lt;ref name=&quot;Wojcicki&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.vanityfair.com/news/2017/03/how-to-break-up-the-silicon-valley-boys-club-susan-wojcicki|title=Exclusive: How to Break Up the Silicon Valley Boys' Club|last=Wojcicki|first=Susan|work=The Hive|access-date=2017-10-26|language=en}}&lt;/ref&gt;
[[File:Mateusz Morawiecki wraz z Susan Wojcicki prezesem YouTube odwiedzili Centrum Nauki Kopernik.jpg|thumb|പോളണ്ടിലെ വാർസോയിൽ പോളിഷ് പ്രധാനമന്ത്രി മാറ്റിയൂസ് മൊറാവിക്കിയുടെ അടുത്തു നിൽക്കുന്ന വോജ്സിക്കി]]

ഫാമിലി &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2015/02/23/hands-on-with-youtube-kids-googles-newly-launched-child-friendly-youtube-app/|title=Hands On With &quot;YouTube Kids,&quot; Google's Newly Launched, Child-Friendly YouTube App|last=Perez|first=Sarah|work=TechCrunch|access-date=2017-10-26|language=en}}&lt;/ref&gt; ഗെയിമിംഗ്,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2015/aug/26/youtube-gaming-live-website-apps|title=Google launches YouTube Gaming to challenge Amazon-owned Twitch|last=Dredge|first=Stuart|date=2015-08-26|work=The Guardian|access-date=2017-10-26|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;, സംഗീതം &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theverge.com/2015/11/12/9723496/youtube-music-app-offline-background|title=YouTube Music is here, and it's a game changer|work=The Verge|access-date=2017-10-26|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഉള്ളടക്കം എന്നിവയിൽ താൽപ്പര്യമുള്ള ഉപയോക്താക്കളെ പരിപാലിക്കുന്നതിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത പുതിയ യൂട്യൂബ് ആപ്ലിക്കേഷനുകളുടെയും അനുഭവങ്ങളുടെയും വികസനവും റിലീസും വോജ്സിക്കി നിരീക്ഷിച്ചു. അവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, ചാനൽ അംഗത്വം, മെർക്കൻഡൈസ്, സൂപ്പർ ചാറ്റ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള യൂട്യൂബ് സ്രഷ്‌ടാക്കൾക്കായി കമ്പനി കൂടുതൽ ധനസമ്പാദനം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=VidCon 2018: Helping creators earn more money and build stronger communities|url=https://blog.youtube/news-and-events/vidcon-2018-helping-creators-earn-more/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-05-31|website=YouTube Blog|language=en}}&lt;/ref&gt; യൂട്യൂബിന്റെ പരസ്യരഹിത സബ്‌സ്‌ക്രിപ്‌ഷൻ സേവനമായ യൂട്യൂബ് പ്രീമിയം (മുമ്പ് യൂട്യൂബ് റെഡ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു),&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://venturebeat.com/2015/10/21/google-wants-you-to-pay-9-99-per-month-for-ad-free-youtube/|title=Google wants you to pay $9.99 per month for ad-free YouTube {{!}} VentureBeat|website=venturebeat.com|language=en-US|access-date=2017-10-26|date=2015-10-22|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308075506/https://venturebeat.com/2015/10/21/google-wants-you-to-pay-9-99-per-month-for-ad-free-youtube/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അതിന്റെ ഓവർ-ദി-ടോപ്പ് (ഒടിടി) ഇന്റർനെറ്റ് ടെലിവിഷൻ സേവനമായ യൂട്യൂബ് ടിവി എന്നിവയിലും അവർ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-39124092|title=YouTube takes on cable with new service|last=Lee|first=Dave|date=2017-03-01|work=BBC News|access-date=2017-10-26|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

അവരുടെ ഭരണകാലത്ത്, വിദ്വേഷ ഭാഷണത്തെയും അക്രമ തീവ്രവാദത്തെയും കുറിച്ചുള്ളതും നയങ്ങൾ ലംഘിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് കരുതുന്ന വീഡിയോകൾ നീക്കം ചെയ്ത് യൂട്യൂബ് നയം കർശനമാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=An update on our commitment to fight violent extremist content online|url=https://blog.youtube/news-and-events/an-update-on-our-commitment-to-fight/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-05-31|website=YouTube Blog|language=en-US}}&lt;/ref&gt; “ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരും നിരവധി സ്വകാര്യമേഖല കമ്പനികളും സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന പരസ്യങ്ങൾ തീവ്രവാദ ഗ്രൂപ്പുകളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന യൂട്യൂബ് വീഡിയോകൾക്ക് മുമ്പായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു” എന്ന് ദ ടൈംസ്  പത്രം ചൂണ്ടികാണിച്ചതിന് ശേഷമാണ് കൂടുതൽ കർശനമായ നയങ്ങൾ വന്നത്, കൂടാതെ നിരവധി വലിയ പരസ്യദാതാക്കൾ ഇതിന്റെ പ്രതികരണമായി യൂട്യൂബിൽ നിന്ന് പരസ്യങ്ങൾ പിൻവലിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Alba|first=Davey|title=YouTube's Ad Problems Finally Blow Up in Google's Face|url=https://www.wired.com/2017/03/youtubes-ad-problems-finally-blow-googles-face|newspaper=WIRED|date=25 March 2017}}&lt;/ref&gt; എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റ് നയങ്ങൾ സെൻസർഷിപ്പായി വിമർശിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Hern|first=Alex|title=To censor or not to censor? YouTube's double bind|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/mar/21/youtube-advertisers-censorship|newspaper=theguardian|date=21 March 2017}}&lt;/ref&gt; ചില യൂട്യൂബർമാർ വാദിക്കുന്നത് ഡീമോണിറ്റൈസേഷൻ സംവിധാനം വളരെ കർശനമാണെന്നും ഇത് വിദൂരമായി &quot;പരുക്കൻ&quot; ഉള്ളടക്കം ഡീമോണിറ്റൈസ് ചെയ്യപ്പെടാനും ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ സ്രഷ്‌ടാവിന്റെ ചാനൽ നീക്കംചെയ്യാനും കാരണമാകുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=vkDWHiphPz4}}&lt;/ref&gt; ആത്മഹത്യ ചെയ്ത ഒരാളെക്കുറിച്ചുള്ള ലോഗൻ പോളിന്റെ യൂട്യൂബ് വീഡിയോയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവാദത്തിനിടെ, പോൾ യൂട്യൂബിന്റെ മൂന്ന് സ്ട്രൈക്ക് നയം ലംഘിച്ചിട്ടില്ലെന്നും അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ നിന്ന് വിലക്കുന്നില്ലെന്നും വോജ്സിക്കി പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theverge.com/2018/2/12/17006074/youtube-ceo-logan-paul-susan-wojcicki|title=YouTube's CEO says Logan Paul doesn't deserve to be kicked off the platform|last=Newton|first=Casey|date=12 February 2018|website=The Verge|access-date=18 October 2018}}&lt;/ref&gt;

കമ്പനിയുടെ മുൻ‌ഗണനയായി വിദ്യാഭ്യാസ ഉള്ളടക്കത്തിന് വോജ്സിക്കി പ്രാധാന്യം നൽകി, വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രീകൃത സ്രഷ്ടാവിന്റെ ഉള്ളടക്കത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ഗ്രാന്റുകളിലും പ്രൊമോഷനിലും നിക്ഷേപം നടത്തുന്ന യൂട്യൂബ് ലേണിംഗ് എന്ന സംരംഭം 2018 ജൂലൈ 20 ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=|url=https://blog.youtube/inside-youtube/mid-year-update-on-our-five-creator/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-05-31|website=YouTube Blog}}&lt;/ref&gt;

2018 ഒക്ടോബർ 22 ന്, യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ പകർപ്പവകാശ നിർദ്ദേശത്തിന്റെ ആർട്ടിക്കിൾ 13 നെ വോജ്സിക്കി വിമർശിച്ചു, ഇത് പകർപ്പവകാശമുള്ള ഉള്ളടക്കം നീക്കംചെയ്യാനുള്ള ഏക ഉത്തരവാദിത്തം 2018 ഒക്ടോബർ 22 ന്, യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ പകർപ്പവകാശ നിർദ്ദേശത്തിന്റെ ആർട്ടിക്കിൾ 13 നെ വോജ്സിക്കി വിമർശിച്ചു, ഇത് പകർപ്പവകാശമുള്ള ഉള്ളടക്കം നീക്കംചെയ്യാനുള്ള  ഉത്തരവാദിത്തം യൂട്യൂബിന് നൽകും, ഇത് ഉള്ളടക്ക സ്രഷ്‌ടാക്കൾക്ക് അവരുടെ സൃഷ്ടികൾ പങ്കിടാനുള്ള കഴിവിന് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theverge.com/2018/10/22/18008406/article-13-copyright-directive-youtube-susan-wojcicki-robert-kyncl|title=YouTube CEO says EU regulation will be bad for creators|last=Alexander|first=Julia|date=2018-10-22|work=The Verge|access-date=2018-10-27}}&lt;/ref&gt;
===ബോർഡുകൾ===
2014 ൽ വോജ്സിക്കി സെയിൽസ്ഫോഴ്സ് ബോർഡിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Susan Wojcicki|url=https://www.salesforce.com/company/leadership/bios/bio-wojcicki/|access-date=2020-09-18|website=Salesforce.com|language=en}}&lt;/ref&gt; വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ സാക്ഷരത, ലിംഗസമത്വം എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയായ റൂം ടു റീഡ് ബോർഡിലും അവർ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Board of Directors|url=https://www.roomtoread.org/leadership-board/board-of-directors/|access-date=2020-09-18|website=www.roomtoread.org}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ യു‌സി‌എൽ‌എ ആൻഡേഴ്സൺ സ്കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്‌മെന്റിന്റെ ബോർഡ് അംഗവുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Susan Wojcicki ('89) - &quot;The most important Googler you've never heard of&quot;|url=https://blogs.anderson.ucla.edu/anderson/2011/02/susan-wojcicki-89-the-most-important-googler-youve-never-heard-of.html|access-date=2020-09-18|website=UCLA Anderson School of Management Blog}}&lt;/ref&gt;
===സ്വകാര്യ ജീവിതം===
1998 ഓഗസ്റ്റ് 23 ന് കാലിഫോർണിയയിലെ ബെൽമോണ്ടിൽ വെച്ച് വോഗ്സിക്കി ഡെന്നിസ് ട്രോപ്പറെ വിവാഹം കഴിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.paloaltoonline.com/weekly/morgue/community_pulse/1998_Nov_11.WEDDI111.html |title=Weddings |newspaper=Palo Alto Weekly |date=November 11, 1998 |access-date=October 4, 2014 |archive-date=2015-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150130082515/http://www.paloaltoonline.com/weekly/morgue/community_pulse/1998_Nov_11.WEDDI111.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അവർക്ക് അഞ്ച് കുട്ടികളുണ്ട്. 2014 ഡിസംബർ 16 ന്, തന്റെ അഞ്ചാമത്തെ പ്രസവാവധി എടുക്കുന്നതിന് മുന്നോടിയായി, വോജ്‌സിക്കി വാൾസ്ട്രീറ്റ് ജേണലിൽ ശമ്പളമുള്ള പ്രസവാവധി അവധിയുടെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ഓപ്‌ഷൻ എഴുതി. കുടുംബവും കരിയറും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ കണ്ടെത്തുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു.

യുഎസ് പൗരത്വത്തിന് പുറമേ,&lt;ref&gt;[{{cite web|title=Forbes Profile Susan Wojcicki|url=https://www.forbes.com/profile/susan-wojcicki/|access-date=1 August 2017}}&lt;/ref&gt; അവർക്ക് പോളിഷ് പൗരത്വമാണുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Kafka|first1=Peter|title=New YouTube Boss Susan Wojcicki Talks Talent, Music and M&amp;A (Q&amp;A)|url=http://recode.net/2014/08/12/new-youtube-boss-susan-wojcicki-talks-talent-music-and-ma-qa/|website=[[Recode|Re/code]]|access-date=16 December 2014|date=August 12, 2014|archive-date=2016-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417143437/http://recode.net/2014/08/12/new-youtube-boss-susan-wojcicki-talks-talent-music-and-ma-qa/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.wsj.com/articles/susan-wojcicki-paid-maternity-leave-is-good-for-business-1418773756 ''Paid Maternity Leave Is Good for Business''], The Wall Street Journal, 16 December 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://next.gazeta.pl/next/7,151003,21560668,prezes-youtube-wlasnie-przyjechala-do-polski-a-to-dopiero-poczatek.html#BoxBizImg ''Prezes YouTube wlasnie przyjechala do Polski a to dopiero poczatek''], Gazeta.pl, 28 March 2017&lt;/ref&gt; 1947 ലെ പോളിഷ് നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എംപിയായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു പീപ്പിൾസ് പാർട്ടിയും പോളിഷ് പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായിരുന്നു അവരുടെ മുത്തച്ഛൻ ഫ്രാൻസിസ്ക് വോജ്‌സിക്കി.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Franciszek Wójcicki|date=2018-02-28|url=https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Franciszek_W%C3%B3jcicki&amp;oldid=52616862|work=Wikipedia, wolna encyklopedia|language=pl|access-date=2020-01-07}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ മുത്തശ്ശി, ജാനിന വാജിക്ക ഹോസ്കിൻസ്, ലൈബ്രറി ഓഫ് കോൺഗ്രസിലെ ഒരു പോളിഷ്-അമേരിക്കൻ ലൈബ്രേറിയനായിരുന്നു, അമേരിക്കയിൽ ഏറ്റവും വലിയ പോളിഷ് സാമഗ്രികൾ നിർമ്മിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തവുമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Zalewski|first=Wojciech|date=2011-10-01|title=Janina Wójcicka Hoskins (1912–1996): Portrait of an Esteemed Librarian|journal=Slavic &amp; East European Information Resources|volume=12|issue=4|pages=224–236|doi=10.1080/15228886.2011.623117|s2cid=144135260|issn=1522-8886}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>a9e7m31a2u4j17oje510s1jlflu4s2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിൻഡോസ് ഫോൺ 7</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282523</id>
    <revision>
      <id>4682902</id>
      <parentid>2290965</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T19:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7518" sha1="tn0ixly5g4qp1b60issegbjgi4tpbld" xml:space="preserve">{{Infobox OS version
| name               = വിൻഡോസ് ഫോൺ 7
| family             = വിൻഡോസ് ഫോൺ
| logo               = Windows Phone 7 logo and wordmark.svg
| logo_size          = 240px
| screenshot         = 
| screenshot_size    = 
| caption            =
| developer          = [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്|മൈക്രോസോഫ്റ്റ് കോർപ്പറേഷൻ]]
| website            = {{URL|http://www.windowsphone.com}}
| source_model       = [[Closed-source]]
| license            = [[വാണിജ്യസംബന്ധമായ]] [[പ്രൊപ്പ്രൈറ്ററി|പ്രൊപ്പ്രൈറ്ററി സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]
| kernel_type        = [[മോണോലിത്തിക്ക് കെർണൽ|മോണോലിത്തിക്ക്]]
| updatemodel        =
| first_release_date =
| first_release_url  =
| GA_url             =
| release_version    = വിൻഡോസ് ഫോൺ 7.8
| release_date       = മാർച്ച്‌  15, 2013
| release_url        =
| preceded_by        = വിൻഡോസ് ഫോൺ 6.5
| succeeded_by       = [[വിൻഡോസ് ഫോൺ 8]]
| preview_version    =
| preview_date       =
| preview_url        =
| sales              =
| support_status     = മുഖ്യധാരാ പിന്തുണ സെപ്റ്റംബർ 9, 2014 -നു  നിർത്തലാക്കി &lt;ref&gt;{{cite web|title=Microsoft Support Lifecycle: Windows Phone 7.8|url=http://support.microsoft.com/lifecycle/?p1=17098|work=Microsoft Support|publisher=Microsoft Corporation|accessdate=30 June 2014}}&lt;/ref&gt; 
| other_articles     =
}}

[[വിൻഡോസ് ഫോൺ|വിൻഡോസ് ഫോണിൽ]] ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു [[മൊബൈൽ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം|ഓപ്പറേറ്റിങ്‌ സിസ്റ്റം]] ആണ് &lt;b&gt;വിൻഡോസ് ഫോൺ 7&lt;/b&gt;. 2010 ഒക്ടോബർ 10 -നു ലോകവ്യാപകമായി പുറത്തിറക്കിയ ഈ പതിപ്പിന്റെ നവീകരിച്ച പതിപ്പായ  &lt;b&gt;വിൻഡോസ് ഫോൺ 7.8&lt;/b&gt; പുറത്തിറക്കിയത് 2013 ജനുവരി -ൽ ആണ്. ഉപയോക്താവിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് അനുസരിച്ച് മാറ്റാവുന്ന ''ഹോം സ്ക്രീൻ'' ഉള്ളതായിരുന്നു വിൻഡോസ് ഫോൺ 7.8 പതിപ്പ്. തുടർന്ന് വന്ന  &lt;b&gt;വിൻഡോസ് ഫോൺ 8&lt;/b&gt; എന്ന പതിപ്പിനോട് ഒപ്പമെത്തില്ലെങ്കിലും അതിനേക്കാൾ ഒട്ടും മോശമല്ലാത്ത ഒരു പതിപ്പായിരുന്നു &lt;b&gt;വിൻഡോസ് ഫോൺ 7.8&lt;/b&gt;

വിൻഡോസ് ഫോൺ 7 ഓപ്പറേറ്റിങ്‌ സിസ്റ്റത്തിനുള്ള എല്ലാ വിധ പിന്തുണകളും സെപ്റ്റംബർ 9, 2014 -നു മൈക്രോസോഫ്റ്റ് നിർത്തലാക്കും.&lt;ref&gt;Reisinger, Don. (2013-03-18) [http://news.cnet.com/8301-10805_3-57574833-75/microsoft-to-end-windows-phone-7.8-and-8-support-in-2014/ Microsoft to end Windows Phone 7.8 and 8 support in 2014 | Microsoft - CNET News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203005642/http://news.cnet.com/8301-10805_3-57574833-75/microsoft-to-end-windows-phone-7.8-and-8-support-in-2014/ |date=2013-12-03 }}. News.cnet.com. Retrieved on 2014-06-30.&lt;/ref&gt;

== വികസനം ==

2010 ഫെബ്രുവരി 5 -നു നടന്ന [[മൊബൈൽ വേൾഡ് കോൺഗ്രസ്സ്|മൊബൈൽ വേൾഡ് കോൺഗ്രസ്സിൽ]]  മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ഔദ്യോഗികമായി &lt;b&gt;വിൻഡോസ് ഫോൺ 7&lt;/b&gt;  മൊബൈൽ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം  പുറത്തിറക്കി.,&lt;ref name = WP7unveil&gt;{{cite web |url= http://www.techcentral.co.za/mobile-world-congress-2010-day-one-overview/12826/ |title= Mobile World Congress 2010 – day one overview |work= TechCentral |publisher= NewsCentral Media |date= February 15, 2010 |accessdate=June 30, 2014}}&lt;/ref&gt;

[[എച്ച് ടി സി]], [[സാംസങ്ങ്]], [[ഡെൽ]], [[എൽ ജി]] എന്നീ മൊബൈൽ ഹാൻഡ്‌സെറ്റ് നിർമ്മാണ കമ്പനികളുമായി ചേർന്ന് വിൻഡോസ് ഫോൺ 7 -ൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന 10 [[സ്മാർട്ട് ഫോൺ|സ്മാർട്ട് ഫോണുകൾ]] 2010 ഒക്ടോബറോടെ വിപണിയിൽ എത്തിയ്ക്കും എന്ന് മൈക്രോസോഫ്റ്റ് തലവൻ സ്റ്റീവ് ബാൾമർ ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി. ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ 30 രാജ്യങ്ങളിൽ വിൽപന നടന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.engadget.com/2010/10/11/microsoft-announces-ten-windows-phone-7-handsets-for-30-countrie/ |title= Microsoft announces ten Windows Phone 7 handsets for 30 countries: October 21 in Europe and Asia, November 8 in US (Update: Video!) |first= Thomas |last= Ricker |work= [[Engadget]] |publisher= [[AOL]]|date= October 11, 2010 |accessdate= June 30, 2014}}&lt;/ref&gt;

2011 -ലെ മൊബൈൽ വേൾഡ് കോൺഗ്രസ്സിൽ, 
വിൻഡോസ് ഫോൺ 7 -ന്റെ പുതിയ പതിപ്പായ വിൻഡോസ് ഫോൺ 7.5 ഔദ്യോഗികമായി പുറത്തിറക്കുകയായിരുന്നു. &lt;b&gt;''മംഗോ''&lt;/b&gt; എന്നായിരുന്നു ഈ പതിപ്പ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;CNET_20110215&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.zdnet.co.uk/news/mobile-it/2011/02/15/windows-phone-7-update-to-offer-ie9-40091800/ |title= Windows Phone 7 update to offer IE9 |first= Stephen |last= Shankland |work= [[ZDNet]] |publisher= [[CBS Interactive]] |date= February 15, 2011 |accessdate= June 30, 2014}}&lt;/ref&gt; 

2012 -ൽ &lt;b&gt;''ടാൻഗോ''&lt;/b&gt; എന്നൊരു ചെറിയ പരിഷ്കരണവും പുറത്തിറങ്ങി.

2013 ജനുവരി -ൽ വിൻഡോസ് ഫോൺ 7.8 എന്ന പുതുക്കലോടെ മൈക്രോസോഫ്റ്റ്  വിൻഡോസ് ഫോൺ 8 -ഇന്റെ പുറത്തിറക്കലിൽ  ശ്രദ്ധയൂന്നി.

== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
* {{official website|http://www.microsoft.com/windowsphone/}}

{{Microsoft Windows family}}

[[വർഗ്ഗം:മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്‌]]
[[വർഗ്ഗം:മൊബൈൽ ഫോൺ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മൊബൈൽ ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റം]]</text>
      <sha1>tn0ixly5g4qp1b60issegbjgi4tpbld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിമീഡിയ ചാപ്റ്ററുകളുടെ പട്ടിക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293540</id>
    <revision>
      <id>4682852</id>
      <parentid>4622134</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11785" sha1="oehkuddg6xld3wp8cqpc9fe9fiu99rg" xml:space="preserve">{{PU|List of Wikimedia chapters}}
വിക്കിപീഡിയയേയും സഹോദരസ്വഭാവമുള്ള മറ്റു വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളേയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും അവയുടെ സ്വാഭാവികമായ വളർച്ച ത്വരിതപ്പെടുത്താനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ദേശീയമോ പ്രാദേശികമോ ആയ സ്വതന്ത്ര ലാഭരഹിത സ്ഥാപനങ്ങളാണു് '''വിക്കിമീഡിയ ചാപ്റ്ററുകൾ'''.നിയമപരമായി, ചാപ്റ്ററുകൾ വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷനിൽ നിന്നും സ്വതന്ത്രമാണു്. എന്നാൽ സുഗമമവും കൂട്ടായതുമായ പ്രവർത്തനത്തിനുവേണ്ടി ചാപ്റ്ററുകൾ ഫൗണ്ടേഷനുമായി ധാരണയിൽ എത്തിയിരിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷന്റെ അഫിലിയേഷൻസ് സമിതിയാണു് ചാപ്റ്ററുകളുടെ സാധുത അംഗീകരിക്കുന്നതു്. ചാപ്ടറുകൾക്കു് വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉള്ളടക്കത്തിനുമേൽ യാതൊരു നിയന്ത്രണമോ സ്വാധീനമോ നേരിട്ടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തമോ ഇല്ല.എന്നാൽ വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളുടെ പ്രചരണത്തിനും അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമ്മേളങ്ങൾക്കും പഠനശിബിരങ്ങൾക്കും  നേതൃത്വം കൊടുക്കുന്നതും അത്തരം പരിപാടികളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതും വിക്കിമീഡിയ ഉപയോക്താക്കളുടെ സംഭാവനകളിൽ സഹായിക്കുന്നതും ചാപ്റ്ററുകളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ പെട്ടതാണു്&lt;ref name=Konieczny/&gt;&lt;ref name=Morell/&gt;. 2014 ജനുവരിയിലെ കണക്കനുസരിച്ച് നാല്പതോളം ചാപ്റ്ററുകൾ നിലവിലുണ്ടു്.&lt;ref name=Fontanills/&gt;&lt;ref name=Meta/&gt;

==അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ നിലവിലുള്ള ചാപ്റ്ററുകളുടെ പട്ടിക==


{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%&quot;
|-
! Area
! Title
! URL
! Since
|-
| {{flag|അർജന്റീന}}
| [[m:Wikimedia Argentina|Wikimedia Argentina]]
| [http://www.wikimedia.org.ar/ wikimedia.org.ar]
| {{dts|format=mdy|2007|September|1}}
|-
| {{flag|അർമേനിയ}}
| [[m:Wikimedia Armenia|Վիքիմեդիա Հայաստան]]
| [http://www.wikimedia.am/ wikimedia.am]
| {{dts|format=mdy|2013|March|26}}
|-
| {{flag|ഓസ്ട്രേലിയ}}
| [[m:Wikimedia Australia|Wikimedia Australia]]
| [http://www.wikimedia.org.au/ wikimedia.org.au]
| {{dts|format=mdy|2008|March|1}}
|-
| {{flag|ഓസ്ട്രിയ}}
| [[m:Wikimedia Österreich|Wikimedia Österreich]]
| [http://www.wikimedia.at/ wikimedia.at] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826095905/http://www.wikimedia.at/ |date=2020-08-26 }}
| {{dts|format=mdy|2008|February|26}}
|-
| {{flag|ബംഗ്ലാദേശ്}}
| [[m:Wikimedia Bangladesh|Wikimedia Bangladesh]]
| [http://wikimedia.org.bd/ wikimedia.org.bd]
| {{dts|format=mdy|2011|October|3}}
|-
| {{flag|ബെൽജിയം}}
| [[m:Wikimedia Belgium|Wikimedia Belgium]]
| [http://www.wikimedia.be wikimedia.be]
| in creation phase
|-
| {{flag|കാനഡ}}
| [[m:Wikimedia Canada|Wikimedia Canada]]
| [http://www.wikimedia.ca/ wikimedia.ca]
| {{dts|format=mdy|2011|May|24}}
|-
| {{flag|ചിലി}}
| [[m:Wikimedia Chile|Wikimedia Chile]]
| [http://www.wikimediachile.cl/ wikimedia.cl]
| {{dts|format=mdy|2011|July|16}}
|-
| {{flag|ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌}}
| [[m:Wikimedia Czech Republic|Wikimedia Česká republika]]
| [http://www.wikimedia.cz/ wikimedia.cz]
| {{dts|format=mdy|2008|March|6}}
|-
| {{flag|ഡെന്മാർക്ക്}}
| [[m:Wikimedia Danmark|Wikimedia Danmark]]
| [http://www.wikimedia.dk/ wikimedia.dk]
| {{dts|format=mdy|2009|July|3}}
|-
| {{flag|എസ്റ്റോണിയ}}
| [[m:Wikimedia Eesti|Wikimedia Eesti]]
| [//et.wikimedia.org/ et.wikimedia.org]
| {{dts|format=mdy|2010|August|31}}
|-
| {{flag|ഫിൻലാന്റ്}}
| [[m:Wikimedia Suomi|Wikimedia Suomi]]
| [//fi.wikimedia.org/ fi.wikimedia.org]
| {{dts|format=mdy|2009|September|21}}
|-
| {{flag|ഫ്രാൻസ്}}
| [[m:Wikimédia France|Wikimédia France]]
| [http://www.wikimedia.fr/ wikimedia.fr]
| {{dts|format=mdy|2004|October|23}}
|-
| {{flag|ജർമനി}}
| [[m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]
| [http://www.wikimedia.de/ wikimedia.de]
| {{dts|format=mdy|2004|June|13}}
|-
| {{flag|ഹോങ്കോങ്}}
| [[m:Wikimedia Hong Kong|香港維基媒體協會]]
| [http://www.wikimedia.hk/ wikimedia.hk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130708143648/https://wikimedia.hk/ |date=2013-07-08 }}
| {{dts|format=mdy|2008|March|1}}
|-
| {{flag|ഹംഗറി}}
| [[m:Wikimédia Magyarország|Wikimédia Magyarország]]
| [http://wiki.media.hu/ wikimedia.hu]
| {{nowrap|{{dts|format=mdy|2008|September|27}}}}
|-
| {{flag|ഇന്ത്യ}}
| [[m:Wikimedia India|Wikimedia India]]
| [http://wikimedia.in/ wikimedia.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006232924/http://www.wikimedia.in/ |date=2014-10-06 }}
| {{nowrap|{{dts|format=mdy|2011|January|3}}}}
|-
| {{flag|ഇന്തോനേഷ്യ}}
| [[m:Wikimedia Indonesia|Wikimedia Indonesia]]
| [http://wikimedia.or.id/ wikimedia.or.id]
| {{dts|format=mdy|2008|October|7}}
|-
| {{flag|ഇസ്രയേൽ}}
| [[m:Wikimedia Israel|Wikimedia Israel]]
| [http://www.wikimedia.org.il/ wikimedia.org.il]
| {{dts|format=mdy|2007|June|26}}
|- id=&quot;Wikimedia Italia&quot;
| {{flag|ഇറ്റലി}}
| [[m:Wikimedia Italia|Wikimedia Italia]]
| [http://www.wikimedia.it/ wikimedia.it]
| {{dts|format=mdy|2005|June|17}}
|-
| {{flag|മകൗ}}
| [[m:Wikimedia Macau|澳門維基媒體協會]]
| [http://wikimedia.org.mo/ wikimedia.org.mo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120731201514/http://wikimedia.org.mo/ |date=2012-07-31 }}
| {{dts|format=mdy|2011|April|24}}
|-
| {{flag|മാസിഡോണിയ}}
| [[m:Wikimedia Macedonia|Викимедија Македонија]]
| [//mk.wikimedia.org/ mk.wikimedia.org]
| {{dts|format=mdy|2009|September|21}}
|-
| {{flag|മെക്സിക്കോ}}
| [[m:Wikimedia México|Wikimedia México]]
| [//mx.wikimedia.org/ mx.wikimedia.org]
| {{dts|format=mdy|2011|August|03}}
|-
| {{flag|നെതർലന്റ്സ്}}
| [[m:Wikimedia Nederland|Wikimedia Nederland]]
| [//nl.wikimedia.org/ nl.wikimedia.org]
| {{dts|format=mdy|2006|March|27}}
|-
| {{flag|നോർവെ}}
| [[m:Wikimedia Norge|Wikimedia Norge]]
| [//no.wikimedia.org/ no.wikimedia.org]
| {{dts|format=mdy|2007|June|23}}
|-
| {{flag|ഫിലിപ്പീൻസ്}}
| [[m:Wikimedia Philippines|Wikimedia Philippines]]
| [http://www.wikimedia.org.ph/ wikimedia.org.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513222914/http://www.wikimedia.org.ph/ |date=2012-05-13 }}
| {{dts|format=mdy|2010|April|12}}
|-
| {{flag|പോളണ്ട്}}
| [[m:Wikimedia Polska|Wikimedia Polska]]
| [//pl.wikimedia.org/ pl.wikimedia.org]
| {{dts|format=mdy|2005|November|18}}
|-
| {{flag|പോർച്ചുഗൽ}}
| [[m:Wikimedia Portugal|Wikimedia Portugal]]
| [http://www.wikimedia.pt/ wikimedia.pt]
| {{dts|format=mdy|2009|July|3}}
|-
| {{flag|റഷ്യ}}
| [[m:Wikimedia Russia|Викимедиа РУ]]
| [[wmru:|ru.wikimedia.org]]
| {{dts|format=mdy|2008|May|24}}
|-
| {{flag|സെർബിയ}}
| [[m:Wikimedia Serbia|Wikimedia Serbia]]
| [//rs.wikimedia.org/ rs.wikimedia.org]
| {{dts|format=mdy|2005|December|3}}
|-
| {{flag|ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക}}
| [[m:Wikimedia South Africa|Wikimedia South Africa]]
| [http://wikimedia.org.za/ wikimedia.org.za]
| {{dts|format=mdy|2012|February|27}}
|-
| {{flag|സ്പെയിൻ}}
| [[m:Wikimedia España|Wikimedia España]]
| [http://wikimedia.es/ wikimedia.es]
| {{dts|February 7, 2011}}
|-
| {{flag|സ്വീഡൻ}}
| [[m:Wikimedia Sverige|Wikimedia Sverige]]
| [http://www.wikimedia.se/ wikimedia.se]
| {{dts|format=mdy|2007|December|11}}
|-
| {{flag|സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്}}
| [[m:Wikimedia CH|Wikimedia CH]]
| [http://www.wikimedia.ch/ wikimedia.ch]
| {{dts|format=mdy|2006|May|14}}
|-
| {{flag|തായ്‌വാൻ‎}}
| [[m:Wikimedia Taiwan|台灣維基媒體協會]]
| [http://www.wikimedia.tw/ wikimedia.tw]
| {{dts|format=mdy|2007|July|4}}
|-
| {{flag|ഉക്രൈൻ}}
| [[m:Wikimedia Ukraine|Вікімедіа Україна]]
| [[wmua:|ua.wikimedia.org]]
| {{dts|format=mdy|2009|July|3}}
|-
| {{flag|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം}}
| [[Wikimedia UK]]
| [http://wikimedia.org.uk/ wikimedia.org.uk]
| {{dts|format=mdy|2009|January|12}}
|-
| {{flag|ഉറുഗ്വേ}}
| [[m:Wikimedia Uruguay|Wikimedia Uruguay]]
| [http://www.wikimediauruguay.org/ wikimediauruguay.org]
| {{dts|format=mdy|2013|July|12}}&lt;ref&gt;[[wmf:Resolution:Recognition_of_Wikimedia_Uruguay|WMF resolution on the Recognition of Wikimedia Uruguay]]&lt;/ref&gt;
|-
| {{flag|വെനസ്വേല}}
| [[m:Wikimedia Venezuela|Wikimedia Venezuela]]
| [http://www.wikimedia.org.ve/ wikimedia.org.ve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141030155039/http://www.wikimedia.org.ve/ |date=2014-10-30 }}
| {{dts|format=mdy|2011|October|4}}
|-
| {{flag|ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി}}
| [[m:Wikimedia New York City|Wikimedia New York City]]
| [//nyc.wikimedia.org/ nyc.wikimedia.org]
| {{dts|format=mdy|2009|January|12}}
|-
| {{flag|വാഷിങ്ടൺ ഡി.സി.}}
| [[m:Wikimedia District of Columbia|Wikimedia District of Columbia]]
| [https://web.archive.org/web/20200709073446/http://wikimediadc.org/ wikimediadc.org]
| {{dts|format=mdy|2011|September|12}}
|}

==References==
{{Reflist|30em|refs=
&lt;ref name=Morell&gt;Morell (2011), p. 332&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Konieczny&gt;Konieczny (2009)&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Fontanills&gt;Fontanills (2012), p. 81&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Meta&gt;Wikimedia Chapters&lt;/ref&gt;
}}

===Bibliography===
* {{cite book|author=Fuster Morell, Mayo|chapter=The Wikimedia Foundation and the Governance of Wikipedia’s Infrastructure|editors=Geert Lovink, Nathaniel Tkacz|title=Critical Point of View: A Wikipedia Reader|url=https://archive.org/details/criticalpointofv00unse|publisher=Institute of Network Cultures|year=2011|isbn=978-90-78146-13-1}}
* {{cite journal|author=Konieczny, P|title=Wikipedia: Community or Social Movement|journal=Interface|date=November 2009|volume=1|edition=2|pages=212–232}}
* {{cite journal|author=Fontanills, David Gómez|pages=77–87|title=Academic research into Wikipedia|number=14|journal=Digithum|issn=1575-2275|date=May 2012}}
* {{cite web|url=//meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_chapters|title=Wikimedia chapters|author=Various|publisher=Wikimedia Foundation}}

{{Wikimedia Foundation}}

[[Category:വിക്കിമീഡിയ ചാപ്റ്ററുകൾ| ]]</text>
      <sha1>oehkuddg6xld3wp8cqpc9fe9fiu99rg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിഷി ഫ്രാൻസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301946</id>
    <revision>
      <id>4682898</id>
      <parentid>4629746</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T19:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48079" sha1="nfrhtrs8l2gmoh22qk9fkm71omtnv1d" xml:space="preserve">[[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലെ]] വിഷി ({{IPAc-en|ˈ|v|ɪ|ʃ|i}});  (വിച്ചി എന്നും പറയും) എന്ന പട്ടണം ആസ്ഥാനമാക്കി 1940 മുതൽ 1944 വരെ  [[ഫിലിപ്പ് പേറ്റൻ |മാർഷൽ പേറ്റന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ നില നിന്ന ഭരണകൂടത്തേയും കാലഘട്ടത്തേയുമാണ്   '''വിഷി ഫ്രാൻസ്'''  സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. [[ജർമനി|ജർമൻ]] അധീനതയിലായിരുന്ന ആ കാലഘട്ടത്തെ ഇരുണ്ട വർഷങ്ങൾ''(annees Noires)'' എന്നും ഫ്രഞ്ചു ചരിത്രകാരന്മാർ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. &lt;ref name= Paxton&gt;{{cite book|title= Vichy France: Old Guard and New Order 1940-1944|url= https://archive.org/details/vichyfranceoldgu00paxt_0|author= Robert Paxton|publisher =Columbia University Press|year= 2001|ISBN= 9780231124690}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=Julian&gt;{{ cite book| title=France: The Dark Years, 1940-1944| url=https://archive.org/details/france00juli|author=Julian Jackson| publisher= Oxford University press|year= 2001|ISBN=9780199254576}}&lt;/ref&gt;, &lt;ref name=Debbie&gt;{{cite book|title= National Regeneration in Vichy France: Ideas and Policies, 1930–1944|author=Debbie Lackerstein| publisher= Ashgate Publishing|year=2012|ISBN=9780754667216}}&lt;/ref&gt;  


{{Infobox Former Country
|conventional_long_name = ഫ്രഞ്ച് രാഷ്ട്രം
|native_name = ''État français''
|common_name = ഫ്രാൻസ്
|continent = യൂറോപ്പ്
|region = പശ്ചിമ യൂറോപ്പ് 
|country = ഫ്രാൻസ്
|status =  [[Nazi Germany|ജർമനിയുടെ കീഴിൽ നിഷ്പക്ഷ രാഷ്ട്രം]] &lt;small&gt;(1940–42)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
[[Puppet government]] in the French territories under [[Military Administration (Nazi Germany)|German military administration]]&lt;br&gt; &lt;small&gt;(northern France only 1940–44, southern part also, 1942–44)&lt;/small&gt;
|empire = [[Third Reich]]
|p1 = French Third Republic
|flag_p1 = Flag of France.svg
|s1 =Provisional Government of the French Republic
|flag_s1 = Flag of Free France 1940-1944.svg &lt;!-- FF flag to underline synchronous creation of GPRF by FF, and the FF overtaking of Vichy territory 40-43 --&gt;
|s2 = German military administration in occupied France during World War II
|flag_s2 = Flag of German Reich (1935–1945).svg
|flag = Flag of France
|flag_type = Flag
|image_flag = Flag of France.svg
|image_coat = Le cartouche de l'État Français.svg
|symbol = Emblem of the French State
|symbol_type = Emblem
|national_motto = &quot;[[Travail, Famille, Patrie]]&quot;&lt;br/&gt;&lt;small&gt;&quot;തൊഴിൽ, കുടുംബം, പിതൃദേശം&quot;&lt;/small&gt;
|national_anthem = ''[[La Marseillaise]]''&lt;br/&gt;''The Song of Marseille''{{nbsp|2}}&lt;small&gt;(official)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;''[[Maréchal, nous voilà !|Maréchal, nous voilà!]]''&amp;nbsp;&lt;br/&gt;''Marshal, we are here!''{{nbsp|2}}&lt;small&gt;(unofficial)&lt;/small&gt;
|image_map = Vichy france map.png
|image_map_alt = The gradual loss of all Vichy territory to Free France and the Axis. Click on map for color legend
|image_map_caption = The gradual loss of all Vichy territory to [[Free France]] and the Axis powers. [[:File:Vichy france map.png|Legend.]]
|image_map2 = France map Lambert-93 with regions and departments-occupation evolution.PNG
|image_map2_caption = Evolution of the [[German_military_administration_in_occupied_France_during_World_War_II#Occupation_zones|occupation zones]]. Vichy France was set up as a [[rump state]] in the non-occupied ''[[zone libre]]'' (purple on the map).
|capital = [[വിഷി]] &lt;small&gt;(''de facto'')&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;Paris&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt; &lt;small&gt;(''[[de jure]]'')&lt;/small&gt;
|capital_exile          = [[സിങ്മാരിങൻ]] &lt;small&gt;1944–45&lt;/small&gt;
|common_languages = ഫ്രഞ്ച് 
|religion = [[Roman Catholicism]]
|government_type = [[Authoritarianism|Authoritarian state]]
|title_leader = [[List of heads of state of France|Chief of the French State]]
|leader1 = ഫിലിപ്  പേറ്റൻ 
|year_leader1 = 1940–1944
|title_deputy = [[List of heads of government of France|President of the Council of Ministers]]
|deputy1 = ഫിലിപ് പേറ്റൻ 
|year_deputy1 = 1940–1942
|deputy2 = പെയർ ലവാൽ
|year_deputy2 = 1942–1944
|legislature = [[National Assembly of France|National Assembly]]
|era = World War II
|event_pre = [[Second Compiègne]]
|date_pre = 22 June 1940
|event_start = [[Philippe Pétain|Pétain]] given [[The Vichy 80|full powers]]
|date_start = 10 July
|year_start = 1940
|year_exile_start       = 1944
|year_exile_end         = 1945
|event1                 = [[operation Torch|operation ''Torch'']]
|date_event1            = 8 നവമ്പർ 1942
|event2                 = ''[[Case Anton]]''
|date_event2            = 11 നവമ്പർ 1942
|event3                 = [[Liberation of France|German retreat]]
|date_event3            = summer 1944
|event4                 = capture of the [[Sigmaringen enclave]]
|date_event4            = 22 ഏപ്രിൽ 1945
|year_end = 1944
|stat_year1 = |stat_area1 = |stat_pop1 =
|currency = [[French franc]]
|footnote_a = Paris remained the formal capital of the French State, though the Vichy regime never operated from it.
|footnote_b = Although the French Republic's institutions were officially maintained, the word &quot;Republic&quot; never occurred in any official document of the Vichy government.
|width = 265px
}}

== പശ്ചാത്തലം ==
[[രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം |രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ]] ആദ്യ നാളുകളിലെ  സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലുകളിൽ  [[ജർമനി]]  ഫ്രാൻസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ ജനറൽ മോറിസ് ഗാംലിനു പരകമായി ജനറൽ മാക്സീൻ വേഗാൻഡ് [[സഖ്യകക്ഷികൾ|സഖ്യകക്ഷികളുടെ]] സൈനികത്തലവനായി രംഗത്തെത്തി. യുദ്ധോപദേഷ്ടാവും ഉപപ്രധാനമന്ത്രിയുമായി എൺപത്തിനാലുകാരനായ മാർഷൽ[[ഫിലിപ്പ്  പേറ്റൻ]]  ചുമതലയേറ്റു.  1940 മേയ് 16-ന് ജർമൻ സൈന്യം ഫ്രാൻസിന്റെ അതിർത്തി കടന്നു. ജർമനിയെ ചെറുത്തുനില്ക്കണമെന്നും അതല്ല ജർമനിയുമായി യുദ്ധം നിറുത്തൽ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പു വെക്കുകയാണ് വേണ്ടതെന്നുമുളള രണ്ടു പക്ഷക്കാർ സർക്കാറിലും, സൈന്യത്തിലും പൊതുജനങ്ങൾക്കിടയിലും രൂപം കൊണ്ടു. ജൂൺ ആദ്യവാരത്തിൽ ജർമൻ സൈന്യത്തിനു മുന്നിൽ ഫ്രഞ്ചു തലസ്ഥാനമായ [[പാരിസ് |പാരിസിന്റെ]] പതനം ഉറപ്പായി. ജൂൺ 10-ന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ തത്കാല ആസ്ഥാനം ആദ്യം ടൂസിലേക്കും പിന്നീട്  [[ബോർദോ|ബോർദോവിലേക്കും]] മാറി.   [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|ബ്രിട്ടൻറെ]] പിന്തുണയോടെ ചെറുത്തു നില്ക്കണമെന്ന അഭിപ്രായക്കാരായിരുന്നു പ്രധാനമന്ത്രി പോൾ റെയ്നാഡും, ബ്രിഗേഡിയർ [[ചാൾസ് ഡി ഗാൾ|ചാൾസ് ഡി ഗാളും]]. മറിച്ച് ജർമനിയുമായി ഒത്തുതീർപ്പിലെത്തണമെന്ന പക്ഷക്കാരായിരുന്നു ഉപപ്രധാനമന്ത്രി പേറ്റനും സൈനികത്തലവൻ വേഗാൻഡും.    അതോടെ   ഭരണനേതൃത്വം   ഉപ പ്രധാനമന്ത്രി മാർഷൽ പേറ്റനു കൈമാറാൻ   പ്രധാനമന്ത്രി പോൾ റെയ്നാഡ് നിർബന്ധിതനായി.    ജൂൺ പതിനേഴിന് പേടൈന്റെ ഭരണകൂടം യുദ്ധവിരാമം( ആർമിസ്റ്റൈസ് ) പ്രഖ്യാപിച്ചു, അഞ്ചു  ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ജൂൺ 22-ന് [[അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലർ |ഹിറ്റലറുമായി]] ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും ചെയ്തു.  24 നിബന്ധനകളുണ്ടായിരുന്ന ഈ ഉടമ്പടിയുടെ മുഖ്യ വ്യവസ്ഥകൾ ഇപ്രകാരമായിരുന്നു. &lt;ref name=Julian/&gt;, &lt;ref&gt;[http://avalon.law.yale.edu/wwii/frgearm.asp  ഫ്രാങ്കോ-ജർമൻ യുദ്ധവിരാമ ഉടമ്പടി  1940 ജൂൺ 22]&lt;/ref&gt;
#. ഫ്രാൻസ് രണ്ടായി വിഭജിക്കപ്പെടും  വടക്ക് ജർമൻ അധീനമേഖലയും തെക്ക് സ്വതന്ത്ര മേഖലയും. 
#. ഫ്രഞ്ച് സൈന്യം തത്കാലം പിരിച്ചു വിടപ്പെടും. ആഭ്യന്തര നിയമസമാധാന നടപടികൾക്ക് ആവശ്യമായത്ര പേരെ മാത്രം നിലനിർത്തും.
#. നാവികസേനയും കപ്പലുകളും നിഷ്ക്രിയമാക്കപ്പെടും
#. ഫ്രാൻസിലെ ജർമൻ സൈന്യത്തിന്റെ ചെലവ് ഫ്രാൻസ് വഹിക്കും.
#. ഫ്രഞ്ചുകാരായ യുദ്ധത്തടവുകാർ യുദ്ധം കഴിയുന്നതുവരെ ജർമനിയുടെ കീഴിലായിരിക്കും. 
 
ഡിഗാളും റെയ്നാഡും അനുയായികളോടൊപ്പം ബ്രിട്ടനും  ആൾജീറിയയും  ആസ്ഥാനമാക്കി ചെറുത്തു നില്പ് തുടരാൻ നിശ്ചയിച്ചു. 
[[File:France map Lambert-93 with regions and departments-occupation.svg| 200px|left|thumb|  ഫ്രാൻസ് ജർമൻ അധീനതയിൽ. 1942-നവമ്പറിൽ ജർമനി ദക്ഷിണമേഖലയും കീഴടക്കി ]]
==വിഷി കാലഘട്ടം ==
=== ഭരണകൂടം ===
യുദ്ധവിരാമത്തെ അനുകൂലിച്ചവരായിരുന്നു പേറ്റന്റെ മന്ത്രിസഭാംഗങ്ങൾ. ജൂൺ 23-ന് ലാവൽ ഉപപ്രധാന മന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. ജൂലൈ ഒന്നിന് ഫ്രാൻസിന്റെ ഔദ്യോഗിക തലസ്ഥാനം  തെക്കൻ മേഖലയിലെ വിഷിയിലേക്ക് മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.  ജൂലൈ ഒമ്പതിന്  പേറ്റനെ സർവ്വാധികാരിയായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നുമുളള ലാവലിന്റെ പ്രമേയത്തെ  ഫ്രാൻസിന്റെ ജനപ്രതിനിധി സഭ വൻപിച്ച ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ   അനുകൂലിച്ചു (അനുകൂലം 624, പ്രതികൂലം 4)&lt;ref name=Julian/&gt;. ഭരണഘടനയിൽ ഭേദഗതികൾ വരുത്തണമെന്ന പ്രമേയവും  പാസ്സാക്കി. (569അനുകൂല വോട്ടുകൾ, 80പ്രതികൂല വോട്ടുകൾ, (ഇവർ പിന്നീട് വിഷി80 എന്ന പേരിലറിയപ്പെട്ടു ).&lt;ref name=Julian/&gt;,&lt;ref&gt;{{cite book|title= Orphans of the Republic: The Nation's Legislators in Vichy France|url= https://archive.org/details/orphansofrepubli0000wiev| author=Olivier Wieviorka|publisher= Harvard University Press|year=2009|ISBN= 9780674032613}},&lt;/ref&gt;. ജൂലൈ 11-ന് മന്ത്രിമാരെ നിയമിക്കാനും പിരിച്ചു വിടാനും മന്ത്രി സഭയിലൂടെ നിയമഭേദഗതികൾ വരുത്താനുമടക്കം സർവവിധ [[കാര്യനിർവ്വഹണ വിഭാഗം |എക്സിക്യൂട്ടിവ്]] [[നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ |ലെജിസ്ലേറ്റീവ്]] അധികാരങ്ങളും   പേറ്റനിൽ നിക്ഷിപ്തമാവുകയും പാർലമെന്റ് അനിശ്ചിതകാലത്തേക്ക് നീട്ടിവെക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ഫ്രാൻസ്  '''റിപ്പബ്ലിക്ക്'''  അല്ലാതായിത്തീർന്നു. &lt;ref name=Julian/&gt;. 1941-ജനവരിയിൽ തൃപ്തികരമായ വിധത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കാത്ത  സർക്കാർ ജീവനക്കാരെ പിരിച്ചു വിടാനുളള അധികാരം കൂടി   പേറ്റനിൽ നിക്ഷിപ്തമായി.

==നയങ്ങൾ, നിയമങ്ങൾ == 
അധിനിവേശ രാജ്യമായ ജർമനിയുടെ നിലപാടും നയങ്ങളും വിഷി ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെ ഏറെ സ്വാധീനിച്ചു. ജർമനിയെ പ്രീണിപ്പിക്കുന്നത് ഫ്രാൻസിന്റെ ഭാവിയെ സുരക്ഷിതമാക്കുമെന്ന് വിഷി ഭരണകൂടം വിശ്വസിച്ചു &lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/627433/Vichy-France.  വിഷി ഫ്രാൻസ്- എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാനിക്ക]&lt;/ref&gt;.
===ജൂതവിവേചനം,  തീവ്രദേശീയതാ വാദം===
[[File:Étoile jaune en français.svg |thumb|100px|right| യഹൂദർ നിർബന്ധമായും ധരിക്കേണ്ടിയിരുന്ന അടയാളചിഹ്നം- ദാവീദിന്റെ നക്ഷത്രം]]
ഫ്രഞ്ചു ദേശീയബോധം വളത്തിയെടുക്കാൻ ഗവർമെന്റും  [[ഫാസിസം|തീവ്രവലതുപക്ഷകക്ഷികളും]] ഈ അവസരം ഉപയോഗിച്ചു.  
ഫ്രാൻസിന്റെ രാഷ്ട്രീയ മുദ്രവാക്യം '''സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം സഹോദര്യം''' എന്നതിൽ നിന്നു  '''തൊഴിൽ, കുടുംബം, സ്വദേശം''' എന്നായി മാറി.&lt;ref&gt;[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k264344r Le Temps July 12 1940]&lt;/ref&gt; 
ജൂതവംശജരെ പാർശ്വവത്കരിക്കാനുളള നിയമങ്ങൾ നടപ്പിലായി.&lt;ref name= Julian/&gt;,&lt;ref name=Paxton/&gt;,&lt;ref name= Carroll&gt;{{cite book|title=Brave Genius|url=https://archive.org/details/bravegeniusscien0000carr|author=Sean B Carroll|year=2013|publisher=Crown Publishing|ISBN=9780307952332|}}&lt;/ref&gt; 
*ജൂലൈ 12, 1940  ഈ ഉത്തരവു പ്രകാരം പിതാവ് ഫ്രഞ്ചുകാരനാണെങ്കിൽ മാത്രമേ മന്ത്രിസഭയിൽ സ്ഥാനമുളളുവെന്നു വന്നു. ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കകം ഈ നിബന്ധന മറ്റു തൊഴിൽമേഖലകളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു. (സർക്കാർ ജീവനക്കാർ, അധ്യാപകർ,ഡോക്റ്റർമാർ,അഭിഭാഷകർ ) 
*ജൂലൈ 22, 1940  ഈ ഉത്തരവു പ്രകാരം 1927 മുതൽ പൗരത്വം ലഭിച്ചവരുടെ കേസുകൾ പുനപരിശോധനക്കു വിധേയമായി.
*ആഗസ്റ്റ് ,13, 1940 -രഹസ്യസംഘടനകൾ നിയമവിരുദ്ധമാക്കപ്പെട്ടു. ജൂത-ബോൾഷെവിക് ഗൂഢാലോചനക്കെതിരായുളള നീക്കമായിരുന്നു ഇത്. തങ്ങൾ ഇത്തരം കക്ഷികളിലെ അംഗങ്ങളല്ലെന്ന് സർക്കാർ ജീവനക്കാർ സത്യവാങ്മൂലം നല്കേണ്ടിയിരുന്നു. 
*ആഗസ്റ്റ് 17,1940 ജർമൻ അധീനഫ്രാൻസിൽനിന്ന് വിഷിഫ്രാൻസിലേക്കു കടന്ന ജൂതന്മാർക്ക് തിരിച്ചുപോകാനുളള അവകാശം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു.
*ആഗസ്റ്റ് 27, 1940 മതവിദ്വേഷം നിറഞ്ഞ  പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾക്കുളള നിരോധനാജ്ഞ ഗവർമെന്റ് പിൻവലിച്ചു. 
*ഒക്റ്റോബർ 3, 1940  യഹൂദത നിർവചിക്കപ്പെട്ടു. ഒരു വ്യക്തിയുടെ  മാതാപിതാമഹരിൽ  മൂന്നു പേർ ജൂതന്മാരാണെങ്കി അയാൾ ജൂതനാണെന്ന് വിധിക്കപ്പെട്ടു.    മാതാ-പിതാമഹരിൽ രണ്ടുപേർ  ജൂതരും അയാൾ വിവാഹം ചെയ്തിരിക്കുന്നത് ജൂതവംശത്തിൽ നിന്നുമാണെങ്കിലും അയാൾ ജൂതനെന്ന് പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു. അത്തരക്കാർ പല തൊഴിൽമേഖലകളിൽ നിന്നും അകറ്റി നിർത്തപ്പെട്ടു. ഒക്റ്റോബർ 20-നകം അവർ അടുത്തുളള പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ പേരും മറ്റു വിവരങ്ങളും  നല്കേണ്ടിയിരുന്നു.
*മാർച്ച്9, 1941  ജൂതവാണിജ്യസ്ഥാപനങ്ങൾ വില്ക്കാനും വാങ്ങാനും പ്രത്യേക അനുവാദം നേടിയിരിക്കണം.
==രാഷ്ട്രീയ കലാ-സാംസ്കാരിക മേഖലകൾ==
===ഭരണാധികാരികൾ, രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ, ഒത്തുകളിക്കാർ, ഗസ്റ്റപോ ===

മാർഷൽ പേറ്റൻ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സർവാധികാരി ആയതോടെ [[പെയർ ലാവൽ]] പ്രധാനമന്ത്രിയായി. പേറ്റനും ലാവലും ഹിറ്റ്ലറുമായി       കൂടിക്കാഴ്ചകൾ നടത്തി.  ലാവലിന്റെ വർദ്ധിച്ചു വന്ന പ്രാധാന്യത സഹപ്രവർത്തകരെ അസൂയാലുക്കളാക്കി. കുറച്ചു സമയത്തേക്ക് (1940 ഡിസമ്പർ- 1942 ഏപ്രിൽ) ലാവലിന് സ്ഥാനത്യാഗം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. [[ഫ്രാന്സ്വാ ഡർലാൻ |ഫ്രാന്സ്വാ ഡർലാനാണ്]] പകരം പ്രധാനമന്ത്രി പദമേറ്റത്.  1942 ഏപ്രിലിൽ വീണ്ടും പ്രധാനമന്ത്രിയായ ലാവൽ 1944 ആഗസ്റ്റ് വരെ ആ പദവിയിൽ തുടർന്നു.
ജർമൻ അധിനിവേശരുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ പ്രാദേശികഭരണം ഫ്രഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ തന്നേയാണ് നിർവഹിച്ചത്.  ഫ്രഞ്ച് സൈന്യത്തിന്റെ (മിലിസി എന്ന് ഫ്രഞ്ചിൽ) അധികാരി [[ജോസഫ് ഡർനാൻഡ്|ജോസെഫ് ഡർനാൻഡും]]  ജൂതസംബന്ധിയായ വിഭാഗത്തിന്റെ അധികാരി[[ ലൂയി ഡാർക്വീർ| ലൂയി ഡാർക്വീറും]] ആയിരുന്നു. &lt;ref name=Julian/&gt;
&lt;ref name=Paxton/&gt;,&lt;ref name= Carroll/&gt;
നാസി ഗസ്റ്റപ്പോയുടെ ഉപശാഖയായ ഫ്രഞ്ച് ഗസ്റ്റപ്പോയുടെ സകല പ്രവർത്തനങ്ങളും [[ഹെന്റി ലാഫോണ്ട്, പെയർ ലൗട്രേൽ]] എന്ന രണ്ടു ഫ്രഞ്ചു ക്രിമിനലുകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. ഇവർക്കു കൂട്ടായി മുൻപോലീസ് അധികാരി [[പെയർ ബോണി| പെയർ ബോണിയും]] ഉണ്ടായിരുന്നു. ബോണി-ലഫോണ്ട്  എന്ന ഈ കൂട്ടായ്മയുടെ   കേന്ദ്രസ്ഥാനം പാരിസിന്റെ പതിനാറാം വാർഡിലെ ലൂരിസ്റ്റൺ അവെന്യുവിൽ തൊണ്ണൂറ്റിമൂന്നാം നമ്പർ കെട്ടിടമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/news/world-europe-29035203   93 ലൂരിസ്റ്റൺ റോഡ്],&lt;/ref&gt;

നാസി ജർമനിയുമായി ഒത്തുകളിക്കാൻ തയ്യാറായവരുടെ ഒരു പുതിയ വർഗം തന്നെ ഉണ്ടായി. Collabo എന്ന് ഫ്രഞ്ചിലും collaborators എന്ന ഇംഗ്ലീഷിലും ഇവർ അറിയപ്പെട്ടു. തീവ്ര വനലതുപക്ഷ സംഘടനകളായ മൂവ്മെന്റ് ഫ്രാൻസിസ്റ്റ്, എൽ.വി.എഫ്( ബോൾഷെവിസ്റ്റ് വിരുദ്ധക്കൂട്ടായ്മ) എന്നിവ രൂപീകരിച്ച  മാർസെൽ ബുക്കാർഡ്, ഷാക് ഡോറിയോ എഴുത്തുകാരായ [[റോബർട്ട് ബ്രാസിലാഷ്]], [[ലൂയി ഫെർഡിനൻഡ് സെലിൻ]], [[പെയർ ഡ്രിയു റോഷെൽ]], [[ലൂസിയൻ റെബാറ്റെറ്റ്]],[[ഷാൾസ് മോറാസ്]],  പ്രസിദ്ധ ഫാഷൻ ഡിസൈനർ [[കോകോ ഷാനെൽ]] ഇവരൊക്കെ  ജർമൻ അധികാരികളുമായി സഹകരിക്കാൻ തയ്യാറായി.&lt;ref name=Julian/&gt;
&lt;ref name=Paxton/&gt;,&lt;ref name= Carroll/&gt;     
===കലാസാഹിത്യരംഗം===
പേറ്റൻ-നാസി നയങ്ങളോട് അനുകൂലിക്കാതിരുന്ന പല കലാകാരന്മാരും മൗനം പാലിക്കുകയോ ഫ്രാൻസ് വിടുകയോ ചെയ്തു. ഉദാഹരണത്തിന് കവി റെനെ ഷാർ  എഴുത്തു നിർത്തി. ചിത്രകാരൻ മാർക് ഛഗൽ, വൈമാനികനും സാഹിത്യകാരനുമായിരുന്ന  ഓട്വാൻ സാന്തെക്സുപെറി എന്നിവർ അമേരിക്കയിലേക്ക് രക്ഷപ്പെട്ടു. ഫ്രാൻസിൽത്തന്നെ തുടർന്നവർ സ്വന്തമായ മാർഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.  ഇടതുപക്ഷ കവി ലൂയി ആരഗൺ രഹസ്യമായി വിപ്ലവകവിതകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. [[ആൻഡ്രേ ഗീഡ്]], [[ആൻഡ്രേ മാർലോ]],[[ഷാൺ-പോൾ സാർത്ര് |സാർത്ര്]],   [[അൽബേർ കാമ്യു |കമ്യു]] എന്നിവർ ഫ്രഞ്ചു പ്രതിരോധത്തെ അനുകൂലിക്കുന്നവരായിരുന്നു. കമ്യു തന്റെ  പ്ലേഗ് എന്ന നോവലിൽ ഈ കാലഘട്ടത്തെ പരോക്ഷമായി  അവതരിപ്പിക്കുന്നു. 

പേറ്റൻ-നാസി അനുകൂലികൾക്ക്  ഇത്തരം തടസ്സങ്ങളൊന്നുമില്ലായിരുന്നു. തീവ്രദേശീയവാദികളും ജൂതവിരോധികളുമായിരുന്ന [[ലൂസിയൻ റെബാറ്റെറ്റ്]], [[ലൂയി ഫെർഡിനൻഡ് സെലിൻ]], [[മോറിസ് പൂജോ]], [[പെയർ ഡ്രിയു ലാറോഷെൽ]], [[ചാൾസ് മൗറാസ്]], [[ റോബർട്ട് ബ്രാസില്ലാഷ് ]], [[മോറിസ് ബാരെസ്]],  [[പോൾ ഡിറോലീഡ് ]] എന്നിവർ  തങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾ  എഴുത്തിലൂടേയും പ്രഭാഷണങ്ങളിലൂടേയും ജനങ്ങളിലേക്കെത്തിച്ചു.&lt;ref name=Julian/&gt;
&lt;ref name=Paxton/&gt;,&lt;ref name= Carroll/&gt;      . 
 

===മാധ്യമങ്ങൾ===
[[File:Le Figaro logo 1826 - Gallica.jpg|thumb|upright|left|1826 logo]]
*'''ലുഫിഗാറോ'''(Le Figaro)1826-ൽ പ്രസിദ്ധീകരണമാരംഭിച്ച  പത്രത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണം 1940-44 കാലത്ത്  മുടങ്ങി. . നാസി നിബന്ധനകൾക്കു കീഴ്പെടുന്നതിനേക്കാളും ഭേദം പ്രസിദ്ധീകരണം നിർത്തിവെക്കലാണെന്ന് പത്രാധിപന്മാർ വിശ്വസിച്ചു. 1944-ൽ യുദ്ധം അവസാനിച്ചപ്പോൾ അതേ പേരിൽ പുനഃ രംഗത്തെത്തി.
*'''ലാക്ഷൺ ഫ്രാൻസേസ്'''(L'Action Française )-  പുജോയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ലാക്ഷൺ ഫ്രാൻസേസ് എന്ന വലതുപക്ഷ പ്രസ്ഥാനവും അതേ പേരിലുളള മുഖപത്രവും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്  1899-ലാണ്. [[ ആൽഫ്രഡ് ഡ്രെയ്ഫസ് |ഡ്രെയ്ഫസ് സംഭവത്തെ]]ത്തുടർന്നുണ്ടായ ഇടതു-വലതുപക്ഷ ധ്രുവീകരണമാണ് ഇതിനു കാരണമായത്..&lt;ref&gt;{{cite book| editor = Lawrence D. Kritzman  | title = The Columbia History of Twentieth-Century French Thought - Action française( by René  Rémond) | url = https://archive.org/details/columbiahistoryo2006unse  | year = 2006  | publisher = Columbia University Press  | location = New York  | isbn = 978-0-231-10790-7 | page = [https://archive.org/details/columbiahistoryo2006unse/page/8 8] |  }}&lt;/ref&gt; 1944-ൽ പ്രസിദ്ധീകരണം നിലച്ചു. 
*'''പാരിസ് സ്വാ'''(Paris Soir പാരിസ് സായാഹ്നം)-1923-ൽ പ്രസിദ്ധീകരണമാരംഭിച്ച ഈ പത്രം യുദ്ധകാലത്ത്  നാസി അധീനതയിലായി. 1944 - ൽ പ്രസിദ്ധീകരണം നിലച്ചു.  1940 മാർച്ചിൽ ആൾജിയേഴ്സിൽ നിന്ന് പാരിസിലെത്തിയ കമ്യു ആദ്യം ജോലിക്കു ചേർന്നത്  പാരിസ് സ്വായിലാണ് . &lt;ref&gt;{{cite book|title=Albert Camus-A life|author= Olivier Todd|year= 2000|ISBN=9780786707393}}&lt;/ref&gt; 
*'''ഷെസ്വിപാർതു''' (Je suis partout ഞാൻ സർവവ്യാപി))    സ്പഷ്ടമായ വലതു പക്ഷച്ചായ്വും  അതിനിശിതമായ   സെമിറ്റിക് വിരോധവും ഈ പത്രത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകളായിരുന്നു. 1940-ൽ റെയ്നാഡിന്റെ സർക്കാർ പത്രത്തിന് വിലക്കു കല്പിച്ചു.  ഫ്രാൻസ് നാസികൾക്കു കീഴ്പ്പെട്ടതോടെ ഷെസ്വിപാർതു വീണ്ടും രംഗത്തെത്തി.  &lt;ref&gt;{{cite book|title=Je suis partout, 1930-1944 (French)|url=https://archive.org/details/jesuispartout1930000pmdi| author= P.M. Dioudonnat|publisher= Table ronde |year= 1987|ISBN=978-2710303282}}&lt;/ref&gt;,&lt;ref name=Julian/&gt;
[[Image:Soudan français-Binger.jpg|200px| thumb|right|   മാർച്ച് 1890.]]
*'''പിലോറി'''-(Au Pilori or Le Pilori  കഴുമരം അഥവാ മുക്കാലി) ജൂതവിരുദ്ധ പത്രം. -1938- സ്ഥാപിതം 1944 വരെ നില നിന്നു. ഈ പത്രത്തിൽ ലൂയി ഫെർഡിനൻഡ് സെലീൻ  ജൂതർക്കെതിരെ പ്രകോപനപരമായ ലേഖനങ്ങളും കത്തുകളും എഴുതി &lt;ref&gt;[http://lewebceline.free.fr/contreceline/les_lettres.htm  ലൂയി ഫെർഡിനൻഡ് സെലീൻ-കത്തുകൾ]&lt;/ref&gt;
*'''ലാ ഷെർബ്''' (La Gerbe, തരംഗം)- ജൂലൈ 1940-ൽ  ആരംഭിച്ച പത്രം ആഗസ്റ്റ് 1944 വരെ നിലനിന്നു. പാരീസിലെ ജർമൻ അംബാസഡർ [[ഓട്ടോ അബെറ്റ്സ് |ഓട്ടോ അബെറ്റ്സിന്റെ]]  പ്രത്യക്ഷ പിന്തുണയോടെ നിലവിൽ വന്ന ഈ പത്രത്തിന്റെ മുഖ്യ ലക്ഷ്യം നാസികളുടെ സാംസ്കാരിക രാഷ്ട്രീയ ചിന്താധാരകൾ പ്രചരിപ്പിക്കലായിരുന്നുവെന്ന്  അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name= Paxton/&gt;
*'''ലു-ടോം'''(Le Temps ദി ടൈംസ്)-1861-ൽ പ്രസിദ്ധീകരണമാരംഭിച്ച ഈ പത്രം 1942 നവമ്പർ വരെ നിലനിന്നു. നാസികളുടെ ചേരിയിൽ ചേർന്നതായി ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നിരുന്നു.  പത്രത്തിന്റെ 1861 മുതലുളള   ഡിജിറ്റൽ കോപ്പികൾ ലഭ്യമാണ്. &lt;ref&gt;[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb34431794k/date  Le Temps Digital]&lt;/ref&gt;.  1944-ൽ, യുദ്ധാനന്തരം  Le Monde എന്ന പേരിൽ വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരണമാരംഭിച്ചു.&lt;ref name=Julian/&gt; 
*'''റെസിസ്റ്റെൻസ്'''(Resistence)
*'''കോമ്പാറ്റ്''' (Combat ) പ്രതിരോധസംഘത്തിന്റെ മുഖപത്രമായിരുന്നു. കമ്യു, സാർത്ര് എന്നിവരുടെ ലേഖനങ്ങളും മുഖപ്രസംഗങ്ങളും  നിരന്തരം ഈ പത്രത്തിൽ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

===റേഡിയോ===
''റേഡിയോ നാഷണേൽ'' വിഷി സർക്കാറിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു.''റേഡിയോ പാരീസ്'' ജർമൻ നിയന്ത്രണത്തിലും. [[ബി.ബി.സി |ബി.ബി.സിയുടെ ]]  ഫ്രാൻസേ പാർലെ ഫ്രാൻസേ (ഫ്രാൻസിനോട് ഫ്രഞ്ചിൽ) എന്ന പരിപാടിയിലൂടെ  വിഷി ഗവർമന്റിനെ  ധിക്കരിക്കാനും ചെറുത്തു നില്പിൽ പങ്കുചേരാനും  ഡിഗാൾ ഫ്രഞ്ചുജനതയോട് ആഹ്വാനം ചെയ്തു. &lt;ref name= Carroll/&gt; 
==ജൂതവേട്ടകൾ ==
===വിലോഡ്രോം ഡിവേർ, പാരിസ്:16 ജൂലൈ 1942 ===
ഫ്രഞ്ചു ജൂതന്മാരെ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യണമെന്ന ചർച്ചകൾക്കായി 1942 മേയ് 5-ന്  നാസി മേലധികാരി  റെയിൻഹാഡ് ഹെയ്ഡ്രിച് പാരിസിലെത്തി.  ജൂലൈ ഒന്നിന് അഡോൾഫ് ഐക്മാനും പാരിസിലെത്തി. ജൂതന്മാരെ ഒന്നടങ്കം വളഞ്ഞു പിടിക്കാനായിരുന്നു പരിപാടി. പാരിസിലെ വിഷി പോലീസ് അധികാരി റിനി ബൂസ്കെറ്റ്  ഫ്രഞ്ചു  പോലീസിന്റെ സമ്പൂർണസഹായം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. 1942 ജൂലൈ  16-ന് രാത്രിയോടെ പാരിസിലെ അഞ്ചു വാർഡുകളിൽ നിന്നായി  പതിമൂവായിരത്തിൽ പരം ജൂതന്മാർ സ്ത്രീപുരുഷപ്രായഭേദമെന്യെ  പിടിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിൽ നാലായിരത്തോളം കുട്ടികളായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇവർ നഗരമധ്യത്തിലെ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയത്തിലേക്കു നയിക്കപ്പെട്ടു. ശൈത്യകാലത്തെ സൈക്കിൾ മത്സരത്തിനായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട സ്റേറേഡിയത്തിന്റെ നാലുവശവും മുകൾഭാഗവും അടച്ചു മൂടിക്കെട്ടിയതായിരുന്നു. പ്രഥമികാവശ്യങ്ങൾക്കുപോലും സൗകര്യങ്ങളില്ലാതിരുന്ന   ഇതിനകത്ത്   ജൂതത്തടവുകാർക്ക് അഞ്ചു ദിവസം കഴിച്ചു കൂട്ടേണ്ടിവന്നു. പലരും മരിച്ചുപോയി, ചെലർ ആത്മഹത്യ ചെയ്തു, ശേഷിച്ചവർ ജർമൻ കോൺസൻട്രേഷൻ കാമ്പുകളിലേക്ക്  കയറ്റി അയക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=Paxton/&gt;, &lt;ref name= Julian/&gt;,&lt;ref name=Carroll/&gt;, &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.yadvashem.org/yv/en/holocaust/france/vel_dhiv_roundup.asp |title=1942 ജൂൺ 16: പാരിസിലെ ജൂതവേട്ട- ശേഖരിച്ചത്  10 ഏപ്രിൽ 2015 |access-date=2015-04-10 |archive-date=2014-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140427052957/http://www.yadvashem.org/yv/en/holocaust/france/vel_dhiv_roundup.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.massviolence.org/The-Vel-d-Hiv-round-up |title=വിലോഡ്രോം ഡിവേർ ജൂതവേട്ട ഒരു പഠനം Online encyclopedia of Mass Violence  ശേഖരിച്ചത് 10 ഏപ്രിൽ 2015 |access-date=2015-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081122050640/http://www.massviolence.org/The-Vel-d-Hiv-round-up |archive-date=2008-11-22 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=Bousquet&gt;{{Cite web |url=http://www.port.ac.uk/special/france1815to2003/chapter8/interviews/filetodownload,27676,en.pdf |title=റെനി ബുസ്കെറ്റ് |access-date=2015-04-11 |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520113939/http://www.port.ac.uk/special/france1815to2003/chapter8/interviews/filetodownload,27676,en.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ജൂതരഹിത ബോർദോ===
ബോർദോ പ്രാന്തത്തെ ജൂതവിമുക്തമാക്കാൻ മുൻകൈയെടുത്തത്   പോലീസ് മേധാവി മോറിസ് പപോൺ ആയിരുന്നു.സ്ത്രീപുരുഷപ്രായഭേദമെന്യെ  ജൂതരെ  പന്ത്രണ്ടു തീവണ്ടികളിൽ കയറ്റി   ഓഷ്വിറ്റിസിലെ  ജർമൻ തടങ്കൽപ്പാളയത്തിലേക്കയക്കാനുള്ള പദ്ധതി ആസൂത്രണം ചെയ്തത് പപോണായിരുന്നു.&lt;ref name=Paxton/&gt;, &lt;ref name= Julian/&gt; &lt;ref name=Carroll/&gt;,&lt;ref name= Papon&gt;{{Cite web |url=http://www.port.ac.uk/special/france1815to2003/chapter8/interviews/filetodownload,27676,en.pdf |title=മോറിസ് പാപോൺ |access-date=2015-04-11 |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520113939/http://www.port.ac.uk/special/france1815to2003/chapter8/interviews/filetodownload,27676,en.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==വിഷി ഭരണം-അവസാനഘട്ടം== 
1944 ജൂലൈ അവസാനത്തോടെ പരാജയം ഉറപ്പായതോടെ ജർമൻ സൈന്യം യുദ്ധമുന്നണികളിൽനിന്നും അധിവേശിത പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും പിന്മാറാൻ തുടങ്ങി. ഓഗസ്റ്റിൽ  ജർമൻ അധികാരികൾ പേറ്റനേയും ലാവലിനേയും  ബലപൂർവം ജർമനിയിലേക്കു കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയി. &lt;ref name= Julian/&gt;. പേറ്റന് ഫ്രാൻസ് വിടാൻ തീരെ സമ്മതമില്ലായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ച്-ജർമൻ അതിർത്തിയിലെ സുഖവാസകേന്ദ്രമായ സിഗ്മാറിങ്കനിലെ കോട്ടയിലാണ് ഇവരെ തടവിൽ പാർപ്പിച്ചത്.  [[ലുഷാറെ|ലുഷാറേയും]] [[ദു ബ്രിനോൻ|ദുബ്രിനോനും]]  സാഹിത്യകാരൻ സെലിനും ഇവരോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു.തന്നെ തിരിച്ച് പാരിസിലേക്കു പോകാൻ അനുവദിക്കണമെന്ന് പേറ്റൻ ഹിറ്റ്ലർക്ക്  കത്തെഴുതിയതായി പറയപ്പെടുന്നു. പേറ്റൻ അവസാനം സ്വന്തം ഇച്ഛ നടത്തിയെടുത്തു. [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ് |സ്വിറ്റിസർലൻഡു]] വഴി പാരിസിൽ തിരിച്ചെത്തി.  &lt;ref name= Julian/&gt;

==യുദ്ധാനന്തരം ==
വിമോചിത ഫ്രാൻസിൽ ഡിഗാളിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ താത്കാലിക ജനാധിപത്യ ഭരണകൂടം നിലവിൽ വന്നു. യുദ്ധകാലത്തെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ വിചാരണയ്ക്കെടുക്കാനായി നാലു കോടതികൾ രൂപികരിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name= Julian/&gt;
*ഹൈക്കോടതി -വിഷി ഭരണാധികാരികളെ വിചാരണ ചെയ്യാനുള്ള ഈ കോടതിക്ക് മൂന്നു മജിസ്ട്രേറ്റുമാരും ഇരുപതംഗ ജൂറിയും 
*നീതിന്യായക്കോടതി- ഒത്തുകളിക്കാരെ വിസ്തരിക്കാനുള്ള കോടതി . ഒരു മജിസ്ട്രേറ്റും , ദേശഭക്തരായ നാലു ജൂറിമാരും.
*സിവിക് കോടതി- ദേശദ്രോഹപരമെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടാവുന്ന കൃക്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരെ വിസ്തരിക്കാനുള്ള കോടതി. 
*മിലിറ്ററി  ട്രൈബൂണലുകൾ - പട്ടാളക്കാരെ വിസ്തരിക്കാനുള്ള കോടതി.
പേറ്റൻ വധശിക്ഷക്കു വിധിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും പ്രായാധിക്യം കണക്കിലെടുത്ത്  അത് ജീവപര്യന്തമാക്കി കുറച്ചു. ലാവൽ, ഡർനാൻഡ്, ദുബ്രിനോൺ,ലുഷാറെ, റോബർട്ട് ബ്രാസില്ലാഷ്  എന്നിവർ വധശിക്ഷക്കു വിധേയരാക്കപ്പെട്ടു. ലാവൽ സയനൈഡു കഴിച്ച് ആത്മഹത്യ ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും വിഫലമായി.  റെബാറ്റെറ്റിന്റെ വധശിക്ഷ ഇളവു ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref name= Julian/&gt;.  ലൂയി ഡാർക്വീർ [[ സ്പെയിൻ |സ്പെയിനിലേക്കു]] ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.  റെനി ബുസ്കെറ്റിന് അഞ്ചു വർഷത്തെ തടവുശിക്ഷയാണ്  ലഭിച്ചത്.  വിമോചനസൈന്യത്തേയും സഹായിച്ചുരുന്നു എന്ന വസ്തുക കണക്കിലെടുത്ത് ശിക്ഷ കണ്ടു വർഷമായി ഇളവു ചെയ്യപ്പെട്ടു. പക്ഷെ 1989-90 കാലത്ത്    വെലോഡ്രോം ജൂതവേട്ട പുനർവിചാരണക്കെത്തി. വിചാരണ തുടങ്ങുന്നതിനു തൊട്ടുമുമ്പ്  ബുസ്കെറ്റ്  വധിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=Bousquet/&gt;
വിമോചനസേനയുമായി സഹകരിച്ചുവെന്ന  വ്യാജരേഖകൾ ഹാജരാക്കി മോറിസ് പപോൺ വിചാരണയിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറി.  1958-ൽ പപോൺ പാരിസ് പോലീസ് വിഭാഗത്തിന്റെ ഉന്നതാധികാരിയായി നിയമിക്കപ്പെട്ടു.   1961-ൽ ഡിഗാൾ പപോണിന്   വിശിഷ്ട സേവനത്തിനുള്ള ലീജിയൺ ഓഫ് ഓണർ എന്ന ബഹുമതി സമ്മാനിച്ചു. അതേ വർഷം ഒക്റ്റോബറിൽ ആൾജീറിയൻ ദേശീയ വിമോചന മുന്നണി (Algerian National Liberation Front) സംഘടിപ്പിച്ച പ്രക്ഷോഭത്തെ പാപോൺ നിഷ്കരുണം അടിച്ചമർത്തി. പാരിസ് കൂട്ടക്കൊല (Paris Massacre) എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ സംഭവത്തിൽ ഇരുനൂറിൽപരം പേർ മരണമടഞ്ഞു. 1980-ൽ പപോണിനെതിരായുള്ള കേസുകൾ പുനർവിചാരണക്കെത്തി. വർഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന  വിചാരണക്കു ശേഷം 1998-ൽ പത്തു വർഷത്തെ കഠിനതടവ് വിധിക്കപ്പെട്ടു. 2002-ൽ അനാരോഗ്യം കാരണം മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. 2007-ൽ നിര്യാതനായി. &lt;ref name= Papon/&gt;
==വിഷി ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിയമസാധുത==
വിഷി ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിയമസാധുത പിന്നീട് സജീവ  ചർച്ചാ വിഷയമായി. ഏകപക്ഷീയമായി  പേറ്റനെ സർവാധികാരി പദവിയിലേക്ക് ഉയർത്തിയത് ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്നും സാധൂകരിക്കാനാവില്ലെന്നായിരുന്നു  ചിലരുടെ വാദം. ഡിഗാളും ഈ വാദത്തെ അനുകൂലിച്ചു.  പക്ഷെ അമേരിക്കയും കനഡയുമടക്കം  നാല്പതോളം രാഷ്ട്രങ്ങൾ വിഷി ഭരണകൂടവുമായി നയതന്ത്രബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്തിയിരുന്നു. &lt;ref name= Julian/&gt; 
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;


[[വർഗ്ഗം:ഫ്രാൻസിന്റെ ചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:വിഷി ഫ്രാൻസ്]]</text>
      <sha1>nfrhtrs8l2gmoh22qk9fkm71omtnv1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315419</id>
    <revision>
      <id>4683027</id>
      <parentid>4669971</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T11:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4700" sha1="l40pq832v9pd81x1r5ry0qy8kdnxixe" xml:space="preserve">{{Infobox book
  | name           =  സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം
  | title_orig     =
  | caption  =  
  | author         =  
  | country        =  [[ഇന്ത്യ]]
  | language       =  [[മലയാളം]]
  | subject        =  General
  | genre          =  [[Reference work|Reference]] [[encyclopedia]]
  | publisher      =  [[State Institute of Encyclopaedic Publications]]
  | release_date   =  1972-present
  | media_type     =  
  | pages          =
  | isbn           =  
  | oclc           =  
  | website       = [http://www.sarvavijnanakosam.gov.in]
}}

'''സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം''' മലയാളത്തിൽ ഉള്ള ഒരു വിജ്ഞാനകോശം ആണ്. &lt;ref&gt;{{cite book |title=Professor T.K. Venkataraman's 81st birthday commemoration volume |last=Venkataraman |first=T. K. |author2=S. Nagarajan  |page=20 |year=1981 |publisher=Madurai Tamilology Publishers |oclc=9644941 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sarvavijnanakosam.gov.in/about-us.htm |title=The State Institute of Encyclopaedic Publications |access-date=2015-07-30 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721162005/http://www.sarvavijnanakosam.gov.in/about-us.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 32,000 വിഷയങ്ങൾ ഉൾപെടുകയാണ് .&lt;ref&gt;{{cite journal |year=1972 |journal=Books India |publisher=[[National Book Trust]] |volume= |issue=2 |pages=72 |oclc=     1780786 }}&lt;/ref&gt; 1972-ൽ ആണ് ആദ്യ വാല്യം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്&lt;ref name=Datta2006&gt;{{cite book |title=The Encyclopaedia Of Indian Literature (Volume Two) (Devraj To Jyoti), Volume 2 |last=Datta |first=Amaresh |page=1167 |year=2006 |publisher=[[Sahitya Akademi]] |isbn=978-81-260-1194-0 }}&lt;/ref&gt;. നിലവിൽ 20-ൽ 15 വാല്യങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. '''സ്റ്റേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് എൻസൈക്ലോപീഡിക് പബ്ലിക്കേഷൻസ്''' ([[സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]]) എന്ന സ്ഥാപനമാണ് സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്. 1979-ൽ ഏറ്റവും നല്ല റഫറൻസ് പുസ്തകത്തിനുള്ള അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=Datta2006/&gt;. വാല്യം 12-ന് 2003 ഏറ്റവും നല്ല വിദ്യാഭാസ പുസ്തകത്തിനുള്ള അവാർഡ് ദ്രവീഡിയൻ ലിംഗ്യുസ്റ്റിസ് അസ്സോസിയേഷന്റെ വകയായും ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Award for encyclopaedia |url=http://www.hindu.com/2004/06/24/stories/2004062409710400.htm |work=[[The Hindu]] |date=24 June 2004 |accessdate=17 October 2010 |archive-date=2004-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040816055306/http://www.hindu.com/2004/06/24/stories/2004062409710400.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==വെബ് എഡിഷൻ==
2008 ജൂണിൽ സർവ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിന്റെ വെബ്ബ് എഡിഷൻ നിലവിൽ വന്നു. സർവ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിന്റെ വാല്യം 12, 13, 15 എന്നിവയും, ആദ്യ രണ്ട് പതിപ്പുകളുടെ പുതുക്കിയ പതിപ്പുകളും ആണ് വെബ് വേർഷനിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിരുന്നത്. &lt;ref&gt;.http://www.sarvavijnanakosam.gov.in/about-us.htm&lt;/ref&gt; മീഡിയവിക്കി ഉപയോഗിച്ചാണ് സർവ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിന്റെ വെബ്ബ് എഡിഷൻ നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗ്നൂ ജിപിഎൽ വി2 ആണ് ഈ വെബ്സൈറ്റിന്റെ അനുമതിപത്രം.

==അവലംബം==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{commons category|Sarvavijnanakosam}}
* [https://web.archive.org/web/20221217063215/https://sarva.kerala.gov.in/ Official Site]
* [https://web.archive.org/web/20101013010707/http://mal.sarva.gov.in/ Web edition]

[[വർഗ്ഗം:വിജ്ഞാനകോശങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>l40pq832v9pd81x1r5ry0qy8kdnxixe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഷോർട്ട്ഫിലിം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317958</id>
    <revision>
      <id>4682921</id>
      <parentid>4557148</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T01:36:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3261" sha1="lwo1yd83vv5vwaoi1cepyakgvriw2gm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Short film}}
ഒരു ഫീച്ചർ സിനിമയുടെ അത്ര നീളം ഇല്ലാത്ത ചെറിയ ചലച്ചിത്രങ്ങളെ '''ഷോർട്ട് ഫിലിം''' (ലഘു ചിത്രങ്ങൾ/ചെറുചലച്ചിത്രം/ഹ്രസ്വചലച്ചിത്രങ്ങൾ) എന്ന് പറയുന്നു.ഷോർട്ട് ഫിലിമിൻറെ സമയദൈർഘ്യത്തെ കുറിച്ചു പൊതുസമ്മതമായ ഒരു അളവുകോൽ ഒന്നും ലഭ്യമല്ല. എന്നാൽ ദി അക്കാദമി ഓഫ് മോഷൻ പിക്ചർ ആൻഡ്‌ സയൻസ് അതിനെ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത് &quot; 40 മിനുട്ടോ അതിൽ താഴെയോ സമയദൈർഗ്യമുള്ള ചലച്ചിത്രങ്ങളെ ഷോർട്ട് ഫിലിമുകൾ ആയി കണക്കാക്കാം &quot; എന്നാണ്.

ക്യാമ്പസുകളിൽ ഷോർട്ട് ഫിലിം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് വിവിധ മത്സരങ്ങൾ നടത്താറുണ്ട് &lt;ref&gt;[http://specials.manoramaonline.com/Movie/2017/csff-season-5/index.html Campus Short Film Festivals]&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.shortfilmgranary.com/ Short Film Granary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705033407/http://www.shortfilmgranary.com/ |date=2013-07-05 }}
*{{dmoz|Arts/Movies/Filmmaking/Short_Films/|Short Films}}
*[https://web.archive.org/web/20230321074945/http://www.screenonline.org.uk/tours/shortfilm/tour1.html British Film Institute: &quot;Writing Short Films&quot; by Phil Parker] [[screenonline]], website of the [[British Film Institute]]
*[http://www.shortoftheweek.com/ Short of the Week | Curating the greatest short films for millions since 2007]
*[https://www.indieshortsmag.com/ Indie Shorts Mag | Online Short Film Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210419122754/https://www.indieshortsmag.com/ |date=2021-04-19 }}
&lt;!--===========================({{NoMoreLinks}})===============================--&gt;
&lt;!--| DO NOT ADD MORE LINKS TO THIS ARTICLE. WIKIPEDIA IS NOT A COLLECTION OF |--&gt;
&lt;!--| LINKS. If you think that your link might be useful, do not add it here, |--&gt;
&lt;!--| but put it on this article's discussion page first or submit your link  |--&gt;
&lt;!--| to the appropriate category at the Open Directory Project (www.dmoz.org)|--&gt;
&lt;!--| and link back to that category using the {{dmoz}} template.             |--&gt;
&lt;!--|                                                                         |--&gt;
&lt;!--|           Links that have not been verified WILL BE DELETED.            |--&gt;
&lt;!--|  See [[Wikipedia:External links]] and [[Wikipedia:Spam]] for details    |--&gt;
&lt;!--===========================({{NoMoreLinks}})===============================--&gt;

{{Film genres}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:ഹ്രസ്വചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>lwo1yd83vv5vwaoi1cepyakgvriw2gm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്കോട്ട് ആരോൺസൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>336547</id>
    <revision>
      <id>4682996</id>
      <parentid>4681317</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16626" sha1="9gt9f9ycm4ctwjxymbxruaicpnww0ay" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Scott Aaronson}}
{{Infobox scientist
|name              = സ്കോട്ട് ജോയൽ ആരോൺസൺ
|image             = Scott Aaronson retouched.jpg
|image_size        = 275px
|caption           = സ്കോട്ട് ജോയൽ ആരോൺസൺ
|birth_date        = {{Birth date and age|1981|5|21|mf=y}}
|birth_place       = [[ഫിലാഡൽഫിയ]], [[പെൻ‌സിൽ‌വാനിയ]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
|nationality       = [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]]
|fields            = [[കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ കോംപ്ലക്സിറ്റി തിയറി]], [[ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ്]]
|workplaces        = [[ടെക്സാസ് സർവകലാശാലയിൽ]]&lt;br/&gt;[[മസ്സാചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]]&lt;br /&gt;[[Institute for Advanced Study]]&lt;br /&gt;[[വാട്ടർലൂ സർവ്വകലാശാല]]
|alma_mater        = [[കോർനെൽ സർവ്വകലാശാല]]&lt;br /&gt;[[കാലിഫോർണിയ സർവ്വകലാശാല]]
|doctoral_advisor  = [[ഉമേഷ് വസിറാണി]]
|academic_advisors =
|doctoral_students =
|notable_students  =
|known_for         = [[ക്വാണ്ടം ടൂറിങ് മെഷീൻ|Quantum Turing with postselection]]&lt;br /&gt;[[Algebrization]]
|awards            = [[അലൻ. ടി. വാട്ടർമാൻ]]&lt;br /&gt; [[PECASE]]
|signature         = &lt;!--(filename only)--&gt;
|footnotes         =
}}

'''സ്കോട്ട് ആരോൺസൺ''' (ജനനം മേയ് 21, 1981) &lt;ref name=&quot;qwiki&quot;&gt;{{cite web|url=http://qwiki.stanford.edu/wiki/Scott_Aaronson|title=Scott Aaronson|publisher=Qwiki|author=Aaronson, Scott}}&lt;!--acc. 2008-12-01--&gt;&lt;/ref&gt; ഒരു സൈദ്ധാന്തിക കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണത്തിന്റെ ആദ്യകാല മേഖല [[ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ് | ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗും]] [[കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ കോംപ്ലക്സിറ്റി തിയറി | കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ കോംപ്ലക്സിറ്റി തിയറിയുമാണ്]].

==ആദ്യകാലജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും==
ആരോൺസൺ വളർന്നത് അമേരിക്കയിലാണ്. ഒരു ശാസ്ത്ര എഴുത്തുകാരനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛൻ ഹോങ്കോങ്ങിൽ പബ്ലിക്ക് റിലേഷൻസ് എക്സിക്യൂട്ടീവായി നിയമിതനായിരുന്നതിനാൽ ഒരു വർഷം ഏഷ്യയിൽ ചെലവിട്ടു. &lt;ref name = &quot;MIT bio&quot;&gt;{{Cite web |last = Hardesty |first = Larry |date = 7 April 2014 |title = The complexonaut |url = http://newsoffice.mit.edu/2014/scott-aaronson-shapes-conventional-and-quantum-computing-0407 |publisher = mit.edu |accessdate = 2014-04-12 }}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ചേർന്ന വിദ്യാലയത്തിൽ അനേകം വർഷം ഗണിതത്തിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കാൻ അനുവദിച്ചിരുന്നു. അമേരിക്കയിലേക്ക് തിരിച്ചു ചെന്ന ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മോശം ഗ്രേഡുകൾ കിട്ടിത്തുടങ്ങുകയും അധ്യാപകരുമായി തർക്കങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു തുടങ്ങിയപ്പോൾ തന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം പരിമിതമാണെന്നു അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അസാധാരണ കഴിവുകൾ ഉള്ള കുട്ടികൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള [[ക്ലാർക്ക്സൺ സർവ്വകലാശാല | ക്ലാർക്ക്സൺ സർവ്വകലാശാലയുടെ]] പരിപാടിയിൽ അദ്ദേഹം ചേർന്നു. ഹൈസ്ക്കൂളിലെ ആദ്യവർഷത്തിൽത്തന്നെ കോളേജുകൾക്കു വേണ്ടി അപേക്ഷിക്കാൻ ഇത് ആരോൻസനെ അനുവദിപ്പിച്ചു. [[കോർനെൽ സർവ്വകലാശാല | കോർനെൽ സർവ്വകലാശാലയിൽ]] അദ്ദേഹം പ്രവേശിച്ചു.&lt;ref name = &quot;MIT bio&quot;/&gt;  അവിടെ വെച്ചാണ് 2000ൽ അദ്ദേഹത്തിന് [[കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രം | കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രത്തിൽ]] ബി.എസ്.സി ലഭിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;vita&quot;&gt;[http://www.scottaaronson.com/vita.pdf CV] from Aaronson's web site.&lt;/ref&gt; പിഎച്ച്ഡിക്ക് വേണ്ടി [[കാലിഫോർണിയ സർവ്വകലാശാല | കാലിഫോർണിയ സർവ്വകലാശാലയിൽ]] ചേർന്നു. [[ഉമേഷ് വസിറാണി | ഉമേഷ് വസിറാണിയുടെ]] മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്താൽ 2004ൽ അദ്ദേഹത്തിന് പിഎച്ച്ഡി ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{mathgenealogy|id=109495|name=Scott Joel Aaronson}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ഒരു നിരീശ്വരവാദിയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Long-awaited God post|url=http://www.scottaaronson.com/blog/?p=189|publisher=Shtetl-Optimized – The Blog of Scott Aaronson|accessdate=June 15, 2013|author=Scott Aaronson|date=January 16, 2007|quote=If you'd asked, I would've told you that I, like yourself, am what most people would call a disbelieving atheist infidel heretic.}}&lt;/ref&gt;

ആരോൺസൺ ചെരുപ്പത്തിലേ ഗണിതത്തിലുള്ള കഴിവ് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. ബേബിസിറ്ററുടെ പാഠപുസ്തകത്തിലെ ചിഹ്നങ്ങളിൽ പ്രലോഭനപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം പതിനൊന്നാം വയസ്സിൽ സ്വന്തമായി [[കലനം]] (കാൽക്കുലസ്സ്) പഠിച്ചു. അദ്ദേഹം പതിനൊന്നാം വയസ്സിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമിങ് ചെയ്തു തുടങ്ങി. വർഷങ്ങളിലായി കോഡിങ് നടത്തുന്ന സമപ്രായക്കാരേക്കാൾ കോഡിങ്ങിൽ താൻ പിന്നിലാണല്ലോ എന്നദ്ദേഹത്തിനു തോന്നി. ഇക്കാരണത്താൽ സൈദ്ധാന്തിക കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങിലേക്ക് പിൻവലിഞ്ഞു. പ്രത്യേകിച്ച് കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ കോംപ്ലക്സിറ്റിയിലേക്ക്. കോർണെലിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം [[ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ് | ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങിൽ]] തൽപ്പരനാകുകയും അദ്ദേഹം [[കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ കോംപ്ലക്സിറ്റി തിയറി]], [[ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ്]] എന്നിവയിൽ മുഴുകി.&lt;ref name = &quot;MIT bio&quot;/&gt;
==ഔദ്യോഗികജീവിതം==
ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡിയിലും [[വാട്ടർലൂ സർവ്വകലാശാല | വാട്ടർലൂ സർവ്വകലാശാലയിലും]] പോസ്റ്റ് ഡോക്ടറേറ്റ് പഠനങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം 2007 ൽ അദ്ദേഹം [[മസ്സാചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി | എം.ഐ.ടി യിൽ]] അധ്യാപനത്തിനു ചേർന്നു.&lt;ref name=&quot;vita&quot;/&gt;  ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങും തിയറിയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ഗവേഷണവിഷയങ്ങൾ. 2016 ൽ അദ്ദേഹം എം.ഐ.ടി യിൽ നിന്നും ഓസ്റ്റിൻലെ [[ടെക്സാസ് സർവ്വകലാശാല | ടെക്സാസ് സർവ്വകലാശാലയിൽ]] ചേർന്നു. ഇവിടെ അദ്ദേഹം ഡേവിഡ്. ജെ. ബ്രൂട്ടോൺ ജൂനിയർ സെന്റെനിയൽ പ്രൊഫസർ ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് എന്ന തസ്തികയിൽ പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. സർവ്വകലാശാല തുടങ്ങിയ പുതിയ ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ് ഗവേഷണകേന്ദ്രത്തിൽ സ്ഥാപക ഡയറക്ടർ ആയും സേവനം അനുഷ്ഠിയ്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Shetl-Optimized, [http://www.scottaaronson.com/blog/?p=2620 &quot;From Boston to Austin&quot;], February 28th, 2016.&lt;/ref&gt;

=== അവാർഡുകൾ ===
* 2012 അലൻ. ടി. വാട്ടർമാൻ അവാർഡ് ജേതാക്കളിൽ ഒരാൾ സ്കോട്ട് ആരോൺസൺ ആണ്. &lt;ref&gt;[https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=123406 NSF to Honor Two Early Career Researchers in Computational Science With Alan T. Waterman Award] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210708084729/https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=123406 |date=2021-07-08 }}, [[National Science Foundation]], March 8, 2012, retrieved 2012-03-08.&lt;/ref&gt; 
* സി. എസ്. ആർ 2011 ലെ ഏറ്റവും നല്ല പ്രബന്ധമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ &quot;The Equivalence of Sampling and Searching&quot; എന്ന പ്രബന്ധമാണ്.
* 2017 ലെ സൈമൺസ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റർ.&lt;ref&gt;[https://www.simonsfoundation.org/mathematics-physical-sciences/simons-investigators/simons-investigators-awardees/ Simons Investigators Awardees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170909095925/https://www.simonsfoundation.org/mathematics-physical-sciences/simons-investigators/simons-investigators-awardees/ |date=2017-09-09 }}, The Simons Foundation&lt;/ref&gt;     

==ജനപ്രിയത==
അദ്ദേഹമാണ് കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ കോംപ്ലക്സിറ്റി തിയറിയിലെ എല്ലാ തരം ക്ലാസ്സുകളെയും വിവരിയ്ക്കാനുള്ള കോംപ്ലക്സിറ്റി സൂ [https://complexityzoo.uwaterloo.ca/Complexity_Zoo ''Complexity Zoo''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827233504/https://complexityzoo.uwaterloo.ca/Complexity_Zoo |date=2019-08-27 }} [[wiki]] എന്ന വെബ് സൈറ്റ് സ്ഥാപിച്ചത്.&lt;ref&gt;''Automata, Computability and Complexity'' by Elaine Rich (2008) {{isbn|0-13-228806-0}}, [https://books.google.com/books?id=lIuu53IcKWoC&amp;pg=PA589&amp;dq=%22complexity+zoo%22 p. 589, section &quot;The Complexity Zoo&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://complexity-zoo.net/zoo/wiki/Complexity_Zoo The Complexity Zoo page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121127190246/http://complexity-zoo.net/zoo/wiki/Complexity_Zoo |date=2012-11-27 }} (originally) at [[Qwiki]] (a quantum physics wiki, [[Stanford University]])&lt;/ref&gt; &quot;Shtetl-Optimized&quot;&lt;ref name=&quot;scottaaronson&quot;&gt;{{cite web|url=http://scottaaronson.com/blog|title=Shtetl-Optimized|publisher=scottaaronson.com|accessdate=2014-01-23}}&lt;/ref&gt; എന്ന പ്രശസ്തമായ ബ്ലോഗും അദ്ദേഹം നടത്തുന്നുണ്ട്. &quot;Who Can Name The Bigger Number?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Aaronson|first=Scott|title=Who Can Name the Bigger Number?|url=http://www.scottaaronson.com/writings/bignumbers.html|work=academic personal website|publisher=Electrical Engineering and Computer Science, MIT|accessdate=2014-01-02}}&lt;/ref&gt; എന്ന പ്രശസ്തമായ ഒരു ലേഖനവും അദ്ദേഹത്തിന്റേതായുണ്ട്. റ്റിബോർ റാഡോ വിവരിച്ച ബിസി ബീവർ നമ്പറുകളുടെ ആശയം അധ്യാപനഗവേഷണ മേഖലകളിൽ എങ്ങനെ ഉപയോഗിയ്ക്കാം എന്നുള്ളതായിരുന്നു ഈ ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം.

&quot;Quantum Computing Since Democritus&quot;&lt;ref name=&quot;scottaaronson2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.scottaaronson.com/democritus/|title=PHYS771 Quantum Computing Since Democritus|publisher=scottaaronson.com|accessdate=2014-01-23}}&lt;/ref&gt; എന്നൊരു ബിരുദനിലവാരത്തിലുള്ള ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങിന്റെ ഒരു സർവ്വേ കോഴ്സും നടത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ് ഇതിനെ ഒരു പുസ്തകമായി പുറത്തിറക്കിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;cambridge&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/physics/quantum-physics-quantum-information-and-quantum-computation/quantum-computing-democritus|title=Quantum Computing Democritus :: Quantum physics, quantum information and quantum computation :: Cambridge University Press|publisher=cambridge.org|accessdate=2014-01-23}}&lt;/ref&gt; [[ക്വാണ്ടം ബലതന്ത്രം]], [[സമയ സങ്കീർണ്ണത (കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രം) | സമയ സങ്കീർണ്ണത]], [[സ്വതന്ത്ര ഇച്ഛ]], [[സമയയാത്ര]] തുടങ്ങി വൈവിധ്യങ്ങളായ മേഖലകളിലെ വിഷയങ്ങൾ ഈ പുസ്തകത്തിൽ കൈകാര്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. &quot;The Limits of Quantum Computers&quot; എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു ലേഖനം സയന്റിഫിക് അമേരിക്കൻ മാസികയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;sciam-2008&quot;&gt;{{cite journal |url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=the-limits-of-quantum-computers |title=The Limits of Quantum Computers |author=Aaronson, Scott |journal=Scientific American |date=February 2008 |bibcode=2008SciAm.298c..62A |volume=298 |pages=62 |doi=10.1038/scientificamerican0308-62 |issue=3}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|30em}}

{{DEFAULTSORT:Aaronson, Scott}}
[[വർഗ്ഗം:1981-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സയൻസ് ബ്ലോഗർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:സൈദ്ധാന്തിക കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹോങ്കോങ്ങിലെ അമേരിക്കൻ പ്രവാസികൾ]]</text>
      <sha1>9gt9f9ycm4ctwjxymbxruaicpnww0ay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലുബ്ലിയാന</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337313</id>
    <revision>
      <id>4682762</id>
      <parentid>4082021</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T13:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6410" sha1="a89n0a4dhoaektt4ar2ub46ugcpnvye" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ljubljana}}
{{Infobox settlement
|name                   = Ljubljana
|official_name          =
|image_skyline          = Ljubljana Montage.png
|imagesize              =
|image_caption          = Clockwise from top: [[Ljubljana Castle]] in the background and [[Franciscan Church of the Annunciation]] in the foreground; [[Visitation of Mary Church (Ljubljana)|Visitation of Mary Church]] on [[Rožnik Hill]]; [[Kazina Palace]] at [[Congress Square]]; view from Ljubljana Castle towards the north; [[Ljubljana City Hall]]; [[Ljubljanica]] with the [[Triple Bridge]] in distance.
|image_flag             = Flag of Ljubljana.svg
|settlement_type        = City
|image_shield           = Insigne Aemonae.svg
|pushpin_map            = Slovenia
|pushpin_label_position = bottom
|coordinates_region     = SI
|subdivision_type       = [[List of sovereign states|Country]]
|subdivision_name       = [[Slovenia]]
|subdivision_type1      = Municipality
|subdivision_name1      = [[City Municipality of Ljubljana]]
|established_title      = First mention
|established_date       = 1112–1125
|established_title1     = Town privileges
|established_date1      = 1220–1243
|parts_type             = Subdivisions
|leader_party           = {{nowrap|[[Positive Slovenia|PS]]}}
|leader_title           = mayor
|leader_name            = [[Zoran Janković (politician)|Zoran Janković]]
|area_total_km2         = 163.8
|population_total       = {{rise}} 278,789
|population_density_km2 = 1695
|population_as_of       = 2015
|population_footnotes   = &lt;ref name=&quot;SURS-LJ-LJ&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stat.si/KrajevnaImena/eng/default.asp?txtIme=LJUBLJANA&amp;selNacin=celo&amp;selTip=naselja&amp;ID=2370 |title=Ljubljana, Ljubljana |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |accessdate=3 April 2016 |work=Place Names |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304081803/https://www.stat.si/KrajevnaImena/eng/default.asp?txtIme=LJUBLJANA&amp;selNacin=celo&amp;selTip=naselja&amp;ID=2370 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_demonym    =
|timezone              = [[Central European Time|CET]]
|utc_offset            = +1
|timezone_DST          = [[Central European Summer Time|CEST]]
|utc_offset_DST        = +2
|latd= 46 |latm= 03 |lats= 20 |latNS= N
|longd= 14 |longm= 30 |longs= 30 |longEW= E
|coordinates_type      = region:SI_type:city(200000)
|coordinates_display   = title
|elevation_m           = 295
|elevation_ft          = 968
|elevation_footnotes   = &lt;ref name=&quot;YB2002&quot;/&gt;
|postal_code_type      = Postal codes
|postal_code           = 1000—1211, 1231, 1260, 1261&lt;ref&gt;[http://www.postnestevilke.com/postne-stevilke-1000-1434.php Zip Codes in Slovenia from 1000 to 1434 (in Slovene)] Acquired on 28 April 2015.&lt;/ref&gt;
|area_code             = 01 (1 if calling from abroad)
|blank_name            = [[Vehicle registration plates of Slovenia|Vehicle Registration]]
|blank_info            = LJ
|website               = [http://www.ljubljana.si/ www.ljubljana.si]
|footnotes             =
}}
[[സ്ലൊവീന്യ|സ്ലൊവീന്യയുടെ]] തലസ്ഥാനമാണ് '''ലുബ്ലിയാന'''('''Ljubljana''' ({{IPA-sl|ljuˈbljàːna|pron|Ljubljana.ogg}},&lt;ref&gt;{{cite web|title=Slovenski pravopis 2001: Ljubljana|url=http://bos.zrc-sazu.si/c/SP/neva.exe?name=sp&amp;expression=Ljubljana&amp;hs=1|access-date=2016-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20141224074949/http://bos.zrc-sazu.si/c/SP/neva.exe?name=sp&amp;expression=Ljubljana&amp;hs=1|archive-date=2014-12-24|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;പ്രാദേശികമായി ലുബ്ലാന എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു&lt;/small&gt; {{IPA-sl|luˈblàːna|}};) സ്ലൊവീന്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരവുമാണിത്.&lt;ref name=&quot;Portrait2010&quot;&gt;{{cite book |url=http://www.stat.si/doc/pub/PortretSlovenijaEU2010.pdf |title=Statistični portret Slovenije v EU 2010 |language=sl, English |trans-title=Statistical Portrait of Slovenia in the EU 2010 |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |first=Vojka |last=Vuk Dirnberk |author2=Tomaž Valantič |ISSN=1854-5734 |accessdate=2 February 2011 |archive-date=2011-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016173725/http://www.stat.si/doc/pub/PortretSlovenijaEU2010.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GV52-2&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.geodetski-vestnik.com/52/2/gv52-2_290-312.pdf |title=Small and Medium-Size Towns as the Basis of Polycentric Urban Development |authors=Zavodnik Lamovšek, Alma. Drobne, Samo. Žaucer, Tadej |journal=Geodetski vestnik |publisher=Association of Surveyors of Slovenia |ISSN=0351-0271 |year=2008 |volume=52 |issue=2 |page=303}}&lt;/ref&gt; പൗരാണികകാലത്ത് '''[[എമോണ]]'''(Emona) എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന റോമൻ നഗരമായിരുന്നു .&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.culture.si/en/Emona,_Legacy_of_a_Roman_City|title=Emona, Legacy of a Roman City - Culture of Slovenia|website=www.culture.si|access-date=2016-04-13|archive-date=2019-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717062836/https://www.culture.si/en/Emona,_Legacy_of_a_Roman_City|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; മധ്യകാലഘട്ടം മുതൽ, 1918-ൽ ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറിയുടെ പതനം വരെ ഹബ്സ്ബർഗ് രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണത്തിൽകീഴിലായിരുന്നു ഈ നഗരം.

ലുബ്ലിയാന സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്നും {{convert|295|m|sp=us}} ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;YB2002&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stat.si/letopis/2002/01_02/01-06-02.asp?jezik=en |title=Nadmorska višina naselij, kjer so sedeži občin |language=sl, English |trans-title=Height above sea level of seats of municipalities |year=2002 |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |access-date=2016-04-26 |archive-date=2013-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524220943/http://www.stat.si/letopis/2002/01_02/01-06-02.asp?jezik=en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}
{{List of European capitals by region}}

[[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ തലസ്ഥാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>a89n0a4dhoaektt4ar2ub46ugcpnvye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൈക്കിൾ റിക്ഷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>346651</id>
    <revision>
      <id>4682989</id>
      <parentid>4083344</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T08:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8600" sha1="sqld3o0t2htztanznivh7w6byyk5eo4" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Cycle rickshaw}}
[[പ്രമാണം:Bicitaxi en Ciudad de México.jpg|thumb|upright|മെക്സിക്കൻ സൈക്കിൾ റിക്ഷ.]]
[[പ്രമാണം:Bangladeshi_style_Rickshaw.jpg|upright|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|സ്വീഡനിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ച ബംഗ്ലാദേശി റിക്ഷ.]]
[[പ്രമാണം:Inner_Manila_Pedicab.jpg|upright|ലഘുചിത്രം|മനിലയിലെ സൈക്കിൾ റിക്ഷ.]]
[[പ്രമാണം:Recumbent_pedicab.jpg|upright|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ലണ്ടിലെ സൈക്കിൾ ടാക്സി.]]
[[പ്രമാണം:Cycle_rickshaw_in_Moscow.jpg|upright|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|[[മോസ്കോ|മോസ്കോയിലെ സൈക്കിൾ ടാക്സി]].]]
ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ഇപ്പോഴും കാണുന്ന ഒരു ഗതാഗത ഉപാധിയാണ് '''സൈക്കിൾ റിക്ഷ (Cycle rickshaw)'''. കുറഞ്ഞ ദൂരം യാത്ര ചെയ്യുവാൻ പലരും സൈക്കിൾ റിക്ഷയെ ആണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. പെഡൽ കറക്കി ഓടിക്കുന്ന ഇത്തരം സൈക്കിൾ റിക്ഷകൾ വളരെ താഴ്ന്ന നിരക്കിൽ ലഭ്യമാണെന്നത് കൂടാതെ ഇവ മൂലം പരിസരമലിനീകരണം ഉണ്ടാവുന്നില്ല എന്നതും നല്ലൊരു കാര്യമാണ്. വിദേശ സഞ്ചാരികളും  മറ്റ് സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങളും സൈക്കിൾ റിക്ഷ ഉല്ലാസയാത്രക്കുള്ള ഒരു ഉപാധിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.  തിരക്കേറിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഈയിടെ സൈക്കിൾ റിക്ഷകൾ അവയുടെ വേഗത വളരെ കുറവായതുമൂലമുള്ള തിരക്കുകൾ ഒഴിവാക്കാനായി നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== ചുരുക്കത്തിൽ ==
1880 കളിലാണ് സൈക്കിൾ റിക്ഷകളുടെ നിർമ്മാണമാരംഭിക്കുന്നത്. 1929 മുതൽക്ക് സിഗപ്പൂരിലും മറ്റും സ്ഥിരമായി ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങി. മിക്കവാറും എല്ലാ കിഴക്കനേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും 1950 ഓടെ ഇവ വ്യാപകമായി. എൺപതുകളുടെ അവസാനത്തോടെ ഏകദേശം നാല്പതു ലക്ഷം സൈക്കിൾ റിക്ഷകൾ ഉള്ളതായി കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Edgerton p. 46&quot;&gt;{{Cite book|title=The Shock of the Old: Technology and Global History Since 1900|publisher=Oxford University Press|year=2011|isbn=0199832617|pages=46|author=David Edgerton}}&lt;/ref&gt;

പെഡലുപയോഗിച്ച് ചവിട്ടാവുന്ന രീതിയിലാണ് ഇവയുടെ ഘടന. ചിലവയിൽ ഡ്രൈവറെ സഹായിക്കാനായി മോട്ടോർ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടാകും.&lt;ref name=&quot;Wired01&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.wired.com/autopia/2010/01/solar-rickshaws-delhi/|title=Solar Rickshaws Ready for Delhi|last=Keith|first=Barry|date=2010-01-11|publisher=Wired Magazine|accessdate=10 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130207091226/http://www.wired.com/autopia/2010/01/solar-rickshaws-delhi/|archive-date=2013-02-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hybrid.iit.edu/projects.php?project=auto_rickshaw|title=Sustainable Transportation Solution for Auto Rickshaws|year=2009|publisher=Illinois Institute of Technology|accessdate=10 March 2010|archive-date=2010-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100708204733/http://hybrid.iit.edu/projects.php?project=auto_rickshaw|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/11602/|title=The Cycle Rickshaw's Electric Dreams|publisher=Indian Express|accessdate=14 August 2010}}&lt;/ref&gt;

മുച്ചക്ര വാഹനങ്ങളാണ് പൊതുവെ ഇവയെങ്കിലും നാലു ചക്രമുള്ളവയും ട്രയിലറുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളവയുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Sobey&quot;&gt;{{Cite book|title=A Field Guide to Automotive Technology|url=https://archive.org/details/fieldguidetoauto00sobe|publisher=Chicago Review Press|year=2009|isbn=1556528124|pages=[https://archive.org/details/fieldguidetoauto00sobe/page/n172 172]|author=Ed Sobey}}&lt;/ref&gt; ചിലവയ്ക്ക് ഗ്യാസിലോ വൈദ്യുതിയിലോ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മോട്ടോറുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Sobey&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;investvine&quot;&gt;{{Cite web|url=http://investvine.com/electric-vehicles-become-popular-the-philippines/|title=Electric vehicles become popular in the Philippines|last=Watson|first=Todd|date=31 July 2013|work=Inside Investor|accessdate=11 August 2013|archive-date=2013-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809233513/http://investvine.com/electric-vehicles-become-popular-the-philippines/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ ==

=== ആഫ്രിക്ക ===

==== മഡഗാസ്കർ ====

=== അമേരിക്കകളിൽ ===

==== ക്യാനഡ ====

==== യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ====
[[പ്രമാണം:JaysPedicabAspen.png|upright|ലഘുചിത്രം|പെഡി ക്യാബുകൾ ആസ്പനിലെ സ്വാതന്ത്ര്യ ദിന റാലിയിൽ.]]

==== മെക്സിക്കോ ====
മെക്സിക്കോയിൽ ഇവയെ ബൈസി ടാക്സി എന്നും ടാക്സി ഇക്കോളജിക്കോ എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (April 2013)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

=== ഏഷ്യ ===

==== ബംഗ്ലാദേശ് ====

==== ചൈന ====
[[പ്രമാണം:Cycle_rickshaw、Shenyang,自転車タクシー,中国、瀋陽_PA106988.JPG|upright|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ചൈനയിലെ സൈക്കിൾ റിക്ഷ.]]

==== ഇന്ത്യ ====
[[പ്രമാണം:Cargorickshaw.jpg|upright|ലഘുചിത്രം|സൈക്കിൾ റിക്ഷ.]]

==== ഇൻഡോനേഷ്യ ====

==== മലേഷ്യ ====

==== നേപ്പാൾ ====

==== പാകിസ്താൻ ====
നവംബർ 1991 ൽ പാകിസ്താനിൽ ഇവ നിരോധിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;news.google.com&quot;&gt;[https://news.google.com/newspapers?nid=1346&amp;dat=19591104&amp;id=e1pYAAAAIBAJ&amp;sjid=MPoDAAAAIBAJ&amp;pg=2852,691451 Pakistan bans cycle rickshaws in 1991]&lt;/ref&gt;

==== ഫിലിപ്പൈൻസ് ====

==== തായ്‍ലാന്റ് ====

==== വിയറ്റ്നാം ====

=== യൂറോപ്പ് ===

==== ഡെൻമാർക്ക് ====

==== ഫ്രാൻസ് ====

==== ഫിൻലാൻഡ് ====

==== ജർമ്മനി ====

== ഇതും കാണുക ==

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{Reflist|group=nb}}

== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
* [http://www.peterloud.co.uk/photos/Indonesia/Yogya/Becak/Yogya_Becak.html Becak Yogya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160814193646/http://www.peterloud.co.uk/photos/Indonesia/Yogya/Becak/Yogya_Becak.html |date=2016-08-14 }}

[[വർഗ്ഗം:വാഹനങ്ങൾ]]
{{Public transport}}
{{Human-powered vehicles}}</text>
      <sha1>sqld3o0t2htztanznivh7w6byyk5eo4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശ്രീകാന്ത് കിഡംബി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>346748</id>
    <revision>
      <id>4682919</id>
      <parentid>3906453</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T23:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10387" sha1="ca5x0ljnj3y8x2kc2offz5549pgl40u" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=September 2013}}
{{Infobox badminton player
| name                    = Srikanth Kidambi
| image                   = Yonex IFB 2013 - Eightfinal - Boonsak Ponsana&amp;nbsp;— K. Srikanth 01.jpg
| caption                 = K. Srikanth at the [[2013 French Super Series]]
| birth_name              = Srikanth Nammalwar Kidambi
| birth_date              = {{Birth date and age|df=yes|1993|02|07}}
| birth_place             = Guntur, Andhra Pradesh
| height                  = {{height|m=1.78}}
| weight                  = 
| residence               = [[Hyderabad]], India
| event                   = Men's Singles

| highest_ranking         = 3&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bwfcontent.tournamentsoftware.com/profile/history.aspx?id=A9509AF9-8009-48A4-A4E2-486F125004C5|title=BWF content|publisher=|accessdate=13 December 2015}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| date_of_highest_ranking =4 June 2015
| current_ranking         = 11 &lt;ref name=&quot;ranking&quot;/&gt;|
| date_of_current_ranking ={{small|16 June  2016 (69164)}}&lt;ref name=&quot;ranking&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bwfbadminton.org/page.aspx?id=14955|title=Badminton World Federation|publisher=|accessdate=13 December 2015|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235700/http://www.bwfbadminton.org/page.aspx?id=14955|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| played                  = 
| titles                  = 7
| country                 = {{IND}}
| coach                   = [[Pullela Gopichand]]
| career_record           = 198 (129–71) {{small|(Singles)}}
| handedness              = right
| careerprizemoney = US $124647.50&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bwf.tournamentsoftware.com/profile/overview.aspx?id=A9509AF9-8009-48A4-A4E2-486F125004C5|title=BWF|publisher=|accessdate=13 December 2015}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| best_result             =
| medal_templates         =
{{MedalCountry|{{IND}}}}
{{MedalSport|Men's [[Badminton]]}}
{{MedalCompetition|[[Badminton Asia Championships|Asia Championships]]}}
{{MedalBronze|[[2016 Badminton Asia Team Championships|2016 Hyderabad]]|[[2016 Badminton Asia Team Championships|Men's Team]]}}
{{MedalCompetition|[[South Asian Games]]}}
{{MedalGold | [[2016 South Asian Games|2016 Guwahati]]|[[Badminton at the 2016 South Asian Games|Men's Singles]]}}
{{MedalGold | [[2016 South Asian Games|2016 Guwahati]]|[[Badminton at the 2016 South Asian Games|Men's Team]]}}
{{MedalCompetition|[[Asian Junior Badminton Championships|Asian Junior Championships]]}}
{{MedalBronze | [[2011 Asian Junior Badminton Championships|2011 Lucknow]]|[[2011 Asian Junior Badminton Championships|Mixed Team]]}}
{{MedalCompetition|[[Commonwealth Youth Games]]}}
{{MedalSilver|[[Badminton at the 2011 Commonwealth Youth Games|2011 Douglas]]|[[Badminton at the 2011 Commonwealth Youth Games|Mixed Doubles]]}}
{{MedalBronze|[[Badminton at the 2011 Commonwealth Youth Games|2011 Douglas]]|[[Badminton at the 2011 Commonwealth Youth Games|Boys' Doubles]]}}
|bwf_id = A9509AF9-8009-48A4-A4E2-486F125004C5
}}
'''ശ്രീകാന്ത് കിഡംബി'''  ഇന്ത്യൻ  [[ബാഡ്മിന്റൺ]] താരമാണ്. ലോക [[ബാഡ്മിന്റൺ|ബാഡ്മിനനിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി( ഏപ്പ്രിൽ 2018).]] 2014ൽ ചൈന ഓപ്പൺ സൂപ്പർ സീരീസ് പ്രീമിയർ 21–19 21–17 എന്ന സ്കോറിൽ ഫൈനലിൽ ജയിച്ച് ഒരു സൂപ്പർ സീരീസ് പ്രീമിയർ പുരുഷന്മാരുടെ ടൈറ്റിൽ നേടിയ ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി. [[ലിൻ ഡാൻ]]യെയാണ് അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെടുത്തിയത്. ഹൈദ്രാബാദിലെ ഗോപീചന്ദ് ബാഡ്‌മിന്റൺ അക്കാദമിയിലാണ് പരിശീലനം നേടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gosportsfoundation.in/|title=GoSports Foundation|publisher=}}&lt;/ref&gt; ലി-നിങും അദ്ദേഹത്തെ സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നു. [[Li-Ning]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/badminton/When-brain-fever-almost-got-Kidambi-Srikanth/articleshow/45172880.cms|title=When brain fever almost got Kidambi Srikanth|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;sports.ndtv.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://sports.ndtv.com/badminton/news/233129-kidambi-srikanth-beats-home-favourite-lin-dan-to-win-china-open|title=Saina Nehwal, Kidambi Srikanth Win China Open Titles|publisher=|access-date=2016-08-15|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001906/http://sports.ndtv.com/badminton/news/233129-kidambi-srikanth-beats-home-favourite-lin-dan-to-win-china-open|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. [[അർജുന അവാർഡ്|അർജ്ജുന പുരസ്കാര]] ജേതാവാണ്&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=126073&lt;/ref&gt;. 2018 കോമൻവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ മലേഷ്യയുടെ ലീ ചോൻഗ് വൈയെ പരാജയപെടുത്തി ലോക ഒന്നാം നമ്പറായി.

==വും പശ്ചാത്തലവും==
ശ്രീകാന്ത് നമ്മൾവാർ കിഡംബി ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ ഗുണ്ടൂറിൽ 1993 ഫെബ്രുവരി 7നു ആണ് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് കെവിഎസ് കൃഷ്ണ ഒരു ജന്മിയും മാതാവ് ഒരു വീട്ടമ്മയും ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sportskeeda.com/badminton/k-srikanth-indias-bright-young-prospect|title=sportskeeda.com|author=Dev Sukumar|date=21 December 2012|publisher=}}&lt;/ref&gt; ശ്രീകാന്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ, നന്ദഗോപാലും ഒരു ബാഡ്‌മിന്റൻ കളിക്കാരനായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/badminton/Guntur-brothers-create-history-in-Srinagar/articleshow/16646604.cms|title=Brothers from Guntur create history|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

==സജീവപ്രവർത്തനം==
===2011===
2011ൽ ഐലെ ഓഫ് മാൻ എന്ന സ്ഥലത്തു നടന്ന കോമൺവെൽത്ത് യൂത്ത് ഗെയിംസിൽ ശ്രീകാന്ത്, മിക്സഡ് ഡബിൾസിൽ വെള്ളിയും ഡബിൾസിൽ ഓടും നേടി. പൂനെയിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്രീയ ജൂണിയർ ബാഡ്മിന്റൺ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ, സിംഗിൾസിലും ഡബിൾസിലും ജേതാവയി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.badmintonindia.org/download/news/final_draws_sc_jr_intl_2011_pune.pdf |title=Junior International Championship results |access-date=2016-08-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053149/http://www.badmintonindia.org/download/news/final_draws_sc_jr_intl_2011_pune.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===2012===
മാലദ്വീപിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരത്തിൽ അന്നത്തെ ലോകചാമ്പ്യനായിരുന്ന മലേഷ്യയുടെ സുൽഫദ്‌ലി സുൽക്കിഫ്‌ലി യെ തോൽപ്പിച്ചു പുരുഷ ടൈറ്റിൽ സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.maldivestimes.com/news/srikanth-k-grabs-mens-singles-title-maldives-international-badminton-bettorcom-blog|title=Maldives International Challenge 2012|publisher=|access-date=2016-08-15|archive-date=2016-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820091524/http://www.maldivestimes.com/news/srikanth-k-grabs-mens-singles-title-maldives-international-badminton-bettorcom-blog|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
===2013===
തായ്‌ലന്റ് ഓപ്പൺ ഗ്രാന്റ് പിക്സ് ഗോൾഡ് മത്സരത്തിൽ ലോക റാങ്കിങ്ങിൽ എട്ടാം സ്ഥനമുള്ള ബൂൺസാക്ക് പോൺസാനായെ തോൽപ്പിച്ച് പുരുഷ സിംഗിൾസ് ടൈറ്റിൽ നേടി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/badminton/K-Srikanth-wins-Thailand-Open-Grand-Prix/articleshow/20504079.cms|title=Thailand Open Grand Prix, 2013|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം, ഒളിമ്പ്യനും അന്നത്തെ ചാമ്പ്യനും ആയ പറുപ്പള്ളി കാഷ്യപിനെ ഡൽഹിയിൽ നടന്ന ആൽ ഇന്ത്യ സീനിയർ നാഷണൽ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ തോൽപ്പിച്ചു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യുഅ സീനിയർ ദേശീയ ടൈറ്റിൽ ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/badminton/Sindhu-Srikanth-win-national-badminton-titles/articleshow/27801853.cms|title=All India Senior Nationals, Delhi, 2013|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; 2013ലെ അവാധെ വാറിയേഴ്സ് ടീമിന്റെ ഭാഗമായിനിന്ന് ഇന്ത്യൻ ബാഡ്‌മിന്റൻ ലീഗിൽ രണ്ടാമതായി ഫിനിഷ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[[Awadhe Warriors|IBL, 2013]]&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

[[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1993-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>ca5x0ljnj3y8x2kc2offz5549pgl40u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam</title>
    <ns>3</ns>
    <id>348210</id>
    <revision>
      <id>4682819</id>
      <parentid>4681276</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:19:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* 04 November 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43551" sha1="dyuex69whxvd17o9cgdoaq6ojvxvws4" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Martinkottayam | Martinkottayam | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:27, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC)
==ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുമ്പോൾ==
വിക്കിപീഡിയയിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതിന് വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡങ്ങളുണ്ട്. പ്രസ്തുത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവയാണെന്ന് ഉറപ്പുള്ള ചിത്രങ്ങൾ മാത്രമേ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാൻ പാടുള്ളൂ.  ആയതിനാൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതിനു മുൻപ് താഴെപ്പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുക
*ചിത്രത്തിന്റെ ഉടമ നിങ്ങൾതന്നെയാണ്‌;
*അല്ലെങ്കിൽ ചിത്രത്തിന്റെ ഉടമ അതിന്റെ സ്വതന്ത്ര ഉപയോഗത്തിന് എതിരല്ലെന്നു നിങ്ങൾക്കു തെളിയിക്കാനാകും;
*അതുമല്ലെങ്കിൽ ചിത്രം പൊതുസഞ്ചയത്തിൽ (പബ്ലിക് ഡൊമെയ്ൻ) ഉള്ളതാണെന്നു തെളിയിക്കാനാകും;
*അതുമല്ലെങ്കിൽ ഈ ചിത്രം വിക്കിപീഡിയയിൽ ന്യായോപയോഗ പരിഗണനകൾ പ്രകാരം ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണെന്നു നിങ്ങൾ കരുതുന്നുണ്ട്.
കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങളുടെ_കാര്യത്തിലുള്ള_നയങ്ങൾ]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:sreejithkoiloth|&lt;font color=&quot;#C42658&quot; face=&quot;Chilanka&quot;&gt;ശ്രീജിത്ത് കൊയിലോത്ത്&lt;/font&gt; ]]([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:sreejithkoiloth|സംവാദം]]) 04:36, 16 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)
==ലിലിത്ത്==
ലേഖനത്തിൽ നടത്തിയ തിരുത്തുകൾ കണ്ടു. ലേഖനത്തിനു മുകളിൽ ചേർത്ത ചിത്രത്തോടൊപ്പമുള്ള എഴുത്തുകളെക്കുറിച്ച്, ലേഖനത്തിന്റെ സംവാദത്തിൽ ഞാൻ എഴുതിയ കുറിപ്പ് ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. സ്നേഹത്തോടെ.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|ജോർജുകുട്ടി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Georgekutty|സംവാദം]]) 16:32, 21 ഒക്ടോബർ 2017 (UTC)


== സംവാദം:ഡ്രൗണിംഗ് ഗേൾ[https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:%E0%B4%A1%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%97%E0%B4%A3%E0%B4%BF%E0%B4%82%E0%B4%97%E0%B5%8D_%E0%B4%97%E0%B5%87%E0%B5%BE] ==
തെറ്റ് എന്ന് തോന്നുന്ന ഭാഗം തിരുത്തുക--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 08:14, 17 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)
==[[വിക്കിപീഡിയ:പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം|പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം]]==
{| class=&quot;messagebox standard-talk&quot; cellpadding=3
 |-
 | [[File:Ghostscript Tiger.svg|center|80px]]
 | '''[[നമസ്കാരം]]! Martinkottayam''',
&lt;p&gt;2018 മാർച്ച് മുതൽ മെയ് വരെ മൂന്നു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ തിരുത്തൽ മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ രജിസ്റ്റർ ചെയ്‌തതിന് നന്ദി... 
&lt;p&gt;
* മത്സരത്തെ സംബന്ധിച്ച നിയമങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം#നിയമങ്ങൾ|ഇവിടെ കാണാം]].
* [[:m:Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics/Malayalam|ഇവിടെ]] പറയുന്ന വിഷയങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ നിന്ന് ആണ് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത് അഥവാ വികസിപ്പിക്കേണ്ടത്.
&lt;p&gt;
[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. മത്സരത്തെ സംബഡിച്ച എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ മത്സരത്തിന്റെ [[വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം|സംവാദം താളുകൾക്കായുള്ള]] അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. -- [[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 01:44, 18 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)
----
&lt;center&gt;മറ്റ് ഭാഷകളിൽ മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഈ താളുകൾ കാണുക:
&lt;p&gt;
[[:mr:विकिपीडिया:प्रोजेक्ट_टायगर_लेखन_स्पर्धा|മറാഠി]] • [[:w:ta:விக்கிப்பீடியா:வேங்கைத் திட்டம் கட்டுரைப் போட்டி|തമിഴ്]] • [[:kn:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಸಹಕಾರ/ಸಂಪಾದನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆ|കന്നഡ]] • [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৮/ব্যাঘ্র প্রকল্প|ബംഗാളി]] • [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ప్రాజెక్టు టైగర్ రచనా పోటీ|തെലുഗു]] • [[:pa:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲਾ|പഞ്ചാബി]] • [[:hi:विकिपीडिया:प्रोजेक्ट टाइगर लेख प्रतियोगिता|ഹിന്ദി]] • [[:or:ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଟାଇଗର ଲେଖନ ପ୍ରତିଯୋଗୀତା|ഒഡീഷ]] • [[:en:Wikipedia:Project Tiger Writing Contest|ഇംഗ്ലീഷ്]] • [[:gu:વિકિપીડિયા:Project Tiger Writing Contest|ഗുജറാത്തി]]&lt;/center&gt;
&lt;/p&gt;
|}
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
== വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

{| style=&quot;border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;&quot; align=left |
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും.

[[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]]


വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. 

ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

[[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:45, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
|}

== ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

താങ്കളുടെ  പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്.

പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78

മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്.

ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി!

സസ്നേഹം,
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) 
ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&amp;oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==  [[:ടൺകിൻസ്കി നാഷണൽ പാർക്ക്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:ടൺകിൻസ്കി നാഷണൽ പാർക്ക്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടൺകിൻസ്കി നാഷണൽ പാർക്ക്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 17:28, 26 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
== [[കരട്:കതരഗാമ]] ==
കതരഗാമ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. കരടിൽ നിന്നും ഈ ലേഖനം മാറ്റിത്തരണമന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:37, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==അവലംബം ചേർക്കണം==
പ്രിയ Martinkottayam, വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. എന്നാൽ, താങ്കൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങളിൽ പലതിനും അവലംബങ്ങൾ നൽകുന്നില്ല എന്നത് ഖേദകരമാണ്. [[കെ.കെ. സുധാകരൻ]], [[സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]] എന്നിവയും മറ്റ് മലയാള എഴുത്തുകാരെകാരെക്കറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങളും ഈയൊരു ന്യൂനതയോടെയാണ് നിലവിലുള്ളത്. ഒരു വിജ്ഞാനകോശത്തിന്റെ വിശ്വസനീയത സ്വതന്ത്ര അവലംബങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണെന്ന് പ്രത്യേകം പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ? ലേഖനവിഷയത്തിന് ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടാവാമെങ്കിലും അവലംബങ്ങൾ ഇല്ലായെങ്കിൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടും എന്ന് മനസ്സിലാക്കുക. പിഴവുകൾ പരിഹരിക്കാൻ ശ്രമിക്കും എന്ന് കരുതുന്നു. ആശംസകൾ. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  15:32, 17 ജനുവരി 2025 (UTC)
==  [[:സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  06:00, 25 ജനുവരി 2025 (UTC)

അവലംബം ചേർത്തിരിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 10:19, 25 ജനുവരി 2025 (UTC)
==  [[:പ്രണാബ്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:പ്രണാബ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രണാബ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:06, 27 മാർച്ച് 2025 (UTC)

:നീക്കം ചെയ്യാം.  [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 22:58, 27 മാർച്ച് 2025 (UTC)

== വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം ==
[[ബിലിലിവ്ക]]-ലേക്കുള്ള നിങ്ങളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. മറ്റ് എഡിറ്റർമാരുമായി സഹകരിക്കുന്നതിനും അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളുടെ കവറേജ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]]'''-ൽ ചേരാൻ നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:50, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== താരകം ==
{{award2|image=World Map 1689.JPG|topic=അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിലെ മികവിനുള്ള വിക്കിനക്ഷത്രം|text=അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ നൽകിയ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും ഈ വിക്കിപദ്ധതിയിലേക്ക് സംഭാവനകൾ നൽകാനും ഈ താരകം നിങ്ങൾക്ക് പ്രോത്സാഹനമാകട്ടെ എന്ന് ആശംസിച്ചുകൊള്ളുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:20, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)}}

:വളരെ നന്ദി സുഹൃത്തേ.... [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 16:23, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
::സന്തോഷം സുഹൃത്തേ!  മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ എന്ന നാഴികക്കല്ലിലെത്തിക്കാൻ നമുക്കൊരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം! [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 18:04, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== 04 November 2026 ==
Hello @[[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]], 

Lekanam ezuthi kaziyumbol wikidatayil keri nee ath add cheyuvarnel pwoli ayrnu. Well, eppozhum njana cheyune but nee cheyuvanel pinne easy alle. athukonda paranje. 

Ingane cheythal mathy:

# Go to wikidata.org
# Then type the english name of the article
# appol ninak aa item varum, avde add cheythal mathy.

btw enik lesham work und, athukonda enik malayalam il type cheyan patathe. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 17:19, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dyuex69whxvd17o9cgdoaq6ojvxvws4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682820</id>
      <parentid>4682819</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* 04 November 2026 */ മറുപടി</comment>
      <origin>4682820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43956" sha1="kysi8c003ky4oc9hehf4f0m63s6azp8" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Martinkottayam | Martinkottayam | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:27, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC)
==ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുമ്പോൾ==
വിക്കിപീഡിയയിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതിന് വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡങ്ങളുണ്ട്. പ്രസ്തുത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവയാണെന്ന് ഉറപ്പുള്ള ചിത്രങ്ങൾ മാത്രമേ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാൻ പാടുള്ളൂ.  ആയതിനാൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതിനു മുൻപ് താഴെപ്പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുക
*ചിത്രത്തിന്റെ ഉടമ നിങ്ങൾതന്നെയാണ്‌;
*അല്ലെങ്കിൽ ചിത്രത്തിന്റെ ഉടമ അതിന്റെ സ്വതന്ത്ര ഉപയോഗത്തിന് എതിരല്ലെന്നു നിങ്ങൾക്കു തെളിയിക്കാനാകും;
*അതുമല്ലെങ്കിൽ ചിത്രം പൊതുസഞ്ചയത്തിൽ (പബ്ലിക് ഡൊമെയ്ൻ) ഉള്ളതാണെന്നു തെളിയിക്കാനാകും;
*അതുമല്ലെങ്കിൽ ഈ ചിത്രം വിക്കിപീഡിയയിൽ ന്യായോപയോഗ പരിഗണനകൾ പ്രകാരം ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണെന്നു നിങ്ങൾ കരുതുന്നുണ്ട്.
കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങളുടെ_കാര്യത്തിലുള്ള_നയങ്ങൾ]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:sreejithkoiloth|&lt;font color=&quot;#C42658&quot; face=&quot;Chilanka&quot;&gt;ശ്രീജിത്ത് കൊയിലോത്ത്&lt;/font&gt; ]]([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:sreejithkoiloth|സംവാദം]]) 04:36, 16 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)
==ലിലിത്ത്==
ലേഖനത്തിൽ നടത്തിയ തിരുത്തുകൾ കണ്ടു. ലേഖനത്തിനു മുകളിൽ ചേർത്ത ചിത്രത്തോടൊപ്പമുള്ള എഴുത്തുകളെക്കുറിച്ച്, ലേഖനത്തിന്റെ സംവാദത്തിൽ ഞാൻ എഴുതിയ കുറിപ്പ് ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. സ്നേഹത്തോടെ.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|ജോർജുകുട്ടി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Georgekutty|സംവാദം]]) 16:32, 21 ഒക്ടോബർ 2017 (UTC)


== സംവാദം:ഡ്രൗണിംഗ് ഗേൾ[https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:%E0%B4%A1%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%97%E0%B4%A3%E0%B4%BF%E0%B4%82%E0%B4%97%E0%B5%8D_%E0%B4%97%E0%B5%87%E0%B5%BE] ==
തെറ്റ് എന്ന് തോന്നുന്ന ഭാഗം തിരുത്തുക--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 08:14, 17 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)
==[[വിക്കിപീഡിയ:പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം|പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം]]==
{| class=&quot;messagebox standard-talk&quot; cellpadding=3
 |-
 | [[File:Ghostscript Tiger.svg|center|80px]]
 | '''[[നമസ്കാരം]]! Martinkottayam''',
&lt;p&gt;2018 മാർച്ച് മുതൽ മെയ് വരെ മൂന്നു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ തിരുത്തൽ മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ രജിസ്റ്റർ ചെയ്‌തതിന് നന്ദി... 
&lt;p&gt;
* മത്സരത്തെ സംബന്ധിച്ച നിയമങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം#നിയമങ്ങൾ|ഇവിടെ കാണാം]].
* [[:m:Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics/Malayalam|ഇവിടെ]] പറയുന്ന വിഷയങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ നിന്ന് ആണ് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത് അഥവാ വികസിപ്പിക്കേണ്ടത്.
&lt;p&gt;
[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. മത്സരത്തെ സംബഡിച്ച എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ മത്സരത്തിന്റെ [[വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം|സംവാദം താളുകൾക്കായുള്ള]] അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. -- [[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 01:44, 18 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)
----
&lt;center&gt;മറ്റ് ഭാഷകളിൽ മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഈ താളുകൾ കാണുക:
&lt;p&gt;
[[:mr:विकिपीडिया:प्रोजेक्ट_टायगर_लेखन_स्पर्धा|മറാഠി]] • [[:w:ta:விக்கிப்பீடியா:வேங்கைத் திட்டம் கட்டுரைப் போட்டி|തമിഴ്]] • [[:kn:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಸಹಕಾರ/ಸಂಪಾದನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆ|കന്നഡ]] • [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৮/ব্যাঘ্র প্রকল্প|ബംഗാളി]] • [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ప్రాజెక్టు టైగర్ రచనా పోటీ|തെലുഗു]] • [[:pa:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲਾ|പഞ്ചാബി]] • [[:hi:विकिपीडिया:प्रोजेक्ट टाइगर लेख प्रतियोगिता|ഹിന്ദി]] • [[:or:ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଟାଇଗର ଲେଖନ ପ୍ରତିଯୋଗୀତା|ഒഡീഷ]] • [[:en:Wikipedia:Project Tiger Writing Contest|ഇംഗ്ലീഷ്]] • [[:gu:વિકિપીડિયા:Project Tiger Writing Contest|ഗുജറാത്തി]]&lt;/center&gt;
&lt;/p&gt;
|}
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
== വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

{| style=&quot;border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;&quot; align=left |
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും.

[[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]]


വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. 

ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

[[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:45, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
|}

== ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

താങ്കളുടെ  പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്.

പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78

മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്.

ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി!

സസ്നേഹം,
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) 
ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&amp;oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==  [[:ടൺകിൻസ്കി നാഷണൽ പാർക്ക്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:ടൺകിൻസ്കി നാഷണൽ പാർക്ക്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടൺകിൻസ്കി നാഷണൽ പാർക്ക്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 17:28, 26 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
== [[കരട്:കതരഗാമ]] ==
കതരഗാമ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. കരടിൽ നിന്നും ഈ ലേഖനം മാറ്റിത്തരണമന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:37, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==അവലംബം ചേർക്കണം==
പ്രിയ Martinkottayam, വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. എന്നാൽ, താങ്കൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങളിൽ പലതിനും അവലംബങ്ങൾ നൽകുന്നില്ല എന്നത് ഖേദകരമാണ്. [[കെ.കെ. സുധാകരൻ]], [[സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]] എന്നിവയും മറ്റ് മലയാള എഴുത്തുകാരെകാരെക്കറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങളും ഈയൊരു ന്യൂനതയോടെയാണ് നിലവിലുള്ളത്. ഒരു വിജ്ഞാനകോശത്തിന്റെ വിശ്വസനീയത സ്വതന്ത്ര അവലംബങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണെന്ന് പ്രത്യേകം പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ? ലേഖനവിഷയത്തിന് ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടാവാമെങ്കിലും അവലംബങ്ങൾ ഇല്ലായെങ്കിൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടും എന്ന് മനസ്സിലാക്കുക. പിഴവുകൾ പരിഹരിക്കാൻ ശ്രമിക്കും എന്ന് കരുതുന്നു. ആശംസകൾ. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  15:32, 17 ജനുവരി 2025 (UTC)
==  [[:സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  06:00, 25 ജനുവരി 2025 (UTC)

അവലംബം ചേർത്തിരിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 10:19, 25 ജനുവരി 2025 (UTC)
==  [[:പ്രണാബ്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:പ്രണാബ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രണാബ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:06, 27 മാർച്ച് 2025 (UTC)

:നീക്കം ചെയ്യാം.  [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 22:58, 27 മാർച്ച് 2025 (UTC)

== വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം ==
[[ബിലിലിവ്ക]]-ലേക്കുള്ള നിങ്ങളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. മറ്റ് എഡിറ്റർമാരുമായി സഹകരിക്കുന്നതിനും അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളുടെ കവറേജ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]]'''-ൽ ചേരാൻ നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:50, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== താരകം ==
{{award2|image=World Map 1689.JPG|topic=അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിലെ മികവിനുള്ള വിക്കിനക്ഷത്രം|text=അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ നൽകിയ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും ഈ വിക്കിപദ്ധതിയിലേക്ക് സംഭാവനകൾ നൽകാനും ഈ താരകം നിങ്ങൾക്ക് പ്രോത്സാഹനമാകട്ടെ എന്ന് ആശംസിച്ചുകൊള്ളുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:20, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)}}

:വളരെ നന്ദി സുഹൃത്തേ.... [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 16:23, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
::സന്തോഷം സുഹൃത്തേ!  മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ എന്ന നാഴികക്കല്ലിലെത്തിക്കാൻ നമുക്കൊരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം! [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 18:04, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== 04 November 2026 ==
Hello @[[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]], 

Lekanam ezuthi kaziyumbol wikidatayil keri nee ath add cheyuvarnel pwoli ayrnu. Well, eppozhum njana cheyune but nee cheyuvanel pinne easy alle. athukonda paranje. 

Ingane cheythal mathy:

# Go to wikidata.org
# Then type the english name of the article
# appol ninak aa item varum, avde add cheythal mathy.

btw enik lesham work und, athukonda enik malayalam il type cheyan patathe. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 17:19, 4 നവംബർ 2026 (UTC)

:Pinne [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|wikipadathi:antharashtram]] talk page il oru proposal und, athum nokane [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 17:20, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>kysi8c003ky4oc9hehf4f0m63s6azp8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682945</id>
      <parentid>4682820</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* 05 November 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44984" sha1="c5scs6izljxd4v59d9gbobrlqzk514y" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Martinkottayam | Martinkottayam | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:27, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC)
==ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുമ്പോൾ==
വിക്കിപീഡിയയിൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതിന് വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡങ്ങളുണ്ട്. പ്രസ്തുത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവയാണെന്ന് ഉറപ്പുള്ള ചിത്രങ്ങൾ മാത്രമേ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാൻ പാടുള്ളൂ.  ആയതിനാൽ ചിത്രങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതിനു മുൻപ് താഴെപ്പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുക
*ചിത്രത്തിന്റെ ഉടമ നിങ്ങൾതന്നെയാണ്‌;
*അല്ലെങ്കിൽ ചിത്രത്തിന്റെ ഉടമ അതിന്റെ സ്വതന്ത്ര ഉപയോഗത്തിന് എതിരല്ലെന്നു നിങ്ങൾക്കു തെളിയിക്കാനാകും;
*അതുമല്ലെങ്കിൽ ചിത്രം പൊതുസഞ്ചയത്തിൽ (പബ്ലിക് ഡൊമെയ്ൻ) ഉള്ളതാണെന്നു തെളിയിക്കാനാകും;
*അതുമല്ലെങ്കിൽ ഈ ചിത്രം വിക്കിപീഡിയയിൽ ന്യായോപയോഗ പരിഗണനകൾ പ്രകാരം ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണെന്നു നിങ്ങൾ കരുതുന്നുണ്ട്.
കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങളുടെ_കാര്യത്തിലുള്ള_നയങ്ങൾ]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:sreejithkoiloth|&lt;font color=&quot;#C42658&quot; face=&quot;Chilanka&quot;&gt;ശ്രീജിത്ത് കൊയിലോത്ത്&lt;/font&gt; ]]([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:sreejithkoiloth|സംവാദം]]) 04:36, 16 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)
==ലിലിത്ത്==
ലേഖനത്തിൽ നടത്തിയ തിരുത്തുകൾ കണ്ടു. ലേഖനത്തിനു മുകളിൽ ചേർത്ത ചിത്രത്തോടൊപ്പമുള്ള എഴുത്തുകളെക്കുറിച്ച്, ലേഖനത്തിന്റെ സംവാദത്തിൽ ഞാൻ എഴുതിയ കുറിപ്പ് ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. സ്നേഹത്തോടെ.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|ജോർജുകുട്ടി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Georgekutty|സംവാദം]]) 16:32, 21 ഒക്ടോബർ 2017 (UTC)


== സംവാദം:ഡ്രൗണിംഗ് ഗേൾ[https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:%E0%B4%A1%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%97%E0%B4%A3%E0%B4%BF%E0%B4%82%E0%B4%97%E0%B5%8D_%E0%B4%97%E0%B5%87%E0%B5%BE] ==
തെറ്റ് എന്ന് തോന്നുന്ന ഭാഗം തിരുത്തുക--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 08:14, 17 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)
==[[വിക്കിപീഡിയ:പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം|പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം]]==
{| class=&quot;messagebox standard-talk&quot; cellpadding=3
 |-
 | [[File:Ghostscript Tiger.svg|center|80px]]
 | '''[[നമസ്കാരം]]! Martinkottayam''',
&lt;p&gt;2018 മാർച്ച് മുതൽ മെയ് വരെ മൂന്നു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ തിരുത്തൽ മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ രജിസ്റ്റർ ചെയ്‌തതിന് നന്ദി... 
&lt;p&gt;
* മത്സരത്തെ സംബന്ധിച്ച നിയമങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം#നിയമങ്ങൾ|ഇവിടെ കാണാം]].
* [[:m:Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics/Malayalam|ഇവിടെ]] പറയുന്ന വിഷയങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ നിന്ന് ആണ് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത് അഥവാ വികസിപ്പിക്കേണ്ടത്.
&lt;p&gt;
[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. മത്സരത്തെ സംബഡിച്ച എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ മത്സരത്തിന്റെ [[വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഴുത്ത് മത്സരം|സംവാദം താളുകൾക്കായുള്ള]] അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. -- [[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 01:44, 18 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)
----
&lt;center&gt;മറ്റ് ഭാഷകളിൽ മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഈ താളുകൾ കാണുക:
&lt;p&gt;
[[:mr:विकिपीडिया:प्रोजेक्ट_टायगर_लेखन_स्पर्धा|മറാഠി]] • [[:w:ta:விக்கிப்பீடியா:வேங்கைத் திட்டம் கட்டுரைப் போட்டி|തമിഴ്]] • [[:kn:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಸಹಕಾರ/ಸಂಪಾದನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆ|കന്നഡ]] • [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৮/ব্যাঘ্র প্রকল্প|ബംഗാളി]] • [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ప్రాజెక్టు టైగర్ రచనా పోటీ|തെലുഗു]] • [[:pa:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲਾ|പഞ്ചാബി]] • [[:hi:विकिपीडिया:प्रोजेक्ट टाइगर लेख प्रतियोगिता|ഹിന്ദി]] • [[:or:ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଟାଇଗର ଲେଖନ ପ୍ରତିଯୋଗୀତା|ഒഡീഷ]] • [[:en:Wikipedia:Project Tiger Writing Contest|ഇംഗ്ലീഷ്]] • [[:gu:વિકિપીડિયા:Project Tiger Writing Contest|ഗുജറാത്തി]]&lt;/center&gt;
&lt;/p&gt;
|}
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
== വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

{| style=&quot;border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;&quot; align=left |
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും.

[[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]]


വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. 

ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

[[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:45, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
|}

== ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

താങ്കളുടെ  പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്.

പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78

മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്.

ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി!

സസ്നേഹം,
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) 
ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&amp;oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==  [[:ടൺകിൻസ്കി നാഷണൽ പാർക്ക്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:ടൺകിൻസ്കി നാഷണൽ പാർക്ക്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടൺകിൻസ്കി നാഷണൽ പാർക്ക്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 17:28, 26 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
== [[കരട്:കതരഗാമ]] ==
കതരഗാമ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. കരടിൽ നിന്നും ഈ ലേഖനം മാറ്റിത്തരണമന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:37, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==അവലംബം ചേർക്കണം==
പ്രിയ Martinkottayam, വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. എന്നാൽ, താങ്കൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങളിൽ പലതിനും അവലംബങ്ങൾ നൽകുന്നില്ല എന്നത് ഖേദകരമാണ്. [[കെ.കെ. സുധാകരൻ]], [[സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]] എന്നിവയും മറ്റ് മലയാള എഴുത്തുകാരെകാരെക്കറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങളും ഈയൊരു ന്യൂനതയോടെയാണ് നിലവിലുള്ളത്. ഒരു വിജ്ഞാനകോശത്തിന്റെ വിശ്വസനീയത സ്വതന്ത്ര അവലംബങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണെന്ന് പ്രത്യേകം പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ? ലേഖനവിഷയത്തിന് ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടാവാമെങ്കിലും അവലംബങ്ങൾ ഇല്ലായെങ്കിൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടും എന്ന് മനസ്സിലാക്കുക. പിഴവുകൾ പരിഹരിക്കാൻ ശ്രമിക്കും എന്ന് കരുതുന്നു. ആശംസകൾ. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  15:32, 17 ജനുവരി 2025 (UTC)
==  [[:സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സിദ്ധിഖ് ഷമീർ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  06:00, 25 ജനുവരി 2025 (UTC)

അവലംബം ചേർത്തിരിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 10:19, 25 ജനുവരി 2025 (UTC)
==  [[:പ്രണാബ്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:പ്രണാബ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രണാബ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:06, 27 മാർച്ച് 2025 (UTC)

:നീക്കം ചെയ്യാം.  [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 22:58, 27 മാർച്ച് 2025 (UTC)

== വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം ==
[[ബിലിലിവ്ക]]-ലേക്കുള്ള നിങ്ങളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. മറ്റ് എഡിറ്റർമാരുമായി സഹകരിക്കുന്നതിനും അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളുടെ കവറേജ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]]'''-ൽ ചേരാൻ നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:50, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== താരകം ==
{{award2|image=World Map 1689.JPG|topic=അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിലെ മികവിനുള്ള വിക്കിനക്ഷത്രം|text=അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ നൽകിയ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും ഈ വിക്കിപദ്ധതിയിലേക്ക് സംഭാവനകൾ നൽകാനും ഈ താരകം നിങ്ങൾക്ക് പ്രോത്സാഹനമാകട്ടെ എന്ന് ആശംസിച്ചുകൊള്ളുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 16:20, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)}}

:വളരെ നന്ദി സുഹൃത്തേ.... [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 16:23, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
::സന്തോഷം സുഹൃത്തേ!  മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ 100,000 ലേഖനങ്ങൾ എന്ന നാഴികക്കല്ലിലെത്തിക്കാൻ നമുക്കൊരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം! [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 18:04, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== 04 November 2026 ==
Hello @[[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]], 

Lekanam ezuthi kaziyumbol wikidatayil keri nee ath add cheyuvarnel pwoli ayrnu. Well, eppozhum njana cheyune but nee cheyuvanel pinne easy alle. athukonda paranje. 

Ingane cheythal mathy:

# Go to wikidata.org
# Then type the english name of the article
# appol ninak aa item varum, avde add cheythal mathy.

btw enik lesham work und, athukonda enik malayalam il type cheyan patathe. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 17:19, 4 നവംബർ 2026 (UTC)

:Pinne [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|wikipadathi:antharashtram]] talk page il oru proposal und, athum nokane [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 17:20, 4 നവംബർ 2026 (UTC)

== 05 November 2026 ==
ഞാൻ [[വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം#നിർദ്ദേശം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രതിൽ]] ഒരു നിർദേശം (Proposal) സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു അംഗമെന്ന നിലയിൽ, ഈ നിർദേശത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കാനും തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിനുള്ള വോട്ടെടുപ്പിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:41, 5 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>c5scs6izljxd4v59d9gbobrlqzk514y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയയിലെ ആരോഗ്യവിവരങ്ങൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>350099</id>
    <revision>
      <id>4682850</id>
      <parentid>3373867</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17589" sha1="ofhn0ah83thuidky8o10ryv2bnlmmae" xml:space="preserve">ഓൺലൈൻ വിജ്ഞാനകോശമായ വികിപീഡിയ, 2000 മുതൽ സാധാരണ  ജനങ്ങളും പലപ്പോഴും ഡോക്റ്റർമാരും തന്നെ   ആരോഗ്യ വിവരങ്ങൾക്കുള്ള സ്രോതസ്സ് ആയി ഉപയോഗിച്ച് പോരുന്നു. [[ഗൂഗിൾ|ഗൂഗിൾ]] പോലുള്ള തിരച്ചിൽ യന്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ വഴി എത്തിചെർന്നാണ് കൂടുതലും വികിപീഡിയയെ ഉപയോഗിച്ച് പോരുന്നത്. വികിപീഡിയയിൽ ആരോഗ്യ വിവരങ്ങൾ തിരയുന്നവരുടെ രാജ്യം, പ്രായം എന്നിവ  തിരിച്ചുള്ള കണക്കുകളും കൂടാതെ വിവരങ്ങളുടെ ഗുണമേന്മയെ കുറിച്ച് സ്വാതന്ത്ര്യമായ പലരും നിർണയിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Heilman, James M; Kemmann, Eckhard; Bonert, Michael; Chatterjee, Anwesh; Ragar, Brent; Beards, Graham M; Iberri, David J; Harvey, Matthew; Thomas, Brendan (2011-01-31). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

[[ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ|ഇംഗ്ലീഷ് വികിപീഡിയയിൽ]] 2014ൽ ഏതാണ്ട്  25,000 ആരോഗ്യ സംബന്ധിയായ ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു കണക്കാക്കുന്നു&lt;ref name=&quot;around half&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Faric, Nusa (December 5, 2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; വികിപീഡിയയിൽ ആകമാനം 155,000 ആരോഗ്യ ലേഖനങ്ങൾ 950,000 അവലംബങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് എഴുതപെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;HeilmanWest2015&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Heilman, James M; West, Andrew G (2015). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 2013ൽ 4.8ബില്യൻ കാഴ്ചകൾ ആണ് വികിപീഡിയയിൽ ആരോഗ്യ സംബന്ധിയായ ലേഖനങ്ങൾക്ക് മാത്രം ലഭിച്ചത്. ഈ തോതിലുള്ള ഉപയോഗം വികിപീഡിയയെ ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും അധികം ഉപയോഗിക്കപെടുന്ന ആരോഗ്യ സഹായി ആക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;HeilmanWest2015&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Heilman, James M; West, Andrew G (2015). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ കൃത്യതയും ഉപയോഗ്യതയും ==

=== അക്കാദമിക് പഠനങ്ങൾ ===
2007ൽ നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ യൂ.എസ്സിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ നടത്തി വന്നിരുന്ന ഒരു ശസ്ത്രക്രിയകളെ കുറിച്ചുള്ള വികിപീഡിയ ലേഖനത്തെ പഠനത്തിനു വിധേയമാക്കി. ലേഖനങ്ങളിൽ 85.7% വിവരങ്ങൾ ശരിയാണെന്നും വളരെ ഉയർന്ന ആധികാരികത കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു എന്നും പഠനം തെളിയിച്ചു..&lt;ref name=&quot;jacs&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Devgan, Lara; Powe, Neil; Blakey, Brittony; Makary, Martin (September 2007). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; എങ്കിലും വികിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളുടെ സമഗ്രതയെ കുറിച്ച് പഠനം സംശയം രേഖപെടുത്തി. 62.9% ലേഖനങ്ങൾ മാത്രമേ പ്രധാനപെട്ട വിവരങ്ങൾ വിട്ടുപോവാതെ മുഴുമിചിട്ടുള്ളൂ എന്ന് പഠനം തെളിയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;jacs&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Devgan, Lara; Powe, Neil; Blakey, Brittony; Makary, Martin (September 2007). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

2008ലെ ഒരു പഠനം വികിപീഡിയയിലെ  വിവരങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി വളരെ ഇടുങ്ങിയതാണെന്നും, പൂർണത കുറവാണെന്നും കണ്ടെത്തി. ഇത് മൂലം മറ്റു സാമ്ബ്രദായിക സ്രോതസ്സുകളെക്കാൾ വിവരങ്ങൾ വിട്ടുകളയുന്നത് കൊണ്ടുള്ള തെറ്റുകൾ വികിപീഡിയിൽ ഇടം പിടിക്കുന്നു എന്ന് ആ പഠനം നിർണയിച്ചു&lt;ref name=&quot;clauson&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Clauson, K. A; Polen, H. H; Boulos, M. N K.; Dzenowagis, J. H (18 November 2008). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

2001ലെ ഒരു പഠനം വികിപീഡിയയിലെ 50 വൈദ്യശാസ്ത്ര ലേഖനങ്ങളെ പഠനം ചെയ്തു. ലേഖനത്തിൽ  ഉപയോഗിച്ച 56% സ്രോതസ്സുക്കളും മതിപ്പുള്ളതായിരുന്നു എന്നും ഓരോന്നിലും ശരാശരി 29 മതിപ്പുള്ള സ്രോതസ്സുകൾ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്നും കണ്ടെത്തി&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Haigh, CA (February 2011). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;.

ശരീരത്തിൽ  കൊഴുപ്പിന്റെ അളവ് കുറയ്ക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന അഞ്ചു മരുന്നുകളെ കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ പരിശോധിച്ചപ്പോൾ അവയിൽ തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ ഒന്നും കണ്ടില്ലെങ്കിലും മുഴുവൻ വിവരങ്ങൾ ഇല്ലായിരുന്നു എന്ന് കണ്ടെത്തി. മരുന്നുകളുടെ പാർശ്വഫലങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഇല്ലാതിരിക്കുന്നത് ഗുരുതരമായ പിഴവായി പഠനം നിരീക്ഷിച്ചു..&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Kupferberg, N; Protus, BM (October 2011). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

=== മറ്റു കാഴ്ചപാടുകൾ ===
വിക്കിപീഡിയ സഹ-സ്ഥാപകൻ ആയ [[ജിമ്മി വെയിൽ‌സ്]] ആരോഗ്യ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവം തടയാവുന്ന മരണങ്ങളുടെ എണ്ണം കൂട്ടും എന്നും ഉയർന്നു വരുന്ന വിപണികളിൽ വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് സാമൂഹരോഗ്യ നില മെച്ചപെടുത്താൻ സാധിക്കും എന്നും അഭിപ്രായപെട്ടു&lt;ref name=&quot;Grut 2014&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot;&gt;Williams-Grut, Oscar (3 October 2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;.

പ്രകൃതി ചികിത്സ, ഊർജ വൈദ്യം, അക്യുപ്രെഷർ തുടങ്ങിയ [[ബദൽ വൈദ്യ]] സബ്രദായങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നവർ വികിപീഡിയ ഇവയെ എതിർത്തു സംസാരിക്കുന്നു എന്ന് പരാതി രേഖപെടുത്തി
&lt;ref name=&quot;Time March 2014&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Sifferlin, Alexandra (25 March 2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;. ഇതിനു മറുപടിയായി വെയിൽസ് പറഞ്ഞു - &quot;ഇത്തരം വൈദ്യങ്ങളുടെ ശാസ്ത്രീയത തെളിയിക്കാം എങ്കിൽ, ഏതെങ്കിലും മതിപ്പുള്ള വൈദ്യ ജേർണലുകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ സാധിക്കും എങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിൽ അതിനു വേണ്ട രീതിയിൽ സ്ഥാനം നൽകുതായിരിക്കും&quot;&lt;ref name=&quot;Time March 2014&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Sifferlin, Alexandra (25 March 2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hay Newman, Lily (March 27, 2014) [http://www.slate.com/blogs/future_tense/2014/03/27/jimmy_wales_denies_petition_from_advocates_of_holistic_healing_about_wikipedia.html Jimmy Wales Gets Real, and Sassy, About Wikipedia's Holistic Healing Coverage], Slate (magazine) Retrieved November 23, 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.energypsych.org/?wikipediastatement ACEP's Position Statement on Wikipedia] energypsych.org Retrieved November 23, 2014&lt;/ref&gt; [[ഹോമിയോപ്പതി|ഹോമിയോപതിയെ]] കുറിച്ചും സമാനമായ പരാതികൾ ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot;&gt;Ullman, Dana (October 10, 2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ഉപയോഗത്തിന്റെ വ്യാപ്തി ==
അമേരിക്കയിലെ ഒരു വലിയ ഭൂരിപക്ഷം ജനങ്ങളും ആരോഗ്യ വിവരങ്ങൾക്കായി വികിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Fox, S.; Jones, S. (11 Jun 2009). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 2013ൽ നടന്ന  ഒരു പഠനത്തിൽ 22% ആരോഗ്യസംബന്ധിയായ &lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Makovsky Health (9 September 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;തിരചിലുകളും വികിപീഡിയയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു എന്ന് കണ്ടെത്തി.

2014ൽ വികിപീഡിയ &quot;രോഗികൾക്കും ഭിഷഗ്വരൻമാർക്കുമുള്ള ആരോഗ്യ വിഷയങ്ങളിൽ പ്രമുഖ സ്രോതസ്സ്&quot;  എന്ന് വിശേഷിക്കപെട്ടു&lt;ref&gt;Note - sketchy link requires registration. &lt;/ref&gt; ഒരു കൂട്ടം മൃഗവൈദ്യ വിദ്യാർഥികളിൽ നടത്തിയ പഠനത്തിൽ ഇവർ വിവരങ്ങൾക്ക് പ്രധാനമായി വികിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടെത്തി&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Kolski, D; Arlt, S; Birk, S; Heuwieser, W (2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ചില ഡോക്റ്റർമാർ കുറ്റബോധത്തോടെ ആണെങ്കിലും വിവരങ്ങൾക്കായി വികിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന് സമ്മതിച്ചു&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Godlee, F. (27 March 2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

വികിപീഡിയയിലെ വിവരങ്ങൾ &quot;പുതു തലമുറ ഡോക്റ്റർമാർ വൈദ്യം പഠിക്കുന്ന രീതി മാറ്റാൻ ഉതകുന്ന&quot; എന്ന്  വിശേഷിക്കപെട്ടു&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Morris, Nathaniel P. (18 November 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

=== അകാദമിക് അവലംബങ്ങൾ ===
ചില ആരോഗ്യ വൈദ്യ ജേർണലുകളിൽ ആധികാരിക സ്രോതസ്സായി വികിപീഡിയ തെറ്റായി അവലംബിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Bould, M. D.; Hladkowicz, E. S.; Pigford, A.-A. E.; Ufholz, L.-A.; Postonogova, T.; Shin, E.; Boet, S. (6 March 2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Blackwell, Tom (12 March 2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;


== ലേഖകരുടെ തരം ==
2014ലെ ഒരു പഠനത്തിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ ആരോഗ്യ വിഷയങ്ങൾ എഴുതുന്ന ലേഖകരിൽ പകുതി ഡോക്റ്റർമാരും മറ്റു പകുതി വൈദ്യ വിദ്യാർഥികളും ആണെന്ന് കണ്ടെത്തി&lt;ref name=&quot;around half&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Faric, Nusa (December 5, 2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ഈ കണ്ടെത്തൽ &quot;വിക്കിപീഡിയയുടെ വിശ്വാസ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പഠനം നടത്തിയ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ അഭിപ്രായപെട്ടു. &lt;ref name=&quot;around half&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Faric, Nusa (December 5, 2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; T. ഏതാണ്ട് 300ഓളം ആൾക്കാർ സജീവമായി ആരോഗ്യ വിഷയങ്ങളിൽ ലേഖനങ്ങളെ നോക്കുകയും തെറ്റുകൾ തിരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്. എന്നും ഈ പഠനം കണ്ടെത്തി.&lt;ref name=&quot;FaričPotts2014&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Farič, Nuša; Potts, Henry WW (2014). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;


== വിക്കിപീഡിയയിലെ ആരോഗ്യ വിവരങ്ങളുടെ മേന്മ കൂട്ടാനുള്ള പരിശ്രമങ്ങൾ ==
2009ൽ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്ത് വിക്കിപീഡിയയിൽ ആരോഗ്യ വിവരങ്ങൾ ചേർക്കാൻ ഉള്ള പദ്ധതി തുടങ്ങി വച്ച്.&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;Madrigal, Alexis (21 July 2009). [http://www.wired.com/wiredscience/2009/07/wikipedia-training-scientists-on-wiki-culture/ &quot;Wikipedia Teaches NIH Scientists Wiki Culture - Wired Science&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127100755/http://www.wired.com/wiredscience/2009/07/wikipedia-training-scientists-on-wiki-culture/ |date=2013-11-27 }}. ''Wired''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2 October&lt;/span&gt; 2013&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;span class=&quot;Z3988&quot; title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AHealth+information+on+Wikipedia&amp;rft.atitle=Wikipedia+Teaches+NIH+Scientists+Wiki+Culture+-+Wired+Science&amp;rft.aufirst=Alexis&amp;rft.aulast=Madrigal&amp;rft.date=2009-07-21&amp;rft.genre=unknown&amp;rft_id=http%3A%2F%2Fwww.wired.com%2Fwiredscience%2F2009%2F07%2Fwikipedia-training-scientists-on-wiki-culture%2F&amp;rft.jtitle=Wired&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/ref&gt; 2011ൽ യു.കെ കാൻസർ ഗവേഷണ വിഭാഗവും കാൻസർ വിഷയങ്ങളിൽ ലേഖനങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ എഴുതാൻ ഒരു പദ്ധതി തുടങ്ങി വച്ച്. &lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/health-12887075 &quot;Cancer charity 'tidies' Wikipedia&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാല, സാൻ ഫ്രാൻസിസ്ക്കോയ്ക്കും വിക്കിപീഡിയയിൽ ആരോഗ്യ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ തങ്ങളുടെ വിദ്യാർഥികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പദ്ധതി ഉണ്ട്
&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot;&gt;Cohen, Noam (29 September 2013). [http://www.nytimes.com/2013/09/30/business/media/editing-wikipedia-pages-for-med-school-credit.html &quot;Editing Wikipedia Pages for Med School Credit - NYTimes.com&quot;]. ''The New York Times''. New York: NYTC. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സീരിയൽ നമ്പർ|ISSN]]&amp;nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0362-4331 0362-4331]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot;&gt;&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;1 October&lt;/span&gt; 2013&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;span class=&quot;Z3988&quot; title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AHealth+information+on+Wikipedia&amp;rft.atitle=Editing+Wikipedia+Pages+for+Med+School+Credit+-+NYTimes.com&amp;rft.aufirst=Noam&amp;rft.aulast=Cohen&amp;rft.date=2013-09-29&amp;rft.genre=article&amp;rft_id=http%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2013%2F09%2F30%2Fbusiness%2Fmedia%2Fediting-wikipedia-pages-for-med-school-credit.html&amp;rft.issn=0362-4331&amp;rft.jtitle=The+New+York+Times&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;div class=&quot;reflist columns references-column-count references-column-count-2&quot; style=&quot;-moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; column-count: 2; list-style-type: decimal;&quot;&gt;
&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;
{{Telemedicine navbox}}

{{Wikipedia}}
[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ]]</text>
      <sha1>ofhn0ah83thuidky8o10ryv2bnlmmae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിയുബി രാത്തവള</title>
    <ns>0</ns>
    <id>350990</id>
    <revision>
      <id>4682893</id>
      <parentid>3501627</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:54:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2212" sha1="4oxuvx1mq41xlkwr9698113fmamc09i" xml:space="preserve">{{speciesbox
| image = 
| status = NE | status_system = IUCN3.1
| taxon = Nyctibatrachus vrijeuni
| authority = [[Sathyabhama Das Biju|Biju]], 2011
| synonyms = }}
[[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടതദ്ദേശവാസി]]യായ ഒരു [[തവള]]യാണ് '''വിയുബി രാത്തവള''' അഥവാ '''VUB Night Frog. ''' {{ശാനാ|Nyctibatrachus vrijeuni}}. [[IUCN|ഐ യു സി എൻ]] പട്ടികപ്രകാരമുള്ള പരിപാലന സ്ഥിതി [[വേണ്ടത്ര പഠനം നടക്കാത്ത ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾ ]] എന്നാണ്. ബ്രസൽസ് സ്വതന്ത്ര സർവകലാശാല [[Vrije Universiteit Brussel]] എന്നതിന്റെ ചുരുക്കമാണ് &quot;VUB&quot;  2011 ൽ കണ്ടെത്തിയനിക്റ്റിബറ്റ്രാക്കിഡെ [[Nyctibatrachidae]] കുടുംബത്തിൽ പെട്ട 12 ഇനങ്ങളിൽ ഒന്ന്. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wired.com/wiredscience/2011/09/new-and-rediscovered-frogs/?pid=2145&amp;viewall=true |title=12 New and 3 Lost Night-Frog Species Discovered in India |last=Mann |first=Adam |work=wired.com |date=16 September 2011 |accessdate=18 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325005940/http://www.wired.com/wiredscience/2011/09/new-and-rediscovered-frogs/?pid=2145&amp;viewall=true |archive-date=2014-03-25 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പശ്ചിമ ഘട്ടത്തിൽ മാത്രമേ ഇവയേ കണ്ടെത്തീട്ടുള്ളു  &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.deccanherald.com/content/191326/twelve-frog-species-detected-western.html |title=Twelve new frog species detected in Western Ghats |work=deccanherald.com |date= 16 September 2011 |accessdate=18 September 2011}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}


{{amphibian-stub}}
{{Amphibians of Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ തവളകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമഘട്ടതദ്ദേശവാസിയായ ജീവികൾ]]</text>
      <sha1>4oxuvx1mq41xlkwr9698113fmamc09i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Saif Arash</title>
    <ns>3</ns>
    <id>360390</id>
    <revision>
      <id>4682796</id>
      <parentid>4681338</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saif Arash</username>
        <id>88773</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ മറുപടി</comment>
      <origin>4682796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8710" sha1="omto9zber037rv4quklp3k3frse7us3" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: SaifArash | SaifArash | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:10, 9 ജനുവരി 2017 (UTC)

പ്രിയ സുഹൃത്തേ, വിക്കി ലൌസ് സ്കൂൾ എന്ന തിരുത്തൽ യജ്‍ഞവുമായി സഹകരിക്കുന്ന താങ്കൾക്ക് നന്ദി. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കുറ്റമറ്റതാക്കാനും പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള താങ്കളുടെ യത്നങ്ങൾ വിലമതിക്കുന്നതാണ്. മറ്റു വിഷയങ്ങളിലും തുടർച്ചയായി ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ശ്രമിക്കുമല്ലോ
[[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 03:08, 30 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

:താങ്കളുടെ പ്രോത്സാഹനവാക്കുകൾക്ക് ഹൃദയം നിറഞ്ഞ നന്ദി. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സംഭാവന ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നതിൽ സന്തോഷമുണ്ട്. മറ്റു വിഷയങ്ങളിലും പഠിച്ചും വിശ്വസനീയമായ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ശ്രമിക്കാം. തുടർന്നും താങ്കളുടെ നിർദേശങ്ങളും സഹായവും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Saif Arash|Saif Arash]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Saif Arash|സംവാദം]]) 16:31, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>omto9zber037rv4quklp3k3frse7us3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൗമ്യ സ്വാമിനാഥൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366669</id>
    <revision>
      <id>4683023</id>
      <parentid>3621885</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:50:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4460" sha1="2r42u7wj769so3bcfyueswcuha6yigu" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = സൗമ്യ സ്വാമിനാഥൻ
| image = The Director General, ICMR and Secretary, DHR, Dr. Soumya Swaminathan, in New Delhi on January 19, 2016.jpg
| caption = സൗമ്യ സ്വാമിനാഥൻ (2016)
| birth_date = {{birth date and age|1959|05|02|df=yes}}
| birth_place = [[ചെന്നൈ]], [[ഭാരതം]]
| residence = [[ന്യൂ ഡൽഹി]]
| nationality =ഭാരതീയൻ
| field = [[വൈദ്യ ശാസ്ത്രം]]
| work_institution = [[ഭാരത വൈദ്യ ഗവേഷണ കൗൺസിൽ]]&lt;br&gt;[[ദേശീയ ക്ഷയരോഗ ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്.]]
| alma_mater = [[ആംഡ് ഫോഴ്സസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്|AFMC]]&lt;br&gt;[[അഖിലേന്ത്യ വൈദ്യശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|AIIMS]]&lt;br&gt;[[ദേശീയ പരീക്ഷ ബോർഡ്]]&lt;br&gt;[[ദക്ഷിണ കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാല.]]
| parents = [[എം.എസ്. സ്വാമിനാഥൻ]]&lt;br&gt;[[മിന സ്വാമിനാഥൻ]]
}}


''' സൗമ്യ സ്വാമിനാഥൻ ''' ശിശുരോഗ വിദഗ്ദ്ധയും ക്ഷയത്തിന് പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ കൊടുത്ത  ക്ലിനിക്കൽ ശാസ്ത്രജ്ഞയുമാണ്.&lt;ref name=&quot;livemint1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.livemint.com/Politics/15YIhftLoSDQDJQCpQ7OEP/Soumya-Swaminathan-to-take-charge-of-Indian-Council-of-Medic.html|title=Soumya Swaminathan to take charge of Indian Council of Medical Research|author=Nikita Mehta|work=http://www.livemint.com/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://icmr.nic.in/icmrnews/Dr_Soumya_Swaminathan.pdf |title=Dr. Soumya Swaminathan |publisher=[[Indian Council of Medical Research]] |date= |accessdate=2015-10-07 |archive-date=2015-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150830075056/http://icmr.nic.in/icmrnews/Dr_Soumya_Swaminathan.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ഇപ്പോൾ ഭാരത സർക്കാരിന്റെ ആരോഗ്യ- കുടുംബ ക്ഷേമ മന്ത്രാലയത്തിലെ ആരോഗ്യ ഗവേഷണ വകുപ്പിലെ സെക്രട്ടറിയും ഭാരത വൈദ്യ ഗവേഷണ കൗൺസിലിന്റെ ഡയറക്ടർ ജ്നറലുമാണ്.&lt;ref name=&quot;livemint1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;thehindu1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/health/policy-and-issues/article5397240.ece|title=Podcast: Sentinel Project on Pediatric Drug-Resistant Tuberculosis|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt;

ആംഡ് ഫോഴ്സസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് എം.ബി.ബി.എസ്സും.അഖിലേന്ത്യവൈദ്യശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടീൽ നിന്ന് എം.ഡിയും ദേശീയ പരീക്ഷ ബോർഡിന്റെ ഡിപ്ലൊമേറ്റ് ഓഫ്നാഷണൽ ബോർഡും നേടി.  SisurOgaththlum ശിശു ശ്വസ്നേന്ദ്രിയ രോഗങ്ങളിലും ലോസ് ഏഞൽസിലെ കുട്ടികളുടെ ആശുപത്രിയിൽ ഡോക്ടറൽ മെഡിക്കൽ എല്ലൊഷിപ് ആയിരുന്നു&lt;ref name=&quot;thehindu1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.satyamevjayate.in/tb-the-ticking-time-bomb/episode-4watchvideo.aspx?uid=s3e4-ev-v3&amp;lang=hindi|title=Satyamev Jayate S3 - Ep 4 - TB - The Ticking Time Bomb: What's Going Wrong (Part 2)|work=satyamevjayate.in|access-date=2017-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170315001401/http://www.satyamevjayate.in/tb-the-ticking-time-bomb/episode-4watchvideo.aspx?uid=s3e4-ev-v3&amp;lang=hindi|archive-date=2017-03-15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==വ്യക്തിജീവിതം==
ഹരിത വിപ്ലവത്തിന്റെ പിതാവെന്ന് അറിയുന്ന എം.എസ്.സ്വാമിനാഥന്റെ യും വിദ്യാഭ്യാസ വിദഗ്ദ്ധയായ മിന സ്വാമിനാഥന്റേയും മകളാണ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>2r42u7wj769so3bcfyueswcuha6yigu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലിമ്മെൻ ദേശീയോദ്യാനം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>380575</id>
    <revision>
      <id>4682756</id>
      <parentid>3643800</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T12:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3979" sha1="on0rxt996rp5pbktd73j4n09x03jknx" xml:space="preserve">{{Infobox Australian Place|type=protected|name=ലിമ്മെൻ ദേശീയോദ്യാനം&lt;br&gt;|state=nt|image=Limmen National Park 0416.svg|caption=Limmen National Park map|area=9369.26|area_footnotes=&lt;ref name=CAPAD2012NTSum&gt;{{cite web|title=CAPAD 2012 Northern Territory Summary (see 'DETAIL' tab)|url=http://www.environment.gov.au/system/files/pages/0f927a4e-336a-490c-a896-ec37874a5c73/files/capad2012nt.xlsx|work=CAPAD 2012|publisher=Australian Government - Department of the Environment|accessdate=7 February 2014|date=7 February 2014}}&lt;/ref&gt;|url=http://www.parksandwildlife.nt.gov.au/parks/find/limmen}}നോർത്തേൺ ടെറിറ്ററിയിലെ ഒരു [[ദേശീയോദ്യാനം|ദേശീയോദ്യാനമാണ്]] '''ലിമ്മെൻ ദേശീയോദ്യാനം'''. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.ninemsn.com.au/national/8436380/limmen-national-park-declared-in-nt|title=Limmen National Park declared in NT|last=La Canna|first=Xavier|date=16 March 2012|work=[[Ninemsn]]|access-date=17 March 2012}}&lt;/ref&gt; 2012ൽ പ്രഖ്യാപിച്ച ഈ ദേശീയോദ്യാനം [[ആസ്ത്രേലിയ|ആസ്ത്രേലിയയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ ദേശീയോദ്യാനമാണ്. 10,000 ചതുരശ്രകിലോമീറ്ററാണ് ഇതിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം. ഡാർവിനു തെക്കു-കിഴക്കായി ഏകദേശം 600 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി ഗൾഫ് ഓഫ് കാർപെന്റാറിയയിലാണ് ഇതു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ചതുപ്പുനിലങ്ങൾ, സാന്റ്സ്റ്റോൺ രൂപങ്ങൾ, ലിമ്മെൻ ബൈറ്റ് നദി ഉൾപ്പെടെയുള്ള അനേകം നദികൾ എന്നിവ ഇവിടെയുണ്ട്. ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിന്റെ പേര് ഈ നദിയിൽ നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.australiangeographic.com.au/journal/massive-new-national-park-declared-in-northern-territory.htm|title=Huge national park declared in Northern Territory|last=Hancock|first=David|date=21 March 2012|work=[[Australian Geographic]]|access-date=16 March 2013|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116212901/http://www.australiangeographic.com.au/journal/massive-new-national-park-declared-in-northern-territory.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0005/200102/limmen-national-park.pdf|title=Limmen National Park fact sheet|work=Northern Territory Government|access-date=28 April 2016|archive-date=2017-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202000349/https://nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0005/200102/limmen-national-park.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ഇവിടുത്തെ ഒരു മുഖ്യ ആകർഷണങ്ങൾ &quot;ലോസ്റ്റ് സിറ്റികളാണ്&quot; സാന്റ്. സ്റ്റോൺ ശിലാരൂപങ്ങളായ ഇവ ഉയരമുള്ള കെട്ടിടങ്ങളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/breaking-news/nts-limmen-is-finally-a-national-park/story-fn3dxiwe-1226431147575|title=NT's Limmen is finally a national park|last=La Canna|first=Xavier|date=2 August 2012|work=[[The Australian]]|access-date=16 March 2013}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. വർഗ്ഗം II]]</text>
      <sha1>on0rxt996rp5pbktd73j4n09x03jknx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini</title>
    <ns>3</ns>
    <id>392467</id>
    <revision>
      <id>4682947</id>
      <parentid>4680369</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* 05 November 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14831" sha1="fcaumth5at5tkyetbqevusds32ui9jq" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;3&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
&lt;center&gt;[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Meenakshi nandhini/നിലവറ_1|'''ഒന്നാം നിലവറ'''&lt;/center&gt;]]
|-
|}
'''നമസ്കാരം  {{#if: Meenakshi nandhini | Meenakshi nandhini | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:10, 4 നവംബർ 2017 (UTC)


== ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം എന്ന ലേഖനത്തിലെ സംരക്ഷണം ==

[[ഏഴംകുളം ദേവീക്ഷേത്രം]] എന്ന ലേഖനം ദീർഘകാലത്തേക്ക് കാര്യനിർവ്വാഹകർക്ക് മാത്രമായി തിരുത്തുന്നരീതിയിൽ സംരക്ഷണമാറ്റം വരുത്തിയ പ്രവർത്തിശരിയല്ല. ലേഖനത്തിന് ശ്രദ്ധേയതയുണ്ടെങ്കിൽ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിവരം ചേർക്കാൻ കഴിയുന്നരീതിയിൽ മാറ്റണം. അല്ലെങ്കിൽ ഈ മാറ്റം ചെയ്ത കാര്യനിർവ്വാഹകൻ എന്ന നിലയിൽ താങ്കൾ തന്നെ വിവരവും അവലംബങ്ങളും ചേർക്കണം. ഭാവിയിൽ ഇത്തരം പ്രവർത്തി ചെയ്യാതിരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:04, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

{{ശരി}} [[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 20:21, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) 

വസ്തുതകൾ പൂർണ്ണമായും ശരിയായും പരിശോധിച്ചതിനുശേഷം എത്രയും പെട്ടെന്ന് തന്നെ ഈ ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിലെ വിജ്ഞാനകോശത്തിനു യോജിച്ചവിധം വിപുലീകരിക്കുകയോ പൂർത്തീകരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതാണ്. അതീവ വിനയത്തോടും സന്തോഷത്തോടും കൂടി [[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 22:04, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== സൈറ്റ്നോട്ടീസിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ ==
സൈറ്റ് നോട്ടീസ് ചേർക്കുമ്പോൾ അവ കൃത്യമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തിയതിനു ശേഷം മാത്രം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക. അനാവശ്യമായ ചിഹ്നങ്ങൾ സൈറ്റ് നോട്ടീസിൽ ഇല്ല എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഇത് സൈറ്റിൽ എല്ലാതാളിലും വരുന്ന ഒരു സന്ദേശമായതുകൊണ്ട് ഭാവിയിൽ ശ്രദ്ധിക്കുക. വേറെ ഏതെങ്കിലും ഒരു അഡ്മിനുമായി ആലോചിക്കുന്നതും നന്നായിരിക്കും.  [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 13:08, 15 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)

== 2 October 2026 ==
നമസ്കാരം @[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]], ദയവായി നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#രണ്ട് പുതിയ വിക്കിപദ്ധതികൾക്കുള്ള അഭ്യർത്ഥന|ഇവിടെ]] പറയാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 14:01, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== Issue ==
ഹലോ, ഒരു ചെറിയ പ്രശ്നമുണ്ട്. ഞാൻ എല്ലാ മിൽ  ഹെലികോപ്റ്ററുകളുടെയും പേരുകൾ എംഐ എന്നാണ് എഴുതിയത്. യഥാർഥത്തിൽ അത് മി എന്നായിരുന്നു. ഇനി എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്? ഞാൻ ഒരുപാട് തിരുത്തലുകളിൽ എംഐ എന്നാണ് ഉപയോഗിച്ചത്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 14:47, 25 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

:ഇനി എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്? [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 14:51, 25 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)


{{ശരി}} @[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:31, 25 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

:നന്ദി, ഇനി ലേഖനങ്ങളുടെ പേര് കൂടി മാറ്റണം.  [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 01:59, 26 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)

== 05 November 2026 ==
ഞാൻ [[വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം#നിർദ്ദേശം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രതിൽ]] ഒരു നിർദേശം (Proposal) സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു അംഗമെന്ന നിലയിൽ, ഈ നിർദേശത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കാനും തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിനുള്ള വോട്ടെടുപ്പിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:41, 5 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>fcaumth5at5tkyetbqevusds32ui9jq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സിയം റീപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>399794</id>
    <revision>
      <id>4682952</id>
      <parentid>4144839</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23534" sha1="45iwh5o820ic4hpsbl6ir3lryos1ykf" xml:space="preserve">{{pu|Siem Reap}}
{{Infobox settlement
|name                   = സിയം റീപ്പ്
|official_name          = 
|other_name             =
|native_name            = 
|settlement_type        =  നഗരം
|image_skyline          =
|imagesize              = 250px
|nickname               = ക്ഷേത്ര നഗരം &lt;ref&gt;{{cite news |last=Glasser|first=Miranda|date= 14 September 2012|title=Temple Town, Cambodia's new ladyboy capital|url= http://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/temple-town-cambodias-new-ladyboy-capital |newspaper=Phnom Penh Post|access-date=14 December 2015}}&lt;/ref&gt;
|image_caption          =
|image_flag             =
|flag_size              =
|image_seal             =
|seal_size              =
|image_shield           =
|shield_size            =
|image_blank_emblem     =
|blank_emblem_size      =
|image_map              =
|mapsize                = 
|map_caption            = 
|image_map1             =
|mapsize1               = 
|map_caption1           =
|pushpin_map            = &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
|pushpin_label_position = &lt;!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
|pushpin_map_caption    =
|pushpin_mapsize        = 220px
|subdivision_type       = രാജ്യം
|subdivision_name       = {{flag|കംബോഡിയ}}
|subdivision_type1      = പ്രവിശ്യ
|subdivision_name1      = സിയം റീപ്പ്
|subdivision_type2      =
|subdivision_name2      =
|subdivision_type3      =
|subdivision_name3      =
|subdivision_type4      =
|subdivision_name4      =
|government_footnotes   =
|government_type        = 
|leader_title           = ജില്ലാ ഭരണാധികാരി
|leader_name            = Khim Bunsong ([[Cambodian People's Party|CPP]])
|leader_title1          = Deputy Governor
|leader_name1           = Kim Chay Hieng ([[Cambodian People's Party|CPP]])
|leader_title2          =
|leader_name2           =
|leader_title3          =
|leader_name3           =
|leader_title4          =
|leader_name4           =
|established_title      = Settled
|established_date       = 802
|established_title2     = Official
|established_date2      = 1907
|established_title3     =  &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
|established_date3      =
|area_magnitude         =
|unit_pref                = &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
|area_footnotes           =
|area_total_km2           = &lt;!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--&gt;
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
|area_water_km2           =
|area_total_sq_mi         =
|area_land_sq_mi          =
|area_water_sq_mi         =
|area_water_percent       =
|area_urban_km2           =
|area_urban_sq_mi         =
|area_metro_km2           =
|area_metro_sq_mi         =
|population_as_of               = 2008
|population_footnotes           = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/a02_chap.pdf|title=Chapter 2: Spatial Distribution and Density of Population |work=Statistics Japan}}&lt;/ref&gt;
|population_note                = 
|population_total               =  230,714
|population_density_km2         =
|population_density_sq_mi       =
|population_metro               =
|population_density_metro_km2   =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban               =
|population_density_urban_km2   =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        =
|population_blank1              =
|population_density_blank1_km2 =
|population_density_blank1_sq_mi =
|timezone                       = Cambodia
|utc_offset                     = +7
|timezone_DST           =
|utc_offset_DST         =
|coordinates            = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}}
|elevation_footnotes    =  &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; tags--&gt;
|elevation_m            = 18
|elevation_ft           =
|postal_code_type       =  &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
|postal_code            =
|area_code              =
|blank_name             =
|blank_info             =
|blank1_name            =
|blank1_info            =
|website                =
|footnotes              =
}} 

[[കംബോഡിയ]]യുടെ [[വടക്ക്|വടക്കു]][[പടിഞ്ഞാറ്|പടിഞ്ഞാറൻ]] ഭാഗത്തുള്ള സിയം റീപ്പ് പ്രവിശ്യയുടെ തലസ്ഥാനമാണ് '''സിയം റീപ്പ്'''. [[യുനെസ്കോ]] [[ലോകപൈതൃകസ്ഥാനം|ലോകപൈതൃക കേന്ദ്രമായ]] [[അങ്കോർ വാട്ട്|അങ്കോർ വാത്ത് ക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്കുള്ള]] 'പ്രവേശന കവാടം' എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഈ നഗരം ഇന്നൊരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്. [[അങ്കോർ]] സന്ദർശിക്കാനെത്തുന്നവർക്ക് താമസിക്കുന്നതിനുള്ള [[ഹോട്ടൽ|ഹോട്ടലുകൾ]], റിസോർട്ടുകൾ എന്നിവയോടൊപ്പം ഭക്ഷണശാലകളും മറ്റു [[വ്യവസായം|വ്യാപാര]] കേന്ദ്രങ്ങളും ഇവിടെ ധാരാളമുണ്ട്. [[ചൈന|ചൈനീസ്]], [[യൂറോപ്യൻ|കൊളോണിയൽ]] [[വാസ്തുവിദ്യ|വാസ്തുവിദ്യാശൈലികളിൽ]] നിർമ്മിച്ച പല കെട്ടിടങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. [[മ്യൂസിയം|മ്യൂസിയങ്ങൾ]], [[അപ്സരസ്സ്|അപസര]][[നൃത്തം]] നടക്കുന്ന വേദികൾ, കംബോഡിയൻ കൾച്ചറൽ വില്ലേജ്, [[കരകൗശലം|കരകൗശല കേന്ദ്രങ്ങൾ]], [[നെല്ല്|നെൽ]][[വയൽ|വയലുകൾ]], [[മത്സ്യബന്ധനം|മത്സ്യബന്ധനകേന്ദ്രങ്ങൾ]], ടോൺലെ സാപ് തടാകം എന്നിവയെല്ലാം സിയം റീപ്പ് നഗരത്തെ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കു പ്രിയപ്പെട്ടതാക്കി മാറ്റുന്നു.
[[File:Night.Siem.Reap.City.jpg|thumb|right|200px|സിയം റീപ്പിലെ ഒരു രാത്രി ദൃശ്യം]]

== ചരിത്രം ==
[[ഖമർ ഭാഷ]]യിൽ 'സിയം റീപ്പ്' എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം 'സിയമിന്റെ പരാജയം' എന്നാണ്. [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കു]] മുമ്പ് [[തായ്‌ലാന്റ്|സിയാമീസ്]] സാമ്രാജ്യവും [[ഖമർ സാമ്രാജ്യം|ഖമർ സാമ്രാജ്യവും]] തമ്മിൽ നടന്ന [[യുദ്ധം|പോരാട്ടവുമായി]] ഈ വാക്കിനു ബന്ധമുണ്ട്. [[തായ്‌ലാന്റ്|സിയാം]] ഭരിച്ചിരുന്ന [[അയുത്തായ രാജ്യം|അയുത്തായ സാമ്രാജ്യത്തിലെ]] മഹാ ചക്രഭട്ട് രാജാവ് 1549-ൽ [[കംബോഡിയ]] പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. യുദ്ധത്തിൽ അദ്ദഹത്തിന്റെ [[സൈന്യം|സൈന്യത്തെ]] കമ്പോഡിയയിലെ കിങ് ആങ് ചാൻ (1516 - 1566) പരാജയപ്പെടുത്തി. ആ പോരാട്ടത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി കിങ് ആങ് ചാൻ രാജാവ് ഈ നഗരത്തിനു 'സിയമിന്റെ പരാജയം' എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'സിയം റീപ്പ്' എന്ന പേരു നൽകിയെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ നാടോടിക്കഥകളിൽ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.co.th/books?id=_CQjBgAAQBAJ&amp;pg=PA34#v=onepage&amp;q&amp;f=false |title=Elephants in Thailand Vol 3: White Elephants in Thailand and Neighboring Countries |author= Joachim Schliesinger |page=32 |publisher=White Lotus |year=2012 |isbn= 978-9744801890 }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ മൈക്കൽ വിക്രിയെപ്പോലുളെള പണ്ഡിതൻമാർ ഈ വാദത്തെ എതിർക്കുന്നു. സിയം റീപ്പിന് ആ പേരു ലഭിച്ചത് കംബോഡിയയുടെ പഴയ [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] നാമമായ 'ചെൻല'യിൽ നിന്നാണെന്നാണ് അദ്ദേഹം വാദിക്കുന്നത്. 'സിയം റീപ്പ്' എന്ന വാക്കിന്റെ ഉത്ഭവത്തെപ്പറ്റി കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല.&lt;ref&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=rs4IBAAAQBAJ&amp;pg=PT53&amp;lpg=PT53#v=onepage&amp;q&amp;f=false |author=Zhou Daguan|title= A Record of Cambodia |others= translated by Peter Harris |publisher=University of Washington Press |year= 2007 |isbn=978-9749511244 }}&lt;/ref&gt;

== അങ്കോർ വാത്തിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനം ==
[[File:Grand Hotel dAngkor SiemReap.jpg|thumb|right|200px|ഗ്രാൻഡ് ഹോട്ടൽ]]
[[വനം|കാടു]]കയറി നശിച്ചുകിടന്നിരുന്ന [[അങ്കോർ വാട്ട്|അങ്കോർ വാത്ത് ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തെ]] [[ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ]] ആരംഭത്തിൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പുനഃസ്ഥാപിച്ചതോടെയാണ് ക്ഷേത്രവും സിയം റീപ്പ് എന്ന നഗരവും [[ലോകം|ലോക]]ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്. സന്ദർശകർ ധാരാളമെത്തിയതോടെ ഈ നഗരത്തിൽ നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു. [[1932]]-ൽ ഗ്രാൻഡ് ഹോട്ടൽ ഡി അങ്കോർ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. [[1960]]-കൾ വരെ ഈ നഗരത്തിലും [[അങ്കോർ|അങ്കോറിലും]] ധാരാളം സന്ദർശകരെത്തിയിരുന്നു. [[കംബോഡിയ]]യിൽ പിന്നീട് [[ആഭ്യന്തരയുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചതോടെ സന്ദർശകരുടെ വരവുകുറഞ്ഞു. [[1975]]-ൽ [[,മാവോയിസം|മാവോയിസ്റ്റുകളുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[ഖമർ റൂഷ്]] സംഘടന അധികാരത്തിൽ വന്നു. അവർ സിയം റീപ്പ് നഗരത്തിലെ ജനങ്ങളെ കുടിയൊഴിപ്പിച്ച് [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കു]] പറഞ്ഞയച്ചു. തുടർന്ന് ഖമർ റൂഷിന്റെ ക്രൂരതകൾക്ക് സാക്ഷിയാകേണ്ടി വന്ന നഗരങ്ങളിലൊന്നായി സിയം റിയപ്പ് മാറി. [[1998]]-ൽ ഖമർ റൂഷ് നേതാവ് [[പോൾ പോട്ട്|പോൾ പോട്ടിന്റെ]] മരണത്തോടെ സ്ഥിതിഗതികൾ ശാന്തമാവുകയും സന്ദർശകർ വീണ്ടും എത്തിത്തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പൈതൃക കേന്ദ്രമായ [[അങ്കോർ വാട്ട്|അങ്കോർ വാട്ടിലേക്കുള്ള]] പ്രവേശന നഗരമാണ് ഇന്നത്തെ സിയം റീപ്പ്. [[2014]]-ലെ കണക്കുപ്രകാരം [[ലോകം|ലോകത്തിലെ]] മികച്ച വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ നാലാം സ്ഥാനം സിയം റീപ്പിനായിരുന്നു.

== അങ്കോർ വാട്ടിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനം ==
[[File:Buddhist monks in front of the Angkor Wat.jpg|thumb|200px|right|[[അങ്കോർ വാട്ട്]]]]
[[വനം|കാടു]] കയറി നശിച്ചുകിടന്നിരുന്ന [[അങ്കോർ വാട്ട്|അങ്കോർ വാത്ത്]] ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തെ [[ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ]] ആരംഭത്തിൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രഞ്ചുകാർ]] പുനഃസ്ഥാപിച്ചതോടെയാണ് ക്ഷേത്രവും സിയം റീപ്പ് നഗരവും [[ലോകം|ലോക]]ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്. സന്ദർശകർ ധാരാളമെത്തിയതോടെ ഈ നഗരത്തിൽ നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു. [[1932]]-ൽ ഗ്രാൻഡ് ഹോട്ടൽ ഡി അങ്കോർ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. [[1960]]-കൾ വരെ ഈ നഗരത്തിലും [[അങ്കോർ|അങ്കോറിലും]] ധാരാളം സന്ദർശകർ എത്തിയിരുന്നു. [[കംബോഡിയ]]യിൽ പിന്നീട് [[ആഭ്യന്തരയുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചതോടെ സന്ദർശകരുടെ വരവുകുറഞ്ഞു. [[1975]]-ൽ [[മാവോയിസം|മാവോയിസ്റ്റുകളുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ഖമർ റൂഷ്]] സംഘടന അധികാരത്തിൽ വന്നു. അവർ സിയം റീപ്പ് നഗരത്തിലെ ജനങ്ങളെ കുടിയൊഴിപ്പിച്ച് ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കു പറഞ്ഞയച്ചു. തുടർന്ന ഖമർ റൂഷിന്റെ ക്രൂരതകൾക്കു സാക്ഷിയാകേണ്ടി വന്ന നഗരങ്ങളിലൊന്നായി സിയം റീപ്പ് മാറി. [[1998]]-ൽ ഖമർ റൂഷ് തലവൻ [[പോൾ പോട്ട്|പോൾ പോട്ടിന്റെ]] മരണത്തോടെ സ്ഥിതിഗതികൾ ശാന്തമാകുകയും സന്ദർശകർ വീണ്ടും എത്തിത്തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. 

പൈതൃക കേന്ദ്രമായ അങ്കോർവാത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടമാണ് ഇന്നത്തെ സിയം റീപ്പ്. [[2014]]-ലെ കണക്കുപ്രകാരം [[ലോകം|ലോകത്തിലെ]] മികച്ച വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ നാലാം സ്ഥാനം സിയം റീപ്പിനായിരുന്നു.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[File:A part of Siem Reap.JPG|thumb|right|200px|സിവുത തെരുവ്]]
സിയം റീപ്പ് നദിയുടെ തീരത്തായി [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതക്കാരുടെ]] [[പഗോഡ]]കൾക്കു ചുറ്റും ധാരാളം ഗ്രാമങ്ങളുണ്ട്. കൊളോണിയൽ കാലത്തെ കെട്ടിടങ്ങൾ സിവുത തെരുവിലും മറ്റും കാണാൻ സാധിക്കും. ഹോട്ടലുകളും വിശ്രമകേന്ദ്രങ്ങളും മറ്റു വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും കൊണ്ടുനിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പട്ടണമാണ് സിയം റീപ്പ്.

== സാമ്പത്തികം ==
[[File:Siem Reap Pubstreet.jpg|thumb|right|200px|പബ് 
സ്ട്രീറ്റ്]]
'സിയം റീപ്പിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ല്' എന്നറിയപ്പെടുന്നത് വിനോദസഞ്ചാരമാണ്. [[2010]]-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഈ നഗരത്തിലെ 50 [[ശതമാനം]] തൊഴിലവസരങ്ങളും വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[ഖമർ റൂഷ്]] കാലത്തിന്റെ അന്ത്യത്തോടെ നല്ലൊരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായി മാറിയ സിയം റീപ്പിൽ പിന്നീടുവന്ന [[വ്യവസായം|വ്യവസായങ്ങളെല്ലാം]] വൻ പുരോഗതി നേടി. [[1990]]-കളുടെ മധ്യത്തിൽ ആരും തന്നെ സന്ദർശിക്കാതിരുന്ന ഈ നഗരത്തിൽ [[2004]]-ഓടുകൂടി പത്തു[[ലക്ഷം|ലക്ഷത്തിലധികം]] വിനോദസഞ്ചാരികളാണ് എത്തിയത്. [[2012]]-ൽ സന്ദർശകരുടെയെണ്ണം 20 ലക്ഷമായി ഉയർന്നു. [[കംബോഡിയ]] സന്ദർശിക്കാനെത്തുന്ന സഞ്ചാരികളുടെ 50 ശതമാനത്തോളവും സിയം റീപ്പ് വഴി കടന്നുപോകുന്നതായി കണക്കാക്കുന്നു. നഗരത്തിൽ നിന്ന് 6 [[കിലോമീറ്റർ]] അകലെയുള്ള [[അങ്കോർ വാട്ട്]] ക്ഷേത്രസമുച്ചയം കാണാനാണ് മിക്കവരും എത്തുന്നത്. ഇവർക്കു താമസിക്കുവാൻ അതിഥി മന്ദിരങ്ങൾ മുതൽ പഞ്ചനക്ഷത്ര ഹോട്ടലുകൾ വരെ സിയം റീപ്പിലുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കാവശ്യമായ എല്ലാ വസ്തുക്കളും ഇവിടെ ലഭ്യമാണ്. [[അരി]]യിൽ നിന്നുണ്ടാക്കുന്ന 'സോമ്പായി' എന്ന [[വീഞ്ഞ്|വീഞ്ഞിന്റെ]] ഉൽപ്പാദനത്തിനു പേരുകേട്ട നഗരമാണ് സിയം റീപ്പ്.

== ആകർഷണങ്ങൾ ==
[[File:Angkor Satellit mit Karte.jpg|thumb|right|200px|[[അങ്കോർ വാട്ട്|അങ്കോർ വാട്ടിനും]] [[അങ്കോർതോം|അങ്കോർതോമിനും]] സമീപം സിയം റീപ്പ് നഗരം. ഒരു [[കൃത്രിമോപഗ്രഹം|ഉപഗ്രഹ]] ചിത്രം]]
[[ഖമർ സാമ്രാജ്യം|ഖമർ സംസ്കാര]] കാലത്തെ അവശേഷിപ്പുകളുള്ള [[അങ്കോർ വാട്ട്]] ക്ഷേത്രസമുച്ചയം സിയം റീപ്പ് നഗരത്തിനടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ഹിന്ദു]] [[പുരാണങ്ങൾ|പുരാണേതിഹാസങ്ങളിലെ]] സന്ദർഭങ്ങൾ ആലേഖനം ചെയ്തിരിക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിനു ഭിത്തികൾ നിറഞ്ഞ ഈ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ [[യുനെസ്കോ]] [[ലോകപൈതൃകസ്ഥാനം|ലോകപൈതൃക പട്ടികയിൽ]] ഇടം നേടിയിട്ടുണ്ട്. 12-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട നിരവധി [[ക്ഷേത്രം|ക്ഷേത്രങ്ങളുള്ള]] [[അങ്കോർതോം]] എന്ന രാജകീയ നഗരവും സമീപമുണ്ട്. ദ കംബോഡിയ ലാൻഡ് മൈൻ മ്യൂസിയം ആൻഡ് റിലീഫ് സെന്റർ, വാർ മ്യൂസിയം കംബോഡിയ, അങ്കോർ നാഷണൽ മ്യൂസിയം, ഓൾഡ് മാർക്കറ്റ്, ആർട്ടിസാൻസ് അങ്കോർ, കംബോഡിയൻ കൾച്ചറൽ വില്ലേജ് എന്നിവയാണ് സിയം റീപ്പിലെ മറ്റു പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ. നോം കുലൻ ദേശീയോദ്യാനം, നോം ഡെയി കുന്ന്, ബാന്റി ശ്രേയ്, ടോൺലെ സാപ് തടാകം എന്നിവയാണ് സമീപത്തെ കാഴ്ചകൾ.

== എത്തിച്ചേരുവാൻ ==
[[റോഡ്]], [[തീവണ്ടി|റെയിൽ]], [[വിമാനം|വ്യോമ]], [[ജല ഗതാഗതം|ജല]] ഗതാഗത മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയെല്ലാം ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാം. ഇവിടെ നിന്ന് 7 [[കിലോമീറ്റർ]] അകലെയായി സിയം റീപ്പ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{commons category|Siem Reap}}
*[https://web.archive.org/web/20071019045033/http://www.siemreap-town.gov.kh/ Official Siem Reap website]
*{{Wikivoyage-inline|Siem Reap}}

{{Coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH_type:city(147866)|display=title}}


[[വർഗ്ഗം:കംബോഡിയയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>45iwh5o820ic4hpsbl6ir3lryos1ykf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അദിശുദ്ജിപ്തോ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>402777</id>
    <revision>
      <id>4682993</id>
      <parentid>4669669</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>756</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Adisutjipto_Airport_Logo.png&quot; നീക്കം ചെയ്യുന്നു, [[c:User:Krd|Krd]] എന്ന കാര്യനിർവ്വാഹകൻ അത് കോമൺസിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കാരണം: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by User:Vanguard Man|]].</comment>
      <origin>4682993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2396" sha1="969dhr4atbggyj1tl73dz8snoegi2l9" xml:space="preserve">{{Infobox Airport
| name = Adisutjipto International Airport
| nativename = ''Bandar Udara Internasional Adisutjipto''
| image =
| image2 = Yogyakarta Airport Terminal Apron View.jpg
| image2-width = 270
| IATA = JOG
| ICAO = WAHH
| type = airport
| operator = [[Angkasa Pura|PT Angkasa Pura I]]
| city-served = [[Yogyakarta]]
| elevation-f = 350
| elevation-m = 107
| coordinates = {{coord|07|47|17|S|110|25|54|E|display=inline,title}}
| website = http://adisutjipto-airport.co.id/
| pushpin_map = Indonesia Java
| pushpin_map_caption = Location in Java
| pushpin_relief = 1
| pushpin_label = JOG
| r1-number = 09/27
| r1-length-f = 7218
| r1-length-m = 2200
| r1-surface = [[Asphalt]]
| stat1-header = Passengers
| stat1-data = 7.208.557
| stat-year = 2016
| footnotes = Source: [[List of the busiest airports in Indonesia]]
}}'''അദിശുദ്ജിപ്തോ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളംAdisutjipto''' (or '''Adisucipto''') '''International Airport''' ({{Lang-id|Bandar Udara Internasional Adisutjipto}}) (IATA{{Airport codes|JOG|WAHH}}ICAO{{Airport codes|JOG|WAHH}} ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ജാവാ ദ്വീപിലെ യോഗ്യകർത്ത എന്ന പ്രദേശത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്. 

പ്രമ്പനാൻ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിനടുത്താണ് ഈ വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിനു  {{Convert|2200|m|ft}} by {{Convert|45|m|ft}} എന്ന അളവിലുള്ള റൺവേയുണ്ട്. . ഈ വിമാനത്താവളം പട്ടണമദ്ധ്യത്തിൽനിന്നും {{Convert|6|km}} ദൂരെയാണ്.

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Garuda_Indonesia_New_Livery.jpg|ലഘുചിത്രം|A Garuda Indonesia Boeing 737 NG with new livery at Adisutjipto International Airport, Yogyakarta, Indonesia. (2010)]]

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:വിമാനത്താവളങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>969dhr4atbggyj1tl73dz8snoegi2l9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സാക്രമെൻറോ-സാൻ ജോയക്വിൻ നദി ഡെൽറ്റ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>406791</id>
    <revision>
      <id>4682930</id>
      <parentid>4021970</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T03:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5600" sha1="882ts1v2gsv1qswveftjeh1lyk3qtn2" xml:space="preserve">[[Image:Wpdms usgs photo sacramento delta 2.jpg|thumb|Northern California's Sacramento-San Joaquin River Delta. The Sacramento River flows into the [[river delta|delta]] from the north and the [[San Joaquin River]] from the south through [[Stockton, California|Stockton]].]]
[[Image:Islands,_Sacramento_River_Delta,_California.jpg|thumb|right|The Delta viewed from above [[Sherman Island (California)|Sherman Island]], with the Sacramento River above and San Joaquin River below]]
[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] ഒരു സംസ്ഥാനമായ വടക്കൻ [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയ]]യിലെ നദീമുഖ ഡെൽറ്റ പ്രദേശമാണ് '''സാക്രമെൻറോ-സാൻ ജോയക്വിൻ നദി ഡെൽറ്റ.''' [[സൂയിസൺ ഉൾക്കടൽ|സൂയിസൺ ഉൾക്കടലിൽ]] പതിക്കുന്ന [[സാക്രമെൻറൊ നദി,|സാക്രമെൻറൊ നദി]]യുടെയയും [[സാൻ ജോയക്വിൻ നദി|സാൻ ജോയക്വിൻ നദി]]യുടെയും പടിഞ്ഞാറെ അരികിലുള്ള മധ്യതാഴ്വരയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഡെൽറ്റയാണിത്. [[കാലിഫോർണിയ]] സംസ്ഥാനത്തെ ജലസ്രോതസ്സ് നിയന്ത്രണ സമിതി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന കാലിഫോർണിയ ബേയ്സ് ആൻഡ് ഇസ്റ്റ്യൂറിയസ് &lt;ref&gt; State Water Resources Control Board (1974). Water Quality Control Policy for the Enclosed Bays and Estuaries of California. State of California.&lt;/ref&gt;പോളിസിയിൽ ഡെൽറ്റയുടെ സംരക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. 2,800ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ ഡെൽറ്റ പ്രദേശമാണിത്.
[[File:Floating Robots in the Sacramento River Delta.jpg|thumb|left|180px|The launch of 100 floating sensors into the [[Sacramento River]] for the [[Floating Sensor Network project]]]]
[[Image:Map of the San Joaquin, Sacramento and Tulare Valleys 1873.jpg|thumb|right|An 1873 map showing the river systems of the Central Valley, with wetlands marked in gray. The Delta, at roughly left center, was the largest area of contiguous, perennial wetlands in pre-development California.]]
== അവലംബം==
{{reflist|2}}
==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commons category|Sacramento–San Joaquin River Delta}}
* [http://www.californiadelta.org/ California Delta Chambers and Visitors Bureau]
* [http://deltaconservancy.ca.gov/ Sacramento-San Joaquin Delta Conservancy]
* [http://deltawetlands.com/ Delta Wetlands Project]
* [http://baydeltaoffice.water.ca.gov/DeltaAtlas/ Sacramento-San Joaquin Delta Atlas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170616152007/http://baydeltaoffice.water.ca.gov/DeltaAtlas/ |date=2017-06-16 }} at [[California Department of Water Resources]]
* [http://baydelta.wordpress.com/2009/09/20/bay-delta-levees-climate-change-and-water-quality/ Bay-Delta: Levees, Climate Change, and Water Quality]
* [http://www.mavensmanor.com/slideshows/Delta%20slideshow/Delta%20slideshow.swf What is this place called the Delta? (slideshow)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121211031327/http://www.mavensmanor.com/slideshows/Delta%20slideshow/Delta%20slideshow.swf |date=2012-12-11 }}
* [http://baydeltaoffice.water.ca.gov/DeltaAtlas/03-Waterways.pdf Delta Waterways] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708023140/http://baydeltaoffice.water.ca.gov/DeltaAtlas/03-Waterways.pdf |date=2011-07-08 }} at [[California Department of Water Resources]]
* [http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/06/04/MNG1G70S3A1.DTL SFGate: Deluge in the Delta (4 Jun 2004)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091008002137/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/06/04/MNG1G70S3A1.DTL |date=2009-10-08 }}
*[https://web.archive.org/web/20121026032253/http://news.cnet.com/Visiting-San-Francisco-Bay,-in-a-warehouse/2100-1041_3-6204642.html?tag=mncol;9n: Cnet – Visiting SF Bay (and delta) in a warehouse. Article by Daniel Terdimen, photos by James Martin, Cnet News, Aug 27, 2007]
*[http://news.cnet.com/8301-30252_3-20000833-246.html?tag=mncol;3n: Cnet – Barge-scale cleanup in California waterways (photos), by James Martin, March 20, 2010]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://news.cnet.com/2300-11128_3-10002853.html?tag=mncol;4n: Cnet – Engineering a massive cleanup of toxic waterways (photos), by James Martin, March 20, 2010]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/tf2199n8c6/ San Joaquin Delta Land Reclamation Photographs, ca. 1904–1907], [[The Bancroft Library]]
{{Sacramento–San Joaquin Delta}}
{{NatHerArea}}
{{San Francisco Bay watershed}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:കാലിഫോർണിയയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം]]</text>
      <sha1>882ts1v2gsv1qswveftjeh1lyk3qtn2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സക്കാറ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>411584</id>
    <revision>
      <id>4682924</id>
      <parentid>4559012</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T01:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5281" sha1="49lrclm4pcovgpedkiapod8w4drvnig" xml:space="preserve">{{prettyurl|Saqqara}}
{{Infobox ancient site
| name           = സക്കാറ 
| native_name    = سقارة
| alternate_name = 
| image          = Saqqara pyramid ver 2.jpg
| alt   = 
| caption        = The stepped [[Pyramid of Djoser]] at Saqqara
| map_type       = Egypt
| map_alt        = 
| map_size       = 
| relief         = 
| coordinates    = {{coord|29|52|16|N|31|12|59|E|display=inline,title}}
| location       = [[Giza Governorate]], [[Egypt]]
| region         = [[Lower Egypt]]
| type           = [[Necropolis]]
| part_of        = 
| length         = 
| width          = 
| area           = 
| height         = 
| builder        = 
| material       = 
| built          = 
| abandoned      = 
| epochs         = [[Early Dynastic Period of Egypt|Early Dynastic Period]] to [[Middle Ages]]
| cultures       = 
| dependency_of  = 
| occupants      = 
| event          = 
| excavations    = 
| archaeologists = 
| condition      = 
| ownership      = 
| management     = 
| public_access  = 
| website        = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
| notes          = 
| designation1            = WHS
| designation1_offname    = [[Memphis, Egypt|Memphis]] and its Necropolis – the Pyramid Fields from [[Giza Necropolis|Giza]] to [[Dahshur]]
| designation1_type       = Cultural
| designation1_criteria   = i, iii, vi
| designation1_date       = 1979 (3rd [[World Heritage Committee|session]])
| designation1_number     = [http://whc.unesco.org/en/list/86 86]
| designation1_free1name  = Region
| designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in the Arab States|Arab States]]
}}
പുരാതന ഈജിപ്തിന്റെ രാജകീയ തലസ്ഥാനമായ മെംഫിസിന്റെ ഔദ്യോഗിക സെമിത്തേരിയായി രൂപപ്പെട്ട ഒരു പുരാതന ശവസംസ്കാര പ്രദേശമാണ് '''സക്കാറ'''.&lt;ref&gt; Fernandez, I., J. Becker, S. Gillies. &quot;Places: 796289136 (Saqqarah)&quot;. Pleiades. Retrieved March 22, 2013.&lt;/ref&gt; [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിലെ]] [[ഗിസ|ഗിസയുടെ]] തെക്കുഭാഗത്തായാണ് സക്കാറ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെ പതിനൊന്ന് പ്രധാന [[പിരമിഡ്|പിരമിഡുകളിലായാണ്]] ഫറോവമാരുടെ മൃതശരീരങ്ങൾ അടക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഈജിപ്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നതും വലിയ പടവുകൾ പോലെ പണിതിരിക്കുന്നതുമായ സോസറിന്റെ പിരമിഡാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. വെള്ള ചുണ്ണാമ്പുകല്ലുകൾകൊണ്ടു നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ പിരമിഡിന് 62 മസ്തബാസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചെറിയ ശവകുടീരങ്ങളിൽ രാജകൊട്ടാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും പടത്തലവന്റെയുമെല്ലാം മൃതശരീരങ്ങളാണ് അടക്കിയിരിക്കുന്നത്. ആധുനിക കെയ്റോയിൽ നിന്ന് 30 കി.മീ (19 മൈൽ) തെക്ക് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സക്കാറയിൽ നിന്ന് 1.5 കിലോമീറ്റർ (4.5 കി. മീ. 0.93 മീ) ഈ പ്രദേശം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
[[File:Saqqara map.jpg|thumb|സക്കാറയുടെ ഭൂപടം]]
[[File:Egypt.Saqqara.Panorama.01.jpg|thumb|View of Saqqara necropolis, including [[Djoser]]'s [[Pyramid of Djoser|step pyramid]] (centre), the [[Pyramid of Unas]] (left) and the [[Pyramid of Userkaf]] (right).]]
[[File:S10.08 Sakkara, image 9639.jpg|thumbnail|right|Lantern Slide Collection: Views, Objects: Egypt. - Apis Tombs, passage showing Sarcophagi Recess, Sakkara., n.d., Brooklyn Museum Archives]]
==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
{{commons category}}
*[http://www.ancient-egypt.org/topography/saqqara/index.html Information on Saqqara]
*[http://www.saqqara.nl Saqqara.nl (Friends of Saqqara Foundation)]
*[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6379431.stm Discoveries on the site from February 2007]
*[https://web.archive.org/web/20210512041937/https://www.sas.upenn.edu/aamw/resources/fieldwork#Saqqara%20%28Egypt%29 University of Pennsylvania Museum excavations at Saqqara]
*[http://www.historvius.com/saqqara-50/ Saqqara Information - Historvius] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160819041851/http://www.historvius.com/saqqara-50/ |date=2016-08-19 }}


{{Memphis Necropolis}}
{{Ancient Egypt topics}}
{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:ഈജിപ്തിലെ ടൂറിസ്റ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>49lrclm4pcovgpedkiapod8w4drvnig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരിങ്കുട്ടിച്ചാത്തൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>412483</id>
    <revision>
      <id>4682760</id>
      <parentid>4564324</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T13:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>വിശ്വനാഥ വർമ്മരാജ</username>
        <id>204511</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14754" sha1="m92hw736a8aq3vieudd6je8kq2nftik" xml:space="preserve">{{one source|date=2025 ഏപ്രിൽ}}
കേരളത്തിൽ സാത്വികമായി കരിംകുട്ടി എന്ന സങ്കല്പത്തെ &quot;&quot;കൃഷ്ണ കുക്ഷി&quot;&quot;എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ ആചരിക്കുന്ന ഏക മൂല സ്ഥാനം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ പയ്യന്നൂരിൽ ഉള്ള &quot;&quot;കുറ്റികോവിലകം&quot;&quot; കൊട്ടാരത്തിൽ ആണ്.. ഇളയ തമ്പുരാട്ടി എന്നാണ്  പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ അറിയപ്പെടുന്നത് പണ്ട്താ മുതൽക്കേ അതാതു  തലമുറയിലെ തമ്പുരാട്ടിമാർക്ക് ആണ് കൃഷ്ണ കുക്ഷി സേവ നടത്താനുള്ള അധികാരം... 1997 മുതൽ &quot;&quot;ഇളയ തമ്പുരാട്ടി&quot;&quot; സ്ഥാനം വഹിച്ചു പൂജകൾ ചെയ്തു വരുന്നത്   വിശ്വനാഥ വർമ്മരാജ തമ്പുരാന്റെ മകൾ പ്രിഷാരാജ വർമ്മയാണ്

==ഐതിഹ്യം==
പരമശിവൻ വനത്തിൽ വേട്ടയാടാൻ പോയപ്പോൾ വനത്തിൽ നിന്ന് മധുരമായ ഒരു സ്ത്രീശബ്ദം കേൾക്കുകയുണ്ടായത്രെ. ശബ്ദത്തിന്റെ ഉടമയെ തേടിയപ്പോൾ കൂളിവാക എന്ന സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ കാണുകയുണ്ടായി. അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ഭ്രമിച്ച് പരമശിവൻ വേൾച്ചക്കാഗ്രഹിച്ചു. പരമശിവന്റെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലായ കൂളിവാക ഭയപ്പെടുകയും, അവളുടെ ഇഷ്ടദേവതയായ പാർവ്വതിയെ പ്രാർതഥിച്ചു. കാര്യം മനസ്സിലായ ശ്രീപാർവ്വതി അവളുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷയായി. ഭയപ്പെടേണ്ടന്നും ഇത് അവളുടെ യോഗമാണെന്നും പറഞ്ഞു. മാത്രവുമല്ല കൂളിവാക മുജ്ജന്മത്തിൽ ശ്രീപാർവ്വതിയുടെ തോഴി ആയിരുന്നുവെന്നും പറഞ്ഞു. മുജ്ജന്മത്തിൽ കൂളിവാക ബാല ഗണേശനെ ശ്രീപാർവ്വതി അറിയാതെ മുലയൂട്ടുകയുണ്ടായി. ഇത് അറിഞ്ഞ പാർവ്വതി കൂവളയെ അടുത്ത ജന്മത്തിൽ ചണ്ഡാളകുലത്തിൽ ജനിക്കുവാൻ ശപിക്കുകയുണ്ടായി. ശാപം കിട്ടിയ കൂളിവാക കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ശ്രീപാർവ്വതിയെ കാൽ പിടിച്ച് ക്ഷമ ചോദിക്കുകയുണ്ടായി. കോപം മാറിയ ശ്രീപാർവ്വതി കൂളിവാകയോട് പറഞ്ഞു അടുത്ത ജന്മത്തിൽ നിനക്ക് ശ്രീ പരമേശ്വരന്റെ പുത്രനെ മുലയൂട്ടി വളർത്താൻ ഭാഗ്യമുണ്ടാകും എന്ന് വരം നൽകി. മുജ്ജ്നമ കഥ പറഞ്ഞ് ശേഷം കൂളിവാകയോട് വീട്ടിലേക്ക് ഭയം കൂടാതെ പോകാൻ പറഞ്ഞു. അതിനു ശേഷം ദേവി വേഷം മാറി കൂളിവാകയായി മാറി. ശ്രീ പരമമേശ്വരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകുകയും വേൾച്ചയിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിൽ നിന്ന് 316 കുട്ടികൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തു.അതിൽ മൂത്ത കുട്ടിയാണ് കരികുട്ടി ഈ കുട്ടിയെ കരികുട്ടി ചാത്തൻ എന്നു വിളിക്കുകയും ചെയ്തു.നല്ലതും പൊട്ടയും ആയ ഒരുപാടു ചാത്തന്മാർ വരയും ഉണ്ടായിരുന്നു അതിൽ ഏറ്റവുംഇളയവനായ ചാത്തൻ ആണ് [[ചാത്തൻ|വിഷ്ണുമായ]] ഈ കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരു പോത്തിനെ നൽക്കുകയും ചെയ്തു.കരികുട്ടി ചാത്തന് ഒരു കാളയും കൊടുത്തു ശ്രീ പാർവ്വതി ഈ രണ്ടു കുട്ടികളെയും കൂളിവാകയെ ഏല്പ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. കുട്ടി കൂളിവാകയുടെ സം രക്ഷണത്തിൽ വളർന്നു.

ഇവർക് പല അത്ഭുത ശക്തി ശിവനും പാർവ്വതിയും നൽകുകയുണ്ടയി. ചാത്തൻമാർ പല തരത്തിലുള്ള സഹായങ്ങളും അത്ഭുതങ്ങളൂം കാട്ടി ആ ഗോത്രത്തിൽ കഴിഞ്ഞു വന്നു. ചാത്തൻമാർ തന്റെ വാഹനമായ പോത്ത്,കാള എന്നിവയുടെ പുറത്ത് ഈഴറയും വായിച്ച് കൊണ്ട് വനത്തിൽ ചുറ്റി നടന്നു. തന്റെ എഴാമത്തെ വയസ്സിൽ ഗ്രോത്രക്കാർ നടത്തിയ ജന്മദിനാഘോഷത്തിൽ നാരദമുനി വരുകയും ചാത്തന്മാരോട് അവന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ആരാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു. അവരെ കൈലാസത്തിൽ പോയി കാണുവാൻ ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
വിവരങ്ങൾ അറിഞ്ഞ് ചാത്തൻമാർ കൈലാസത്തിൽ പോയി. അവിടെ ശിവന്റെ വാഹനമായ നന്ദികേശൻ ചാത്തനെ കവാടത്തിൽ വെച്ച് തടഞ്ഞു. ചാത്തൻ അകത്തെക്ക് പോകുവാനായി മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വേഷം മായയാൽ ധരിക്കുകയുണ്ടായി. എന്നിട്ട് ശിവ പാ ർവ്വതിമാരെ കാണൂകയും ആശിർവാദം വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. പരമശിവൻ ഏറെ സന്തോഷം തോന്നുകയും വിഷ്ണൂവിന്റെ രൂപം മായയാൽ സ്വീ കരിച്ചതിനാൽ ചാത്തന് വിഷ്ണുമായ എന്ന പേർ നൽകുകയും ചെയ്തു. മാത്രവുമല്ല ചാത്തന്മാര്കു എല്ലാതരത്തിലുള്ള അയോധനവിദ്യകളും പറഞ്ഞുകൊടുക്കുകയും, ജലന്ദരൻ എന്ന അസുരനെ കൊല്ലുവാനുള്ള സൂത്രവും ഉപദേശിച്ചു.
പിന്നീട് ചാത്തൻ മൂന്നു ലോകം കീഴടക്കിയ ജലന്ധരനെ പോരിന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടന്ന് ഉണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ ചാത്തൻ മഹാവിഷ്ണൂവിന്റെ ആയുധമായ സുദർശന ചക്രത്തിനെ രൂപം കൊള്ളുകയും ജലന്ധരനെ വധിക്കുവാനായി പിന്നാലെ പോകുകയും ചെയ്തു. ജലന്ധരൻ മൂന്ന് ലോകത്തും പലയിടത്തും ഓടി ഒളിക്കാൻ തുടങ്ങി. അവസാനം കടലിൽ ഒളിച്ചു. പിൻതുടർന്ന് വന്ന സുദർശന ചക്രത്തിന്റെ ജ്വാലയാൽ കടൽ ജലം തിളക്കാൻ തുടങ്ങി. ചൂട് സഹിക്കാൻ വയ്യാതെ കടലിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന ജലന്ധരൻ വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷഭരിതരായ ദേവന്മാർ ചാത്തനെ സ്വർഗലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടു പോവുകയും അവിടെ താമസിക്കാൻ നിർബ്ബന്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ ചാത്തന് താമസിക്കൻ താല്പര്യം പഴയ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരാണ് എന്നു പറഞ്ഞ് കൊണ്ട് തിരിച്ച് പോവുകയും ചെയ്തു.
കുട്ടിച്ചാത്തന്മാർ
ചാത്തന്റെ വളർത്തമ്മയായ കൂളിവാകയെ ഭൃഗാസുരൻ എന്നൊരു അസുരൻ സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഭൃഗാസുരനെയും അവന്റെ സേനയേയും ചാത്തൻ തന്റെ സഹായിയായ കരിംകുട്ടിയേയും കൂട്ടി യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. യുദ്ധത്തിൽ ചാത്തന്റെ വിരലിൽ മുറിവേറ്റു. മുറിവിൽ നിന്ന് നിലത്ത് വീണ രക്തത്തിൽ നിന്ന് 400 കുട്ടിചാത്തന്മാർ ഉണ്ടായി. ഭൃഗാസുരൻ പ്രയോഗിച്ച 10 ബ്രഹ്മാസ്ത്രങ്ങളൂം 10 കുട്ടിച്ചാത്തൻമാർ വിഴുങ്ങി ആത്മാഹുതി നടത്തുകയും ചെയ്തു. ശേഷിച്ച 390 കുട്ടിച്ചാത്തന്മാർ എല്ലാം സേനയേയും ഇല്ലാതാക്കുകയും ഭഗവൻചാത്തൻസ്വാമി കുറുവടികൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭൃഗാസുരനെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു.
കേരളത്തിൽ മന്ത്രവാദികൾ കുട്ടിച്ചാത്തൻ എന്ന ദ്രാവിഡ ദേവതയെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. കുട്ടിച്ചാത്തൻ ശിവന്റെ മകൻ ആണെന്നും ചില കഥകളിൽ കാണുന്നുണ്ട്. ശിവന്റെയും വിഷ്ണുമായയുടെയും മകനാണ് കുട്ടിച്ചാത്തൻ എന്ന് ചില ഐതിഹ്യങ്ങളിൽ കാണാം. വടക്കൻ മലബാറിൽ ശിവപാർവതിമാരുടെ മകനായ കുട്ടിച്ചാത്തനെ ആരാധിച്ച് കുട്ടിച്ചാത്തൻ തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നു. മായാവിദ്യകളിൽ വിദഗ്ദ്ധനായ ഒരു മൂർത്തി ആയിട്ടാണ് കുട്ടിച്ചാത്തനെ കഥകളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
അമൃത് ദേവൻമാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പങ്ക് വെക്കുവാനായി മഹാവിഷ്ണു സ്ത്രീ വേഷത്തിൽ അവതാരം കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ സ്ത്രീവേഷത്തിനെ വിഷ്ണുമായ എന്നു തന്നെയാണ് പറയുന്നത്. ഈ വിഷ്ണുമായയിൽ മോഹിതനായ ശിവനിൽ ജനിച്ച പുത്രനാണ് ശാസ്താവ്. ശാസ്താവ് പിൽക്കാലത്ത് ഉച്ചാരണ ശൈലി മാറി ചാത്തൻ ആയതെന്നും പറയുന്നു.

&lt;ref&gt;തെയ്യപ്രപഞ്ചം ആർ.സി.കരിപ്പത്ത് &lt;/ref&gt; ആദി ദ്രാവിഡ ദൈവ മൂർത്തി സങ്കൽപ്പമായ കല്ലടിക്കോടൻ കരിനീലി ( കൊറ്ററവൈ എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ മറ്റൊരുഭാവം ) അമ്മയുടെ മകനായ കരിങ്കുട്ടി ചാത്തനെ ( കരിങ്കുട്ടിയാൻ ) ഇന്നത്തെ ഹിന്ദു മതം എന്ന സംസ്കാരത്തിലേക്ക് കൊണ്ട് വരാൻ ഇതു പോലുള്ള ഒരു പാട് കഥകളും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട് പലരും. സത്യമറിയാൻ മലവാര സമ്പ്രദായം പിൻതുടരുന്ന യഥാർത്ഥ ഗുരു പരമ്പയിൽ പെട്ടവരെ സമീപിക്കുക.


==അവലംബം==
{{reflist}}
{{Hinduism-stub}}
{{ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾ}}
{{തെയ്യം|state=collapsed}}
[[വർഗ്ഗം:തെയ്യം]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുമതം - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>m92hw736a8aq3vieudd6je8kq2nftik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4683028</id>
      <parentid>4682760</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T11:16:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>വിശ്വനാഥ വർമ്മരാജ</username>
        <id>204511</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4683028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14764" sha1="d23x2pcrjchcv9z9lojajzhqv1fk0c3" xml:space="preserve">{{one source|date=2025 ഏപ്രിൽ}}
കേരളത്തിൽ സാത്വികമായി കരിംകുട്ടി എന്ന സങ്കല്പത്തെ &quot;&quot;കൃഷ്ണ കുക്ഷി&quot;&quot;എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ ആചരിക്കുന്ന ഏക മൂല സ്ഥാനം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ പയ്യന്നൂരിൽ ഉള്ള &quot;&quot;കുറ്റികോവിലകം&quot;&quot; കൊട്ടാരത്തിൽ ആണ്.. ഇളയ തമ്പുരാട്ടി എന്നാണ്  പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ അറിയപ്പെടുന്നത് പണ്ട്താ മുതൽക്കേ അതാതു  തലമുറയിലെ തമ്പുരാട്ടിമാർക്ക് ആണ് കൃഷ്ണ കുക്ഷി സേവ നടത്താനുള്ള അധികാരം... 1997 മുതൽ &quot;&quot;ഇളയ തമ്പുരാട്ടി&quot;&quot; സ്ഥാനം വഹിച്ചു പൂജകൾ ചെയ്തു വരുന്നത്   വിശ്വനാഥ വർമ്മരാജ തമ്പുരാന്റെ മകൾ പ്രിഷാരാജ വർമ്മരാജയാണ് 

==ഐതിഹ്യം==
പരമശിവൻ വനത്തിൽ വേട്ടയാടാൻ പോയപ്പോൾ വനത്തിൽ നിന്ന് മധുരമായ ഒരു സ്ത്രീശബ്ദം കേൾക്കുകയുണ്ടായത്രെ. ശബ്ദത്തിന്റെ ഉടമയെ തേടിയപ്പോൾ കൂളിവാക എന്ന സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ കാണുകയുണ്ടായി. അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ഭ്രമിച്ച് പരമശിവൻ വേൾച്ചക്കാഗ്രഹിച്ചു. പരമശിവന്റെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലായ കൂളിവാക ഭയപ്പെടുകയും, അവളുടെ ഇഷ്ടദേവതയായ പാർവ്വതിയെ പ്രാർതഥിച്ചു. കാര്യം മനസ്സിലായ ശ്രീപാർവ്വതി അവളുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷയായി. ഭയപ്പെടേണ്ടന്നും ഇത് അവളുടെ യോഗമാണെന്നും പറഞ്ഞു. മാത്രവുമല്ല കൂളിവാക മുജ്ജന്മത്തിൽ ശ്രീപാർവ്വതിയുടെ തോഴി ആയിരുന്നുവെന്നും പറഞ്ഞു. മുജ്ജന്മത്തിൽ കൂളിവാക ബാല ഗണേശനെ ശ്രീപാർവ്വതി അറിയാതെ മുലയൂട്ടുകയുണ്ടായി. ഇത് അറിഞ്ഞ പാർവ്വതി കൂവളയെ അടുത്ത ജന്മത്തിൽ ചണ്ഡാളകുലത്തിൽ ജനിക്കുവാൻ ശപിക്കുകയുണ്ടായി. ശാപം കിട്ടിയ കൂളിവാക കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ശ്രീപാർവ്വതിയെ കാൽ പിടിച്ച് ക്ഷമ ചോദിക്കുകയുണ്ടായി. കോപം മാറിയ ശ്രീപാർവ്വതി കൂളിവാകയോട് പറഞ്ഞു അടുത്ത ജന്മത്തിൽ നിനക്ക് ശ്രീ പരമേശ്വരന്റെ പുത്രനെ മുലയൂട്ടി വളർത്താൻ ഭാഗ്യമുണ്ടാകും എന്ന് വരം നൽകി. മുജ്ജ്നമ കഥ പറഞ്ഞ് ശേഷം കൂളിവാകയോട് വീട്ടിലേക്ക് ഭയം കൂടാതെ പോകാൻ പറഞ്ഞു. അതിനു ശേഷം ദേവി വേഷം മാറി കൂളിവാകയായി മാറി. ശ്രീ പരമമേശ്വരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകുകയും വേൾച്ചയിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിൽ നിന്ന് 316 കുട്ടികൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തു.അതിൽ മൂത്ത കുട്ടിയാണ് കരികുട്ടി ഈ കുട്ടിയെ കരികുട്ടി ചാത്തൻ എന്നു വിളിക്കുകയും ചെയ്തു.നല്ലതും പൊട്ടയും ആയ ഒരുപാടു ചാത്തന്മാർ വരയും ഉണ്ടായിരുന്നു അതിൽ ഏറ്റവുംഇളയവനായ ചാത്തൻ ആണ് [[ചാത്തൻ|വിഷ്ണുമായ]] ഈ കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരു പോത്തിനെ നൽക്കുകയും ചെയ്തു.കരികുട്ടി ചാത്തന് ഒരു കാളയും കൊടുത്തു ശ്രീ പാർവ്വതി ഈ രണ്ടു കുട്ടികളെയും കൂളിവാകയെ ഏല്പ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. കുട്ടി കൂളിവാകയുടെ സം രക്ഷണത്തിൽ വളർന്നു.

ഇവർക് പല അത്ഭുത ശക്തി ശിവനും പാർവ്വതിയും നൽകുകയുണ്ടയി. ചാത്തൻമാർ പല തരത്തിലുള്ള സഹായങ്ങളും അത്ഭുതങ്ങളൂം കാട്ടി ആ ഗോത്രത്തിൽ കഴിഞ്ഞു വന്നു. ചാത്തൻമാർ തന്റെ വാഹനമായ പോത്ത്,കാള എന്നിവയുടെ പുറത്ത് ഈഴറയും വായിച്ച് കൊണ്ട് വനത്തിൽ ചുറ്റി നടന്നു. തന്റെ എഴാമത്തെ വയസ്സിൽ ഗ്രോത്രക്കാർ നടത്തിയ ജന്മദിനാഘോഷത്തിൽ നാരദമുനി വരുകയും ചാത്തന്മാരോട് അവന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ആരാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു. അവരെ കൈലാസത്തിൽ പോയി കാണുവാൻ ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
വിവരങ്ങൾ അറിഞ്ഞ് ചാത്തൻമാർ കൈലാസത്തിൽ പോയി. അവിടെ ശിവന്റെ വാഹനമായ നന്ദികേശൻ ചാത്തനെ കവാടത്തിൽ വെച്ച് തടഞ്ഞു. ചാത്തൻ അകത്തെക്ക് പോകുവാനായി മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വേഷം മായയാൽ ധരിക്കുകയുണ്ടായി. എന്നിട്ട് ശിവ പാ ർവ്വതിമാരെ കാണൂകയും ആശിർവാദം വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. പരമശിവൻ ഏറെ സന്തോഷം തോന്നുകയും വിഷ്ണൂവിന്റെ രൂപം മായയാൽ സ്വീ കരിച്ചതിനാൽ ചാത്തന് വിഷ്ണുമായ എന്ന പേർ നൽകുകയും ചെയ്തു. മാത്രവുമല്ല ചാത്തന്മാര്കു എല്ലാതരത്തിലുള്ള അയോധനവിദ്യകളും പറഞ്ഞുകൊടുക്കുകയും, ജലന്ദരൻ എന്ന അസുരനെ കൊല്ലുവാനുള്ള സൂത്രവും ഉപദേശിച്ചു.
പിന്നീട് ചാത്തൻ മൂന്നു ലോകം കീഴടക്കിയ ജലന്ധരനെ പോരിന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടന്ന് ഉണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ ചാത്തൻ മഹാവിഷ്ണൂവിന്റെ ആയുധമായ സുദർശന ചക്രത്തിനെ രൂപം കൊള്ളുകയും ജലന്ധരനെ വധിക്കുവാനായി പിന്നാലെ പോകുകയും ചെയ്തു. ജലന്ധരൻ മൂന്ന് ലോകത്തും പലയിടത്തും ഓടി ഒളിക്കാൻ തുടങ്ങി. അവസാനം കടലിൽ ഒളിച്ചു. പിൻതുടർന്ന് വന്ന സുദർശന ചക്രത്തിന്റെ ജ്വാലയാൽ കടൽ ജലം തിളക്കാൻ തുടങ്ങി. ചൂട് സഹിക്കാൻ വയ്യാതെ കടലിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന ജലന്ധരൻ വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷഭരിതരായ ദേവന്മാർ ചാത്തനെ സ്വർഗലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടു പോവുകയും അവിടെ താമസിക്കാൻ നിർബ്ബന്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ ചാത്തന് താമസിക്കൻ താല്പര്യം പഴയ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരാണ് എന്നു പറഞ്ഞ് കൊണ്ട് തിരിച്ച് പോവുകയും ചെയ്തു.
കുട്ടിച്ചാത്തന്മാർ
ചാത്തന്റെ വളർത്തമ്മയായ കൂളിവാകയെ ഭൃഗാസുരൻ എന്നൊരു അസുരൻ സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഭൃഗാസുരനെയും അവന്റെ സേനയേയും ചാത്തൻ തന്റെ സഹായിയായ കരിംകുട്ടിയേയും കൂട്ടി യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. യുദ്ധത്തിൽ ചാത്തന്റെ വിരലിൽ മുറിവേറ്റു. മുറിവിൽ നിന്ന് നിലത്ത് വീണ രക്തത്തിൽ നിന്ന് 400 കുട്ടിചാത്തന്മാർ ഉണ്ടായി. ഭൃഗാസുരൻ പ്രയോഗിച്ച 10 ബ്രഹ്മാസ്ത്രങ്ങളൂം 10 കുട്ടിച്ചാത്തൻമാർ വിഴുങ്ങി ആത്മാഹുതി നടത്തുകയും ചെയ്തു. ശേഷിച്ച 390 കുട്ടിച്ചാത്തന്മാർ എല്ലാം സേനയേയും ഇല്ലാതാക്കുകയും ഭഗവൻചാത്തൻസ്വാമി കുറുവടികൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭൃഗാസുരനെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു.
കേരളത്തിൽ മന്ത്രവാദികൾ കുട്ടിച്ചാത്തൻ എന്ന ദ്രാവിഡ ദേവതയെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. കുട്ടിച്ചാത്തൻ ശിവന്റെ മകൻ ആണെന്നും ചില കഥകളിൽ കാണുന്നുണ്ട്. ശിവന്റെയും വിഷ്ണുമായയുടെയും മകനാണ് കുട്ടിച്ചാത്തൻ എന്ന് ചില ഐതിഹ്യങ്ങളിൽ കാണാം. വടക്കൻ മലബാറിൽ ശിവപാർവതിമാരുടെ മകനായ കുട്ടിച്ചാത്തനെ ആരാധിച്ച് കുട്ടിച്ചാത്തൻ തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നു. മായാവിദ്യകളിൽ വിദഗ്ദ്ധനായ ഒരു മൂർത്തി ആയിട്ടാണ് കുട്ടിച്ചാത്തനെ കഥകളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
അമൃത് ദേവൻമാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പങ്ക് വെക്കുവാനായി മഹാവിഷ്ണു സ്ത്രീ വേഷത്തിൽ അവതാരം കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ സ്ത്രീവേഷത്തിനെ വിഷ്ണുമായ എന്നു തന്നെയാണ് പറയുന്നത്. ഈ വിഷ്ണുമായയിൽ മോഹിതനായ ശിവനിൽ ജനിച്ച പുത്രനാണ് ശാസ്താവ്. ശാസ്താവ് പിൽക്കാലത്ത് ഉച്ചാരണ ശൈലി മാറി ചാത്തൻ ആയതെന്നും പറയുന്നു.

&lt;ref&gt;തെയ്യപ്രപഞ്ചം ആർ.സി.കരിപ്പത്ത് &lt;/ref&gt; ആദി ദ്രാവിഡ ദൈവ മൂർത്തി സങ്കൽപ്പമായ കല്ലടിക്കോടൻ കരിനീലി ( കൊറ്ററവൈ എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ മറ്റൊരുഭാവം ) അമ്മയുടെ മകനായ കരിങ്കുട്ടി ചാത്തനെ ( കരിങ്കുട്ടിയാൻ ) ഇന്നത്തെ ഹിന്ദു മതം എന്ന സംസ്കാരത്തിലേക്ക് കൊണ്ട് വരാൻ ഇതു പോലുള്ള ഒരു പാട് കഥകളും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട് പലരും. സത്യമറിയാൻ മലവാര സമ്പ്രദായം പിൻതുടരുന്ന യഥാർത്ഥ ഗുരു പരമ്പയിൽ പെട്ടവരെ സമീപിക്കുക.


==അവലംബം==
{{reflist}}
{{Hinduism-stub}}
{{ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾ}}
{{തെയ്യം|state=collapsed}}
[[വർഗ്ഗം:തെയ്യം]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുമതം - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>d23x2pcrjchcv9z9lojajzhqv1fk0c3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4683029</id>
      <parentid>4683028</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T11:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>വിശ്വനാഥ വർമ്മരാജ</username>
        <id>204511</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4683029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14755" sha1="g4jk54fp3o263ut77eaigmctqoox95f" xml:space="preserve">{{one source|date=2025 ഏപ്രിൽ}}
കേരളത്തിൽ സാത്വികമായി കരിംകുട്ടി എന്ന സങ്കല്പത്തെ &quot;&quot;കൃഷ്ണ കുക്ഷി&quot;&quot;എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ ആചരിക്കുന്ന ഏക മൂല സ്ഥാനം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ പയ്യന്നൂരിൽ ഉള്ള &quot;&quot;കുറ്റികോവിലകം&quot;&quot; കൊട്ടാരത്തിൽ ആണ്.. ഇളയ തമ്പുരാട്ടി എന്നാണ്  പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ അറിയപ്പെടുന്നത് പണ്ട്താ മുതൽക്കേ അതാതു  തലമുറയിലെ തമ്പുരാട്ടിമാർക്ക് ആണ് കൃഷ്ണ കുക്ഷി സേവ നടത്താനുള്ള അധികാരം... 1997 മുതൽ &quot;&quot;ഇളയ തമ്പുരാട്ടി&quot;&quot; സ്ഥാനം വഹിച്ചു പൂജകൾ ചെയ്തു വരുന്നത്   വിശ്വനാഥ വർമ്മരാജ തമ്പുരാന്റെ മകൾ പ്രിഷാ വർമ്മരാജയാണ് 

==ഐതിഹ്യം==
പരമശിവൻ വനത്തിൽ വേട്ടയാടാൻ പോയപ്പോൾ വനത്തിൽ നിന്ന് മധുരമായ ഒരു സ്ത്രീശബ്ദം കേൾക്കുകയുണ്ടായത്രെ. ശബ്ദത്തിന്റെ ഉടമയെ തേടിയപ്പോൾ കൂളിവാക എന്ന സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ കാണുകയുണ്ടായി. അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ഭ്രമിച്ച് പരമശിവൻ വേൾച്ചക്കാഗ്രഹിച്ചു. പരമശിവന്റെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലായ കൂളിവാക ഭയപ്പെടുകയും, അവളുടെ ഇഷ്ടദേവതയായ പാർവ്വതിയെ പ്രാർതഥിച്ചു. കാര്യം മനസ്സിലായ ശ്രീപാർവ്വതി അവളുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷയായി. ഭയപ്പെടേണ്ടന്നും ഇത് അവളുടെ യോഗമാണെന്നും പറഞ്ഞു. മാത്രവുമല്ല കൂളിവാക മുജ്ജന്മത്തിൽ ശ്രീപാർവ്വതിയുടെ തോഴി ആയിരുന്നുവെന്നും പറഞ്ഞു. മുജ്ജന്മത്തിൽ കൂളിവാക ബാല ഗണേശനെ ശ്രീപാർവ്വതി അറിയാതെ മുലയൂട്ടുകയുണ്ടായി. ഇത് അറിഞ്ഞ പാർവ്വതി കൂവളയെ അടുത്ത ജന്മത്തിൽ ചണ്ഡാളകുലത്തിൽ ജനിക്കുവാൻ ശപിക്കുകയുണ്ടായി. ശാപം കിട്ടിയ കൂളിവാക കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ശ്രീപാർവ്വതിയെ കാൽ പിടിച്ച് ക്ഷമ ചോദിക്കുകയുണ്ടായി. കോപം മാറിയ ശ്രീപാർവ്വതി കൂളിവാകയോട് പറഞ്ഞു അടുത്ത ജന്മത്തിൽ നിനക്ക് ശ്രീ പരമേശ്വരന്റെ പുത്രനെ മുലയൂട്ടി വളർത്താൻ ഭാഗ്യമുണ്ടാകും എന്ന് വരം നൽകി. മുജ്ജ്നമ കഥ പറഞ്ഞ് ശേഷം കൂളിവാകയോട് വീട്ടിലേക്ക് ഭയം കൂടാതെ പോകാൻ പറഞ്ഞു. അതിനു ശേഷം ദേവി വേഷം മാറി കൂളിവാകയായി മാറി. ശ്രീ പരമമേശ്വരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകുകയും വേൾച്ചയിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിൽ നിന്ന് 316 കുട്ടികൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തു.അതിൽ മൂത്ത കുട്ടിയാണ് കരികുട്ടി ഈ കുട്ടിയെ കരികുട്ടി ചാത്തൻ എന്നു വിളിക്കുകയും ചെയ്തു.നല്ലതും പൊട്ടയും ആയ ഒരുപാടു ചാത്തന്മാർ വരയും ഉണ്ടായിരുന്നു അതിൽ ഏറ്റവുംഇളയവനായ ചാത്തൻ ആണ് [[ചാത്തൻ|വിഷ്ണുമായ]] ഈ കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരു പോത്തിനെ നൽക്കുകയും ചെയ്തു.കരികുട്ടി ചാത്തന് ഒരു കാളയും കൊടുത്തു ശ്രീ പാർവ്വതി ഈ രണ്ടു കുട്ടികളെയും കൂളിവാകയെ ഏല്പ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. കുട്ടി കൂളിവാകയുടെ സം രക്ഷണത്തിൽ വളർന്നു.

ഇവർക് പല അത്ഭുത ശക്തി ശിവനും പാർവ്വതിയും നൽകുകയുണ്ടയി. ചാത്തൻമാർ പല തരത്തിലുള്ള സഹായങ്ങളും അത്ഭുതങ്ങളൂം കാട്ടി ആ ഗോത്രത്തിൽ കഴിഞ്ഞു വന്നു. ചാത്തൻമാർ തന്റെ വാഹനമായ പോത്ത്,കാള എന്നിവയുടെ പുറത്ത് ഈഴറയും വായിച്ച് കൊണ്ട് വനത്തിൽ ചുറ്റി നടന്നു. തന്റെ എഴാമത്തെ വയസ്സിൽ ഗ്രോത്രക്കാർ നടത്തിയ ജന്മദിനാഘോഷത്തിൽ നാരദമുനി വരുകയും ചാത്തന്മാരോട് അവന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ആരാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു. അവരെ കൈലാസത്തിൽ പോയി കാണുവാൻ ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
വിവരങ്ങൾ അറിഞ്ഞ് ചാത്തൻമാർ കൈലാസത്തിൽ പോയി. അവിടെ ശിവന്റെ വാഹനമായ നന്ദികേശൻ ചാത്തനെ കവാടത്തിൽ വെച്ച് തടഞ്ഞു. ചാത്തൻ അകത്തെക്ക് പോകുവാനായി മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വേഷം മായയാൽ ധരിക്കുകയുണ്ടായി. എന്നിട്ട് ശിവ പാ ർവ്വതിമാരെ കാണൂകയും ആശിർവാദം വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. പരമശിവൻ ഏറെ സന്തോഷം തോന്നുകയും വിഷ്ണൂവിന്റെ രൂപം മായയാൽ സ്വീ കരിച്ചതിനാൽ ചാത്തന് വിഷ്ണുമായ എന്ന പേർ നൽകുകയും ചെയ്തു. മാത്രവുമല്ല ചാത്തന്മാര്കു എല്ലാതരത്തിലുള്ള അയോധനവിദ്യകളും പറഞ്ഞുകൊടുക്കുകയും, ജലന്ദരൻ എന്ന അസുരനെ കൊല്ലുവാനുള്ള സൂത്രവും ഉപദേശിച്ചു.
പിന്നീട് ചാത്തൻ മൂന്നു ലോകം കീഴടക്കിയ ജലന്ധരനെ പോരിന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടന്ന് ഉണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ ചാത്തൻ മഹാവിഷ്ണൂവിന്റെ ആയുധമായ സുദർശന ചക്രത്തിനെ രൂപം കൊള്ളുകയും ജലന്ധരനെ വധിക്കുവാനായി പിന്നാലെ പോകുകയും ചെയ്തു. ജലന്ധരൻ മൂന്ന് ലോകത്തും പലയിടത്തും ഓടി ഒളിക്കാൻ തുടങ്ങി. അവസാനം കടലിൽ ഒളിച്ചു. പിൻതുടർന്ന് വന്ന സുദർശന ചക്രത്തിന്റെ ജ്വാലയാൽ കടൽ ജലം തിളക്കാൻ തുടങ്ങി. ചൂട് സഹിക്കാൻ വയ്യാതെ കടലിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന ജലന്ധരൻ വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷഭരിതരായ ദേവന്മാർ ചാത്തനെ സ്വർഗലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടു പോവുകയും അവിടെ താമസിക്കാൻ നിർബ്ബന്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ ചാത്തന് താമസിക്കൻ താല്പര്യം പഴയ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരാണ് എന്നു പറഞ്ഞ് കൊണ്ട് തിരിച്ച് പോവുകയും ചെയ്തു.
കുട്ടിച്ചാത്തന്മാർ
ചാത്തന്റെ വളർത്തമ്മയായ കൂളിവാകയെ ഭൃഗാസുരൻ എന്നൊരു അസുരൻ സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഭൃഗാസുരനെയും അവന്റെ സേനയേയും ചാത്തൻ തന്റെ സഹായിയായ കരിംകുട്ടിയേയും കൂട്ടി യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. യുദ്ധത്തിൽ ചാത്തന്റെ വിരലിൽ മുറിവേറ്റു. മുറിവിൽ നിന്ന് നിലത്ത് വീണ രക്തത്തിൽ നിന്ന് 400 കുട്ടിചാത്തന്മാർ ഉണ്ടായി. ഭൃഗാസുരൻ പ്രയോഗിച്ച 10 ബ്രഹ്മാസ്ത്രങ്ങളൂം 10 കുട്ടിച്ചാത്തൻമാർ വിഴുങ്ങി ആത്മാഹുതി നടത്തുകയും ചെയ്തു. ശേഷിച്ച 390 കുട്ടിച്ചാത്തന്മാർ എല്ലാം സേനയേയും ഇല്ലാതാക്കുകയും ഭഗവൻചാത്തൻസ്വാമി കുറുവടികൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭൃഗാസുരനെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു.
കേരളത്തിൽ മന്ത്രവാദികൾ കുട്ടിച്ചാത്തൻ എന്ന ദ്രാവിഡ ദേവതയെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. കുട്ടിച്ചാത്തൻ ശിവന്റെ മകൻ ആണെന്നും ചില കഥകളിൽ കാണുന്നുണ്ട്. ശിവന്റെയും വിഷ്ണുമായയുടെയും മകനാണ് കുട്ടിച്ചാത്തൻ എന്ന് ചില ഐതിഹ്യങ്ങളിൽ കാണാം. വടക്കൻ മലബാറിൽ ശിവപാർവതിമാരുടെ മകനായ കുട്ടിച്ചാത്തനെ ആരാധിച്ച് കുട്ടിച്ചാത്തൻ തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നു. മായാവിദ്യകളിൽ വിദഗ്ദ്ധനായ ഒരു മൂർത്തി ആയിട്ടാണ് കുട്ടിച്ചാത്തനെ കഥകളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
അമൃത് ദേവൻമാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പങ്ക് വെക്കുവാനായി മഹാവിഷ്ണു സ്ത്രീ വേഷത്തിൽ അവതാരം കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ സ്ത്രീവേഷത്തിനെ വിഷ്ണുമായ എന്നു തന്നെയാണ് പറയുന്നത്. ഈ വിഷ്ണുമായയിൽ മോഹിതനായ ശിവനിൽ ജനിച്ച പുത്രനാണ് ശാസ്താവ്. ശാസ്താവ് പിൽക്കാലത്ത് ഉച്ചാരണ ശൈലി മാറി ചാത്തൻ ആയതെന്നും പറയുന്നു.

&lt;ref&gt;തെയ്യപ്രപഞ്ചം ആർ.സി.കരിപ്പത്ത് &lt;/ref&gt; ആദി ദ്രാവിഡ ദൈവ മൂർത്തി സങ്കൽപ്പമായ കല്ലടിക്കോടൻ കരിനീലി ( കൊറ്ററവൈ എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ മറ്റൊരുഭാവം ) അമ്മയുടെ മകനായ കരിങ്കുട്ടി ചാത്തനെ ( കരിങ്കുട്ടിയാൻ ) ഇന്നത്തെ ഹിന്ദു മതം എന്ന സംസ്കാരത്തിലേക്ക് കൊണ്ട് വരാൻ ഇതു പോലുള്ള ഒരു പാട് കഥകളും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട് പലരും. സത്യമറിയാൻ മലവാര സമ്പ്രദായം പിൻതുടരുന്ന യഥാർത്ഥ ഗുരു പരമ്പയിൽ പെട്ടവരെ സമീപിക്കുക.


==അവലംബം==
{{reflist}}
{{Hinduism-stub}}
{{ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾ}}
{{തെയ്യം|state=collapsed}}
[[വർഗ്ഗം:തെയ്യം]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുമതം - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>g4jk54fp3o263ut77eaigmctqoox95f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Viswaprabha/Test13</title>
    <ns>2</ns>
    <id>417489</id>
    <revision>
      <id>4682907</id>
      <parentid>4681748</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T20:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4682907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9331" sha1="50e2rgfs5ta368yw2yddpwpgpm8mrb8" xml:space="preserve">{{Wikidata list |sparql=SELECT ?item  WHERE {  ?item wdt:P31 wd:Q6256.  }  |columns=label:Article }}
{| class='wikitable sortable'
! Article
|-
| [[കാനഡ]]
|-
| [[ജപ്പാൻ]]
|-
| [[നോർവെ]]
|-
| [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അയർലണ്ട്]]
|-
| [[ഹംഗറി]]
|-
| [[സ്പെയിൻ]]
|-
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
|-
| [[ബെൽജിയം]]
|-
| [[ലക്സംബർഗ്]]
|-
| [[ഫിൻലാന്റ്]]
|-
| [[സ്വീഡൻ]]
|-
| [[ഡെന്മാർക്ക്]]
|-
| [[പോളണ്ട്]]
|-
| [[ലിത്വാനിയ]]
|-
| [[ഇറ്റലി]]
|-
| [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]]
|-
| [[ഓസ്ട്രിയ]]
|-
| [[ഗ്രീസ്]]
|-
| [[തുർക്കി]]
|-
| [[പോർച്ചുഗൽ]]
|-
| [[നെതർലന്റ്സ്]]
|-
| [[ഉറുഗ്വേ]]
|-
| [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്റ്റ്‌]]
|-
| [[മെക്സിക്കോ]]
|-
| [[കെനിയ]]
|-
| [[എത്യോപ്യ]]
|-
| [[ഘാന]]
|-
| [[ഫ്രാൻസ്]]
|-
| [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]
|-
| [[ചൈന]]
|-
| [[ബ്രസീൽ]]
|-
| [[റഷ്യ]]
|-
| [[ജർമ്മനി]]
|-
| [[ബെലാറുസ്]]
|-
| [[ഐസ്‌ലാന്റ്]]
|-
| [[എസ്റ്റോണിയ]]
|-
| [[ലാത്വിയ|ലാത്‌വിയ]]
|-
| [[ഉക്രൈൻ]]
|-
| [[ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക്|ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌]]
|-
| [[സ്ലോവാക്യ]]
|-
| [[സ്ലൊവീന്യ]]
|-
| [[മൊൾഡോവ]]
|-
| [[റൊമാനിയ]]
|-
| [[ബൾഗേറിയ]]
|-
| [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]]
|-
| [[അൽബേനിയ]]
|-
| [[ക്രൊയേഷ്യ]]
|-
| [[ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോവിന]]
|-
| [[അസർബെയ്ജാൻ]]
|-
| [[അൻഡോറ]]
|-
| [[സൈപ്രസ്]]
|-
| [[ജോർജ്ജിയ (രാജ്യം)|ജോർജ്ജിയ]]
|-
| [[കസാഖ്സ്ഥാൻ|ഖസാഖ്‌സ്ഥാൻ]]
|-
| [[മാൾട്ട]]
|-
| [[മൊണാക്കോ]]
|-
| [[മൊണ്ടിനെഗ്രോ|മോണ്ടെനെഗ്രൊ]]
|-
| [[വത്തിക്കാൻ നഗരം]]
|-
| [[സാൻ മരീനോ]]
|-
| [[ക്യൂബ]]
|-
| [[ബെലീസ്]]
|-
| [[ബാർബേഡോസ്|ബർബാഡോസ്]]
|-
| [[ഇന്തോനേഷ്യ]]
|-
| [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]
|-
| [[അൾജീറിയ]]
|-
| [[ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ]]
|-
| [[ചിലി]]
|-
| [[സിംഗപ്പൂർ]]
|-
| [[ലിക്റ്റൻ‌സ്റ്റൈൻ]]
|-
| [[ബഹ്റൈൻ]]
|-
| [[അർമേനിയ]]
|-
| [[സെർബിയ]]
|-
| [[ഓസ്ട്രേലിയ]]
|-
| [[അർജന്റീന]]
|-
| [[പെറു]]
|-
| [[ഉത്തര കൊറിയ]]
|-
| [[കംബോഡിയ]]
|-
| [[കിഴക്കൻ ടിമോർ]]
|-
| [[ഛാഡ്]]
|-
| [[ന്യൂസീലൻഡ്]]
|-
| [[ഇന്ത്യ]]
|-
| [[തുവാലു]]
|-
| [[ടോങ്ക]]
|-
| [[സമോവ]]
|-
| [[സോളമൻ ദ്വീപുകൾ]]
|-
| [[വാനുവാടു]]
|-
| [[പാപുവ ന്യൂ ഗിനിയ]]
|-
| [[പലാവു]]
|-
| [[നൗറു]]
|-
| [[ഫെഡറേറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഓഫ് മൈക്രോനേഷ്യ|മൈക്രോനേഷ്യ]]
|-
| [[മാർഷൽ ദ്വീപുകൾ]]
|-
| [[കിരീബാസ്]]
|-
| [[മംഗോളിയ]]
|-
| [[ഫിജി]]
|-
| [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേല]]
|-
| [[സുരിനാം]]
|-
| [[പരഗ്വെ]]
|-
| [[ഗയാന]]
|-
| [[ഇക്വഡോർ]]
|-
| [[കൊളംബിയ]]
|-
| [[ബൊളീവിയ]]
|-
| [[ട്രിനിഡാഡ് ടൊബാഗോ]]
|-
| [[സെന്റ് വിൻസന്റ് ആൻഡ് ഗ്രനഡീൻസ്|സെയ്ന്റ് വിൻസന്റ് ഗ്രനഡീൻസ്]]
|-
| [[സെയ്ന്റ് ലൂസിയ]]
|-
| [[സെന്റ് കിറ്റ്‌സ് ആൻഡ് നെവിസ്|സെയ്ന്റ് കിറ്റ്സ് നീവസ്]]
|-
| [[ജമൈക്ക]]
|-
| [[ഗ്രനേഡ]]
|-
| [[ഗ്വാട്ടിമാല]]
|-
| [[ബഹാമാസ്]]
|-
| [[ആന്റീഗയും ബാർബ്യൂഡയും|ആന്റിഗ്വ ബർബുഡ]]
|-
| [[ഹോണ്ടുറാസ്]]
|-
| [[ഡൊമനിക്ക]]
|-
| [[ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്]]
|-
| [[ഹെയ്റ്റി]]
|-
| [[എൽ സാൽവദോർ]]
|-
| [[ഇറാൻ]]
|-
| [[ഇറാഖ്‌]]
|-
| [[കോസ്റ്റ റീക്ക]]
|-
| [[ഇസ്രയേൽ]]
|-
| [[പാനമ|പനാമ]]
|-
| [[യെമൻ]]
|-
| [[ജോർദാൻ]]
|-
| [[നിക്കരാഗ്വ]]
|-
| [[കിർഗ്ഗിസ്ഥാൻ]]
|-
| [[കുവൈറ്റ്|കുവൈറ്റ്‌]]
|-
| [[ലാവോസ്]]
|-
| [[ലെബനാൻ]]
|-
| [[മാലിദ്വീപ്]]
|-
| [[മലേഷ്യ]]
|-
| [[മ്യാൻമാർ|മ്യാന്മാർ]]
|-
| [[നേപ്പാൾ]]
|-
| [[ഒമാൻ]]
|-
| [[പാകിസ്താൻ]]
|-
| [[ഖത്തർ]]
|-
| [[സൗദി അറേബ്യ]]
|-
| [[ശ്രീലങ്ക]]
|-
| [[സിറിയ]]
|-
| [[താജിക്കിസ്ഥാൻ]]
|-
| [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ് ലാന്റ്]]
|-
| [[തുർക്‌മെനിസ്ഥാൻ]]
|-
| [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ]]
|-
| [[വിയറ്റ്നാം]]
|-
| [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]
|-
| [[അഫ്ഗാനിസ്താൻ]]
|-
| [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
|-
| [[മാലി]]
|-
| [[അംഗോള]]
|-
| [[ഭൂട്ടാൻ]]
|-
| [[ബ്രൂണൈ]]
|-
| [[ടാൻസാനിയ]]
|-
| [[ഫിലിപ്പീൻസ്]]
|-
| [[മദ്ധ്യ ആഫ്രിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്ക്]]
|-
| [[ടോഗോ]]
|-
| [[ടുണീഷ്യ]]
|-
| [[സാംബിയ]]
|-
| [[സിംബാബ്‌വെ]]
|-
| [[ദക്ഷിണ സുഡാൻ]]
|-
| [[ബെനിൻ]]
|-
| [[ബോട്സ്വാന]]
|-
| [[ബർക്കിനാ ഫാസോ]]
|-
| [[ബറുണ്ടി]]
|-
| [[കൊമോറസ്]]
|-
| [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ]]
|-
| [[ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ]]
|-
| [[ജിബൂട്ടി]]
|-
| [[ഇക്വറ്റോറിയൽ ഗിനി]]
|-
| [[എരിട്രിയ]]
|-
| [[ഗാബോൺ]]
|-
| [[ഗാംബിയ]]
|-
| [[ഗിനി]]
|-
| [[ഗിനി-ബിസൗ]]
|-
| [[ഐവറി കോസ്റ്റ്]]
|-
| [[കാമറൂൺ]]
|-
| [[കേപ്പ് വേർഡ്]]
|-
| [[ലെസോത്തോ]]
|-
| [[ലൈബീരിയ]]
|-
| [[ലിബിയ]]
|-
| [[മഡഗാസ്കർ]]
|-
| [[മലാവി]]
|-
| [[മൗറിത്താനിയ]]
|-
| [[മൗറീഷ്യസ്]]
|-
| [[മൊറോക്കൊ]]
|-
| [[മൊസാംബിക്ക്]]
|-
| [[നമീബിയ]]
|-
| [[നൈജർ]]
|-
| [[നൈജീരിയ]]
|-
| [[യുഗാണ്ട|ഉഗാണ്ട]]
|-
| [[റുവാണ്ട]]
|-
| [[സാവോ ടോം ആൻഡ് പ്രിൻസിപ്പെ]]
|-
| [[സെനെഗൽ]]
|-
| [[സെയ്‌ഷെൽസ്|സെയ് ഷെൽസ്]]
|-
| [[സീറാ ലിയോൺ]]
|-
| [[സൊമാലിയ]]
|-
| [[സുഡാൻ]]
|-
| [[ഇസ്വാറ്റിനി]]
|-
| [[കൊസോവോ|കൊസോവ്]]
|-
| [[അരൂബ]]
|-
| [[നോർതേൺ സൈപ്രസ്]]
|-
| [[ക്യുറസാവോ|കുറകാവോ]]
|-
| [[സിന്റ് മാർട്ടൻ]]
|-
| [[കുക്ക് ദ്വീപുകൾ]]
|-
| [[കിങ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ്]]
|-
| [[നിയുവെ]]
|-
| [[സോമാലിലാന്റ്]]
|-
| ''[[:d:Q157734|Muscat and Oman]]''
|-
| ''[[:d:Q165763|Principality of Waldeck]]''
|-
| [[ബോസ്നിയ (പ്രദേശം)]]
|-
| [[പലസ്തീൻ (രാജ്യം)|പലസ്തീൻ രാജ്യം]]
|-
| ''[[:d:Q756617|ഡെന്മാർക്ക്]]''
|-
| ''[[:d:Q3175929|Mirdasid dynasty]]''
|-
| ''[[:d:Q5740166|Abbasid Caliphate of Cairo]]''
|-
| ''[[:d:Q12191529|Emirate of Lengeh]]''
|-
| ''[[:d:Q16881283|Sultanate of Muscat]]''
|-
| ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''
|-
| ''[[:d:Q123027565|Kashmir Sultanate]]''
|-
| ''[[:d:Q131588685|അൽ ഖവാസിം എമിറേറ്റ്]]''
|-
| ''[[:d:Q140030295|Maragheh Khanate]]''
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>50e2rgfs5ta368yw2yddpwpgpm8mrb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൈക്കിളിന്റെ ചരിത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>421116</id>
    <revision>
      <id>4682987</id>
      <parentid>3823578</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T08:12:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23456" sha1="cgygixq0hkxn6yrov8y8ovj77222u64" xml:space="preserve">[[File:1886 Swift Safety Bicycle Coventry Transport Museum.jpg|thumb|upright=1.2|1886 സ്വിഫ്റ്റ് സേഫ്റ്റി സൈക്കിൾ]]
19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യൂറോപ്പിലാണ് ആദ്യമായി സൈക്കിൾ നിർമ്മിച്ചത്, പിന്നീട് 21-ാം നൂറ്റാണ്ടായതോടെ ലോക വ്യാപകമായി സൈക്കിൾ പ്രസിദ്ധനായി. ഏകദേശം 1  ബില്ല്യൺ സൈക്കിളുകളാണ് അന്ന് ഉത്പാദിപ്പിച്ചത്..&lt;ref name=Koeppel2007/&gt;&lt;ref name=Economist2011/&gt;&lt;ref name=worldmeters/&gt;  ഇത് അന്ന് നിർ‍മ്മിക്കപ്പെട്ട കാറുകളേയും, മറ്റ് വാഹനങ്ങളുടേയെല്ലാം എണ്ണത്തേക്കാൾ കൂടുതലായിരുന്നു. അതോടെ വിവിധ മേഖലകളിലെ ജനകീയമായ ഗതാതഗ രീതിയായി സൈക്കിൾ മാറി.&lt;ref name=Squatriglia2008/&gt;&lt;ref name=AMA2006/&gt;&lt;ref name=ABC/&gt; അതിനുശേഷം സൈക്കിളിന്റെ വിവിധ മോഡലുകൾ പുറത്തിറങ്ങി, കുട്ടികൾക്കായുള്ള കളിപ്പാട്ടമെന്ന രീതിയിലും, വ്യായാമം ചെയ്യാനുള്ള ഉപാതിയായും, മിലിറ്ററി ഉപയോഗത്തിനും, സൈക്കിൾ റൈസിംഗിനു മെന്ന രീതിയിൽ വിവിധ മോഡലുകൾ ജനിച്ചു.

== നാൾവഴികൾ ==
[[പ്രമാണം:Draisine_or_Laufmaschine,_around_1820._Archetype_of_the_Bicycle._Pic_01.jpg|ലഘുചിത്രം|ഇരു ചക്രമുള്ള സൈക്കിളിന്റെ ആദിമ രൂപം. മരകൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച ഡ്രൈസൈൻ (1820 കാലഘട്ടം)]]
ഡ്രൈസിയെന്നെ അല്ലെങ്കിൽ ലോഫ്മഷീൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദാന്തി ഹോഴ്സ്  ആയിരുന്നു മനുഷ്യന്റെ ആദ്യ ഇരുചക്ര വാഹനം. ഇത് നിർമ്മിച്ചത് ബാരൺ കാൾ വോൺ ഡ്രൈയിസ് ആയിരുന്നു. ആധൂനിക സൈക്കിൾ എന്നും ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. 1817 ഒരു വേനലിന് മാൻഹിമിലും, 1818 -ന് പാരീസിലുമായി ഡ്രെയിസ് തന്റെ കണ്ടുപിടിത്തം പൊതുവായി അവതരിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=csts&gt;{{cite web |publisher=Canada Science and Technology Museum |title=Baron von Drais' Bicycle |url=http://www.sciencetech.technomuses.ca/english/collection/cycles2.cfm |accessdate=10 February 2014 |archive-date=2006-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061229213036/http://www.sciencetech.technomuses.ca/english/collection/cycles2.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഏകദേശം കിടക്കുന്ന രീതിയിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ നേർദിശയിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ചക്രങ്ങളെ മുൻപോട്ട് തള്ളുന്നതിലൂടെയാണ് ഈ ഇരുചക്രത്തെ ഓട്ടിക്കുന്നത്.&lt;ref name=csts/&gt;
[[പ്രമാണം:Michauxjun.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|വെലോസിപ്പെഡ യിൽ മിച്ചോക്സിന്റെ പുത്രൻ, 1868]]
ഇരുചക്രമുള്ള ആദ്യ യന്ത്രവൽക്കരിച്ച വാഹനം നിർമ്മിച്ചത് ഒരു സ്കോട്ടിഷ്  ആയുധനിർമ്മിക്കുന്നയാളായിരുന്ന ക്രിക്പാട്രിക് മകമില്ലൻ ആയിയരുന്നു. 1839 -ലായിരുന്നു അദ്ദേഹം ഇത് നിർമ്മിച്ചത്. ഒപ്പം തന്റെ ഈ വാഹനം കൊണ്ടുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തേക്കുറിച്ച് അന്നത്തെ ഒരു പത്രത്തിൽ വന്നിരുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക തരം ഡിസൈനുള്ള ഒരു വാഹനത്തിൽ ഒരാൾ ഒരു പെൺകുട്ടിയെ ഇടിച്ചു എന്നായിരുന്നു വാർത്ത.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-13040607 |title=Is dangerous cycling a problem? |publisher=BBC News |date=13 April 2011 |accessdate=11 February 2014}}&lt;/ref&gt;{{fv|date=August 2017}}


1860 ന് മുമ്പായി ഫ്രെഞ്ചുകാരായ പിയറെ മിചോക്സും, പിയറെ ലാല്ലെമെന്റും ചേർന്ന് മുൻവശത്തെ ടയറുകളിൽ രണ്ട് പെഡലുകൾ നൽകികൊണ്ടുള്ള സൈക്കിളിന്റെ പുതിയ രൂപം പുറത്തിറക്കി. വെലോസിപ്പെഡെ എന്നാണ് അതിനെ പേരിട്ടത്. അതിനുമുമ്പ് മറ്റൊരു ഫ്രഞ്ച്കാരനായ ഡോഗ്ലസ് ഗ്രാസ്സോ ഇതേ രീതി സൈക്കിളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുകയും പരാജയപ്പെടുകയുമാണ് ചെയ്തത്. പിന്നീട് മുൻവശത്ത് പെഡലുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള വിവിധ സൈക്കിളുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു, അതിലെ പ്രശസ്തമായ വെലോസിപ്പെഡെ സ്കോട്ടിഷുകാരനായ തോമസ് മക്കാലിന്റേതായിരുന്നു. 1869 -ലായിരുന്നു അദ്ദേഹമത് നിർമ്മിച്ചത്. അതേ വർഷങ്ങളിലായി ടയറുകൾ വയറുകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട സൈക്കിളിന്റെ പേറ്റന്റ് പാരീസിലെ യൂജിനെ മേയർ സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref&gt;''Bulletin des lois de la République française'' (1873) 12th series, vol. 6, [https://books.google.com/books?id=8S0UAAAAYAAJ&amp;pg=PA648#v=onepage&amp;q&amp;f=false page 648, patent no. 86,705: &quot;Perfectionnements dans les roues de vélocipèdes&quot;] (Improvements in the wheels of bicycles), issued: 4 August 1869.&lt;/ref&gt;  മരവും, ഇരുമ്പും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതായിരുന്നു ഫ്രെഞ്ച് വോലോസിപ്പെഡെ എന്നറിയപ്പെട്ടത് (ചരിത്രപരമായി ഇതായിരുന്നു സാധാരണ സൈക്കിൾ എന്നറിയപ്പെട്ടത്, അതുപോലെ ഒന്ന് അത് മാത്രാമായിരുന്നു.). ഇതിലൂടെ റബർ ചയറുകൾക്കൊപ്പം ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള വീലുകളും അവതരിപ്പിച്ചു. പക്ഷെ ഉയരം കൂടിയ സീറ്റിന്റെ രീതിയും, തുടർച്ചയില്ലാത്ത തുല്യമല്ലാത്ത ഭാരത്തിന്റെ വിതരണവും കാരണം ഇത്തരം സൈക്കിളുകൾ ഓടിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതായിരുന്നു. 1868 -ന് റൗളി ടേർണർ ഒരു മിച്ചോക്സ് സൈക്കിളിനെ ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവരികയും, തന്റെ അമ്മാവനായ ജോസെയ് ടേർണറും, തന്റെ ബിസിനസ്സ് പാർട്ടണറായ ജെയിംസ് സ്റ്റാർലിയുമായി ചേർന്ന് &quot;കോവെന്റ്രി മോഡൽ&quot; എന്ന് പേരിൽ ആദ്യത്തെ ബ്രിട്ടനിലെ സൈക്കിൾ ഫാക്ടറി ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;McGrory, David. ''A History of Coventry'' (Chichester: Phillimore, 2003), p.221.&lt;/ref&gt;


[[പ്രമാണം:1886_Starley_'Rover'_Safety_Cycle_British_Motor_Museum_09-2016_(29928044262).jpg|ലഘുചിത്രം|ആദ്യത്തെ ആധൂനിക സൈക്കിളിന്റെ മോഡൽ. ഡൺലോപ്പിന്റെ ടയറുകൾ 1888 -ലാണ് സൈക്കിളുകളിൽ ഘടിപ്പിച്ചത്.]]
മുൻവശത്തെ വ്യാസം കുറച്ചുകൊണ്ടും, സീറ്റ് പിന്നീലേക്ക് താഴ്ത്തിക്കൊണ്ടും നിലവിലുള്ള സൈക്കിളുകളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാമെന്ന് ഡ്വാർഫ് ഓർഡിനറി പറഞ്ഞു. പക്ഷെ എന്നിരുന്നാലും പെഡലും, സ്റ്റീയറിംഗും രണ്ടും മുൻവശത്തെ ടയറിലുള്ളത് വലിയൊരു പ്രശ്നമായി തന്നെ തുടർന്നു. പക്ഷെ ഇംഗ്ലണ്ടുകാരനായ ജെ.കെ സ്റ്റാർലി  യും, ജെ.എച്ചച് ലോസണും, ഷെർഗോൾഡും ചേർന്ന് പെഡൽ പിന്നിലേക്കാക്കുകയും, ചങ്ങലകൾ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടുള്ള സൈക്കിൾ പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തതോടെ അ വലിയ പ്രശ്നത്തിനും പരിഹാരമായി. ഇത്തരം സൈക്കിളുകളാണ് സേഫ്റ്റി ബൈസൈക്കിൾ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടത്. 1885 -ലെ സ്റ്റാർലി നിർമ്മിച്ച റോവറായിരുന്നു ആദ്യത്തെ ആധൂനിക സൈക്കിളായി അറിയപ്പെട്ടത്.  &lt;ref&gt;{{cite news|title=Cycle market: Moving into the fast lane|url=https://www.independent.co.uk/news/business/analysis-and-features/cycle-market-moving-into-the-fast-lane-1702191.html|agency=The Independent|date=26 February 2018}}&lt;/ref&gt;പിന്നീട് അതിൽ സീറ്റിനുള്ള ട്യൂബുകളും, ഡയമണ്ട് ആകൃതിയിലുള്ള ഫ്രെയിമുകളും  നൽകിക്കൊണ്ട് സൈക്കിളുകളെ പരിഷ്കരിച്ചു. 

[[പ്രമാണം:John_Boyd_Dunlop_(c1915).jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ജോൺ ബോയ്ഡ് ഡ]]
തുടർന്ന് സൈക്കിളുകളിൽ യാത്രാ സുഖത്തിനായി പല മാറ്റങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. 1890 കൾ സൈക്കിളിന്റെ സുവർണ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. 1888 -ൽ ജോൺ ബോയ്ഡ് ഡൺലോപ്പ് ആദ്യത്തെ മികവുറ്റ ടയറുകൾ സൈക്കിളുകളിൽ ഘടിപ്പിച്ചു, പിന്നീടത് ആളോഹരി പൊതുവായ ടയർ ആയി മാറി..&lt;ref name=&quot;Gold Hume&quot;&gt;[http://www.thepedalclub.org/archives/goldenbook/u-z/WilliamHume.html The Golden Book of Cycling – William Hume, 1938. Archive maintained by 'The Pedal Club'.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120403120845/http://www.thepedalclub.org/archives/goldenbook/u-z/WilliamHume.html |date=3 April 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dunlop time&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.dunlop.eu/dunlop_uk/what_sets_dunlop_apart/history/ |title=Dunlop, What sets Dunlop apart, History, 1889 |access-date=2018-04-14 |archive-date=2011-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110402192832/http://www.dunlop.eu/dunlop_uk/what_sets_dunlop_apart/history/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  തുടർന്ന് മുൻവശത്ത് വീലുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. 1890 കളിലെ നിർമ്മാണങ്ങൾ ഇപ്പോഴുള്ള സൈക്കിൾ ബ്രേക്കുകളും (കോസ്റ്റർ ബ്രേക്കുകൾ), ഡിറെയിലർ ഗിയറുകൾ  , കൈകൾകൊണ്ടു പ്രവർത്തിപ്പിക്കാവുന്ന വയറുകൾകൊണ്ടുള്ള മെക്കാനിസം എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. പക്ഷെ വളരെ പതുക്കെയാണ് അവയൊക്കെ സാധാരണ സൈക്കിളുകളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.sheldonbrown.com/coaster-brakes.html
| title = One-Speed Bicycle Coaster Brakes
| author = Sheldon Brown
| quote = Coaster brakes were invented in the 1890s.
| accessdate = 2010-12-01| archiveurl= https://web.archive.org/web/20101129160301/http://sheldonbrown.com/coaster-brakes.html| archivedate= 29 November 2010 &lt;!--DASHBot--&gt;|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

ലംബദിശയിലുള്ള പെഡലുകളും, ലോക്കിങ്ങ് ഹബുകളും  ഉൾപ്പെടുത്തിയ സ്വിയെ വെലോസിപ്പെഡെ 1892 -ൽ സ്വീഡിഷ് എഞ്ചിനീയർമാരായ ഫ്രെഡ്രിക് ല്ജങ്ങ്സ്റ്റോമും ബിർഗർ ല്ജങ്ങ്സ്റ്റോമുമാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ഇത് വേൾഡ് ഫെയർ വളരെ ആകർഷകമായ ഒന്നായിരുന്നു. പിന്നീട്  ഇത്തരം സൈക്കിളുകൾ വളരെ കുറച്ച് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.


[[File:Old CTC sign.jpg|thumb|നാഷ്ണൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് സ്കോട്ട്ലാന്റിൽ സൈക്ക്ലിംഗ് ടൂറിംഗ് ക്ലബിന്റെ ചിഹ്നം പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിക്കുന്നു.]]

1870 കളിൽ വീണ്ടും മറ്റു പല സൈക്ക്ലിങ് ക്ലബുകളും ഉണ്ടായി.  കാറുകൾ ഇല്ലാത്ത അക്കാലത്ത് അത്തരം ക്ലബുകൾ വളരെ വേഗത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി. നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഇത്തരം സൈക്കിൾ ക്ലബുകൾ അറ്റ്ലാന്റിക്കിന്റെ ഇരുവശത്തും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു, സൈക്കിൾ റൈസിംഗ് ജനകീയ വിനോദമായി മാറി. ഇംഗ്ലണ്ടിൽ 1888   -നായിരുന്നു റാലെയ്ഗ് ബൈസൈക്കിൾ കമ്പനി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്, പിന്നീട് അത് ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സൈക്കിൾ നിർമ്മാണ കമ്പനിയായി മാറി. അവർ രണ്ട് മില്ല്യൺ സൈക്കിളുകളായിരുന്നു ഒരു വർഷത്തിൽ ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നത്. &lt;ref&gt;{{cite news|title=On Your Bike...|url=http://www.bbc.co.uk/insideout/eastmidlands/series2/raleigh_bikes_cycling.shtml|agency=BBC|date=26 February 2018}}&lt;/ref&gt;

കാറുകൾക്കു മുമ്പ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പൊതു ഗതാതഗത്തിന് ഉപയോഗിച്ചത് സൈക്കിലും, കുതിരവണ്ടിയുമായിരുന്നു. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന് ശേഷമുണ്ടായ നല്ല റോഡുകൾ ഇത്തരം ഗതാഗത മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ വളർച്ചക്ക് കാരണമായി. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഒരു ബില്ല്യണിനേക്കാളും സൈക്കിൾ ലോകവ്യാപകമായി പ്രതിവർഷം നിർമ്മിക്കുന്നു. &lt;ref name=Koeppel2007/&gt;&lt;ref name=Economist2011/&gt;&lt;ref name=worldmeters/&gt;വളരെ സാധാരണവും, ജനകീയവുമായ ഒരു വാഹനമായിരുന്നു സൈക്കിൾ, അതിലെ ചൈനീസ് ഫ്ലയിംഗ് പീജിയൺ എന്ന സൈക്കിൾ മോഡൽ വളരെ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു, അത്തരം  സൈക്കിളുകൾ ലോകത്ത് ഏകദേശം 500 മില്ല്യണുണ്ട്.&lt;ref name=Koeppel2007/&gt; ഒപ്പം രണ്ടാമത്തെ നിലയിൽ നിൽക്കുന്നത് ഹോണ്ടാ സൂപ്പർ ക്ലബ് മോട്ടോർസൈക്കിളാണ്. അത്  ഉത്പാദനം  60 മില്ല്യണാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാറ് ടോയോട്ട കൊറോള യാണ്. 35 മില്ല്യണാണ് അതിന്റെ ഉത്പാദനം.&lt;ref name=Squatriglia2008/&gt;&lt;ref name=AMA2006/&gt;&lt;ref name=ABC/&gt;&lt;ref name=FoxBusiness/&gt;

&lt;gallery&gt;
File:Women on bicycles, late 19th Century USA.jpg|ടാറിടാത്ത റോഡിലൂടെ സൈക്കിൾ കൊണ്ട് യാത്ര ചെയ്യുന്ന സ്ത്രി, പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട്.
File:Ordinary bicycle01.jpg| ഒരു പെന്നി-ഫാർത്തിങ്ങ് സൈക്കിൾ. ചെക്ക് റിപബ്ലിക്കിലെ സ്കോ‍ഡ ഓട്ടോ മ്യൂസിയത്തിൽ നിന്ന് എടുത്ത ചിത്രം.
File:Svea_Velocipede.jpg|ഫ്രെഡ്രിക് ല്ജങ്ങ്സ്റ്റോമും , ബിർഗർ ല്ജങ്ങ്സ്റ്റോമും നിർമ്മിച്ച സ്വിയെ വെലോസിപ്പെഡെ സ്വീഡിഷ് നാഷ്ണൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്നോളജിയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
File:BicyclePlymouth.jpg|ഇംഗ്ലണ്ട് , പ്ലൈമൗത്തിലെ ഒരു സൈക്കിൾ. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം.
&lt;/gallery&gt;


== References ==

=== Citations ===
{{Reflist|30em|refs=&lt;ref name=HustedHarper1898&gt;{{Cite book |url= https://archive.org/stream/storyevolutions00harpgoog?ui=embed |title= The life and work of Susan B. Anthony: including public addresses, her own letters and many from her contemporaries during fifty years. A story of the evolution of the status of woman, Volume 2 |volume=2 |first= Ida |last= Husted Harper |authorlink=Ida Husted Harper |publisher= The Bowen-Merrill Company |year= 1898 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Willard1895&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=CUAfAAAAYAAJ |title= A Wheel Within a Wheel: How I Learned to Ride the Bicycle, with Some Reflections by the Way |first=Frances Elizabeth |last= Willard |authorlink=Frances Willard (suffragist) |publisher= [[Woman's Temperance Publishing Association]] |year= 1895 |pages=53, 56 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koeppel2007&gt;{{Cite magazine |title= Flight of the Pigeon |last= Koeppel |first= Dan |magazine= [[Bicycling (magazine)|Bicycling]] |date= January–February 2007 |volume= 48 |issue= 1 |ISSN=0006-2073 |publisher= [[Rodale, Inc.|Rodale]] |pages= 60–66 |url=https://books.google.com/books?id=isUDAAAAMBAJ&amp;pg=PA60 |accessdate= 2012-01-28 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Economist2011&gt;{{Cite news |url= http://www.economist.com/node/18584086 |title= Bicycling; A way of life; Faster in town than going by car, bus, tube or on foot |date=April 20, 2011 |newspaper=[[The Economist]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=worldmeters&gt;{{cite web |url=http://www.worldometers.info/bicycles/ |title=Bicycles produced in the world - Worldometers |accessdate=2 January 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Squatriglia2008&gt;{{Cite magazine |title= Honda Sells Its 60 Millionth – Yes, Millionth – Super Cub |first= Chuck |last= Squatriglia |date= 23 May 2008 |url= http://blog.wired.com/cars/2008/05/honda-sells-its.html |magazine= [[Wired (magazine)|Wired]] |accessdate= 31 October 2010 |archive-date= 2009-04-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090404112122/http://blog.wired.com/cars/2008/05/honda-sells-its.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=AMA2006&gt;{{Cite magazine |title= That's 2.5 billion cc! |magazine=[[American Motorcyclist]] |location=Westerville, Ohio | date= May 2006 |url= https://books.google.com/books?id=qvUDAAAAMBAJ&amp;pg=PA24 |issn=0277-9358 |page= 24 |accessdate= 31 October 2010 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ABC&gt;{{Cite news |url= http://www.abc.net.au/news/2010-02-18/toyota-ponders-recall-of-worlds-best-selling-car/334668 |title= Toyota ponders recall of world's best-selling car |date= 18 February 2010 |publisher= [[Australian Broadcasting Corporation]] News Online }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=FoxBusiness&gt;{{Cite news |title= The Best-Selling Cars of All Time |date= 26 January 2012 |author= 24/7 Wall St. |url= http://www.foxbusiness.com/industries/2012/01/26/best-selling-cars-all-time/ |publisher= [[Fox Business]] |url-status=dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160101202420/http://www.foxbusiness.com/industries/2012/01/26/best-selling-cars-all-time/ |archivedate= 1 January 2016 |df=  }}&lt;/ref&gt;}}
[[വർഗ്ഗം:സുസ്ഥിര സാങ്കേതികവിദ്യകൾ]]</text>
      <sha1>cgygixq0hkxn6yrov8y8ovj77222u64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പഴവങ്ങാടി ഗണപതിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>428877</id>
    <revision>
      <id>4682758</id>
      <parentid>4518762</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T12:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <comment>/* അയ്യപ്പൻ */</comment>
      <origin>4682758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24486" sha1="lv6sir70em66kv53lof9sscpcql3qkp" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name = പഴവങ്ങാടി മഹാഗണപതിക്ഷേത്രം
| image = Pazhavangadi ganapathi temple 01.JPG
| image size = 
| alt = Pazhavangadi ganapathi temple
| caption = പഴവങ്ങാടി മഹാഗണപതിക്ഷേത്രം
| other_names =
| devanagari =
| sanskrit_transliteration =
| tamil =
| marathi =
| bengali =
| script_name = [[മലയാളം]]
| script =
| country = [[ഇന്ത്യ]]
| state/province = [[കേരളം]]
| district = [[തിരുവനന്തപുരം]]
| locale = [[പഴവങ്ങാടി]] ([[കിഴക്കേ കോട്ട, തിരുവനന്തപുരം|കിഴക്കേ കോട്ട]])
| primary_deity = [[ഗണപതി]]
| important_festivals=  [[വിനായക ചതുർഥി]]
| architectural_styles= കേരള-ദ്രാവിഡ പരമ്പരാഗതശൈലി
| number_of_temples=
| number_of_monuments=
| inscriptions=
| date_built= 
| creator = 
| temple_board =
| Website = 
}}

[[കേരളം|കേരള സംസ്ഥാന]]തലസ്ഥാനമായ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് അല്പം വടക്കുമാറി നഗരഹൃദയത്തിൽ തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''പഴവങ്ങാടി മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം'''.&lt;ref&gt;http://malayalam.webdunia.com/article/vinayaka-2007/%E0%B4%AA%E0%B4%B4%E0%B4%B5%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B4%BF-%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%80-%E0%B4%AE%E0%B4%B9%E0%B4%BE%E0%B4%97%E0%B4%A3%E0%B4%AA%E0%B4%A4%E0%B4%BF-%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82-107091100082_1.htm&lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ പേരുകേട്ട ഗണപതി ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. വലതുകാൽ മടക്കിവച്ച്, വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടി പീഠത്തിലിരിയ്ക്കുന്ന [[ഗണപതി]]ഭഗവാനാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ഉപദേവതകളായി [[വേട്ടയ്ക്കൊരുമകൻ]], [[ഭഗവതി|ദുർഗ്ഗാദേവി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവരും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. [[വിനായക ചതുർത്ഥി]]യാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. കേരളത്തിൽ, ഏറ്റവും വിപുലമായി വിനായക ചതുർത്ഥി ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. [[ഇന്ത്യൻ കരസേന]]യുടെ [[മദ്രാസ് റെജിമെന്റ്|മദ്രാസ് റെജിമന്റാണ്]] ക്ഷേത്രം നോക്കിനടത്തുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.mathrubhumi.com/thiruvananthapuram/news/thiruvananthapuram-1.2877120. &quot;പഴവങ്ങാടി ഗണപതിക്ഷേത്രം നവീകരിക്കുന്നു&quot;]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[മാതൃഭൂമി]]'', തിരുവനന്തപുരം, 10 ജൂൺ 2018.&lt;/ref&gt;

== ഐതിഹ്യം ==
[[നായർ പട്ടാളം|തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു കഥയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് പറയാനുള്ളത്. തിരുവനന്തപുരത്തിനുമുമ്പ് തിരുവിതാംകൂറിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന [[പത്മനാഭപുരം|പത്മനാഭപുരത്തുവച്ചാണ്]] തിരുവിതാംകൂർ കരസേന രൂപം കൊണ്ടത്. അതിലെ ഒരു അംഗത്തിന്, അടുത്തുള്ള പുഴയിൽ നിന്ന് ഒരു ഗണപതിവിഗ്രഹം കിട്ടി. അദ്ദേഹവും മറ്റ് സൈനികരും ചേർന്ന് ആ വിഗ്രഹം ആരാധിച്ചുപോന്നു. കാലക്രമത്തിൽ ഗണപതി അവരുടെ പരദേവതയായി മാറി. തിരുവിതാംകൂറിന്റെ തലസ്ഥാനം [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തേയ്ക്ക്]] മാറ്റിയപ്പോൾ കരസേന ആസ്ഥാനവും തിരുവനന്തപുരത്തായി. തുടർന്ന്, ഗണപതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയണമെന്ന് ആഗ്രഹിയ്ക്കുകയും, അതനുസരിച്ച് പഴവങ്ങാടിയിൽ ക്ഷേത്രം പണിയുകയുമായിരുന്നു. പിന്നീട് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിത ക്ഷേത്രം 2019-ൽ വീണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിതു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pazhavangadiganapathy.com/History|title=History|access-date=|last=|first=|date=|website=pazhavangadiganapathy.com|publisher=|archive-date=2020-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722102422/http://pazhavangadiganapathy.com/History|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യം മദ്രാസ് റെജിമെന്റ് ഏറ്റെടുത്തപ്പോൾ ക്ഷേത്രം അതിന്റെ കീഴിലായി.

== ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി ==
=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===
തിരുവനന്തപുരം പഴവങ്ങാടി ദേശത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. വളരെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമാണിത്. 2019-ൽ നടന്ന വിപുലമായ നവീകരണത്തിനുശേഷം ക്ഷേത്രം പൂർണ്ണമായും കേരളീയശൈലിയിൽ പുതുക്കിപ്പണിതു. 2020 ഫെബ്രുവരി 5-നാണ് പുതിയ ക്ഷേത്രം സമർപ്പിച്ചത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലായി 32 ഗണപതിരൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗോപുരത്തിനടുത്താണ് ചെരുപ്പ് വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമുള്ളത്. അകത്തുകടന്നാൽ, [[നാളികേരം]] ഉടയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് നാളികേരം ഉടയ്ക്കൽ. നിത്യേന ആയിരക്കണക്കിന് നാളികേരങ്ങളാണ് ഇവിടെ ഉടഞ്ഞുപോകുന്നത്. ഇത് സംസ്ഥാനത്തെ റെക്കോർഡാണ്. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
വളരെ ചെറിയൊരു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഈ ശ്രീകോവിൽ പൂർണ്ണമായും കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്തതാണ്. അകത്ത് ഒരു മുറിയേയുള്ളൂ. അതാണ് ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ഗണപതിവിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ചതുർബാഹുവായ വിഗ്രഹം വലതുകാൽ തൂക്കിയിട്ട് പീഠത്തിലിരിയ്ക്കുന്ന ഭാവത്തിലാണ്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ മഴുവും, പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ കയറും, മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ മോദകവും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ അഭയമുദ്രാങ്കിതമാണ്. 

ശ്രീകോവിലിന് എടുത്തുപറയത്തക്ക യാതൊരു സവിശേഷതയുമില്ല. തീർത്തും ലളിതമായ നിർമ്മിതിയാണ്. വടക്കുവശത്ത് ഓവുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകിപ്പോരുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. വളരെ ചെറുതാണ് നാലമ്പലവും എങ്കിലും പ്രദക്ഷിണം നിർബാധം നടത്താം. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[തിടപ്പള്ളി]]യുണ്ട്. നിത്യേന ഇവിടെ അപ്പത്തിന്റെയും അടയുടെയും വാസന പുറത്തുവരുന്നുണ്ടാകും. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രത്യേക മുറിയിൽ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ശബരിമലയ്ക്ക് പോകുന്ന തീർത്ഥാടകർ ഈ നടയിൽ വച്ചാണ് മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ മറ്റൊരു മുറിയിൽ ദുർഗ്ഗാഭഗവതി കുടികൊള്ളുന്നു. ചതുർബാഹുവാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. [[നവരാത്രി]]നാളുകൾ ഈ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്.

== പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ==
=== ശ്രീ മഹാഗണപതി ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. രത്നപീഠത്തിലിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹമാണ് ഗണപതിഭഗവാന്റേത്. ബാലഗണപതിയായാണ് സങ്കല്പം. മൂന്നടി ഉയരമുള്ള വിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യത്തിലെ ഒരു സൈനികന് പുഴയിൽ നിന്ന് കിട്ടിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന വിഗ്രഹം പിൽക്കാലത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്നാണ് കഥ. ചതുർബാഹുവായ വിഗ്രഹത്തിന്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ മഴുവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ കയറും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ മോദകവും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ അഭയമുദ്രാങ്കിതമാണ്. വലത്തോട്ടാണ് തുമ്പിക്കൈ പോകുന്നത്. നാളികേരമുടയ്ക്കലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിന് നാളികേരങ്ങളാണ് പഴവങ്ങാടിയിൽ ഉടഞ്ഞുതീരുന്നത്. അപ്പം, അട, മോദകം, ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.

== ഉപദേവതകൾ ==
=== വേട്ടയ്ക്കൊരുമകൻ ===
നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് വേട്ടയ്ക്കൊരുമകന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരു കയ്യിൽ വാൾ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള വേട്ടയ്ക്കൊരുമകനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരും ഇവിടെ വിഗ്രഹത്തിന്. നീരാജനം, നാളികേരമേറ്, വറപൊടി, ഇളനീരഭിഷേകം എന്നിവയാണ് വേട്ടയ്ക്കൊരുമകന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.

=== ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതി ===
നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഭഗവതി കുടികൊള്ളുന്നു. ചതുർബാഹുവായ ദുർഗ്ഗാദേവിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. മൂന്നടി ഉയരമുണ്ട് ഇവിടത്തെ ചതുർബാഹുവിഗ്രഹത്തിന്. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും ധരിച്ച ഭഗവതിയുടെ താഴത്തെ രണ്ടുകൈകളും അഭയവരദമുദ്രാങ്കിതങ്ങളാണ്. ലളിതാസഹസ്രനാമാർച്ചന, പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ, നെയ്പ്പായസം എന്നിവയാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. നവരാത്രി നാളുകളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും.

=== നാഗദൈവങ്ങൾ ===
ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവും അടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. നൂറും പാലും നിവേദ്യവും മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകവുമാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. [[ആയില്യം (നക്ഷത്രം)|ആയില്യം]] നാളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും.

== നിത്യപൂജകൾ ==
നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ക്ഷേത്രമാണ് പഴവങ്ങാടി ഗണപതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ നാലരമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് അഭിഷേകം. അഞ്ചരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും തുടർന്ന് ഗണപതിഹോമവും നടക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് ഉച്ചപ്പൂജയും തുടർന്ന് നവക-പഞ്ചഗവ്യ കലശാഭിഷേകങ്ങളും കഴിഞ്ഞ് പത്തരയോടെ നടയടയ്ക്കുന്നു. വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധനയും തുടർന്ന് ഏഴുമണിയ്ക്ക് അത്താഴപ്പൂജയും നടത്തി എട്ടുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടയടയ്ക്കുന്നു.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: വിനായക ചതുർത്ഥി) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[ഗ്രഹണം]] നടക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിലും ഇവയിൽ മാറ്റം വരും. [[വഞ്ചിയൂർ]] അത്തിയറ മഠത്തിനാണ് ഇവിടെ തന്ത്രാധികാരം. മേൽശാന്തി, കീഴ്ശാന്തി നിയമനങ്ങൾ ക്ഷേത്രം ട്രസ്റ്റ് വകയാണ്.

== വിശേഷദിവസങ്ങൾ ==
=== വിനായക ചതുർത്ഥി ===
[[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] വെളുത്ത ചതുർത്ഥി ദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന വിനായക ചതുർത്ഥിയാണ് പഴവങ്ങാടി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷം. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആഘോഷണങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഗണപതിഭഗവാന്റെ ജന്മദിനമായി അറിയപ്പെടുന്ന വിനായക ചതുർത്ഥി നാളിൽ ക്ഷേത്രനട രാവിലെ നേരത്തേ തുറന്ന് പൂജ നടത്തുന്നു. അന്നേദിവസം അഷ്ടദ്രവ്യമഹാഗണപതിഹോമമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ്. നൂറ്റെട്ട് നാളികേരങ്ങളാണ് ഈ ഹോമത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയുടെ  നേതൃത്വത്തിലാണ് ഹോമം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രം നടത്തിപ്പുകാരായ മദ്രാസ് റെജിമന്റുകാരുടെ വക വലിയ അലങ്കാരങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകുക. പണ്ടുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം രണ്ടുകിലോമീറ്റർ അകലെക്കിടക്കുന്ന [[തമ്പാനൂർ]] വരെ വലിയ അലങ്കാരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നതായി പഴമക്കാർ പറയുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് തുറന്ന വാഹനത്തിൽ ഗണപതിവിഗ്രഹം നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറക്കുന്നു. 2015 വരെ മൂന്ന് ആനകളുടെ അകമ്പടിയോടെയാണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ തുടങ്ങുന്ന പ്രദക്ഷിണം കിഴക്കേ കോട്ടയിലൂടെ പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്തുകയും, തുടർന്ന് പദ്മനാഭസ്വാമിയെയും പദ്മതീർത്ഥക്കുളത്തെയും വലംവച്ചശേഷം തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. നിരവധി ഭക്തജനങ്ങളാണ് ഈ കാഴ്ച കാണാനായി വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് എത്തിച്ചേരുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുമ്പോഴും ക്ഷേത്രത്തിൽ മടങ്ങിയെത്തുമ്പോഴും കരിമരുന്നുപ്രയോഗം നടത്തുന്നതും പതിവായിരുന്നു. എന്നാൽ, 2016-ൽ ഇതും നിർത്തി. അന്നേദിവസം അപ്പവും മോദകവുമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യവസ്തുക്കൾ. 

വിനായക ചതുർത്ഥിയോടനുബന്ധിച്ച് സമീപകാലത്തായി വിവിധ ഹൈന്ദവ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗണേശോത്സവം തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[തമിഴ്‌നാട്]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ വ്യാപകമായ ഗണേശോത്സവങ്ങളുടെ മാതൃകയിലാണ് ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നത്. കളിമണ്ണുകൊണ്ട് ഗണപതിവിഗ്രഹങ്ങളുണ്ടാക്കി ചതുർത്തിയ്ക്ക് മുമ്പുള്ള പത്തുദിവസം പൂജ നടത്തുന്നതും ചതുർത്ഥിയുടെ പിറ്റേദിവസം ([[പഞ്ചമി]]) നിമജ്ജനം ചെയ്യുന്നതുമാണ് ചടങ്ങ്. [[ശംഖുമുഖം]] കടപ്പുറത്താണ് വിഗ്രഹങ്ങൾ നിമജ്ജനം ചെയ്യുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഘോഷയാത്രകൾ വളരെ വലുതാണ്. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടുതന്നെ ഇവ ജനശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിക്കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 

==അവലംബം==
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഗണപതിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>lv6sir70em66kv53lof9sscpcql3qkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സിസ്റ്റസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>438511</id>
    <revision>
      <id>4682955</id>
      <parentid>3923550</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19600" sha1="fu11s5a8hzctb5e3ynws347fhdipcsy" xml:space="preserve">{{prettyurl|Cistus}}
{{taxobox
|image = Cistus April 2008-2.jpg
|image_caption = ''[[Cistus monspeliensis]]''
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Rosids]]
|ordo = [[Malvales]]
|familia = '''Cistaceae'''
|type_genus = ''Cistus''
|taxon = Cistus
|authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
|subdivision_ranks = Species
|subdivision = See text
}}
റോക്റോസ് കുടുംബത്തിലെ [[സിസ്റ്റേസീ]]യിലെ പൂക്കുന്ന സസ്യങ്ങളുടെ 20 സ്പീഷീസ് ഉള്ള ഒരു ജനുസ്സാണ് ''' സിസ്റ്റസ്  ''' ( ഗ്രീക്ക് kistos ).[[മൊറോക്കോ]], [[പോർച്ചുഗൽ]] മുതൽ മധ്യപൂർവ ദേശങ്ങൾ വരെ കൂടാതെ [[Canary Islands|കാനറി ദ്വീപുകളിലും]]  [[Mediterranean region|മെഡിറ്ററേനിയൻ പ്രദേശത്തെ]] വരണ്ടതും പാറസ്ഥലവുമായ മണ്ണിൽ കാണപ്പെടുന്ന വാർഷിക കുറ്റിച്ചെടികളാണ് ഇത്. 

പല സങ്കരയിനങ്ങളും, കൾട്ടിവറുകളും ഉദ്യാന സസ്യമായി വളർത്തുന്നു. 

റോക്റോസ് (ബ്രിട്ടണിലെ റോക്ക് റോസ്) എന്ന സാധാരണപ്പേര് ഈ സ്പീഷീസിനുപയോഗിക്കുന്നു. ഹലിമിയം, ഹെലിത്താംഗം, ട്യൂബറേരിയ തുടങ്ങിയ എല്ലാ സ്പീഷീസുകളും സിസ്റ്റേസീ കുടുംബത്തിൽ പങ്കുചേരുന്നു. പൊതുനാമം  ഗം സിസ്‌റ്റസ് റെസിൻ വഹിക്കുന്ന ഇനങ്ങൾ ആണ്. പ്രത്യേകിച്ചും സി. ലഡനിഫർ.


===സ്പീഷീസ്===
There are about 25 species in the genus:&lt;ref&gt; Civeyrel, Laure; Leclercq, Julie; Demoly, Jean-Pierre; Agnan, Yannick; Quèbre, Nicolas; Pélissier, Céline &amp; Otto, Thierry (2011). &quot;Molecular systematics, character evolution, and pollen morphology of Cistus and Halimium (Cistaceae)&quot;. Plant Systematics and Evolution. 295 (1–4): 23–54. doi:10.1007/s00606-011-0458-7. &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; &quot;Search results for Cistus&quot;. The Plant List. Retrieved 2015-02-28. &lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=30em}}
*''[[Cistus albidus]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Cistus asper]]'' &lt;small&gt;Demoly &amp; R.Mesa&lt;/small&gt;
*''[[Cistus chinamadensis]]'' &lt;small&gt;Bañares &amp; P.Romero&lt;/small&gt;
*''[[Cistus clusii]]'' &lt;small&gt;Dunal&lt;/small&gt;
*''[[Cistus creticus]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Cistus crispus]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Cistus grancanariae]]'' &lt;small&gt;Marrero Rodr., R.S.Almeida &amp; C.Ríos&lt;/small&gt;
*''[[Cistus heterophyllus]]'' &lt;small&gt;Desf.&lt;/small&gt;
*''[[Cistus horrens]]'' &lt;small&gt;Demoly&lt;/small&gt;
*''[[Cistus inflatus]]'' &lt;small&gt;Pourr. ex J.-P.Demoly&lt;/small&gt;, syn. ''Cistus psilosepalus'' &lt;small&gt;Sweet&lt;/small&gt;
*''[[Cistus ladanifer]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;, including ''Cistus palhinhae'' &lt;small&gt;N.D.Ingram&lt;/small&gt;&lt;!--ref needed--&gt; – Gum Rockrose
*''[[Cistus laurifolius]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Cistus libanotis]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Cistus monspeliensis]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; – Montpellier Cistus
*''[[Cistus munbyi]]'' &lt;small&gt;Pomel&lt;/small&gt;
*''[[Cistus ocreatus]]'' &lt;small&gt;C.Sm.&lt;/small&gt;
*''[[Cistus osbeckiifolius]]'' &lt;small&gt;Webb&lt;/small&gt;
*''[[Cistus palmensis]]'' &lt;small&gt;Bañares &amp; Demoly&lt;/small&gt;
*''[[Cistus parviflorus]]'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
*''[[Cistus populifolius]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Cistus pouzolzii]]'' &lt;small&gt;Delile ex Gren. &amp; Godr.&lt;/small&gt;
*''[[Cistus salviifolius]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; – Salvia Cistus
*''[[Cistus sintenisii]]'' &lt;small&gt;Litard.&lt;/small&gt; (syn. ''C. albanicus'')
*''[[Cistus symphytifolius]]'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;&lt;!--
*''[[Cistus varius]]'' &lt;small&gt;Pourr.&lt;/small&gt; a hybrid, but need source --&gt;
{{div col end}}
In addition a large number of hybrids have been recorded, including:&lt;ref&gt; &quot;Search results for Cistus&quot;. The Plant List. Retrieved 2015-02-28. &lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=30em}}
*[[Cistus × aguilari|''Cistus'' × ''aguilari'']] &lt;small&gt;O.E.Warb.&lt;/small&gt; (''[[Cistus ladanifer|C.&amp;nbsp;ladanifer]]'' × ''[[Cistus populifolius|C.&amp;nbsp;populifolius]]''&lt;ref&gt;[http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20aguilarii.htm ''Cistus'' × ''aguilari''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402141543/http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20aguilarii.htm |date=2015-04-02 }} in {{Harvtxt|Page|n.d.}}&lt;/ref&gt;)
*[[Cistus × akamantis|''Cistus'' × ''akamantis'']] &lt;small&gt;Demoly&lt;/small&gt;
*[[Cistus × albereensis|''Cistus'' × ''albereensis'']] &lt;small&gt;Gaut. ex Rouy &amp; Fouc.&lt;/small&gt;
*[[Cistus × banaresii|''Cistus'' × ''banaresii'']] &lt;small&gt;Demoly&lt;/small&gt;
*[[Cistus × cebennensis|''Cistus'' × ''cebennensis'']] &lt;small&gt;Aubin &amp; J.Prudhomme&lt;/small&gt;
*[[Cistus × clausonii|''Cistus'' × ''clausonii'']] &lt;small&gt;Font Quer &amp; Maire&lt;/small&gt;
*[[Cistus × conradiae|''Cistus'' × ''conradiae'']] &lt;small&gt;Demoly&lt;/small&gt;
*[[Cistus × corbariensis|''Cistus'' × ''corbariensis'']] &lt;small&gt;Pourr.&lt;/small&gt; (''[[Cistus populifolius|C.&amp;nbsp;populifolius]]'' × ''[[Cistus salviifolius|C.&amp;nbsp;salviifolius]]''&lt;ref&gt; Guzmán, B. &amp; Vargas, P. (2005). &quot;Systematics, character evolution, and biogeography of Cistus L. (Cistaceae) based on ITS, trnL-trnF, and matK sequences&quot;. Molecular Phylogenetics and Evolution. 37: 644–660. doi:10.1016/j.ympev.2005.04.026. PMID 16055353. &lt;/ref&gt;)
*[[Cistus × cyprius|''Cistus'' × ''cyprius'']] &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt; (''[[Cistus ladanifer|C.&amp;nbsp;ladanifer]]'' × ''[[Cistus laurifolius|C.&amp;nbsp;laurifolius]]'')
*[[Cistus × dansereaui|''Cistus'' × ''dansereaui'']] &lt;small&gt;P.Silva&lt;/small&gt; (''[[Cistus ladanifer|C.&amp;nbsp;ladanifer]]'' × ''[[Cistus inflatus|C.&amp;nbsp;inflatus]]''&lt;ref&gt;[http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20dansereaui.htm ''Cistus'' × ''dansereaui''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402110805/http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20dansereaui.htm |date=2015-04-02 }} in {{Harvtxt|Page|n.d.}}&lt;/ref&gt;)
*[[Cistus × florentinus|''Cistus'' × ''florentinus'']] &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt; (''[[Cistus monspeliensis|C.&amp;nbsp;monspeliensis]]'' × ''[[Cistus salviifolius|C.&amp;nbsp;salviifolius]]'')
*[[Cistus × incanus|''Cistus'' × ''incanus'']] &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; (''[[Cistus albidus|C.&amp;nbsp;albidus]]'' × ''[[Cistus crispus|C.&amp;nbsp;crispus]]'')
*[[Cistus × laxus|''Cistus'' × ''laxus'']] &lt;small&gt;Aiton&lt;/small&gt; (''[[Cistus populifolius|C.&amp;nbsp;populifolius]]'' × ''[[Cistus inflatus|C.&amp;nbsp;inflatus]]'' ?)
*[[Cistus × ledon|''Cistus'' × ''ledon'']] &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt; (''[[Cistus laurifolius|C.&amp;nbsp;laurifolius]]'' × ''[[Cistus monspeliensis|C.&amp;nbsp;monspeliensis]]'')
*[[Cistus × matritensis|''Cistus'' × ''matritensis'']] &lt;small&gt;Carazo Roman &amp; Jiménez Alb.&lt;/small&gt;
*[[Cistus × nigricans|''Cistus'' × ''nigricans'']] &lt;small&gt;Pourr.&lt;/small&gt; (''[[Cistus populifolius|C.&amp;nbsp;populifolius]]'' × ''[[Cistus monspeliensis|C.&amp;nbsp;monspeliensis]]''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20031022222218/http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20nigricans.htm ''Cistus'' × ''nigricans''] in {{Harvtxt|Page|n.d.}}&lt;/ref&gt;)
*[[Cistus × novus|''Cistus'' × ''novus'']] &lt;small&gt;Rouy&lt;/small&gt;
*[[Cistus × obtusifolius|''Cistus'' × ''obtusifolius'']] &lt;small&gt;Sweet&lt;/small&gt; (''[[Cistus inflatus|C.&amp;nbsp;inflatus]]'' × ''[[Cistus salviifolius|C.&amp;nbsp;salviifolius]]'')
*[[Cistus × pauranthus|''Cistus'' × ''pauranthus'']] &lt;small&gt;Demoly&lt;/small&gt; (''[[Cistus parviflorus|C.&amp;nbsp;parviflorus]]'' × ''[[Cistus salviifolius|C.&amp;nbsp;salviifolius]]''&lt;ref&gt;[http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20pauranthus.htm ''Cistus'' × ''pauranthus''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402110803/http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20pauranthus.htm |date=2015-04-02 }} in {{Harvtxt|Page|n.d.}}&lt;/ref&gt;)
*[[Cistus × philothei|''Cistus'' × ''philothei'']] &lt;small&gt;Sennen &amp; Mauricio&lt;/small&gt;
*[[Cistus × platysepalus|''Cistus'' × ''platysepalus'']] &lt;small&gt;Sweet&lt;/small&gt; (''[[Cistus monspeliensis|C.&amp;nbsp;monspeliensis]]'' × ''[[Cistus inflatus|C.&amp;nbsp;inflatus]]''&lt;ref&gt;[http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20platysepalus.htm ''Cistus'' × ''platysepalus''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402103817/http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20platysepalus.htm |date=2015-04-02 }} in {{Harvtxt|Page|n.d.}}&lt;/ref&gt;)
*[[Cistus × pourretii|''Cistus'' × ''pourretii'']] &lt;small&gt;Rouy &amp; Foucaud&lt;/small&gt;
*[[Cistus × purpureus|''Cistus'' × ''purpureus'']] &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt; (''[[Cistus ladanifer|C.&amp;nbsp;ladanifer]]'' × ''[[Cistus creticus|C.&amp;nbsp;creticus]]'')
*[[Cistus × rodiaei|''Cistus'' × ''rodiaei'']] &lt;small&gt;Verg.&lt;/small&gt; (''[[Cistus ladanifer|C.&amp;nbsp;ladanifer]]'' × ''[[Cistus albidus|C.&amp;nbsp;albidus]]'')&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20030503233404/http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20rodiaei%20'Jessica'.htm The Cistus &amp; Halimium Website]&lt;/ref&gt;
*[[Cistus × skanbergii|''Cistus'' × ''skanbergii'']] &lt;small&gt;Lojac.&lt;/small&gt; (''[[Cistus parviflorus|C.&amp;nbsp;parviflorus]]'' × ''[[Cistus monspeliensis|C.&amp;nbsp;monspeliensis]]''&lt;ref&gt;[http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20skanbergii.htm ''Cistus'' × ''skanbergii''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402141242/http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20skanbergii.htm |date=2015-04-02 }} in {{Harvtxt|Page|n.d.}}&lt;/ref&gt;)
*[[Cistus × stenophyllus|''Cistus'' × ''stenophyllus'']] &lt;small&gt;Link&lt;/small&gt; (''[[Cistus ladanifer|C.&amp;nbsp;ladanifer]]'' × ''[[Cistus monspeliensis|C.&amp;nbsp;monspeliensis]]''&lt;ref&gt;[http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20stenophyllus.htm ''Cistus'' × ''stenophyllus''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402162525/http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20stenophyllus.htm |date=2015-04-02 }} in {{Harvtxt|Page|n.d.}}&lt;/ref&gt;)
*[[Cistus × verguinii|''Cistus'' × ''verguinii'']] &lt;small&gt;Coste&lt;/small&gt; (''[[Cistus ladanifer|C.&amp;nbsp;ladanifer]]'' × ''[[Cistus salviifolius|C.&amp;nbsp;salviifolius]]''&lt;ref&gt;[http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20verguinii.htm ''Cistus'' × ''verguinii''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402091922/http://www.cistuspage.org.uk/Cistus%20x%20verguinii.htm |date=2015-04-02 }} in {{Harvtxt|Page|n.d.}}&lt;/ref&gt;)
{{div col end}}
&lt;gallery&gt;
Image:Cistus albidus(estepa blanca).jpg|''Cistus albidus'' photo taken near [[Sitges]]
Image:Cistus May 2014-11.jpg|''Cistus crispus''
Image:Cistus_heterophyllus.jpg|''Cistus heterophyllus'' subsp. ''carthaginensis''. Critically endangered cistus from Cartagena (Spain).
Image: Cistus libanotis.JPG| ''Cistus libanotis'' Photo taken near [[Cádiz]].
Image:Cistus salviifolius (plant).jpg|''Cistus salviifolius''
&lt;/gallery&gt;

===കൾട്ടിവർ===
Cultivars (those marked {{smallcaps|agm}} have gained the [[Royal Horticultural Society]]'s [[Award of Garden Merit]]) include:
{{div col|colwidth=30em}}
*''C.'' × ''aguilarii'' 'Maculatus' {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Cistus'' × ''aguilarii'' 'Maculatus'|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2455|accessdate=7 July 2013|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314135209/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2455|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*''C.'' × ''argenteus'' 'Peggy Sammons'&lt;ref&gt;{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Cistus'' × ''argenteus'' 'Peggy Sammons'|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2456|accessdate=7 July 2013|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314142554/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2456|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; - pink flowers, grey-green leaves&lt;ref&gt; Taylor, Jane (1993). Plants for dry gardens - Beating the drought. London: Frances Lincoln Limited. p. 42. ISBN 978-0-7112-1222-0. &lt;/ref&gt;
*''C''. × ''bornetianus'' ‘Jester’ {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.rhs.org.uk/Plants/138558/i-Cistus-i-×-i-bornetianus-i-Jester/Details | title = RHS Plantfinder - Cistus × bornetianus ‘Jester’ | accessdate = 30 January 2018}}&lt;/ref&gt; 
*''C.'' × ''cyprius'' {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Cistus'' × ''cyprius''|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=432|accessdate=7 July 2013|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314134910/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=432|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*''C.'' × ''cyprius'' var. ''ellipticus'' 'Elma' {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Cistus'' × ''cyprius'' var. ''ellipticus'' 'Elma'|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2457|accessdate=7 July 2013|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314133028/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2457|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
*''C.'' × ''dansereaui'' - prostrate form of this hybrid is often cultivated
*''C.'' × ''dansereaui'' 'Decumbens' {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Cistus'' × ''dansereaui'' 'Decumbens'|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=433|accessdate=7 July 2013|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314141703/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=433|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*''C.'' × ''florentinus'' - white flowers
*''C.'' × ''hybridus'' - pink buds, white flowers
*''C''. × ''laxus'' ‘Snow White’ {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.rhs.org.uk/Plants/98685/i-Cistus-i-×-i-laxus-i-Snow-White/Details
| title = RHS Plantfinder - Cistus × laxus ‘Snow White’| accessdate = 30 January 2018}}&lt;/ref&gt; 
*''C.'' × ''lenis'' 'Grayswood Pink' {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Cistus'' × ''lenis'' 'Grayswood Pink'|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2452|accessdate=7 July 2013|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314133148/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2452|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*''C''. × ''obtusifolius'' ‘Thrive’ {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.rhs.org.uk/Plants/163509/i-Cistus-i-×-i-obtusifolius-i-Thrive/Details
| title = RHS Plantfinder - ''Cistus'' × ''obtusifolius'' ‘Thrive’ | accessdate = 30 January 2018}}&lt;/ref&gt; 
*''C.'' × ''pulverulentus'' 'Sunset' {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Cistus'' × ''pulverulentus'' 'Sunset'|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2458|accessdate=7 July 2013|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314133551/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2458|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*[[Cistus × purpureus|''C''. × ''purpureus'']] {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Cistus'' × ''purpureus''|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=434|accessdate=7 July 2013|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314142659/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=434|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; - pink petals with dark blotches near centre
*''C.'' × ''skanbergii''&lt;ref&gt;{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Cistus'' × ''skanbergii''|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=5430|accessdate=7 July 2013|archive-date=2012-12-24|archive-url=https://archive.today/20121224032919/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=5430|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; - small pink flowers
*'Paladin' - large white flowers, dark green leaves
*’Gordon Cooper’ {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.rhs.org.uk/Plants/161721/i-Cistus-i-Gordon-Cooper/Details
| title = RHS Plantfinder - ''Cistus'' ‘Gordon Cooper’| accessdate = 30 January 2018}}&lt;/ref&gt; 
*'Snow Fire' {{smallcaps|agm}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Cistus'' 'Snow Fire'|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2454|accessdate=7 July 2013|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314142125/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2454|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

&lt;gallery&gt;
File:Cistus ladanifer hybride.JPG|''Cistus'' × ''dansereaui''
File:Cistus-hybridus.jpg|''Cistus'' × ''hybridus''
File:Cistus purpureus.jpg|''Cistus'' × ''purpureus''
File:Cistusskanbergii.jpg|''Cistus'' × ''skanbergii''
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

==ബിബ്ലിയോഗ്രാഫി==
* {{Cite journal |last=Demoly |first=J.-P. |year=2006 |title=Notes taxonomiques, chorologiques et nouveautes nomenclaturales pour le genre ''Cistus'' L. elargi, incluant ''Halimium'' (Dunal) Spach (Cistaceae) |journal=Acta Botanica Gallica |volume=153 |issue=3 |pages=309–323 }} Proposes merging ''Cistus'' and ''Halimium''.
*{{Cite book |last=Demoly |first=J.-P. |last2=Montserrat |first2=P. |year=1993 |editor-last=Castroviejo |editor-first=S. |editor2-last=Aedo |editor2-first=C. |editor3-last=Cirujano |editor3-first=S. |editor4-last=Lainz |editor4-first=M. |editor5-last=Montserrat |editor5-first=P. |editor6-last=Morales |editor6-first=R. |editor7-last=Munoz Garmendia |editor7-first=F. |editor8-last=Navarro |editor8-first=C. |editor9-last=Paiva |editor9-first=J. |editor10-last=Soriano |editor10-first=C. |editor11-last=Fernandez Arias |editor11-first=M.I. |contribution=''Cistus'' |title=Flora Iberica : Plantas vasculares de la Península Ibérica e Islas Baleares |pages=319–337 |publication-place=Madrid |publisher=Real Jardín Botánico, CSIC |isbn=978-84-00-07375-6 |contribution-url=http://www.floraiberica.es/floraiberica/texto/pdfs/03_066_01_Cistus.pdf |accessdate=2015-03-19 |volume=3 |lastauthoramp=yes |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112230222/http://www.floraiberica.es/floraiberica/texto/pdfs/03_066_01_Cistus.pdf |archive-date=2017-01-12 |url-status=dead }}
* {{Cite journal |last=Ellul |first=P. |last2=Boscaiu |first2=M. |last3=Vicente |first3=O. |last4=Moreno |first4=V. |last5=Rossello |first5=J.A. |year=2002 |title=Intra- and Interspecific Variation in DNA Content in ''Cistus ''(Cistaceae) |journal=Annals of Botany |volume=90 |issue=3 |pages=345–351 |doi=10.1093/aob/mcf194 |lastauthoramp=yes |pmc=4240394 }}
* {{cite web |last=Page |first=R.G. |date=n.d. |orig-year=2002 onwards |title=The ''Cistus'' &amp; ''Halimium'' Website |url=http://www.cistuspage.org.uk/ |accessdate=2015-03-01 |ref=harv}}
*{{Cite book |last=Sweet |first=Robert |date=1825–1830 |title=Cistineae : the natural order of ''Cistus'' or Rock-rose |publisher=James Ridgeway |publication-place=London |url=https://archive.org/stream/cistineaenatura00sweegoog#page/n9/mode/1up |accessdate=2015-03-15 }}
* {{Cite book |last=Warburg |first=E.F. |year=1968 |editor-last=Tutin |editor-first=T.G. |editor2-last=Heywood |editor2-first=V.H. |editor3-last=Burges |editor3-first=N.A. |editor4-last=Valentine |editor4-first=D.H. |editor5-last=Walters |editor5-first=S.M. |editor6-last=Webb |editor6-first=D.A. |contribution=''Cistus'' |title=Flora Europaea, Volume 2: Rosaceae to Umbelliferae |pages=282–284 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-06662-4 |lastauthoramp=yes }}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{Commons category|position=left}}

[[വർഗ്ഗം:സപുഷ്പികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മാൽവേൽസ്]]</text>
      <sha1>fu11s5a8hzctb5e3ynws347fhdipcsy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സപ്തവത്സര യുദ്ധം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>442201</id>
    <revision>
      <id>4682927</id>
      <parentid>4532205</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T02:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21433" sha1="gz1ec69q81f9o02vxhr5uuulpsn8i05" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict|conflict=സപ്തവത്സര യുദ്ധം|image=Seven Years' War Collage.jpg|caption=Clockwise from top left: the [[Battle of Plassey]] (23 June 1757); the [[Battle of Carillon]] (6–8 July 1758); the [[Battle of Zorndorf]] (25 August 1758); the [[Battle of Kunersdorf]] (12 August 1759).|date=1756 മെയ് 17 മുതൽ 1763 ഫെബ്രുവരി 15 വരെ|place=[[യൂറോപ്പ്]], the [[Americas]], [[ആഫ്രിക്ക]], [[ഏഷ്യ]]|territory=''[[Status quo ante bellum]]'' in Europe. Transfer of colonial possessions between Great Britain, France, Spain, and Portugal.
* France cedes its possessions east of the Mississippi River, [[Canada]] (except [[Saint-Pierre and Miquelon]]), the island of [[Grenada]], and the [[Northern Circars]] in India to Great Britain.
* France cedes [[Louisiana]] and its territory west of the Mississippi River to Spain.
* Spain cedes [[Spanish Florida|Florida]] to Great Britain.
* Four &quot;neutral&quot; Caribbean islands divided between Britain ([[Saint Vincent (island)|St. Vincent]], [[Tobago]], [[Dominica]]) and France ([[St. Lucia]])|result=Anglo-Prusso-Portuguese coalition victory&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/american_revolution_01.shtml|title=BBC - History - British History in depth: Was the American Revolution Inevitable?|language=en-GB|access-date=2018-07-21|quote=In 1763, Americans joyously celebrated the British victory in the Seven Years' War, revelling in their identity as Britons and jealously guarding their much-celebrated rights which they believed they possessed by virtue of membership in what they saw as the world's greatest empire.}}&lt;/ref&gt;* [[Treaty of Saint Petersburg (1762)]]* [[Treaty of Hamburg (1762)]]* [[Treaty of Paris (1763)]]* [[Treaty of Hubertusburg|Treaty of Hubertusburg (1763)]]|combatant1={{flagcountry|Kingdom of Great Britain}}&lt;br /&gt;
*{{flagcountry|Kingdom of Ireland}}
*{{flagicon image|Red Ensign of Great Britain (1707-1800).svg}} [[British America]]
{{flagicon|Hanover|1692}} [[Electorate of Brunswick-Lüneburg|Hanover]]&lt;br /&gt;
{{flagcountry|Kingdom of Prussia|1750}}&lt;br /&gt;
{{flagicon|Portugal|1750}} [[Kingdom of Portugal|Portugal]] {{small|(from 1762)}}&lt;br /&gt;
*[[File:Flag of the Princes of Brazil.svg|22px]] [[Colonial Brazil|Brazil]]&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;margin-left: 4px; margin-right: 4px;&quot;&gt;{{flagicon image|Blason duché ni Brunswick.svg|border=|size=17px}}&lt;/span&gt; [[Principality of Brunswick-Wolfenbüttel|Brunswick-Wolfenbüttel]] &lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;margin-left: 4px; margin-right: 4px;&quot;&gt;{{flagicon image|Wappen-HK_(1736-1804).svg|border=|size=17px}}&lt;/span&gt; [[Landgraviate of Hesse-Kassel|Hesse-Kassel]]&lt;br/&gt;{{flagicon image|Flagge Fürstentum Schaumburg-Lippe.svg}} [[Principality of Schaumburg-Lippe|Schaumburg-Lippe]]&lt;br /&gt;[[Iroquois Confederacy]]|combatant2={{flagcountry|Kingdom of France}}
* {{flagicon image|Royal_Standard_of_King_Louis_XIV.svg}} [[New France]]
{{flagicon|Habsburg Monarchy|empire}} [[Holy Roman Empire]]:&lt;br /&gt;
* [[File:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|23px]] [[Habsburg Monarchy|Austria]]
* {{flagcountry|Electorate of Saxony}}
{{flagcountry|Russian Empire}} {{small|(until 1762)}}&lt;br /&gt;{{flagicon|Spain|1748}} [[Spanish Empire|Spain]] 
* {{flagicon image|Flag_of_Cross_of_Burgundy.svg}} [[New Spain]]
{{small|(from 1762)}}&lt;br /&gt;{{flagicon|Sweden}} [[Swedish Empire|Sweden]] {{small|(1757–62)}}&lt;br /&gt;{{flagicon image|Alam of the Mughal Empire.svg|border=}} [[Mughal Empire]] {{small|(from 1757)}}&lt;br /&gt;[[Abenaki|Abenaki Confederacy]]&lt;br /&gt;
[[Bengal Sultanate]]|commander1={{flagicon|Kingdom of Great Britain}}{{flagicon|Hanover|1692}} [[George II of Great Britain|George II]] (personal union)
{{small|(until 1760)}}&lt;br /&gt;
{{flagicon|Kingdom of Great Britain}}{{flagicon|Hanover|1692}} [[George III of Great Britain|George III]] (personal union) {{small|(from 1760)}}&lt;br /&gt;
{{flagicon|Kingdom of Great Britain}} [[William Pitt, 1st Earl of Chatham|William Pitt]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Prussia|1750}} [[Frederick the Great|Frederick II]]|commander2={{flagicon|Kingdom of France}} [[Louis XV of France|Louis XV]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Kingdom of France}} [[Étienne François, duc de Choiseul|Duc de Choiseul]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Habsburg Monarchy|empire}} [[Maria Theresa]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Habsburg Monarchy|empire}} [[Wenzel Anton von Kaunitz]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Russian Empire}} [[Elizabeth of Russia|Elizabeth]] {{small|(until 1762)}}&lt;br /&gt;
{{flagicon|Russian Empire}} [[Peter III of Russia|Peter III]] {{small|(from 1762)}}&lt;br /&gt;
{{flagicon|Spain|1748}} [[Charles III of Spain|Charles III]]|casualties1={{flagicon|Kingdom of Great Britain}} 160,000 dead{{sfn|Speelman|2012|p=524}}&lt;br/&gt;{{flagicon|Prussia|1750}} 180,000 dead&lt;br/&gt;80,000 deserted{{sfn|Clodfelter|2017|p=85}}&lt;br/&gt;33,000 civilians killed{{sfn|Speelman|2012|p=524|loc=of which 20,000 by the Russians}}|casualties2={{flagicon|Kingdom of France}} '''350,000+'''{{sfn|Clodfelter|2017|p=85}}
{{Collapsible list
|title = French losses
|'''Total losses'''
*200,000 dead{{sfn|Speelman|2012|p=524}}
*80,000 captured
*70,000 deserted
}}
{{flagicon|Habsburg Monarchy|empire}} '''373,588'''{{sfn|Clodfelter|2017|p=85}}
{{Collapsible list
|title = Austrian losses
|'''Total losses'''
*32,622 killed in action
*93,404 died of wounds or disease
*19,592 missing
*17,388 disabled
*70,000 slightly wounded
*78,360 captured
*62,222 deserted
}}
}}
1756-നും 1763-നും ഇടയിൽ നടന്ന ഒരു ആഗോള സംഘർഷമാണ് '''സപ്തവത്സര യുദ്ധം''' (ഏഴ് വർഷത്തെ യുദ്ധം) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അക്കാലത്തെ എല്ലാ യൂറോപ്യൻ മഹാശക്തികളും അതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. യൂറോപ്പ്, അമേരിക്ക, പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്ക, ഇന്ത്യ, ഫിലിപ്പീൻസ് എന്നീ രാജ്യങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന അഞ്ചു ഭൂഖണ്ഡങ്ങളെയാണ് ഇത് സ്വാധീനിച്ചത്. ഈ സംഘർഷം യൂയൂറോപ്പിനെ രണ്ടായി പിളർത്തി. [[പ്രഷ്യ]], [[പോർച്ചുഗീസ് സാമ്രാജ്യം|പോർച്ചുഗൽ]], ഹാനോവർ, മറ്റു ചെറിയ ജർമ്മൻ രാഷ്ട്രങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ ഒരു ഭാഗത്തും, ഓസ്ട്രിയൻ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഹോളി റോമൻ സാമ്രാജ്യം, [[റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യം]], ബർബോൺ സ്പെയിനം, [[സ്വീഡൻ]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഫ്രാൻസിന്റെ രാജ്യവും. അതേസമയം, മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിനു കീഴിൽ ചില പ്രാദേശിക സംവിധാനങ്ങൾ ഫ്രാൻസിന്റെ പിന്തുണയോടെ ബംഗാളിൽ കീഴടക്കാനുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ശ്രമത്തെ തകർക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യാപ്തി മൂലം ചില ചരിത്രകാരന്മമാർ ഇതിനെ &quot;വേൾഡ് വാർ സീറോ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2014/07/economist-explains|title=Why the first world war wasn’t really}}&lt;/ref&gt;
== സംഗ്രഹം ==
വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ തർക്കത്തിലുള്ള ഫ്രഞ്ച് സ്ഥാനങ്ങൾ ആക്രമിച്ചപ്പോൾ, 1754 മുതൽ 1756 വരെ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടനും ഫ്രാൻസും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. 1754 മേയ് 28 ന് [[Battle of Jumonville Glen|ജുമൻവില്ലെ ഗ്ലെൻ യുദ്ധത്തോടെ]] ആക്രമണം ആരംഭിച്ചു. ബ്രിട്ടനും ഫ്രാൻസും അന്നുവരെ യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നില്ല. കാരണം, ഈ സംഭവം അന്താരാഷ്ട്ര പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ഏഴ് വർഷത്തെ യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഇത് ഒരു പ്രധാന ഘടകമായിത്തീർന്നു. കൊളോണിയൽ അതിർത്തികൾ കടന്ന് കടലിൽ നൂറുകണക്കിന് ഫ്രഞ്ചു കപ്പലുകളെ പിടികൂടി. അതേസമയം, മധ്യ യൂറോപ്പിലെ [[വിശുദ്ധ റോമാസാമ്രാജ്യം|വിശുദ്ധ റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിനകത്തും]] പുറത്തുമുള്ള ആധിപത്യത്തിനു വേണ്ടി [[പ്രഷ്യ]] ഓസ്ട്രിയയുമായി പോരാടി.

ഫ്രാൻസ്, സ്പെയിൻ, ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം [[Treaty of Paris (1763)|1763 ലെ പാരീസ് ഉടമ്പടിയിലും]], 1763-ൽ സാക്സണി, ഓസ്ട്രിയ, പ്രഷ്യ എന്നിവടങ്ങുന്ന ഹ്യൂബർട്ടസ്ബർഗിന്റെ ഉടമ്പടിയിലും അവസാനിച്ചു.

== പശ്ചാത്തലം ==

=== യൂറോപ്പിൽ ===
[[പ്രമാണം:SevenYearsWar.png|ലഘുചിത്രം|All the participants of the Seven Years' War
{{legend|#4D6DF3|Great Britain, Prussia, Portugal, with allies}}
{{legend|#22B14C|France, Spain, Austria, Russia, Sweden with allies}}]]
1740 മുതൽ 1748 വരെ നീണ്ടുനിന്ന ഓസ്ട്രിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ യുദ്ധത്തിൽ, ഫ്രെഡറിക് ദി ഗ്രേറ്റ് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രഷ്യയിലെ രാജാവ് ഫ്രെഡറിക് രണ്ടാമൻ, ഓസ്ട്രിയയിൽ നിന്നുള്ള സുലൈഷ്യ പ്രവിശ്യ പിടിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;Szabo, p. 2.&lt;/ref&gt; 1748 ൽ [[മറിയ തെരേസ|ആസ്ട്രിയയിലെ മറിയ തെരേസ]] തന്റെ സൈന്യത്തെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനും പുതിയ സഖ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാനും ഐക്സ്-ല-ചാപ്പെല്ലെ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവച്ചു.

1756-ൽ ഓസ്ട്രിയ പ്രഷ്യയുമായി യുദ്ധത്തിനു തയ്യാറെടുക്കുകയായിരുന്നു. ഇതിനായി റഷ്യയുമായും സഖ്യം ചേർന്നു.

=== വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ ===
[[പ്രമാണം:Nouvelle-France_map-en.svg|ലഘുചിത്രം|Map of the British and French settlements in North America in 1750, before the French and Indian War (1754 to 1763), that was part of the Seven Years' War]]
1750 കളിൽ വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കും ഫ്രഞ്ചുകാർക്കുമിടയിലുള്ള അതിർത്തി നിർണായകമായിരുന്നു. [[മിസിസിപ്പി നദി|മിസിസിപ്പി നദീതടത്തിന്റെ]] അവകാശം ഫ്രാൻസ് വളരെക്കാലം അവകാശപ്പെട്ടു. 1750 കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ഫ്രഞ്ചുകാർ തങ്ങളുടെ അവകാശവാദം ഉറപ്പിക്കാൻ [[ഒഹായോ നദി|ഒഹായോ നദീതടത്തിലെ]] കോട്ടകളുടെ ഒരു ശൃംഖല രൂപവത്കരിച്ചു.
[[പ്രമാണം:Carte_Guerre_de_7_ans_Amérique_du_nord.PNG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|French and British positions during the first four years of the war
{{legend|#F4A8C8|British territory, forts and settlements|textcolor=#FF002F|text=■ ◘}}
{{legend|#A8C4F4|French territory, forts and settlements|textcolor=#425BFC|text=■ ◘}}
]]
യുദ്ധകാലത്ത്, ഈറോക്വോസ് കോൺഫെഡറസിയിലെ ഏഴ് രാജ്യങ്ങൾ ഫ്രഞ്ചുകാരുമായി ചേർന്നു. ഇവ ലോറന്റിയൻ താഴ്വരയിലെ തദ്ദേശീയ അമേരിക്കക്കാരായിരുന്നു.

=== തെക്കേ അമേരിക്ക ===
[[പ്രമാണം:LindsayCambridge.jpg|ലഘുചിത്രം|The bombardment of Morro Castle on [[ഹവാന|Havana]], 1763]]
[[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ]] (1763) സ്പെയിനിൽ നിന്നും [[പോർച്ചുഗീസ് സാമ്രാജ്യം|പോർച്ചുഗീസുകാർ]] ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റിയോ [[നീഗ്രോ നദി (ആമസോൺ)|നീഗ്രോ നദി]] പിടിച്ചടക്കി.&lt;ref&gt;Ojer, Pablo- [[google:&quot;de+los+cuales+fueron+desalojados+por+los+portugueses&quot;&amp;btnG=Pesquisar+livros&amp;tbm=bks&amp;tbo=1&amp;hl=pt-PT&amp;gws_rd=ssl|'' La Década Fundamental en la Controversia de Límites entre Venezuela y Colombia, 1881–1891'']] (in Spanish), Academia Nacional de la Historia, 1988, [https://books.google.com/books?id=l4dsAAAAMAAJ&amp;q=%22de+los+cuales+fueron+desalojados+por+los+portugueses%22&amp;dq=%22de+los+cuales+fueron+desalojados+por+los+portugueses%22 p. 292].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;United States Army Corps of Engineers- [[google:&quot;São+Gabriel+was+founded+during+the+Portuguese+conquest+in+1763,&quot;&amp;btnG=Pesquisar+livros&amp;tbm=bks&amp;tbo=1|''Report on Orinoco-Casiquiare-Negro Waterway. Venezuela-Colombia-Brazil, July 1943'']], Vol. I, 1943, p. 15.&lt;/ref&gt; മറുപടിയായി [[ബ്രസീൽ|ബ്രസീലിലെ]] ഒരു സംസ്ഥാനമായ [[Mato Grosso|മാട്ടോ ഗ്രോസോ]] ആക്രമിച്ചു.&lt;ref&gt;Southern, Robert – [https://books.google.com/books/about/History_of_Brazil.html?id=VIQiAQAAMAAJ&amp;redir_esc=y '' History of Brazil''], part third, London, 1819, [https://books.google.com/books?id=dF9KAAAAcAAJ&amp;pg=PA584 p. 584].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Block, David – [[google:&quot;In+1763+Moura+retired+from+Mato+Grosso+the+victor.+He+had+advanced+to+the+Guapore,&quot;&amp;btnG=Pesquisar+livros&amp;tbm=bks&amp;tbo=1&amp;hl=pt-PT&amp;gws_rd=ssl|'' Mission Culture on the Upper Amazon: native Tradition, Jesuit enterprise and Secular Policy in Moxos, 1660–1880'']], University of Nebraska Press, 1994,  [https://books.google.com/books?id=GGsaAAAAYAAJ&amp;q=%22Mato+Grosso+the+victor.%22&amp;dq=%22Mato+Grosso+the+victor.%22 p. 51].&lt;/ref&gt;

=== ഇന്ത്യ ===
ഇന്ത്യയിൽ, യൂറോപ്പിലെ ഏഴ് വർഷത്തെ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത് ഉപഭൂഖണ്ഡത്തെ സ്വാധീനിക്കാൻ ഫ്രഞ്ചുകാർക്കും ബ്രിട്ടീഷ് വ്യാപാര കമ്പനികൾക്കും തമ്മിൽ ദീർഘകാല പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കി. ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ വികാസത്തിനു എതിരായി ഫ്രഞ്ചുകാർ [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തോട്]] ചേർന്നു. ഈ യുദ്ധം തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ ആരംഭിക്കുകയും ബംഗാളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്‌തു. [[റോബർട്ട് ക്ലൈവ്|റോബർട്ട് ക്ലൈവിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം ഫ്രഞ്ച് സഖ്യകക്ഷിയായിരുന്നു [[നവാബ്]] [[സിറാജ് ഉദ് ദൗള|സിറാജ് ഉദ് ദൗളയെ]] 1757-ൽ [[പ്ലാസ്സി യുദ്ധം|പ്ലാസ്സി യുദ്ധത്തിൽ]] ആക്രമിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തെ സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും [[കൊൽക്കത്ത]] തിരിച്ചുപിടിക്കുകയും ചെയ്തു. അതേ വർഷം ബംഗാളിലെ ഫ്രഞ്ച് കുടിയേറ്റ നഗരമായ [[ചന്ദൻനഗർ|ചന്ദൻനഗറിനെ]] ബ്രിട്ടീഷുകാർ പിടിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;Peter Harrington, ''Plassey, 1757: Clive of India's Finest Hour'' (Praeger, 1994).&lt;/ref&gt;

=== പടിഞ്ഞാറേ ആഫ്രിക്ക ===
1758-ൽ അമേരിക്കൻ വ്യാപാരിയായ തോമസ് കുംമിംഗ്, സെയിന്റ് ലൂയിസിൽ ഫ്രഞ്ച് തീർപ്പു നടത്താൻ ഒരു പര്യവേഷണം നടത്തി. ബ്രിട്ടീഷുകാർ 1758 മേയ് മാസത്തിൽ സെനഗൽ പിടിച്ചടക്കിയതോടെ വൻതോതിൽ പിടിച്ചെടുത്തു വലിയ അളവിൽ വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടുവന്നു. ഈ വിജയം [[ഗോരീ]] ദ്വീപ്, [[ഗാംബിയ|ഗാംബിയയിൽ]] ഫ്രഞ്ചു ട്രേഡ് പോസ്റ്റിലേക്ക് പോകാൻ രണ്ട് പര്യവേഷണങ്ങൾ നടത്താൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ഈ വിലപ്പെട്ട കോളനികളുടെ നഷ്ടം ഫ്രഞ്ച് സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ കൂടുതൽ ദുർബലമാക്കി.&lt;ref&gt;James L.A. Webb Jr, &quot;The mid-eighteenth century gum Arabic trade and the British conquest of Saint-Louis du Senegal, 1758.&quot; ''Journal of Imperial and Commonwealth History'' 25#1 (1997): 37-58.&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
{{Commonscat-inline}}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|30em}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://napoleonistyka.atspace.com/FRENCH_ARMY.htm The French Army 1600–1900]
* [http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/QuebecHistory/encyclopedia/SevenYearsWar-FrenchandIndianWar-TheWaroftheConquest.htm Events and the participants in the Seven Years' War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190519073106/http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/quebechistory/encyclopedia/SevenYearsWar-FrenchandIndianWar-TheWaroftheConquest.htm |date=2019-05-19 }}
* [http://ns1763.ca/remem/7yw-timeline-w.html Seven Years' War timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131221124712/http://ns1763.ca/remem/7yw-timeline-w.html |date=2013-12-21 }}
* [https://web.archive.org/web/20150224020731/http://www.heritage.nf.ca/exploration/7years.html Memorial University of Newfoundland's page about the war]
* [http://www.kronoskaf.com/syw/ Kronoskaf.com: Seven Years' War Knowledge Base]
* [http://1759.ccbn-nbc.gc.ca 1759: From the Warpath to the Plains of Abraham Virtual Exhibition.]
* [http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/QuebecHistory/encyclopedia/SevenYearsWar-FrenchandIndianWar-TheWaroftheConquest.htm The Seven Years' War in Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190519073106/http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/quebechistory/encyclopedia/SevenYearsWar-FrenchandIndianWar-TheWaroftheConquest.htm |date=2019-05-19 }}
* [https://web.archive.org/web/20100706060814/http://www.civilization.ca/cwm/exhibitions/gallery1/clash_e.shtml Clash of Empires and The Battle of the Plains of Abraham – The Canadian War Museum]
[[വർഗ്ഗം:ആഗോള സംഘട്ടനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>gz1ec69q81f9o02vxhr5uuulpsn8i05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്റ്റീഫൻ സ്വിഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>445903</id>
    <revision>
      <id>4683006</id>
      <parentid>4673925</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:57:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13607" sha1="cox5j5z4i80a2ofse7s4vml3rzsij22" xml:space="preserve">{{prettyurl|Stefan Zweig}}
{{Infobox person
| name               = സ്റ്റീഫൻ സ്വിഗ്
| image              = Stefan Zweig2.png
| image_size         = 
| caption            = Stefan Zweig, c. 1912
| birth_name         = 
| birth_date         = {{Birth date|1881|11|28|df=yes}}
| birth_place        = [[വിയന്ന]], [[ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറി]]
| death_date         = {{Death date and age|1942|2|22|1881|11|28|df=yes}}
| death_place        = [[പെട്രോപോളിസ്]], [[Rio de Janeiro (state)|റിയോ ഡി ജനീറോ]], ബ്രസീൽ
| death_cause        = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| residence          = 
| nationality        = 
| other_names        = 
| known_for          = ''[[ദി റോയൽ ഗെയിം]]'', ''[[Amok (novella)|അമോക്]]'', ''[[ലറ്റർ ഫ്രം ആൻ അൺനോൺ വുമൺ]]'', ''[[Confusion (novella)|കൺഫ്യൂഷൻ]]''
| occupation         = നോവലിസ്റ്റ്, നാടകകൃത്ത്, പത്രപ്രവർത്തകൻ, ജീവചരിത്രകാരൻ
| religion           = 
| spouse             = ഫ്രെഡറിക് മരിയ വോൺ വിൻ്റർനിറ്റ്സ് (ജനനം, ബർഗർ) (1920–1938; divorced)&lt;br /&gt;ലോട്ടെ ആൾട്ട്മാൻ (1939–1942; his death)
| partner            = 
| children           = 
| parents            = മോറിറ്റ്സ് സ്വീഗ് (1845–1926) &lt;br /&gt;ഇഡ ബ്രെട്ടൗർ (1854–1938)
| relatives          = ആൽഫ്രഡ് സ്വീഗ് (1879–1977) &lt;br&gt; (സഹോദരൻ)
| signature          = Stefan Zweig Signature 1927.svg
| website            = 
| footnotes          = 
}}
'''സ്റ്റീഫൻ സ്വിഗ്''' (/ zwaɪɡ, swaɪɡ /; [1] ജർമ്മൻ: [tsvaɪk]; 28 നവംബർ 1881 - 22 ഫെബ്രുവരി 1942) ഒരു [[ഓസ്ട്രിയ]]ൻ നോവലിസ്റ്റും നാടകകൃത്തും പത്രപ്രവർത്തകനും ജീവചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യജീവിതകാലഘട്ടമായ 1920 കളിലും 1930 കളിലും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ എഴുത്തുകാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം.&lt;ref name=&quot;secretsuperstar&quot;&gt;{{Cite web|url=http://moreintelligentlife.com/story/stefan-zweig-secret-superstar|url-status=dead|title=Stefan Zweig: The Secret Superstar|first=Julie|last=Kavanagh|work=[[Intelligent Life (magazine)|Intelligent Life]]|date=Spring 2009|archiveurl=https://archive.today/20121208193830/http://moreintelligentlife.com/story/stefan-zweig-secret-superstar|archivedate=8 December 2012}}&lt;/ref&gt;

== ജീവചരിത്രം ==
[[File:Stefan Zweig 1900.jpg|left|thumb|Stefan Zweig (standing) in Vienna with his brother Alfred, circa 1900]]
ഒരു സമ്പന്നനായ ജൂത വസ്ത്ര നിർമ്മാതാവ് മോറിറ്റ്സ് സ്വിഗിന്റെയും (1845-1926), യഹൂദ ബാങ്കിങ് കുടുംബത്തിലെ മകൾ ഇഡ ബ്രറ്റ്വാറിന്റെയും (1854-1938), മകനായി സ്റ്റീഫൻ [[വിയന്ന]]യിൽ ജനിച്ചു.&lt;ref&gt; Prof.Dr. Klaus Lohrmann &quot;Jüdisches Wien. Kultur-Karte&quot; (2003), Mosse-Berlin Mitte gGmbH (Verlag Jüdische Presse) &lt;/ref&gt; ചെക്ക് എഴുത്തുകാരനായ [[Egon Hostovský|ഇഗോൺ ഹോസ്റ്റോവിസ്കിയുമായി]] അദ്ദേഹം ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തെ &quot;വളരെ ദൂരെയുള്ള ഒരു ബന്ധു&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;''Egon Hostovský: Vzpomínky, studie a dokumenty o jeho díle a osudu'', Sixty-Eight Publishers, 1974&lt;/ref&gt;ചില സ്രോതസ്സുകൾ അവരെ ബന്ധുക്കളായി വിവരിക്കുന്നു.

സ്വീഗ് [[വിയന്ന സർവകലാശാല]]യിൽ [[തത്ത്വശാസ്ത്രം]] പഠിക്കുകയും 1904-ൽ &quot;[[Hippolyte Taine|ഹിപ്പോലൈറ്റ് ടെയിന്റെ]] തത്ത്വശാസ്ത്രം&quot; എന്ന പ്രബന്ധം ഉപയോഗിച്ച് ഡോക്ടറൽ ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ മതം ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചില്ല. “എന്റെ യഹൂദരായിരുന്ന അച്ഛനും അമ്മയ്ക്കും ആകസ്മികമായിട്ടായിരുന്നു തന്റെ ജനനമെന്ന് സ്വീഗ് പിന്നീട് ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറയുകയുണ്ടായി. എന്നിട്ടും അദ്ദേഹം തന്റെ യഹൂദ വിശ്വാസം ത്യജിച്ചില്ല, ബുച്മെൻഡൽ എന്ന കഥയിലെന്നപോലെ യഹൂദന്മാരെയും യഹൂദ പ്രമേയങ്ങളെയും കുറിച്ച് ആവർത്തിച്ചു എഴുതി. സിയോണിസത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ തിയോഡോർ ഹെർസലുമായി സ്വീഗിന് ഊഷ്മളമായ ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. അന്നത്തെ വിയന്നയിലെ പ്രധാന പത്രമായ ന്യൂ ഫ്രീ പ്രസ്സെയുടെ സാഹിത്യ പത്രാധിപരായിരുന്നപ്പോൾ ഹെർസൽ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടുമുട്ടി. സ്വീഗിന്റെ ആദ്യകാല ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഹെർസ് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-features/1.637453|title=Meet the Austrian-Jewish novelist who inspired Wes Anderson's 'The Grand Budapest Hotel'|author=Gabe Friedman|date=17 January 2015|work=Haaretz.com|access-date=2019-07-01|archive-date=2015-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150116071224/http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-features/1.637453|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;സ്വീഗ് അന്താരാഷ്ട്രവാദത്തിലും യൂറോപ്യൻ മതത്തിലും വിശ്വസിച്ചു, ദ വേൾഡ് ഓഫ് ഹിസ്റ്ററി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആമോസ് എലോൺ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ഹെർസലിന്റെ ഡെർ ജുഡെൻസ്റ്റാറ്റ് എന്ന പുസ്തകത്തെ സ്വീഗ് വിശേഷിപ്പിച്ചത് &quot;മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഗ്രന്ഥം, ഒരു കഷണം അസംബന്ധം&quot; എന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;elon&quot;&gt;{{cite book|last=Elon|first=Amos|author-link=Amos Elon|title=The Pity of it All|url=https://archive.org/details/pityofitallhisto00elon|year=2002|publisher=Metropolitan Books|location=New York|page=[https://archive.org/details/pityofitallhisto00elon/page/287 287]}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
&lt;references responsive /&gt;

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
* Elizabeth Allday, ''Stefan Zweig: A Critical Biography'', J. Philip O'Hara, Inc., Chicago, 1972 {{ISBN missing|date=December 2016}}
* {{cite book|editor1=Darién J. Davis |editor2=Oliver Marshall |title=Stefan and Lotte Zweig's South American Letters: New York, Argentina and Brazil, 1940–42 |location=New York |publisher=Continuum |year=2010 |isbn=1441107126}}
* [[Alberto Dines]], ''Morte no Paraíso, a Tragédia de Stefan Zweig'', Editora Nova Fronteira 1981, (rev. ed.) Editora Rocco 2004
* Alberto Dines, ''Tod im Paradies. Die Tragödie des Stefan Zweig'', Edition Büchergilde, 2006
* Randolph J. Klawiter, ''Stefan Zweig. An International Bibliography'', Ariadne Press, Riverside, 1991 {{ISBN missing|date=December 2016}}
* Donald A. Prater, ''European of Yesterday: A Biography of Stefan Zweig'', Holes and Meier Publ., (rev. ed.) 2003 {{ISBN missing|date=December 2016}}
* [[George Prochnik]], ''The Impossible Exile: Stefan Zweig at the End of the World'', [[Random House]], 2014, {{ISBN|978-1590516126}}
* Marion Sonnenfeld (editor), ''The World of Yesterday's Humanist Today. Proceedings of the Stefan Zweig Symposium'', texts by Alberto Dines, Randolph J. Klawiter, Leo Spitzer and Harry Zohn, [[State University of New York Press]], 1983
* {{cite book|last1=Vanwesenbeeck |first2=Mark H. |last2= Gelber |first1=Birger|title=Stefan Zweig and World Literature: Twenty-First-Century Perspectives|publisher=Camden House|location=Rochester|isbn=9781571139245}}
* [[Friderike Zweig]], ''Stefan Zweig'', [[Thomas Y. Crowell Co.]], 1946 (An account of his life by his first wife)
* Martin Mauthner, ''German Writers in French Exile, 1933–1940'', Vallentine Mitchell, London 2007, {{ISBN|978-0-85303-540-4}}
* [[Oliver Matuschek]], ''Three Lives: A Biography of Stefan Zweig'', translated by [[Allan Blunden]], Pushkin Press, 2011 {{ISBN missing|date=December 2016}}
* Giorgia Sogos, &quot;Le biografie di Stefan Zweig tra Geschichte e Psychologie. Triumph und Tragik des Erasmus von Rotterdam, Marie Antoinette, Maria Stuart&quot;, Firenze University Press, Firenze 2013, e-{{ISBN|978-88-6655-508-7}}.
* Giorgia Sogos, &quot;Stefan Zweig, der Kosmopolit. Studiensammlung über seine Werke und andere Beiträge. Eine kritische Analyse&quot;, Free Pen Verlag, Bonn 2017, {{ISBN|978-3-945177-43-3}}.

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category|Stefan Zweig}}
{{Wikisourcelang|de|Stefan Zweig/Erstausgaben|Complete list of first editions}}
* [http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/music/musiczweig/musiczweig.html Zweig Music Collection at the British Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011084735/http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/music/musiczweig/musiczweig.html |date=2011-10-11 }}
* [http://fredonia.libguides.com/archives/zweig Stefan Zweig Collection at the Daniel A. Reed Library, State University of New York at Fredonia, Fredonia, New York]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://zweig.fredonia.edu/ Stefan Zweig Online Bibliography, a wiki hosted by Daniel A. Reed Library, State University of New York at Fredonia, Fredonia, New York] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.stefanzweig.org/ StefanZweig.org]
* [https://web.archive.org/web/20160109174915/http://www.stefanzweig.de/ StefanZweig.de]
* [http://www.stefan-zweig-centre-salzburg.at/index.php?id=1&amp;L=1 Stefan Zweig Centre Salzburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714113045/http://www.stefan-zweig-centre-salzburg.at/index.php?id=1&amp;L=1 |date=2014-07-14 }}
* {{Gutenberg author | id=Zweig,+Stefan | name=Stefan Zweig}}
* {{Internet Archive author |sname=Stefan Zweig}}
* {{Librivox author |id=10209}}
* [http://www.nybooks.com/articles/19133 ''Beware of Pity''], review by [[Joan Acocella]] in ''[[The New York Review of Books]]'', July 13, 2006
* [http://www.tabletmag.com/arts-and-culture/books/814/no-exit/ &quot;No Exit&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110704215617/http://www.tabletmag.com/arts-and-culture/books/814/no-exit/ |date=2011-07-04 }}, article on Zweig at ''[[Tablet Magazine]]''
* [https://www.asymptotejournal.com/nonfiction/stefan-zweig-to-friends-in-foreign-land/ &quot;To Friends in Foreign Land&quot; – Zweig's letter, which he published in the newspaper Berliner Tageblatt, on September 19, 1914] 

* [http://booksproseandverse.blogspot.co.uk/2013/11/stefan-zweig-world-of-yesterday.html Zweig's foreword] to ''The World of Yesterday''
* {{Perlentaucher|stefan-zweig}}
* [http://web.nli.org.il/sites/NLI/English/collections/personalsites/archive_treasures/Pages/stefan-zweig.aspx Stefan Zweig's suicide letter] on the [[National Library of Israel]]'s website
* [http://findingaids.cjh.org/?pID=475782 Guide to the Correspondence of Stefan Zweig and Siegmund Georg Warburg] at the [[Leo Baeck Institute, New York]]
* {{IMDb name|0959003}}

[[വർഗ്ഗം:1881-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1942-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂത നോവലിസ്റ്റുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രിയൻ പത്രപ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രിയൻ പുരുഷ എഴുത്തുകാർ]]</text>
      <sha1>cox5j5z4i80a2ofse7s4vml3rzsij22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്റ്റാനിസ്ലാവ് പെട്രോവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>446658</id>
    <revision>
      <id>4683001</id>
      <parentid>3131805</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7686" sha1="sytlz8j5mxqbgqtoik8p65adqd43n8m" xml:space="preserve">{{prettyurl|Stanislav Petrov}}
{{Infobox person
|name = Stanislav Petrov
|image = Stanislaw-jewgrafowitsch-petrow-2016.jpg
|alt = 
|caption = Petrov at his house in 2016
|birth_name = Stanislav Yevgrafovich Petrov
|birth_date = {{birth date|df=yes|1939|9|7|}}
|birth_place = [[Vladivostok]], [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|Russian SFSR]], [[Soviet Union]]
|death_date = {{Death date and age|df=yes|2017|5|19|1939|9|7}} 
|death_place = [[Fryazino]], [[Russian Federation]]
|nationality = 
|other_names = 
|occupation = 
|known_for = [[1983 Soviet nuclear false alarm incident]]
|module = {{Infobox military person|embed=yes
|nickname =
|allegiance = {{flagu|Soviet Union}}
|branch = {{air force|Soviet Union}}
|serviceyears = 1972–1984
|rank = [[Lieutenant colonel]]
|unit =
|commands =
|battles =
|awards =
|relations =
|laterwork =
}}
}}
'''സ്റ്റാനിസ്ലാവ് യെവ്ഗ്രഫോവിച്ച് പെട്രോവ്''' ([[റഷ്യൻ]]: Станислав Евграфович Петров; 7 സെപ്റ്റംബർ 1939 - 19 മെയ് 2017) സോവിയറ്റ് എയർ ഡിഫൻസ് ഫോഴ്സിന്റെ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ ആയിരുന്നു. [[1983 Soviet nuclear false alarm incident|1983-ലെ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ആണവ തെറ്റായ അലാറം സംഭവത്തിൽ]] നിർണ്ണായകമായ തീരുമാനമെടുത്ത സംഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് &quot;ആണവയുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ ഏക വ്യക്തി&quot; എന്നറിയപ്പെട്ടു. 2004 മേയ് 21-ന് സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് വേൾഡ് സിറ്റിസൺസ് പെട്രൊവിന് ലോക വേൾഡ് സിറ്റിസൻ അവാർഡും ഒരു ട്രോഫിയും 1,000 ഡോളറും സമ്മാനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.brightstarsound.com/ |publisher=Bright Star Sound |title=Stanislav Petrov Averts a Worldwide Nuclear War |accessdate=27 September 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; &quot;Soviet officer who 'saved the world from WWIII' gets Dresden Peace Prize&quot;. RT. 18 February 2013. Retrieved 17 January 2018. &lt;/ref&gt;


[[അമേരിക്ക]]യും [[റഷ്യ]]യും [[ശീതയുദ്ധം]] നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഒക്കോ ആണവനിരോധന വ്യവസ്ഥയുടെ കമാൻഡർ സെന്ററിലെ ഡ്യൂട്ടി ഓഫീസറായി പെട്രോവ് പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. അമേരിക്കയുടെ ആക്രമണങ്ങളെ മുൻകൂട്ടിയറിയാനുള്ള മോണിറ്റർ സംവിധാനങ്ങളുടെ ചുമതലയുള്ള ഓഫീസറായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 1983 സെപ്റ്റംബർ 26-ന് സോവിയറ്റ് സേന [[Korean Air Lines Flight 007|കൊറിയൻ എയർലൈൻസ് ഫ്ലൈറ്റ് 007]] നെ വെടിവച്ച് മൂന്നു ആഴ്ചയ്ക്കുശേഷം [[അമേരിക്ക]]യിൽ നിന്ന് ഒരു മിസ്സൈൽ വിക്ഷേപിച്ചതായും പിന്നീട് അതിനെ പിന്തുടർന്ന് അഞ്ചു എണ്ണം കൂടി വിക്ഷേപിച്ചതായി കണ്ടു. പെട്രോവ് തെറ്റായ അലാറമായാണ്&lt;ref name=&quot;AWC&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.worldcitizens.org/petrov2.html | title=The Man Who Saved the World Finally Recognized | publisher=Association of World Citizens | accessdate=7 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721000030/http://www.worldcitizens.org/petrov2.html |archivedate=21 July 2011 }}&lt;/ref&gt; ഈ റിപ്പോർട്ടുകളെ വിലയിരുത്തിയത്. ഉത്തരവുകൾ അനുസരിക്കാതിരിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം സോവിയറ്റ് സൈനിക പ്രോട്ടോക്കോളിനെതിരായിരുന്നു.&lt;ref&gt; (26 September 2013) Stanislav Petrov: The man who may have saved the world BBC News Europe. Retrieved 26 September 2013 &lt;/ref&gt;അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലും അതിന്റെ [[നാറ്റോ]] (NATO) സഖ്യശക്തികളുടേയും വലിയ തോതിലുള്ള ആണവയുദ്ധത്തിന് കാരണമായേക്കാവുന്ന പ്രതികാരം നിറഞ്ഞ ആണവ ആക്രമണത്തെ തടയാൻ കഴിയുന്നതായിരുന്നു പെട്രോവിന്റെ നിലപാട്. പിന്നീട് സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഉപഗ്രഹ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം ശരിയല്ലെന്ന് അന്വേഷണത്തിൽ തെളിഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Tony |last=Long |newspaper=[[Wired (magazine)|Wired]] |title=The Man Who Saved the World by Doing ... Nothing |url=https://www.wired.com/science/discoveries/news/2007/09/dayintech_0926 |date=26 September 2007 |accessdate=1 December 2011 |archive-date=2014-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140316232729/https://www.wired.com/science/discoveries/news/2007/09/dayintech_0926 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;മിസൈലെന്ന നിലയിൽ മോണിറ്ററിൽ കണ്ട ചിത്രങ്ങൾ മേഘപാളികളിൽ തട്ടിയ സൂര്യരശ്മിയുടെ പ്രതീകമായിരുന്നു. 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതനത്തിനുശേഷം കേണൽ ജനറലായിരുന്ന യൂറിവോട്ടിൻസേവാണ് ഈ സംഭവം ലോകത്തെയറിയിച്ചത്.


== ഇതും കാണുക ==
* [[Vasili Arkhipov]] – a Soviet Naval officer who refused to launch a nuclear torpedo during the 1962 [[Cuban Missile Crisis]]
* [[List of nuclear close calls]]

==അവലംബം==
{{Reflist|30em}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{Commons category|Stanislaw Jewgrafowitsch Petrow|Stanislav Petrov}}
*[http://www.brightstarsound.com BrightStarSound.com] a tribute website, multiple pages with photos and reprints of various articles about Petrov
*[http://www.brightstarsound.com/world_hero/weekendavisen.html Nuclear War:  Minuteman]
*{{IMDb title|2277106|The Man Who Saved the World}}

[[വർഗ്ഗം:1939-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2017-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ന്യുമോണിയ ബാധിച്ച് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ശീതയുദ്ധ സൈനിക ചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:സോവിയറ്റ് എയർ ഡിഫൻസ് ഫോഴ്സ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]</text>
      <sha1>sytlz8j5mxqbgqtoik8p65adqd43n8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശൈലേന്ദ്ര രാജവംശം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>448845</id>
    <revision>
      <id>4682918</id>
      <parentid>4648059</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T23:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15446" sha1="0i2htxb4x62ium1gkok3kdczzbk9c89" xml:space="preserve">{{prettyurl|Shailendra dynasty}}
{{History of Indonesia}}
8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[ജാവ]]യിൽ വളർന്നുവന്ന ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു രാജവംശത്തിന്റെ പേരാണ് '''ശൈലേന്ദ്ര രാജവംശം'''(IAST: Śailēndra ശൈല, ഇന്ദ്ര എന്നീ സംസ്കൃത സംയോജിത വാക്കായ ശൈലേന്ദ്ര എന്നാൽ  &quot;മലയുടെ രാജാവ്&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Cœdes|first1=G|others=translated by H.M. Wright|title=The making of South East Asia|date=1983|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=9780520050617|page=96|url=https://books.google.co.in/books?id=qgrAFlAC4-QC|accessdate=11 September 2015}}&lt;/ref&gt; എന്നർഥം. ശൈലേന്ദ്ര, സയ്യിലേന്ദ്ര അല്ലെങ്കിൽ സെലെന്ദ്ര എന്നും പറയുന്നു). ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരു  സാംസ്കാരിക നവോത്ഥാനത്തെ ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ഭരണം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ISEAS-Zakharov&quot;&gt;{{cite journal | title = The Sailendras Reconsidered | first = Anton O. | last = Zakharov | work = Institute of Southeast Asian Studies | location = Singapore | date = August 2012 | url = https://iseas.edu.sg/images/pdf/nsc_working_paper_series_12.pdf | access-date = 2018-11-11 | archive-date = 2023-06-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230606205314/https://www.iseas.edu.sg/images/pdf/nsc_working_paper_series_12.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ശൈലേന്ദ്രന്മാർ [[ബുദ്ധമതം|മഹായാന ബുദ്ധമതത്തിന്റെ]] സജീവ പ്രചാരകർ ആയിരുന്നു. മധ്യജാവയിലെ [[Kedu Plain|കേതു സമതലത്തിൽ]] ബുദ്ധ സ്മാരകങ്ങൾ ധാരാളം കാണപ്പെടുന്നു. അതിൽ മാഗെലാങിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[യുനെസ്കോ]] [[ലോകപൈതൃകസ്ഥാനം|വേൾഡ് ഹെറിറ്റേജ് സൈറ്റായ]] [[ബോറോബുദർ|ബോറോബുദൂരിലെ]] ഭീമൻ സ്തൂപം ഇതിനുദാഹരണമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/592|accessdate=2006-12-05|title=Borobudur Temple Compounds|publisher=[[UNESCO]]|work=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Patrons of Buddhism, the Śailēndras during the height of their power in central Java constructed impressive monuments and temple complexes, the best known of which is the Borobudur on the Kedu Plain&quot; (quoted from Hall 1985:109).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=eb&gt;{{cite web|title=Shailendra dynasty|url=http://www.britannica.com/topic/Shailendra-dynasty|website=Encyclopædia Britannica|accessdate=11 September 2015}}&lt;/ref&gt;

ശൈലേന്ദ്രന്മാർ [[Thalassocracy|നാവികശക്തികളായി]] കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ നാവികസേനയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കൃഷിഭൂമികൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശമായിരുന്നു ഭരിച്ചിരുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും മധ്യ ജാവയിലെ [[Kedu Plain|കേതു സമതല]] പ്രദേശത്തിൽ [[അരി]] കൃഷിയിലൂടെ അവർ കാർഷിക മേഖലകളെ ആശ്രയിക്കുകയും പിന്തുടരുകയും ചെയ്തു. ഈ രാജവംശം മദ്ധ്യ ജാവയിലെ [[മെഡാംഗ് സാമ്രാജ്യം|മെഡാംഗ് സാമ്രാജ്യത്തിലെയും]] കുറച്ചു കാലത്തേയ്ക്ക് [[സുമാത്ര]]യിലെ [[ശ്രീവിജയ സാമ്രാജ്യം|ശ്രീവിജയ സാമ്രാജ്യത്തിലെയും]] ഭരണ കുടുംബവുമായി ഭരണം നടത്തിയതായി കണ്ടിരുന്നു. 

ശൈലേന്ദ്രാ സൃഷ്ടിച്ച ലിഖിതങ്ങളിൽ മൂന്ന് ഭാഷകളാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. പഴയ മലായ്, ഓൾഡ് [[ജാവനീസ്]], [[സംസ്കൃതം]], [[Kawi script|കാവി അക്ഷരമാലാ]] അല്ലെങ്കിൽ [[Nāgarī script|നഗരി ലിപിയിൽ]] ആണ് ലിഖിതങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുള്ളത്. പഴയ മലായ് ഭാഷയുടെ ഉപയോഗം സുമാത്രൻ വംശത്തിൽ നിന്നോ അല്ലെങ്കിൽ ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ശ്രീവിജയ ബന്ധത്തിന്റെയോ ഫലമായി വന്നതാകാമെന്ന് ഊഹിക്കുന്നു. മറുവശത്ത്, പഴയ ജാവനീസ് ഉപയോഗം അവരുടെ ശക്തമായ ജാവ രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പ്രകൃതിസംഭവം, അല്ലെങ്കിൽ മതപരമായ പ്രാധാന്യം എന്നിവയെ ഏതെങ്കിലും ലിഖിതങ്ങളിൽ വിവരിക്കാൻ ഔദ്യോഗികമായി സംസ്കൃതം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
[[File:Borobudur-Nothwest-view.jpg|right|thumb|350px|[[Borobudur|ബോറോബുദർ]], ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബുദ്ധമതത്തിലെ നിർമ്മിതി.]]
== പ്രാഥമിക ഉറവിടങ്ങൾ ==
[[File:Sailendra King and Queen, Borobudur.jpg|thumb|350px|എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ബോറോബുദുർ പശ്ചാത്തലത്തിൽ രാജാവ് ഇരിക്കുന്നു.
രാജ്ഞിയും അവരുടെ പ്രജകളും ചേർന്ന് 'മഹാരാജലൈലാസന' (രാജകീയ വീക്ഷണം അല്ലെങ്കിൽ രാജകീയ സൗകര്യം), ഈ രംഗം ശൈലേന്ദ്ര രാജ ദർബാറിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയതാണ്.]]
[[Sojomerto inscription|സോജോമെർട്ടൊ ലിഖിതം]] (c. 725) മധ്യ ജാവയിലെ [[Batang Regency|ബാറ്റാംഗ് റീജൻസി]] ഡപ്പൻട്ട സെലെന്ദ്ര, സെലെൻഡ്രണാമ എന്നീ പേരുകൾ പരാമർശിച്ചു. 'സെലേന്ദ്ര' എന്ന പേര് ശൈലേന്ദ്രയുടെ മറ്റൊരു രൂപം ആയിരുന്നു, മദ്ധ്യ ജാവയിലെ ദപ്പന്ത സെലേന്ദ്ര ശൈലേന്ദ്ര കുടുംബത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവായി കരുതുന്നു.&lt;ref name=&quot;Boechari&quot;&gt;{{cite journal |last=Boechari|first=|authorlink=Boechari|title=Preliminary report on the discovery of an Old Malay inscription at Sojomerto |journal =MISI|year=1966|volume=III|issue=|pages=241–251}}&lt;/ref&gt;ലിഖിതങ്ങൾ ശൈവ സ്വഭാവമാണ് കാണിക്കുന്നത്. മഹായാന ബുദ്ധമതത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപുള്ള കുടുംബം ഒരുപക്ഷേ ആദ്യം ഹൈന്ദവ ശൈവ വാദിയാണെന്ന് കരുതുന്നു. 

[[ഇന്തോനേഷ്യ]]യിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ മധ്യ ജാവയിലെ [[കലാസൻ ലിഖിതം|കലാസൻ ലിഖിതത്തിൽ]],(778) ശൈലേന്ദ്രൻ എന്ന പേരുകേട്ട രാജവംശത്തിന്റെ പേര് ''സയ്യിലേന്ദ്ര'', ''സെയിലേന്ദ്ര വംശതിലക'' എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മഹാരാജ ദയാം പാൻകാപന കരിയാന പനംകരന  എന്ന ഭരണാധികാരിയെ കുറിച്ച് ഇതിൽ പരാമർശിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഒരു ബുദ്ധക്ഷേത്രം ആയ [[Kalasan|കാൻഡി കലാസൻ]] &lt;ref&gt;Roy E. Jordaan (1998), The Tārā temple of Kalasan in Central Java, PERSEE, retrieved 15 January 2014&lt;/ref&gt;സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് ''[[താരാദേവി|താര]]''&lt;ref&gt; &quot;The Buddhist Goddess Tara&quot;. The Walters Art Museum. &lt;/ref&gt; എന്ന ദേവതക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;ISEAS-Zakharov&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hall1985:110&quot;&gt;Hall(1985:110)&lt;/ref&gt;

[[Kelurak inscription|കേളൂറക് ലിഖിതം]] (782), [[Karangtengah inscription|കാരാങ്ങ്ടെങാഹ് ലിഖിതം]] (824) തുടങ്ങിയ നിരവധി ലിഖിതങ്ങളിലും ഈ പേര് കാണാം. [[ഇന്തോനേഷ്യ]]ക്കു പുറത്ത്, മലയ് ഉപദ്വീപിലെയും [[Ligor inscription|ലിഗോർ ലിഖിതത്തിലും]] (775) [[ഇന്ത്യ]]യിലെ [[Nalanda inscription|നളന്ദ ലിഖിതത്തിലും]] (860)  ശൈലേന്ദ്ര എന്ന പേര് കാണാം.&lt;ref name=&quot;Hall1985:110&quot;/&gt;ചൈയ, അല്ലെങ്കിൽ ലിഗോർ ലിഖിതങ്ങൾ (775) സൃഷ്ടിച്ച പനംകരന, [[തെക്കൻ തായ്‌ലാന്റ്|തെക്കൻ തായ്ലാന്റിലെ]] [[മലയി പെനിൻസുല]]യിൽ [[ശ്രീവിജയ സാമ്രാജ്യം|ശ്രീവിജയ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;ISEAS-Zakharov&quot;/&gt;

== സാധ്യമായ ഉത്ഭവം ==
ശൈലേന്ദ്രന്മാരുടെ ഉദയം ജാവനീസ് ഹൃദയപ്രദേശത്തുള്ള കേതു സമതലത്തിൽ സംഭവിച്ചെങ്കിലും അവരുടെ ഉത്ഭവം ചർച്ചാവിഷയമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal| title=Why the Shailendras were not a Javanese dynasty |journal=Indonesia and the Malay World |author=Roy E. Jordaan |volume=34 |issue=98 |pages=3–22 |year=2006 |doi=10.1080/13639810600650711}}&lt;/ref&gt;[[ജാവ]]യെക്കൂടാതെ; [[സുമാത്ര]], [[ഇന്ത്യ]], [[കമ്പോഡിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ മുൻകാല മാതൃഭൂമി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഏറ്റവും പുതിയ പഠനങ്ങൾ രാജവംശത്തിന്റെ തനതായ ഉത്ഭവം തന്നെയായിരുന്നു. സുമാത്രയിലും തായ്-മലയ് ഉപദ്വീപിലും ശ്രീവിജയയുമായി ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ഉത്ഭവം ശൈലേന്ദ്രർക്ക് ജാവനീസ് തന്നെ ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = https://iseas.edu.sg/images/pdf/nscwps12.pdf
 |title       = The Śailendras Reconsidered
 |last        = Zakharov
 |first       = Anton A
 |date        = August 2012
 |website     = nsc.iseas.edu.sg
 |publisher   = The Nalanda-Srivijaya Centre Institute of Southeast Asian Studies
 |location    = Singapore
 |page        = 27
 |accessdate  = 2013-10-30
 |url-status=dead
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20131101014301/http://nsc.iseas.edu.sg/documents/working_papers/nscwps012.pdf
 |archivedate = November 1, 2013
 |df          = 
}} &lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
{{portal|Indonesia}}
* [[List of monarchs of Java|ജാവയുടെ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]
* [[Slendro|സ്ലെൻഡ്രോ]]
* [[കാൻഡി ഓഫ് ഇൻഡോനേഷ്യ|കാൻഡി ഓഫ് ഇൻഡോനേഷ്യ]]

==കുറിപ്പുകൾ==
{{reflist|2}}

==അവലംബം==
* De Casparis, J.G. de (1956). ''Prasasti Indonesia II : Selected inscriptions from the 7th to the 9th centuries AD''. Bandung: Masu Baru, 1956
* {{cite book|author=Kenneth Perry Landon|title=Southeast Asia. Crossroad of Religions|year=1969 |publisher=University of Chicago Press| isbn=0-226-46840-2}}
* {{cite journal|author=Briggs, Lawrence Palmer| journal=The Far Eastern Quarterly| volume=9 |issue=3 |year=1951| pages=271&amp;ndash;277 |title=[Review of] South East Asia. Crossroad of Religions by K.P. Landon}}
* {{cite journal|author=G. Coedes |title=On the origins of the Sailendras of Indonesia |journal=Journal of the Greater India society |volume=I |year=1934 |pages=61&amp;ndash;70}}
* {{cite book| author=K.R. Hall |title=Maritime Trade and State Development in Early South East Asia | url=https://archive.org/details/maritimetradesta0000hall |location=Honolulu |publisher=University of Hawaii Press |year=1985 |isbn=0-8248-0959-9}}
* {{cite conference| author=Claude Jacques |title='Funan', 'Zhenla '. The Reality Concealed by These Chinese Views of IndoChina | editor=R.B. Smith and W. Watson |booktitle=Early South East Asia. Essays  in Archaeology, History and Historical Geography |publisher=Oxford University Press |year=1979 |pages=371&amp;ndash;389 |location=New York/Kuala Lumpur}}
* {{cite journal|author=M. Vickery| title=Funan reviewed: Deconstructing the Ancients |journal=Bulletin de l' Ecole Francaise d' Extreme Orient |pages=101&amp;ndash;143 |date=2003–2004}}
* {{cite book | author=Paul Michel Munoz | title=Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula | url=https://archive.org/details/earlykingdomsofi0000muno | publisher=Editions Didier Millet | year=2006 | isbn=981-4155-67-5 }}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{Commons category|Sailendra}}
* [https://web.archive.org/web/20150514044048/http://borobudurpark.com/ Borobudur website]

[[വർഗ്ഗം:ജാവയുടെ ചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു രാജവംശങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0i2htxb4x62ium1gkok3kdczzbk9c89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വേദാധികാര നിരൂപണം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>454992</id>
    <revision>
      <id>4682908</id>
      <parentid>4676037</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T21:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1637" sha1="fmf84e42vhvjlhqscqy9w2mc4n3jc85" xml:space="preserve">വേദം പഠിക്കുവാൻ ആരാണ് യോഗ്യൻ എന്ന വിഷയം അതി വിശദമായി വിശകലനം ചെയ്യുന്ന ചട്ടമ്പി സ്വാമികളുടെ ഒരു കൃതിയാണ് '''വേദാധികാരനിരൂപണം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sreyas.in/6834|title=|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;  വേദം പഠിക്കുവാനും പഠിപ്പിക്കുവാനും ഏത് സ്ത്രീക്കും പുരുഷനും അധികാരമുണ്ടെന്നും എല്ലാ വർഗത്തിലും പെട്ട അനേകമാളുകൾ വേദം പഠിക്കുകയും മന്ത്രങ്ങൾ ദർശിച്ച് ഋഷികളായി തീരുകയും ചെയ്തതായി വേദങ്ങളിൽ തെളിവുണ്ടെന്നും ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ സിദ്ധാന്തിക്കുന്നു.

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]
==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
[https://gpura.org/item/1986-vedadhikara-nirupanam-chattampi-swamika വേദാധികാരനിരൂപണം ഗ്രന്ഥപ്പുരയിലെ ലിങ്ക്] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{wikisource|വേദാധികാരനിരൂപണം}}</text>
      <sha1>fmf84e42vhvjlhqscqy9w2mc4n3jc85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സാൻ ഹോസെ, കോസ്റ്റ റീക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>456499</id>
    <revision>
      <id>4682938</id>
      <parentid>4562164</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:21:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12720" sha1="9t0jm8pj6c13nvpexyu39xrkc3o03tq" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = സാൻ ഹോസെ
| official_name                   = Ciudad de San José de Costa Rica
| settlement_type                 = [[തലസ്ഥാന നഗരം]]
| image_skyline                   = {{multiple image
  |  border                 = infobox
  |  total_width            = 290
  |  perrow                 = 1/2/2/2/2
  |  caption_align          = center
  |  image1                 = San Jose Costa Rica Skyline, December 2023.png
  |  alt1                   = സാൻ ജോസിന്റെ സ്കൈലൈൻ  2023-ൽ 
  |  caption1               = [[Skyline]] of San José in 2023
  |  image2                 = La Sabana-Costa Rica 2.JPG
  |  alt2                   = ലാ സബാന ഉദ്യാനം
  |  caption2               = [[La Sabana Metropolitan Park|La Sabana Park]]
  |  image3                 = Cuartel Bellavista este.jpg
  |  alt3                   = നാഷണൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് കോസ്റ്റാ റീക്ക
  |  caption3               = Southeastern face of the [[Museo Nacional de Costa Rica|National Museum]]
  |  image4                 = Front of National Theater in San Jose Costa Rica night.jpg
  |  alt4                   = National Theatre of Costa Rica
  |  caption4               = [[National Theatre of Costa Rica|National Theatre]]
  |  image5                 = Parque Morazán SJO.jpg
  |  alt5                   = Morazán Park
  |  caption5               = Morazán Park
  |  image6                 = Edificio Metálico SJO.jpg
  |  alt6                   = The Edificio Metálico
  |  caption6               = The ''Edificio Metálico''
  |  image7                 = Museo Nacional.JPG
  |  alt7                   = Entrance of the National Museum
  |  caption7               = Entrance of the National Museum
  |  image8                 = Paseo Colón 01.jpg
  |  alt8                   = ''Paseo Colón'' avenue
  |  caption8               = ''Paseo Colón'' avenue
  |  image9                 = Metropolitan Cathedral in San Jose, Costa Rica.jpg
  |  alt9                   = Metropolitan Cathedral of San José
  |  caption9               = [[Metropolitan Cathedral of San José|Metropolitan Cathedral]]
}}
| image_flag                      = Bandera de San José (Costa Rica).svg
| flag_size                       = 100x67px
| flag_alt                        = 
| image_shield                    = Blason de San José (Costa Rica).svg
| shield_size                     = 100x80px
| shield_alt                      = 
| image_blank_emblem              = San José - City Brand Logo.png
| blank_emblem_type               = Wordmark
| nickname                        = {{lang|es|Chepe}} (&quot;Joe&quot;)
| motto                           = {{Lang|la|Ad Meliora}}{{nbsp|2}}&lt;small&gt;([[Latin]])&lt;br/&gt;''&quot;Towards better things&quot;''&lt;/small&gt;
| image_map                       = Sjo map.svg
| mapsize                         = 275px
| map_caption                     = Borders of San José city within San José canton, where East sector of Uruca district is excluded.
| pushpin_map                     = Costa Rica#Central America#North America
| pushpin_relief                  = yes
| pushpin_map_caption             = 
| coordinates                     = {{Coord|09|55|57|N|84|04|48|W|region:CR|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes           = 
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{Flag|Costa Rica}}
| subdivision_type1               = [[Provinces of Costa Rica|Province]]
| subdivision_name1               = {{flagicon image|Bandera_de_la_Provincia_de_San_José.svg}} [[San José Province|San José]]
| parts_type                      = Districts
| parts_style                     = coll
| parts                           = 10 total, 1 partial.
| government_type                 = 
| leader_title                    = [[Mayor of San José, Costa Rica|Mayor]]
| leader_name                     = [[Diego Miranda Méndez]] (PJSJ)
| leader_title1                   = Mayor
| leader_name1                    = 
| leader_title2                   = 
| leader_name2                    = 
| leader_title3                   = 
| leader_name3                    = 
| established_title               = Founded
| established_date                = {{circa}} 1739
| established_title2              = Capital as of
| established_date2               = 16 May 1823
| established_title3              = 
| established_date3               = 
| area_magnitude                  = 
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 44.62
| area_total_sq_mi                = 
| area_land_km2                   = 
| area_land_sq_mi                 = 
| area_water_km2                  = 
| area_water_sq_mi                = 
| area_water_percent              = 
| area_urban_km2                  = 
| area_urban_sq_mi                = 
| area_metro_km2                  = 2044
| area_metro_sq_mi                = 
| population_as_of                = 2022
| population_note                 = 
| population_footnotes            = 
| population_total                = 352381
| population_blank1_title         = [[Demonym]]
| population_blank1               = Josefino/a
| population_density_km2          = auto
| population_density_sq_mi        = auto
| population_metro                = 2158898
| population_density_metro_km2    = 1056.2
| population_density_metro_sq_mi  = auto
| population_urban                = 1543000 (March 2&lt;span&gt;0&lt;/span&gt;13)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Demographia World Urban Areas PDF (March 2013) |url=http://www.inec.go.cr/Web/Home/GeneradorPagina.aspx |publisher=Instituto Nacional de Censos de Costa Rica |access-date=24 November 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120125018/http://www.inec.go.cr/Web/Home/GeneradorPagina.aspx |archive-date=20 November 2015 |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- GDP ---------------&gt;
&lt;!-- GDP ---------------&gt;| demographics_type1              = [[GDP|GDP (PPP, constant 2015 values)]]
| demographics1_footnotes         = 
| demographics1_title1            = Year
| demographics1_info1             = 2023
| demographics1_title2            = Metro
| demographics1_info2             = $30.2&amp;nbsp;billion&lt;ref name=&quot;TelluBase&quot;&gt;{{cite web|url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase_factsheet_cri.pdf|publisher=Tellusant|title=TelluBase—Costa Rica Fact Sheet|access-date = 2024-01-11}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title3            = Per capita
| demographics1_info3             = $20,700
| timezone                        = [[Central Time Zone|CST]]
| utc_offset                      = -06:00
| timezone_DST                    = 
| elevation_m                     = 1172
| elevation_ft                    = 
| area_code                       = + 506
| blank_name                      = '''[[Human Development Index|HDI]]''' (2019)
| blank_info                      = 0.828&lt;ref&gt;{{cite web |title=Subnational Human Development Index |url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/CRI/?levels=1%2B4&amp;interpolation=0&amp;extrapolation=0&amp;nearest_real=0 |access-date=22 February 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725081850/https://globaldatalab.org/shdi/shdi/CRI/?levels=1%2B4&amp;interpolation=0&amp;extrapolation=0&amp;nearest_real=0 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;color:#090&quot;&gt;Very High&lt;/span&gt;
| blank1_name                     = [[Köppen climate classification|Climate]]
| blank1_info                     = [[Tropical savanna climate|Aw]]
| website                         = {{URL|https://www.msj.go.cr/SitePages/home.aspx|msj.go.cr}}
}}
'''സാൻ ഹോസെ''' ({{IPA-es|saŋ xoˈse|lang}}; ശബ്ദാർത്ഥപ്രകാരത്തിൽ  &quot;സെന്റ് ജോസെഫ്&quot;) [[കോസ്റ്റ റീക്ക|കോസ്റ്റാ റിക]]&lt;nowiki/&gt;യുടെ തലസ്ഥാനവും  ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും സാൻ ഹോസെ പ്രവിശ്യയുടെ തലസ്ഥാനവുമാണ്. ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തായി, സെൻട്രൽ വാലിയുടെ മധ്യ-പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശത്ത്, സാൻ ഹോസെ കാന്റണിനുള്ളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സാൻ ഹോസെ നഗരം കോസ്റ്റാറിക്കയുടെ ദേശീയ ഗവൺമെന്റിന്റെ ആസ്ഥാനവും, രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവും  പ്രധാന ഗതാഗത കേന്ദ്രവുമാണ്. ഒരേസമയം കോസ്റ്റാറിക്കയിലെ കന്റോണുകളിൽ ഒന്നുംകൂടിയായ സാൻ ഹോസെയുടെ മുനിസിപ്പൽ ഭൂവിസ്തൃതി 44.62 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (17.23 ചതുരശ്ര മൈൽ)&lt;ref name=&quot;ignarea&quot;&gt;{{Cite web|url=https://files.snitcr.go.cr/boletines/DTA-TABLA%20POR%20PROVINCIA-CANT%C3%93N-DISTRITO%202024.pdf|title=División Territorial Administrativa, 2024 – Totales de Provincias, Cantones y Distritos de Costa Rica|access-date=2024-07-16|date=2024-06-20|language=es|trans-title=Administrative Territorial Division, 2024 – Totals of Provinces, Cantons and Districts of Costa Rica|format=PDF|author=Instituto Geográfico Nacional de Costa Rica|archive-url=https://web.archive.org/web/20251123064340/https://files.snitcr.go.cr/boletines/DTA-TABLA%20POR%20PROVINCIA-CANT%C3%93N-DISTRITO%202024.pdf|archive-date=2025-11-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പ്രദേശത്തായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. 2022 ൽ 352,381 ജനസംഖ്യ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;2022popest&quot;&gt;{{Cite web|url=https://admin.inec.cr/sites/default/files/2023-11/reResultadosEstimacionPoblacionVivienda2022_3.xlsx|title=Resultados Estimacion de Poblacion y Vivienda 2022|access-date=2024-04-21|author-link=National Institute of Statistics and Census of Costa Rica|date=2023|language=es|trans-title=2022 Population and Housing Estimate Results|format=XLSX|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604233425/https://admin.inec.cr/sites/default/files/2023-11/reResultadosEstimacionPoblacionVivienda2022_3.xlsx|archive-date=2024-06-04|author=Instituto Nacional de Estadística y Censos|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. അലജുവേല, ഹെറേഡിയ, കാർട്ടഗോ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മധ്യ താഴ്‌വരയിലെ മറ്റ് നിരവധി കന്റോണുകൾക്കൊപ്പം, രാജ്യത്തിന്റെ ഗ്രേറ്റർ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഏരിയയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഇവിടെ 2017 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 2 ദശലക്ഷത്തിലധികം ജനസംഖ്യയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nationsonline.org/oneworld/costa_rica.htm|title=Costa Rica - Country Profile - Nations Online Project|access-date=1 July 2019|website=www.nationsonline.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20190611075823/https://www.nationsonline.org/oneworld/costa_rica.htm|archive-date=11 June 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; നസറെത്തിലെ ജോസഫിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥമാണ് നഗരത്തിന് ഈ പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.

== അവലംബം ==


== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{wikivoyage-inline|San José (Costa Rica)|San José, Costa Rica}}
* [https://web.archive.org/web/20080301132748/http://www.msj.go.cr/ Municipalidad de സാന് ഹോസെ: office of മേയര് of San José]
* {{Cite EB1911|wstitle=San José de Costa Rica|short=x}}
* {{Cite NIE|wstitle=San José (Costa Rica)|short=x|display=San José. The capital of Costa Rica}}
[[വർഗ്ഗം:വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ തലസ്ഥാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:CS1 Spanish-language sources (es)]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:കോസ്റ്റ റീക്ക]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>9t0jm8pj6c13nvpexyu39xrkc3o03tq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സാന്ദ്ര ബുള്ളക്ക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>465122</id>
    <revision>
      <id>4682932</id>
      <parentid>4669738</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T03:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6458" sha1="jngmb9kdy091wciqca34ndnnw7qwixt" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name = സാന്ദ്ര ബുള്ളക്ക്
| image = Sandra Bullock (9192365016) (cropped).jpg
| caption = ബുള്ളക്ക് 2013-ൽ
| birth_name = 
| birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1964|07|26}}
| birth_place = ആർലിങ്ടൺ, [[വിർജീനിയ]], യു.എസ്
| children = 2
| occupation = അഭിനേതാവ്, നിർമാതാവ്, മനുഷ്യസ്നേഹി
| alt = സാന്ദ്ര ബുള്ളക്ക്
| relatives = 
| residence = [[ന്യൂ ഓർലീൻസ് ന്യൂ ലൂയിസ്, ലൂസിയാന]], യു.സ്
| spouse(s) = ജെസ്സി ജെയിംസ്
| years_active = 1987–മുതൽ
}}ഒരു അമേരിക്കൻ നടിയും, നിർമ്മാതാവുമാണ് '''സാന്ദ്ര അനെറ്റ് ബുള്ളക്ക്''' (ജനനം:ജൂലൈ 26, 1964). 2010 ലും 2014 ലും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രതിഫലം വാങ്ങുന്ന നടിയായിരുന്നു. 2015 ൽ, സാന്ദ്രയെ  പീപ്പിൾസ് മോസ്റ്റ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ വുമൺ ആയി തിരഞ്ഞെടുത്തു [4]. 2010-ൽ  ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 100 വ്യക്തികളിൽ ഉൾപെട്ടു. അക്കാഡമി അവാർഡും ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡും ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. സയൻസ് ഫിക്ഷൻ ത്രില്ലറായ [[ഗ്രാവിറ്റി (ചലച്ചിത്രം)|ഗ്രാവിറ്റി]] (2013) എന്ന ചിത്രം  ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ഗ്രോസ് ലൈവ് ആക്ഷൻ റിലീസ് ആയിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/people-2015-beautiful-sandra-bullock-790747|title=Sandra Bullock Named People Magazine's 'Most Beautiful Woman'|access-date=|last=|first=|date=April 22, 2015|website=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=April 22, 2015}}&lt;/ref&gt;.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
1964 ജൂലൈ 26 ന് വിർജീനിയയിലുള്ള ആർലിങ്ടൺ എന്ന സ്ഥലത്ത്  ജോൺ ഡി. ബുള്ളക്കിന്റെ മകളായി '''ബുള്ളക്ക്''' ജനിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.people.com/people/sandra_bullock/|title=Sandra Bullock: Snapshot|access-date=|last=|first=|date=February 14, 2016|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;. അമ്മ ഹെൽഗ മാത്സിഡേ മേയർ ഒരു ഓപ്പറ ഗായിക ആയിരുന്നു.12 വയസുവരെ സാന്ദ്ര വളർന്നത്‌  ജർമ്മനി, ഓസ്ട്രിയ എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു.  കുഞ്ഞായിരിക്കുമ്പോൾ ഒരു അരുവിയിലേക്ക്  വീണ്  ഇടത് കണ്ണിന് മുകളിലായി ഒരു മുറിപ്പാട് ഉണ്ട്.  വാഷിംഗ്ടൺ-ലീ സ്കൂളിൽ  വിദ്യാർത്ഥിനിയായിരുന്ന സാന്ദ്ര അവിടെ  ഒരു ചിയർലീഡറായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.biography.com/people/sandra-bullock-9542453|title=Sandra Bullock Biography|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;.

== കരിയർ ==

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
മുൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരനായിരുന്ന ട്രോയ് ഐക്ക്മാൻ,  മാത്യു മക്കോനാഗി, റയാൻ ഗോസ്ലിങ്ങുമായോക്കെ സാന്ദ്ര  ഡേറ്റിംഗിലായിരുന്നു. 2005 ജൂലായ് 16 ന് അവർ മോട്ടോർസൈക്കിൾ ബിൽഡറായ  ജെസ്സി ജെയിംസിനെ വിവാഹം ചെയ്തു. 2010-ൽ വിവാഹ മോചനം നേടി&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.boston.com/ae/movies/articles/2010/03/18/private_drama_plagues_oscar_winner_sandra_bullock/|title=Private drama plagues Oscar winner Sandra Bullock|access-date=|last=|first=|date=|website=Private drama plagues Oscar winner Sandra Bullock|publisher=June 5, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923231016/http://www.boston.com/ae/movies/articles/2010/03/18/private_drama_plagues_oscar_winner_sandra_bullock/|archive-date=2015-09-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.&lt;br /&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങൾ, സിനിമകൾ ==

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

*   {{IMDb name|113}}  
* {{AllRovi person|9472}}   
* {{Rotten Tomatoes person|sandra_bullock|Sandra Bullock}}   
* [https://web.archive.org/web/20100627001558/http://www.life.com/image/first/in-gallery/45091/sandra-bullock-2010s-triumphs സാന്ദ്ര ബുല്ലോക്ക്: 2010 ന്റെ ട്രൂംസ്സ്] - സ്ലൈഡ്ഷോ ''[[ലൈഫ് (മാഗസിൻ)|ലൈഫ്]]'' മാഗസിൻ 
* [https://web.archive.org/web/20150924022616/http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/entertainment/monitor/2009/11/25/sandra-bullock-interview സാന്ദ്രാ ബുള്ളക്ക് അഭിമുഖം]  നവംബർ 2009.  ''ഗ്ലാമർ'' 
* [https://web.archive.org/web/20130920002922/http://www.vogue.com/magazine/article/lift-off-sandra-bullock-gravity/ സാന്ദ്രാ ബുള്ളക്ക് അഭിമുഖം]  സെപ്റ്റംബർ 2013.  ''പ്രചാരത്തിലുള്ള'' 
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>jngmb9kdy091wciqca34ndnnw7qwixt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>472617</id>
    <revision>
      <id>4682838</id>
      <parentid>4632450</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12631" sha1="4ddhjnoqqo6fm4tyszlw601wyjezysy" xml:space="preserve">{{prettyurl|V.S. Vijayaraghavan}}
{{Infobox Indian politician
| name = വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ
| image =
| caption = 
| birth_date ={{Birth date and age|1941|11|22|df=y}}
| birth_place =[[എരിമയൂർ]],[[പാലക്കാട്]] [[കേരളം]]
| residence =[[എരിമയൂർ]]
| death_date =
| death_place =
| office = [[ലോക്സഭ| ലോക്സഭാംഗം]]
| constituency = [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]]
| term = 1980, 1984, 1991
| predecessor =[[എ. സുന്നാ സാഹിബ് ]]
| successor =[[എൻ.എൻ. കൃഷ്ണദാസ്]]
| party =[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐഎൻസി (ഐ)]] 
| religion = ഹിന്ദു
| parents= വി ജി സുകുമാരൻ, രുഗ്മിണി
| spouse = സൗമിനി വിജയരാഘവൻ
| children = ഒരു മകൻ, രണ്ട് പെണ്മക്കൾ
| website =   
| date = 21 നവംബർ
| year = 2021
| Source =&lt;ref&gt;http://loksabhaph.nic.in/writereaddata/biodata_1_12/2950.htm&lt;/ref&gt; ലോക്സഭ
}}
1980, 1984, 1991 [[ലോക്സഭ|ലോക്സഭകളിൽ]] [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം|പാലക്കാട്]] നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|  കോൺഗ്രസ്(ഐ)]] പാർട്ടിയുടെ മുതിർന്ന നേതാവാണ് നിലവിൽ എ.ഐ.സി.സി മെമ്പറായ ''' വി.എസ്.വിജയരാഘവൻ. '''
''' (ജനനം:22 നവംബർ 1941) ''' &lt;ref&gt;&quot;പാലക്കാടിന്റെ 'വി.എസ്സി'ന് എൺപതാം പിറന്നാൾ | V.S Vijayaraghavan Palakkad&quot; https://www.mathrubhumi.com/mobile/palakkad/v-s-vijayaraghavan-palakkad-1.6198511{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;പാലക്കാടിൻറെ വി.എസ് വജ്രത്തിളക്കത്തിൽ.. – Jaihind TV&quot; https://jaihindtv.in/vs-vijayaraghavan/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211121180709/https://jaihindtv.in/vs-vijayaraghavan/ |date=2021-11-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;‘ന്യൂഡിൽസിന് 2 മിനിറ്റ്സ്, വിഎസിന് ഒരു മിനിറ്റ് മതി’; വികസന വഴിയിലെ വെളിച്ചം, പാലക്കാടിന്റെ വലതു ചരിത്രം&quot; https://www.manoramaonline.com/district-news/palakkad/2021/11/20/palakkad-congress-history-of-palakkad.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;വിജയരാഘവൻ എന്ന തണൽമരം; ഇന്ന് എൺപതാം പിറന്നാൾ മധുരം&quot; https://www.onmanorama.com/content/mm/mo/district-news/palakkad/2021/11/21/palakkad-v-s-vijayaraghavan.amp.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211122015733/https://www.onmanorama.com/content/mm/mo/district-news/palakkad/2021/11/21/palakkad-v-s-vijayaraghavan.amp.html |date=2021-11-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;എൺപതിന്റെ നിറവിൽ പാലക്കാടിന്റെ സ്വന്തം വി എസ് വിജയരാഘവൻ ; എൺപതാം പിറന്നാൾ ആഘോഷിച്ചു – Veekshanam&quot; https://veekshanam.com/npalakkads-own-vs-vijayaraghavan-in-his-80s-celebrated-his-eightieth-birthday/amp/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211122020046/https://veekshanam.com/npalakkads-own-vs-vijayaraghavan-in-his-80s-celebrated-his-eightieth-birthday/amp/ |date=2021-11-22 }}&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ആലത്തൂർ താലൂക്കിലെ എരിമയൂർ എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ വി.ജി.സുകുമാരൻ്റെയും രുഗ്മിണിയുടേയും മകനായി 1941 നവംബർ 22ന് വൃശ്ചിക മാസത്തിലെ ഉത്രാടം നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ചു. ആലത്തൂർ ഗവ.ഹൈസ്കൂളിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. എസ്.എസ്.എൽ.സിയാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/election/2019/lok-sabha/interviews/interview-with-vs-vijayaraghavan-vs-vijayaraghavan-s-competition-against-ems-1.3701874 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-05-04 |archive-date=2019-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504133453/https://www.mathrubhumi.com/election/2019/lok-sabha/interviews/interview-with-vs-vijayaraghavan-vs-vijayaraghavan-s-competition-against-ems-1.3701874 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
കോഴിക്കോട് ദേവഗിരി ഹൈസ്കൂളിൽ ഫിഫ്ത്ത് ഫോറമിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കേരളത്തിൽ നടന്ന ഒരണ സമരത്തിലൂടെയാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം.

1956-ൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി മെമ്പറായ വിജയരാഘവൻ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ ബൂത്ത് പ്രസിഡൻ്റായാണ് രാഷ്ട്രീയ ജീവിതമാരംഭിച്ചത്. 1969-ൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി അഖിലേന്ത്യ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പിളർന്നതോടെ ഇന്ദിര ഗാന്ധിക്കൊപ്പം (ഐ) ഗ്രൂപ്പിൽ അടിയുറച്ച് നിന്ന വിജയരാഘവൻ കേരളത്തിൽ ലീഡർ കെ.കരുണാകരൻ്റെ വിശ്വസ്ഥനായിരുന്നു. 

1980, 1984, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പാലക്കാട് നിന്ന് ലോക്സഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

1977, 1989, 1996, 1998, 2004 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ പാലക്കാട് നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://resultuniversity.com/election/palghat-lok-sabha |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122021850/https://resultuniversity.com/election/palghat-lok-sabha |archive-date=2021-11-22 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

''' പ്രധാന പദവികളിൽ '''

* 1956 : കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി മെമ്പർ
* 1965 : കെ.പി.സി.സി അംഗം
* 1969-1978 : വൈസ് പ്രസിഡൻറ്, പാലക്കാട് ഡി.സി.സി.
* 1980 : ലോക്സഭാംഗം, (1) പാലക്കാട് 
* 1980-1983 : ഡി.സി.സി. പ്രസിഡൻറ് പാലക്കാട്
* 1984 : ലോക്സഭാംഗം, (2) പാലക്കാട്, കെ.പി.സി.സി ജനറൽ സെക്രട്ടറി
* 1984-1987 : കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡൻറ്
* 1987-2007 : ഡി.സി.സി പ്രസിഡൻറ്, പാലക്കാട്
* 1991 : ലോക്സഭാംഗം, (3) പാലക്കാട്&lt;ref&gt;http://kpcc.org.in/member/463/v-s-vijayaraghavan/gallery.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
സൗമിനിയാണ് ഭാര്യ. 
ശ്യാം, മഞ്ജുള, പ്രീത എന്നിവർ മക്കളാണ്.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും
|- 
| 2004 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[എൻ.എൻ. കൃഷ്ണദാസ്]]	  || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]  ||[[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1998	|| [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[എൻ.എൻ. കൃഷ്ണദാസ്]]	  || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]  ||[[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[എൻ.എൻ. കൃഷ്ണദാസ്]]	  || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]  ||[[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] ||  [[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]]	  ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[എ. വിജയരാഘവൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]
|-
| 1989 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] ||  [[എ. വിജയരാഘവൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]]	  ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1984 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] ||  [[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]]	  ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[ടി. ശിവദാസമേനോൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]
|-
| 1980 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] ||  [[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]]	  ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||[[ടി. ശിവദാസമേനോൻ]] || [[സി.പി.എം.]]
|-
|}

==അവലംബം== 	
{{reflist}}
==പുറം കണ്ണികൾ==
* [https://web.archive.org/web/20060620041849/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=3849 Members of Fourteenth Lok Sabha - Parliament of India website]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ലോക്‌സഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1941-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 22-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4ddhjnoqqo6fm4tyszlw601wyjezysy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലോക ബാഡ്മിന്റൺ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>483343</id>
    <revision>
      <id>4682770</id>
      <parentid>3644116</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3712" sha1="j50zmv5uyqhrqdzkjwenzlm20x1lcu7" xml:space="preserve">{{Infobox sports league
|sport = Badminton
| image          = Badminton shuttlecock.svg
| logo           = Badminton shuttlecock.svg
| pixels         = 180px
| founded        = 1977
| Founder        = 
| teams          =
| most_champs = 
| country        = [[Badminton World Federation|BWF]] member nations
| champion       = 
| website        = 
}}
[[പ്രമാണം:International Badminton Federation member nations.svg|ലഘുചിത്രം|അന്താരാഷ്ട്ര ബാഡ്മിന്റൺ ഫെഡറേഷൻ അംഗരാജ്യങ്ങൾ|301x301ബിന്ദു]] 
ബാഡ്മിന്റൺ വേൾഡ് ഫെഡറേഷൻ (ബി.ഡബ്ലിയു.എഫ്) നടത്തുന്ന ബാഡ്മിന്റൺ ടൂർണമെന്റാണ് '''ലോക ബാഡ്മിന്റൺ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്''' അഥവാ  '''ബി.ഡബ്ലിയു.എഫ് വേൾഡ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്'''. &lt;ref&gt;https://bwfworldchampionships.bwfbadminton.com/&lt;/ref&gt; ഇതിൽ പങ്കെടുത്തു വിജയിക്കുന്നവർക്ക് തങ്ങളുടെ ബാഡ്മിന്റൺ റാങ്കിംഗ് പോയിന്റുകൾ ഉയർത്താനും സാധിക്കുന്നു. വിജയികളെ &quot;ലോക ചാമ്പ്യന്മാർ&quot; ആയി കിരീടധാരണം ചെയ്യുകയും സ്വർണ്ണ മെഡലുകൾ നൽകുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ അവർക്ക് പണമൊന്നുംതന്നെനല്കപ്പെടുന്നില്ല. &lt;ref&gt;https://sportstar.thehindu.com/badminton/badminton-world-championships-hs-prannoy-loses-to-kento-momota-sai-praneeth-shocks-ginting/article29224356.ece&lt;/ref&gt;

1977 ൽ ആണ് ആദ്യ ടൂർണമെന്റ് നടന്നത്. തുടക്കത്തിൽ ഇത് മൂന്നു വർഷത്തിലൊരിക്കൽ എന്ന ക്രമത്തിൽ 1983 വരെ നടന്നു. പിന്നീട് 2005 വരെ രണ്ടുവർഷത്തിലൊരിക്കൽ കാളി നടന്നുവന്നു. 2006 മുതൽ, കളിക്കാർക്ക് ഔദ്യോഗിക &quot;ലോക ചാമ്പ്യന്മാരായി&quot; കിരീടം നേടുന്നതിന് കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ നൽകുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ടൂർണമെന്റിനെ [[ബാഡ്മിന്റൺ വേൾഡ് ഫെഡറേഷൻ]] തങ്ങളുടെ  ഒരു വാർഷിക ഇവന്റായി മാറ്റി. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bwfworldchampionships.bwfbadminton.com/bwf-world-championships-history/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-29 |archive-date=2019-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219125006/https://bwfworldchampionships.bwfbadminton.com/bwf-world-championships-history/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== ഇതും കാണുക ==
* [[ബാഡ്മിന്റൺ വേൾഡ് ഫെഡറേഷൻ]]
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ  ==
*[https://web.archive.org/web/20180802155024/http://www.bwfworldchampionships.com/ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ബാഡ്മിന്റൺ ടൂർണമെന്റുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബാഡ്മിന്റൺ]]</text>
      <sha1>j50zmv5uyqhrqdzkjwenzlm20x1lcu7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലിറ്റിൽ സാബ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>491334</id>
    <revision>
      <id>4682757</id>
      <parentid>3910461</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T12:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19848" sha1="klksvybyoklv8us9z3bnwyqug4et2t2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Little Zab}}
{{Infobox river
| name               = Little Zab
| name_native        = 
| name_native_lang   = 
| name_other         = {{Lang-ku|Zêy Koya or Zêyê Biçûk}}&lt;ref name=bosworth/&gt;, {{Lang-ar|الزاب الاسفل}}: ''al-Zāb al-Asfal''&lt;ref name=bosworth&gt;{{harvnb|Bosworth|2010}}&lt;/ref&gt;, {{Lang-fa|زاب کوچک}}: ''Zâb-e Kuchak'', {{Lang-syr|ܙܒܐ ܬܚܬܝܐ}}: ''Zāba taḥtāya'', [[Medieval Greek|Byzantine Greek]]: μικρω Ζβαω&lt;ref name=bosworth/&gt;, [[Ancient Greek|Classical Greek]]: Κπροω&lt;ref name=bosworth/&gt;, [[Akkadian language|Akkadian]]: ''Zabū šupalū''&lt;ref name=bosworth/&gt;
| name_etymology     = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Lake Dukan 02.JPG
| image_size         = 
| image_caption      = View of [[Lake Dukan]], a [[reservoir]] on the Little Zab created by the [[Dukan Dam]] in Iraqi Kurdistan
| map                = Barrages irakiens (cropped).png
| map_size           = 
| map_caption        = French map showing the Little Zab (''Petit Zab'') and the locations of the [[Dukan Dam]] and the [[Dibis Dam]]
| pushpin_map        = 
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = Country
| subdivision_name1  = [[Iran]], [[Iraq]]
| subdivision_type2  = 
| subdivision_name2  = 
| subdivision_type3  = Region
| subdivision_name3  = [[Iraqi Kurdistan]]
| subdivision_type4  = District
| subdivision_name4  = [[Erbil Governorate]]
| subdivision_type5  = Municipality
| subdivision_name5  = [[Erbil]]
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length             = {{convert|400|km|mi|abbr=on}}approx. 
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = {{convert|197.8|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max     = {{convert|3420|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = 
| source1_location   = [[Zagros Mountains]], [[Iran]]
| source1_coordinates= 
| source1_elevation  = {{convert|3000|m|abbr=on}}approx.
| mouth              = 
| mouth_location     = [[Tigris]], [[Kirkuk Governorate]], [[Iraq]]
| mouth_coordinates  = {{coord|35|14|17|N|43|26|11|E|display=inline,title}}
| mouth_elevation    = 
| progression        = 
| waterfalls         = 
| river_system       = 
| basin_size         = {{convert|22000|km2|abbr=on}}approx.
| tributaries_left   = [[Baneh]], Qala Chulan, Rubar-i-Basalam
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}
[[ഇറാൻ|ഇറാനിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖിലെ]] [[Iraqi Kurdistan|കുർദിസ്ഥാൻ]] മേഖലയിലെ അൽ സാബിന് തൊട്ട് തെക്ക് [[ടൈഗ്രിസ്|ടൈഗ്രിസിൽ]] ചേരുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''ലോവർ സാബ്''' എന്നുമറിയപ്പെടുന്ന '''ലിറ്റിൽ സാബ്'''. (Arabic: الزاب الاسفل‎, al-Zāb al-Asfal; Kurdish: Zêy Koya‎ or Zêyê Biçûk; Persian: زاب کوچک‎, Zâb-e Kuchak; Syriac: ܙܒܐ ܬܚܬܝܐ‎, Zāba Taḥtāya) ഏകദേശം 400 കിലോമീറ്റർ (250 മൈൽ) നീളമുള്ള ഈ നദി 22,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (8,500 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ ഒഴുകുന്നു. മഴയും മഞ്ഞുവീഴ്ചയുമാണ് നദിക്ക് ആവശ്യമുള്ള ജലം ലഭിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ഫലമായി വസന്തകാലത്ത് ഏറ്റവും ഉയർന്ന ജലനിരക്കും വേനൽക്കാലത്ത് കുറഞ്ഞ ജലവീഴ്ചയും ഉണ്ടാകുന്നു. നദിയുടെ ഒഴുക്ക് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി ലിറ്റിൽ സാബിൽ രണ്ട് ഡാമുകൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് ജലസേചനത്തിന് ആവശ്യമായ ജലം നൽകുകയും ഇതിൽ നിന്ന് ജലവൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[Lower Paleolithic|ലോവർ പാലിയോലിത്തിക്ക്]] കാലം മുതൽ [[സാഗ്രോസ് മലനിരകൾ|സാഗ്രോസ് പർവ്വതനിരകൾ]] കാണപ്പെടുന്നു. ലിറ്റിൽ സാബ് തടത്തിലെ ആദ്യത്തെ പുരാവസ്തു കേന്ദ്രമായ ബർഡ ബാൽക്ക [[Middle Paleolithic|മധ്യ പാലിയോലിത്തിക്ക്]] കാലഘട്ടത്തിലേതാണ്. ലിറ്റിൽ സാബ് തടത്തിലെ മനുഷ്യരുടെ അധിനിവേശം അതിനുശേഷം ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

== പ്രവാഹം ==
ഇറാനിലെ സാഗ്രോസ് പർവ്വതനിരകളിൽ 3,000 മീറ്റർ (9,800 അടി) ഉയരത്തിൽ ലിറ്റിൽ സാബ് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. &lt;ref name=IraqiMinistries2006a64&gt;{{harvnb|Iraqi Ministries of Environment, Water Resources and Municipalities and Public Works|2006a|p=64}}&lt;/ref&gt; സാഗ്രോകൾ നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രധാന പർവ്വത ശൃംഖലകളുടെ വിന്യാസമാണ് ലിറ്റിൽ സാബിന്റെ ഗതി നിർണ്ണയിക്കുന്നത്. അതിനാൽ, സാഗ്രോസിന്റെ പ്രധാന പർവ്വത ശൃംഖലകൾക്ക് സമാന്തരമായി ഇടുങ്ങിയ മലയിടുക്കുകളിൽ ഈ ശൃംഖലകളിലൂടെ മുറിക്കുന്നിടത്ത് നദിയുടെ ദിശ പെട്ടെന്ന് മാറുകയും വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ-തെക്കുകിഴക്ക് അക്ഷത്തിൽ പ്രധാനമായും വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്ന താഴ്വരകളിലൂടെ നദി ഒഴുകുന്നു. &lt;ref name=navalintelligencedivision100&gt;{{harvnb|Naval Intelligence Division|1944|p=100}}&lt;/ref&gt; ലിറ്റിൽ സാബ് ഡുകാന്റെ തെക്ക് സമതലത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതോടെ ആദ്യം പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്നു. അവിടെ അൽതുൻ കോപ്രു പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മുകളിലേക്ക് തിരിയുകയും അൽ സാബ് പട്ടണത്തിനടുത്തുള്ള ടൈഗ്രിസുമായി ഒന്നിച്ചുചേരുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref name=navalintelligencedivision8990&gt;{{harvnb|Naval Intelligence Division|1944|pp=89–90}}&lt;/ref&gt; മിക്ക പോഷകനദികളും ഡുക്കാനിൽ നിന്ന് ലിറ്റിൽ സാബിൽ ചേരുന്നു. അതിൽ ഏറ്റവും വലിയത് ബനേ നദിയും ഖല ചുളനുമാണ്. &lt;ref name=navalintelligencedivision100/&gt; [[Ranya|റന്യ]] സമതലത്തിലെ ലിറ്റിൽ സാബിൽ നിരവധി ചെറിയ അരുവികൾ ചേരുമ്പോൾ ഇത് [[Lake Dukan|ഡുകാൻ തടാകത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി മാറുന്നു.&lt;ref name=navalintelligencedivision101&gt;{{harvnb|Naval Intelligence Division|1944|p=101}}&lt;/ref&gt;

ലിറ്റിൽ സാബിന്റെ ദൈർഘ്യത്തിന് വ്യത്യസ്ത കണക്കുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്: 380 കിലോമീറ്റർ (240 മൈൽ), &lt;ref name=kliot101&gt;{{harvnb|Kliot|1994|p=101}}&lt;/ref&gt; 400 കിലോമീറ്റർ (250 മൈൽ) &lt;ref name=shahin249&gt;{{harvnb|Shahin|2007|p=249}}&lt;/ref&gt;, 456 കിലോമീറ്റർ (283 മൈൽ). &lt;ref name=IraqiMinistries2006a64/&gt;&lt;ref name=isaevmikhailova386&gt;{{harvnb|Isaev|Mikhailova|2009|p=386}}&lt;/ref&gt; കുറച്ച് ദൂരത്തേക്ക്, ലിറ്റിൽ സാബ് ഇറാനും ഇറാഖും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയായി മാറുന്നു. അതിന്റെ താഴത്തെ ഗതിയിൽ ഇത് [[Erbil Governorate|എർബിൽ ഗവർണറേറ്റും]] [[Sulaymaniyah Governorate|സുലൈമാനിയ ഗവർണറേറ്റും]], എർബിലും [[Kirkuk Governorate|കിർക്കുക് ഗവർണറേറ്റുകളും]] തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയാണ്. മഞ്ഞുവീഴ്ചയും മഴയുമാണ് നദിക്ക് ആവശ്യമായ ജലം ലഭിക്കുന്നത്. അതിന്റെ ഫലമായി ഫെബ്രുവരി-മെയ് കാലയളവിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജലം ഒഴുകുന്നു. ജൂലൈ മുതൽ ഒക്ടോബർ വരെയുള്ള കാലയളവിൽ താഴ്ന്ന ജലനിരപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ലിറ്റിൽ സാബിന്റെ ശരാശരി ഡിസ്ചാർജ് സെക്കൻഡിൽ 197.8 ക്യുബിക് മീറ്റർ (6,990 ക്യു അടി) ആണ്. അതേസമയം രേഖപ്പെടുത്തിയ പരമാവധി ഡിസ്ചാർജ് സെക്കൻഡിൽ 3,420 ക്യുബിക് മീറ്റർ (121,000 ക്യു അടി) ആണ്. ശരാശരി വാർഷിക ഡിസ്ചാർജ് 7.2 ഘന കിലോമീറ്റർ (1.7 ക്യു മൈൽ) ആണ്. &lt;ref name=shahin249/&gt;&lt;ref name=finkostrizhnov519&gt;{{harvnb|Fink|Ostrizhnov|1983|p=519}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kolars87&gt;{{harvnb|Kolars|1994|p=87}}&lt;/ref&gt; ഉഗ്രശക്തിയുളള പ്രവാഹം കാരണം, മധ്യകാല അറബ് ഭൂമിശാസ്ത്രജ്ഞർ ലിറ്റിൽ സാബിനെയും [[Great Zab|ഗ്രേറ്റ് സാബിനെയും]] &quot;പൈശാചിക സ്വഭാവമുള്ളവർ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=bosworth/&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

===ഗ്രന്ഥസൂചിക===
*{{citation |last1=Al-Soof |first1=Abu |year=1968 |title=Distribution of Uruk, Jamdat Nasr and Ninevite V Pottery as Revealed by Field Survey Work in Iraq |journal=Iraq |publisher= |volume=30 |issue=1 |pages=74–86 |jstor=4199840 |issn=0021-0889 }}
*{{citation |last1=Al-Soof |first1=Behnam Abu |year=1970 |title=Mounds in the Rania Plain and Excavations at Tell Bazmusian (1956) |journal=Sumer |volume=26 |pages=65–104 |issn=0081-9271 }}
*{{citation |last1=Biglari |first1=Fereidoun |last2=Shidrang |first2=Sonia |year=2006 |title=The Lower Paleolithic Occupation of Iran |journal=Near Eastern Archaeology |publisher= |volume=69 |issue=3–4 |pages=160–168 |jstor=25067668 |issn=1094-2076 }}
*{{citation |last1=Bosworth |first1=C.E. |authorlink1=Clifford Edmund Bosworth |editor1-first=P. |editor1-last=Bearman |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth |title=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |year=2010 |publisher=Brill Online |location=Leiden |chapter=AL-Zāb |oclc=624382576 }}
*{{citation |last1=Braidwood |first1=Robert J. |authorlink1=Robert John Braidwood |last2=Howe |first2=Bruce |title=Prehistoric Investigations in Iraqi Kurdistan |url=http://oi.uchicago.edu/pdf/saoc31.pdf |series=Studies in Ancient Oriental Civilization |volume=31 |year=1960 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |oclc=395172 |access-date=2019-11-11 |archive-date=2012-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007235010/http://oi.uchicago.edu/pdf/saoc31.pdf |url-status=dead }}
*{{citation |title=Soils and Soil Conditions in Iraq |last=Buringh |first=P. |year=1960 |publisher=Ministry of Agriculture |location=Baghdad |oclc=630122693 }}
*{{citation |title=Kurds, Turks, and Arabs. Politics, Travel and Research in North-Eastern Iraq 1919-1925 |last=Edmonds |first=C.J. |authorlink=Cecil J. Edmonds |year=1957 |publisher=Oxford University Press |location=London |oclc=397502 }}
*{{citation |last1=Eidem |first1=Jesper |year=1985 |title=News from the Eastern Front: The Evidence from Tell Shemshāra |journal=Iraq |publisher= |volume=47 |issue= |pages=83–107 |jstor=4200234 |issn=0021-0889 }}
*{{citation |last1=Fink |first1=A.K. |last2=Ostrizhnov |first2=I.D. |year=1983 |title=Dokan Hydroelectric Station in Iraq |journal=Power Technology and Engineering |volume=17 |issue=10 |pages=519–522 |issn=1570-1468 |doi=10.1007/BF01425181 }}
*{{citation |title=Irrigation in the Middle East Region in Figures. AQUASTAT Survey 2008 |last=Frenken |first=Karen |year=2009 |publisher=FAO |location=Rome |isbn=978-92-5-106316-3 |series=Water Reports |volume=34 }}
*{{citation |url=http://heritage-key.com/blogs/willhunt/arbil-iraq-discovery-could-be-earliest-evidence-humans-near-east |title=Arbil, Iraq Discovery Could be Earliest Evidence of Humans in the Near East |last=Hunt |first=Will |year=2010 |work= |publisher=Heritage Key |accessdate=4 August 2010}}
*{{citation |author=Iraqi Ministries of Environment, Water Resources and Municipalities and Public Works |chapter=Volume I: Overview of Present Conditions and Current Use of the Water in the Marshlands Area/Book 1: Water resources |title=New Eden Master Plan for integrated water resources management in the marshlands areas |publisher=New Eden Group |year=2006a }}
*{{citation |author=Iraqi Ministries of Environment, Water Resources and Municipalities and Public Works |chapter=Annex III: Main Water Control Structures (Dams and Water Diversions) and Reservoirs |title=New Eden Master Plan for integrated water resources management in the marshlands areas |publisher=New Eden Group |year=2006b }}
*{{citation |last1=Isaev |first1=V.A. |last2=Mikhailova |first2=M.V. |year=2009 |title=The Hydrology, Evolution, and Hydrological Regime of the Mouth Area of the Shatt al-Arab River |journal=Water Resources |volume=36 |issue=4 |pages=380–395 |issn=0097-8078 |doi=10.1134/S0097807809040022 }}
*{{citation |title=Water Resources and Conflict in the Middle East |last=Kliot |first=Nurit |year=1994 |publisher=Routledge |location=Milton Park |isbn=0-415-09752-5 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/waterresourcesco00klio }}
*{{citation |last=Kolars | first=John |editor-first=Asit K.| editor-last=Biswas |title=International Waters of the Middle East: From Euphrates-Tigris to Nile |publisher=Oxford University Press |year=1994 |pages=44–94 |chapter=Problems of International River Management: The Case of the Euphrates |isbn=978-0-19-854862-1}}
*{{citation |last1=Mohammadifar |first1=Yaghoub |last2=Motarjem |first2=Abbass |year=2008 |title=Settlement Continuity in Kurdistan |journal=Antiquity |publisher= |volume=82 |issue=317 |pages= |url=http://www.antiquity.ac.uk/ProjGall/mohammadifar/ |issn=0003-598X }}
*{{citation |last=Mortensen |first=Peder |title=Tell Shimshara. The Hassuna period |publisher=Kongelige Danske videnskabernes selskab |location=Copenhagen |year=1970 |series=Historisk-Filosofiske Skrifter|volume=5, 2 |oclc=562453801 }}
*{{citation |title=Iraq and the Persian Gulf |last=Naval Intelligence Division |series=Geographical Handbook Series |year=1944 |publisher= |location= |oclc=1077604 }}
*{{Citation |last1=Nováček |first1=Karel |last2=Chabr |first2=Tomáš |last3=Filipský |first3=David |last4=Janiček |first4=Libor |last5=Pavelka |first5=Karel |last6=Šída |first6=Petr |last7=Trefný |first7=Martin |last8=Vařeka |first8=Pavel |year=2008 |title=Research of the Arbil Citadel, Iraqi Kurdistan, First Season |journal=Památky Archeologické |volume=99 |pages=259–302 |url=http://www.kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&amp;name=FileName&amp;type=FileType&amp;file=Data&amp;id=IDInternet&amp;idname=200 |issn=0031-0506 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624061343/https://kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&amp;name=FileName&amp;type=FileType&amp;file=Data&amp;id=IDInternet&amp;idname=200 |access-date=2019-11-11 |archive-date=2021-06-24 |url-status=dead }}
*{{citation |title=Water Resources and Hydrometeorology of the Arab Region |last=Shahin |first=Mamdouh |year=2007 |publisher=Springer |location=Dordrecht |isbn=978-1-4020-5414-3 }}
*{{citation |last1=Solecki |first1=Ralph S. |authorlink=Ralph Solecki |year=1963 |title=Prehistory in Shanidar Valley, Northern Iraq: Fresh Insights into Near Eastern Prehistory from the Middle Paleolithic to the Proto-Neolithic are Obtained |journal=Science |publisher= |volume=139 |issue= 3551|pages=179–193 |doi=10.1126/science.139.3551.179 |pmid=17772076}}
*{{citation |last1=Solecki |first1=Ralph S. |authorlink=Ralph Solecki |year=2005 |title=The Bekhme Dam Project in Kurdistan Iraq. A Threat to the Archaeology of the Upper Zagros River Valley |journal=International Journal of Kurdish Studies |volume=19 |issue=1/2 |pages=161–224 |issn=1073-6697 }}
*{{citation |title=The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Ancient Near East |last1=Stein |first1=Diana L. |editor1-first=Eric M. |editor1-last=Meyers |volume=4 |year=1997 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=0-19-506512-3 |chapter=Nuzi |pages=171–175 }}
*{{citation |url=http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/afghan/iraq-narrative.html |title=Climate of Iraq |author=US Air Force Combat Climatology Center |year=2009 |work= |publisher=NOAA |accessdate=4 August 2010}}
*{{citation |title=A History of the Ancient Near East, ca. 3000–323 BC. Second Edition |last=van de Mieroop |first=Marc |authorlink=Marc van de Mieroop |year=2007 |publisher=Blackwell |location=Malden |series=Blackwell History of the Ancient World |isbn=978-1-4051-4911-2 }}
*{{citation |last1=Villard |first1=Pierre |editor1-first=Francis |editor1-last=Joannès |title=Dictionnaire de la Civilisation Mésopotamienne |series=Bouquins |year=2001 |publisher=Robert Laffont |location=Paris |language=French |isbn=978-2-221-09207-1 |pages=68–69 |chapter=Arbèles }}
*{{citation |last1=Zeder |first1=Melinda A. |year=1999 |title=Animal Domestication in the Zagros: A Review of Past and Current Research |journal=Paléorient |publisher= |volume=25 |issue=2 |pages=11–25 |url=http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/paleo_0153-9345_1999_num_25_2_4684 |issn=1957-701X |doi=10.3406/paleo.1999.4684}}

{{Tigris}}

[[വർഗ്ഗം:ഇറാനിലെ നദികൾ]]</text>
      <sha1>klksvybyoklv8us9z3bnwyqug4et2t2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സിറോക്സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>493475</id>
    <revision>
      <id>4682953</id>
      <parentid>3800500</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14620" sha1="lx5wdii5vw9o5e0fa1ip6p4ahr7n7tz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Xerox}}
{{Infobox company
| name = സെറോക്സ് ഹോൾഡിംഗ്സ് കോർപ്പറേഷൻ
| logo = Xerox logo.svg
| image = Xerox headquarters.jpg
| image_size = 
| image_caption = Xerox headquarters in Norwalk
| trading_name = 
| former_name = Haloid Photographic Company
| type = Public
| traded_as = {{New York Stock Exchange|XRX}}&lt;br /&gt;[[S&amp;P 500|S&amp;P 500 Component]]
| area_served = Worldwide
| key_people = {{unbulleted list|Keith Cozza &lt;br /&gt;{{Small|(Chairman)}}|John Visentin  &lt;br /&gt;{{small|(Vice Chairman and CEO)}}|Steve Bandrowczak&lt;br /&gt;{{small|(President and COO)}}}}
| industry = [[Information technology]]
| products = [[Printer (computing)|Office printers]], production printers &amp; digital presses, multi-function printers, wide format printers, [[Image projector|projectors]], [[Image scanner|scanners]] [[Photocopier|copiers]], and other [[office equipment]]&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.xerox.com/en-us/digital-printing-equipment|title=Professional Digital Printing Equipment - Xerox|work=Xerox}}&lt;/ref&gt;
| services = Document services
| revenue = {{Decrease}} [[US$]]10.265 billion {{small|(2017)}}&lt;ref name=&quot;FY&quot;&gt;{{cite web|url= https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/108772/000010877218000012/xrx-123117x10xk.htm |title=Xerox Corporation 2017 Annual Report (Form 10-K) |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |website=sec.gov |date=January 2018}}&lt;/ref&gt;
| operating_income = {{increase}} US$570 million {{small|(2017)}}&lt;ref name=&quot;FY&quot;/&gt;
| net_income = {{increase}} US$195 million {{small|(2017)}}&lt;ref name=&quot;FY&quot;/&gt;
| assets = {{nowrap|{{decrease}} US$15.946 billion {{small|(2017)}}}}&lt;ref name=&quot;FY&quot;/&gt;
| equity = {{increase}} US$5.256 billion {{small|(2017)}}&lt;ref name=&quot;FY&quot;/&gt;
| num_employees = 27000
| parent = Xerox Holdings Corporation
| founders = [[Joseph C. Wilson (entrepreneur)|Joseph C. Wilson]]&lt;br /&gt;[[Chester Carlson]]
| foundation = {{Start date and age|1906|4|18}} &lt;br /&gt;[[Rochester, New York|Rochester]], [[New York (state)|New York]], [[United States|U.S.]]
| hq_location = Norwalk, CT
| location_city = [[Norwalk, Connecticut|Norwalk]], [[Connecticut]]
| location_country = U.S.
| homepage = {{URL|https://www.xerox.com/}}
}}
160 ലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ അച്ചടി, ഡിജിറ്റൽ പ്രമാണ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും സേവനങ്ങളും വിൽക്കുന്ന ഒരു അമേരിക്കൻ [[ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ|ആഗോള കോർപ്പറേഷനാണ്]] '''സിറോക്സ്''' ഹോൾഡിംഗ്സ് കോർപ്പറേഷൻ (/ ˈzɪərɒks /; സിറോക്സ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.xerox.com/annual-report-2014/index.html|title=Xerox Annual Report 2014|publisher=|access-date=2019-12-03|archive-date=2015-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906133550/http://www.xerox.com/annual-report-2014/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സിറോക്സിന്റെ ആസ്ഥാനം കണക്റ്റിക്കട്ടിലെ നോർ‌വാക്കിലാണ് (2007 ഒക്ടോബറിൽ കണക്റ്റിക്കട്ടിലെ സ്റ്റാംഫോർഡിൽ നിന്ന് താമസം മാറി), &lt;ref&gt;{{cite web |title=Online Fact Book: Historical Highlights |work=www.xerox.com |year=2007 |url=http://www.xerox.com/go/xrx/template/019d.jsp?id=Historical&amp;view=Factbook}}&lt;/ref&gt; ഏറ്റവും വലിയ ജീവനക്കാർ ഉള്ളത് കമ്പനി സ്ഥാപിച്ച പ്രദേശമായ ന്യൂയോർക്കിലെ റോച്ചെസ്റ്ററിലാണ്. 2010 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ കമ്പനി 6.4 ബില്യൺ ഡോളറിന് അഫിലിയേറ്റഡ് കമ്പ്യൂട്ടർ സേവനങ്ങൾ വാങ്ങി. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Xerox Corporation Details|url=http://photocopiersx.co.uk/xerox/|publisher=PCX|accessdate=May 17, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517122141/http://photocopiersx.co.uk/xerox/|archive-date=May 17, 2014|url-status=dead|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt; ഒരു വലിയ വികസിത കമ്പനി എന്ന നിലയിൽ, ഫോർച്യൂൺ 500 കമ്പനികളുടെ പട്ടികയിൽ ഇത് സ്ഥിരമായി സ്ഥാനം പിടിക്കുന്നു.

2016 ഡിസംബർ 31 ന്, സിറോക്സ് അതിന്റെ ബിസിനസ് പ്രോസസ്സ് സേവന പ്രവർത്തനങ്ങളെ വേർതിരിച്ചു, പ്രധാനമായും അഫിലിയേറ്റഡ് കമ്പ്യൂട്ടർ സേവനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതിലൂടെ നേടിയെടുക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പൊതുവായി വ്യാപാരം നടത്തുന്ന ഒരു പുതിയ കമ്പനിയായ കണ്ടന്റ് ആയി. സിറോക്സ് അതിന്റെ ഡോക്യുമെന്റ് ടെക്നോളജിയിലും ഡോക്യുമെന്റ് ഔട്ട്‌സോഴ്സിംഗ് ബിസിനസ്സിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, കൂടാതെ എൻ‌വൈ‌എസ്‌ഇയിൽ വ്യാപാരം തുടരുന്നു.

സെറോക്സിലെയും അതിന്റെ പാലോ ആൾട്ടോ റിസർച്ച് സെന്ററിലെയും ഗവേഷകർ പേഴ്സണൽ കമ്പ്യൂട്ടിംഗിന്റെ നിരവധി പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ കണ്ടുപിടിച്ചു, ഡെസ്ക്ടോപ്പ് മെറ്റാഫോർ ജിയുഐ, കമ്പ്യൂട്ടർ മൗസ് &lt;ref&gt;[http://www.newlaunches.com/archives/the_first_computer_mouse.php The first computer mouse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140203115751/http://newlaunches.com/archives/the_first_computer_mouse.php |date=2014-02-03 }} New Launches. October 2, 2007. Retrieved September 21, 2012.&lt;/ref&gt;, [[ഡെസ്ക്ടോപ്പ് കമ്പ്യൂട്ടർ|ഡെസ്ക്ടോപ്പ്]] കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്. &lt;ref&gt;[http://www.sensomatic.com/chz/gui/history.html The Graphical User Interface: A Historic Overview] Sensomatic. Retrieved September 21, 2012.&lt;/ref&gt; ഈ ആശയങ്ങൾ അന്നത്തെ ഡയറക്ടർ ബോർഡ് എതിർത്തു, അവർ ആപ്പിൾ സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധരുമായി പങ്കിടാൻ സിറോക്സ് എഞ്ചിനീയർമാരോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഈ ആശയങ്ങൾ ആപ്പിളും പിന്നീട് മൈക്രോസോഫ്റ്റും സ്വീകരിച്ചു. ഈ നവീകരണങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ, 1980 കളിലെ പേഴ്സണൽ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് വിപ്ലവത്തിൽ [[Apple Computer Inc.|ആപ്പിളും]] [[microsoft|മൈക്രോസോഫ്റ്റും]] ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു. സിറോക്സ് 1986-ൽ 6085 ഡെസ്ക്ടോപ്പ് പബ്ലിഷിംഗ് സിസ്റ്റം പുറത്തിറക്കി (ഐ.ബി.എമ്മിനും മൈക്രോസോഫ്റ്റിനും മുമ്പ്), എന്നാൽ നിലവാരമില്ലാത്ത ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം, കാലഹരണപ്പെട്ട ഹാർഡ് ഡ്രൈവ് (ഒരു 20MB ഡ്രൈവിന്റെ ഭാരം 40lbs / 18kg ന് മുകളിലാണ്) ആപ്പിളിന്റെയും മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെയും ഹാർഡ്‌വെയറും ഒ.എസ് സോഫ്റ്റ്വെയറും കൂടുതൽ മികച്ച പ്രവർത്തനം വാഗ്ദാനം ചെയ്തതിനാൽ ദുർബലമായ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും (സെക്കൻഡിൽ ഒരു പേജ് മാത്രം) ഈ മോഡലിനെ നശിപ്പിച്ചു. 4045 ഡെസ്ക്ടോപ്പ് ലേസർ പ്രിന്ററും സിറോക്സ് പുറത്തിറക്കി, അതിന്റെ കാർട്ട്റിഡ്ജിന് 50,000 പേജുകൾ (5,000 ന് പകരം) അച്ചടിക്കാൻ കഴിയും, പക്ഷേ ഈ മോഡൽ ഒരിക്കലും പച്ച പിടിച്ചില്ല, കൂടാതെ സിറോക്സ് അതിന്റെ പ്രധാന ബിസിനസ്സുകളിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ള ഭാവി ശ്രമങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചു.
==ചരിത്രം==
1906 ൽ റോച്ചെസ്റ്ററിൽ ദി ഹാലോയ്ഡ് ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് കമ്പനി എന്ന പേരിൽ സിറോക്സ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു, ഇത് ആദ്യം ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് പേപ്പറും ഉപകരണങ്ങളും നിർമ്മിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;xeroxhaloid&quot;&gt;[http://www.xerox.com/go/xrx/template/019d.jsp?view=Factbook&amp;id=XAG&amp;Xcntry=USA&amp;Xlang=en_US Online Fact Book: Xerox at a Glance] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090805182953/http://www.xerox.com/go/xrx/template/019d.jsp?view=Factbook&amp;id=XAG&amp;Xcntry=USA&amp;Xlang=en_US |date=August 5, 2009 }}, xerox.com. Article retrieved December 13, 2006.&lt;/ref&gt;

സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ ചെസ്റ്റർ കാർൾസൺ 1938-ൽ വൈദ്യുത ചാർജ്ജ് ചെയ്ത ഫോട്ടോകണ്ടക്ടർ-പൊതിഞ്ഞ മെറ്റൽ പ്ലേറ്റും ഡ്രൈ പൊടി &quot;ടോണറും&quot; ഉപയോഗിച്ച് ചിത്രങ്ങൾ അച്ചടിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രക്രിയ കണ്ടുപിടിച്ചു. പകർപ്പുകൾ നിർമ്മിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ ഓട്ടോമേറ്റഡ് മെഷീന് 20 വർഷം മുമ്പുള്ള പരിഷ്കരണം വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടു, ഒരു ഡോക്യുമെന്റ് ഫീഡർ, സ്കാനിംഗ് ലൈറ്റ്, കറങ്ങുന്ന ഡ്രം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;USPTO02297691&quot;&gt;{{cite web|last1=Carlson|first1=Chester|title=Electrophotography|url=http://pdfpiw.uspto.gov/.piw?Docid=02297691|website=pdfpiw.uspto.gov|publisher=USPTO|access-date=19 February 2017|archive-date=February 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220095620/http://pdfpiw.uspto.gov/.piw?Docid=02297691|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&quot;സെറോക്‌സിന്റെ സ്ഥാപകൻ&quot; എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ജോസഫ് സി. വിൽസൺ തന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന് ഹാലോയിഡിനെ ഏറ്റെടുത്തു. കാൾസന്റെ കണ്ടുപിടുത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി, 1946-ൽ, ഒരു വാണിജ്യ ഉൽപ്പന്നമായി വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കരാറിൽ ഒപ്പുവച്ചു. വിൽസൺ 1967 വരെ സെറോക്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റ്/സിഇഒ ആയി തുടർന്നു, 1971 ൽ മരിക്കുന്നതുവരെ ചെയർമാനായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.

പുതിയ സമ്പ്രദായത്തെ വേർതിരിച്ചറിയാനായി ഉള്ള ഒരു പദത്തിനായി നോക്കിയ ഹാലോയിഡ് ഒഹായോ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ഉള്ള ഒരു ഗ്രീക്ക് പണ്ഡിതനെ നിയമിക്കുകയും &quot;വരണ്ട എഴുത്ത്&quot; എന്നർഥമുള്ള രണ്ട് ഗ്രീക്ക് വേരുകളിൽ നിന്ന് സെറോഗ്രഫി(xerography) എന്ന പദം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Institute |first=Bathroom Readers |title=Uncle John’s Legendary Lost Bathroom Reader |year=1999 |url=https://archive.org/details/unclejohnslegend0000unse |location=Ashland, Oregon |publisher=Bathroom Readers’ Press |page=[https://archive.org/details/unclejohnslegend0000unse/page/64 64] |isbn=1-879682-74-5}}&lt;/ref&gt;1958-ൽ ഹാലോയിഡ് അതിന്റെ പേര് ഹാലോയിഡ് സെറോക്സ് എന്നും പിന്നീട് 1961-ൽ സെറോക്സ് കോർപ്പറേഷൻ എന്നും മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;xeroxname&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2008/01/07/business/07cnd-adco.html &quot;Xerox Hopes Its New Logo Doesn't Say 'Copier'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170219173507/http://www.nytimes.com/2008/01/07/business/07cnd-adco.html |date=February 19, 2017 }}, NYT.com. Article retrieved January 7, 2008.&lt;/ref&gt;

==‌അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:ഫോട്ടോ കോപിയർ]]</text>
      <sha1>lx5wdii5vw9o5e0fa1ip6p4ahr7n7tz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്പൈവെയർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>498116</id>
    <revision>
      <id>4682997</id>
      <parentid>4567571</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18421" sha1="d5u6bvhg69ly7hyojgi1i02qg7vhq54" xml:space="preserve">{{prettyurl|Spyware}}
{{Computer hacking}}
{{Information security}}
ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ചോ ഓർഗനൈസേഷനെക്കുറിച്ചോ, ചിലപ്പോൾ അവരുടെ അറിവില്ലാതെ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാനും ഉപഭോക്താവിന്റെ സമ്മതമില്ലാതെ അത്തരം വിവരങ്ങൾ മറ്റൊരു സ്ഥാപനത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കാനും ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഒരു സോഫ്റ്റ്വെയറാണ് '''സ്പൈവെയർ'''. കൂടാതെ, ഉപഭോക്താവിന്റെ അറിവില്ലാതെ ഒരു ഉപകരണത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം സ്പൈവെയർ ഉറപ്പിക്കുന്നു, ഈ സ്വഭാവം മാൽവെയറിലും നിയമാനുസൃത സോഫ്റ്റ്വെയറിലും ഉണ്ടാകാം. വെബ് ട്രാക്കിംഗ് പോലുള്ള സ്പൈവെയർ വെബ്‌സൈറ്റുകൾ ഏർപ്പെടാം. ഹാർഡ്‌വെയർ ഉപകരണങ്ങളെയും ഇത് ബാധിച്ചേക്കാം.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Amazon Workers Are Listening to What You Tell Alexa |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-04-10/is-anyone-listening-to-you-on-alexa-a-global-team-reviews-audio |website=Bloomberg.com |access-date=25 August 2020}}&lt;/ref&gt;സ്‌പൈവെയർ പതിവായി പരസ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, സമാന പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ പലതും ഉൾപ്പെടുന്നു. കാരണം ഈ സ്വഭാവങ്ങൾ വളരെ സാധാരണമാണ്, മാത്രമല്ല ദോഷകരമല്ലാത്ത ഉപയോഗങ്ങളും ഉണ്ടാകാം, സ്പൈവെയറിനെക്കുറിച്ച് കൃത്യമായ നിർവചനം നൽകുന്നത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യമാണ്. ഉപഭോക്താവിന്റെ സമ്മതത്തോടെ തന്നെ മറ്റൊരു സ്ഥാപനത്തിലേക്ക് രഹസ്യ വിവരങ്ങൾ [[എച്ച്.ടി.ടി.പി. കുക്കി|കുക്കികളിലൂടെ]] അയയ്ക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;FTC-REPORT-2005&quot;&gt;FTC Report  (2005). &quot;[http://www.ftc.gov/os/2005/03/050307spywarerpt.pdf]&quot;&lt;/ref&gt;
==ചരിത്രം==
സ്‌പൈവെയർ എന്ന പദം ആദ്യമായി റെക്കോർഡുചെയ്‌തത് 1995 ഒക്ടോബർ 16 ന് ഒരു യൂസ്‌നെറ്റ് പോസ്റ്റിൽ മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ ബിസിനസ്സ് മോഡലായ പോക്ക്ഡ് ഫണ്ണിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;coinage&quot;&gt;Vossen, Roland (attributed); October 21, 1995; [http://groups.google.com/group/rec..programmer/browse_thread/thread/86a426b0147496d8/3b5d1936eb4d0f33?lnk=st&amp;q=&amp;rnum=8#3b5d1936eb4d0f33 Win 95 Source code in c!!] posted to rec..programmer; retrieved from groups.google.com November 28, 2006.  {{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;ചാരവൃത്തി ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉദ്ദേശിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ആണ് ആദ്യം സൂചിപ്പിച്ച സ്‌പൈവെയർ. എന്നിരുന്നാലും, 2000 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ സോൺ ലാബുകളുടെ സ്ഥാപകനായ ഗ്രിഗർ ഫ്രോണ്ട് സോൺ അലാറം പേഴ്‌സണൽ ഫയർവാളിനായുള്ള(ZoneAlarm Personal Firewall) പത്രക്കുറിപ്പിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിച്ചു.&lt;ref name=&quot;wienbar&quot;&gt;Wienbar, Sharon. &quot;[http://news.cnet.com/2010-1032-5307831.html The Spyware Inferno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510085748/http://news.cnet.com/2010-1032-5307831.html |date=2011-05-10 }}&quot;. ''News.com''. August 13, 2004.&lt;/ref&gt;പിന്നീട് 2000-ൽ സോൺ അലാറം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു രക്ഷകർത്താവ് മാട്ടൽ ടോയ് കമ്പനി കുട്ടികൾക്കായി വിപണനം ചെയ്യുന്ന &quot;റീഡർ റാബിറ്റ്&quot; എന്ന വിദ്യാഭ്യാസ സോഫ്റ്റ്വെയർ രഹസ്യമായി ഡാറ്റ മാട്ടലിലേക്ക് അയയ്ക്കുന്നുവെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.&lt;ref name=&quot;Hawkins&quot;&gt;Hawkins, Dana; &quot;[https://www.usnews.com/usnews/culture/articles/000703/archive_015408.htm Privacy Worries Arise Over Spyware in Kids' Software]&quot;. ''U.S. News &amp; World Report''. June 25, 2000 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131103060440/http://www.usnews.com/usnews/culture/articles/000703/archive_015408.htm |date=November 3, 2013 }}&lt;/ref&gt; അതിനുശേഷം, &quot;സ്പൈവെയർ&quot; അതിന്റെ ഇന്നത്തെ അർത്ഥം സ്വീകരിച്ചു.

2005-ൽ എഒഎൽ(AOL)ഉം നാഷണൽ സൈബർ-സെക്യൂരിറ്റി അലയൻസും നടത്തിയ പഠനമനുസരിച്ച്, സർവേയിൽ പങ്കെടുത്ത ഉപയോക്താക്കളുടെ 61 ശതമാനം കമ്പ്യൂട്ടറുകളിലും സ്പൈവെയർ ബാധിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തി. സർവേയിൽ പങ്കെടുത്ത 92 ശതമാനം ഉപയോക്താക്കൾക്കും അതിന്റെ സാന്നിധ്യം അറിയില്ലെന്ന് റിപ്പോർട്ടുചെയ്തു, 91 ശതമാനം പേർ സ്പൈവെയർ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകിയിട്ടില്ലെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;aolstudy&quot;&gt;&quot;[http://www.staysafeonline.info/pdf/safety_study_2005.pdf AOL/NCSA Online Safety Study] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051213090601/http://www.staysafeonline.info/pdf/safety_study_2005.pdf |date=December 13, 2005 }}&quot;. ''America Online'' &amp; ''The National Cyber Security Alliance''. 2005.&lt;/ref&gt; മൈക്രോസോഫ്റ്റ് [[വിൻഡോസ്]] ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ സിസ്റ്റങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന സുരക്ഷാ ഭീഷണികളിലൊന്നാണ് സ്പൈവെയർ. [[ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്‌പ്ലോറർ]] (ഐ‌ഇ) പ്രാഥമിക ബ്രൗസറായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ‌ അത്തരം ആക്രമണങ്ങൾ‌ക്ക് പ്രത്യേകിച്ചും ഇരയാകുന്നു, കാരണം ഐ‌ഇ ഏറ്റവും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു,&lt;ref name=&quot;pcworld-ie&quot;&gt;Spanbauer, Scott. &quot;[http://www.pcworld.com/article/id,117550-page,1/article.html Is It Time to Ditch IE?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061216202917/http://www.pcworld.com/article/id,117550-page,1/article.html |date=2006-12-16 }}&quot;. ''Pcworld.com''. September 1, 2004&lt;/ref&gt; മാത്രമല്ല വിൻ‌ഡോസുമായുള്ള അതിന്റെ ദൃഡമായ സംയോജനം മൂലം ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ നിർ‌ണ്ണായക ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് സ്പൈവെയർ‌ ആക്‌സസ് അനുവദിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Keizer, Gregg. &quot;[http://www.techweb.com/wire/software/170100394 Analyzing IE At 10: Integration With OS Smart Or Not?]&quot;. ''TechWeb Technology News''. August 25, 2005. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929092100/http://www.techweb.com/wire/software/170100394 |date=September 29, 2007 }}&lt;/ref&gt;

==അടിസ്ഥാനകാര്യങ്ങൾ==
സ്‌പൈവെയറിനെ മിക്കവാറും നാല് തരം തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്: ആഡ്‌വെയർ, സിസ്റ്റം മോണിറ്ററുകൾ, ട്രാക്കിംഗ് കുക്കികൾ, ട്രോജനുകൾ; &quot;ഫോൺ ഹോം&quot;, കീലോഗർമാർ, റൂട്ട്കിറ്റുകൾ, വെബ് ബീക്കണുകൾ എന്നിവയുള്ള ഡിജിറ്റൽ അവകാശ മാനേജുമെന്റ് കഴിവുകൾ മറ്റ് കുപ്രസിദ്ധ ടൈപ്പ് ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
&lt;ref name=&quot;Shin&quot;&gt;SPYWARE &quot;{{cite web|url=http://www.justice.gov.tr/e-journal/pdf/cybercrime_essay.pdf|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131101154446/https://www.justice.gov.tr/e-journal/pdf/cybercrime_essay.pdf|archivedate=November 1, 2013|url-status=dead|accessdate=2016-02-05|df=}}&quot;&lt;/ref&gt;

വിവരങ്ങൾ മോഷ്ടിക്കുന്നതിനും വെബിൽ ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോക്താക്കളുടെ ചലനങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനും ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് പോപ്പ്-അപ്പ് പരസ്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമാണ് സ്പൈവെയർ കൂടുതലും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[വൾനറബിലിറ്റി (കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്)|വൾനറബിലിറ്റി]] ആവശ്യങ്ങൾ‌ക്കായി സ്പൈവെയർ‌ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴെല്ലാം, അതിന്റെ സാന്നിധ്യം സാധാരണയായി ഉപയോക്താവിൽ‌ നിന്നും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മാത്രമല്ല അവ കണ്ടെത്താൻ‌ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഉപയോക്താക്കളെ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി കീലോഗറുകൾ പോലുള്ള ചില സ്പൈവെയറുകൾ പങ്കിടപ്പെട്ടതും, കോർപ്പറേറ്റുകളോ അല്ലെങ്കിൽ പൊതു കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ ഉടമയോ മനഃപൂർവ്വം ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്തേക്കാം.

ഒരു ഉപയോക്താവിന്റെ കമ്പ്യൂട്ടിംഗിനെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്വെയറിനെ സ്പൈവെയർ എന്ന പദം ഉദ്ദേശിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, സ്പൈവെയറിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ലളിതമായ നിരീക്ഷണത്തിനപ്പുറത്തേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. ഇന്റർനെറ്റ് സർഫിംഗ് ശീലങ്ങൾ, ഉപയോക്തൃ ലോഗിനുകൾ, ബാങ്ക് അല്ലെങ്കിൽ ക്രെഡിറ്റ് അക്കൗണ്ട് വിവരങ്ങൾ എന്നിവ പോലുള്ള വ്യക്തിഗത വിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ ഏത് തരത്തിലുള്ള ഡാറ്റയും സ്‌പൈവെയറിന് ശേഖരിക്കാൻ കഴിയും. അധിക സോഫ്റ്റ്‌വേർ‌ ഇൻ‌സ്റ്റാൾ‌ ചെയ്യുന്നതിലൂടെയോ [[web browser|വെബ് ബ്രൗസറുകൾ‌]] റീഡയറക്‌ടുചെയ്യുന്നതിലൂടെയോ കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ ഉപയോക്തൃ നിയന്ത്രണത്തിൽ‌ സ്‌പൈവെയറിന് ഇടപെടാൻ‌ കഴിയും. ചില സ്പൈവെയറുകൾക്ക് കമ്പ്യൂട്ടർ ക്രമീകരണങ്ങൾ മാറ്റാൻ കഴിയും, ഇന്റർനെറ്റ് കണക്ഷൻ വേഗത കുറയ്ക്കുക, ബ്രൗസർ ക്രമീകരണങ്ങളിൽ അംഗീകൃതമല്ലാത്ത മാറ്റങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സോഫ്റ്റ്‌വേർ ക്രമീകരണങ്ങളിലേക്കുള്ള മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് വരെ കാരണമാകാം.

ചില സമയങ്ങളിൽ, യഥാർത്ഥ സോഫ്റ്റ്‌വെയറിനൊപ്പം സ്പൈവെയർ ഉൾപ്പെടുത്താറുണ്ട്, മാത്രമല്ല ഇത് ഒരു മലിഷ്യസ് വെബ്‌സൈറ്റിൽ നിന്നാകാം അല്ലെങ്കിൽ യഥാർത്ഥ സോഫ്റ്റ്വെയറിന്റെ മനഃപൂർവമായ പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് ചേർത്തിരിക്കാം. സ്പൈവെയറിന്റെ ആവിർഭാവത്തിന് മറുപടിയായി, ചെറുകിട കമ്പനികൾ ആന്റി-സ്പൈവെയർ സോഫ്റ്റ്‌വേർ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിന് തുടക്കമിട്ടു. ആന്റി-സ്പൈവെയർ സോഫ്റ്റ്‌വേർ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത് കമ്പ്യൂട്ടർ സുരക്ഷാ നടപടികൾ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഘടകമായി മാറി, പ്രത്യേകിച്ചും [[windows|മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിൻഡോസ്]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്ക്. നിരവധി അധികാരപരിധികൾ നിർവ്വചിച്ചുകൊണ്ട് ആന്റി-സ്പൈവെയർ നിയമങ്ങൾ പാസാക്കിയിട്ടുണ്ട്, ഇത് സാധാരണയായി ഒരു ഉപയോക്താവിന്റെ കമ്പ്യൂട്ടർ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന് രഹസ്യമായി ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്തിട്ടുള്ള ഏതെങ്കിലും സോഫ്റ്റ്വെയറിനെ ലക്ഷ്യം വെയ്ക്കുന്നു.

ജർമ്മൻ സംസാരിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ, സർക്കാർ ഉപയോഗിക്കുന്നതോ നിർമ്മിച്ചതോ ആയ സ്പൈവെയറുകളെ കമ്പ്യൂട്ടർ വിദഗ്ദ്ധർ ഗോവ്വെയർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു (പൊതുവായി പറഞ്ഞാൽ: റെജിയൂറംഗ്സ്ട്രോജനർ, അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ &quot;ഗവൺമെന്റ് ട്രോജൻ&quot;). ടാർഗെറ്റ് കമ്പ്യൂട്ടറിൽ നിന്നുള്ള ആശയവിനിമയങ്ങൾ തടയാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ട്രോജൻ ഹോഴ്‌സ് സോഫ്റ്റ്വെയറാണ് ഗോവെയർ. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ, സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്, ജർമ്മനി എന്നിവയ്ക്ക് അത്തരം സോഫ്റ്റ്‌വേർ ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കുന്ന നിയമപരമായ ചട്ടക്കൂടുണ്ട്.&lt;ref&gt;Basil Cupa, [http://www.zora.uzh.ch/81157/1/Cupa_Living_in_Surveillance_Societies_2012.pdf Trojan Horse Resurrected: On the Legality of the Use of Government Spyware (Govware)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201190736/http://www.zora.uzh.ch/81157/1/Cupa_Living_in_Surveillance_Societies_2012.pdf |date=2014-02-01 }}, LISS 2013, pp. 419–428&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ejpd.admin.ch/content/ejpd/de/home/themen/sicherheit/ueberwachung_des_post-/faq_vuepf.faq_3.html FAQ – Häufig gestellte Fragen&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130506102113/http://www.ejpd.admin.ch/content/ejpd/de/home/themen/sicherheit/ueberwachung_des_post-/faq_vuepf.faq_3.html |date=May 6, 2013 }}&lt;/ref&gt;യുഎസിൽ, &quot;പോലീസ്വെയർ&quot; എന്ന പദം സമാന ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://arstechnica.com/news.ars/post/20070719-will-security-firms-avoid-detecting-government-spyware.html |title=The tricky issue of spyware with a badge: meet 'policeware' |author=Jeremy Reimer |date=July 20, 2007 |website=Ars Technica}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==</text>
      <sha1>d5u6bvhg69ly7hyojgi1i02qg7vhq54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്ടോറിയ (ഓസ്ട്രേലിയ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>498814</id>
    <revision>
      <id>4682854</id>
      <parentid>4681107</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184226" sha1="f2bjz8w5hm7l2ygedx37cmcevj9td83" xml:space="preserve">{{PU|Victoria (Australia)}}
{{Infobox Australia state or territory
 | state               = vic
 | flag                = Flag of Victoria (Australia).svg
 | flag_alt            = alt text for flag
 | coat_of_arms        = [[File:Coat of Arms of Victoria.svg|75px]]
 | coat_of_arms_alt    = alt text for coat of arms
 | nickname            = The Garden State&lt;br /&gt; On the Move&lt;br /&gt; The Place to Be&lt;br /&gt;The Education State
 | motto               = Peace and Prosperity
 | map                 = Victoria in Australia.svg
 | coordinates         = {{coord|37|S|144|E|type:adm1st_region:AU-VIC|display=inline,title}}
 | capital_city        = മെൽബൺ
 | demonym             = വിക്ടോറിയൻ
 | viceroy             = [[Linda Dessau|ലിൻഡ ദേസാവു]]
 | chief               = [[Daniel Andrews|ഡാനിയൽ ആൻഡ്രൂസ്]]
 | chief_party         = [[Australian Labor Party|ALP]]
 | established_event1  = British Colony established
 | established_date1   = {{Start date|df=y|1851|07|01}}
 | established_event2  = [[Responsible government|Responsible&lt;br /&gt;{{nbsp|3}}government]]
 | established_date2   = 1855
 | established_event3  = [[Federation of Australia|ഫെഡറേഷൻ]]
 | established_date3   = 1901
 | established_event4  = ''[[Australia Act 1986|ഓസ്ട്രേലിയ ആക്ട്]]''
 | established_date4   = {{Start date|df=y|1986|03|03}}
 | total_area          = 237659
 | area_rank           = 6th
 | land_area           = 227436
 | water_area          = 10213
 | percent_water       = 4.3
 | population_year     = June 2019
 | population_ref      = &lt;ref name=ABSPop&gt;{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/3101.0Main+Features1Jun%202019?OpenDocument|title = Australian Demographic Statistics, Jun 2019|date=19 December 2019|accessdate=19 December 2019}} Estimated Resident Population – 1 June 2019&lt;/ref&gt;
 | population          = 6594804
 | population_rank     = 2nd
 | density             = 29.00
 | density_rank        = 2nd
 | highest_point       = ബൊഗോംഗ് പർവ്വതം
 | highest_elev        = 1986
 | highest_elev_ref    = 
 | GSP_year            = 2018–19
 | GSP                 = 446079
 | GSP_ref             = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/5220.0Main+Features12018-19?OpenDocument |title=5220.0 – Australian National Accounts: State Accounts, 2018–19 |publisher=Australian Bureau of Statistics |date=15 November 2019 |accessdate=20 November 2019}}&lt;/ref&gt;
 | GSP_rank            = 2nd
 | GSP_per_capita      = 68350
 | GSP_per_capita_rank = 6th
 | timezone            = [[UTC+10]] ([[Australian Eastern Standard Time|AEST]])&lt;br /&gt;[[UTC+11]] ([[Australian Eastern Daylight Time|AEDT]])
 | house_seats         = 38
 | senate_seats        = [[List of Senators from Victoria|12]]
 | floral_emblem       = [[Epacris impressa|കോമൺ (പിങ്ക്) ഹീത്ത്]]&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.anbg.gov.au/emblems/vic.emblem.html|title= Floral Emblem of Victoria|publisher= www.anbg.gov.auhi|accessdate= 26 March 2008}}&lt;/ref&gt;
 | animal_emblem       = ലീഡ്ബീറ്റേഴ്സ് പോസ്സം
 | bird_emblem         = ഹെൽമറ്റഡ് ഹണി ഈറ്റർ
 | marine_emblem       = [[Weedy seadragon|വീഡി സീഡ്രാഗൺ]]
 | mineral_emblem      = [[സ്വർണ്ണം]]&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.dpc.vic.gov.au/index.php/resources/victorian-symbols-emblems |title= Victorian Symbols and Emblems |work= Department of Premier and Cabinet |accessdate= 11 May 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130508000438/http://www.dpc.vic.gov.au/index.php/resources/victorian-symbols-emblems |archive-date= 8 May 2013 |url-status= dead |df= dmy-all }}&lt;/ref&gt; 
 | fossil_emblem       = 
 | colours             = നേവീ ബ്ലൂവും സിൽവറും&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.parliament.curriculum.edu.au/vic.htm |title= Victoria |work= Parliament@Work |accessdate= 22 January 2013 |archive-date= 2018-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181226130148/https://www.parliament.curriculum.edu.au/vic.htm%20 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
 | website             = https://www.vic.gov.au/
 | footnotes           = 
}}
തെക്ക്-കിഴക്കൻ [[ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യിലെ ഒരു [[States and territories of Australia|സംസ്ഥാനമാണ്]] '''വിക്ടോറിയ''' (ചുരുക്കത്തിൽ Vic എന്നെഴുതുന്നു). ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ മെയിൻ ലാന്റ് സംസ്ഥാനവും ഏറ്റവും ജനസംഖ്യയുള്ള രണ്ടാമത്തെ സംസ്ഥാനവുമാണ് വിക്ടോറിയ. ഇത് ഏറ്റവും [[ജനസാന്ദ്രത|ജനസാന്ദ്രതയുള്ള]] സംസ്ഥാനവുമാണ്. [[Port Phillip Bay|പോർട്ട് ഫിലിപ്പ് ബേയ്ക്ക്]] ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശത്താണ് ജനസംഖ്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിൽ സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനത്തിന്റെ മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശവും ഏറ്റവും വലിയ നഗരവുമാണ് [[മെൽബൺ]]. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ നഗരവുംകൂടിയാണ് [[മെൽബൺ]]. [[Bass Strait|ബാസ് സ്ട്രെയിറ്റ്]], തെക്ക് [[Tasmania|ടാസ്മാനിയ]],&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt;Due to a previous surveying error, Victoria and Tasmania share a land border on [[Boundary Islet]]. At {{convert|85|m|yd|abbr=on}} in length, the border is the smallest between any two Australian states or territories.&lt;/ref&gt;  വടക്ക് [[New South Wales|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ്]], കിഴക്ക് [[Tasman Sea|ടാസ്മാൻ കടൽ]] (തെക്ക് [[ശാന്തസമുദ്രം|പസഫിക് സമുദ്രത്തിന്റെ]] ഒരു ചെറിയ കടൽ), പടിഞ്ഞാറ് [[സൗത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയ]] എന്നിവയാണ് വിക്ടോറിയയുടെ അതിർത്തികൾ.

വിക്ടോറിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശം [[Boon wurrung|ബൂൺ വുർറംഗ്]], [[Bratauolung people|ബ്രാറ്റൗലൂംഗ്]], [[Djadjawurrung|ജഡ്ജാവുരുങ്]], [[Gunai|ഗുണായ്]]/കുർനായ്, [[Gunditjmara|ഗുണ്ടിറ്റ്ജ്മര]], [[Taungurong|തൗൻഗുരോംഗ്]], [[Wathaurong|വത്തൊറോംഗ്]],  [[Wurundjeri|വുറുന്ദ്‌ജേരി]], [[Yorta Yorta|യോർട്ട യോർട്ട]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി [[ആദിവാസി]] ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ആവാസ കേന്ദ്രമാണ്. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പുള്ള കാലം ഈ പ്രദേശത്ത് 30 ലധികം [[Australian Aboriginal languages|ആദിവാസി ഭാഷകൾ]] സംസാരിച്ചിരുന്നു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അഞ്ച് ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളുടെ സഖ്യമാണ് [[Kulin nation|കുലിൻ സമൂഹം]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.vic.gov.au/system/user_files/Documents/av/Kulin-People-of-Central-Victoria.pdf |title=Archived copy |access-date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212005039/https://www.vic.gov.au/system/user_files/Documents/av/Kulin-People-of-Central-Victoria.pdf |archive-date=12 February 2018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

1788-ൽ [[135th meridian east|135-ാമത് മെറിഡിയൻ കിഴക്കിന്റെ]] കിഴക്കുള്ള [[Australia (continent)|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ]] പകുതി [[ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ|ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ]] അവകാശപ്പെട്ടതോടെ വിക്ടോറിയ [[New South Wales|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ]] വിശാലമായ കോളനിയുടെ ഭാഗമായി.  ഈ പ്രദേശത്തെ ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ വാസസ്ഥലം 1803-ൽ [[Sullivan Bay, Victoria|സള്ളിവൻ ബേയിലാണ്]] ആരംഭിച്ചത്. വിക്ടോറിയയുടെ ഭൂരിഭാഗവും 1836-ൽ ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ ഒരു ഭരണ വിഭാഗമായ [[Port Phillip District|പോർട്ട് ഫിലിപ്പ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തി. [[ന്യൂ സൗത്ത് വെയ്ൽസ്|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിൽ]] നിന്ന് ഡിവിഷന്റെ വേർപിരിയലിൽ ഒപ്പിട്ട [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിയുടെ]] ബഹുമാനാർത്ഥം നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ട ഈ കോളനി 1851-ൽ ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും 1855-ൽ [[Self-governance|സ്വയംഭരണം]] നേടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://www.parliament.vic.gov.au/publications/fact-sheets/2333-fact-sheet-i1-victorias-parliamentary-history Victoria's Parliamentary History (Parliament of Victoria website)] {{webarchive |url= https://web.archive.org/web/20130309135053/http://www.parliament.vic.gov.au/publications/fact-sheets/2333-fact-sheet-i1-victorias-parliamentary-history |date= 9 March 2013}}&lt;/ref&gt; 1850-കളിലും 1860-കളിലുമുള്ള [[Victorian gold rush|വിക്ടോറിയൻ സ്വർണ്ണ തിരക്ക്]] കോളനിയുടെ ജനസംഖ്യയെയും സമ്പത്തിനെയും ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. 1901-ൽ [[Federation of Australia|ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ]] കാലമായപ്പോഴേക്കും [[മെൽബൺ]] ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും പ്രമുഖ സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രവുമായി മാറി. 1927-ൽ [[കാൻബറ|കാൻ‌ബെറയുടെ]] നിർമ്മാണം വരെ മെൽബൺ [[Australasia|ഓസ്‌ട്രേലേഷ്യയുടെ]] ഫെഡറൽ തലസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിച്ചു. മെൽബണിലെ [[Parliament House, Melbourne|പാർലമെന്റ് മന്ദിരത്തിൽ]] [[Parliament of Australia|ഫെഡറൽ പാർലമെന്റ്]] യോഗവും ഫെഡറൽ ഗവൺമെന്റിന്റെ എല്ലാ പ്രധാന ഓഫീസുകളും മെൽബൺ ആസ്ഥാനമായി നിലവിൽ വന്നു.

രാഷ്ട്രീയമായി വിക്ടോറിയയ്ക്ക് [[Australian House of Representatives|ഓസ്ട്രേലിയൻ ജനപ്രതിനിധിസഭയിൽ]] 38 സീറ്റുകളും [[Senate (Australia)|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സെനറ്റിൽ]] 12 സീറ്റുകളുമുണ്ട്. സംസ്ഥാന തലത്തിൽ [[Parliament of Victoria|വിക്ടോറിയ പാർലമെന്റിൽ]] [[Victorian Legislative Assembly|നിയമസഭയും]] (ലോവർ ഹൗസ്)  [[Victorian Legislative Council|ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലും]] (ഉപരിസഭയും) ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രിയായി [[Daniel Andrews|ഡാനിയൽ ആൻഡ്രൂസിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[Australian Labor Party|ലേബർ പാർട്ടി]] 2014 മുതൽ വിക്ടോറിയ ഭരിക്കുന്നു. [[Monarchy of Australia|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ രാജ്ഞിയുടെ]] സ്വകാര്യ പ്രതിനിധി വിക്ടോറിയ ഗവർണറാണ്.  നിലവിൽ [[Linda Dessau|ലിൻഡ ഡെസ്സാവു]]വാണ് 2015 മുതൽ അധികാരത്തിലുള്ളത്. വിക്ടോറിയയെ [[Local government areas of Victoria|79 മുനിസിപ്പൽ ജില്ലകളായി]] തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. 33 നഗരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ [[unincorporated areas|ഇൻ‌കോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യപ്പെടാത്ത]] നിരവധി പ്രദേശങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നിലവിലുണ്ട്. അവ സംസ്ഥാനം നേരിട്ട് ഭരിക്കുന്നു.

വിക്ടോറിയയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ വളരെ വൈവിധ്യപൂർണ്ണമാണ്. ഫിനാൻഷ്യൽ ആന്റ് പ്രോപ്പർട്ടി സർവ്വീസസ്, [[ആരോഗ്യം]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], മൊത്തവ്യാപാരം, റീട്ടെയിൽ, ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി, ഉൽപ്പാദനം എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള സേവന മേഖലകളിലാണ് ഭൂരിഭാഗം തൊഴിലുകളും ഉൾപ്പെടുന്നത്. വിക്ടോറിയയുടെ മൊത്തം [[List of Australian states and territories by gross state product|സംസ്ഥാന ഉൽ‌പാദനം]] (ജി‌എസ്‌പി) ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്. എന്നാൽ ഖനന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിമിതമായതിനാൽ പ്രതിശീർഷ ജിഎസ്പിയുടെ കാര്യത്തിൽ വിക്ടോറിയ ആറാം സ്ഥാനത്താണ്. സാംസ്കാരികമായി മെൽബണിൽ നിരവധി [[സംഗ്രഹാലയം|മ്യൂസിയങ്ങൾ]], ആർട്ട് ഗാലറികൾ, തിയേറ്ററുകൾ എന്നിവയുണ്ട്. തന്മൂലം ലോകത്തിലെ കായിക മൂലധനമായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.smh.com.au/sport/melbourne-named-worlds-sporting-capital-20160420-gobebk.html|title=Melbourne named world's sporting capital|date=21 April 2016|work=The Sydney Morning Herald}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theroar.com.au/2016/06/30/melbourne-rightly-worlds-sporting-capital/|title=Melbourne is rightly the world's sporting capital|date=30 June 2016|publisher=}}&lt;/ref&gt; ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്റ്റേഡിയം [[Melbourne Cricket Ground|മെൽബൺ ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്]] [[1956 Summer Olympics|1956-ലെ സമ്മർ ഒളിമ്പിക്‌സിനും]] [[2006 Commonwealth Games|2006 കോമൺ‌വെൽത്ത് ഗെയിംസിനും]] ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചു. [[Cricket in Australia|ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്രിക്കറ്റിന്റെയും]] [[Australian rules football|ഓസ്ട്രേലിയൻ റൂൾസ് ഫുട്ബോളിന്റെയും]] &quot;ആത്മീയ ഭവനം&quot; കൂടിയാണ് ഈ മൈതാനം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dl.nfsa.gov.au/module/1593/|title=Screen Australia Digital Learning – Rules of AFL (2009)|website=dl.nfsa.gov.au}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ ഓരോ വർഷവും [[Australian Football League|ഓസ്ട്രേലിയൻ ഫുട്ബോൾ ലീഗിന്റെ]] (എ.എഫ്.എൽ) [[AFL Grand Final|ഗ്രാൻഡ് ഫൈനലിന്]] ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. ഇത് ഏകദേശം 1,00,000 ആളുകൾ കാണാറുണ്ട്. 1988 മുതൽ വർഷം തോറും ടെന്നീസിന്റെ നാല് [[Grand Slam (tennis)|ഗ്രാൻഡ് സ്ലാം]] ഇവന്റുകളിലൊന്നായ [[Australian Open|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഓപ്പണിന്]] [[Melbourne Park|മെൽബൺ പാർക്കിനു]] സമീപം ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയയ്ക്ക് [[List of universities in Australia|എട്ട് പബ്ലിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുണ്ട്]]. 1853-ൽ ആരംഭിച്ച [[University of Melbourne|മെൽബൺ സർവകലാശാലയാണ്]] ഇതിൽ ഏറ്റവും പഴയത്.

==ചരിത്രം==
===തദ്ദേശീയ വിക്ടോറിയൻസ്===
വിക്ടോറിയയിലെ തദ്ദേശീയ ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരായ [[Aboriginal Victorians|ആദിവാസി വിക്ടോറിയക്കാർ]] [[European settlement of Australia|യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റത്തിന്]] പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷം മുൻപെ ഈ ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Frankel|2017}} [[മീൻപിടുത്തം|മത്സ്യബന്ധനം]], വേട്ടയാടൽ, ഈൽ കൃഷി, സംഭരണം എന്നിവയുമായി കഴിഞ്ഞിരുന്ന അർദ്ധ [[നാടോടികൾ|നാടോടികളായിരുന്നു]] ആദിവാസികൾ. വിക്ടോറിയയിൽ കുറഞ്ഞത് 40,000 വർഷം മുൻപെങ്കിലും ഇവർ വാസം ആരംഭിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[Gary Presland]], ''The First Residents of Melbourne's Western Region'' (revised edition), Harriland Press, 1997. {{ISBN|0-646-33150-7}}.&lt;/ref&gt;

===യൂറോപ്യൻ കോളനിവൽക്കരണം===
[[File:Doudiet Swearing allegiance to the Southern Cross.jpg|thumb|upright=1.05|1854 ഡിസംബർ 1-ന് [[Eureka Stockade|യുറീക്ക സ്റ്റോക്കേഡിൽ]] സതേൺ ക്രോസിനോട് സപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു. ജലച്ഛായം:[[Charles Doudiet|ചാൾസ് ഡൗഡിറ്റ്]]]]
1851-ൽ കോളനി സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ 14 വർഷമായി ബ്രിട്ടീഷ് സിംഹാസനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന [[വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിയുടെ]] പേരിലാണ് [[Queensland|ക്വീൻസ്‌ലാന്റ്]] പോലെ വിക്ടോറിയയും അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name = &quot;RecordOffice&quot;&gt;{{cite web | author = House of Lords Record Office  | title = An Act for the better Government of Her Majesty's Australian Colonies (1850) | url = http://foundingdocs.gov.au/item-did-76.html | accessdate = 23 August 2016}}&lt;/ref&gt;

1788-ൽ ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ് കോളനി സ്ഥാപിച്ചതിനുശേഷം [[സിഡ്‌നി]]യിലെ [[Administration (government)|കൊളോണിയൽ ഗവൺമെന്റിന്റെ]] ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഓസ്ട്രേലിയയെ കിഴക്കൻ പകുതി [[ന്യൂ സൗത്ത് വെയ്ൽസ്]] എന്നും പടിഞ്ഞാറൻ പകുതി [[New Holland (Australia)|ന്യൂ ഹോളണ്ട്]] എന്നും വിഭജിച്ചു. 1803 ഒക്ടോബറിൽ പോർട്ട് ഫിലിപ്പിലെ സള്ളിവൻ ബേയിൽ ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ [[David Collins (governor)|ഡേവിഡ് കോളിൻസിന്റെ]] കീഴിൽ വിക്ടോറിയ പ്രദേശത്ത് ആദ്യത്തെ ബ്രിട്ടീഷ് വാസസ്ഥലം ആരംഭിച്ചു. അതിൽ 402 പേർ ഉണ്ടായിരുന്നു (അഞ്ച് സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ, ഒമ്പത് നാവിക ഉദ്യോഗസ്ഥർ, രണ്ട് ചരക്കു വിൽപ്പനക്കാർ, 39 സാധാരണ സൈനികർ, അഞ്ച് സൈനികരുടെ ഭാര്യമാരും ഒരു കുട്ടിയും, 307 കുറ്റവാളികൾ, 17 കുറ്റവാളികളുടെ ഭാര്യമാർ, ഏഴു കുട്ടികൾ)&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article4890461 |title=CORRESPONDENCE. |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]] |location=Adelaide |date=14 October 1901 |accessdate=17 January 2012 |page=7 |via=National Library of Australia}}&lt;/ref&gt; ക്യാപ്റ്റൻ [[Daniel Woodriff|ഡാനിയൽ വുഡ്രിഫിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്ന് [[HMS Calcutta (1795)|എച്ച്.എം.എസ് കൽക്കട്ട]] എന്ന കപ്പലിലേക്ക് അവരെ അയച്ചിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്തിരുന്ന ഫ്രഞ്ചുകാർക്ക് സ്വന്തമായി ഒരു വാസസ്ഥലം സ്ഥാപിക്കാമെന്നും അതുവഴി ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ബ്രിട്ടീഷ് അവകാശങ്ങളെ വെല്ലുവിളിക്കുമെന്നും ഭയന്നായിരുന്നു ഈ പ്രവൃത്തി ചെയ്തത്.

1826-ൽ കേണൽ സ്റ്റുവാർട്ട്, ക്യാപ്റ്റൻ സാമുവൽ റൈറ്റ്, ലെഫ്റ്റനന്റ് ബർ‌ചെൽ എന്നിവരെ [[HMS Fly (1813)|എച്ച്.എം.എസ്. ഫ്ലൈ]] എന്ന കപ്പലിൽ (ക്യാപ്റ്റൻ വെതറാൽ) അയച്ചു. ഡ്രാഗൺ, അമിറ്റി എന്നീ പായ്ക്കപ്പലുകളെയും നിരവധി കുറ്റവാളികളെയും 3, 93 റെജിമെന്റുകളുടെ സൈന്യം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ചെറിയ സേനയെയും പിടിച്ചു. പടിഞ്ഞാറൻ പോർട്ട് ബേയുടെ കിഴക്ക് ഭാഗത്തുള്ള സെറ്റിൽമെന്റ് പോയിന്റിൽ (ഇപ്പോൾ കൊരിനെല്ല) ഈ പര്യവേഷണം എത്തി. ഏകദേശം 12 മാസത്തിനുശേഷം ഗവർണർ ഡാർലിംഗിന്റെ നിർബന്ധപ്രകാരം പടിഞ്ഞാറൻ തുറമുഖം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുവരെ ഇതായിരുന്നു ആസ്ഥാനം.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article65840366 |title=ATTEMPTED COLONISATION AT WESTERN PORT. |newspaper=[[Mornington Standard]] |location=Vic. |date=12 August 1905 |accessdate=24 January 2012 |page=5|edition=MORNING.|via=National Library of Australia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.visitcorinella.com/|title=Corinella Victoria's Best Kept Secret !|date=18 September 2008|url-status=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918081827/http://www.visitcorinella.com/|archivedate=18 September 2008}}&lt;/ref&gt;

വിക്ടോറിയയുടെ അടുത്ത വാസസ്ഥലം ഇപ്പോൾ വിക്ടോറിയയുടെ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള [[Portland, Victoria|പോർട്ട്‌ലാന്റിലായിരുന്നു]]. [[Edward Henty|എഡ്വേർഡ് ഹെൻറി]] 1834-ൽ പോർട്ട്‌ലാന്റ് ബേയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കി.&lt;ref&gt;James Boyce (2011). ''1835: The Founding of Melbourne and the Conquest of Australia''. Black Inc., p. 12.&lt;/ref&gt; [[Indented Head|ഇൻഡന്റ് ഹെഡിൽ]] ഒരു താവളം സ്ഥാപിച്ച [[John Batman|ജോൺ ബാറ്റ്മാനും]] [[John Pascoe Fawkner|ജോൺ പാസ്കോ ഫോക്ക്നറും]] ചേർന്നാണ് 1835 ൽ മെൽബൺ സ്ഥാപിച്ചത്. സെറ്റിൽമെന്റിൽ നിന്നും മെൽബണിനു ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശം പോർട്ട് ഫിലിപ്പ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇത് ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിന്റെ പ്രത്യേക ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു. അധികം താമസിയാതെ തന്നെ ഇപ്പോൾ [[Geelong|ഗീലോംഗ്]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന സൈറ്റ് മെൽബണിൽ നിന്ന് മൂന്നാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് അസിസ്റ്റന്റ് സർവേയർ ഡബ്ല്യു. എച്ച്. സ്മിത്ത് സർവേ നടത്തി. 1826-ൽ യൂറോപ്യൻ വാസസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും 1838-ൽ ഗീലോംഗ് ഒരു പട്ടണമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു.

=== വിക്ടോറിയയുടെ പ്രത്യേക കോളനി സൃഷ്ടിക്കൽ ===
{{Infobox former subdivision
|conventional_long_name = വിക്ടോറിയ കോളനി
|common_name            = Victoria
|subdivision            = Colony 
|nation                 = United Kingdom
|status_text            = [[British Crown Colony|ബ്രിട്ടീഷ് ക്രൌൺ കോളനി]]
|government_type        = [[Self-governing colony|സ്വയംഭരണ കോളനി]]
|title_leader           = മൊണാർക്ക്
|title_deputy           = ഗവർണ്ണർ
|leader1                = [[Queen Victoria|വിക്ടോറിയ]]
|year_leader1           = 1851–1901
|deputy1                = [[Charles La Trobe|ചാൾസ് ലാ ട്രോബ്]] (''പ്രഥമം'')
|deputy2                = [[Thomas Brassey, 1st Earl Brassey|തോമസ് ബ്രാസ്സി]] (''അവസാനം'')
|year_deputy1           = 1851–1854
|year_deputy2           = 1895–1900
|year_start             = 1851
|year_end               = 1901
|event_start            = ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ് കോളനിയിൽ നിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
|event_end              = [[Federation of Australia|ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഓസ്ട്രേലിയ]]
|image_flag             = Flag of Victoria (1877–1901).svg
|flag_type              = പതാക (1870–1901)
|p1                     = ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ കോളനി
|flag_p1                = Flag of the United Kingdom.svg
|s1                     = ഓസ്ട്രേലിയ
|s2                     = Victoria (Australia)
|flag_s2                = Flag of Victoria (Australia).svg
|flag_s1                = Flag of Australia (1901–1903).svg
}}

1851 ജൂലൈ 1-ന് ആദ്യത്തെ വിക്ടോറിയൻ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായി റിട്ടുകൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു. ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിൽ നിന്ന് വിക്ടോറിയയുടെ സമ്പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യം വിക്ടോറിയയുടെ പുതിയ കോളനി പ്രഖ്യാപിച്ച് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article4097366 |title=Anniversary of the Week. |newspaper=[[The Argus (Melbourne)|The Argus]] |location=Melbourne |date=4 July 1930 |accessdate=26 January 2012 |page=2 Supplement: Saturday Camera Supplement |via=National Library of Australia}}&lt;/ref&gt; ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം 1851-ൽ [[Ballarat|ബല്ലാറാട്ടിനടുത്തും]] പിന്നീട് [[Bendigo|ബെൻഡിഗോയിലും]] സ്വർണം കണ്ടെത്തി. [[Victorian gold rush|വിക്ടോറിയയിലുടനീളമുള്ള]] പല സ്ഥലങ്ങളിലും പിന്നീട് സ്വർണ്ണം കണ്ടെത്തൽ നടന്നു. ഇത് ലോകം ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലാത്തത്രയും വലിയ സ്വർണ്ണ ശേഖരമായിരുന്നു. ജനസംഖ്യയിലും സാമ്പത്തിക ശക്തിയിലും കോളനി അതിവേഗം വളർന്നു. 10 വർഷത്തിനുള്ളിൽ വിക്ടോറിയയിലെ ജനസംഖ്യ 76,000 ൽ നിന്ന് 540,000 ആയി വർദ്ധിച്ചു. &quot;ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ ആഴമില്ലാത്ത അലുവിയൽ ഗോൾഡ്ഫീൽഡ്&quot;, ഏറ്റവും വലിയ [[Welcome Stranger|സ്വർണ്ണക്കട്ടി]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാത്തരം സ്വർണ്ണ റെക്കോർഡുകളും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. 1851–1860 ദശകത്തിൽ വിക്ടോറിയ 20 ദശലക്ഷം ഔൺസ് സ്വർണം ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. ഇത് ആഗോള ഉൽപാദനത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്നായിരുന്നു.{{Citation needed|date=June 2007}}

ലോകമെമ്പാടും നിന്ന് കുടിയേറ്റക്കാർ സ്വർണം തേടി എത്തി. കൂടുതലും അയർലണ്ടിൽ നിന്നും [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] നിന്നുമായിരുന്നു കുടിയേറ്റം.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.visitvictoria.com/regions/goldfields/things-to-do/history-and-heritage/chinese-history|title=Chinese history, Goldfields, Victoria, Australia|last=|date=|accessdate=3 September 2018|website=}}&lt;/ref&gt; 1857 ആയപ്പോഴേക്കും 26,000 ചൈനീസ് ഖനിത്തൊഴിലാളികൾ വിക്ടോറിയയിൽ ജോലി ചെയ്തു. ബെൻഡിഗോയിലും പരിസരങ്ങളിലും അവരുടെ പാരമ്പര്യം ശക്തമാണ്. ചില വംശീയത അവരെ ലക്ഷ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/2017-05-25/victoria-apologises-to-chinese-for-racism-during-gold-rush-era/8558998 |title=Victoria apologises to Chinese community for racist policies during gold rush era |publisher=ABC News (Australian Broadcasting Corporation) |date=25 May 2017 |accessdate=26 September 2018}}&lt;/ref&gt; ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ [[Lambing Flat riots|ലാമ്പിംഗ് ഫ്ലാറ്റ് ലഹളയിൽ]] കണ്ടതുപോലെ ചൈനീസ് വിരുദ്ധ അക്രമത്തിന്റെ തോത് അത്ര വലുതായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും 1857-ൽ [[Bright, Victoria|ബ്രൈറ്റിനടുത്തുള്ള]] [[Buckland Riot|ബക്ക്ലാൻഡ് വാലിയിൽ]] ഒരു കലാപം ഉണ്ടായി. സ്വർണ്ണപ്പാടങ്ങളിലെ അവസ്ഥ വളരെ മോശവും വൃത്തിഹീനവുമായിരുന്നു. 1854-ൽ ബക്ക്ലാൻഡ് വാലിയിൽ ടൈഫോയ്ഡ് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട് ആയിരത്തിലധികം ഖനിത്തൊഴിലാളികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

1854-ൽ [[Miner's Licence|ഖനനനികുതിയിൽ]] (&quot;[[Eureka Stockade|യുറീക്ക സ്റ്റോക്കേഡ്]]&quot;) പ്രതിഷേധിച്ച് ഖനിത്തൊഴിലാളികൾ ബല്ലാറാട്ടിൽ വിക്ടോറിയ സർക്കാരിനെതിരെ സായുധ കലാപം നടത്തി. ഇത് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികർ തകർത്തു. പക്ഷേ ഈ പ്രതിഷേധം കൊളോണിയൽ അധികാരികളെ ഭരണം പരിഷ്കരിക്കാനും (പ്രത്യേകിച്ച് വെറുക്കപ്പെട്ട ഖനന ലൈസൻസ് ഫീസ് കുറയ്ക്കാനും) ഫ്രാഞ്ചൈസി നീട്ടാനും പ്രേരിപ്പിച്ചു. ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ 1855-ലെ കോളനി ഓഫ് വിക്ടോറിയ ആക്റ്റ് പാസാക്കിക്കൊണ്ട് ഇംപീരിയൽ പാർലമെന്റ് വിക്ടോറിയയുടെ സർവ്വാധിപത്യമുള്ള സർക്കാരിന് അനുമതി നൽകി. യുറീക്ക കലാപത്തിന്റെ ചില നേതാക്കൾ വിക്ടോറിയൻ പാർലമെന്റിൽ അംഗങ്ങളായി.

വിക്ടോറിയ കോളനി നടത്തിയ ആദ്യത്തെ വിദേശ സൈനിക നടപടി [[New Zealand Wars|ന്യൂസിലാന്റ് യുദ്ധത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി സൈന്യത്തെയും യുദ്ധക്കപ്പലുകളെയും ന്യൂസിലാന്റിലേക്ക് അയയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിൽ നിന്നുള്ള സൈനികർ മുമ്പ് [[Crimean War|ക്രിമിയൻ യുദ്ധത്തിൽ]] പങ്കെടുത്തിരുന്നു.

1901-ൽ വിക്ടോറിയ [[Commonwealth of Australia|കോമൺ‌വെൽത്ത് ഓഫ് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ]] ഒരു സംസ്ഥാനമായി. സ്വർണ്ണ തിരക്കിന്റെ ഫലമായി മെൽബൺ ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെയും ന്യൂസിലാൻഡിന്റെയും സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രമായി മാറിയിരുന്നു. 1901-നും 1927-നും ഇടയിൽ മെൽബൺ ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു. [[Canberra|കാൻ‌ബെറ]] അക്കാലത്ത് നിർമ്മാണത്തിലായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരം കൂടിയായിരുന്നു ഇത്.{{Citation needed|date=May 2010}}

==ഭൂമിശാസ്ത്രവും ഭൂഗർഭശാസ്ത്രവും==
വിക്ടോറിയയുടെ വടക്കൻ അതിർത്തി [[Cape Howe|കേപ് ഹേവ്]] മുതൽ [[Murray River|മുറെ നദിയുടെ]] ആരംഭം വരെ ഒരു നേർരേഖ പോലെ വടക്കൻ അതിർത്തിയുടെ ബാക്കി ഭാഗമായി മുറെ നദിയെ പിന്തുടരുന്നു. മുറെ നദിയിൽ നദിയുടെ തെക്കേ കരയാണ് അതിർത്തി. 1980 വരെ [[ [[High Court of Australia|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഹൈക്കോടതിയിലെ]] ജസ്റ്റിസ് [[Ninian Stephen|നിനിയൻ സ്റ്റീഫന്റെ]] വിധിന്യായത്തിൽ നദിയുടെ നടുവിലുള്ള ഒരു ദ്വീപിൽ ഒരാൾ നിയമവിരുദ്ധമായി മരണമടഞ്ഞതിന് ഏത് സംസ്ഥാനത്തിന് അധികാരപരിധി ഉണ്ട് എന്ന ചോദ്യം പരിഹരിക്കുന്നതുവരെ ഈ കൃത്യമായ നിർവചനം സ്ഥാപിച്ചിട്ടില്ല. ജലമാർഗ്ഗത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗവും വിക്ടോറിയയിലില്ലെന്ന് വിധി വ്യക്തമാക്കി.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170202122432/http://www.smh.com.au/national/stateless-old-jack-beyond-all-borders-20120413-1wyvj.html &quot;Stateless old Jack, beyond all borders&quot;, ''Sydney Morning Herald'', 14 April 2012]. Retrieved 15 April 2016&lt;/ref&gt; [[Great Dividing Range|ഗ്രേറ്റ് ഡിവിഡിംഗ് മലനിരകളുടെ]] തെക്കേ അറ്റത്തും അതിർത്തി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അത് കിഴക്കൻ തീരത്ത് വ്യാപിച്ച് ബല്ലാറാത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് അവസാനിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറ് [[സൗത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യുടെ അതിർത്തിയാണ് ഇത്. [[Tasmania|ടാസ്മാനിയയുമായുള്ള]] ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ ഏറ്റവും ചെറിയ അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. വിക്ടോറിയയും [[ടാസ്മാനിയ]]യും തമ്മിലുള്ള ഔദ്യോഗിക അതിർത്തി 39°12'S ആണ്. ഇത് [[Bass Strait|ബാസ് കടലിടുക്കിലെ]] അതിർത്തിയിലൂടെ 85 മീറ്ററോളം കടന്നുപോകുന്നു.&lt;ref name=&quot;tasborder&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ga.gov.au/education/facts/dimensions/borders.htm  |title=Victoria Tasmania border |accessdate=7 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060102184417/http://www.ga.gov.au/education/facts/dimensions/borders.htm |archivedate = 2 January 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tasborder2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.street-directory.com.au/sd_new/mapsearch.cgi?SuburbID=13264&amp;star=5&amp;PCode=3004&amp;heading=&amp;x=147.0211005752303&amp;RegionID=47&amp;y=-39.20060195855119&amp;level=4&amp;CouncilID=608&amp;StateID=1 |title=Boundary Islet on |publisher=Street-directory.com.au |date=4 December 1999 |accessdate=17 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930135434/http://www.street-directory.com.au/sd_new/mapsearch.cgi?SuburbID=13264&amp;star=5&amp;PCode=3004&amp;heading=&amp;x=147.0211005752303&amp;RegionID=47&amp;y=-39.20060195855119&amp;level=4&amp;CouncilID=608&amp;StateID=1 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last = Moore | first = Garry | title = The boundary between Tasmania and Victoria: Uncertainties and their possible resolution | journal = Traverse | issue = 294 | publisher = The Institute of Surveyors Victoria | date = April 2014 | url = http://www.surveying.org.au/docs/traverse/TRAV294.pdf | accessdate = 10 April 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160816075748/http://www.surveying.org.au/docs/traverse/TRAV294.pdf | archive-date = 16 August 2016 | url-status = dead | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt; 

വിക്ടോറിയയിൽ ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും ഭൂഗർഭശാസ്ത്രപരവും കാലാവസ്ഥാപരവുമായ വൈവിധ്യമാർന്ന പ്രദേശങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. തെക്ക് കിഴക്ക് [[Gippsland|ജിപ്‌സ്‌ലാന്റിലെ]] [[temperate|മിതശീതോഷ്ണ]] കാലാവസ്ഥ മഞ്ഞുമൂടിയ വിക്ടോറിയൻ ആൽപൈൻ പ്രദേശങ്ങൾ മുതൽ 2,000 മീറ്റർ (6,600 അടി) വരെ ഉയരുന്നു. ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൊടുമുടി (1,986 മീറ്റർ) [[Mount Bogong|ബൊഗോംഗ് പർവതം]] ഇവിടെയാണ്. പടിഞ്ഞാറും വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമായി വിപുലമായ അർദ്ധ വരണ്ട സമതലങ്ങളുണ്ട്. വിക്ടോറിയയിൽ വിപുലമായ നദീതട സംവിധാനങ്ങളുണ്ട്. മുറെ റിവർ സിസ്റ്റമാണ് ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത്. [[Ovens River|ഓവൻസ് നദി]], [[Goulburn River, Victoria|ഗോൾബേൺ നദി]], [[Patterson River|പാറ്റേഴ്സൺ നദി]], [[King River, Victoria|കിംഗ് നദി]], [[Campaspe River|കാമ്പാസ്പെ നദി]], [[Loddon River|ലോഡ്ഡൺ നദി]], [[Wimmera River|വിമ്മേര നദി]], [[Elgin River|എൽജിൻ നദി]], [[Barwon River (Victoria)|ബാർവോൺ നദി]], [[Thomson River, Victoria|തോംസൺ നദി]], [[Snowy River|സ്നോയി നദി]], [[Latrobe River|ലട്രോബ് നദി]], [[Yarra River|യാര നദി]], [[Maribyrnong River|മാരിബിർനോംഗ് നദി]], [[Mitta River|മിത്ത നദി]], [[Hopkins River|ഹോപ്കിൻസ് നദി]], [[Merri River|മെറി നദി]], [[Kiewa River|കിവാ നദി]] എന്നിവയാണ് മറ്റു നദികൾ. സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളിൽ [[pink heath|പിങ്ക് ഹീത്ത്]] (സംസ്ഥാന പുഷ്പം), [[Leadbeater's possum|ലീഡ്ബീറ്റേഴ്സ് പോസ്സം]] (സംസ്ഥാന മൃഗം), [[helmeted honeyeater|ഹെൽമെറ്റഡ് ഹണിറ്റർ]] (സംസ്ഥാന പക്ഷി) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

വിക്ടോറിയൻ തലസ്ഥാനമായ മെൽബണിൽ സംസ്ഥാന ജനസംഖ്യയുടെ 70% ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, മാധ്യമങ്ങൾ, സംസ്കാരം എന്നിവയിൽ മെൽബൺ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നു.

&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;145px&quot;&gt;
File:Island Archway, Great Ocean Rd, Victoria, Australia - Nov 08.jpg|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ വിക്ടോറിയയിലെ [[ഗ്രേറ്റ് ഓഷ്യൻ റോഡ്|ഗ്രേറ്റ് ഓഷ്യൻ റോഡിലുള്ള]] ആർച്ച്‌വേ ദ്വീപ്.
File:Aireys Inlet Lighthouse.jpg|ഐറീസ് ഉൾക്കടൽ
File:Highways of Victoria.PNG|വിക്ടോറിയൻ നഗരങ്ങൾ, പട്ടണങ്ങൾ, വാസസ്ഥലങ്ങൾ, [[Road transport in Victoria|റോഡ് ശൃംഖലകൾ]]
&lt;/gallery&gt;

=== പ്രധാന നഗരങ്ങൾ===
വിക്ടോറിയയിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളുടെ പട്ടിക താഴെ പറയുന്നു:

{{Div col|colwidth=15em}}
* [[Ararat, Victoria|അരരാത്ത്]]
* [[Ballarat|ബല്ലാറാത്ത്]]
* [[Bairnsdale|ബെയ്‌ൻസ്‌ഡേൽ]]
* [[Bendigo|ബെൻഡിഗോ]]
* [[Colac, Victoria|കൊളാക്ക്]]
* [[Echuca|എച്ചുക്ക]]
* [[Hamilton, Victoria|ഹാമിൽട്ടൺ]]
* [[Horsham, Victoria|ഹോർഷാം]]
* [[Geelong|ഗീലോംഗ്]]
* [[Melbourne|മെൽബൺ]]
* [[Mildura|മിൽ‌ദുര]]
* [[Portland, Victoria|പോർട്ട്‌ലാന്റ്]]
* [[Shepparton|ഷെപ്പാർട്ടൻ]]
* [[Swan Hill|സ്വാൻ ഹിൽ]]
* [[Traralgon|ട്രാൽഗോൺ]]
* [[Torquay, Victoria|ടോർക്വേ]]
* [[Wangaratta|വംഗാരട്ട]]
* [[Warrnambool|വാർണമ്പൂൾ]]
* [[Wodonga|വോഡോംഗ]]
{{Div col end}}

===കാലാവസ്ഥ===
{{Commons category|Climate diagrams of Victoria}}
[[File:Victoria Köppen.svg|upright=1.35|thumb|[[Köppen climate classification|കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ]] വിഭാഗങ്ങൾ]]

{| class=wikitable style=&quot;float:right; clear:right; line-height:1.2em; font-size:90%; margin-left:1em&quot;
|-
! colspan=&quot;5&quot;  style=&quot;background:#cef; text-align:center;&quot;| വിക്ടോറിയയിലെ ശരാശരി&lt;br /&gt;പ്രതിമാസ പരമാവധി താപനില
|-  style=&quot;background:#ccc; vertical-align:center;&quot;
!മാസം
!മെൽബൺ&lt;br /&gt;°C (°F)
!മിൽദുര&lt;br /&gt;°C (°F)
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|ജനുവരി
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|25.8|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|32.8|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|ഫെബ്രുവരി
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|25.8|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|32.7|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|മാർച്ച്
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|23.8|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|29.3|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|ഏപ്രിൽ
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|20.2|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|24.1|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|മേയ്
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|16.6|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|19.6|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|ജൂൺ
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|14.0|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|16.0|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|ജൂലൈ
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|13.4|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|15.4|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|ഓഗസ്റ്റ്
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|14.9|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|17.7|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|സെപ്റ്റംബർ
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|17.2|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|21.1|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|ഒക്ടോബർ
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|19.6|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|25.0|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|നവംബർ
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|21.8|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|29.0|°C|0|abbr=values}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|ഡിസംബർ
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|24.1|°C|0|abbr=values}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{convert|31.7|°C|0|abbr=values}}
|-
| colspan=&quot;5&quot;  style=&quot;font-size:80%; background:#cef; text-align:center;&quot;| ഉറവിടം: ബ്യൂറോ ഓഫ് മീറ്ററോളജി
|}

വലിപ്പത്തിൽ ചെറുതാണെങ്കിലും വിക്ടോറിയയിൽ വ്യത്യസ്തമായ കാലാവസ്ഥയുണ്ട്. അർദ്ധ വരണ്ട മിതശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥ മുതൽ വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും, മിതശീതോഷ്ണവും തണുത്ത കടൽത്തീരവുമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിക്ടോറിയയുടെ പ്രധാന ഭൂമേഖല ഗ്രേറ്റ് ഡിവിഡിംഗ് റേഞ്ച് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് തണുത്ത പർവത കാലാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തീരത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[മെൽബൺ|മെൽബണിന്]] ചുറ്റുമുള്ള ശൈത്യകാലം താരതമ്യേന സൗമ്യമാണ് (വലതുവശത്തുള്ള ചാർട്ട് കാണുക).

ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ വിക്ടോറിയയുടെ തെക്കേ അറ്റത്ത് മറ്റ് പ്രധാന സംസ്ഥാനങ്ങളെയും പ്രദേശങ്ങളെയും അപേക്ഷിച്ച് ഇവിടുത്തെ കാലാവസ്ഥ തണുത്തതും നനവാർന്നതുമാണ്. ഗ്രേറ്റ് ഡിവിഡിംഗ് റേഞ്ചിന്റെ തെക്ക് തീരപ്രദേശമായ വിക്ടോറിയയുടെ ഏറ്റവും ശാന്തമായ കാലാവസ്ഥയാണ്. [[Southern Ocean|തെക്കൻ സമുദ്രത്തിൽ]] നിന്നുള്ള വായു വേനൽക്കാലത്തെ ചൂടും ശൈത്യകാലത്തെ തണുപ്പും കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. മെൽബണും മറ്റ് വലിയ നഗരങ്ങളും ഈ മിതശീതോഷ്ണ പ്രദേശത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഏപ്രിൽ / മെയ് മാസങ്ങളിലെ ശരത്കാല മാസങ്ങൾ വളരെ ശാന്തമാണ്. കൂടാതെ ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ [[Deciduous|വർണ്ണാഭമായ]] സസ്യജാലങ്ങളിൽ ചിലത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും എത്തിക്കുന്നു.

വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും ചൂടുള്ള പ്രദേശങ്ങളാണ് [[Mallee (Victoria)|മല്ലിയും]] അപ്പർ [[Wimmera|വിമ്മേരയും]]. അടുത്തുള്ള അർദ്ധ മരുഭൂമിയിൽ നിന്ന് ചൂടുള്ള കാറ്റ് വീശുന്നു. വേനൽക്കാലത്ത് ശരാശരി താപനില 32°C (90°F) ഉം ശൈത്യകാലത്ത് 15°C (59°F) ഉം കവിയുന്നു. തണുത്ത പർവതനിരകളിൽ ഒഴികെയുള്ള ഉൾനാടൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രതിമാസ താപനില മെൽബണിനേക്കാൾ 2–7 (C (4–13°F) ചൂട് കൂടിയതാണ് (ചാർട്ട് കാണുക). വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന താപനില 48.8°C (119.8°F) 2009 ഫെബ്രുവരി 7-ന് [[Hopetoun, Victoria|ഹോപ്ടൗണിൽ ]] [[2009 southeastern Australia heat wave|2009-ലെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഹീറ്റ്‌വേവിൽ]] രേഖപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;weatherrecords&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bom.gov.au/climate/extreme/records/national.pdf|title=Rainfall and Temperature Records: National|publisher=[[Bureau of Meteorology (Australia)|Bureau of Meteorology]]|accessdate=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;

വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള വിക്ടോറിയൻ ആൽപ്സ് വിക്ടോറിയയുടെ ഏറ്റവും തണുപ്പുള്ള ഭാഗമാണ്. വിക്ടോറിയയുടെ മധ്യഭാഗത്തുകൂടി കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഗ്രേറ്റ് ഡിവിഡിംഗ് റേഞ്ച് പർവതനിരയുടെ ഭാഗമാണ് ആൽപ്സ്. ശൈത്യകാലത്ത് ശരാശരി താപനിലയിൽ 9°C (48°F) താഴെയും ശ്രേണികളുടെ ഉയർന്ന ഭാഗങ്ങളിൽ 0°C (32°F) ന് താഴെയുമാണ്. സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ താപനില −11.7°C (10.9°F) 1965 ജൂൺ 15-ന് ഒമിയോയിലും 1970 ജൂലൈ 3-ന് ഫാൾസ് ക്രീക്കിലും രേഖപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;weatherrecords&quot;/&gt; സംസ്ഥാനത്തിനായുള്ള താപനില തീവ്രത ചുവടെയുള്ള പട്ടികയിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു:


&lt;div style=&quot;width:65%;&quot;&gt;
{{Weather box
|location = വിക്ടോറിയ
|metric first = Yes
|single line = Yes
|Jan record high C = 47.2
|Feb record high C = 48.8
|Mar record high C = 44.4
|Apr record high C = 39.3
|May record high C = 32.2
|Jun record high C = 25.7
|Jul record high C = 27.1
|Aug record high C = 29.9
|Sep record high C = 37.7
|Oct record high C = 40.2
|Nov record high C = 45.8
|Dec record high C = 46.6
|year record high C = 48.8
|Jan record low C = -3.9
|Feb record low C = -3.9
|Mar record low C = -4.3
|Apr record low C = -8.2
|May record low C = -8.3
|Jun record low C = -11.7
|Jul record low C = -11.7
|Aug record low C = -10.5
|Sep record low C = -9.4
|Oct record low C = -8.4
|Nov record low C = -6.8
|Dec record low C = -5.2
|year record low C = -11.7
|source 1 = ബ്യൂറോ ഓഫ് മീറ്ററോളജി&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/daily_extremes.cgi?period=%2Fcgi-bin%2Fclimate%2Fextremes%2Fdaily_extremes.cgi&amp;climtab=tmax_high&amp;area=vic&amp;year=2013&amp;mon=1&amp;day=11|title=Official records for Australia in January|date=31 July 2013|work=Daily Extremes|publisher=Bureau of Meteorology|accessdate=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;
|date=June 2018
}}
&lt;/div&gt;

====വർഷപാതം====
[[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയ്ക്കുശേഷം]] ഏറ്റവും ഈർപ്പമുള്ള ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സംസ്ഥാനമാണ് വിക്ടോറിയ. വിക്ടോറിയയിലെ മഴ തെക്ക് നിന്ന് വടക്കുകിഴക്ക് വരെ വർദ്ധിക്കുന്നു. ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉയർന്ന ശരാശരി മഴ ലഭിക്കുന്നു. വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ ചിലയിടങ്ങളിൽ ശരാശരി വാർഷിക മഴ 1,800 മില്ലിമീറ്റർ കവിയുന്നു. എന്നാൽ മല്ലീയിൽ 280 മില്ലിമീറ്ററിൽ കുറവാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

തെക്കൻ വിക്ടോറിയയിലെ [[Otway Ranges|ഓട്വേ റേഞ്ചുകളിലും]] ജിപ്‌സ്‌ലാന്റിലും വടക്കുകിഴക്കൻ മലനിരകളിലും കനത്ത മഴ ലഭിക്കുന്നു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തുള്ള പർവതങ്ങളിലും കുന്നുകളിലും മാത്രമേ മഞ്ഞ് വീഴ്ചയുള്ളു. ശൈത്യകാലത്താണ് മഴ കൂടുതലും പെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ വേനൽക്കാലത്ത് കൂടുതൽ കനത്ത മഴ പെയ്യുന്നു. ജിപ്‌സ്‌ലാന്റിലും [[Western District, Victoria|വെസ്റ്റേൺ ഡിസ്ട്രിക്റ്റിലും]] മഴ ഉറപ്പായും ലഭ്യമാണ്. തന്മൂലം ഈ പ്രദേശങ്ങളെ പ്രധാന കാർഷിക മേഖലകളാക്കി മാറ്റുന്നു. 2011 മാർച്ച് 23-ന് [[Wilsons Promontory National Park|വിൽസൺ പ്രൊമോണ്ടറി നാഷണൽ പാർക്കിലെ]] [[Tidal River, Victoria|ടൈഡൽ നദിയിൽ]] രേഖപ്പെടുത്തിയ 377.8 മില്ലിമീറ്റർ ആണ് വിക്ടോറിയയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മഴ.&lt;ref name=&quot;weatherrecords&quot;/&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;വിക്ടോറിയയുടെ ശരാശരി താപനിലയും മഴയും&quot;&gt;
File:Victoria_summer.jpg|ജനുവരിയിലെ ശരാശരി പരമാവധി താപനില:-&lt;br /&gt;വിക്ടോറിയയുടെ വടക്ക് തീരപ്രദേശത്തെയും പർവതപ്രദേശങ്ങളെയും അപേക്ഷിച്ച് എല്ലായ്പ്പോഴും ചൂടാണ്.
File:Victoria_winter.jpg|ജൂലൈയിലെ ശരാശരി പരമാവധി താപനില:-&lt;br /&gt;വിക്ടോറിയയിലെ കുന്നുകളും ശ്രേണികളും ശൈത്യകാലത്ത് തണുത്തതാണ്. മഞ്ഞുവീഴ്ചയും ഉണ്ടാകുന്നു.
File:Victoria_rainfall.jpg|ശരാശരി വാർഷിക മഴ:-&lt;br /&gt;വിക്ടോറിയയുടെ മഴ പർവതനിരയായ വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തും തീരത്തും കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
&lt;/gallery&gt;
{{center|style=font-size:90%|ഉറവിടം: ബ്യൂറോ ഓഫ് മീറ്ററോളജി, ഡിപ്പാർട്മെന്റ് ഓഫ് പ്രൈമറി ഇൻഡസ്ട്രീസ്, ഓസ്ട്രേലിയൻ നാച്ചുറൽ റിസോഴ്സസ് അറ്റ്‌ലസ്}}

==ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം==
[[File:ABS-3101.0-AustralianDemographicStatistics-EstimatedResidentPopulationStatesTerritories-EstimatedResidentPopulation-Persons-Victoria-A2060844K.svg|thumb|right|upright=1.5|1981 മുതൽ കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന താമസ ജനസംഖ്യ]]

{| class=&quot;wikitable toccolours&quot; style=&quot;float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot;  style=&quot;background:#cef; text-align:center;&quot;| വിക്ടോറിയയിലെ ജനസംഖ്യാ&lt;br/&gt; വളർച്ചയിലെ കണക്കുകൾ
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2007 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 5,087,000
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2011 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 5,500,000
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2016 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 6,000,000
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2021 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 6,400,000
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2026 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 6,800,000
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2031 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 7,300,000
|-
| colspan=&quot;2&quot;  style=&quot;font-size:80%; background:#cef; text-align:center;&quot;| ഉറവിടം: ഡിപ്പാർട്മെന്റ് ഓഫ് പ്ലാനിങ് ആന്റ്&lt;br /&gt;കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്മെന്റ്
|}
[[File:Melbourne skyline.jpg|thumb|upright=1.45|right|സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ മെൽബണിൽ നാല് വിക്ടോറിയൻ ജനതയിൽ മൂന്നിൽ കൂടുതൽ ആൾ ഇവിടെ താമസിക്കുന്നു.]]

2019 ജൂണിൽ വിക്ടോറിയയിലെ ജനസംഖ്യ 6,594,804 ആയിരുന്നു.&lt;ref name=ABSPop/&gt; 2050 ഓടെ ജനസംഖ്യ 7.2 ദശലക്ഷത്തിലെത്തുമെന്ന് [[Australian Bureau of Statistics|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ബ്യൂറോ ഓഫ് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്]] കണക്കാക്കുന്നു. 

വിക്ടോറിയയുടെ സ്ഥാപക [[Anglo-Celtic Australian|ആംഗ്ലോ-സെൽറ്റിക്]] ജനസംഖ്യയ്ക്ക് അനുബന്ധമായി [[Southern Europe|തെക്ക്]]-[[Eastern Europe|കിഴക്കൻ]] യൂറോപ്പ്, [[ഏഷ്യ]], സമീപകാലത്ത് ആഫ്രിക്ക, മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള [[Immigration to Australia|കുടിയേറ്റക്കാർ]] വർദ്ധിച്ചു. വിക്ടോറിയയിലെ ജനസംഖ്യ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ജനസംഖ്യയുടെ ബാക്കി ശരാശരിയുമായി ആനുപാതികമായി പ്രായമാകുകയാണ്.

വിക്ടോറിയക്കാരിൽ 72% ഓസ്‌ട്രേലിയൻ വംശജരാണ്. ഈ കണക്ക് മെൽബണിൽ 66 ശതമാനമായി കുറയുന്നുവെങ്കിലും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള ചില ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ ഇത് 95 ശതമാനത്തിൽ കൂടുതലാണ്. വിക്ടോറിയക്കാരിൽ 1% ൽ താഴെ ആളുകൾ സ്വയം [[Australian Aborigines|തദ്ദേശവാസികളാണെന്ന്]] സ്വയം തിരിച്ചറിയുന്നു.

സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മെൽബണിലാണ് 75% വിക്ടോറിയക്കാരും താമസിക്കുന്നത്. വലിയ മെൽബൺ മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്ത് 48,50,740 ആളുകൾ വസിക്കുന്നു.&lt;ref name=ABSCapitalPop&gt;{{cite web|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2016–17: Main Features|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/3218.0Main+Features12016-17|website=Australian Bureau of Statistics|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|date=24 April 2018|accessdate=13 October 2018}} Estimated resident population, 30 June 2017.&lt;/ref&gt; മെൽബണിന് പുറത്തുള്ള നഗര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ [[Geelong|ഗീലോംഗ്]], [[Ballarat|ബല്ലാറാത്ത്]], [[Bendigo|ബെൻഡിഗോ]], [[Shepparton|ഷെപ്പാർട്ടൻ]], [[Mildura|മിൽ‌ദുര]], [[Warrnambool|വാർ‌ണമ്പൂൾ]], [[Wodonga|വോഡോംഗ]], [[Latrobe Valley|ലട്രോബ് വാലി]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും നഗരവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സംസ്ഥാനമാണ് വിക്ടോറിയ. 90% താമസക്കാരുംനഗരങ്ങളിലും പട്ടണങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നു. ജനസംഖ്യ വികേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ള സംസ്ഥാന ഗവൺമെന്റിന്റെ ശ്രമങ്ങളിൽ 2003 മുതൽ വിക്ടോറിയക്കാരെ പ്രാദേശിക ദേശങ്ങളിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കാൻ ഒരു ഔദ്യോഗിക പ്രചാരണ പരിപാടി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.provincialvictoria.vic.gov.au/about.aspx Provincial Victoria – About&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100426113502/http://www.provincialvictoria.vic.gov.au/about.aspx |date=26 April 2010 }}&lt;/ref&gt; എങ്കിലും മെൽബൺ ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയുടെ കാര്യത്തിൽ ഈ പ്രദേശങ്ങളെ അതിവേഗം മറികടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theage.com.au/national/pressure-grows-as-melbourne-rockets-to-4-million-20090423-agt5.html |location=Australia |work=The Age | title=Pressure grows as Melbourne rockets to 4 million | first=Tim | last=Colebatch | date=24 April 2009}}&lt;/ref&gt;

===വംശവും കുടിയേറ്റവും===
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right;&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|ജനന രാജ്യം (2016)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! ജന്മസ്ഥലം {{refn|group=&quot;N&quot;|In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately}} || ജനസംഖ്യ
|-
| [[Australian|ഓസ്‌ട്രേലിയ]] || 3,845,493
|-
| [[English Australian|ഓസ്‌ട്രേലിയ]] || 171,443
|-
| [[Indian Australian|ഇന്ത്യ]] || 169,802
|-
| [[Chinese Australian|മെയിൻ‌ലാന്റ് ചൈന]] || 160,652
|-
| [[New Zealander Australian|ന്യൂസിലാന്റ്]] || 93,253
|-
| [[Vietnamese Australian|വിയറ്റ്നാം]] || 80,253
|-
| [[Italian Australian|ഇറ്റലി]] || 70,527
|-
| [[Sri Lankan Australian|ശ്രീലങ്ക]] || 55,830
|-
| [[Filipino Australians|ഫിലിപ്പീൻസ്]] || 51,290
|-
| [[Malaysian Australian|മലേഷ്യ]] || 50,049
|-
| [[Greek Australian|ഗ്രീസ്]] || 47,240
|}

2016 ലെ ജനസംഖ്യാ കണക്കെടുപ്പിൽ ഏറ്റവും സാധാരണമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട പൂർവ്വികർ:{{refn|group=&quot;N&quot;|As a percentage of 5,533,099 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2020-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318005541/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;!-- Only ancestries with &gt;1% are listed. Do not use the QuickStats data from ABS for ancestries. Use the full ancestry data series (eg from ABS Community Profiles series) as the QuickStats data shows each ancestry as a percentage of all ancestry responses (where each person can list up to two, thus a far greater number than the total population) while the full data series in the ABS Community Profiles show the percentage of people nominating a given ancestry as a percentage of the population who nominated an ancestry --&gt;
{{columns-list|colwidth=12em|
* [[English Australian|ഇംഗ്ലിഷ്]] (32%)
* [[Australian||ഓസ്ട്രേലിയൻ]] (29.9%){{refn|group=&quot;N&quot;|The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate &quot;Australian&quot; as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article - Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|first=c=AU; o=Commonwealth of Australia; ou=Australian Bureau of|last=Statistics|website=www.abs.gov.au}}&lt;/ref&gt;}}
* [[Irish Australian|ഐറിഷ്]] (10.8%)
* [[Scottish Australians|സ്കോട്ടിഷ്]] (8.9%)
* [[Chinese Australians|ചൈനീസ്]] (6.7%)
* [[Italian Australian|ഇറ്റാലിയൻ]] (6.4%)
* [[Indian Australian|ഇന്ത്യൻ]] (3.8%)
* [[German Australian|ജർമ്മൻ]] (3.6%)
* [[Greek Australian|ഗ്രീക്ക്]] (3.1%)
* [[Vietnamese Australian|വിയറ്റ്നാമീസ്]] (2%)
* [[Dutch Australians|ഡച്ച്]] (1.8%)
* [[Maltese Australians|മാൾട്ടീസ്]] (1.3%)
* [[Filipino Australians|ഫിലിപ്പിനോ]] (1.2%)
* [[Polish Australians|പോളിഷ്]] (1%)
}}

2016-ൽ ജനസംഖ്യയുടെ 0.8% അഥവാ 47,788 ആളുകൾ [[Indigenous Australians|തദ്ദേശീയ ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരായി]] ([[Aboriginal Australians|ആദിവാസി ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാർ]], [[Torres Strait Islanders|ടോറസ് സ്ട്രെയിറ്റ് ഐലന്റേഴ്സ്]]) തിരിച്ചറിഞ്ഞു. {{refn|group=&quot;N&quot;|Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2020-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318005541/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2016-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 64.9% താമസക്കാർ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലാണ് ജനിച്ചത്. ഇംഗ്ലണ്ട് (2.9%), ഇന്ത്യ (2.9%), മെയിൻ ലാന്റ് ചൈന (2.7%), ന്യൂസിലാന്റ് (1.6%), വിയറ്റ്നാം (1.4%) എന്നിവയാണ് മറ്റ് ജനന രാജ്യങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2020-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318005541/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ഭാഷ===

2016-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 72.2% വിക്ടോറിയക്കാർ വീട്ടിൽ ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നു. മന്ദാരിൻ (3.2%), ഇറ്റാലിയൻ (1.9%), ഗ്രീക്ക് (1.9%), വിയറ്റ്നാമീസ് (1.7%), അറബിക് (1.3%) എന്നിങ്ങനെ മറ്റ് ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-02-10 |archive-date=2020-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318005541/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~2/$File/GCP_2.zip?OpenElement |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===മതം===

2016-ലെ സെൻസസിൽ 47.9% വിക്ടോറിയക്കാർ തങ്ങൾ ക്രിസ്ത്യാനികളെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തി. 10.6% പേർ മറ്റ് മതങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നുവെന്നും 32.1% പേർ തങ്ങൾക്ക് മതമില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by+Subject/2071.0~2016~Main+Features~Religion+Data+Summary~70 |title= 2071.0 - Census of Population and Housing: Reflecting Australia - Stories from the Census, 2016 # Religion in the States and Territories |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=2019 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;

31.7% വിക്ടോറിയക്കാർ തങ്ങൾക്ക് മതമില്ലെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു. റോമൻ കത്തോലിക്കർ 23.2%. 9.4% പേർ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകിയില്ല. 9% ആംഗ്ലിക്കൻ, 3.5% കിഴക്കൻ ഓർത്തഡോക്സ് എന്നിങ്ങനെയാണ് മറ്റു കണക്കുകൾ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/2?opendocument|title=2016 Census QuickStats Victoria|author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;|date=2019|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=25 April 2019|archive-date=2019-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609051412/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/2%3Fopendocument|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2017-ൽ വിക്ടോറിയയിൽ നടന്ന ഒരു സിവിൽ ചടങ്ങിൽ ദമ്പതികളുടെ വിവാഹം 77.3% ആയിരുന്നു. 22.7% പേർ ഒരു മതപരമായ ചടങ്ങിൽ വിവാഹിതരായി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3310.0|title=Australian Bureau of Statistics 3310.0 Marriages and Divorces, Australia, 2017 |date=27 November 2018|website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Australian Bureau of Statistics |accessdate=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;

===പ്രായഘടന===
2021 ഓടെ വിക്ടോറിയക്കാരിൽ നാലിലൊന്ന് പേർക്കും 60 വയസ്സിനു മുകളിൽ പ്രായമുണ്ടാകുമെന്ന് സർക്കാർ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 2001 മുതൽ ശരാശരി ഓസ്‌ട്രേലിയൻസിന്റെ പ്രായം 35 മുതൽ 37 വരെ ഉയർന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് 2016-ലെ സെൻസസ് വെളിപ്പെടുത്തി. ഇത് 1969-72-ലെ ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Census 2011 AUS|id=2|name=Victoria|accessdate=24 February 2013|quick=on}}&lt;/ref&gt; 2017-ൽ വിക്ടോറിയ 1.724 ന്റെ [[Total Fertility Rate|ടി‌എഫ്‌ആർ]] രേഖപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;abs-tfr&quot;&gt;{{cite web |title=3301.0 – Births, Australia, 2017 |url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/allprimarymainfeatures/F41B99AB234B2074CA25792F00161838?opendocument |publisher=Australian Bureau of Statistics |accessdate=23 November 2019}}&lt;/ref&gt;

===കുറ്റകൃത്യം===
2011–2012-ൽ 173 കൊലപാതകങ്ങൾ നടന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.police.vic.gov.au/crimestats/crimestats2011-12.pdf]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130428033158/http://www.police.vic.gov.au/crimestats/crimestats2011-12.pdf|date=28 April 2013}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+2010-14 ൽ ക്രിമിനൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ വിക്ടോറിയയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url = https://www.ombudsman.vic.gov.au/getattachment/5188692a-35b6-411f-907e-3e7704f45e17|title = Investigation into the rehabilitation and reintegration of prisoners in Victoria September 2015|date = |accessdate = 22 August 2018|website = Obudsman Victoria|publisher = |last = |first = |archive-date = 2019-03-04|archive-url = https://web.archive.org/web/20190304223654/https://www.ombudsman.vic.gov.au/getattachment/5188692a-35b6-411f-907e-3e7704f45e17|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
!
!2010
!2011
!2012
!2013
!2014
|-
|കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ എണ്ണം
|378,082
|386,061
|423,555
|437,409
|456,381
|}

==സർക്കാർ==
[[File:VIC Parliament.jpg|thumb|upright=1.05|1856-ൽ നിർമ്മിച്ച [[Parliament House, Melbourne|വിക്ടോറിയൻ പാർലമെന്റ് ഹൗസ്]] മെൽബണിലെ [[Spring Street, Melbourne|സ്പ്രിംഗ് സ്ട്രീറ്റിലാണ്]]. കെട്ടിടം ഒരു [[dome|താഴികക്കുടം]] ഉപയോഗിച്ച് പൂർത്തിയാക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ബജറ്റ് പരിമിതികൾ കാരണം ഇത് പൂർത്തിയായില്ല.]]
[[File:Vic legislative council 1878.jpg|thumb|upright=1.05|right|[[Victorian Legislative Council|ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ ചേംബർ]], 1878-ൽ എടുത്ത ഫോട്ടോ]]
[[File:Town Hall, Geelong.jpg|thumb|upright=1.05|നിരവധി പ്രാദേശിക സർക്കാർ സീറ്റുകളിലൊന്നായ [[Geelong Town Hall|ഗീലോംഗ് ടൗൺ ഹാൾ]]]]
[[File:Fitzroy Town Hall, Victoria, Australia.jpg|thumb|upright=1.05|മുൻ [[Fitzroy Town Hall|ഫിറ്റ്‌സ്‌റോയ് ടൗൺ ഹാൾ]], ഇപ്പോൾ [[City of Yarra|യാര നഗരത്തിന്റെ]] രണ്ടാം ഓഫീസുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.]]
===പാർലമെന്റ്===
[[Westminster System|വെസ്റ്റ്മിൻസ്റ്റർ]] സിസ്റ്റത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വിക്ടോറിയയ്ക്ക് പാർലമെന്ററി ഭരണകൂടമുണ്ട്. ഗവർണർ (രാജ്ഞിയുടെ പ്രതിനിധി), എക്സിക്യൂട്ടീവ് (സർക്കാർ), രണ്ട് നിയമസഭാ ചേമ്പറുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന പാർലമെന്റിൽ നിയമസഭാ അധികാരം നിലനിൽക്കുന്നു. [[Parliament of Victoria|വിക്ടോറിയ പാർലമെന്റിൽ]] [[Victorian Legislative Assembly|താഴത്തെ സഭ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി]], [[Victorian Legislative Council|ഉപരിസഭയിലെ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ]], [[Queen of Australia|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ രാജ്ഞി]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

നിയമസഭയിലെ എൺപത്തിയെട്ട് അംഗങ്ങളെ ഒറ്റ അംഗ വോട്ടർമാരിൽ നിന്ന് നാല് വർഷത്തെ കാലാവധിയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

2006 നവംബറിൽ വിക്ടോറിയൻ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒരു പുതിയ മൾട്ടി-മെംബർ ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യ സമ്പ്രദായത്തിൽ നടന്നു. വിക്ടോറിയ സംസ്ഥാനത്തെ എട്ട് ഭാഗമായി വിഭജിച്ച് അതിൽ ഓരോ ഭാഗത്തെയും പ്രതിനിധീകരിച്ച് അഞ്ച് പ്രതിനിധികൾ സിംഗിൾ ട്രാൻസ്ഫർ വോട്ട് തിരഞ്ഞെടുത്തു. മൊത്തം ഉപരിസഭയിലെ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം 44 ൽ നിന്ന് 40 ആക്കി. അവരുടെ ഔദ്യോഗിക കാലാവധി ഇപ്പോൾ ലോവർ ഹൗസ് അംഗങ്ങൾക്ക് തുല്യമാണ്, അതായത് നാല് വർഷം. വിക്ടോറിയൻ പാർലമെന്റിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇപ്പോൾ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ നാല് വർഷം കൂടുമ്പോഴും നവംബറിൽ ഇലക്ഷൻ നടക്കുന്നു. 2006-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ് 22 രണ്ട്-അംഗ വോട്ടർമാരിൽ നിന്ന് എട്ട് വർഷത്തെ കാലാവധിയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട 44 അംഗങ്ങൾ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! പാർട്ടി !! നിയമസഭ!! ലെജിസ്ലേറ്റീവ്&lt;br&gt;കൗൺസിൽ
|-
| {{Australian party shading/Labor}}|[[Australian Labor Party|ലേബർ]] || 55 || 18
|-
| {{Australian party shading/Liberal}}| [[Liberal Party of Australia|ലിബറൽ]] || 21 || 10
|-
| {{Australian party shading/National}}| [[National Party of Australia|നാഷണൽ]] || 6 || 1
|-
| {{Australian party shading/Greens}} |[[Australian Greens|ഗ്രീൻസ്]]|| 3 || 1
|-
| {{Australian party shading/Independent}}| മറ്റുള്ളവ|| 3 || 10
|}

===പ്രീമിയറും മന്ത്രിസഭയും===
നിയമസഭയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സീറ്റുകളുള്ള രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെയോ സഖ്യത്തിന്റെയോ നേതാവാണ് വിക്ടോറിയയിലെ [[Premier of Victoria|പ്രീമിയർ]]. സർക്കാരിന്റെ പൊതുമുഖമായ പ്രീമിയർ മന്ത്രിസഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിയമനിർമ്മാണ, രാഷ്ട്രീയ അജണ്ട സജ്ജമാക്കുന്നു. പാർലമെന്റിന്റെ ഇരുസഭകളിലേക്കും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പ്രതിനിധികളാണ് മന്ത്രിസഭയിലുള്ളത്. വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, നിയമ നിർവ്വഹണം തുടങ്ങിയ [[Constitution of Australia|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഭരണഘടന]] പ്രകാരം കോമൺ‌വെൽത്തിൽ മാത്രമുള്ള സർക്കാറിന്റെ മേഖലകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടത് ഇതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. വിക്ടോറിയയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ പ്രീമിയർ [[Daniel Andrews|ഡാനിയൽ ആൻഡ്രൂസ്]] ആണ്.

===ഗവർണർ===
[[Elizabeth II|എലിസബത്ത് II രാജ്ഞിയെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച് നിയമിക്കുന്ന വിക്ടോറിയ ഗവർണറുടെ ചുമതലയിലാണ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് അതോറിറ്റി. വിരമിച്ച പ്രമുഖ വിക്ടോറിയൻ ആണ് സാധാരണയായി ഈ പദവിയിൽ ഇരിക്കുന്നത്. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെയും മന്ത്രിസഭയുടെയും ഉപദേശപ്രകാരമാണ് ഗവർണർ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. വിക്ടോറിയയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ ഗവർണർ [[Linda Dessau|ലിൻഡ ഡെസ്സാവാണ്]].

===ഭരണഘടന===

വിക്ടോറിയയ്ക്ക് 1975-ൽ ഒരു രേഖാമൂലമുള്ള ഭരണഘടന പ്രാബല്യത്തിൽ ഉണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/vic/consol_act/ca1975188/ |title=CONSTITUTION ACT 1975 |publisher=Austlii.edu.au |date= |accessdate=17 July 2016}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ 1855-ലെ കൊളോണിയൽ ഭരണഘടനയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം പാർലമെന്റ് ''വിക്ടോറിയ കോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ ആക്ട് 1855'' പാസാക്കി. അതിലൂടെ സംസ്ഥാന ഉത്തരവാദിത്തത്തിനു കീഴിലുള്ള കാര്യങ്ങൾക്ക് സംസ്ഥാനത്തെ നിയമനിർമ്മാണ സമിതിയായി പാർലമെന്റിനെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയൻ ഭരണഘടന ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ വിക്ടോറിയൻ പാർലമെന്റിന് കഴിയും. രണ്ട് സഭകളിലും കേവല ഭൂരിപക്ഷമോ രണ്ട് സഭകളിലും അഞ്ചിൽ മൂന്ന് ഭൂരിപക്ഷമോ അല്ലെങ്കിൽ അഭിപ്രായവോട്ടെടുപ്പിൽ വിക്ടോറിയൻ ജനതയുടെ അംഗീകാരമോ ആവശ്യമാണ്. ഇതിൽ തന്നെ ചില “ഉറപ്പുള്ള” വ്യവസ്ഥകൾ ഒഴികെയാണ് അംഗീകാരം ലഭിക്കുക.

===രാഷ്ട്രീയം===

ചില വിശകലന വിദഗ്ദ്ധർ വിക്ടോറിയക്കാരെ, പ്രത്യേകിച്ച് മെൽബർണിയൻസിനെ മറ്റ് ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ പുരോഗമനവാദികളായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;progressive&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.smh.com.au/comment/victorias-new-age-of-enlightenment-puts-nsw-in-the-shade-20171117-gznak0.html|title=Victoria's new age of enlightenment puts NSW in the shade|publisher=The Sydney Morning Herald|author=Debbie Cuthbertson|date=17 November 2017|quote=Sunny Sydneysiders might consider themselves much more open-minded and free thinking than their archetypal black-clad Melbourne cousins. But taking the political temperature of the two states shows that supposedly dour Victorians are loosening their corsets and becoming much more progressive.}}&lt;/ref&gt;ജനാധിപത്യഭരണത്തിലെ അഭിപ്രായവോട്ടെടുപ്പിലും സ്വവർഗ വിവാഹ സർവേയിലും സംസ്ഥാനം ഏറ്റവും കൂടുതൽ അനുകൂല വോട്ടുകൾ രേഖപ്പെടുത്തി. വിക്ടോറിയക്കാർ &quot;പൊതുവെ സാമൂഹികമായി പുരോഗമനവാദികളാണ്, മൾട്ടി കൾച്ചറിസത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള അതിരുകടക്കലുകളിൽ ജാഗ്രത പുലർത്തുന്നു&quot; എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Welcome to Victoria, the progressive state |author=Gay Alcorn |url=http://www.theage.com.au/comment/welcome-to-victoria-the-progressive-state-20130509-2jak0.html#ixzz2gYTfr55q |newspaper=The Age |date=10 May 2013 |accessdate=2 October 2013}}&lt;/ref&gt;

[[2014 Victorian state election|2014 നവംബറിലെ വിക്ടോറിയൻ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] വിജയിച്ച [[Australian Labor Party|ഓസ്ട്രേലിയൻ ലേബർ പാർട്ടിക്ക്]] പ്രീമിയർ [[Daniel Andrews|ഡാനിയൽ ആൻഡ്രൂസ്]] നേതൃത്വം നൽകുന്നു.

സെന്റർ-ലെഫ്റ്റ് [[Australian Labor Party|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ലേബർ പാർട്ടി]] (ALP), സെന്റർ-റൈറ്റ് [[Liberal Party of Australia|ലിബറൽ പാർട്ടി ഓഫ് ഓസ്‌ട്രേലിയ]], ഗ്രാമീണം ആസ്ഥാനമായുള്ള [[National Party of Australia|നാഷണൽ പാർട്ടി ഓഫ് ഓസ്‌ട്രേലിയ]], ഇടതുപക്ഷ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ [[Australian Greens|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഗ്രീൻസ്]] എന്നിവ വിക്ടോറിയയുടെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളാണ്. പരമ്പരാഗതമായി, മെൽബണിലെ തൊഴിലാളി, മധ്യവർഗങ്ങൾക്കിടയിലും നഗര പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലും പ്രാദേശിക നഗരങ്ങളായ ബല്ലാറാത്ത്, ബെൻഡിഗോ, ഗീലോംഗ് എന്നിവിടങ്ങളിലും ലേബർ പാർട്ടി ശക്തമാണ്. മെൽബണിലെ കൂടുതൽ സമ്പന്നമായ കിഴക്കൻ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലും പുറം പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലും ചില ഗ്രാമീണ പ്രാദേശിക കേന്ദ്രങ്ങളിലും ലിബറലുകളുടെ പ്രധാന പിന്തുണയുണ്ട്. വിക്ടോറിയയിലെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ, കിഴക്കൻ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ നാഷണൽ പാർട്ടി ശക്തമാണ്. 2014-ൽ ആദ്യത്തെ ലോവർ ഹൗസ് സീറ്റുകൾ നേടിയ ഗ്രീൻസ് മെൽബണിലെ മധ്യപ്രദേശങ്ങളിൽ ശക്തമാണ്.

===ഫെഡറൽ സർക്കാർ===

വിക്ടോറിയൻ വോട്ടർമാർ [[Parliament of Australia|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പാർലമെന്റിലേക്ക്]] 50 പ്രതിനിധികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ഇതിൽ ജനപ്രതിനിധിസഭയിലെ 38 അംഗങ്ങളും [[Australian Senate|സെനറ്റിലെ]] 12 അംഗങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. 2019 മേയ് 18 മുതൽ ALP 21 വിക്ടോറിയൻ ഹൗസ് സീറ്റുകളും, ലിബറലുകൾ 12, നാഷണൽ‌സ് മൂന്ന്, ഗ്രീൻ‌സ് ഒന്ന്, ഒരു സ്വതന്ത്രന്റെ സീറ്റും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2019 ജൂലൈ 1-ലെ കണക്കുപ്രകാരം ലിബറലുകൾക്ക് അഞ്ച് സെനറ്റ് സീറ്റുകൾ ഉണ്ട്, നാഷണൽ‌സിന് ഒന്ന്, എ‌എൽ‌പി നാല്, ഗ്രീൻ‌സ് രണ്ട് എന്നിങ്ങനെയാണ് മറ്റു സീറ്റുകൾ.

===തദ്ദേശ ഭരണകൂടം===

39 ഷയറുകൾ, 32 നഗരങ്ങൾ, ഏഴ് ഗ്രാമീണ നഗരങ്ങൾ, ഒരു ബൊറോ (സ്വയം ഭരണാധികാരമുള്ള പട്ടണം) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 79 മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിലാണ് വിക്ടോറിയയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്. വിക്ടോറിയൻ പാർലമെന്റ് നിയുക്തമാക്കിയ നഗരാസൂത്രണം, റോഡ്, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, മാലിന്യ നിർമാർജ്ജനം എന്നിവയ്ക്ക് ഷെയറും സിറ്റി കൗൺസിലുകളും ഉത്തരവാദികളാണ്. കൗൺസിൽ വരുമാനം കൂടുതലും സ്വത്തുനികുതിയിൽ നിന്നും സർക്കാർ ഗ്രാന്റുകളിൽ നിന്നുമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;Victorian Parliamentary Library, Department of Victorian Communities, Australian Electoral Commission&lt;/ref&gt;

==വിദ്യാഭ്യാസം==

===പ്രൈമറിയും സെക്കണ്ടറിയും===
[[File:Melbourne University south lawn.jpg|thumb|upright=1.05|[[University of Melbourne|മെൽബൺ സർവകലാശാല]], വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലയായ ഇത് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെയും തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെയും മികച്ച സർവകലാശാലകളിലൊന്നായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.]]
[[File:State Library at Night.jpg|thumb|upright=1.05|സ്റ്റേറ്റ് ലൈബ്രറി ഓഫ് വിക്ടോറിയയും മൈതാനവും]]
വിക്ടോറിയയിലെ [[Public school (government funded)|സ്റ്റേറ്റ് സ്കൂൾ]] സമ്പ്രദായം 1872 മുതൽ ആരംഭിച്ചു. കൊളോണിയൽ സർക്കാർ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമാക്കാൻ നിയമനിർമ്മാണം നടത്തി. 1905 ലാണ് സംസ്ഥാനത്തെ പബ്ലിക് സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ സമ്പ്രദായം ആരംഭിച്ചത്. അതിനുമുമ്പ് സ്വകാര്യ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം മാത്രമേ ലഭ്യമായിരുന്നുള്ളൂ. ഇപ്പോൾ വിക്ടോറിയൻ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം ഏഴ് വർഷത്തെ പ്രൈമറി സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസവും (ഒരു പ്രാഥമിക വർഷം ഉൾപ്പെടെ) ആറ് വർഷത്തെ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

സെക്കൻഡറി സ്കൂളിന്റെ അവസാന വർഷം 17 വയസ്സിനു മുകളിലുള്ള കുട്ടികൾക്ക് ഓപ്ഷണലാണ്. വിക്ടോറിയൻ കുട്ടികൾ സാധാരണയായി അഞ്ചോ ആറോ വയസ്സിൽ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിക്കുന്നു. സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പൂർത്തിയാക്കുമ്പോൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് [[Victorian Certificate of Education|വിക്ടോറിയൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഓഫ് എഡ്യൂക്കേഷൻ (വിസിഇ)]] അല്ലെങ്കിൽ [[Victorian Certificate of Applied Learning|വിക്ടോറിയൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ലേണിംഗ് (വിസി‌എഎൽ)]] ലഭിക്കുന്നു. വി‌സി‌ഇ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രവേശനം നിർണ്ണയിക്കാൻ ഒരു [[Australian Tertiary Admission Rank|ATAR]] ലഭിക്കും.

വിക്ടോറിയൻ സ്കൂളുകൾക്ക് പൊതുവായോ സ്വകാര്യമായോ ധനസഹായം ലഭിക്കുന്നു. പൊതു സ്കൂളുകൾ സ്റ്റേറ്റ് അഥവാ ഗവൺമെന്റ് സ്കൂളുകൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. വിക്ടോറിയ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് ഇതിനായി നേരിട്ട് ധനസഹായം നൽകുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ ട്യൂഷൻ ഫീസ് നൽക്ണ്ടതില്ല, എങ്കിലും പഠനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില അധിക ചെലവുകൾ നൽകേണ്ടി വരുന്നുണ്ട്. സ്വകാര്യ ഫീസ് അടയ്ക്കുന്ന സ്കൂളുകളിൽ [[റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭ]] നടത്തുന്ന ഇടവക സ്കൂളുകളും ബ്രിട്ടീഷ് പബ്ലിക് സ്കൂളുകൾക്ക് സമാനമായ സ്വതന്ത്ര സ്കൂളുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. സ്വതന്ത്ര സ്കൂളുകൾ സാധാരണയായി പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് പള്ളികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയയിൽ ഇസ്ലാമിക്, ജൂത മതങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പ്രൈമറി, സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകളും ഉണ്ട്. സ്വകാര്യ സ്കൂളുകൾക്കും ചില പൊതു ധനസഹായം ലഭിക്കുന്നു. എല്ലാ സ്കൂളുകളും സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച പാഠ്യപദ്ധതിയും മാനദണ്ഡങ്ങളും പാലിക്കണം. കൂടാതെ, വിക്ടോറിയയ്ക്ക് നാല് സർക്കാർ സെലക്ടീവ് സ്കൂളുകൾ ഉണ്ട്. ആൺകുട്ടികൾക്കുള്ള മെൽബൺ ഹൈസ്കൂൾ, പെൺകുട്ടികൾക്കുള്ള [[MacRobertson Girls' High School|മാക് റോബർട്ട്സൺ ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ]], കോഎഡ്യൂക്കേഷണൽ സ്കൂളുകൾ [[John Monash Science School|ജോൺ മോനാഷ് സയൻസ് സ്കൂൾ]], [[Nossal High School|നോസൽ ഹൈസ്കൂൾ]], [[Suzanne Cory High School|സുസെയ്ൻ കോറി ഹൈസ്കൂൾ]], വിക്ടോറിയൻ കോളേജ് ഓഫ് ആർട്സ് സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ. അക്കാദമിക് സെലക്ടീവ് എൻട്രി ടെസ്റ്റിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ സ്കൂളുകളിലെ വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രത്യേകമായി പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നു.

2019 ഫെബ്രുവരിയിലെ കണക്കനുസരിച്ച് വിക്ടോറിയയിൽ 1529 പബ്ലിക് സ്കൂളുകളും 496 കത്തോലിക്കാ സ്കൂളുകളും 219 പ്രൈവറ്റ് സ്കൂളുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. 6,31,500-ൽ താഴെ വിദ്യാർത്ഥികളെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളിലും 3,57,000 പേരെ സ്വകാര്യ സ്കൂളുകളിലും ചേർത്തിരിക്കുന്നു. സ്വകാര്യ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ 58 ശതമാനവും കത്തോലിക്കാ സ്‌കൂളുകളിൽ പഠിക്കുന്നു. 5,52,300-ലധികം കുട്ടികൾ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിലും 4,18,600-ലധികം സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകളിലും പ്രവേശനം നേടി. സെക്കൻഡറി സ്കൂളിന്റെ അവസാന രണ്ട് വർഷത്തെ വിജയശതമാനം പൊതു സ്കൂളിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് 84.3 ശതമാനവും സ്വകാര്യ സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് 91.5 ശതമാനവുമാണ്. വിക്ടോറിയയിൽ ഏകദേശം 46,523 മുഴുവൻ സമയ അധ്യാപകരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;statsnapshot&quot;&gt;{{cite web |title=Snapshot: Victorian Schools Summary Statistics |url=https://www.education.vic.gov.au/Documents/about/department/summarystatssnapshot.pdf |publisher=Victorian Department of Education and Training |accessdate=23 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519141031/https://www.education.vic.gov.au/Documents/about/department/summarystatssnapshot.pdf |archive-date=2020-05-19 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===മൂന്നാം തരം===
വിക്ടോറിയയ്ക്ക് ഒമ്പത് സർവകലാശാലകൾ നിലവിലുണ്ട്. ആദ്യമായി ബിരുദം നൽകിയ [[University of Melbourne|മെൽബൺ സർവകലാശാല]] 1855-ൽ ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥിയെ ചേർത്തു. ഏറ്റവും വലിയ [[Monash University|മൊണാഷ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] മറ്റേതൊരു ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സർവകലാശാലയേക്കാളും കൂടുതലായി 83,000 വിദ്യാർത്ഥികളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ucube&quot;&gt;{{cite web |title=Higher Education Statistics |url=http://highereducationstatistics.education.gov.au/ |website=uCube |publisher=Department of Education and Training |accessdate=20 November 2019 |archive-date=2022-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403065138/http://highereducationstatistics.education.gov.au/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2018-ൽ വിക്ടോറിയൻ സർവകലാശാലകളിൽ പ്രവേശനം നേടിയ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം  4,18,447 ആയിരുന്നു. മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 5.3% വർധന ഉണ്ടായി. ഇതിൽ അന്തർ‌ദ്ദേശീയ വിദ്യാർത്ഥികൾ‌ 40% വരുന്നു. പ്രീ-പെയ്ഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ട്യൂഷൻ ഫീസിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശതമാനവും ഇവരിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;ucube&quot; /&gt; ബിസിനസ്, അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ, ഇക്കണോമിക്സ് എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രവേശനം നേടിയിട്ടുള്ളത്. അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനും ഇക്കണോമിക്സിനും ഏകദേശം 30% വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രവേശനം നേടി. ആർട്സ്, ഹ്യൂമാനിറ്റീസ്, സോഷ്യൽ സയൻസ് എന്നിവയിൽ 18% വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രവേശനം നേടി.&lt;ref name=&quot;ucube&quot; /&gt;

വിക്ടോറിയയിൽ സർക്കാർ നടത്തുന്ന 12 സാങ്കേതിക, തുടർ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുണ്ട് (TAFE).&lt;ref name=&quot;tafegov&quot;&gt;{{cite web |title=TAFE governance |url=https://www.education.vic.gov.au/training/providers/rto/Pages/governance.aspx |publisher=Department of Education and Training |accessdate=22 November 2019 |archive-date=2019-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191122225633/https://www.education.vic.gov.au/training/providers/rto/Pages/governance.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സംസ്ഥാനത്തെ ആദ്യത്തെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത സ്ഥാപനം 1839-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട മെൽബൺ മെക്കാനിക്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടാണ്. ഇത് ഇപ്പോൾ [[Melbourne Athenaeum|മെൽബൺ അഥീനിയം]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അംഗീകൃത TAFE പ്രോഗ്രാമുകൾ നൽകുന്നതിന് ആയിരത്തിലധികം മുതിർന്ന വിദ്യാഭ്യാസ സംഘടനകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 2014-ൽ 4,43,000 കുട്ടികൾ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ചേർന്നു. 2018 ആയപ്പോഴേക്കും ഈ മേഖലയിലെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം 40 ശതമാനം കുറഞ്ഞ് 265,000 ആയി മാറി. നിലവാരം കുറഞ്ഞ ദാതാക്കളിലേക്കുള്ള ധനസഹായം പിൻവലിച്ചതും സർവകലാശാലാ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള ഒരു സാമൂഹിക മാറ്റവുമാണ് അഞ്ചുവർഷത്തെ താഴ്ന്ന നിരക്കിനു കാരണമെന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് ആരോപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;tafereview&quot;&gt;{{cite news |last1=Carey |first1=Adam |title=State puts training wheels in motion with vocational education review |url=https://www.theage.com.au/national/victoria/state-puts-training-wheels-in-motion-with-vocational-education-review-20191031-p536a3.html |accessdate=22 November 2019 |work=The Age |date=31 October 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===ലൈബ്രറികൾ===

വിക്ടോറിയ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഗവേഷണ-റഫറൻസ് ലൈബ്രറിയാണ് [[State Library Victoria|സ്റ്റേറ്റ് ലൈബ്രറി]]. വിക്ടോറിയയുടെ ഡോക്യുമെന്ററി പൈതൃകം ശേഖരിക്കുന്നതിനും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും വിവിധ സേവനങ്ങളിലൂടെയും പ്രോഗ്രാമുകളിലൂടെയും ഇത് ലഭ്യമാക്കുന്നതിനും ലൈബ്രറിയ്ക്ക് ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. ശേഖരത്തിലെ വസ്തുക്കളിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, പത്രങ്ങൾ, മാസികകൾ, ജേണലുകൾ, കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ, മാപ്പുകൾ, ചിത്രങ്ങൾ, വസ്തുക്കൾ, ശബ്ദ, വീഡിയോ റെക്കോർഡിംഗുകളും ഡാറ്റാബേസുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[Local government areas of Victoria|പ്രാദേശിക സർക്കാരുകൾ]] പ്രാദേശിക വായ്പാ ലൈബ്രറികൾ പരിപാലിക്കുന്നു. സാധാരണഗതിയിൽ അതത് മുനിസിപ്പൽ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നിലധികം ശാഖകളുണ്ട്.

==സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ==
{| class=&quot;wikitable toccolours&quot; style=&quot;float:right; font-size:90%; margin-top:0.3em; margin-bottom:0; margin-left:0.5em;&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;  style=&quot;background:#cef; text-align:center;&quot;| വിക്ടോറിയൻ ഉൽപാദനവും തൊഴിലാളികളും സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ
|-  style=&quot;background:#ccc; vertical-align:top;&quot;
!സാമ്പത്തികമേഖല
!ജി.എസ്.പി.&lt;ref&gt;The figures are taken as a proportion of total Victoria Gross State Product, Industry Value Added with the exclusion of ''Ownership of dwellings'', ''Taxes Less Subsidiaries'' and the ''Statistical Discrepancy'' adjustment. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/5220.0Main+Features12015-16?OpenDocument|title=5220.0 – Australian National Accounts: State Accounts, 2015–16|date=2016-11-18}}&lt;/ref&gt;
!തൊഴിലാളികളുടെ&lt;br /&gt;എണ്ണം ('000s)
!തൊഴിലാളികളുടെ&lt;br /&gt;ശതമാനം
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ധനകാര്യം, ഇൻഷുറൻസ്&lt;br /&gt;സേവനങ്ങൾ 
| 12.8%
| 115.5
| 3.8%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| പ്രൊഫഷണൽ,&lt;br /&gt;സാങ്കേതിക സേവനങ്ങൾ
| 9.1%
| 274.3
| 9.0%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ഉല്പന്നനിർമ്മാണം
| 8.6%
| 274.4
| 9.0%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ആരോഗ്യ പരിരക്ഷ,&lt;br /&gt;സാമൂഹിക സേവനങ്ങൾ
| 8.5%
| 390.6
| 12.8%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| കെട്ടിട നിർമ്മാണം 
| 7.7%
| 255.7
| 6.4%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| വിദ്യാഭ്യാസം
| 6.7%
| 257.7
| 8.5%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| റീട്ടെയിൽ വ്യാപാരം
| 6.0%
| 310.6
| 10.2%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ഗതാഗത സേവനങ്ങൾ
| 5.7%
| 165.4
| 5.4%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| മൊത്ത വ്യാപാരം
| 5.6%
| 113.4
| 3.7%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| പബ്ലിക്&lt;br /&gt;അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ
| 5.0%
| 146.5
| 4.8%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| കമ്മ്യൂണിക്കേഷനും&lt;br /&gt; ഐ.ടി.യും
| 3.9%
| 57.0
| 1.9%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്
| 3.7%
| 43.6
| 1.4%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ്&lt;br /&gt;സർവ്വീസസ്
| 3.3%
| 119.0
| 3.9%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| താമസവും&lt;br /&gt;ഫുഡ് സർവ്വീസസും
| 2.9%
| 209.9
| 6.9%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| കൃഷി, വനം&lt;br /&gt;മത്സ്യബന്ധനം
| 2.8%
| 86.1
| 2.8%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| യൂട്ടിലിറ്റീസ്
| 2.4%
| 39.4
| 1.3%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ഖനനം 
| 2.0%
| 11.0
| 0.4%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| കലയും&lt;br /&gt; വിനോദവും
| 1.1%
| 63.2
| 2.1%
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;| മറ്റു സേവനങ്ങൾ
| –
| 115.1
| 3.8%
|-
| colspan=&quot;4&quot;  style=&quot;font-size:90%; background:#cef; &quot;| ഉറവിടം: ഓസ്ട്രേലിയൻ ബ്യൂറോ ഓഫ് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്. 2016 ജൂൺ വരെയുള്ള ജിഎസ്പി. 2016 ഓഗസ്റ്റ് വരെയുള്ള തൊഴിൽ.
|}

ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിനുശേഷം ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയാണ് വിക്ടോറിയ സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളത്. ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപാദനത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് വരുന്നു. വിക്ടോറിയയുടെ നിലവിലെ വിലയിൽ മൊത്തം [[Gross regional domestic product|ഗ്രോസ് സ്റ്റേറ്റ് പ്രൊഡക്ട്]] (ജി‌എസ്‌പി) 2019 ജൂണിൽ 455 ബില്യൺ ഡോളറായിരുന്നു. 69,654 ഡോളറാണ് പ്രതിശീർഷ ജിഎസ്പി.&lt;ref name=&quot;abs-anasa&quot;&gt;{{cite web |title=5220.0 – Australian National Accounts: State Accounts, 2018–19 |url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/allprimarymainfeatures/E6765105B38FFFC6CA2568A9001393ED?opendocument |publisher=Australian Bureau of Statistics |accessdate=20 December 2019}}&lt;/ref&gt;

ധനകാര്യവും ഇൻഷുറൻസും വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും അധികം വരുമാന ലഭിക്കുന്ന മേഖലയാണ്. ആരോഗ്യ സംരക്ഷണവും സാമൂഹിക സഹായമേഖലയുമാണ് സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലിയ തൊഴിൽ ദാതാവായി കണക്കാക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ ദശകങ്ങളിലെ സർവ്വീസ് വ്യവസായങ്ങളിലേക്കുള്ള മാറ്റം വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും വലിയ തൊഴിലുടമയും വരുമാന ഉൽ‌പാദകനുമെന്ന ഖ്യാതി നിർമ്മാണ മേഖലയ്ക്ക് നഷ്ടമായി.

===കൃഷി===
[[File:Victorian stand in 1867.jpg|thumb|left|1867-ലെ പാരീസ് ''എക്സിബിഷൻ യൂണിവേഴ്സലിൽ'' വിക്ടോറിയയുടെ ഇനം]]
2003-04-ൽ വിക്ടോറിയൻ കാർഷിക ഉൽപാദനത്തിന്റെ മൊത്ത മൂല്യം 17 ശതമാനം വർദ്ധിച്ച് 8.7 ബില്യൺ ഡോളറായി. ഇത് മൊത്തം കാർഷിക ഉൽ‌പാദനത്തിന്റെ 24%-ത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 2004-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 32,463 ഫാമുകൾ 1,36,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (52,500 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിക്ടോറിയൻ ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തി. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മൊത്തം ഭൂപ്രതലത്തിന്റെ 60% ത്തിലധികം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വിക്ടോറിയൻ ഫാമുകളിൽ ചെറിയ ഹോർട്ടികൾച്ചറൽ സംഘടനകൾ മുതൽ വലിയ തോതിലുള്ള കന്നുകാലികൾ, ധാന്യ ഉൽപാദനങ്ങൾ വരെയാണ്. കൃഷിസ്ഥലത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് ഭക്ഷ്യവിളകൾ വളർത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

വിക്ടോറിയൻ കൃഷിസ്ഥലത്തിന്റെ 26,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ർ (10,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) ധാന്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇതിൽ കൂടുതലും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്താണ് കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ 50% ത്തിലധികം ഗോതമ്പിനും 33% ബാർലിക്കും 7% ഓട്‌സിനുമായി നീക്കി വെച്ചിരിക്കുന്നു. 6,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (2,300 ചതുരശ്ര മൈൽ) വയ്ക്കോലിനായി വിതയ്ക്കുന്നു. 2003-04-ൽ വിക്ടോറിയൻ കർഷകർ 3 ദശലക്ഷം ടണ്ണിലധികം ഗോതമ്പും 2 ദശലക്ഷം ടൺ ബാർലിയും ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. വിക്ടോറിയൻ ഫാമുകൾ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പിയർ പഴങ്ങളിൽ 90 ശതമാനവും ആപ്പിളിൽ മൂന്നിലൊന്നും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ശതാവരിച്ചെടി, ബ്രൊക്കോളി, കാരറ്റ്, ഉരുളക്കിഴങ്ങ്, തക്കാളി എന്നിവയാണ് പ്രധാന പച്ചക്കറി വിളകൾ.

വിക്ടോറിയൻ ഫാമുകളിൽ 14 ദശലക്ഷത്തിലധികം ആടുകളും 5 ദശലക്ഷം ആട്ടിൻകുട്ടികളും മേയുന്നു. കൂടുതലും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കും പടിഞ്ഞാറാണ് മേയുന്നത്. 2004-ൽ പ്രാദേശിക ഉപഭോഗത്തിനും കയറ്റുമതിക്കുമായി 10 ദശലക്ഷം ആട്ടിൻകുട്ടികളെയും ആടുകളെയും അറുത്തു. വിക്ടോറിയ ആടുകളെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലേക്കും ഇറച്ചിക്കായി ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലേക്കും കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു. 108,000 ടണ്ണിലധികം കമ്പിളി ക്ലിപ്പും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.

ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ക്ഷീരകൃഷിയുടെ കേന്ദ്രമാണ് വിക്ടോറിയ. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ പാലിനായുള്ള 3 ദശലക്ഷം കന്നുകാലികളിൽ 60% ഇവിടെയുണ്ട്. രാജ്യത്തിന്റെ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗവും പാൽ വിക്ടോറിയയിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു (ഏകദേശം 6.4 ബില്യൺ ലിറ്റർ). സംസ്ഥാനത്ത് 2.4 ദശലക്ഷത്തിലധികം മാംസത്തിനായുള്ള കന്നുകാലികളുണ്ട്.  ഓരോ വർഷവും 2.2 ദശലക്ഷത്തിലധികം കന്നുകാലികളെയും പശുക്കിടാക്കളെയും മാംസത്തിനായി അറുക്കുന്നു. 2003-04-ൽ വിക്ടോറിയൻ വാണിജ്യ മത്സ്യബന്ധന സംഘങ്ങളും അക്വാകൾച്ചർ വ്യവസായവും 11,634 ടൺ സമുദ്രവിഭവങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. [[Abalone|ബ്ലാക്ക്‌ലിപ്ഡ് അബലോൺ]] ഇതിലെ മുഖ്യ ഇനം. തൊട്ടുപിന്നിൽ 13.7 മില്യൺ ഡോളർ മതിപ്പുള്ള [[Spiny lobster|സതേൺ റോക്ക് ലോബ്സ്റ്റർ]] ആണുള്ളത്. മിക്ക അബലോൺ, റോക്ക് ലോബ്സ്റ്ററുകളും ഏഷ്യയിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു.

===നിർമ്മാണം===

വിക്ടോറിയയ്ക്ക് വിവിധ ഉൽ‌പാദന സംരംഭങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ മെൽ‌ബൺ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യാവസായിക നഗരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധാനന്തരം അന്താരാഷ്ട്ര നിക്ഷേപം ഉൽ‌പാദന കുതിപ്പിന് കാരണമായി മാറി. നഗരത്തിനടുത്തുള്ള വിലകുറഞ്ഞ ഭൂമിയുടെ ലഭ്യതയും ലാട്രോബ് താഴ്വരയിൽ നിന്നുള്ള വിലകുറഞ്ഞ ഊർജ്ജവും സംസ്ഥാനത്തെ ആകർഷിക്കുന്നു. 2015-16-ൽ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ മൊത്തം ഉൽ‌പാദന ഉൽ‌പാദനത്തിന്റെ 26.4% വിക്ടോറിയ ഉൽ‌പാദിപ്പിച്ചു. 32.4% ആണ് ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽ‌സിലെ ഉല്പാദനം.

യന്ത്രസാമഗ്രികളും ഉപകരണ നിർമ്മാണവുമാണ് സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വരുമാനമുള്ള നിർമ്മാണപ്രവർത്തനം. പിന്നീട് ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ, പെട്രോകെമിക്കൽസ്, രാസവസ്തുക്കൾ എന്നിവയാണ് തൊട്ടു പിന്നിലുള്ളത്. [[Alcoa World Alumina and Chemicals|അൽകോവയുടെ]] ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[Portland aluminium smelter|പോർട്ട്‌ലാന്റ്]], [[Point Henry smelter|പോയിന്റ് ഹെൻ‌റി അലുമിനിയം സ്മെൽറ്ററുകൾ]] എന്നിവ സംസ്ഥാനത്തെ പ്രമുഖ നിർമ്മാണശാലകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[Geelong|ഗീലോംഗ്]], [[Altona, Victoria|ആൾട്ടോണ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ എണ്ണ ശുദ്ധീകരണ ശാലകൾ, [[Laverton, Victoria|ലാവെർട്ടണിലെ]] ഒരു പ്രധാന പെട്രോകെമിക്കൽ കമ്പനി, വിക്ടോറിയൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള [[CSL Limited|സി‌എസ്‌എൽ]], വാക്സിനുകളും പ്ലാസ്മ ഉൽ‌പന്നങ്ങളും ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്ന ആഗോള ബയോടെക്നോളജി കമ്പനി, എന്നിവയാണ് മറ്റുള്ളവ. [[Defence industry of Victoria|പ്രതിരോധ വ്യവസായത്തിന്]] സാധനങ്ങൾ നൽകുന്നതിലും വിക്ടോറിയ ഒരു പ്രധാന പങ്കു വഹിക്കുന്നു.

ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ മറ്റേതൊരു സംസ്ഥാനത്തേക്കാളും വികിടോറിയ ഉൽപ്പാദനത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു. വിക്ടോറിയയിലെ മൊത്തം ഉൽപാദനത്തിന്റെ 8.6% ആണ് ഉൽപ്പാദന നിർമ്മാണം. ഇത് 8.0% ഉള്ള സൗത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയയേക്കാൾ അല്പം ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും ഈ അനുപാതം മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടായി കുറയുന്നുണ്ട്. [[Early 1990s recession in Australia|1990-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യം]] മൊത്തം സംസ്ഥാന ഉൽപാദനത്തിന്റെ 20.3% ആയിരുന്നു. 2008-ൽ ഉൽപ്പാദനം 28.8 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തിയിരുന്നു. 2016-ൽ ഇത് 26.8 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തി (പ്രതിവർഷം .0.77%). 1990 മുതൽ ഉൽപ്പാദന തൊഴിൽ മൊത്തത്തിലും ആനുപാതികമായും കുറഞ്ഞു. 2000-ലെ ഖനന കുതിച്ചുചാട്ടത്തിന്റെ ഫലമായി ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഡോളർ ശക്തമായി. എന്നാൽ ചെറിയ ജനസംഖ്യയും ഒറ്റപ്പെടലും, ഉയർന്ന വേതനവും, വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ഉൽപാദനത്തിന്റെ പൊതുവായ കയറ്റുമതിയും മൂലം ശക്തമായ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഡോളറിന്റെ ഇടിവിന് ചില കാരണങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു.

ചരിത്രപരമായി പ്രധാന കാർ ബ്രാൻഡുകളായ [[Ford Motor Company of Australia|ഫോർഡ്]], [[Toyota Australia|ടൊയോട്]]ട, [[Holden|ഹോൾഡൻ]] എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണശാലകളുടെ കേന്ദ്രമാണ് വിക്ടോറിയ. എങ്കിലും 2010-ൽ മൂന്ന് കമ്പനികളും അടച്ചുപൂട്ടൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2017 അവസാനത്തോടെ ഓസ്ട്രേലിയയ്ക്ക് അവരുടെ കാർ നിർമ്മാണ വ്യവസായം പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെടും എന്ന് ഇത് അർത്ഥമാക്കുന്നു. 2010-ലെ ഫോർഡിന്റെ തീരുമാനത്തെത്തുടർന്ന് 2013 മെയ് മാസത്തിലാണ് ഹോൾഡന്റെ പ്രഖ്യാപനം ഉണ്ടായത്. ഫോർഡിന്റെ വിക്ടോറിയൻ പ്ലാന്റുകൾ ബ്രോഡ്‌മെഡോസ്, ഗീലോംഗ് , 2016 ഒക്ടോബറിൽ അടച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=South Australia stunned as GM announces Holden's closure in Adelaide in 2017|url=http://www.news.com.au/finance/business/holden-announces-it-will-stop-producing-cars-in-australia-leading-to-the-loss-of-2900-jobs/story-fnda1bsz-1226780247370|accessdate=12 February 2014|newspaper=News.com.au|date=12 December 2013|archive-date=2014-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209160149/http://www.news.com.au/finance/business/holden-announces-it-will-stop-producing-cars-in-australia-leading-to-the-loss-of-2900-jobs/story-fnda1bsz-1226780247370|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Ford closure sends shockwave through manufacturing industry|url=http://www.abc.net.au/news/2013-05-23/ford-closure-sends-shockwave-through-manufacturing-industry/4708584|accessdate=12 February 2014|newspaper=ABC News|date=24 May 2013}}&lt;/ref&gt; 2014 ഫെബ്രുവരിയിൽ ടൊയോട്ട, ഹോൾഡനോ ഫോർഡോ ഇല്ലാത്ത ഒരു പ്രഖ്യാപനത്തോടെ തുടർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Toyota to stop making cars in Australia, follows Ford and Holden|url=http://www.theaustralian.com.au/business/news/toyota-to-stop-making-cars-in-australia-follows-ford-and-holden/news-story/c446dddef6098aed1361d200040bc1c6|newspaper=The Australian|date=10 February 2014|access-date=2020-02-13|archive-date=2017-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823043114/http://www.theaustralian.com.au/business/news/toyota-to-stop-making-cars-in-australia-follows-ford-and-holden/news-story/c446dddef6098aed1361d200040bc1c6|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
===ഭൂമി===

''റിയൽ പ്രോപ്പർട്ടി ആക്റ്റ് 1862'' ഉപയോഗിച്ച് വിക്ടോറിയ [[Torrens title|ടോറൻസ് ഭൂമി രജിസ്ട്രേഷൻ സംവിധാനം]] സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite Legislation AU|Vic|hist_act|rpa178|Real Property Act 1862}}&lt;/ref&gt; [[Torrens title|ടോറൻസ് സമ്പ്രദായം]] വിക്ടോറിയയിലെ സാധാരണ നിയമവ്യവസ്ഥയെ മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചില്ല പകരം പുതിയ ലാന്റ് ഗ്രാന്റുകൾക്കും, ആക്ടിന് കീഴിൽ സ്വമേധയാ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുള്ള ഭൂമിക്കും അതിന്റെ പിൻഗാമികൾക്കും മാത്രം ബാധകമാണ്. പൊതുവായ നിയമവ്യവസ്ഥ മറ്റെല്ലാ സ്വകാര്യ ഭൂവുടമകൾക്കും ബാധകമാണ്. വിക്ടോറിയയിൽ കൈവശമുള്ള ക്രൗൺ ലാൻഡ്, ''ക്രൗൺ ലാൻഡ് (റിസർവ്സ്) ആക്ട് 1978'', ''ലാൻഡ് ആക്ട് 1958'' എന്നിവയ്ക്ക് കീഴിലാണ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്.

===ഖനനം===
[[File:Yallourn-w-power-station-australia.jpg|thumb|upright=1.05|ലട്രോബ് താഴ്‌വരയിലെ [[Yallourn Power Station|യല്ലോൺ പവർ സ്റ്റേഷൻ]]]]
വിക്ടോറിയയിലെ ഖനനം സംസ്ഥാന ഉൽ‌പാദനത്തിൽ 6 ബില്യൺ ഡോളർ സംഭാവന ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും 1% ൽ താഴെ തൊഴിലാളികൾ മാത്രമാണ് ഇതിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നത്. വിക്ടോറിയൻ ഖനന വ്യവസായം ഊർജ്ജം ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന ധാതുക്കളിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[brown coal|ബ്രൗൺ കൽക്കരി]], പെട്രോളിയം, [[natural gas|ഗ്യാസ്]] എന്നിവ പ്രാദേശിക ഉൽപാദനത്തിന്റെ 90% വരും. എണ്ണ, വാതക വ്യവസായങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിഴക്ക് [[Gippsland|ജിപ്‌സ്‌ലാന്റ്]] തീരത്ത് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ബ്രൗൺ കൽക്കരി ഖനനവും വൈദ്യുതി ഉൽപാദനവും [[Latrobe Valley|ലാട്രോബ് താഴ്‌വരയിലാണ്]].

2005-06 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഗ്യാസിന്റെ ശരാശരി പ്രതിദിന ഉല്പാദനം 700 ദശലക്ഷം ഘനയടി ആയിരുന്നു. ഇത് മൊത്തം ദേശീയ വാതക വിൽപ്പനയുടെ 18%-ത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഗ്യാസിന്റെ ആവശ്യം പ്രതിവർഷം 2% എന്ന നിലയിൽ വർദ്ധിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;macrabbit&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dpi.vic.gov.au/DPI/nrenmp.nsf/childdocs/-56D4D5E9AEF563E84A256A800011E5D6?open |title=Department of Primary Industries: Oil and Gas |accessdate=22 August 2013 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080719055505/http://www.dpi.vic.gov.au/DPI/nrenmp.nsf/childdocs/-56D4D5E9AEF563E84A256A800011E5D6?open |archivedate=19 July 2008  }}&lt;/ref&gt;

1985-ൽ ഓഫ്ഷോർ ജിപ്‌സ്‌ലാന്റ് ബേസിനിൽ നിന്നുള്ള എണ്ണ ഉൽപാദനം ദിവസേന ശരാശരി 4,50,000 ബാരലായി ഉയർന്നു. 2005-2006-ൽ, പ്രതിദിന ശരാശരി എണ്ണ ഉൽപാദനം 83,000 ബിബിഎൽ/ദിവസം ആയി കുറഞ്ഞു. ഇത്തരത്തിൽ ഇടിവുണ്ടായെങ്കിലും വിക്ടോറിയ ഇപ്പോഴും ഓസ്ട്രേലിയയിൽ 19.5 ശതമാനം അസംസ്കൃത എണ്ണ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;macrabbit&quot; /&gt;

വിക്ടോറിയയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ധാതുവാണ് ബ്രൗൺ കൽക്കരി. ജിപ്‌സ്‌ലാൻഡിലെ ലാട്രോബ് താഴ്‌വരയിൽ ഓരോ വർഷവും 66 ദശലക്ഷം ടൺ ഖനനം നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/dc057c1016e548b4ca256c470025ff88/B43CD5ECE4E63E4BCA256DEA00053A0E?opendocument |title=Year Book Australia, 2004 – Profile of major commodities |publisher=Abs.gov.au |date= 2004-02-27|accessdate=17 July 2016}}&lt;/ref&gt; ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബ്രൗൺ കൽക്കരി ശേഖരം ഈ പ്രദേശത്താണ്.

ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ സ്വർണ്ണത്തിരക്കിന്റെ ചരിത്ര കേന്ദ്രമായിരുന്നിട്ടും വിക്ടോറിയ ഇന്ന് ദേശീയ സ്വർണ്ണ ഉൽപാദനത്തിന്റെ 1% മാത്രമാണ് സംഭാവന ചെയ്യുന്നത്. വിക്ടോറിയ പരിമിതമായ അളവിൽ [[gypsum|ജിപ്സവും]] [[kaolin|കയോലിനും]] ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.

===സേവന വ്യവസായം===
വിക്ടോറിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ അതിവേഗം വളരുന്ന ഘടകമാണ് സേവന വ്യവസായ വിഭാഗം. സാമ്പത്തിക, പ്രൊഫഷണൽ സേവനങ്ങൾ എന്ന് പൊതുവായി തരംതിരിക്കുന്ന വിശാലമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ആരോഗ്യ പരിരക്ഷയും സാമൂഹിക സഹായവും, വിദ്യാഭ്യാസം, ഗതാഗതം, ഐടി, ആശയവിനിമയ സേവനങ്ങൾ, സർക്കാർ സേവനങ്ങൾ, മൊത്ത, ചില്ലറ വ്യാപാരം എന്നിവയാണ് മറ്റു വിഭാഗങ്ങൾ. മിക്ക സേവന വ്യവസായങ്ങളും മെൽബണിലും സംസ്ഥാനത്തെ വലിയ പ്രാദേശിക കേന്ദ്രങ്ങളിലുമാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

2015–16-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് സേവന വ്യവസായങ്ങളിൽ മുക്കാൽ ഭാഗവും വിക്ടോറിയൻ തൊഴിലാളികളും സംസ്ഥാനത്തെ ജി.എസ്.പി. കണക്കിൽ മുക്കാൽ ഭാഗവും ജോലി ചെയ്യുന്നു. വിക്ടോറിയയിലെ മറ്റേതൊരു സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനത്തേക്കാളും ഒരു വിഭാഗമെന്ന നിലയിൽ സാമ്പത്തികവും ഇൻഷുറൻസും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് കൂടുതൽ മൂല്യവർദ്ധനവ് നൽകുന്നു. അതേസമയം ആരോഗ്യ പരിരക്ഷയും സാമൂഹിക സഹായവും ഏറ്റവും കൂടുതൽ തൊഴിലാളികളെ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

===വിനോദസഞ്ചാരം===
വിക്ടോറിയയിലെ ചില പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നു:

*ഓസ്ട്രേലിയയിലെ മുഖ്യനഗരമായ മെൽബണിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളും [[Melbourne city centre|നഗര കേന്ദ്രത്തിലും]] നിരവധി വിനോദസഞ്ചാര സൗകര്യങ്ങളും സ്ഥലങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. [[Melbourne Zoo|മെൽബൺ മൃഗശാല]], മ[[Melbourne Museum|െൽബൺ മ്യൂസിയം]], [[Melbourne Aquarium|മെൽബൺ അക്വേറിയം]], [[Scienceworks Museum (Melbourne)|സയൻസ് വർക്ക്സ്]], ടൂറിസം പ്രവിശ്യകളായ [[Melbourne Docklands|മെൽബൺ ഡോക്‌ലാൻഡ്സ്]], [[Southbank, Victoria|സൗത്ത്ബാങ്ക്]], [[St Kilda, Victoria|സെന്റ് കിൽഡ]] എന്നിവയും സാംസ്കാരിക, കായിക ടൂറിസ്റ്റ് ഐക്കണുകളായ [[Arts Centre Melbourne|ആർട്സ് സെന്റർ മെൽബൺ]], [[East End Theatre District|ഈസ്റ്റ് എൻഡ് തിയറ്റർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്]], [[National Gallery of Victoria|നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് വിക്ടോറിയ]], ദി വിക്ടോറിയ [[Melbourne Cricket Ground|മെൽ‌ബൺ ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്]] (എം‌സി‌ജി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രമായ [[Eureka Tower|യുറീക്ക ടവർ]], സ്കൈഡെക് 88 എന്നിവ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്.
* നൂറുകണക്കിന് ബീച്ചുകളുള്ള വിക്ടോറിയയിൽ 2000 കിലോമീറ്ററിലധികം തീരപ്രദേശമുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.watoday.com.au/travel/waves-of-fancy-victorias-best-beaches-20081127-6jx2.html WA Today: Waves of fancy: Victoria's best beaches] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110203042722/http://www.watoday.com.au/travel/waves-of-fancy-victorias-best-beaches-20081127-6jx2.html |date=3 February 2011 }}&lt;/ref&gt;
* സ്വർണ്ണഖനികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ചരിത്രപരമായ നഗരങ്ങളായ [[Ballarat|ബല്ലാറാത്ത്]], [[Beechworth|ബീച്ച്‌വർത്ത്]], [[Bendigo|ബെൻഡിഗോ]], [[Castlemaine, Victoria|കാസിൽമെയ്ൻ]], [[Maldon, Victoria|മാൽഡൺ]], [[Daylesford, Victoria|ഡെയ്‌ൽസ്‌ഫോർഡ്]] എന്നിവ .
*സ്വാഭാവിക പ്രകൃതി ആകർഷണങ്ങളായ  [[The Twelve Apostles, Victoria|ദ ട്വൽവ് അപ്പൊസ്റ്റിൽസ്]], [[Wilsons Promontory|വിൽസൺ പ്രൊമോണ്ടറി]], [[Grampians National Park|ദി ഗ്രാമ്പിയൻസ്]], [[Little penguin|ഫെയറി പെൻഗ്വിൻസ്]] (പ്രത്യേകിച്ച് [[Phillip Island (Victoria)|ഫിലിപ്പ് ദ്വീപിലും]] [[St Kilda, Victoria|സെന്റ് കിൽഡയിലും]]), [[Buchan Caves|ബുച്ചാൻ ഗുഹകൾ]], [[Gippsland Lakes|ജിപ്‌സ്‌ലാന്റ് തടാകങ്ങൾ]].
* [[Dandenong Ranges|ഡാൻ‌ഡെനോംഗ് റേഞ്ചസ്]] (പ്രത്യേകിച്ച് [[Puffing Billy Railway|പഫിംഗ് ബില്ലി റെയിൽ‌വേ]]).
* [[Healesville Sanctuary|ഹീലസ്‌വില്ലെ സാങ്ച്വറി]] പ്രാദേശിക ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഇനങ്ങളിൽ ഇത് പ്രത്യേകത പുലർത്തുന്നു.
* [[Murray River|മുറെ നദി]], [[Riverina|റിവിനീന]],  [[Echuca, Victoria|എച്ചുക്ക]], [[Mildura|മിൽ‌ദുര]] എന്നിവയുൾ‌പ്പെടെയുള്ള പട്ടണങ്ങൾ‌.
* [[Geelong, Victoria|ഗീലോംഗും]] അതിന്റെ പ്രശസ്തമായ വാട്ടർഫ്രണ്ട്, ഈസ്റ്റേൺ ബീച്ച്, ഗീലോംഗ് വെസ്റ്റിന്റെ പാക്കിംഗ്ടൺ സ്ട്രീറ്റ് എന്നിവ.
* മുന്തിരിത്തോട്ടങ്ങളും ചരിത്രപരമായ റിസോർട്ട് പട്ടണങ്ങളായ [[Queenscliff, Victoria|ക്വീൻസ്‌ക്ലിഫ്]], [[Drysdale, Victoria|ഡ്രൈസ്‌ഡേൽ]], [[Portarlington, Victoria|പോർട്ടാർലിംഗ്ടൺ]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന [[Bellarine Peninsula|ബെല്ലാരിൻ പെനിൻസുല]]
* [[Werribee, Victoria|വെർ‌ബൈ]] ബംഗ്ലാവും [[Werribee Open Range Zoo|വെർ‌ബൈ ഓപ്പൺ റേഞ്ച് മൃഗശാലയും]]
* പ്രസിദ്ധമായ ബീച്ചുകളായ [[Bells Beach, Victoria|ബെൽസ് ബീച്ച്]], [[Torquay, Victoria|ടോർക്വേ]], ലോൺ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സർഫ് കോസ്റ്റ്.
* [[Mornington Peninsula|മോർണിംഗ്ടൺ പെനിൻസുല]], പ്രത്യേകിച്ച് [[Red Hill, Victoria|റെഡ് ഹില്ലിലെ]] വൈനറികൾക്കും [[Mount Eliza, Victoria|മൗണ്ട് എലിസയിലെയും]] [[Mornington, Victoria|മോർണിംഗ്ടണിലെയും]] ആളൊഴിഞ്ഞ ബീച്ചുകൾ, [[Mount Martha, Victoria|മൗണ്ട് മാർത്ത]], [[Arthur's Seat, Victoria|ആർതർസ് സീറ്റ്]], [[Portsea, Victoria|പോർട്ട്‌സിയ]], [[Sorrento, Victoria|സോറന്റോ]],[[Flinders, Victoria| ഫ്ലിൻഡേഴ്‌സ്]] എന്നിവയുടെ തീരപ്രദേശങ്ങൾ.
* [[Yarra Valley|യാര വാലി]] (പ്രത്യേകിച്ച് [[Healesville Sanctuary|ഹീൽസ്‌വില്ലെ സവന്യജീവിങ്കേതവും]] വൈനറികളും).
* [[Great Ocean Road|ഗ്രേറ്റ് ഓഷ്യൻ റോഡ്]], അതിൽ [[The Twelve Apostles, Victoria|ദ ട്വൽവ് അപ്പൊസ്റ്റിൽസ്]], ചരിത്രപരമായ പട്ടണങ്ങളായ [[Port Fairy, Victoria|പോർട്ട് ഫെയറി]], [[Portland, Victoria|പോർട്ട്‌ലാൻഡ്]], മലഞ്ചെരിവുകളും തിമിംഗില നിരീക്ഷണവും  [[Lorne, Victoria|ലോൺ]] പോലുള്ള റിസോർട്ട് പട്ടണങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു.
* ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ആൽപ്‌സിന്റെ ഭാഗമായ വിക്ടോറിയൻ [[Australian Alps|ആൽപൈൻ മേഖല]], പ്രത്യേകിച്ച് [[Skiing in Victoria|സ്കീയിംഗിനായി]] ഉപയോഗിക്കുന്നു.
* സെൻട്രൽ വിക്ടോറിയൻ ഹൈലാൻഡ്സ്, ശൈത്യകാല കായിക വിനോദങ്ങൾക്കും ബുഷ് വാക്കിംഗിനും പേരുകേട്ടതാണ്  'ഹൈ കൺട്രി'.
* സംസ്ഥാനത്തൊട്ടാകെയുള്ള [[Victorian wine|വൈൻ പ്രദേശങ്ങൾ]].

==ഗതാഗതം==
[[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ]] ഏതൊരു സംസ്ഥാനത്തേക്കാളും കൂടുതൽ [[ജനസാന്ദ്രത]] വിക്ടോറിയയിലുണ്ട്. ജനസംഖ്യാകേന്ദ്രങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. വിദൂര വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയിലും [[Victorian Alps|വിക്ടോറിയൻ ആൽപ്സിലും]] മാത്രമേ സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലം ഇല്ലാതുള്ളു.

[[Road transport in Victoria|വിക്ടോറിയൻ റോഡ് ശൃംഖല]] ജനസംഖ്യാ കേന്ദ്രങ്ങളിലെല്ലാം സേവനം നൽകുന്നു. [[മെൽബൺ|മെൽബണിൽ]] നിന്നും മറ്റ് പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ നിന്നും ഹൈവേകൾ പുറപ്പെടുന്നു. ഹൈവേകളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ദ്വിതീയ റോഡുകളുള്ള ഗ്രാമീണ കേന്ദ്രങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. പല ഹൈവേകളും ഫ്രീവേ നിലവാരത്തിലായി (&quot;എം&quot; ഫ്രീവേ) നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു. അതേസമയം മിക്ക പാതകളും മുദ്രയിട്ടിരിക്കുന്നതും മികച്ച നിലവാരമുള്ളതുമാണ്.
[[File:D2.5007 + C2.5111 bourke.JPG|thumb|upright=1.05|left|നിലവിലെ [[Trams in Melbourne|മെൽ‌ബൺ]] [[C2-class Melbourne tram|സി 2 ക്ലാസും]] (സിറ്റാഡിസ്) ഒരു [[D-class Melbourne tram|ഡി-ക്ലാസ്]] ട്രാമും]]

[[Rail transport in Victoria|വിക്ടോറിയയിലെ റെയിൽ ഗതാഗതം]] സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള നിരവധി സ്വകാര്യ, പൊതു റെയിൽ‌വേ ഓപ്പറേറ്റർമാരാണ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. വൈദ്യുതീകരിച്ചതും പാസഞ്ചർ സംവിധാനമുള്ളതുമായ [[Metro Trains Melbourne|മെട്രോ ട്രെയിനുകൾ]] മെൽബണിലും പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലും ഉടനീളം വിപുലമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ വിക്ടോറിയൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള വി / ലൈൻ പ്രധാന പ്രാദേശിക കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് കേന്ദ്രീകൃത സേവനവും മറ്റ് ലൈനുകളിൽ ദീർഘദൂര സേവനങ്ങളും നടത്തുന്നു. [[Pacific National|പസഫിക് നാഷണൽ]], [[CFCL Australia|സി‌എഫ്‌സി‌എൽ ഓസ്‌ട്രേലിയ]] എന്നിവ ചരക്ക് സേവനങ്ങൾ നടത്തുന്നു. [[Journey Beyond|ഗ്രേറ്റ് സതേൺ റെയിൽ, ഓസ്ട്രേലിയ]] പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന [[The Overland|ദ ഓവർലാന്റ്]], മെൽബൺ മുതൽ അഡ്‌ലെയ്ഡ് വരെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. മെൽ‌ബൺ മുതൽ സിഡ്‌നി വരെ [[NSW TrainLink|എൻ‌എസ്‌ഡബ്ല്യു ട്രെയിൻ‌ലിങ്ക്]] പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന [[New South Wales XPT|എക്സ്പിടി]] സർവ്വീസ് നടത്തുന്നു.

നിരവധി ചെറിയ ചരക്ക് ഓപ്പറേറ്റർമാരും നിരവധി ടൂറിസ്റ്റ് റെയിൽവേകളും ഒരു കാലത്ത് സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള റെയിൽ ഗതാഗതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. വിക്ടോറിയൻ ലൈനുകൾ പ്രധാനമായും 1,600 മില്ലീമീറ്റർ (5 അടി 3 ഇഞ്ച്) [[Victorian broad gauge|ബ്രോഡ് ഗേജ് പാത]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും അന്തർസംസ്ഥാന ട്രങ്ക് റൂട്ടുകളും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള നിരവധി ചരക്ക് പാതകളും 1,435 മില്ലീമീറ്റർ (4 അടി 8 1⁄2 ഇഞ്ച്) [[standard gauge|സ്റ്റാൻഡേർഡ് ഗേജാക്കി]] മാറ്റി. രണ്ട് ടൂറിസ്റ്റ് റെയിൽ‌വേകൾ 760 മില്ലിമീറ്ററിലധികം (2 അടി 6 ഇഞ്ച്) [[Narrow gauge lines of the Victorian Railways|നാരോ ഗേജ് ലൈനുകൾ]] (ഇടുങ്ങിയ ലൈനുകൾ) പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. അവ പർ‌വ്വത പ്രദേശങ്ങളിൽ‌ നിർമ്മിച്ച മുൻ‌കാല സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അഞ്ച് ലൈനുകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളാണ്.

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ട്രാം ശൃംഖല [[മെൽബൺ|മെൽബണിലുണ്ട്]].&lt;ref&gt;DoI (2008). [http://www.doi.vic.gov.au/DOI/DOIElect.nsf/alldocs/1173456893D78FD4CA25741A000461EE/$FILE/Investing_in_Transport_East_West-Chapter03.pdf]. Retrieved 28 April 2008. {{Dead link|date=December 2010}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[Yarra Trams|യാര ട്രാംസാണ്]] ഇത് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത്. പൊതുഗതാഗതത്തിന്റെ ഒരു ജനപ്രിയ രൂപമെന്ന നിലയിൽ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകളായി ട്രാമുകൾ മെൽബണിലെ പ്രധാന വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. പഴയ [[Ballarat Tramway Museum|ബല്ലാറാത്ത്]], ബെൻഡിഗോ സംവിധാനങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ടൂറിസ്റ്റ് ട്രാമുകളുണ്ട്. [[Tramway Museum Society Of Victoria|ബൈലാന്റ്സ്]], ഹാഡൺ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ട്രാംവേ മ്യൂസിയങ്ങളുണ്ട്.

[[Melbourne Airport|മെൽബൺ വിമാനത്താവളം]] സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന ആഭ്യന്തര, അന്താരാഷ്ട്ര കവാടമാണ്. സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ രണ്ടാമത്തെ വിമാനത്താവളമാണ് [[Avalon Airport|അവലോൺ വിമാനത്താവളം]]. മെൽബണിലെ ബാക്കി വ്യോമഗതാഗതത്തിനായി [[Essendon Airport|എസെൻഡൺ]], [[Moorabbin Airport|മൊറാബ്ബിൻ വിമാനത്താവളം]] എന്നിവ പൂർത്തീകരിക്കുന്നു. [[Hamilton Airport (Australia)|ഹാമിൽട്ടൺ എയർപോർട്ട്]], [[Mildura Airport|മിൽ‌ദുര എയർപോർട്ട്]], [[Mount Hotham|മൗണ്ട് ഹോതം]], [[Portland Airport (Australia)|പോർട്ട്‌ലാൻഡ് വിമാനത്താവളം]] എന്നിവയാണ് മറ്റുള്ളവ.

ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ കണ്ടെയ്നറുകളും സാധാരണ ചരക്കുകളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഏറ്റവും വലിയ തുറമുഖമാണ് [[Port of Melbourne|മെൽബൺ തുറമുഖം]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.legislation.vic.gov.au/domino/Web_Notes/newmedia.nsf/798c8b072d117a01ca256c8c0019bb01/1b374a6d8cae09e9ca2571cb0003c23a!OpenDocument |title=DoI media release – 'Government outlines vision for Port of Melbourne Freight Hub' – 14 August 2006 |accessdate=26 July 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070917095230/http://www.legislation.vic.gov.au/domino/Web_Notes/newmedia.nsf/798c8b072d117a01ca256c8c0019bb01/1b374a6d8cae09e9ca2571cb0003c23a!OpenDocument |archivedate=17 September 2007 }}&lt;/ref&gt; ഇത് [[Port Phillip|പോർട്ട് ഫിലിപ്പിന്റെ]] തലപ്പത്തുള്ള [[Yarra River|യാര നദിയുടെ]] കവാടത്തിലായി മെൽബണിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. [[Westernport|വെസ്റ്റേൺപോർട്ട്]], [[Port of Geelong|ഗീലോംഗ്]], [[Portland, Victoria|പോർട്ട്‌ലാന്റ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് മറ്റു തുറമുഖങ്ങൾ.

2013 ഒക്ടോബർ വരെ ട്രെയിൻ സ്റ്റേഷനുകളുടെ സുരക്ഷിത കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പുകയില നിരോധിച്ചിരുന്നു. 2012-നും 2013-നും ഇടയിൽ 2002 ആളുകൾക്ക് ലംഘന നോട്ടീസ് നൽകി.  എല്ലാ വിക്ടോറിയൻ റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലും പുകവലി നിരോധിക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതി 2013 ഒക്ടോബറിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ട്രാം സ്റ്റോപ്പുകൾ ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Vic transport smoking bans to be extended|url=http://www.theaustralian.com.au/news/latest-news/vic-transport-smoking-bans-to-be-extended/story-fn3dxiwe-1226739043065?from=public_rss&amp;net_sub_uid=44933799|accessdate=14 October 2013|newspaper=The Australian|date=13 October 2013|author=AAP}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

{{Multiple image||align=center||image1=X'TrapolisFSS.jpg||width1=254||caption1=പ്ലാറ്റ്ഫോം 1, ഫ്ലിൻഡേഴ്സ് സ്ട്രീറ്റ് സ്റ്റേഷനിലെ എക്സ് ട്രപോളിസ്.||image2=Vlocity train at lara victoria.jpg||width2=370||caption2=ലാറ വിക്ടോറിയ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ വി / ലൈൻ വിലോസിറ്റി ട്രെയിൻ}}

{{Clear}}

==അവശ്യവസ്തുക്കൾ==
===ഊർജ്ജം===
വിക്ടോറിയയിലെ പ്രധാന ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സിൽ [[ലിഗ്നൈറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പവർ സ്റ്റേഷനുകളുടെ ഒരു ശേഖരം ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും ലാട്രോബ് താഴ്വരയിലെ ശേഖരം പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. ഇവയിലൊന്നാണ് അടുത്തിടെ നിർത്തലാക്കിയ [[Hazelwood Power Station|ഹാസൽവുഡ് പവർ സ്റ്റേഷൻ]]. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കാർബൺ വൈദ്യുത നിലയങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തായിരുന്നു ഇത്. 2025 ഓടെ 40.6 മെഗാ ടൺ ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ പുറന്തള്ളാൻ വിക്ടോറിയൻ സർക്കാർ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.esc.vic.gov.au/victorian-energy-upgrades/about-victorian-energy-upgrades-program|title=About the Victorian Energy Upgrades program|last=|first=|date=|website=Essential Services Commission|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ecofinsolution.com.au/victorian-energy-upgrades/|title=Victorian Energy Upgrades (VEU) Program|last=|first=|date=|website=Ecofin Solutions|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127101735/https://www.ecofinsolution.com.au/victorian-energy-upgrades|archive-date=2020-01-27|access-date=}}&lt;/ref&gt;

===ജലം===
വിക്ടോറിയയിലെ ജല ശേഖരത്തിൽ പ്രധാനമായും അണക്കെട്ടുകൾ, റിസർവോയറുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രധാനമായും സെൻട്രൽ വിക്ടോറിയയിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ജലവും ശേഖരിക്കുകയും സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശേഖരിക്കുന്ന ജലം വളരെ ഉയർന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതും ചെറിയ ക്ലോറിനേഷൻ ആവശ്യമുള്ളതുമാണ്. ഇത് മഴവെള്ള ടാങ്കിൽ ശേഖരിക്കുന്ന വെള്ളം പോലെ ഒരു രുചി നൽകുന്നു. എങ്കിലും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് പ്രാദേശിക ദേശങ്ങളിൽ ക്ലോറിനേഷൻ അളവ് വളരെ കൂടുതലാണ്.

വിക്ടോറിയൻ വാട്ടർ ഗ്രിഡിൽ നിരവധി പുതിയ കണക്ഷനുകളും പൈപ്പ്‌ലൈനുകളും സംസ്ഥാനത്തുടനീളം നിർമ്മിക്കുന്നു. ഇത് വിക്ടോറിയയ്ക്ക് ചുറ്റും വെള്ളം ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നു. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ സ്വാധീനിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ പ്രാദേശികമായ വരൾച്ചയുടെ ആഘാതം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗ്രിഡിന്റെ ഭാഗമായി ഇതിനകം പൂർത്തിയായ പ്രധാന പദ്ധതികളിൽ വിമ്മേര മല്ലി പൈപ്പ്‌ലൈൻ, ഗോൾഡ്ഫീൽഡ് സൂപ്പർപൈപ്പ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;&quot;Department of Sustainability &amp; Environment, &quot;Expansion of the Water Grid&quot;, {{cite web |url=http://www.ourwater.vic.gov.au/programs/water-grid |title=Archived copy |accessdate=27 January 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110219123539/http://www.ourwater.vic.gov.au/programs/water-grid |archivedate=19 February 2011  }}, accessed 27 January 2011&quot;.&lt;/ref&gt;

==കായികം==
[[Australian rules football|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ റൂൾസ് ഫുട്‌ബോളിന്റെ]] ആസ്ഥാനമാണ് വിക്ടോറിയ. പതിനെട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഫുട്‌ബോൾ ലീഗ് (എ.എഫ്.എൽ.) ക്ലബ്ബുകളിൽ പത്ത് എണ്ണം വിക്ടോറിയ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സെപ്റ്റംബർ അവസാനത്തെ ശനിയാഴ്ച [[ Melbourne Cricket Ground|മെൽബൺ ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ടിലാണ്]] എ.എഫ്.എൽ ഗ്രാൻഡ് ഫൈനൽ പരമ്പരാഗതമായി നടക്കുന്നത്. എ.എഫ്.എൽ ഗ്രാൻഡ് ഫൈനൽ പരേഡിനോടൊപ്പമുള്ള ഗ്രാൻഡ് ഫൈനലിന് തലേദിവസം സംസ്ഥാനത്തിന് പൊതു അവധിദിനം ഉണ്ട്.

വിക്ടോറിയയുടെ ക്രിക്കറ്റ് ടീമായ [[Victoria cricket team|വിക്ടോറിയൻ ബുഷ്‌റേഞ്ചേഴ്‌സ്]] ദേശീയ [[Sheffield Shield|ഷെഫീൽഡ് ഷീൽഡ്]] ക്രിക്കറ്റ് മത്സരത്തിൽ കളിക്കുന്നു. [[National Rugby League|നാഷണൽ റഗ്ബി ലീഗിൽ]] [[Melbourne Storm|മെൽബൺ സ്റ്റോമും]] [[Super Rugby|സൂപ്പർ റഗ്ബിയിൽ]] [[Melbourne Rebels|മെൽബൺ റിബൽസും]] വിക്ടോറിയയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. [[National Basketball League (Australia)|നാഷണൽ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ ലീഗിൽ]] [[Melbourne United|മെൽബൺ യുണൈറ്റഡും]] [[South East Melbourne Phoenix|സൗത്ത് ഈസ്റ്റ് മെൽബൺ ഫീനിക്സും]] വിക്ടോറിയയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. [[Association football|സോക്കറിൽ]] [[Association football|എ-ലീഗിൽ]] [[Melbourne Victory FC|മെൽബൺ വിക്ടറി]], [[Melbourne City FC|മെൽബൺ സിറ്റി]], [[Western United FC|വെസ്റ്റേൺ യുണൈറ്റഡ്]] എന്നിവയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

[[1956 Summer Olympics|1956-ലെ സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സ്]], [[2006 Commonwealth Games|2006-ലെ കോമൺ‌വെൽത്ത് ഗെയിംസ്]], ഫിന ലോക നീന്തൽ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് എന്നിവ മെൽബണിൽ നടത്തി.

എല്ലാ വർഷവും ജനുവരിയിൽ നടക്കുന്ന [[Australian Open|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഓപ്പൺ]] ടെന്നീസ് ടൂർണമെന്റിലും ലോകത്തെ നാല് ഗ്രാൻഡ്‌ സ്ലാം ടെന്നീസ് ടൂർണമെന്റുകളിൽ ആദ്യത്തേതും മാർച്ചിൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ [[Formula One|ഫോർമുല വൺ]], [[Australian_Grand_Prix|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സും]] മെൽബണിലുണ്ട്. 1979 മുതൽ 2015 വരെ [[Australian Masters|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ മാസ്റ്റേഴ്‌സ്]] ഗോൾഫ് ടൂർണമെന്റിന് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചു.

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ സർഫിംഗ് മത്സരങ്ങളിലൊന്നായ വിക്ടോറിയയുടെ ബെൽസ് ബീച്ച്, [[World Surf League|എ‌എസ്‌പി വേൾഡ് ടൂറിന്റെ]] ഭാഗമായ ബെൽസ് ബീച്ച് സർഫ് ക്ലാസിക്കിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു.

വിക്ടോറിയയിലെ കായികരംഗത്തെ ഒരു വലിയ ഭാഗമാണ് [[Netball| നെറ്റ്ബോൾ]].{{citation needed|date=February 2014}} [[Melbourne Vixens|മെൽബൺ വിക്സെൻസ്]] [[ANZ Championship|ANZ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ]] വിക്ടോറിയയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ മികച്ച നെറ്റ്ബോൾ കളിക്കാരായ [[Sharelle McMahon|ഷാരെൽ മക്മഹോൺ]], [[Renae Hallinan|റെനെ ഹാലിനൻ]], [[Madison Browne|മാഡിസൺ ബ്രൗൺ]], [[Julie Corletto|ജൂലി കോർലെറ്റോ]], [[Bianca Chatfield|ബിയാങ്ക ചാറ്റ്ഫീൽഡ്]] എന്നിവ വിക്ടോറിയയിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്.

വിക്ടോറിയയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ [[Phillip Island|ഫിലിപ്പ് ദ്വീപ്]] [[Phillip Island Grand Prix Circuit|ഫിലിപ്പ് ദ്വീപ് ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സ് സർക്യൂട്ടിന്റെ]] ആസ്ഥാനമാണ്. അത് [[Australian motorcycle Grand Prix|ഓസ്ട്രേലിയൻ മോട്ടോർസൈക്കിൾ ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സിന്]] ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. അതിൽ [[Grand Prix motorcycle racing|മോട്ടോജിപിയും]] (ലോകത്തിലെ പ്രമുഖ മോട്ടോർസൈക്ലിംഗ് ക്ലാസ്) കൂടാതെ [[Superbike World Championship|ലോക സൂപ്പർബൈക്ക് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിന്റെ]] ഓസ്‌ട്രേലിയൻ റൗണ്ട്, ആഭ്യന്തര [[Supercars Championship|വി 8 സൂപ്പർകാർ റേസിംഗ്]], [[Sandown Raceway|സാൻ‌ഡോൺ‌ റേസ്‌വേ]], റൂറൽ [[Winton Motor Raceway|വിന്റൺ‌ മോട്ടോർ‌ റേസ്‌വേ സർ‌ക്യൂട്ട്]] എന്നിവയും വിക്ടോറിയ സന്ദർശിക്കുന്നു.

ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഏറ്റവും അഭിമാനകരമായ ഫുട്‌റേസായ [[Stawell Gift|സ്റ്റാവെൽ ഗിഫ്റ്റ്]] ഒരു വാർഷിക പരിപാടിയാണ്. [[Crown Australian Poker Championship|ഓസി മില്യൺ പോക്കർ ടൂർണമെന്റിന്റെ]] ആസ്ഥാനവും വിക്ടോറിയയാണ്.

വിക്ടോറിയയിലെ പ്രധാന കുതിരപ്പന്തയ ട്രാക്കുകൾ [[Caulfield Racecourse|കാൾഫീൽഡ് റേസ്‌കോഴ്‌സ്]], [[Flemington Racecourse|ഫ്ലെമിംഗ്ടൺ റേസ്‌കോഴ്‌സ്]], [[Sandown Racecourse|സാൻ‌ഡൗൺ റേസ്‌കോർസ്]] എന്നിവയാണ്. [[Melbourne Spring Racing Carnival|മെൽബൺ സ്പ്രിംഗ് റേസിംഗ് കാർണിവൽ]] ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കുതിരപ്പന്തയങ്ങളിലൊന്നാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കായിക ഇനങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇത്. പ്രധാന ഓട്ടം 6 മില്യൺ ഡോളർ മെൽബൺ കപ്പിനാണ്. 700,000-ലധികം ജനങ്ങൾ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു.

പ്രധാന പ്രൊഫഷണൽ ടീമുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:-
* [[Australian Football|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഫുട്‌ബോൾ]]: [[Melbourne Demons|മെൽബൺ ഡെമോൺസ്]], [[Carlton Blues|കാൾട്ടൺ ബ്ലൂസ്]], [[Essendon Bombers|എസെൻഡൺ ബോംബേഴ്‌സ്]], [[Collingwood Magpies|കോളിംഗ്വുഡ് മാഗ്‌പൈസ്]], [[St Kilda Football Club|സെന്റ് കിൽഡ സെയിന്റ്സ്]], [[Richmond Tigers|റിച്ച്മണ്ട് ടൈഗേഴ്സ്]], [[Hawthorn Hawks|ഹത്തോൺ ഹോക്]], [[North Melbourne Kangaroos|നോർത്ത് മെൽബൺ കംഗാരുസ്]], [[Western Bulldogs|വെസ്റ്റേൺ ബുൾഡോഗ്സ്]], [[Geelong Cats|ഗീലോംഗ് ക്യാറ്റ്സ്]]
* [[Basketball|ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ]]: [[Melbourne United|മെൽബൺ യുണൈറ്റഡ്]], [[South East Melbourne Phoenix|സൗത്ത് ഈസ്റ്റ് മെൽബൺ ഫീനിക്സ്]]
* [[ക്രിക്കറ്റ്]]: [[Victoria Bushrangers|വിക്ടോറിയ ബുഷ്‌റേഞ്ചേഴ്‌സ്]], [[Melbourne Renegades|മെൽബൺ റെനെഗേഡ്സ്]], [[Melbourne Stars|മെൽബൺ  സ്റ്റാർസ്]]
* [[Netball|നെറ്റ്ബോൾ]]: [[Melbourne Vixens|മെൽബൺ വിക്‌സെൻസ്]]
* [[Rugby league|റഗ്ബി ലീഗ്]]: [[Melbourne Storm|മെൽബൺ സ്റ്റോം]]
* [[Rugby union|റഗ്ബി യൂണിയൻ]]: [[Melbourne Rebels|മെൽബൺ റെബൽസ്]]
* [[Soccer|സോക്കർ]]: [[Melbourne Victory|മെൽബൺ വിക്ടറി]], [[Melbourne City FC|മെൽബൺ സിറ്റി]], [[Western United FC|വെസ്റ്റേൺ യുണൈറ്റഡ്]]

==സഹോദര സംസ്ഥാനങ്ങൾ==
വിക്ടോറിയയ്ക്ക് നാല് സഹോദര സംസ്ഥാനങ്ങളുണ്ട്:&lt;ref&gt;{{cite web|title=International relations|url=https://www.parliament.vic.gov.au/about/international-relations|publisher=Parliament of Victoria|accessdate=25 August 2017}}&lt;/ref&gt;
{{Col-begin|width=}}
{{Col-break}}
* [[Jiangsu|ജിയാങ്‌സു]], ചൈന (1979)&lt;ref&gt;{{cite web|title=35th Anniversary of Jiangsu's Sister-State Relationship with Victoria|url=http://www.governor.vic.gov.au/victorias-governor/publications/speeches/speech/speech/322|publisher=Governor of Victoria|accessdate=25 August 2017|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825144601/http://www.governor.vic.gov.au/victorias-governor/publications/speeches/speech/speech/322|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Aichi Prefecture|ഐച്ചി പ്രിഫെക്ചർ]], ജപ്പാൻ (1980)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Aichi-Victoria 35th Anniversary of the Sister-State Relationship|url=http://www.japaninmelbourne.com.au/aichi-victoria-35th-anniversary-of-the-sister-state-relationship/|publisher=Japan in Melbourne|accessdate=25 August 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Victoria's relationship with Japan|url=http://trade.vic.gov.au/all-offices/japan/victorias-relationship-with-japan|publisher=Trade Victoria|accessdate=25 August 2017|date=2017-01-03}}&lt;/ref&gt;
* [[Busan|ബുസാൻ]], സൗത്ത് കൊറിയ (1994)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Victoria's relationship with Korea|url=http://www.invest.vic.gov.au/all-offices/korea/victoria-s-relationship-with-korea|publisher=Invest Victoria|accessdate=25 August 2017|date=2015-02-12|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825151822/http://www.invest.vic.gov.au/all-offices/korea/victoria-s-relationship-with-korea|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Sichuan|സിചുവാൻ]], ചൈന (2016)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Victoria And Sichuan Move To Become Sister States|url=http://www.premier.vic.gov.au/victoria-and-sichuan-move-to-become-sister-states/|publisher=Premier of Victoria|accessdate=25 August 2017|date=2015-09-26|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825151546/http://www.premier.vic.gov.au/victoria-and-sichuan-move-to-become-sister-states/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Victorian Jobs To Be Created With New Sister-State Sichuan|url=http://www.premier.vic.gov.au/victorian-jobs-to-be-created-with-new-sister-state-sichuan/|publisher=Premier of Victoria|accessdate=25 August 2017|date=2016-09-24|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825151549/http://www.premier.vic.gov.au/victorian-jobs-to-be-created-with-new-sister-state-sichuan/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{{Col-end}}

==കുറിപ്പുകൾ==
; ഭൂമിശാസ്ത്രം
{{reflist|group=&quot;note&quot;}}

; ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം
{{reflist|group=&quot;N&quot;}}

==അവലംബം==
{{RL}}
== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

=== വിക്ടോറിയൻ അതിർത്തി ചരിത്രം ===
* Jan Critchett (1990), ''A distant field of murder: Western district frontiers, 1834–1848'', Melbourne University Press  (Carlton, Vic. and Portland, Or.) {{ISBN|0522843891}}
* Ian D Clark (1990), ''Aboriginal languages and clans: An historical atlas of western and central Victoria, 1800–1900'', Dept. of Geography &amp; Environmental Science, Monash University  (Melbourne),  {{ISBN|0-909685-41-X}}
* Ian D Clark (1995), ''Scars in the landscape: A register of massacre sites in western Victoria, 1803–1859'', Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies (Canberra), {{ISBN|0-85575-281-5}}
* Ian D Clark (2003), ''&quot;That's my country belonging to me&quot;: Aboriginal land tenure and dispossession in nineteenth century Western Victoria'', Ballarat Heritage Services, Ballarat.

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{CC|Victoria (Australia)}}
* {{Official website|https://www.vic.gov.au/|Official website of State Government of Victoria}}
* [http://www.visitvictoria.com/ Official Government tourism website]
* [http://www.victorianplaces.com.au/ Victorian Places website]
* [http://www.visionsofvictoria.com/ Tourism Victoria's Online Image Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070721164727/http://www.visionsofvictoria.com/ |date=2007-07-21 }}
* {{osmrelation|2316741}}

{{Victoria|state=expanded}}
{{States and territories of Australia}}
{{Australia topics}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:വിക്ടോറിയ (ഓസ്ട്രേലിയ)]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും ടെറിട്ടറികളും]]</text>
      <sha1>f2bjz8w5hm7l2ygedx37cmcevj9td83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്മാർട്ട്ബുക്ക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>501314</id>
    <revision>
      <id>4682998</id>
      <parentid>4550426</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11395" sha1="mme2oh217l56s919sy1k588u1h7f23o" xml:space="preserve">{{prettyurl|Smartbook}}
[[File:Wistron Pursebook.jpg|thumb|വിസ്ട്രോൺ പഴ്സ്ബുക്ക്, 1 ജിഗാഹെർട്സ് സ്നാപ്ഡ്രാഗൺ ആം(ARM) സിപിയു (ഏപ്രിൽ 2009).]]
2009 നും 2010 നും ഇടയിൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു [[smartphone|സ്മാർട്ട്‌ഫോണിന്റെയും]] നെറ്റ്ബുക്ക് കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെയും ചില സവിശേഷതകൾ സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ഒരു തരം മൊബൈൽ ഉപകരണമാണ് '''സ്മാർട്ട്ബുക്ക്'''.&lt;ref name=&quot;cnet_1&quot;&gt;{{cite web |url=http://ces.cnet.com/8301-31045_1-10431884-269.html |title=CES: What, exactly, is a smartbook? Highlights from the show floor |author=Scott Stein |date=January 10, 2010 |publisher=[[CNET Networks]] |accessdate=June 5, 2011 |archive-date=2011-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911171114/http://ces.cnet.com/8301-31045_1-10431884-269.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;5 മുതൽ 10 ഇഞ്ച് വരെ സ്‌ക്രീൻ വലുപ്പമുള്ള [[laptop|ലാപ്‌ടോപ്പ്]] പോലയോ [[tablet|ടാബ്‌ലെറ്റ്]] ശൈലിയിലോ എല്ലായ്പ്പോഴും ഓണായിരിക്കുക, ദിവസം മുഴുവൻ ബാറ്ററി ലൈഫ്, 3 ജി, അല്ലെങ്കിൽ [[Wi-Fi|വൈ-ഫൈ]] കണക്റ്റിവിറ്റി, [[GPS|ജിപിഎസ്]] (എല്ലാം സാധാരണയായി സ്മാർട്ട്‌ഫോണുകളിൽ കാണപ്പെടുന്നു) തുടങ്ങിയ സവിശേഷതകളോടെയാണ് സ്മാർട്ട്ബുക്കുകൾ പരസ്യം ചെയ്തത്. ഫിസിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ സോഫ്റ്റ് [[touchscreen|ടച്ച്സ്ക്രീൻ]] കീബോർഡോഡുകൂടിയതോ ആകാം.&lt;ref&gt;A related smartbook definition is given by [[Freescale]].  http://smartmobiledevices.wordpress.com/2009/07/23/smartbook-vs-netbook/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200304053615/http://smartmobiledevices.wordpress.com/2009/07/23/smartbook-vs-netbook/ |date=2020-03-04 }}&lt;/ref&gt;

ഒരു ജർമ്മൻ കമ്പനി സ്മാർട്ട്ബുക്ക് ബ്രാൻഡിന് കീഴിൽ ലാപ്ടോപ്പുകൾ വിൽക്കുകയും പല രാജ്യങ്ങളിലും ഈ വാക്കിന്റെ വ്യാപാരമുദ്ര കൈവശം വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു (യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്, ചൈന, ജപ്പാൻ, അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ത്യ പോലുള്ള ചില വലിയ വിപണികൾ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല). മറ്റുള്ളവരുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് സ്മാർട്ട്ബുക്ക് എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നത് തടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;osnews&quot;&gt;{{cite web |title= Publishers Caught in Smartbook Dispute |author= David Adams |date= December 16, 2009 |work= OSnews blog |url= http://www.osnews.com/story/22623 |accessdate= June 6, 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;info&quot;&gt;{{cite web |title= Smartbook AG |work= web site |url= http://smartbook.info/ |archiveurl= https://web.archive.org/web/20090211173044/http://smartbook.info/ |archivedate= February 11, 2009 |accessdate= June 5, 2011 }}&lt;/ref&gt;

സ്മാർട്ട്ബുക്കുകൾ ഉൽ‌പാദനക്ഷമതയേക്കാൾ‌ കൂടുതൽ‌ വിനോദ ആവശ്യങ്ങൾ‌ക്കായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്‌തിരിക്കുന്നതും സാധാരണയായി ഓൺലൈൻ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ‌ക്കൊപ്പം പ്രവർ‌ത്തിക്കുന്നതിന് ലക്ഷ്യമിടുന്നതുമാണ്.വയർലെസ് ഡാറ്റാ പ്ലാനിനൊപ്പം മൊബൈൽ ഫോണുകൾ മൊബൈൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് ഓപ്പറേറ്റർമാർ മുഖേന അവ സബ്‌സിഡിയായി വിൽക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |title= The Next Netbook Trend: Cellphone-Like Contract Deals |author= Priya Ganapat |date= December 15, 2008 |work= [[Wired (magazine)|Wired]] Gaget Lab blog |url= http://blog.wired.com/gadgets/2008/12/next-time-you-s.html |accessdate= June 5, 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090403140512/http://blog.wired.com/gadgets/2008/12/next-time-you-s.html |archive-date= 2009-04-03 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

ആൻഡ്രോയിഡ് ടാബ്‌ലെറ്റുകൾ, [[iPad|ഐപാഡ്]] എന്നിവപോലുള്ള ജനപ്രിയ ടാബ്‌ലെറ്റുകളുടെ വരവും പരമ്പരാഗത [[desktop|ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ്]] കമ്പ്യൂട്ടറുകളുടെയും [[laptop|ലാപ്‌ടോപ്പിന്റെയും]] പ്രചാരം സ്മാർട്ട്‌ബുക്ക് കാലഹരണപ്പെടുവാൻ ഇടയാക്കി.&lt;ref name=&quot;tablets&quot;&gt;{{cite web |title= Tablets killed Smartbooks says Qualcomm CEO |author= Chris Davies |work= Slashgear blog |date= September 8, 2010 |url= http://www.slashgear.com/tablets-killed-smartbooks-says-qualcomm-ceo-08101260/ |accessdate= June 5, 2011}}&lt;/ref&gt;
==ചരിത്രം==
സ്നാപ്ഡ്രാഗൺ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വിപണന വേളയിൽ 2009 മെയ് മാസത്തിൽ [[qualcomm|ക്വാൽകോം]] സ്മാർട്ട്ബുക്ക് ആശയം പരാമർശിച്ചു, ആ വർഷാവസാനം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഇറങ്ങി.&lt;ref name=&quot;eetimes&quot;&gt;{{cite web |title= Qualcomm touts the smartbook to rival netbooks, smartphones |author= John Walke |date= May 29, 2009 |work= EE Times |url=http://www.eetimes.com/electronics-news/4195400/Qualcomm-touts-the-smartbook-to-rival-netbooks-smartphones |accessdate= June 5, 2011 }}&lt;/ref&gt;പ്രധാന സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച്, അഡോബിന്റെ പ്രൊപ്രൈറ്ററി ഫ്ലാഷ് പ്ലെയർ) ആം(ARM) ആർക്കിടെക്ചറുമായി പൊരുത്തപ്പെടുത്തുന്നതിലെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ 2010 ആദ്യ പാദം വരെ റിലീസുകൾ വൈകിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://english.etnews.co.kr/news/detail.html?id=200912280010|title=Smart book Roll out in the 1Q of Next Year|work=etnews.co.kr|accessdate=14 January 2017|archive-date=2020-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314025103/https://www.etnews.com/200912280010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

സാധാരണ ഡെസ്ക്ടോപ്പ്, [[laptop|ലാപ്ടോപ്പ്]] കമ്പ്യൂട്ടറുകളിൽ കാണുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഊർജ്ജക്ഷമതയുള്ള പ്രോസസ്സറുകളാണ് സ്മാർട്ട്ബുക്കുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത്. ആദ്യത്തെ സ്മാർട്ട്ബുക്കുകൾ [[google|ഗൂഗിളിന്റെ]] [[android|ആൻഡ്രോയിഡ്]] അല്ലെങ്കിൽ [[Chrome OS|ക്രോം ഒ.എസ്]] പോലുള്ള [[linux|ലിനക്സ്]] [[operating system|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ]] വകഭേദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു. [[X86]] പ്രോസസ്സറുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന നിരവധി വലിയ ഉപകരണങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ ബാറ്ററി ലൈഫ് നേടാൻ ആം പ്രോസസർ അനുവദിക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;eetimes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wsj55&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704234304574626541267909328 | work=The Wall Street Journal | title='Smartbooks' Latest to Join Crowded Computer Market |author=Don Clark | date=2009-12-29}}&lt;/ref&gt;
2010 ഫെബ്രുവരിയിൽ 163 ദശലക്ഷം സ്മാർട്ട്ബുക്കുകൾ 2015 ൽ കയറ്റി അയക്കുമെന്ന് എബിഐ റിസർച്ച് പ്രവചിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |title= 163 Million Smartbooks Expected to Ship in 2015 |work= News release |publisher= ABI Research |date= February 22, 2010 |url= http://www.abiresearch.com/press/1609-163+Million+Smartbooks+Expected+to+Ship+in+2015 |accessdate= June 5, 2011 |archive-date= 2011-05-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110503212208/http://www.abiresearch.com/press/1609-163+Million+Smartbooks+Expected+to+Ship+in+2015 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

പല രാജ്യങ്ങളിലും സ്മാർട്ട്ബുക്ക് എജി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വ്യാപാരമുദ്രയായിരുന്നു സ്മാർട്ട്ബുക്ക്. സ്മാർട്ട്ബുക്ക് എജിയെ പരാമർശിച്ചില്ലെങ്കിൽ ക്വാൽകോം സ്മാർട്ട്ബുക്ക് എന്ന പദം അടങ്ങിയ എല്ലാ വെബ്‌പേജുകളിലേക്കും പ്രവേശിക്കുന്നത് തടയണമെന്ന് 2009 ഓഗസ്റ്റിൽ ഒരു ജർമ്മൻ കോടതി വിധിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120805184351/http://www.wipo.int/ipdl/en/madrid/key.jsp?KEY=1015854/ International Mark - (1015854) smartbook&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yuccatree.de/2009/08/schreiben-vom-anwalt-ich-darf-das-wort-smartbook-nicht-mehr-benutzen/|title=Schreiben vom Anwalt: Ich darf das Wort &quot;Smartbook&quot; nicht mehr benutzen - YuccaTree Post +|work=yuccatree.de|accessdate=14 January 2017}}&lt;/ref&gt; സ്മാർട്ട്ബുക്ക് എജി അതിന്റെ വ്യാപാരമുദ്രയെ പ്രതിരോധിച്ചു. 2010 ഫെബ്രുവരിയിലെ ഒരു വിധി [[lenovo|ലെനോവോയെ]] ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടഞ്ഞു.

==അവലംബം==</text>
      <sha1>mme2oh217l56s919sy1k588u1h7f23o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിൻഡോസ് 8.1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>508152</id>
    <revision>
      <id>4682900</id>
      <parentid>4622184</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T19:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20545" sha1="975f8azau1bgqvo8lthvkcogr9il9bi" xml:space="preserve">{{prettyurl|Windows 8.1}}
{{Infobox OS version
| name = വിൻഡോസ് 8.1
| version of = [[Windows NT]]
| logo = Windows 8 logo and wordmark.svg&lt;!--There is NO AUTHENTIC OFFICIAL LOGO of Windows 8.1!--&gt;
| developer = [[Microsoft]]
| family = [[Microsoft Windows]]
| source_model = {{ubl
  | [[Proprietary software|Closed-source]]
  | [[Source-available software|Source-available]] (through [[Shared Source Initiative]])
}}
| license = [[Trialware]], [[Microsoft Software Assurance]], [[msdn subscription|MSDN subscription]], [[Microsoft Imagine]]
| website = {{URL|https://www.microsoft.com/windows}}
| supported_platforms = [[IA-32]], [[x64]]
| kernel_type = [[Hybrid kernel|Hybrid]]
| updatemodel = [[Windows Update]], [[Windows Store]], [[Windows Server Update Services]]
| RTM_date = {{Start date and age|2013|8|27}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bott |first1=Ed |title=Why is Microsoft keeping the final release of Windows 8.1 secret? |url=http://www.zdnet.com/article/why-is-microsoft-keeping-the-final-release-of-windows-8-1-secret/ |website=[[ZDNet]] |publisher=[[CBS Interactive]] |date=28 August 2013}}&lt;/ref&gt;
| GA_date = {{Start date and age|2013|10|17}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=LeBlanc |first1=Brandon |title=Windows 8.1 now available! |url=https://blogs.windows.com/windowsexperience/2013/10/17/windows-8-1-now-available/ |website=Windows Experience Blog |publisher=Microsoft |date=17 October 2013}}&lt;/ref&gt;
| release_version = 6.3.9600
| release_date = {{Start date and age|2014|4|8}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://blogs.windows.com/windowsexperience/2014/04/08/why-i-love-todays-windows-8-1-update/ |title=Why I love today’s Windows 8.1 Update |work=Windows Experience Blog |date=April 8, 2014}}&lt;/ref&gt;
| preview_version = 
| preceded_by = [[Windows 8]] (2012)
| succeeded_by = [[Windows 10]] (2015)
| support_status = {{Plainlist|
* Mainstream support ended on January 9, 2018
* Extended support until January 10, 2023
* Upgrading to Windows 8.1 is required for [[Windows 8]] users to receive updates and support after January 12, 2016&lt;ref name=maximumpc-81support&gt;{{cite web |title=Microsoft Support Lifecycle, Windows 8 |url=https://support.microsoft.com/lifecycle/?c2=16796 |work=Microsoft |accessdate=January 8, 2014}}&lt;/ref&gt;
  }}
}}
[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] നിർമ്മിച്ചതും [[Windows NT|വിൻഡോസ് എൻ‌ടി]] ഫാമിലി ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ ഭാഗമായി പുറത്തിറക്കിയതുമായ ഒരു [[operating system|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമാണ്]] '''വിൻഡോസ് 8.1''' (&quot;ബ്ലൂ&quot; എന്ന രഹസ്യനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു). ഇത് 2013 ഓഗസ്റ്റ് 27 ന് പുറത്തിറക്കി, അതിന്റെ മുൻഗാമിയുടെ റീട്ടെയിൽ റിലീസിന് ഏകദേശം ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം 2013 ഒക്ടോബർ 17 ന് പൊതു വിപണിയിൽ ലഭ്യമായി. [[വിൻഡോസ് 8]], വിൻഡോസ് ആർടി ഉപയോക്താക്കളുടെ റീട്ടെയിൽ പകർപ്പുകൾക്കായി വിൻഡോസ് സ്റ്റോർ വഴി വിൻഡോസ് 8.1 സൗജന്യ അപ്‌ഗ്രേഡ് ചെയ്യുവാനുള്ള സൗകര്യം ലഭ്യമാക്കി. മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിൻഡോസ് 8.1 നുള്ള മുഖ്യധാരാ പിന്തുണ 2018 ജനുവരി 9 ന് അവസാനിപ്പിച്ചെങ്കിലും വിപുലീകരിച്ച പിന്തുണ 2023 ജനുവരി 10 വരെ അവസാനിക്കില്ല.

വിൻ‌ഡോസ് 8.1 വിൻ‌ഡോസ് 8 ഉപയോക്താക്കളുടെയും അവലോകനക്കാരുടെയും പരാതികൾ‌ പരിഹരിക്കുന്നതിന് ലക്ഷ്യമിടുന്നു. മെച്ചപ്പെട്ട ആരംഭ സ്‌ക്രീൻ, അധിക സ്‌നാപ്പ് കാഴ്‌ചകൾ, അധിക ബണ്ടിൽ ചെയ്‌ത അപ്ലിക്കേഷനുകൾ, കടുപ്പമേറിയ വൺഡ്രൈവ് (മുമ്പത്തെ സ്കൈഡ്രൈവ്) സംയോജനം, ഇന്റർനെറ്റ് എക്‌സ്‌പ്ലോറർ 11, ഒരു ബിംഗ്-പവർഡ് ഏകീകൃത തിരയൽ സംവിധാനം, ടാസ്‌ക്ബാറിൽ ദൃശ്യമാകുന്ന ആരംഭ ബട്ടൺ പുന:സ്ഥാപിക്കൽ, ആരംഭ സ്‌ക്രീനിന് പകരം ലോഗിൻ ചെയ്യുമ്പോൾ ഉപയോക്താവിന്റെ ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ് തുറക്കുന്നതിനുള്ള മുൻ സ്വഭാവം പുന:സ്ഥാപിക്കുക മുതലയാവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 
ഉയർന്ന റെസല്യൂഷൻ ഡിസ്പ്ലേകൾ, 3 ഡി പ്രിന്റിംഗ്, വൈ-ഫൈ ഡയറക്റ്റ്, മിറകാസ്റ്റ് സ്ട്രീമിംഗ്, അതുപോലെ തന്നെ റെഎഫ്എസ് ഫയൽ സിസ്റ്റം തുടങ്ങിയ വളർന്നുവരുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്കും വിൻഡോസ് 8.1 പിന്തുണ നൽകി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://technet.microsoft.com/en-us/library/hh831724.aspx |title=Resilient File System Overview |website=technet.microsoft.com}}&lt;/ref&gt;തുടർച്ചയായ പിന്തുണയ്ക്കായി [[windows 8|വിൻഡോസ് 8]] ഉപയോക്താക്കൾ വിൻഡോസ് 8.1 അല്ലെങ്കിൽ [[windows 10|വിൻഡോസ് 10]] ലേക്ക് അപ്‌ഗ്രേഡുചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെന്ന് 2016 ജനുവരി 12 ന് ശേഷം മൈക്രോസോഫ്റ്റ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

വിൻഡോസ് 8 നെ അപേക്ഷിച്ച് വിൻഡോസിന് 8.1 ന് കൂടുതൽ നല്ല സ്വീകരണം ലഭിച്ചു, വിൻഡോസ് 8 നെ അപേക്ഷിച്ച് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾക്ക് ലഭ്യമായ വിപുലീകൃത പ്രവർത്തനങ്ങളെ വിമർശകർ പ്രശംസിച്ചു, അതിന്റെ വൺഡ്രൈവ് ഇന്റഗ്രേഷൻ, യൂസർ ഇന്റർഫേസ് ട്വീക്കുകൾ, വിൻഡോസ് 8 ഇന്റർഫേസ് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള വിപുലീകരിച്ച ട്യൂട്ടോറിയലുകൾ എന്നിവ. ഈ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, വിൻഡോസ് 8 ന്റെ എല്ലാ വ്യതിചലനങ്ങളെയും (മെട്രോ-സ്റ്റൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനുകളും ഡെസ്ക്ടോപ്പ് ഇന്റർഫേസും തമ്മിലുള്ള സംയോജനത്തിന്റെ മോശം നിലവാരം പോലുള്ളവ) അഡ്രസ്സ് ചെയ്യാത്തതിനാലും ഓൺലൈൻ സേവനങ്ങളുടെ വിപുലീകൃത ഉപയോഗം മൂലം സ്വകാര്യതയെ ബാധിച്ചതിനാലും വിൻഡോസ് 8.1 വിമർശിക്കപ്പെട്ടു.2020 ഒക്ടോബർ വരെ, വിൻഡോസ് പ്രവർത്തിക്കുന്ന പരമ്പരാഗത പിസികളിൽ 4.16% വിൻഡോസ് 8.1 പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
==ചരിത്രം==
[[File:Moscone Center, San Francisco (2013).JPG|thumb|right|സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോയിലെ മോസ്കോൺ സെന്ററിൽ നടന്ന ബിൽഡ് 2013 ലാണ് വിൻഡോസ് 8.1 അവതരിപ്പിച്ചത്.]]
[[windows 8|വിൻഡോസ് 8]], [[windows phone 8|വിൻഡോസ് ഫോൺ 8]], ഔട്ട്‌ലുക്ക്.കോം, സ്കൈഡ്രൈവ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങളിലും സേവനങ്ങളിലും ഉടനീളം ആസൂത്രിതമായ അപ്‌ഡേറ്റുകളുടെ ഒരു രഹസ്യനാമമായ &quot;ബ്ലൂ&quot; നെക്കുറിച്ചുള്ള സാധ്യതയുള്ള അഭ്യൂഹങ്ങൾ 2013 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇസഡ്ഡിനെറ്റ്(ZDNet) എഴുത്തുകാരി മേരി ജോ ഫോളി വെളിപ്പെടുത്തി. പ്രത്യേകിച്ചും, മൈക്രോസോഫ്റ്റ് കൂടുതൽ “തുടർച്ചയായ” വികസന മോഡലിലേക്ക് മാറാൻ പദ്ധതിയിടുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് വിശദീകരിക്കുന്നു, ഇത് വിപണിയിലെ സ്ഥിരമായ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി  ഓരോ വർഷവും പുറത്തിറക്കുന്ന പ്രധാന സോഫ്റ്റ്വെയർ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ പ്രധാന പരിഷ്കാരങ്ങൾ കാണാം. ഒരു മൈക്രോസോഫ്റ്റ് സ്റ്റാഫ് അംഗം തന്റെ [[ലിങ്ക്ഡ്ഇൻ]] പ്രൊഫൈലിൽ &quot;വിൻഡോസ് ബ്ലൂ&quot; ഉപയോഗിച്ച അനുഭവം ലിസ്റ്റുചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും അത് വിൻഡോസ് 8 ൽ നിന്ന് ഒരു പ്രത്യേക ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയെന്നുമുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾക്ക് വിശ്വാസ്യത നൽകി.&lt;ref name=&quot;pcw-whatisblue&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.pcworld.com/article/2027618/is-windows-blue-a-set-of-coordinated-updates-for-all-microsoft-products-.html | title=Is 'Windows Blue' a set of coordinated updates for all Microsoft products? | publisher=[[International Data Group|IDG]] | work=[[PC World]] | date=February 8, 2013 | accessdate=October 19, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zdnet-bluerumor&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.zdnet.com/microsofts-blue-wave-is-coming-to-more-than-just-windows-7000010998/ | title=Microsoft's 'Blue' wave is coming to more than just Windows | publisher=[[CBS Interactive]] | work=[[ZDNet]] | date=February 7, 2013 | accessdate=December 19, 2013 | last=Foley | first=Mary Jo}}&lt;/ref&gt;

വിൻഡോസ് 8 ന്റെ ബിൽഡ് 9364 ന്റെ പോസ്റ്റ്-ആർ‌ടി‌എം 2013 മാർച്ചിൽ ചോർന്നു. &quot;വിൻഡോസ് ബ്ലൂ&quot; ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ബിൽഡ് വിൻഡോസ് 8 ന്റെ ഇന്റർഫേസിൽ ഉടനീളം നിരവധി മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ വെളിപ്പെടുത്തി, ടൈലുകൾക്കുള്ള അധിക വലുപ്പ ഓപ്ഷനുകൾ ഉൾപ്പെടെ വിപുലീകരിച്ചു ആരംഭ സ്‌ക്രീനിലെ കളർ ഓപ്‌ഷനുകൾ, ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ് നിയന്ത്രണ പാനലിൽ മുമ്പ് എക്‌സ്‌ക്ലൂസീവ് ആയിരുന്ന കൂടുതൽ ഓപ്ഷനുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പിസി ക്രമീകരണങ്ങളുടെ വിപുലീകരണം, സ്‌ക്രീനിന്റെ പകുതിയിലേയ്‌ക്ക് സ്‌നാപ്പ് ചെയ്യാനുള്ള അപ്ലിക്കേഷനുകളുടെ കഴിവ്, ഷെയർ ചാമിൽ നിന്ന് സ്‌ക്രീൻഷോട്ടുകൾ എടുക്കുന്നതിനുള്ള കഴിവ്, അധിക സ്റ്റോക്ക് അപ്ലിക്കേഷനുകൾ, വർദ്ധിപ്പിച്ച സ്കൈഡ്രൈവ് സംയോജനം (യാന്ത്രിക ഉപകരണ ബാക്കപ്പുകൾ പോലുള്ളവ), ഇന്റർനെറ്റ് എക്‌സ്‌പ്ലോറർ 11 എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;infoworld-bluedesktop&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.informationweek.com/software/operating-systems/windows-blue-demise-of-the-desktop/240151656 |title=Windows Blue: Demise Of The Desktop? |last=Endler |first=Michael |date=24 March 2013 |publisher=[[UBM plc|UBM]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131024202043/http://www.informationweek.com/software/operating-systems/windows-blue-demise-of-the-desktop/240151656 |archive-date=24 October 2013 |work=[[InformationWeek]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;verge-blueleak&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.theverge.com/2013/3/25/4144618/windows-blue-video-preview-screenshots | title=Windows Blue: a video preview of what's next for Windows 8 | publisher=[[Vox Media]] | work=[[The Verge]] | date=March 25, 2013 | accessdate=March 26, 2013 | first=Tom | last=Warren}}&lt;/ref&gt;2013 മാർച്ച് 26 ന് കോർപ്പറേറ്റ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസിന്റെ കോർപ്പറേറ്റ് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ഫ്രാങ്ക് എക്സ്. ഷാ &quot;ബ്ലൂ&quot; പദ്ധതിയെ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു, തുടർച്ചയായ വികസനം മൈക്രോസോഫ്റ്റിൽ &quot;ദ ന്യൂ നോർമൽ&quot; ആയിരിക്കുമെന്നും &quot;ഞങ്ങളുടെ ഉൽ‌പ്പന്ന ഗ്രൂപ്പുകൾ ഒരു ഏകീകൃത ആസൂത്രണ സമീപനം സ്വീകരിക്കുന്നതിലൂടെ ആളുകൾ‌ക്ക് ആവശ്യമുള്ളത് ലഭിക്കും-അവരുടെ ഉപകരണങ്ങളും അപ്ലിക്കേഷനുകളും സേവനങ്ങളും അവർ എവിടെയായിരുന്നാലും അവർ ചെയ്യുന്നതെന്തും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&quot;&lt;ref name=&quot;pcw-bluerevealed&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.pcworld.com/article/2032104/microsoft-officially-acknowledges-windows-blue.html | title=Microsoft officially acknowledges Windows Blue | publisher=[[International Data Group|IDG]] | work=[[PC World]] | date=March 26, 2013 | accessdate=March 29, 2013 | first=Brad | last=Chacos}}&lt;/ref&gt;

മെയ് മാസത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ഫിനാൻഷ്യൽ ടൈംസിലെയും ദ ഇക്കണോമിസ്റ്റിലെയും വരാനിരിക്കുന്ന പതിപ്പ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന പത്ര റിപ്പോർട്ടുകൾ വിൻഡോസ് 8 നെ ന്യൂ കോക്കുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തി. &lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.ft.com/intl/cms/s/2/330c8b8e-b66b-11e2-93ba-00144feabdc0.html | title=Microsoft prepares rethink on Windows 8 flagship software | publisher=[[Financial Times]] | work=[[FT.com]] | date=May 7, 2013 | accessdate=January 5, 2014 | last=Waters | first=Richard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.economist.com/news/business/21577371-windows-8-only-beginning-microsofts-problems-microsoft-blues | title=Schumpeter: Microsoft blues | publisher=The Economist Newspaper Limited | work=[[The Economist]] | date=May 11, 2013 | accessdate=January 5, 2014 | first=Joseph | last=Schumpeter}}&lt;/ref&gt;അതിന്റെ തീം പിന്നീട് കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രസ്സിൽ പ്രതിധ്വനിക്കുകയും ചർച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.infoworld.com/t/cringely/windows-8-new-coke-thats-insult-new-coke-218441 | title=Windows 8 as New Coke? That's an insult to New Coke | publisher=[[International Data Group|IDG]] | work=[[InfoWorld]] | date=May 13, 2013 | accessdate=January 5, 2014 | last=Cringely | first=Robert X.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.pcworld.com/article/2038560/microsoft-isnt-planning-windows-eight-wake-amid-new-coke-comparisons.html | title=Microsoft douses comparisons of Windows 8 to 'New Coke' | publisher=[[International Data Group|IDG]] | work=[[PC World]] | date=May 11, 2013 | accessdate=January 5, 2014 | last=DesMarais | first=Christina}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.theregister.co.uk/Print/2013/05/08/microsoft_coke_moment_windows_8/ | title=Coke? Windows 8 is Microsoft's 'Vista moment' | work=[[The Register]] | date=May 8, 2013 | accessdate=January 12, 2014 | first=Gavin | last=Clarke | archive-date=2014-01-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140106032220/http://www.theregister.co.uk/Print/2013/05/08/microsoft_coke_moment_windows_8/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഈ വിമർശനത്തെ &quot;പരിധിക്കപ്പുറമുള്ളതാണ്&quot; എന്ന് പറഞ്ഞ് ഷാ നിരസിച്ചു,&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://news.cnet.com/8301-10805_3-57584029-75/microsoft-responds-to-extreme-windows-8-criticism/ | title=Microsoft responds to 'extreme' Windows 8 criticism | publisher=[[CBS Interactive]] | work=[[CNET]] | date=May 11, 2013 | accessdate=January 12, 2014 | last=Crothers | first=Brooke | archive-url=https://web.archive.org/web/20131108002153/http://news.cnet.com/8301-10805_3-57584029-75/microsoft-responds-to-extreme-windows-8-criticism/ | archive-date=2013-11-08 | url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡയറ്റ് കോക്കുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നത് കൂടുതൽ ഉചിതമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.computerworld.com/s/article/9239233/Windows_8_isn_t_New_Coke_says_top_Microsoft_exec_it_s_Diet_Coke | title=Windows 8 isn't New Coke, says top Microsoft exec; it's Diet Coke | publisher=[[International Data Group|IDG]] | work=[[Computerworld]] | date=May 15, 2013 | accessdate=January 12, 2014 | last=Keizer | first=Gregg | archive-date=2014-08-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140821042759/http://www.computerworld.com/s/article/9239233/Windows_8_isn_t_New_Coke_says_top_Microsoft_exec_it_s_Diet_Coke | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Microsoft Windows 8.1}}
* [https://support.microsoft.com/en-my/help/15356/windows-8-install-update-kb-2919355 Windows 8.1 Update (KB 2919355)]
* [https://support.microsoft.com/en-my/help/4009470/windows-8-1-windows-server-2012-r2-update-history Windows 8.1 update history]

{{Microsoft Windows family}}
{{Windows tablets}}

[[വർഗ്ഗം:2013 സോഫ്റ്റ്വെയർ]]</text>
      <sha1>975f8azau1bgqvo8lthvkcogr9il9bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്റ്റെഫാനി കോക്കർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>509885</id>
    <revision>
      <id>4683014</id>
      <parentid>4648539</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:05:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19295" sha1="rj8g5o6yzh4tux40krwzf4s4c8t9fo6" xml:space="preserve">{{prettyurl|Stephanie Coker}}
{{Infobox person
| name          = സ്റ്റെഫാനി കോക്കർ
| image         = Stephanie Coker 22 Sept 2015 NdaniTV.png
| image_size    =
| birth_name    = സ്റ്റെഫാനി ഒമോവൻമി എനിയാഫ് കോക്കർ
| birth_date    = {{Birth date and age|1988|11|28|mf=yes}}
| birth_place = [[Lagos|ലാഗോസ്]], [[Lagos State|ലാഗോസ് സ്റ്റേറ്റ്]], നൈജീരിയ
| residence   = [[Lagos|ലാഗോസ്]], [[Lagos State|ലാഗോസ് സ്റ്റേറ്റ്]], നൈജീരിയ
| education      = [[Brunel University London|ബ്രൂണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ലണ്ടൻ]]
| occupation                = {{flat list|
*ഓൺ-എയർ വ്യക്തിത്വം
* നടി
* വ്ലോഗർ
* ബിസിനസ്സ് വുമൺ
}}
| known_for     = എം‌ടി‌വി ബേസ് ആഫ്രിക്കയിലെ ടിവി അവതാരക
| home_town     =[[London|ലണ്ടൻ]], [[United Kingdom|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]
| spouse = ഒലുമൈഡ് ഡേവിഡ് അഡെറിനോകുൻ
}}
നൈജീരിയൻ ഓൺ-എയർ വ്യക്തിത്വവും എംടിവി ബേസ് ആഫ്രിക്ക, എബോണി ലൈഫ് ടിവി&lt;ref name=birthyear /&gt;&lt;ref name=MTVbaseOAP&gt;{{cite news | title = 360Chat With MTV Base’s Stephanie Coker | date = July 26, 2013 | url = http://www.360nobs.com/2013/07/360chat-with-mtv-bases-stephanie-coker/ }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; എന്നിവയുടെ ടെലിവിഷൻ അവതാരകയുമാണ് '''സ്റ്റെഫാനി കോക്കർ''' (ജനനം സ്റ്റെഫാനി ഒമോവൻമി എനിയാഫ് കോക്കർ; നവംബർ 28, 1988),&lt;ref name=&quot;fullname&quot;&gt;{{cite news | title = MTV VJ, STEPHANIE COKER IN A CHAT WITH WANNA | date = July 17, 2013 | url = http://rhodiesworld.com/mtv-vj-stephanie-coker-in-a-chat-with-wanna-i-enjoy-working-with-denrele-edun/ | access-date = 2020-05-25 | archive-date = 2020-06-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200602062739/https://rhodiesworld.com/mtv-vj-stephanie-coker-in-a-chat-with-wanna-i-enjoy-working-with-denrele-edun/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;birthyear&quot;&gt;{{cite news | title = I can’t kill myself over a man | date = March 30, 2014 | website = The Nigerian Punch | url = http://www.punchng.com/spice/essence/i-cant-kill-myself-over-a-man-stephanie-coker/ | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20151020091737/http://www.punchng.com/spice/essence/i-cant-kill-myself-over-a-man-stephanie-coker/ | archive-date = October 20, 2015 | df =  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;birthday&quot;&gt;{{cite news | title = It’s Stephanie Coker’s Birthday Today! | date = November 28, 2014 | url = http://onobello.com/stephanie-cokers-birthday-today-check-super-glam-plans-day/#sthash.j3duOBXV.dpbs | access-date = 2020-05-25 | archive-date = 2019-04-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190409143730/http://onobello.com/stephanie-cokers-birthday-today-check-super-glam-plans-day/#sthash.j3duOBXV.dpbs | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ജനപ്രിയ നൈജീരിയൻ ടിവി സീരീസ് [[Tinsel (TV series)|ടിൻസൽ]] പ്രോഗ്രാമിൽ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Tinsel Cast|url=https://tinseltoday.wordpress.com/2013/08/22/tinsel-cast-august-2013|website=Tinsel Today|accessdate=5 May 2015}}&lt;/ref&gt; 'ഫെക്ക്' ആയും കൂടാതെ ഒരു ജനപ്രിയ സിറ്റ്കോം പ്രോഗ്രാം &quot;ഹസിൽ&quot; എന്ന പ്രോഗ്രാമിൽ &quot;സിണ്ടി&quot; എന്ന പേരിലും അവതരിപ്പിച്ചു.

== ആദ്യകാലജീവിതം == 
കോക്കർ ലാഗോസിൽ ജനിച്ചുവെങ്കിലും ഒന്നാം വയസ്സിൽ യുകെയിലെ നോർത്ത് ലണ്ടനിലേക്ക് മാറി.&lt;ref name=birthyear /&gt;&lt;ref name=UKmove&gt;{{cite web|title=10 Questions For TV Host &amp; Actress Stephanie Coker|url=http://twmagazine.net/2014/09/10-questions-for-tv-host-actress-stephanie-coker/|website=TWMagazine|accessdate=5 May 2015|archive-date=2017-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170317061330/http://twmagazine.net/2014/09/10-questions-for-tv-host-actress-stephanie-coker/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &quot;ക്രിസ്തുമതം വളരെ ഗൗരവമായി കാണുന്ന ഒരു ചെറിയ വിദ്യാലയം&quot; എന്ന് അവർ വിശേഷിപ്പിച്ച നോർത്ത് ലണ്ടനിലെ സെന്റ് മേരീസ് ചർച്ച് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ട് പ്രൈമറി സ്കൂളിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=MTVbaseOAP /&gt;&lt;ref name=pryschl&gt;{{cite web|title=The Pop Culture Diva Stephanie Coker|url=http://talks.friendite.com/the-pop-culture-diva-stephanie-coker/|accessdate=5 May 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304074455/http://talks.friendite.com/the-pop-culture-diva-stephanie-coker/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് ബ്രൂനെൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് മീഡിയ ആന്റ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസിൽ ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=fullname /&gt;&lt;ref name=UKmove /&gt;&lt;ref name=presenter&gt;{{cite web|title=Next To Blow: I Strive To Be The Ultimate Presenter – Stephanie Coker|url=http://omobaswagz.blogspot.com/2013/01/next-to-blow-i-strive-to-be-ultimate.html/|website=Aloteda's Blogzine”|accessdate=5 May 2015|archive-date=2020-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706054716/http://omobaswagz.blogspot.com/2013/01/next-to-blow-i-strive-to-be-ultimate.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=MTV Base VJ signs management deal|url=http://pulse.ng/celebrities/stephanie-coker-mtv-base-vj-signs-management-deal-id3543224.html|accessdate=5 May 2015|publisher=Pulse NG|date=March 5, 2015}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ബ്രൂണലിൽ ആയിരുന്നപ്പോൾ എംടിവി, ചാനൽ ഫോർ, മീഡിയ മുഗൾസ് പിആർ എന്നിവയിൽ പരിശീലനം നേടി.&lt;ref name=pryschl /&gt;&lt;ref name=London360&gt;{{cite web|title=London 360 (Community Channel) :Meet the Team|url=http://www.communitychannel.org/london360/meet-the-team/profile/18/stephanie-e-coker/|access-date=5 May 2015|website=CommunityChannel.Org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042312/http://www.communitychannel.org/london360/meet-the-team/profile/18/stephanie-e-coker/|archive-date=4 March 2016|df=}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
=== ലണ്ടൻ ===
2010-ൽ, ഒരു ടിവി പരസ്യത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ച എംടിവി ഫ്രീഡം പ്രസന്റർ മത്സരത്തിൽ സ്റ്റെഫാനി വിജയിച്ചു.&lt;ref name=UKmove /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=15 females to watch out for in 2015|url=http://pulse.ng/celebrities/15-females-to-watch-out-for-in-2015-id3405042.html|publisher=The Pulse NG|accessdate=5 May 2015|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312130642/http://pulse.ng/celebrities/15-females-to-watch-out-for-in-2015-id3405042.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

അതേ വർഷം (2010), &quot;ക്രിസ്മസ് ഇൻ ലാഗോസ്&quot; എന്ന നൈജീരിയക്കാരായ യുവാക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള ഡോക്യുമെന്ററി ജോലികൾക്കായി ഒ.എച്ച്.ടി.വി (യുകെ) അവരെ നിയോഗിച്ചു. 

2011-ൽ, കമ്മ്യൂണിറ്റി ചാനൽ (യുകെ), മാഗസിൻ ശൈലിയിലുള്ള ന്യൂസ് ഷോയായ ലണ്ടൻ 360 അവർക്ക് അവതാരകയെന്ന നിലയിൽ ഒരു വേഷം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.&lt;ref name=pryschl /&gt;

===നൈജീരിയ===
സ്റ്റെഫാനി കോക്കർ 2011-ൽ നൈജീരിയയിലേക്ക് മടങ്ങി.&lt;ref name=pryschl /&gt;&lt;ref name=presenter /&gt; &quot;സ്ട്രീറ്റ് റിക്വസ്റ്റ്&quot; എന്ന കൗണ്ട്‌ഡൗൺ ഷോയുടെ അവതാരകയായി [[MTV Base|എംടിവി ബേസ്]] ആഫ്രിക്കയിൽ ആദ്യമായി ജോലി നേടി.&lt;ref name=MTVbaseOAP /&gt;

അതിനുശേഷം, കൂൾ എഫ്എം മിഡ്ഡേ ഒയാസിസ് ഷോ, എംടിവി ബിഗ് ഫ്രൈഡേ ഷോ ([[Basketmouth|ബാസ്കറ്റ്മൗത്തിനൊപ്പം]]), ടിൻസൽ ഓൺ [[Africa Magic|ആഫ്രിക്ക മാജിക്]] തുടങ്ങി വിവിധ പ്രോജക്ടുകളിലും ഷോകളിലും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Honestly, Stephanie Coker is an Amazing Presenter and Interviewer|url=http://zenmagazineafrica.com/culture/stephanie-coker/|website=Zen Magazine Africa|accessdate=5 May 2015|archive-date=2017-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707011301/http://zenmagazineafrica.com/culture/stephanie-coker/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2013-ൽ ബോവിക്കും പേളിനുമൊപ്പം ഗിന്നസ് കളർഫുൾ വേൾഡ് ഓഫ് മോർ കൺസേർട്ട് ന്റെ സഹ-ആതിഥേയ ആയി. ഈ പരിപാടി നേരത്തെ അവതാരകൻ ആകാൻ [[Bow Wow (rapper)|ബോ വോയെ]] ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=How Bow Wow missed his flight after being paid to host #Colourfulworldofmore concert|url=http://dailystar.ng/2013/11/06/bow-wow-missed-flight-paid-host-colourfulworldofmore-concert/|website=Daily Star|accessdate=5 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305165719/http://dailystar.ng/2013/11/06/bow-wow-missed-flight-paid-host-colourfulworldofmore-concert/|archive-date=2016-03-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Photos from the Guinness colourful World of more Star Studded Concert in Lagos|url=http://enquizzle.blogspot.com/2013/11/photos-from-guinness-colourful-world-of.html|accessdate=5 May 2015|publisher=Enquizzle|date=November 5, 2013}}&lt;/ref&gt;

2015-ൽ, എക്സ്ക്വസൈറ്റ് മാസികയുടെ &quot;ലവ് എഡിഷന്റെ&quot; കവർ പേജിൽ അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=TV Beauty! Stephanie Coker Covers New Edition of Exquisite Magazine  jaguda.com/2015/02/13/tv-beauty-stephanie-coker-covers-new-edition-exquisite-magazine/ © Jaguda.com|url=http://jaguda.com/2015/02/13/tv-beauty-stephanie-coker-covers-new-edition-exquisite-magazine/|accessdate=5 May 2015|publisher=Jaguda|archive-date=2016-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724083022/http://jaguda.com/2015/02/13/tv-beauty-stephanie-coker-covers-new-edition-exquisite-magazine/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=TV host is picture perfect on the cover of Exquisite Magazine|url=http://pulse.ng/fashion/stephanie-coker-tv-host-is-picture-perfect-on-the-cover-of-exquisite-magazine-id3482233.html|accessdate=5 May 2015|publisher=Pulse Nigeria|archive-date=2017-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423161130/http://pulse.ng/fashion/stephanie-coker-tv-host-is-picture-perfect-on-the-cover-of-exquisite-magazine-id3482233.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Subtle Chic! Stephanie Coker Covers the 77th Issue of Exquisite Magazine|url=http://www.bellanaija.com/2015/02/13/subtle-chic-stephanie-coker-covers-the-77th-issue-of-exquisite-magazine/|accessdate=5 May 2015|publisher=Bella Naija|date=February 2015}}&lt;/ref&gt;

2016-ൽ അവർ [[The Voice Nigeria|ദി വോയ്‌സ് നൈജീരിയ]]യുടെ അവതാരകയായി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.vanguardngr.com/2016/04/ik-osakioduwa-stephanie-coker-host-voice-nigeria/|title=IK Osakioduwa, Stephanie Coker to host The Voice Nigeria - Vanguard News|website=Vanguard News|language=en-US|access-date=2016-04-21}}&lt;/ref&gt;

===റേഡിയോ===
2013 ഡിസംബർ 6 ന് ബെയ്‌ലിസ് നൈജീരിയ സ്റ്റെഫാനി കോക്കറിനെയും വെറോണിക്ക എബി-ഒഡേക്കയെയും ബെയ്‌ലിസ് ബോട്ടിക് ന്യൂ റേഡിയോ ഷോയുടെ അവതാരകരായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/BaileysNigeria|publisher=BaileysNigeria|title=Baileys Nigeria Official Facebook Page}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Photos: Veronica Odeka &amp; Stephanie Coker Debut New Radio Show… Baileys Boutique|url=http://www.ladunliadinews.com/2013/12/photos-vivian-odeka-stephanie-coker.html|publisher=Ladun Liadi|accessdate=5 May 2015|archive-date=2018-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012014444/http://www.ladunliadinews.com/2013/12/photos-vivian-odeka-stephanie-coker.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Meet the Hosts of Baileys Boutique: Stephanie and Veronica|url=http://lindaikeji.blogspot.com/2013/12/meet-hosts-of-baileys-boutique.html|publisher=Linda Ikeji|accessdate=5 May 2015}}&lt;/ref&gt;

==അവാർഡുകളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും==
2014-ൽ, സ്റ്റെഫാനി കോക്കർ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെടുകയും പിന്നീട് എക്സ്ക്വിസിറ്റ് ലേഡി ഓഫ് ദ ഇയർ (ELOY) ന്റെ ടിവി അവതാരകയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=BN Red Carpet Glam: The 2014 Exquisite Lady of the Year (ELOY) Awards|url=http://www.bellanaija.com/2014/12/01/red-carpet-glam-funke-akindele-stephanie-coker-osas-ighodaro-more-attend-the-2014-eloy-awards/|accessdate=5 May 2015|publisher=Bella Naija}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=All the winners from the 2014 ELOY awards|url=http://pulse.ng/lifestyle/omoni-oboli-funke-akindele-omawumi-all-the-winners-from-the-2014-eloy-awards-id3316786.html|publisher=Pulse NG|accessdate=5 May 2015|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220183558/http://pulse.ng/lifestyle/omoni-oboli-funke-akindele-omawumi-all-the-winners-from-the-2014-eloy-awards-id3316786.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2014 ലെ[[ Nigerian Broadcasters Merit Awards|നൈജീരിയൻ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റേഴ്സ് മെറിറ്റ് അവാർഡിനും]] (എൻ‌ബി‌എം‌എ) ആ വർഷത്തെ നൈജീരിയൻ ബ്രോഡ്‌കാസ്റ്ററായും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അവാർഡ് പിന്നീട് [[Helen Paul|ഹെലൻ പോൾ]] നേടി.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Here Is Authentic List Of Nominees For Nigerian Broadcasters Merit Awards (NBMA) 2014.  jaguda.com/2014/10/03/authentic-list-nominees-nigerian-broadcasters-merit-awards-nbma-2014/ © Jaguda.com|url=http://jaguda.com/2014/10/03/authentic-list-nominees-nigerian-broadcasters-merit-awards-nbma-2014/|website=Jaguda|accessdate=5 May 2015|archive-date=2016-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20161104204559/http://jaguda.com/2014/10/03/authentic-list-nominees-nigerian-broadcasters-merit-awards-nbma-2014/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=BEHOLD! WINNERS AT NIGERIAN BROADCASTERS MERIT AWARDS (NBMA) 2014|url=http://www.nigeriafilms.com/news/30058/22/behold-winners-at-nigerian-broadcasters-merit-awar.html|access-date=5 May 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141120063308/http://www.nigeriafilms.com/news/30058/22/behold-winners-at-nigerian-broadcasters-merit-awar.html|archive-date=20 November 2014|df=}}&lt;/ref&gt;

==സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
2017 ഓഗസ്റ്റ് 12 ന് ഗ്രീക്ക് ദ്വീപായ [[Mykonos|മൈക്കോനോസിൽ]] വച്ച് സ്റ്റെഫാനി കോക്കർ [[David Olumide Aderinokun|ഒലുമൈഡ് അഡെറിനോകുനെ]] വിവാഹം കഴിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pulse.ng/lifestyle/relationships-weddings/stephanie-coker-is-married-somykonos-id7137162.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-05-25 |archive-date=2018-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928002439/https://www.pulse.ng/lifestyle/relationships-weddings/stephanie-coker-is-married-somykonos-id7137162.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2017/08/stephanie-coker-olumide-aderinokuns-white-wedding-saturday/|title=Stephanie Coker &amp; Olumide Aderinokun's White Wedding is this Saturday! - BellaNaija|website=www.bellanaija.com|language=en-US|access-date=2017-09-08}}&lt;/ref&gt; 2019 നവംബറിൽ അവർ ഒരു മകന് ജന്മം നൽകി.&lt;ref&gt;{{cite web | url =http://motherhoodinstyle.net/2020/03/05/new-mum-stephanie-coker-dismisses-stigma-as-she-reveals-she-conceived-via-ivf/ | title =New Mum, Stephanie Coker Dismisses Stigma As She Reveals She Conceived Via IVF | last =Wale | first =Kaffy | date =5 March 2020 | website =Motherhood In-Style Magazine | access-date =19 March 2020 | archive-date =2020-03-08 | archive-url =https://web.archive.org/web/20200308070347/http://motherhoodinstyle.net/2020/03/05/new-mum-stephanie-coker-dismisses-stigma-as-she-reveals-she-conceived-via-ivf/ | url-status =dead }}&lt;/ref&gt; അവർ നിലവിൽ ആരിസ് ടിവിയുടെ ദി മോർണിംഗ് ഷോയുടെ ഹോസ്റ്റായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവിടെ വ്യവസായ വിദഗ്ധരുമായി ബിസിനസ്സ്, സാങ്കേതികത, വിനോദം എന്നിവ ചർച്ച ചെയ്യുന്നു.

== അവലംബം==
{{Reflist|30em}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1989-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നൈജീരിയൻ ടെലിവിഷൻ നടികൾ]]</text>
      <sha1>rj8g5o6yzh4tux40krwzf4s4c8t9fo6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗൂഗിൾ ക്ലൗഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>514040</id>
    <revision>
      <id>4682913</id>
      <parentid>4104592</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T22:07:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DogandPerson85910</username>
        <id>210821</id>
      </contributor>
      <origin>4682913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9902" sha1="hikfxmgsarhkfwdtszhwn4a8w1rx366" xml:space="preserve">{{prettyurl|Google Cloud Platform}}
{{Infobox website
| name                 = Google Cloud Platform
| logo                 =[[File:Google_Cloud_icon_(2026).svg|150px]]
| screenshot           = 
| collapsible          = &lt;!-- set as &quot;on&quot;, &quot;y&quot;, etc, otherwise omit/leave blank --&gt;
| collapsetext         = &lt;!-- collapsible area's heading (default &quot;Screenshot&quot;); omit/leave blank if collapsible not set --&gt;
| background  ۵         = &lt;!-- for collapsetext heading; default grey (gainsboro) --&gt;
| screenshot_size      = 
| screenshot_alt       = 
| caption              = 
| url                  = {{URL|https://cloud.google.com/}}
| commercial           = &lt;!-- &quot;Yes&quot;, &quot;No&quot; or leave blank --&gt;
| type                 =
| industry             = [[Web service]], [[cloud computing]]
| registration         = 
| language             = 
| num_users            = 
| content_license      = &lt;!-- or: | content_licence = --&gt;
| programming_language = {{flatlist|
* [[Java (programming language)|Java]]
* [[C++ (programming language)|C++]]
* [[Python (programming language)|Python]]
* [[Go (programming language)|Go]]
* [[Ruby (programming language)|Ruby]]}}
| owner                = [[Google]]
| launch_date          = {{Start date and age|2008|04|07}} &lt;!-- is it right Google cloud was released before? --&gt;
| revenue              ={{increase}} {{US$|58.7&amp;nbsp;ശതകോടി}} (2025)&lt;ref name=&quot;AR&quot;&gt;{{cite web |title=Alphabet Inc. 2025 Annual Form 10-K Report |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0001652044/000165204426000018/goog-20251231.htm |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |date=February 5, 2026 |access-date=February 10, 2026 |pages=33, 36}}&lt;/ref&gt; 
| alexa                = &lt;!-- {{IncreaseNegative}} {{Steady}} {{DecreasePositive}} [https://www.alexa.com/siteinfo/example.com example.com Traffic Statistics] --&gt;
| current_status       = Active
| footnotes            = 
}}
ഗൂഗിൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന '''ഗൂഗിൾ ക്ലൗഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം''' (ജിസിപി) [[cloud computing|ക്ലൗഡ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്]] സേവനങ്ങളുടെ ഒരു സ്യൂട്ടാണ്, [[ഗൂഗിൾ]] അതിന്റെ അന്തിമ ഉപയോക്തൃ ഉൽപ്പന്നങ്ങളായ ഗൂഗിൾ തിരയൽ, [[gmail|ജിമെയിൽ]], [[Youtube|യൂട്യൂബ്]] എന്നിവയ്ക്കായി ആന്തരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന അതേ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cloud.google.com/why-google/ |title=Why Google Cloud Platform |publisher=cloud.google.com |date= |accessdate=2014-04-05 |archive-date=2018-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310235709/https://cloud.google.com/why-google/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഒരു കൂട്ടം മാനേജുമെന്റ് ടൂളുകൾക്കൊപ്പം, കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, ഡാറ്റ സംഭരണം, ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്, [[Machine learning|മെഷീൻ ലേണിംഗ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി മോഡുലാർ ക്ലൗഡ് സേവനങ്ങൾ ഇത് നൽകുന്നു. &lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|url=https://cloud.google.com/products/ |title=Google Cloud Products |publisher=cloud.google.com |date= |accessdate=2017-06-02}}&lt;/ref&gt;രജിസ്ട്രേഷന് ഒരു [[ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ്|ക്രെഡിറ്റ് കാർഡോ]] ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് വിശദാംശങ്ങളോ ആവശ്യമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cloud.google.com/free/docs/gcp-free-tier|title=Google Cloud Free Tier &amp;#124; Google Cloud Platform Free Tier|website=Google Cloud}}&lt;/ref&gt;

ഗൂഗിൾ ക്ലൗഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം ഒരു സേവനമായി ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ, ഒരു സേവനമായി പ്ലാറ്റ്ഫോം, സെർവറില്ലാത്ത കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് പരിതസ്ഥിതികൾ എന്നിവ നൽകുന്നു.

കമ്പനി നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഡാറ്റാ സെന്ററുകളിൽ വെബ് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും ഹോസ്റ്റുചെയ്യുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പ്ലാറ്റ്ഫോമായ ആപ്പ് എഞ്ചിൻ 2008 ഏപ്രിലിൽ ഗൂഗിൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു, ഇത് കമ്പനിയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ക്ലൗഡ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് സേവനമാണ്. ഈ സേവനം പൊതുവെ 2011 നവംബറിൽ ലഭ്യമായി. അപ്ലിക്കേഷൻ എഞ്ചിൻ പ്രഖ്യാപിച്ചതിനുശേഷം, ഗൂഗിൾ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലേക്ക് ഒന്നിലധികം ക്ലൗഡ് സേവനങ്ങൾ ചേർത്തു.

പബ്ലിക് ക്ലൗഡ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ, ജി സ്യൂട്ട്, [[ആൻഡ്രോയിഡ്]], [[Chrome OS|ക്രോം ഒഎസിന്റെ]] എന്റർപ്രൈസ് പതിപ്പുകൾ, [[Machine learning|മെഷീൻ ലേണിംഗിനും]] എന്റർപ്രൈസ് മാപ്പിംഗിനുമുള്ള [[API|ആപ്ലിക്കേഷൻ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഇന്റർഫേസുകൾ]] (എപിഐകൾ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഗൂഗിൾ ക്ലൗഡിന്റെ ഒരു ഭാഗമാണ് &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://fortune.com/2016/09/29/ggoogle-cloud-branding-g-suite/|title=Google Doubles Down on Enterprise by Re-Branding Its Cloud|work=Fortune|access-date=2018-09-08|language=en}}&lt;/ref&gt;.ഗൂഗിൾ ക്ലൗഡ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോം.
==ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ==
[[File:Kubernetes talk at Google Cloud Summit.jpg|thumb|ഗൂഗിൾ കണ്ടെയ്നർ എഞ്ചിൻ / കുബേർനെറ്റ്സ് കോൺഫറൻസ് അവതരണം]]
ഗൂഗിൾ ക്ലൗഡ് ബ്രാൻഡിന് കീഴിലുള്ള 90 ലധികം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉണ്ട്. ചില പ്രധാന സേവനങ്ങൾ ചുവടെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു.
===കമ്പ്യൂട്ടെ===
*അപ്ലിക്കേഷൻ എഞ്ചിൻ - [[ജാവ]], [[PHP|പി‌എച്ച്പി]], [[node.js|നോഡ് ജെഎസ്]], [[പൈത്തൺ]], [[സി#]], [[.NET|.നെറ്റ്]], [[റൂബി]], [[ഗോ (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|ഗോ]] അപ്ലിക്കേഷനുകൾ വിന്യസിക്കുന്നതിനുള്ള പ്ലാറ്റ്ഫോം.
*കമ്പ്യൂട്ട് എഞ്ചിൻ - മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിൻഡോസ്, ലിനക്സ് വെർച്വൽ മെഷീനുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സേവനമായി ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ.
*ആന്തോസ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന്റെ ഭാഗമായി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന കുബേർനെറ്റ്സ് എഞ്ചിൻ (ജികെഇ) അല്ലെങ്കിൽ ജികെഇ ഓൺ-പ്രേം &lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cloud.google.com/blog/topics/hybrid-cloud/new-platform-for-managing-applications-in-todays-multi-cloud-world/|title=Making hybrid- and multi-cloud computing a reality|website=Google Cloud Blog}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cloud.google.com/gke-on-prem/|title=Running Anthos on-premises|website=Google Cloud}}&lt;/ref&gt; - കുബേർനെറ്റ്സിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു സേവനമാണ് കണ്ടെയ്‌നറുകൾ.
*ക്ലൗഡ് ഫംഗ്ഷനുകൾ - നോഡ് ജെഎസ്, പൈത്തൺ, അല്ലെങ്കിൽ [ഗോ എന്നിവയിൽ എഴുതിയ ഇവന്റ്-ഡ്രൈവുചെയ്യുന്ന കോഡ് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സേവനമെന്ന നിലയുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
*ക്ലൗഡ് റൺ - കെനേറ്റീവ് അടിസ്ഥാനമാക്കി എക്സിക്യൂഷൻ എൻവയോൺമെന്റ് കണക്കുകൂട്ടുക. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://knative.dev/|title=Knative|website=Knative}}&lt;/ref&gt; ക്ലൗഡ് റൺ (പൂർണ്ണമായി മാനേജുചെയ്യുന്നത്) അല്ലെങ്കിൽ ആന്തോസിനായി ക്ലൗഡ് റൺ ആയി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://cloud.google.com/run/|title=Cloud Run|website=Google Cloud}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:ക്ലൗഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ]]</text>
      <sha1>hikfxmgsarhkfwdtszhwn4a8w1rx366</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജസ്റ്റിൻ വാഡെൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>524603</id>
    <revision>
      <id>4682906</id>
      <parentid>3969896</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T20:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dostojewskij</username>
        <id>61308</id>
      </contributor>
      <comment>വർഗ്ഗം:നവംബർ 4-ന് ജനിച്ചവർ</comment>
      <origin>4682906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15959" sha1="srez7ki9xxjrhcebkoz2ruc899j2ccn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Justine Waddell}}
{{Infobox person
| name          = ജസ്റ്റിൻ വാഡെൽ
| image         = Justine Waddell at the Berlin Film Festival in 2011.jpg
| image_size    = 225px
| caption       = 2011 ലെ ബെർലിൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ വാഡെൽ
| residence     = 
| birth_date  = {{Birth date and age|1975|11|4|df=y}}
| birth_place = [[ജോഹന്നാസ്ബർഗ്]], [[ട്രാൻസ്വാൾ പ്രവിശ്യ]], [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]
| occupation = നടി
| years active = 1996–present
}}
ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വംശജയായ ബ്രിട്ടീഷ് ചലച്ചിത്ര-ടെലിവിഷൻ നടിയാണ് '''ജസ്റ്റിൻ വാഡെൽ''' (ജനനം: 4 നവംബർ 1975). 2006-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[The Fall (2006 film)|ദി ഫാൾ]] എന്ന ചിത്രത്തിലും 2005-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[Chaos (2005 action film)|ചാവോസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിലും അവർ അഭിനയിച്ചു. 1998-ലെ എൽ‌ഡബ്ല്യുടി അഡാപ്റ്റേഷൻ [[Tess of the d'Urbervilles|ടെസ് ഓഫ് ദി ഉർ‌ബർ‌വില്ലെസിൽ]] ടെസ് എന്ന കഥാപാത്രത്തെയും 1999 ലെ ബിബിസി അഡാപ്റ്റേഷൻ [[Great Expectations (1999 film)|ഗ്രേറ്റ് എക്സ്പെക്റ്റേഷനിൽ]] എസ്റ്റെല്ല എന്ന കഥാപാത്രത്തെയും അവർ അവതരിപ്പിച്ചു. 
== മുൻകാലജീവിതം ==
[[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]യിലെ [[ജൊഹാനസ്‌ബർഗ്|ജോഹന്നാസ്ബർഗിലാണ്]] വാഡെൽ ജനിച്ചത്. അവരുടെ പിതാവ് [[Gordon Waddell|ഗോർഡൻ വാഡെൽ]] (1937–2012) ഒരു സ്കോട്ടിഷ് [[Rugby union|റഗ്ബി യൂണിയൻ]] കളിക്കാരനായിരുന്നു. [[Scotland national rugby union team|സ്കോട്ടിഷ് ദേശീയ ടീമിന്റെ]] ക്യാപ്റ്റനായ അദ്ദേഹം [[British and Irish Lions|ബ്രിട്ടീഷ് ആന്റ് ഐറിഷ് ലയൺസിനു]] വേണ്ടി കളിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ [[Progressive Party (South Africa)|പ്രോഗ്രസീവ് പാർട്ടി]] പാർലമെന്റ് അംഗവും [[Anglo American plc|ആംഗ്ലോ അമേരിക്കൻ പി‌എൽ‌സി]]യുടെ ഡയറക്ടറുമായി. അവരുടെ മുത്തച്ഛൻ [[Herbert Waddell|ഹെർബർട്ട് വാഡെൽ]] (1902-1988) സ്കോട്ട്ലൻഡ് ആന്റ് ദി ലയൺസിനുവേണ്ടി റഗ്ബി കളിച്ചിരുന്നു. വാഡെലിന് പതിനൊന്ന് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ കുടുംബത്തോടൊപ്പം സ്കോട്ട്ലൻഡിലേക്ക് താമസം മാറി. നാലു വർഷത്തിനുശേഷം അവർ ലണ്ടനിലേക്ക് താമസം മാറി. അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവന്ന കുടുംബത്തിലെ ഏക അംഗമാണ് വാഡെൽ. കേംബ്രിഡ്ജിലെ [[Emmanuel College, Cambridge|ഇമ്മാനുവൽ കോളേജിൽ]] അവർ സോഷ്യൽ ആന്റ് പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസിൽ പഠനം നടത്തിയിരുന്നു. 
== കരിയർ ==
[[Almeida Theatre|അൽമേഡ തിയേറ്ററിന്റെ]] ലണ്ടൻ നിർമ്മാണമായ [[Ivanov (play)|ഇവാനോവ്]] (1997) ൽ [[Ralph Fiennes|റാൽഫ് ഫിയന്നസ്]], [[Bill Paterson (actor)|ബിൽ പാറ്റേഴ്സൺ]] എന്നിവരോടൊപ്പം സാഷ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു. [[Anna Karenina (1997 film)|അന്ന കരിനീനയിലെ]] (1997) കൗണ്ടസ് നോർഡ്സ്റ്റൺ, ലണ്ടൻ വീക്കെൻഡ് ടെലിവിഷൻ നിർമ്മാണം ആയ [[Tess of the D'Urbervilles (1998 TV serial)|ടെസ് ഓഫ് ദി ഉർബർ‌വില്ലെസിൽ]] (1998) ടെസ്, [[Mansfield Park (1999 film)|മാൻസ്ഫീൽഡ് പാർക്കിലെ]] (1999) ജൂലിയ ബെർട്രാം, [[Great Expectations (1999 film)|ഗ്രേറ്റ് എക്സ്പെക്റ്റേഷനിൽ]] എസ്റ്റെല്ല തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങളെയും അവർ അവതരിപ്പിച്ചു. [[Royal Shakespeare Company|റോയൽ ഷേക്സ്പിയർ കമ്പനി]] നിർമ്മാണമായ [[Anton Chekhov|ആന്റൺ ചെക്കോവ്]] (2000) എഴുതിയ [[The Seagull|ദി സീഗള്ളിൽ]] നീന എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചതിന് [[Ian Charleson Awards|ഇയാൻ ചാൾസൺ അവാർഡിന്]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ടെലിവിഷൻ മിനി സീരീസായ [[Wives and Daughters (1999 miniseries)|വൈവ്സ് ആന്റ് ഡോട്ടേഴ്‌സിൽ]] മോളി ഗിബ്സൺ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചതിന് [[Broadcasting Press Guild|ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് പ്രസ് ഗിൽഡ്]] ബെസ്റ്റ് ആക്ട്രെസ് അവാർഡ് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. അമേരിക്കൻ ചിത്രമായ [[Dracula 2000|ഡ്രാക്കുള 2000]] ൽ മേരി ഹെല്ലറായി അഭിനയിച്ചു. 2002-ൽ അവർ [[The One and Only (2002 film)|ദ വൺ ആൻഡ് ഒൺലി]] എന്ന സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചു. [[Peter Bogdanovich|പീറ്റർ ബോഗ്ദാനോവിച്ച്]] സംവിധാനം ചെയ്ത 2004-ലെ ടിവി സിനിമയായ [[The Mystery of Natalie Wood|ദി മിസ്റ്ററി ഓഫ് നതാലി വുഡിൽ]] [[Natalie Wood|നതാലി വുഡ്]] എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അഭിനയിച്ചതിന് മികച്ച നടിക്കുള്ള പ്രിസം അവാർഡ് നേടി. 2006-ൽ [[Jason Statham|ജേസൺ സ്റ്റാതം]], [[Ryan Phillippe|റയാൻ ഫിലിപ്പ്]] എന്നിവരോടൊപ്പം [[Chaos (2005 action film)|ചാവോസിൽ]] വാഡെൽ അഭിനയിച്ചു. അതേ വർഷം, [[Tarsem Singh|ടാർസെം സിങ്ങിന്റെ]] [[The Fall (2006 film)|ദി ഫാൾ]] എന്ന സിനിമയിൽ [[Lee Pace|ലീ പേസിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു.

2011-ൽ വാഡെലിന് അലക്സാണ്ടർ സെൽഡോവിച്ച് സംവിധാനം ചെയ്ത് [[Vladimir Sorokin|വ്‌ളാഡിമിർ സോറോകിൻ]] എഴുതിയ റഷ്യൻ സയൻസ് ഫിക്ഷൻ ചിത്രമായ മിഷനിൽ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://old.bfi.org.uk/sightandsound/newsandviews/festivals/berlin-2011.php/ |title=Strange Energies from the East |publisher=Sight and Sound |date= |accessdate=2011-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120803012059/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/newsandviews/festivals/berlin-2011.php |archive-date=3 August 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ഒരു പ്രധാന വേഷം ഉണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newstyle-mag.com/personalii/dzhastin-uoddell-samoubijstvo-otvetnaya-reakciya-na-neperenosimuyu-bol.html/ |title=Personality/Justine Waddell |publisher=New-Style |date= |accessdate=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302051511/http://newstyle-mag.com/personalii/dzhastin-uoddell-samoubijstvo-otvetnaya-reakciya-na-neperenosimuyu-bol.html |archive-date=2 March 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;[[Berlin International Film Festival|ബെർലിൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ]] മിഷൻ ലോക പ്രീമിയറും തുടർന്ന് [[Moscow International Film Festival|മോസ്കോ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ]] ഒരു ഗാല പ്രീമിയറും ആയിരുന്നു. 2014-ൽ റഷ്യയിലെ വോളോഗ്ഡയിൽ നടന്ന ഫെസ്റ്റിവൽ ഓഫ് യൂറോപ്യൻ ഫിലിം &quot;വോയ്‌സസിന്റെ&quot; ജൂറിയായിരുന്നു വാഡെൽ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://izvestia.ru/news/573638|title=«Мой фаворит — Винни-Пух по-русски»|date=2014-07-09|work=Известия|access-date=2018-10-19|language=ru}}&lt;/ref&gt;

2015-ൽ കസാക്കിസ്ഥാനിൽ നടന്ന [[Eurasia International Film Festival|യുറേഷ്യ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേളയിൽ]] ജൂറി ചെയർമാൻ [[Abderrahmane Sissako|അബ്ദുറഹ്മാന സിസ്സാക്കോ]], ദക്ഷിണ കൊറിയൻ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ കിം ഡോങ്-ഹോ എന്നിവർക്കൊപ്പം അവർ ജൂറിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fipresci.org/festival-reports/2015/almaty-2015|title=FIPRESCI - Almaty 2015|website=www.fipresci.org|access-date=2018-09-06|archive-date=2019-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190808194002/http://www.fipresci.org/festival-reports/2015/almaty-2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[Francine Stock|ഫ്രാൻസിൻ സ്റ്റോക്ക്]], എലിസബത്ത് കാൾസൺ, [[Carol Morley|കരോൾ മോർലി]] എന്നിവരുമായി സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനായി ബിബിസി ന്യൂ ഇയർ ഫിലിം പ്രോഗ്രാമിലും അവർ പങ്കെടുത്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b06snz24|title=Women in Film, The Film Programme - BBC Radio 4|website=BBC|language=en-GB|access-date=2018-09-06}}&lt;/ref&gt;

മുൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രവും, ചലച്ചിത്ര സാമഗ്രികളെക്കുറിച്ചും പ്രേക്ഷകരെ ബോധവത്കരിക്കുന്ന കിനോ ക്ലാസിക ഫൗണ്ടേഷന്റെ സ്ഥാപകയും ഡയറക്ടറുമാണ് അവർ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kinoklassikafoundation.org/|title=Kino Klassika Foundation – Russian Language Film Charity London|website=Kino Klassika Foundation|language=en-US|access-date=2018-09-06|archive-date=2016-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160224152612/http://www.kinoklassikafoundation.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== ഫിലിമോഗ്രാഫി==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Film roles
|-
! Year
! Title
! Role
! class=&quot;unsortable&quot; | Notes
|-
| 1997
| ''[[Anna Karenina (1997 film)|അന്ന കരിനീന]]''
| കൗണ്ടസ് നോർഡ്സ്റ്റൺ
| 
|-
| 1998
| ''[[The Misadventures of Margaret|ദി മിസ്അഡ്വാന്റേജ് ഓഫ് മാർഗരറ്റ്]]''
| യങ് ഗേൾ
| 
|-
| 1999
| ''[[Mansfield Park (1999 film)| മാൻസ്ഫീൽഡ് പാർക്ക്]]''
| ജൂലിയ ബെർട്രാം
| 
|-
| 2000
| ''[[Dracula 2000|ഡ്രാക്കുള 2000]]''
| മേരി ഹെല്ലർ / മേരി വാൻ ഹെൽസിംഗ്
| 
|-
| 2002
| ''[[The One and Only (2002 film)|ദ വൺ ആൻഡ് ഒൺലി]]''
| സ്റ്റീവി
| 
|-
| 2006
| ''[[Chaos (2006 film)|ചാവോസ്]]''
| ഡിറ്റക്ടീവ് ടെഡി ഗാലോവേ
| 
|-
| 2006
| ''[[The Fall (2006 film)|ദി ഫാൾ]]''
| നഴ്സ് എവ്‌ലിൻ
| 
|-
| 2007
| ''[[Three (2006 film)|Thr3e]]''
| ജെന്നിഫർ പീറ്റേഴ്‌സ്
| 
|-
| 2011
| ''[[Killing Bono|കില്ലിങ്ങ് ബോണോ]]''
| ഡാനിയേൽ
| 
|- 
| 2011
| ''Target ([[:ru:Мишень (фильм, 2011)|മിഷൻ]])''
| സോ (സോയ)
| Russian production
|-
| 2011
| ''ദി എനിമി വിത്തിൻ''
| ജീൻ കെർ
| Original title ''ദി റിയൽ അമേരിക്കൻ – [[Joe McCarthy|ജോ മക്കാർത്തി]]''
|-
|2019
| ''ഫോഴ്‌സ് ഓഫ് നേച്ചർ നതാലിയ''
| N/A
| Producer
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Television roles
|-
! Year
! Title
! Role
! class=&quot;unsortable&quot; | Notes
|-
| 1997
| ''ദി മോത്''
| മില്ലി തോർമാൻ
| 
|-
| 1997
| ''[[The Woman in White (1997 TV series)|ദി വുമൺ ഇൻ വൈറ്റ്]]''
| ലോറ ഫെയർലി
| 
|-
| 1998
| ''[[Tess of the D'Urbervilles (1998 TV serial)|ടെസ് ഓഫ് ദി ഉർബർ‌വില്ലെസ്]]''
| ടെസ് ഡർ‌ബീഫീൽഡ്
| 
|-
| 1999
| ''[[Great Expectations (1999 film)|ഗ്രേറ്റ് എക്സ്പെക്റ്റേഷൻസ്]]''
| എസ്റ്റെല്ല
| 
|-
| 1999
| ''[[Wives and Daughters (1999 miniseries)|വൈവ്സ് ആന്റ് ഡോട്ടേഴ്‌സ്]]''
| മോളി ഗിബ്സൺ 
| Winner, [[Broadcasting Press Guild|ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് പ്രസ് ഗിൽഡ് ]] അവാർഡ് ഫോർ ബെസ്റ്റ് ആക്ട്രെസ്
|-
| 2004
| ''[[The Mystery of Natalie Wood|ദി മിസ്റ്ററി ഓഫ് നതാലി വുഡ്]]''
| [[Natalie Wood|നതാലി വുഡ്]]
| Winner, ടിവി മൂവി അല്ലെങ്കിൽ മിനിസറികളിലെ മികച്ച പ്രകടനത്തിനായി [[Prism Award|പ്രിസം അവാർഡ്]] ഫോർ ബെസ്റ്റ് പെർഫോർമൻസ് ഇൻ എ ടിവി മൂവി ഓർ മിനിസീരീസ്
|}

== അവലംബം==
{{Reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
* {{IMDb name|0905311}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1976-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 4-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]</text>
      <sha1>srez7ki9xxjrhcebkoz2ruc899j2ccn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിനോദസഞ്ചാരം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>528951</id>
    <revision>
      <id>4682890</id>
      <parentid>4645775</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120623" sha1="1aad8ooktgxtqqmyxpbg8p81eybfh8s" xml:space="preserve">{{PU|Tourism}}
[[File:Aks The Reflection Taj Mahal.jpg|thumb|ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[താജ് മഹൽ]], [[ആഗ്ര]]]]
പ്രധാനമായും വിനോദത്തിനും ആനന്ദത്തിനുമായി സ്വന്തം നാട് വിട്ട് നടത്തുന്ന [[യാത്ര]]കളാണ് '''വിനോദസഞ്ചാരം''' അല്ലെങ്കിൽ '''ടൂറിസം (Tourism)''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ വാണിജ്യാവശ്യത്തിനും മെഡിക്കൽ ആവശ്യത്തിനും സുഖചികിത്സയ്ക്കും അറിവ് സമ്പാദിക്കാനുമായി ഒക്കെ  നടത്തുന്ന ദൂരയാത്രകളും സാധാരണയായി വിനോദ സഞ്ചാരത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താറുണ്ട്. 

ടൂറിസം, ആഭ്യന്തരമോ (യാത്രക്കാരന്റെ സ്വന്തം രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ) അല്ലെങ്കിൽ അന്തർദ്ദേശീയമോ ആകാം. ഇത് ലോക വ്യാപകമായി നടക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന വ്യവസായം കൂടിയാണ്. പല രാജ്യങ്ങൾക്കും  വിദേശ നാണ്യവും സമ്പത്തും നേടിത്തരുന്ന വമ്പൻ സാധ്യതകളുള്ള ഒരു വ്യവസായം കൂടിയാണ് വിനോദ സഞ്ചാരം അഥവാ ടൂറിസം. 

വിനോദ സഞ്ചാര വ്യവസായം വ്യാപിച്ച പ്രദേശങ്ങളിലെ  അല്ലെങ്കിൽ രാജ്യങ്ങളിലെ വൃത്തിയും സുരക്ഷിത്വവും മനോഹാരിതയും സൗന്ദര്യവൽക്കരണവും ആകർഷണണീയമായ നിർമ്മിതികളും മാലിന്യ സംസ്‌കരണവും ആധുനിക സൗകര്യങ്ങളും വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യവും മറ്റും പ്രത്യേകമായി എടുത്ത് പറയേണ്ടതുണ്ട്. ഇവ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സഞ്ചാരികളെ ധാരാളമായി അങ്ങോട്ട്‌ ആകർഷിക്കുന്നു. ഇത് പ്രദേശവാസികൾക്കും അനുബന്ധ വ്യവസായങ്ങൾക്കും മികച്ച വരുമാനം നേടിക്കൊടുക്കുന്ന ഒരു വമ്പൻ വ്യവസായം കൂടിയാണ്. ഇത് പല രാജ്യങ്ങളുടെയും വികസനത്തിന്‌ പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

ടൂറിസത്തിനെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു മുന്നോട്ട് പോകുന്ന സമ്പത് വ്യവസ്ഥകളും രാജ്യങ്ങളും ലോകത്തുണ്ട്. ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിൽ സഞ്ചരികൾക്ക് ആവശ്യമായ ഉയർന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള സൗകര്യങ്ങളും സുരക്ഷിതത്വവും ഉറപ്പ് വരുത്താറുണ്ട്. വികസിത രാജ്യങ്ങൾ ഇക്കാര്യത്തിൽ ഏറെ മുന്നിലാണ്. [[ഫ്രാൻസ്]], [[സ്പെയിൻ]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുകെ]], [[ജർമ്മനി]], [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലി,]] [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയ,]] [[ന്യൂസീലൻഡ്|ന്യൂസീലൻഡ്,]] [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]], [[കാനഡ|കാനഡ,]] [[ഓസ്ട്രിയ]], [[ജപ്പാൻ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]], [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്‌ലൻഡ്,]] [[നെതർലന്റ്സ്]], [[ചൈന]], [[യുഎഇ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ അവയിൽ ചിലത് മാത്രം. പബ്ബ്‌, നൈറ്റ്‌ ക്ലബ്‌, ബിയർ പാർലറുകൾ, മറ്റ് ആധുനിക സൗകര്യങൾ എന്നിവ ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിൽ ലഭ്യമാണ്. 

യാത്രകൾ ഉല്ലാസത്തിന് മാത്രമല്ല പല ജന വിഭാഗങ്ങളെയും അടുത്തറിയാനും, ജീവിത രീതികളെയും സംസ്കാരങ്ങളെയും രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തേയും പറ്റി മനസിലാക്കാനും, കൂടുതൽ അറിവ് നേടാനും, ആധുനിക സൗകര്യങ്ങൾ ആസ്വദിക്കാനും, [[മാനസിക സമ്മർദം]] അകറ്റുവാനും ഉപയുക്തമാകുന്നു.

വേൾഡ് ഇക്കണോമിക് ഫോറം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ട്രാവൽ &amp; ടൂറിസം കോമ്പറ്റീറ്റീവ്നെസ് റിപ്പോർട്ടിൽ [[ഇന്ത്യ]] നിലവിൽ 39-ാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref name=&quot;ഇന്ത്യ&quot;&gt;{{cite web |title=Indian Tourism And Hospitality Industry Analysis Presentation {{!}} IBEF |url=https://www.ibef.org/industry/indian-tourism-and-hospitality-industry-analysis-presentation |website=www.ibef.org |date=16 ഡിസംബർ 2020 |access-date=2020-12-16 |archive-date=2020-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216040409/https://www.ibef.org/industry/indian-tourism-and-hospitality-industry-analysis-presentation |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയുടെ ജിഡിപിയിൽ യാത്രാ, ടൂറിസം മേഖലയുടെ മൊത്തം സംഭാവന 2017 ൽ 15.24 ലക്ഷം കോടി രൂപ (234.03 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ) ആയിരുന്നു. [[ആഗ്ര]], [[ഡൽഹി]], [[ജയ്പൂർ]], [[അമൃത്സർ]], [[വാരാണസി]], [[ഗോവ]], ലടാക്ക്‌, ഡാർജിലിങ്, [[മണാലി]], ഷിംല, [[ഊട്ടി]] തുടങ്ങിയവ ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളാണ്&lt;ref name=&quot;ഇന്ത്യ&quot;/&gt;.

അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസം മേഖലയിൽ അറിയപ്പെടുന്ന [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] ഒരു പ്രധാന വരുമാന മാർഗ്ഗമാണ് ടൂറിസം. 2018 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ആഭ്യന്തര-വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരത്തിൽ നിന്ന് കേരളം പ്രതിവർഷം നേടുന്നത് 30,000 കോടിയിലേറെ രൂപയാണ്.&lt;ref name=&quot;മനോ&quot;&gt;{{cite web |title=മെഡിക്കൽ ടൂറിസം: കേരളത്തിന് ഇനിയും സാധ്യതകൾ {{!}} Medical Tourism {{!}} Tourism {{!}} Medical Tourism in Kerala {{!}} Business News {{!}} Malayalam News {{!}} Manorama Online |url=https://www.manoramaonline.com/news/business/2018/04/22/kerala-medical-tourism-scopes.html |website=www.manoramaonline.com |date=15 ഡിസംബർ 2020 |access-date=2020-12-15 |archive-date=2020-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215074415/https://www.manoramaonline.com/news/business/2018/04/22/kerala-medical-tourism-scopes.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; 2019 ൽ ആകെ 1.96 കോടി ആഭ്യന്തര വിദേശ വിനോദ സഞ്ചാരികൾ കേരളത്തിൽ എത്തിയിരുന്നു, 2018 ൽ ഇത് 1.67 കോടിയായിരുന്നു. [[ആലപ്പുഴ]], [[മൂന്നാർ]], [[കൊച്ചി]], [[വയനാട്]], [[തേക്കടി]], [[കോവളം]], [[വർക്കല]], [[വാഗമൺ]]  തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിലെ പ്രധാന വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;ie&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/kerala-news/kerala-bounces-back-after-floods-records-highest-tourist-footfall-in-24-years-350006/|title=പ്രളയം തളർത്താത്ത കുതിപ്പ്; വിനോദ സഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണത്തിൽ റെക്കോർഡ്-Kerala bounces back after floods, records highest tourist footfall in 24 years|access-date=2021-02-03|date=2021-02-03|archive-date=2021-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203122014/https://malayalam.indianexpress.com/kerala-news/kerala-bounces-back-after-floods-records-highest-tourist-footfall-in-24-years-350006/|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; 2019 ലെ ആകെ വിനോദ സഞ്ചാരികളിൽ 1.83 കോടി ആഭ്യന്തര വിനോദസഞ്ചാരികൾ ആയിരുന്നു, ബാക്കി 11.89 ലക്ഷം പേർ വിദേശികൾ ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ie&quot; /&gt; ടൂറിസത്തിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം 2019 ൽ 45010.69 കോടിയായി ഉയർന്നു.&lt;ref name=&quot;ie&quot; /&gt;

== നിർവചനങ്ങൾ ==
1936 ൽ [[സർവ്വരാജ്യസഖ്യം|ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസ്]] ഒരു ''വിദേശ ടൂറിസ്റ്റിനെ'' &quot;കുറഞ്ഞത് ഇരുപത്തിനാലു മണിക്കൂറെങ്കിലും വിദേശത്തേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്ന ഒരാൾ&quot; ആയി നിർവചിച്ചു. അതിന്റെ പിൻഗാമിയായ [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ]] 1945 ൽ, പരമാവധി ആറുമാസം താമസം എന്നു ചേർത്ത് ഈ നിർവചനം ഭേദഗതി ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;theobald&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9dvK2ajv7zIC&amp;q=league+of+nations+tourism+1936&amp;pg=PA6|title=Global Tourism|last=Theobald|first=William F.|publisher=[[Butterworth–Heinemann]]|year=1998|isbn=978-0-7506-4022-0|edition=2nd|location=Oxford [England]|pages=6–7|oclc=40330075}}&lt;/ref&gt;

ടൂറിസം സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ സംബന്ധിച്ച ശുപാർശകളിൽ (''Recommendations on Tourism Statistics)'' 1994-ൽ [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ]] മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ടൂറിസത്തെ നിർവചിച്ചു:&lt;ref&gt;{{Cite journal|year=1994|title=Recommendations on Tourism Statistics|url=https://unstats.un.org/unsd/newsletter/unsd_workshops/tourism/st_esa_stat_ser_M_83.pdf|series=M|issue=83|page=5|journal=Statistical Papers|accessdate=12 July 2010}}&lt;/ref&gt;

* [[ആഭ്യന്തര ടൂറിസം]]: ഇതിൽ സ്വന്തം രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്ന ആളുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു (ഉദാ: കേരളം സന്ദർശിക്കുന്ന ഗുജറാത്തികൾ)
* ഇൻ‌ബൌണ്ട് ടൂറിസം: ഇത് ഒരു രാജ്യത്തേക്ക് മറ്റ് രാജ്യത്തെ പൗരൻമാർ നടത്തുന്ന സന്ദർശനമാണ് (ഉദാ: ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്ന അമേരിക്കക്കാർ)
* ഔട്ട് ബൌണ്ട് ടൂറിസം: ഇത് സ്വന്തം നാട്ടിലെ പൗരൻമാർ മറ്റൊരു രാജ്യം സന്ദർശിക്കുന്നതാണ് (ഉദാ: യൂറോപ്പ് സന്ദർശിക്കാൻ പോകുന്ന ഇന്ത്യക്കാർ)

മേലേ സൂചിപ്പിച്ചതിൽ നിന്നും ഉരുത്തിരിഞ്ഞ മറ്റ് ഗ്രൂപ്പിംഗുകൾ:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Glossary:Tourism|title=Glossary:Tourism - Statistics Explained|access-date=2020-12-16|date=2020-10-30|archive-date=2020-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030023647/https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Glossary:Tourism|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

* നാഷണൽ ടൂറിസം: ഇത് ആഭ്യന്തര, ഔട്ട്‌ബൗണ്ട് ടൂറിസങ്ങൾ ചേരുന്നതാണ്
* റീജിയണൽ ടൂറിസം: ഇത് ആഭ്യന്തര, ഇൻ‌ബൗണ്ട് ടൂറിസങ്ങൾ ചേരുന്നതാണ്
* [[ഇൻ്റർനാഷണൽ ടൂറിസം]]: ഇത് ഇൻ‌ബൗണ്ട്, ഔട്ട്‌ബൗണ്ട് ടൂറിസങ്ങൾ ചേരുന്നതാണ്

''വിനോദസഞ്ചാരം'', ''യാത്ര'' എന്നീ പദങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ പരസ്പരം മാറി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, യാത്രയ്ക്ക് ടൂറിസത്തിന് സമാനമായ നിർവചനമുണ്ടെങ്കിലും, വിനോദസഞ്ചാരം കൂടുതൽ ലക്ഷ്യബോധമുള്ള യാത്രയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

==ടൂറിസം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ==
ഒരു പ്രത്യേക ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള പ്രകൃതി, സാംസ്കാരിക, മനുഷ്യനിർമിത വിഭവങ്ങൾ, ആകർഷണങ്ങൾ, സൗകര്യങ്ങൾ, സേവനങ്ങൾ, പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ ദൃശ്യവും അദൃശ്യവുമായ ഘടകങ്ങളെല്ലാം ടൂറിസം ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുമെന്ന് വേൾഡ് ടൂറിസം ഓർഗനൈസേഷൻ നിർവ്വചിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;WTO&quot;&gt;{{cite web |title=Product Development {{!}} UNWTO |url=https://www.unwto.org/tourism-development-products |website=www.unwto.org |date=21 November 2020 |access-date=2020-12-17 |archive-date=2020-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201121130216/https://www.unwto.org/tourism-development-products |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; അവരുടെ നിർവചന പ്രകാരം ഒരു ടൂറിസം ഉൽ‌പ്പന്നം വില നിശ്ചയിക്കപ്പെടുകയും, അത് ഒരു വിതരണ ചാനലിലൂടെ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;WTO&quot;/&gt;

ടൂറിസം ഉൽ‌പ്പന്നം എന്ന് പറയുന്നവയിൽ താഴെപ്പറയുന്നവ‌യെല്ലാം ഉൾ‌പ്പെടുന്നു:&lt;ref&gt;{{cite web |title=Introduction to tourism {{!}} VisitBritain |url=https://www.visitbritain.org/introduction-tourism |website=www.visitbritain.org |date=11 April 2020 |access-date=2020-12-17 |archive-date=2020-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411175351/https://www.visitbritain.org/introduction-tourism |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

* കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ ഹോംസ്റ്റേകളിൽ തുടങ്ങി പഞ്ചനക്ഷത്ര ഹോട്ടലുകളിൽ വരെയുള്ള താമസ സേവനങ്ങൾ.
* ആസ്വാദ്യകരമായ ഭക്ഷണ പാനീയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി സേവനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള ഇടങ്ങൾ.
* മസാജ് പാർലർ, സ്പാ, [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] ചികിൽസാ കേന്ദ്രങ്ങൾ, സുഖ ചികിത്സ കേന്ദ്രങ്ങൾ, ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്ര ചികിത്സകൾ, മികച്ച ആശുപത്രികൾ പോലുള്ള ആരോഗ്യ പരിരക്ഷാ സേവനങ്ങൾ.
* റോഡ്, റെയിൽ, ജല, വായു മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉൾപ്പടെ എല്ലാ തരത്തിലുമുള്ള ഗതാഗത രീതികളും, അതിന്റെ ബുക്കിംഗും വാടകയും.
* ട്രാവൽ ഏജൻസികൾ, ഗൈഡഡ് ടൂറുകൾ, ടൂറിസ്റ്റ് ഗൈഡുകൾ മുതലായവ.
* [[ക്ഷേത്രങ്ങൾ]], പള്ളികൾ, തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ, ഉത്സവ സ്ഥലങ്ങൾ, മ്യൂസിയങ്ങൾ, മികച്ച നിർമിതികൾ, ചരിത്ര സ്ഥലങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സാംസ്കാരിക സേവനങ്ങൾ.
* പ്രാദേശിക വിഭവങ്ങളുടെ ഉൾപ്പടെയുള്ള ഷോപ്പിംഗ്, അനുബന്ധ കച്ചവടങ്ങൾ.
* [[പബ്ബുകൾ]], [[ഡാൻസ് ബാറുകൾ]], [[നൈറ്റ്‌ ക്ലബ്ബുകൾ]], ബിയർ പാർലറുകൾ, [[ബിയർ]]/ [[വൈൻ]] തുടങ്ങിയവ ലഭ്യമായ ഭക്ഷണശാലകൾ, [[ആധുനിക മദ്യശാലകൾ]] തുടങ്ങിയവ.
* വിനോദ സാഹസിക പാർക്കുകൾ, സിനിമ തിയേറ്ററുകൾ തുടങ്ങിയവ.

==ഇന്ത്യയുടെ വിനോദസഞ്ചാര മേഖല== 
ഇന്ത്യയുടെ ജിഡിപിയിൽ യാത്രാ, ടൂറിസം മേഖലയുടെ മൊത്തം സംഭാവന 2017 ൽ 15.24 ലക്ഷം കോടി രൂപയിൽ (234.03 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ) നിന്ന് 2028 ൽ 32.05 ലക്ഷം കോടി (492.21 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ) ആയി വർദ്ധിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;ഇന്ത്യ&quot;/&gt; ഇന്ത്യയിലെ ഈ മേഖലയിൽ നിന്നുള്ള മൊത്തം വരുമാനം 2022 ഓടെ 50 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിലെത്താൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.&lt;ref name=&quot;ഇന്ത്യ&quot;/&gt; 2019 ൽ ഇന്ത്യയിലെ വിദേശ വിനോദ സഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണം 10.89 ദശലക്ഷമായിരുന്നു, അതേവർഷം വിദേശ വിനോദ സഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണത്തിൽ 3.20% വളർച്ചാ നിരക്ക് നേടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;ഇന്ത്യ&quot;/&gt;

== ലോക ടൂറിസം സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളും റാങ്കിംഗുകളും ==
=== അതിർത്തി കടന്നുള്ള വിനോദ സഞ്ചാര യാത്രയുടെ ആകെ എണ്ണം ===
അന്താരാഷ്ട്ര വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണം 2012 ൽ 1.035 ബില്യണിലെത്തി (2011 ൽ ഇത് 996 ദശലക്ഷവും, 2010 ൽ 952 ദശലക്ഷവുമായിരുന്നു).&lt;ref name=&quot;Barom2012&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://dtxtq4w60xqpw.cloudfront.net/sites/all/files/pdf/unwto_barom13_01_jan_excerpt_0.pdf|title=UNWTO World Tourism Barometer|journal=UNWTO World Tourism Barometer|date=January 2013|volume=11|issue=1|accessdate=9 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130228162347/http://dtxtq4w60xqpw.cloudfront.net/sites/all/files/pdf/unwto_barom13_01_jan_excerpt_0.pdf|archivedate=28 February 2013}}&lt;/ref&gt; 2011 ലും 2012 ലും വിനോദസഞ്ചാര മേഖല 2000 ത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഉണ്ടായ സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തിന്റെ ഫലമായുണ്ടായ നഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് കരകയറുകയാണ് ഉണ്ടായത്. 2008 രണ്ടാം പകുതി മുതൽ 2009 അവസാനം വരെ ടൂറിസത്തിന് ശക്തമായ മാന്ദ്യം നേരിട്ടു. 2007 ൽ 7% വർദ്ധനവിനെ അപേക്ഷിച്ച് 2008 ന്റെ ആദ്യ പകുതിയിലെ 5% വർദ്ധനവിന് ശേഷം, 2008 ന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ അന്താരാഷ്ട്ര വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ വരവ് നെഗറ്റീവ് ആയി 2% ൽ ആണ് അവസാനിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;Barom2009&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://www.unwto.org/facts/eng/pdf/barometer/UNWTO_Barom09_1_en.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131017212434/http://www2.unwto.org/facts/eng/pdf/barometer/UNWTO_Barom09_1_en.pdf|archivedate=17 October 2013|title=International tourism challenged by deteriorating global economy|journal=UNWTO World Tourism Barometer|date=January 2009|volume=7|issue=1|accessdate=17 November 2011}}&lt;/ref&gt; 2009 ൽ നെഗറ്റീവ് പ്രവണത രൂക്ഷമായി, [[പന്നിപ്പനിബാധ (2009)|എച്ച് 1 എൻ 1 ഇൻഫ്ലുവൻസ വൈറസ് പടർന്നുപിടിച്ചതിനാൽ]] ചില രാജ്യങ്ങളിൽ നെഗറ്റീവ് പ്രവണത വർദ്ധിച്ചു. 2009 ൽ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണം ലോകവ്യാപകമായി 4.2 ശതമാനം ഇടിഞ്ഞ് അന്താരാഷ്ട്ര വിനോദ സഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണം 880 ദശലക്ഷം ആവുകയും അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസം വരുമാനത്തിൽ 5.7 ശതമാനവും കുറവ് രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;WTOaugust10&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://www.unwto.org/facts/eng/pdf/barometer/UNWTO_Barom10_update_august_en.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131017203915/http://www2.unwto.org/facts/eng/pdf/barometer/UNWTO_Barom10_update_august_en.pdf|archivedate=17 October 2013|title=UNWTO World Tourism Barometer Interim Update|journal=UNWTO World Tourism Barometer|date=August 2010|accessdate=17 November 2011}}&lt;/ref&gt;

2020 ൽ [[കോവിഡ്-19 പകർച്ച വ്യാധി|കോവിഡ്-19 പാൻഡെമിക്]] ലോക്ക്- ഡൌൺ, യാത്രാ നിരോധനം, വിമാന-കപ്പൽ യാത്രയിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ എന്നിവ മൂലം വിനോദ സഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണത്തിൽ ഗണ്യമായ കുറവുണ്ടായിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/travel/2020/10/27/international-tourism-rebound-late-2021-un-panel-covid-19/3748489001/|title=International tourism won't come back until late 2021, UN panel predicts|access-date=2020-11-24|last=Tate|first=Curtis|website=USA TODAY|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ലോകത്തെ മികച്ച ടൂറിസം ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങൾ ===
അന്താരാഷ്ട്ര യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണത്തിൽ 2019 ൽ ഏറ്റവുമധികം ആളുകൾ സന്ദർശിച്ചതായി [[യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് വേൾഡ് ടൂറിസം ഓർഗനൈസേഷൻ]] പറയുന്ന ഇരുപത് രാജ്യങ്ങൾ ഇവയാണ്.&lt;ref name=&quot;UNWTO2019&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:1em auto 1em auto;&quot;
!റാങ്ക്
! രാജ്യം
! അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസ്റ്റ്&lt;br /&gt;ആഗമനങ്ങൾ&lt;br /&gt;(2019) &lt;ref name=&quot;UNWTO2019&quot;/&gt;
|- align=&quot;center&quot;
| 1
| align=&quot;left&quot; |{{FRA}}
| 90.2 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
|2
| align=&quot;left&quot; |{{ESP}}
| 83.8 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 3
| align=&quot;left&quot; |{{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}
| 78.7 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 4
| align=&quot;left&quot; |{{CHN}}
| 67.5 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 5
| align=&quot;left&quot; |{{EGY}}
| 52.5 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 6
| align=&quot;left&quot; |{{ITA}}
| 46.5 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 7
| align=&quot;left&quot; |{{TUR}}
| 39.7 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 8
| align=&quot;left&quot; |{{flag|ജർമ്മനി}}
| 39.4 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 9
| align=&quot;left&quot; |{{flag|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം}}
| 36.9 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 11
| align=&quot;left&quot; |{{JPN}}
| 32.1 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 12
| align=&quot;left&quot; |{{flag|മെക്സിക്കോ}}
| 31.7 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 13
| align=&quot;left&quot; |{{GRC}}
| 31.2 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 14
| align=&quot;left&quot; |{{THA}}
| 26.8 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 15
| align=&quot;left&quot; |{{RUS}}
| 24.4 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 16
| align=&quot;left&quot; |{{PRT}}
| 24.3 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 17
| align=&quot;left&quot; |{{HKG}}
| 23.8 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 18
| align=&quot;left&quot; |{{CAN}}
| 22.2 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 19
| align=&quot;left&quot; |{{POL}}
| 21.4 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 20
| align=&quot;left&quot; |{{Flag|നെതർലന്റ്സ്}}
| 20.2 ദശലക്ഷം
|}

=== അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസം വരുമാനം ===
അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസം വരുമാനം 2018 ൽ 1.7 ട്രില്യൺ യുഎസ് ഡോളറായിരുന്നുവെന്ന് [[യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് വേൾഡ് ടൂറിസം ഓർഗനൈസേഷൻ|ലോക ടൂറിസം ഓർഗനൈസേഷൻ]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു, ഇത് 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് 4% വർദ്ധനവാണ്. &lt;ref name=&quot;UNWTO2019&quot;/&gt; 2018 ലെ മികച്ച പത്ത് ടൂറിസം വരുമാന രാജ്യങ്ങൾ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:1em auto 1em auto;&quot;
!റാങ്ക്
! രാജ്യം / പ്രദേശം
! അന്താരാഷ്ട്ര&lt;br /&gt;ടൂറിസം വരുമാനം&lt;br /&gt; (2018) &lt;ref name=&quot;UNWTO2019&quot;/&gt;
|- align=&quot;center&quot;
| 1
| align=&quot;left&quot; |{{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}
| 214 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 2
| align=&quot;left&quot; |{{ESP}}
| 74 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 3
| align=&quot;left&quot; |{{FRA}}
| 67 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 4
| align=&quot;left&quot; |{{THA}}
| 63 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 5
| align=&quot;left&quot; |{{flag|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം}}
| 52 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 6
| align=&quot;left&quot; |{{ITA}}
| 49 ബില്ല്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 7
| align=&quot;left&quot; |{{EGY}}
| 45 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 8
| align=&quot;left&quot; |{{flag|ജർമ്മനി}}
| 43 ബില്ല്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 9
| align=&quot;left&quot; |{{JPN}}
| 41 ബില്ല്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 10
| align=&quot;left&quot; |{{CHN}}
| 40 ബില്ല്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
|}

=== അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസം ചെലവ് ===
2018 ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസത്തിനായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചെലവഴിച്ച പത്ത് രാജ്യങ്ങളായി [[യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് വേൾഡ് ടൂറിസം ഓർഗനൈസേഷൻ|ലോക ടൂറിസം ഓർഗനൈസേഷൻ]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങൾ ഇവയാണ്. &lt;ref name=&quot;UNWTO2019&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:1em auto 1em auto;&quot;
!റാങ്ക്
! രാജ്യം
! അന്താരാഷ്ട്ര&lt;br /&gt; ടൂറിസം&lt;br /&gt;ചെലവ്&lt;br /&gt; (2018) &lt;ref name=&quot;UNWTO2019&quot;&gt;{{Cite book|title=International Tourism Highlights|publisher=UNWTO|year=2020|isbn=9789284421152|doi=10.18111/9789284421152}}&lt;/ref&gt;
|- align=&quot;center&quot;
| 1
| align=&quot;left&quot; |{{CHN}}
| 277 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 2
| align=&quot;left&quot; |{{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}
| 144 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 3
| align=&quot;left&quot; |{{flag|ജർമ്മനി}}
| 94 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 4
| align=&quot;left&quot; |{{flag|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം}}
| 76 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 5
| align=&quot;left&quot; |{{FRA}}
| 48 ബില്ല്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 6
| align=&quot;left&quot; |{{AUS}}
| 37 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 7
| align=&quot;left&quot; |{{RUS}}
| 35 ബില്ല്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 8
| align=&quot;left&quot; |{{CAN}}
| 33 ബില്ല്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 9
| align=&quot;left&quot; |{{KOR}}
| 32 ബില്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
| 10
| align=&quot;left&quot; |{{ITA}}
| 30 ബില്ല്യൺ ഡോളർ
|- align=&quot;center&quot;
|}

=== യൂറോമോണിറ്റർ ഇന്റർനാഷണൽ ടോപ്പ് സിറ്റി ഡെസ്റ്റിനേഷൻ റാങ്കിംഗ് ===
2017 ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ സന്ദർശിച്ച നഗരങ്ങൾ, യൂറോമോണിറ്റർ ഇന്റർനാഷണൽ റേറ്റുചെയ്ത പ്രകാരം:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/travel/article/most-visited-cities-euromonitor-2018/index.html|title=World's most visited cities|date=3 December 2018|publisher=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:1em auto 1em auto;&quot;
!റാങ്ക്
! നഗരം
! രാജ്യം
! അന്താരാഷ്ട്ര&lt;br /&gt; വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ വരവ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blog.euromonitor.com/top-100-city-destinations-2019-highlights|title=Top 100 City Destinations Ranking|date=27 December 2018|publisher=Euromonitor International}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|- align=&quot;center&quot;
| 1
| align=&quot;left&quot; | [[ഹോങ്കോങ്|ഹോങ്കോംഗ്]]
| align=&quot;left&quot; |{{CHN}}
| 27.88 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 2
| align=&quot;left&quot; | [[ബാങ്കോക്ക്]]
| align=&quot;left&quot; |{{THA}}
| 22.45 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 3
| align=&quot;left&quot; | [[ലണ്ടൻ]]
| align=&quot;left&quot; |{{GBR}}
| 19.82 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 4
| align=&quot;left&quot; | [[സിംഗപ്പൂർ]]
| align=&quot;left&quot; |{{SGP}}
| 17.61 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 5
| align=&quot;left&quot; | [[കെയ്റോ|കെയ്‌റോ]]
| align=&quot;left&quot; |{{EGY}}
| 17.33 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 6
| align=&quot;left&quot; | [[പാരിസ്|പാരീസ്]]
| align=&quot;left&quot; |{{FRA}}
| 15.83 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 7
| align=&quot;left&quot; | [[ദുബായ്]]
| align=&quot;left&quot; |{{ARE}}
| 15.79 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 8
| align=&quot;left&quot; | [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂ യോർക്ക് നഗരം]]
| align=&quot;left&quot; |{{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}
| 13.10 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 9
| align=&quot;left&quot; | [[മകൗ|മക്കാവു]]
| align=&quot;left&quot; |{{MAC}}
| 12.84 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
| 10
| align=&quot;left&quot; | [[കോലാലമ്പൂർ|ക്വാലലംപൂര്]]
| align=&quot;left&quot; | മലേഷ്യ
| 12.47 ദശലക്ഷം
|- align=&quot;center&quot;
|-
|}

=== വേൾഡ് ട്രാവൽ ആൻഡ് ടൂറിസം കൗൺസിൽ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;&quot;
|+2010 നും 2016 നും ഇടയിൽ ശക്തമായ അന്താരാഷ്ട്ര യാത്രയും ടൂറിസം വളർച്ചയും കാണിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/2017-documents/global-economic-impact-and-issues-2017.pdf|title=Countries Showing Strong International Travel and Tourism Growth|access-date=2020-12-15|archive-date=2018-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113052505/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/2017-documents/global-economic-impact-and-issues-2017.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
!റാങ്ക്
! രാജ്യം
! ശതമാനം
|-
| 1
| [[മ്യാൻമാർ]]
| 73.5%
|-
| 2
| [[സുഡാൻ]]
| 49.8%
|-
| 3
| [[അസർബെയ്ജാൻ]]
| 36.4%
|-
| 4
| [[ഖത്തർ]]
| 34.1%
|-
| 5
| [[സാവോ ടോം ആൻഡ് പ്രിൻസിപ്പെ]]
| 30.1%
|-
| 6
| [[ശ്രീലങ്ക]]
| 26.4%
|-
| 7
| [[കാമറൂൺ]]
| 25.5%
|-
| 8
| [[ജോർജ്ജിയ (രാജ്യം)|ജോർജിയ]]
| 22.7%
|-
| 9
| [[ഐസ്‌ലാന്റ്]]
| 20.0%
|-
| 10
| [[കിർഗ്ഗിസ്ഥാൻ]]
| 19.5%
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;&quot;
|+2016 ൽ അതിവേഗം വളരുന്ന ടൂറിസം, യാത്രാ വ്യവസായത്തിൽ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവച്ച രാജ്യങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/2017-documents/global-economic-impact-and-issues-2017.pdf|title=Which Countries Performed Best In 2016?|page=7|access-date=2020-12-15|archive-date=2018-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113052505/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/2017-documents/global-economic-impact-and-issues-2017.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
!റാങ്ക്
! രാജ്യം
! ശതമാനം
|-
| 1
| [[അസർബെയ്ജാൻ]]
| 46.1%
|-
| 2
| [[മംഗോളിയ]]
| 24.4%
|-
| 3
| [[ഐസ്‌ലാന്റ്]]
| 20.1%
|-
| 4
| [[സൈപ്രസ്]]
| 15.4%
|-
| 5
| [[കസാഖ്സ്ഥാൻ]]
| 15.2%
|-
| 6
| [[മൊൾഡോവ]]
| 14.2%
|-
| 7
| [[കോസ്റ്റ റീക്ക]]
| 12.1%
|-
| 8
| [[ജോർജ്ജിയ (രാജ്യം)|ജോർജിയ]]
| 11.2%
|-
| 9
| [[ശ്രീലങ്ക]]
| 10.7%
|-
| 10
| [[തായ്‌ലാന്റ്]]
| 10.7%
|}

== ചരിത്രം ==

=== പുരാതനകാലം ===
[[പ്രമാണം:View_from_Vittoria_Lighthouse.jpg|ലഘുചിത്രം| ബർകോള, പുരാതന കാലം തൊട്ടുള്ള ഒരു ഹോളിഡെ റിസോർട്ട്]]
പുരാതനകാലത്ത് വിനോദത്തിനായി ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രദേശത്തിന് പുറത്തേക്കുള്ള യാത്രകൾ പ്രധാനമായും സമ്പന്ന വർഗ്ഗത്തിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങിയിരുന്നു. സാമ്പത്തികമായി ഉയർന്ന നിലയിലുള്ളവർ ചിലപ്പോൾ ലോകത്തിന്റെ വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പോയി, മികച്ച കെട്ടിടങ്ങളും കലാസൃഷ്ടികളും കാണാനും, പുതിയ ഭാഷകൾ പഠിക്കാനും, പുതിയ സംസ്കാരങ്ങൾ അനുഭവിക്കാനും, പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങൾ ആസ്വദിക്കാനും, വ്യത്യസ്ത രുചികൾ ആസ്വദിക്കാനും ഒക്കെ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. സുമേറിയൻ രാജാവ് ഷുൽഗിയുടെ തുടക്ക കാലഘട്ടത്തിൽ, റോഡുകൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും യാത്രക്കാർക്ക് വേ സ്റ്റേഷനുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിലും ഒക്കെ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=HFWjoeVCLk0C|title=Introduction To Tourism|last=Jayapalan|first=N.|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist|year=2001|isbn=978-81-7156-977-9|language=en}}&lt;/ref&gt; ബിസി 1500 മുതൽ [[ഈജിപ്റ്റ്‌|ഈജിപ്തിൽ]] ആനന്ദത്തിനായുള്ള യാത്രകൾ കാണാൻ കഴിയും.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Travel in the Ancient World|url=https://archive.org/details/travelinancientw0000cass|last=Casson|first=Lionel|date=1994|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore|page=[https://archive.org/details/travelinancientw0000cass/page/32 32]}}&lt;/ref&gt; [[റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്ക്|റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]], സ്പാകളും ബയേ പോലുള്ള തീരദേശ റിസോർട്ടുകളും സമ്പന്നർക്കിടയിൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. റോമൻ സവർണ്ണർ തങ്ങളുടെ ഒഴിവു സമയം കരയിലോ കടലിലോ ചെലവഴിക്കുകയും അവരുടെ വില്ല ഉർബാനയിലേക്കോ വില്ല മാരിടിമയിലേക്കോ പോകുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. എ.ഡി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പൌസാനിയാസ് ''ഡിസ്ക്രിപ്ഷൻ ഓഫ് ഗ്രീസ്'' എഴുതി. [[ചൈനയുടെ ചരിത്രം|പുരാതന ചൈനയിൽ]], പ്രഭുക്കന്മാർ ചിലപ്പോൾ [[തായ് പർവ്വതം|തായ് പർവതവും]], ചില അവസരങ്ങളിൽ അഞ്ച് പവിത്ര പർവതങ്ങൾ മുഴുവനായും ഒക്കെ സന്ദർശിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.{{cn}}

=== മദ്ധ്യ കാലം ===
[[മദ്ധ്യകാലം|മധ്യകാലഘട്ടം]] മുതൽക്കു തന്നെ ക്രിസ്തുമതത്തിനും ബുദ്ധമതത്തിനും [[ഉംറ|ഇസ്ലാമിനും]] [[തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടന]] പാരമ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. [[ജെഫ്രി ചോസർ|ചോസറുടെ]] [[കാന്റർബറി കഥകൾ|കാന്റർബറി കഥകളും]], വു ചെങ്‍എൻ‍ന്റെ ''ജേർണി ടു വെസ്റ്റ്''  എന്നിവയും ഇംഗ്ലീഷ് [[ചൈനീസ് സാഹിത്യം|ചൈനീസ് സാഹിത്യങ്ങളിലെ]] ക്ലാസിക്കുകളാണ്.{{cn}}
[[പ്രമാണം:&quot;A_Tour_Guide_to_the_Famous_Places_of_the_Capital&quot;_from_Akizato_Rito's_Miyako_meisho_zue_(1787).jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു ജാപ്പനീസ് ടൂറിസ്റ്റ് ഒരു ടൂർ ഗൈഡും ഒരു ഗൈഡ് പുസ്തകവും പരിശോധിക്കുന്നു. അക്കിസാറ്റോ റിറ്റെയുടെ ''മിയാക്കോ'' മെയ്‌ഷോ സ്യൂ (1787) ൽ നിന്നുള്ള ചിത്രം.]]
പത്താം നൂറ്റാണ്ടിനും പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടയിലുള്ള [[സോങ് രാജവംശം|സോങ് രാജവംശത്തിൽ]] മതേതര [[സഞ്ചാരസാഹിത്യം|സഞ്ചാരസാഹിത്യകാരന്മാരായ]] സു ഷി (പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ട്), ഫാൻ ചെങ്‌ഡ (പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്) എന്നിവർ [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] നിന്ന് മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾ സഞ്ചരിച്ചു. [[മിങ് രാജവംശം|മിങ്ങിനു]] കീഴിൽ, സൂ സിയാക്ക് യാത്രകൾ തുടർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hargett|first=James|year=1985|title=Some Preliminary Remarks on the Travel Records of the Song Dynasty (960-1279)|url=https://archive.org/details/sim_chinese-literature-essays-articles-reviews_1985-07_7_1-2/page/67|jstor=495194|journal=Chinese Literature: Essays, Articles, Reviews|volume=7|issue=1/2|pages=67–93|doi=10.2307/495194}}&lt;/ref&gt; മധ്യകാല ഇറ്റലിയിൽ, [[പെട്രാർക്ക്|ഫ്രാൻസെസ്കോ പെട്രാർക്ക്]] തന്റെ 1336 മൌണ്ട് വെന്റൌക്സ് കയറ്റത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു സാങ്കൽപ്പിക വിവരണം എഴുതി, ഇതിൽ യാത്രയെ പ്രശംസിക്കുകയും ''ഫ്രിജിഡ ഇൻകുരിയോസിറ്റാസിനെ'' വിമർശിക്കുകയും ചെയ്തു. ബർഗുണ്ടിയൻ കവി മൈക്കോൾട്ട് ടെയിൽ‌വെൻറ് ({{Illm|Michault Taillevent|fr}}) പിന്നീട് ജൂറ പർവതനിരകളിലൂടെയുള്ള 1430 യാത്രയുടെ ഭയാനകമായ ഓർമ്മകൾ രചിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7yqsIYSNmLMC&amp;pg=PA32|title=Un poète bourguignon du XVe siècle, Michault Taillevent: édition et étude|last=Deschaux, Robert|last2=Taillevent, Michault|publisher=Librairie Droz|year=1975|isbn=978-2-600-02831-8|pages=31–32}}&lt;/ref&gt;

=== ഗ്രാൻഡ് ടൂർ ===
[[പ്രമാണം:Willem_van_Haecht_Władysław_Vasa.JPG|ലഘുചിത്രം| പോളണ്ടിലെ പ്രിൻസ് ലാഡിസ്ലാവ് സിജിസ്മണ്ട് 1624 ൽ [[ബ്രസൽസ്|ബ്രസ്സൽസിലെ]] ഗാലറി ഓഫ് കോർനെലിസ് വാൻ ഡെർ ഗീസ്റ്റ് സന്ദർശിക്കുന്നു]]
ആധുനിക ടൂറിസത്തിന്റെ തുടക്കം ഗ്രാൻഡ് ടൂർ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലെ]] (പ്രത്യേകിച്ച് [[ജർമ്മനി]], [[ഇറ്റലി]]) ഒരു പരമ്പരാഗത യാത്രയായിരുന്നു. യാത്രികർ  പ്രധാനമായും ഉയർന്ന ക്ലാസ് യൂറോപ്യൻ ചെറുപ്പക്കാർ, പ്രധാനമായും പടിഞ്ഞാറൻ, വടക്കൻ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ ആയിരുന്നു. 1624-ൽ [[പോളണ്ട്|പോളണ്ടിലെ]] യുവ രാജകുമാരൻ സിഡിസ്മണ്ട് മൂന്നാമന്റെ മൂത്തമകനായ ലാഡിസ്ലാവ് സിഗിസ്മണ്ട് വാസ യൂറോപ്പിലുടനീളം യാത്ര ചെയ്തു. ഇത്തരം യാത്രകൾ പോളിഷ് പ്രഭുക്കന്മാർക്കിടയിൽ പതിവായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;wladcy12b&quot;&gt;[[Tomasz Bohun]], ''Podróże po Europie'', ''Władysław IV Wasa'', Władcy Polski, p. 12&lt;/ref&gt; ഇന്നത്തെ ജർമ്മനി, ബെൽജിയം, നെതർലാന്റ്സ് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹം സഞ്ചരിച്ചു. ഇതൊരു വിദ്യാഭ്യാസ യാത്രയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wilanow-palac.art.pl/dyplomacja_i_turystyka_krolewicz_wladyslaw_waza_w_posiadlosciach_hiszpanskich_1624_1625.html|title=Dyplomacja i turystyka&amp;nbsp;– królewicz Władysław Waza w posiadłościach hiszpańskich (1624–1625)|access-date=7 June 2017|last=Adam Kucharski|website=Silva Rerum|archive-date=2019-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190814040300/http://www.wilanow-palac.art.pl/dyplomacja_i_turystyka_krolewicz_wladyslaw_waza_w_posiadlosciach_hiszpanskich_1624_1625.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പോളിഷ്-ലിത്വാനിയൻ കോമൺ‌വെൽത്തിൽ ഇറ്റാലിയൻ ഓപ്പറ അവതരിപ്പിച്ചതാണ് ഈ യാത്രയുടെ ഒരു ഫലം.&lt;ref&gt;''The Oxford Illustrated History of Opera'', ed. Roger Parker (1994): a chapter on Central and Eastern European opera by John Warrack, p. 240; ''The Viking Opera Guide'', ed. Amanda Holden (1993): articles on Polish composers, p. 174&lt;/ref&gt;

1660 മുതൽ ഈ സമ്പ്രദായം അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിക്കുകയും,1840 കളിൽ വലിയ തോതിലുള്ള [[റെയിൽ‌ ഗതാഗതം]] വരുന്നതുവരെ സാധാരണ യാത്രാമാർഗ്ഗം പിന്തുടരുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രഭുക്കന്മാരും സമ്പന്നരായ ലാൻഡഡ് ജെന്റിയുമാണ് പ്രധാന യാത്രികർ. എന്നിരുന്നാലും, ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ [[പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ്‌ സഭകൾ|പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ്]] നോർത്തേൺ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലെ സമ്പന്നരായ ചെറുപ്പക്കാരും, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതി മുതൽ ചില തെക്കേ അമേരിക്കൻ, യുഎസ്, മറ്റ് വിദേശ യുവാക്കൾ എന്നിവരും  സമാനമായ യാത്രകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. റെയിൽ, സ്റ്റീംഷിപ്പ് യാത്രകൾ യാത്ര സുഗമമാക്കിയതിനുശേഷം കൂടുതൽ മധ്യവർഗത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഈ പാരമ്പര്യം വിപുലീകരിച്ചു.{{cn}}

18, 19 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഗ്രാൻഡ് ടൂർ  ഉയർന്ന ക്ലാസ് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ സ്റ്റാറ്റസ് ചിഹ്നമായി മാറി. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, ക്ലാസിക് സംസ്കാരത്തിന്റെ മേധാവിത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ജോഹാൻ ജോക്കിം വിൻകെൽമാന്റെ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ അക്കാദമിക് ലോകത്ത് വളരെ പ്രചാരത്തിലായി. ഇറ്റലി, ഫ്രാൻസ്, ഗ്രീസ് എന്നിവ ക്ലാസിക് കലയുടെ മികച്ച ഉദാഹരണങ്ങൾ നൽകുന്നരാജ്യങ്ങളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ഗ്രാൻഡ് ടൂറിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങൾ ആ കേന്ദ്രങ്ങളിലായിരുന്നു. അവിടെ ഉയർന്ന ക്ലാസ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ക്ലാസിക് കലയുടെയും ചരിത്രത്തിന്റെയും അപൂർവ ഉദാഹരണങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയുമായിരുന്നു.{{cn}}

=== ഒഴിവുസമയ യാത്രയുടെ ആവിർഭാവം ===
[[പ്രമാണം:Carl_Spitzweg_047.jpg|ലഘുചിത്രം| ''ഇംഗ്ലീഷ്‍മാൻ ഇൻ ദ ചംപഗ്ന.'' കാൾ സ്പിത്ജ്വെഗ് (സി. 1845)]]
ഒഴിവു സമയ വിനോദയാത്രകൾ [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ]] [[വ്യവസായവിപ്ലവം|വ്യാവസായിക വിപ്ലവവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന വ്യാവസായിക ജനസംഖ്യയിൽ ഒഴിവുസമയം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ രാജ്യം യുകെ ആണ്.&lt;ref name=&quot;singh&quot;&gt;{{Cite book|title=Fundamental of Tourism and Travel|last=Singh|first=L.K.|publisher=Isha Books|year=2008|isbn=978-81-8205-478-3|location=Delhi|page=189|chapter=Issues in Tourism Industry|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mWf4PtzRmwUC&amp;q=the%20first%20European%20country%20to%20promote%20leisure%20time%20to%20the%20increasing%20industrial%20population&amp;pg=PA189}}&lt;/ref&gt; തുടക്കത്തിൽ, ഇത് ഉൽപാദന യന്ത്രങ്ങളുടെ ഉടമകൾ, സാമ്പത്തിക പ്രഭുവർഗ്ഗം, ഫാക്ടറി ഉടമകൾ, വ്യാപാരികൾ എന്നിവർക്ക് ബാധകമായിരുന്നു. 1758 ൽ രൂപീകരിച്ച ആദ്യത്തെ ഔദ്യോഗിക യാത്രാ കമ്പനിയാണ് കോക്സ് &amp; കിംഗ്സ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.coxandkings.co.uk/aboutus-history.aspx|title=History: Centuries of Experience|access-date=23 December 2011|publisher=[[Cox &amp; Kings]]|archive-date=2011-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110525050010/http://www.coxandkings.co.uk/aboutus-history.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ടൂറിസം, സാംസ്കാരിക പൈതൃകം, യുനെസ്കോ ==
സാംസ്കാരികവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ പൈതൃകം പലയിടത്തും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ടൂറിസത്തിന്റെ പരമമായ അടിസ്ഥാനമാണ്. [[സാംസ്കാരിക വിനോദസഞ്ചാരം]] നിലവിലെ മെഗാട്രെൻഡുകളിൽ ഒന്നാണ്.  വിനോദസഞ്ചാരത്തിന് സാംസ്കാരിക പൈതൃകം ആവശ്യമാണ് എങ്കിലും അത് പൈതൃകത്തെ അപകടത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. 1999 മുതൽ &quot;ഐക്കോമോസ് - ഇന്റർനാഷണൽ കൾച്ചറൽ ടൂറിസം ചാർട്ടർ&quot; ഈ പ്രശ്നങ്ങളെല്ലാം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. പ്രാദേശിക ജനതയ്ക്ക് ഭാവിയിൽ ഈ സുപ്രധാന സാമ്പത്തിക അടിത്തറ നിലനിർത്തുന്നതിന് സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് യുദ്ധമേഖലകളിൽ യുനെസ്കോയുടെ ശ്രദ്ധ. [[യുനെസ്കോ]], [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ]], [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ സമാധാന സേന|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സമാധാന സേന]], ബ്ലൂ ഷീൽഡ് ഇന്റർനാഷണൽ എന്നിവ തമ്മിൽ ശക്തമായ സഹകരണമുണ്ട്. ടൂറിസത്തിന്റെ അപകട ഫലങ്ങളിൽ നിന്നും യുദ്ധത്തിൽ നിന്നും ഒക്കെ സാംസ്കാരിക സ്വത്തുക്കളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള വിപുലമായ അന്താരാഷ്ട്ര, ദേശീയ പരിഗണനകളും പഠനങ്ങളും പരിപാടികളും ഉണ്ട്.&lt;ref&gt;Rick Szostak: ''The Causes of Economic Growth: Interdisciplinary Perspectives.'' Springer Science &amp; Business Media, 2009, {{ISBN|9783540922827}}; Markus Tauschek &quot;Kulturerbe&quot; (2013), p 166; Laurajane Smith &quot;Uses of Heritage&quot; (2006).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=15207&amp;URL_DO=DO_TOPIC&amp;URL_SECTION=201.html|title=UNESCO Legal Instruments: Second Protocol to the Hague Convention of 1954 for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict 1999}}; Roger O’Keefe, Camille Péron, Tofig Musayev, Gianluca Ferrari &quot;Protection of Cultural Property. Military Manual.&quot; UNESCO, 2016, p 73; [https://peacekeeping.un.org/en/action-plan-to-preserve-heritage-sites-during-conflict Action plan to preserve heritage sites during conflict - UNITED NATIONS, 12 Apr 2019] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220106044907/https://peacekeeping.un.org/en/action-plan-to-preserve-heritage-sites-during-conflict |date=2022-01-06 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.krone.at/1911689|title=Austrian Armed Forces Mission in Lebanon|language=de}}; Jyot Hosagrahar: ''Culture: at the heart of SDGs.'' UNESCO-Kurier, April-Juni 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/shortcuts/2016/sep/27/dont-look-now-venice-tourists-locals-sick-of-you-cruise-liners|title=Don't look now, Venice tourists – the locals are sick of you|access-date=2018-05-10|last=Simon Osborne|date=2016-09-27|website=The Guardian|language=EN}}&lt;/ref&gt;

== വിവിധ തരത്തിലുള്ള ടൂറിസം തരങ്ങൾ ==

===സാംസ്കാരിക ടൂറിസം===
{{main|സാംസ്കാരിക ടൂറിസം}}
{{Unreferenced section}}
[[File:Bekal fort12.jpg|thumb|[[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവ്വേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യുടെ സംരക്ഷണയിലുള്ള, [[ബേക്കൽ കോട്ട|ബേക്കൽ കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ]] സന്ദർശകർ.]]
ഒരു സ്ഥലത്തെ ദൃശ്യവും അദൃശ്യവുമായ സാംസ്കാരിക ആകർഷണങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിട്ട് നടത്തുന്ന വിനോദസഞ്ചാരമാണ് [[സാംസ്കാരിക ടൂറിസം]]. സാംസ്കാരിക ടൂറിസം അനുഭവങ്ങളിൽ [[കല]], [[വാസ്തുവിദ്യ]], [[പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം|പുരാവസ്തുക്കൾ]], [[ഭക്ഷണം]], [[ഉത്സവം|ഉത്സവങ്ങൾ]], ചരിത്രപരമോ പൈതൃകമോ ആയ ഇടങ്ങൾ, സ്മാരകങ്ങൾ, [[മ്യൂസിയം|മ്യൂസിയങ്ങൾ]], ദേശീയ പാർക്കുകൾ, വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങൾ, ആരാധനാലയങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഉൾപ്പെടുന്നു.
====പുരാവസ്തു ടൂറിസം====
{{main|പുരാവസ്തു ടൂറിസം}}
[[പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം|പുരാവസ്തുക്കളിൽ]] പൊതുതാൽപര്യവും ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവും ലക്ഷ്യമിടുന്ന സാംസ്കാരിക ടൂറിസത്തിന്റെ ഒരു രൂപമാണ് പുരാവസ്തു ടൂറിസം.
===കുളിനറി ടൂറിസം അഥവാ ഫുഡ്‌ ടൂറിസം===
{{main|കുളിനറി ടൂറിസം}}
അടുത്തും അകലെയുമുള്ള അതുല്യവും അവിസ്മരണീയവുമായ ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ അനുഭവിക്കാനുള്ള യാത്രയാണ് [[കുളിനറി ടൂറിസം]] അല്ലെങ്കിൽ ഫുഡ് ടൂറിസം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldfoodtravel.org|title=World Food Travel Association|access-date=October 8, 2017|publisher=World Food Travel Association|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഒരു ഉപ വിഭാഗമാണ് [[വീഞ്ഞ്]] ആസ്വദിക്കാനുള്ള യാത്രയായ [[വൈൻ ടൂറിസം]]. [[കാലാവസ്ഥ]], താമസം, [[ദൃശ്യം|പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങൾ]] എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം വിനോദസഞ്ചാര അനുഭവത്തിന്റെ സുപ്രധാന ഘടകമായി ഭക്ഷണവും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;McKercher&quot;&gt;{{Cite journal|last=McKercher, Bob|last2=Okumus, Fevzi|last3=Okumus, Bendegul|date=2008|title=Food Tourism as a Viable Market Segment: It's All How You Cook the Numbers!|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-travel-tourism-marketing_2008_25_2/page/137|journal=Journal of Travel &amp; Tourism Marketing|volume=25|issue=2|pages=137–148|doi=10.1080/10548400802402404}}&lt;/ref&gt;
=== സുസ്ഥിര ടൂറിസം ===
സംസ്കാരം, പരിസ്ഥിതി, [[ജൈവവൈവിധ്യം|ജൈവ വൈവിധ്യങ്ങൾ]], ജീവിത പിന്തുണാ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക, സൗന്ദര്യാത്മക ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിൽ എല്ലാ വിഭവങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒന്നായി സുസ്ഥിര ടൂറിസത്തെ വിഭാവനം ചെയ്യുന്നു.

ആഗോള ഹരിതഗൃഹ-വാതക ഉദ്‌വമനത്തിന്റെ 8% വിനോദ സഞ്ചാരത്തിൽ നിന്നാണ്, ഇതിൽ തന്നെ ഭൂരിഭാഗവും വിമാനയാത്രയിൽ നിന്നാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Lenzen|first1=Manfred|last2=Sun|first2=Ya-Yen|last3=Faturay|first3=Futu|last4=Ting|first4=Yuan-Peng|last5=Geschke|first5=Arne|last6=Malik|first6=Arunima|date=7 May 2018|title=The carbon footprint of global tourism|journal=Nature Climate Change|publisher=Springer Nature Limited|volume=8|issue=6|pages=522–528|doi=10.1038/s41558-018-0141-x|issn=1758-6798|quote=[...] between 2009 and 2013, tourism's global carbon footprint has increased from 3.9 to 4.5 GtCO2e, four times more than previously estimated, accounting for about 8% of global greenhouse gas emissions. Transport, shopping and food are significant contributors. The majority of this footprint is exerted by and in high-income countries.|s2cid=90810502}}&lt;/ref&gt; അതുപോലെ തന്നെ പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്കും അവരുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കും എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രയോജനകരമല്ലാത്ത മറ്റ് പാരിസ്ഥിതികവും സാമൂഹികവുമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ എന്നിവയും ടൂറിസത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകാം. ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങളുള്ളതിനാൽ ടൂറിസം വികസനം സുസ്ഥിരമായിരിക്കണമെന്ന് ഇപ്പോൾ പൊതുവായ അഭിപ്രായമുണ്ട്.&lt;ref&gt;Peeters P., Gössling S., Ceron J.P., Dubois G., Patterson T., Richardson R.B., Studies E. (2004). [http://www.mif.uni-freiburg.de/isb/ws2/report/peetersetal.pdf The Eco-efficiency of Tourism.]&lt;/ref&gt;
=== എക്കോടൂറിസം ===
{{main|എക്കോടൂറിസം}}
പരിസ്ഥിതി സൌഹൃദ ടൂറിസം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇക്കോടൂറിസം ദുർബലവും, സ്വാഭാവികവും, സാധാരണയായി സംരക്ഷിതവുമായ പ്രദേശങ്ങളിലേക്കുള്ള ഉത്തരവാദിത്വത്തോടു കൂടിയ യാത്രകളാണ്. ഇത് യാത്രക്കാരനെ ബോധവൽക്കരിക്കുന്നതിനോടൊപ്പം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനായി ഫണ്ട് നൽകുകയും, പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും രാഷ്ട്രീയ ശാക്തീകരണത്തിനും നേരിട്ട് പ്രയോജനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങളിൽ വളരെ സാധാരണമായ ഒരു മുദ്രാവാക്യമാണ് ''Take only memories and leave only footprints'' (''ഓർമ്മകൾ മാത്രം കൊണ്ടുപോവുക, കാൽപ്പാടുകൾ മാത്രം ഉപേക്ഷിക്കുക)'' എന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pinterest.com/marymo393/take-only-memories-leave-only-footprints-chief-sea/|title=Morgan Gamble|access-date=9 June 2015|website=Pinterest}}&lt;/ref&gt;

ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ ആസൂത്രിത പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ വിനോദ സഞ്ചാര പദ്ധതിയാണ് കേരളത്തിലെ [[തെന്മല ഇക്കോ ടൂറിസം പദ്ധതി]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=തെന്മല|url=https://www.keralatourism.org/malayalam/destination/thenmala-ecotourism/41|website=www.keralatourism.org|date=15 ഡിസംബർ 2020|access-date=2020-12-15|archive-date=2020-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082047/https://www.keralatourism.org/malayalam/destination/thenmala-ecotourism/41|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; ഇതുകൂടാതെ അറുപതിൽ അധികം ഇക്കോടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങൾ കേരളത്തിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=നിങ്ങളുടെ കാടുകയറ്റം നിയമപരമാണോ? സഞ്ചാരികൾ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ {{!}} Responsible Tourism{{!}} legal trekking{{!}} Monsoon Trekking{{!}} Travel Tips |url=https://www.mathrubhumi.com/travel/travel-info/kerala/kerala-eco-tourism-destinations-1.2357162 |website=www.mathrubhumi.com |date=15 ഡിസംബർ 2020 |access-date=2020-12-15 |archive-date=2020-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082729/https://www.mathrubhumi.com/travel/travel-info/kerala/kerala-eco-tourism-destinations-1.2357162 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

=== മതപരമായ ടൂറിസം ===
[[പ്രമാണം:Saint_Peter's_Basilica_facade,_Rome,_Italy.jpg|ലഘുചിത്രം| ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മത ടൂറിസം സൈറ്റുകളിൽ ഒന്നായ [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസലിക്ക|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്ക]], [[വത്തിക്കാൻ നഗരം|വത്തിക്കാൻ സിറ്റി]], റോം,]]
മതപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി നടത്തുന്ന യാത്രകൾ [[തീർത്ഥാടനം]] എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മതപരമായ ആവശ്യത്തിന് മാത്രം പോകുന്ന തീർഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളും, മതപരമായും വിനോദ സഞ്ചാരപരമായും ഒരു പോലെ പ്രാധാന്യമുള്ള തീർഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളും ഉണ്ട്. വത്തിക്കാനിലെ സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്ക ആഗോള ക്രൈസ്തവവരുടെ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. സൗദി അറേബ്യയിലെ [[ഹജ്ജ്|ഹജ്]] മറ്റൊന്നാണ്. ഇവിടെ ഇസ്ലാം മതസ്ഥർ തീർത്ഥാടനം നടത്തുന്നു. ജെറുസലേം തീർഥാടനവുമെല്ലാം പൊതുവേ മതപരമായി മാത്രം പ്രാധാന്യമുള്ള സ്ഥലങ്ങളാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://web-edition.sarvavijnanakosam.gov.in/index.php?title=%E0%B4%A4%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B4%A8%E0%B4%82|title=തീർഥാടനം - സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|access-date=2023-07-17|archive-date=2023-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717073610/http://web-edition.sarvavijnanakosam.gov.in/index.php?title=%E0%B4%A4%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A5%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B4%A8%E0%B4%82|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://doi.org/10.4000/viatourism.7949|title=Tourism and Religion|date=2022}}&lt;/ref&gt; 

ഇന്ത്യയിൽ അതേസമയം ജൈനക്ഷേത്രമായ [[ഗോൾഡൻ ടെമ്പിൾ]], സിഖ് ആരാധനാലയമായ [[സുവർണ്ണക്ഷേത്രം|സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിനോദസഞ്ചാരത്തിനായും ആളുകൾ പോകാറുണ്ട്. കാശി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രം, തിരുപ്പതി വെങ്കടേശ്വര ക്ഷേത്രം, കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, ജമ്മു കശ്മീരിലെ വൈഷ്ണോദേവി ക്ഷേത്രം, മധുര മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം, പഴനി ക്ഷേത്രം, തഞ്ചാവൂർ ബ്രഹ്‌ദീശ്വര ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവ പ്രധാന ഹൈന്ദവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. തമിഴ് നാട്ടിലെ വേളാങ്കണ്ണി പള്ളി ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പ്രധാന ക്രൈസ്തവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. 

കേരളത്തിൽ [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം]], [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം]], &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/sabarimala-temple/47|title=Sabarimala, Hill Temple of Lord Ayyappa, Pathanamthitta|access-date=2023-07-17|language=en}}&lt;/ref&gt; ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, ഏറ്റുമാനൂർ ശ്രീ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം  തുടങ്ങിയവ എടുത്ത് പറയേണ്ടതാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.karnatakatourism.org/tour-item/sri-mookambika-temple/|title=Mookambika Temple {{!}} Temple in karnataka|access-date=2023-07-17|language=en-GB|archive-date=2023-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230606034648/https://karnatakatourism.org/tour-item/sri-mookambika-temple/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.malayalamnewsdaily.com/node/201361/saudi/hajj-khalid-al-faisal|title=ഹാജിമാർക്ക് സഹായത്തിന് മൂന്നു ലക്ഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ -ഖാലിദ് അൽഫൈസൽ|access-date=2023-07-17|date=2019-07-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tamilnadutourism.tn.gov.in/destinations/velankanni|title=Velankanni {{!}} Pilgrim Centre {{!}} Tamil Nadu Tourism|access-date=2023-07-17|last=Doe|first=John|language=en|archive-date=2023-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20231205182654/https://www.tamilnadutourism.tn.gov.in/destinations/velankanni|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== പഠനയാത്രകൾ ===
{{main|പഠനയാത്ര}}
അറിവ് നേടുന്നതിനായി ക്ലാസ് റൂം പരിതസ്ഥിതിക്ക് പുറത്തേക്കുള്ള യാത്രകളാണ് പഠനയാത്രകൾ. മറ്റൊരു രാജ്യം അല്ലെങ്കിൽ പ്രദേശം സന്ദർശിച്ച് സംസ്കാരത്തെക്കുറിച്ച് മനസിലാക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ക്ലാസ് റൂമിനുള്ളിൽ പഠിച്ച കഴിവുകൾ മറ്റൊരു പരിതസ്ഥിതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും പ്രയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുക, സാമൂഹിക ജീവിതത്തിലേക്കുള്ള അടിസ്ഥാനപാഠങ്ങൾ പകരുക, സാമൂഹിക ഇടപെടലും ആശയ വിനിമയവും മെച്ചപ്പെടുത്തുക എന്നിവയെല്ലാം പഠന യാത്രകളുടെ ഭാഗമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theknowledgereview.com/educational-tours-or-field-trips-as-a-benefit-to-students/|title=Educational Tours or Field Trips as a Benefit to Students|access-date=2023-07-17|date=2019-06-03|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/editorial/2022/11/12/editorial-column-on-how-to-conduct-school-tour.html|title=പഠനയാത്ര പോകാം പുതുവഴിയേ|access-date=2023-07-17|last=കെ.വി.|first=മനോജ്|language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== മെഡിക്കൽ ആൻഡ് വെൽനസ് ടൂറിസം ===

{{main|മെഡിക്കൽ ടൂറിസം|വെൽനസ് ടൂറിസം}}
ഒരു പ്രത്യേക മെഡിക്കൽ നടപടിക്രമത്തിനായി രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ കാര്യമായ വില വ്യത്യാസമുണ്ടാകുമ്പോൾ, (പ്രത്യേകിച്ചും [[തെക്കുകിഴക്കേ ഏഷ്യ|തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ]], [[ഇന്ത്യ]], [[കിഴക്കൻ യൂറോപ്പ്]], [[ക്യൂബ]] , [[കാനഡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www2.deloitte.com/ca/en/pages/life-sciences-and-healthcare/articles/evolving-medical-tourism-in-canada.html|title=Evolving medical tourism in Canada {{!}} Deloitte Canada|access-date=12 September 2016|website=Deloitte Canada}}&lt;/ref&gt; എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ) പ്രത്യേക മെഡിക്കൽ നടപടിക്രമങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  (ഉദാ. [[ദന്തവൈദ്യം|ദന്തചികിത്സ]]), വില അല്ലെങ്കിൽ നിയന്ത്രണങ്ങളിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള യാത്രയെ പലപ്പോഴും &quot;മെഡിക്കൽ ടൂറിസം&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്നു. മറ്റു രാജ്യങ്ങളെക്കാൾ ചിലവ് കുറഞ്ഞതും എന്നാൽ ഗുണമേന്മയുള്ളതുമായ ചികിത്സ ലഭിക്കുന്നതുമായ മികച്ച ആശുപത്രികൾ ഈ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. തുർക്കി പോലെയുള്ള പല രാജ്യങ്ങളിലെ മികച്ച ആശുപത്രികൾ മെഡിക്കൽ ടൂറിസ്റ്റുകൾക്കായി എല്ലാവിധ സൗകര്യങ്ങളും ഒരുക്കി കൊടുക്കുന്നു. അതുവഴി ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള വിദേശികളെ ആകർഷിക്കുന്നു. മെഡിക്കൽ ടൂറിസത്തോടൊപ്പം ചേർത്ത് പറയുന്ന മറ്റൊന്നാണ് [[വെൽനസ് ടൂറിസം]]. രോഗത്തിനുള്ള ചികിൽസ എന്നതിന് പകരം ശാരീരികവും മാനസികവുമായ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യവും]] സൌഖ്യവും ലക്ഷ്യമിട്ട് നടത്തുന്ന യാത്രയാണ് ''വെൽനസ് ടൂറിസം'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.travelmarketreport.com/articles/Wellness-Travel-10-Trends-for-2014-and-Beyond|title=Wellness Travel: 10 Trends for 2014 and Beyond|access-date=2013-12-01|last=Dimon|first=Anne|date=2013-10-24|publisher=Travelmarketreport.com}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിൽ മെഡിക്കൽ ടൂറിസം, വെൽനസ് ടൂറിസം, യോഗ, ആയുർവേദ ടൂറിസം, ഇന്ത്യൻ മെഡിസിൻ എന്നിവയുടെ ഉന്നമനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സർക്കാർ സ്ഥാപനമാണ് നാഷണൽ മെഡിക്കൽ ആൻഡ് വെൽനസ് ടൂറിസം ബോർഡ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Medical &amp; Wellness Tourism Board for India {{!}} IMTJ |url=https://www.imtj.com/news/medical-wellness-tourism-board-india/ |website=www.imtj.com |date=23 ജനുവരി 2021 |access-date=2021-01-23 |archive-date=2021-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123080006/https://www.imtj.com/news/medical-wellness-tourism-board-india/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

മെഡിക്കൽ ടൂറിസം രംഗത്ത് നിന്നും കാര്യമായ വരുമാനം നേടുന്ന സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. 2018 ൽ, കേരളത്തിന്റെ ആകെടൂറിസം വരുമാനത്തിന്റെ 30%, ഏകദേശം 9000 കോടി രൂപയാണ് മെഡിക്കൽ ടൂറിസത്തിലൂടെ നേടിയത്.&lt;ref name=&quot;മനോ&quot;/&gt;

=== സെക്സ് ടൂറിസം അഥവാ റൊമാന്റിക് ടൂറിസം ===
ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലോ അല്ലെങ്കിൽ അതുപോലെയുള്ള ബന്ധങ്ങളിലോ ഏർപ്പെടുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക്, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു പ്രദേശത്തേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്ന രീതിയെ സെക്‌സ് ടൂറിസം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത് റൊമാന്റിക് ടൂറിസം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് [[ലൈംഗികത്തൊഴിലാളി|ലൈംഗികത്തൊഴിലാളികളെ]] ആഗോളതലത്തിൽ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന,&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hannum|first1=Ann Barger|year=2002|title=Sex Tourism in Latin America|journal=ReVista: Harvard Review of Latin America|issue=Winter|access-date=6 October 2011|url=http://dev.drclas.harvard.edu/revista/articles/view/53|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20140904034255/http://dev.drclas.harvard.edu/revista/articles/view/53|archive-date=4 September 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; എയർലൈൻ, ടാക്‌സി, റസ്റ്റോറന്റ്, ഹോട്ടൽ വ്യവസായങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സേവന വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് പ്രയോജനം നൽകുന്ന ഒരു മൾട്ടി-ബില്യൺ ഡോളർ വ്യവസായമായാണ് സെക്‌സ് ടൂറിസം അറിയപ്പെടുന്നത്.  സാമ്പത്തികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്ന ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളായ [[തായ്‌ലാന്റ്]] (പ്രധാനമായും ബാങ്കോക്ക്, പട്ടായ, ഭുക്കറ്റ് തുടങ്ങിയവ), [[ഫിലിപ്പീൻസ്]] (പ്രധാനമായും [[മനില]], ബൊറാകേ, ഒലൊംഗാപ്പോ സിറ്റി, എയ്ഞ്ചൽസ് സിറ്റി എന്നിവ) [[വിയറ്റ്നാം]], [[കംബോഡിയ]], [[നേപ്പാൾ]] കൂടാതെ മധ്യ- തെക്കൻ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളായ [[മെക്സിക്കോ]], [[ബ്രസീൽ]] തുടങ്ങിയവ ലോകത്തിൽ സെക്സ് അല്ലെങ്കിൽ റൊമാന്റിക് ടൂറിസത്തിൽ ഏറ്റവും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളാണ്. യൂറോപ്പിൽ [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലന്റ്സ് (പ്രത്യേകിച്ച്]] [[ആംസ്റ്റർഡാം|ആംസ്റ്റർഡാം),]] [[സ്പെയിൻ]],[[ജർമ്മനി]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളും ഇക്കാര്യത്തിൽ മുൻപിലാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unicef.es/contenidos/582/Kenia_Tourism_exploitation.pdf|title=La explotación sexual de menores en Kenia alcanza una dimensión horrible|access-date=6 October 2011|date=17 January 2007|publisher=Unicef España|location=Spain|language=fr|trans-title=The sexual exploitation of children in Kenya reaches a horrible dimension|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324040911/http://www.unicef.es/contenidos/582/Kenia_Tourism_exploitation.pdf|archive-date=24 March 2010|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.protectionproject.org/brazil.doc|title=Brazil|access-date=20 December 2006|website=The Protection Project|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928072006/http://www.protectionproject.org/brazil.doc|archive-date=28 September 2007|quote=Brazil is a major sex tourism destination. Foreigners come from Germany, Italy, the Netherlands, Spain, Latin America, and North America ...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Carmen J.|last=Gentile|title=Brazil cracks down on child prostitution|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/02/05/MNG0TB6KQV1.DTL|work=San Francisco Chronicle|publisher=Chronicle foreign service|date=2 February 2006|quote=... young prostitutes strut in front of middle-aged American and European tourists ...|access-date=2022-04-08|archive-date=2007-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20070111023807/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2005%2F02%2F05%2FMNG0TB6KQV1.DTL|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{cite news|first=Serge F.|last=Kovaleski|title=Child Sex Trade Rises in Central America|url=http://www.latinamericanstudies.org/costarica/prostitution.htm|newspaper=[[The Washington Post]] foreign service|publisher=Washington Post foreign service|date=2 January 2000|access-date=20 December 2006|quote=... &quot;an accelerated increase in child prostitution&quot; in the country ... blamed largely on the unofficial promotion of sex tourism in Costa Rica over the Internet.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.protectionproject.org/wp-content/uploads/2010/09/Costa-Rica.pdf|title=Costa Rica|access-date=20 December 2006|publisher=The Protection Project}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.awigp.com/default.asp?numcat=sextour2|title=Cuba: The Thailand of the Caribbean|access-date=20 December 2006|last=Zúñiga|first=Jesús|website=The New West Indian|archive-url=https://web.archive.org/web/20010423170117/http://awigp.com/default.asp?numcat=sextour2|archive-date=23 April 2001|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡൊമിനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.drnights.com/latest-news-updates/162-sex-tourism-elaynee2-puj|title=Dominican Republic|access-date=20 December 2006|website=The Protection Project|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928072009/http://www.protectionproject.org/dominican.doc|archive-date=28 September 2007|quote=The Dominican Republic is one of the most popular sex tourism destinations in the world, and it is advertised on the Internet as a &quot;single man's paradise.&quot;|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;,&lt;ref name=&quot;Menon&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mensxp.com/sexuality/sexual/11941-top-5-sex-tourism-destinations-p4.html|title=MensXP, Top 5 Sex Tourism Destinations|access-date=8 December 2013|last=Menon|first=Mandovi|date=13 November 2012|website=MensXP}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.wired.com/news/ebiz/0,1272,44888,00.html|title=The Web, Where 'Pimps' Roam Free|access-date=20 December 2006|last=Scheeres|first=Julia|date=7 July 2001|magazine=Wired|publisher=CondéNet|archive-date=2007-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070101104951/http://www.wired.com/news/ebiz/0,1272,44888,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കെനിയ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://abcnews.go.com/Travel/Story?id=5935427|title=Sun, Safaris and Sex Tourism in Kenya|access-date=25 October 2008|last=Hughes|first=Dana|website=Travel|publisher=ABC News|quote=Tourists Gone Wild: 'They Come Here They Think &quot;I Can Be Whatever I Want to Be&quot; and That's How They Behave'}}&lt;/ref&gt; [[കൊളംബിയ]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://goasia.about.com/cs/thailand/a/thailandsex.htm|title=Thailand's Sex Industry|access-date=20 December 2006|last=Cruey|first=Greg|website=About: Asia For Visitors|publisher=About (the New York Times Co.)|archive-url=https://web.archive.org/web/20061225004505/http://goasia.about.com/cs/thailand/a/thailandsex.htm|archive-date=25 December 2006|quote=Nowhere else is it so open and prevalent. Individual cities or regions have acquired a reputation as sex tourist destinations. Many of these have notable red-light districts, including de Wallen in Amsterdam, the Netherlands, Zona Norte in Tijuana, Mexico, Boy's Town in Nuevo Laredo, Mexico, Fortaleza and Rio de Janeiro in Brazil, Bangkok, Pattaya and Phuket in Thailand|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ക്യൂബ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://media.elnuevoherald.com/smedia/2013/03/08/18/11/65hAf.So.84.pdf|title=Child Prostitution and Sex Tourism CUBA|access-date=2022-04-08|last=Taylor|first=Jacqueline|date=September 1995|website=Department of Sociology, University of Leicester, UK|publisher=ECPAT International|archive-url=https://web.archive.org/web/20140104204119/http://media.elnuevoherald.com/smedia/2013/03/08/18/11/65hAf.So.84.pdf|archive-date=2014-01-04|quote=In Cuba, the link between tourism and prostitution is perhaps more direct than in any other country which hosts sex tourists|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ഇന്തോനേഷ്യ]] (പ്രത്യേകിച്ച് ബാലി)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.balidiscovery.com/messages/message.asp?Id=10100|title=Bali News: Sex and Drug Parties in Bali?|access-date=25 June 2016|website=balidiscovery.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215154957/http://www.balidiscovery.com/messages/message.asp?Id=10100|archive-date=15 December 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://world.time.com/2013/10/15/ignorance-and-a-thriving-sex-industry-fuel-aids-explosion-on-bali/|title=Bali's 'Gigolos,' Carefree Sex Industry Lead to HIV Crisis|magazine=Time|first=Charlie|last=Campbell|date=15 October 2013|access-date=25 June 2016|via=world.time.com|archive-date=2014-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141015073206/http://world.time.com/2013/10/15/ignorance-and-a-thriving-sex-industry-fuel-aids-explosion-on-bali/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[കെനിയ]]&lt;ref name=&quot;OlderWhite&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/newsOne/idUSN2638979720071126|title=Older white women join Kenya's sex tourists|access-date=30 November 2007|last=Clarke|first=Jeremy|date=25 November 2007|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;[[ഡൊമിനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്]], [[മലേഷ്യ]] ([[പെനാങ്ക് ദ്വീപ്|പെനാങ്ക്]], [[ക്വാല ലമ്പുർ]], ഇപോഹ് തുടങ്ങിയവ), [[കൊളംബിയ]]  ഉൾപ്പെടെ നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ സെക്‌സ് ടൂറിസത്തിന്റെ ജനപ്രിയ കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ലൈസൻസ് ഉള്ള [[ലൈംഗികത്തൊഴിലാളി|ലൈംഗികത്തൊഴിലാളികൾ]] പല രാജ്യങ്ങളിലും  കാണപ്പെടുന്നു. [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]] തടയാൻ പുരുഷന്മാർക്കുള്ള ഗർഭനിരോധന ഉറ അഥവാ [[കോണ്ടം]], [[സ്ത്രീകൾക്കുള്ള കോണ്ടം]] അഥവാ ആന്തരിക കോണ്ടം, റബ്ബർ ദന്തമൂടികൾ തുടങ്ങിയ സുരക്ഷാമാർഗങ്ങളും ഇവിടങ്ങളിൽ സർക്കാർ നൽകി വരുന്നുണ്ട്. ലൈംഗികത്തൊഴിൽ നിയമപരമാക്കിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ലൈംഗികദാരിദ്ര്യം അനുഭവിക്കുന്ന സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്ന് ധാരാളം വിനോദ സഞ്ചാരികൾ എത്താറുണ്ട്. ഇതുവഴി വലിയ വരുമാനമാണ് ഈ രാജ്യങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ സോനാഗച്ചി കൽകട്ടയിലെ സോനഗച്ചി, മുംബൈയിലെ കാമാത്തിപുര, അലഹബാധിലേ മീർഗുഞ്, ഡൽഹിയിലെ ഗർസ്ഷൻ ബാസ്ഷൻ റോഡ് തുടങ്ങിയവ സെക്സ് നടക്കുന്ന ഇടങ്ങളാണ്.

===കാർഷിക ടൂറിസം===
{{main|കാർഷിക ടൂറിസം}}
കൃഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിനോദസഞ്ചാരമാണ് [[കാർഷിക ടൂറിസം]], അഗ്രിടൂറിസം അല്ലെങ്കിൽ അഗ്രൊടൂറിസം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇന്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുടെ 85 ശതമാനവും നേരിട്ടോ അല്ലാതെയോ കാർഷിക മേഖലയെയും അനുബന്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നവരാണ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://madridge.org/journal-of-agriculture-and-environmental-sciences/mjaes-1000104.php|title=The Evolution of Agri-Tourism practices in India: Some Success Stories {{!}} Madridge Publishers|access-date=2021-01-12|date=2021-01-12|archive-date=2021-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112045426/https://madridge.org/journal-of-agriculture-and-environmental-sciences/mjaes-1000104.php|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; അതുപോലെ ഇന്ത്യയുടെ ജിഡിപിയുടെ 26 ശതമാനവും കാർഷിക മേഖലയിൽ നിന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; അതിനാൽ തന്നെ ഇന്ത്യൻ സാമ്പത്തിക മേഖലയിൽ നിർണ്ണായക സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ കഴിയുന്ന ഒരു വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയാണ് കാർഷിക ടൂറിസം.
=== വിന്റർ ടൂറിസം ===
[[പ്രമാണം:Hollywood_Wax_Museum_-_Pigeon_Forge,_TN.jpg|ലഘുചിത്രം| ടെന്നസിയിലെ പീജിയൺ ഫോർജിലെ ഒരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രത്തിന്റെ ഉദാഹരണം]]
1860 കളിൽ [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്|സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡിലെ]] സെന്റ് മോറിറ്റ്‌സ് ശൈത്യകാല ടൂറിസത്തിന്റെ തൊട്ടിലായി മാറി. ഹോട്ടൽ മാനേജർ ജോഹന്നാസ് ബദ്രത് ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്നുള്ള ചില വേനൽക്കാല അതിഥികളെ മഞ്ഞുകാലത്തെ കാഴ്ചകൾ ക്ഷണിക്കുക വഴി ഒരു ജനപ്രിയ പ്രവണതയ്ക്ക്തുടക്കം കുറിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.stmoritz.ch/en/winter/village/spirit-history/birthplace-of-winter-tourism.html|title=Birthplace of winter tourism|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017122131/http://www.stmoritz.ch/en/winter/village/spirit-history/birthplace-of-winter-tourism.html|archive-date=17 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kulmhotel-stmoritz.ch/en/portrait/tradition-history/early-winter-tourism.html|title=Early Winter Tourism|access-date=23 December 2011|website=Tradition &amp; History|publisher=Kulm Hotel|location=[[St. Moritz]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20111219230025/http://www.kulmhotel-stmoritz.ch/en/portrait/tradition-history/early-winter-tourism.html|archive-date=19 December 2011}}&lt;/ref&gt; 
=== ടെക്സ്റ്റൈൽ ടൂറിസം ===
ടെക്സ്റ്റൈൽ ടൂറിസം എന്നത് തുണിത്തരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ യാത്ര ചെയ്യുന്ന ആളുകളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. വ്യത്യസ്ത തുണിത്തരങ്ങൾ, നെയ്ത് പ്രക്രിയ, നെയ്ത്ത് പരിശീലനം, കൈത്തറി, ഗ്രാമീണ കരകൌശലം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന സാങ്കേതികതകളെക്കുറിച്ച് അറിവ് നൽകുന്നതോടൊപ്പം, [[ജയ്‌പൂർ|ജയ്പൂർ]], [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]], [[വാരാണസി|വാരണാസി]], [[കാഞ്ചീപുരം]] പോലെയുള്ള നെയ്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങൾ അനുഭവിക്കാനുള്ള യാത്രയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;Tourism Review International, Volume 8, Number 4, 2005, pp. 323-338(16)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;telegraphindia.com/india/textile-circuit-on-tourist-map/cid/1473289&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|doi=10.1088/1755-1315/213/1/012012|title=Textile Tourism Image as an Identity of Cigondewah in Bandung City|year=2018|last=Wijaya|first=Karto|last2=Permana|first2=Asep Yudi|journal=Iop Conference Series: Earth and Environmental Science|volume=213|issue=1|page=012012|bibcode=2018E&amp;ES..213a2012W}}&lt;/ref&gt;

=== ഫിലിം ടൂറിസം ===
{{main|ഫിലിം ടൂറിസം}}
[[File:Ramoji Film City, Hyderabad - views from Ramoji Film City (5).JPG|thumb|റാമോജി ഫിലിം സിറ്റിയിലെ സന്ദർശകർ]]
ഫിലിം, ടെലിവിഷൻ ലൊക്കേഷനുകൾ സന്ദർശിക്കുന്ന ടൂറിസത്തിന്റെ ഒരു രൂപമാണ് ഫിലിം ടൂറിസം അല്ലെങ്കിൽ മൂവി ടൂറിസം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഫിലിം ടൂറിസത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പ്രധാന സ്ഥാപനമാണ് ഹൈദരാബാദിലെ [[റാമോജി ഫിലിം സിറ്റി]]. വിജയ ചിത്രമായ [[ബാഹുബലി 2: ദ കൺക്ലൂഷൻ|ബാഹുബലി]]യുടെ സെറ്റ് പൊളിച്ചുമാറ്റാതെ നിലനിർത്തി വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായി തുറന്ന് കൊടുത്തത് ഒരു ഉദാഹരണമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Baahubali Sets Retained By Ramoji Film City For Tourist Attraction |url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-sets-retained-by-ramoji-film-city-for-tourist-attraction-1770617 |website=www.ndtv.com |publisher=NDTV |date=15 ഡിസംബർ 2020 |access-date=2020-12-15 |archive-date=2020-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215073257/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-sets-retained-by-ramoji-film-city-for-tourist-attraction-1770617 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

=== ഇവന്റ് ടൂറിസം ===
ഒരു പ്രദേശത്തെ ഒരു പ്രധാന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിന് ആയി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ടൂറിസം ആണ് ഈവന്റ് ടൂറിസം.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Getz|first=Don|title=Festival and event, tourism|date=2014|url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-01669-6_84-1|work=Encyclopedia of Tourism|pages=1–4|editor-last=Jafari|editor-first=Jafar|publisher=Springer International Publishing|language=en|doi=10.1007/978-3-319-01669-6_84-1|isbn=978-3-319-01669-6|access-date=2023-07-17|editor2-last=Xiao|editor2-first=Honggen}}&lt;/ref&gt; ഈവ്ന്റ് ടൂറിസത്തിന്റെ ഒരു മികച്ച ഉദഹരണമാണ് [[ദുബായ് ഷോപ്പിങ് ഫെസ്റ്റിവൽ|ദുബായ് ഷോപ്പിങ് ഫെസ്റ്റിവലുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട് നടത്തുന്ന ടൂർ പാക്കേജുകൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/business/2022/12/16/dubai-shopping-festival-begins.html|title=ദുബായ് ഷോപ്പിങ് ഫെസ്റ്റിവലിന് തുടക്കം|access-date=2023-07-17|last=|language=ml}}&lt;/ref&gt; അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലീന കലാ മേളയായ [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]]യുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും വിനോദ സഞ്ചാരം നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/air-india-to-associate-with-kochi-muziris-biennale-as-official-travel-partners/article66291549.ece|title=Air India to associate with Kochi Muziris Biennale as official travel partners|access-date=2023-07-17|date=2022-12-22|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ഡാർക്ക് ടൂറിസം ===
{{main|ഡാർക്ക് ടൂറിസം}}
[[പ്രമാണം:Poland_-_Czermna_-_Chapel_of_Skulls_-_interior_06.jpg|ലഘുചിത്രം| [[ഡാർക്ക് ടൂറിസം|ഡാർക്ക് ടൂറിസത്തിന്റെ]] ഒരു ഉദാഹരണമാണ് [[പോളണ്ട്|പോളണ്ടിലെ]] സ്കൾ ചാപ്പൽ . ഇതിന്റെ ആന്തരിക മതിലുകളും സീലിംഗും അടിത്തറയും മനുഷ്യ അസ്ഥികളും തലയോട്ടികളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെ]] ആറിൽ ഒന്നും, പോളണ്ടിലെ ഒരേയൊരു സ്മാരകവും ഇതാണ്.]]
പ്രത്യേക താൽപ്പര്യമുള്ള ഒരു മേഖലയെന്ന് ലെന്നൻ ആൻഡ് ഫോളി (2000)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldwidewords.org/turnsofphrase/tp-dar2.htm|title=Dark Tourism|access-date=9 April 2010|last=Quinion|first=Michael|date=26 November 2005|website=World Wide Words}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Dark Tourism|url=https://archive.org/details/darktourism0000lenn|last=Lennon|first=J. John|last2=Foley|first2=Malcolm|publisher=Continuum|year=2000|isbn=978-0-8264-5063-0|location=London|oclc=44603703}}&lt;/ref&gt; വിശേഷിപ്പിച്ച ഒന്നാണ് [[ഡാർക്ക് ടൂറിസം]]. മരണത്തോടും ദുരന്തത്തോടും ചരിത്രപരമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുന്നതാണ് ഡാർക്ക് ടൂറിസം അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രീഫ് ടൂറിസം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;times&quot;&gt;{{cite web |title=Dark tourism in India, list of dark tourism sites {{!}} Times of India Travel |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/dark-tourism-in-indiawalking-through-the-alleys-of-indias-dark-past/as66107504.cms |website=timesofindia.indiatimes.com |date=12 ഫെബ്രുവരി 2020 |access-date=2020-12-16 |archive-date=2020-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212163408/https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/dark-tourism-in-indiawalking-through-the-alleys-of-indias-dark-past/as66107504.cms |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; മനുഷ്യരുടെ കഷ്ടപ്പാടുകളും രക്തച്ചൊരിച്ചിലുകളും ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ ഡാർക്ക് ടൂറിസത്തിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളാണ്. യുദ്ധക്കളങ്ങൾ, ഭയാനകമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ ഇടങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ [[വംശഹത്യ|വംശഹത്യകൾ]] നടന്ന സ്ഥലങ്ങൾ എന്നിവ പോലുള്ള &quot;ഇരുണ്ട&quot; സൈറ്റുകളിലേക്കുള്ള സന്ദർശനങ്ങൾ ഈ തരത്തിലുള്ള ടൂറിസത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Tourism: Principles and Practice|last=Cooper|first=Chris|publisher=[[Pearson Education]]|year=2005|isbn=978-0-273-68406-0|edition=3rd|location=Harlow|oclc=466952897|display-authors=etal}}&lt;/ref&gt;

[[ഉത്തരാഖണ്ഡ്|ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ]] [[രൂപ്കുണ്ഡ് തടാകം]], [[ഡൽഹി]]യിലെ [[ഗാന്ധി സ്മൃതി]]  മണ്ഡപം, [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലെ]] ഭുജ്, [[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ|ആന്ഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിലെ]] [[സെല്ലുലാർ ജയിൽ]], [[ജാലിയൻവാല ബാഗ്]] എന്നിവ ഇന്ത്യയിലെ ഡാർക്ക് ടൂറിസം സൈറ്റുകളാണ്.&lt;ref name=&quot;times&quot;/&gt;

=== ഡൂം ടൂറിസം ===
[[പ്രമാണം:Perito_Moreno_Glacier_Patagonia_Argentina_Luca_Galuzzi_2005.JPG|ലഘുചിത്രം| പെരിറ്റോ മൊറേനോ ഗ്ലേസിയർ, പാറ്റഗോണിയ, [[അർജന്റീന]]]]
&quot;ടൂറിസം ഓഫ് ഡൂം&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;ലാസ്റ്റ് ചാൻസ് ടൂറിസം&quot; എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രവണതയിൽ, പാരിസ്ഥിതികമോ മറ്റ് ഭീഷണികളോ ഉള്ള സ്ഥലങ്ങളിലേക്കുള്ള (ഉദാ: [[കിളിമഞ്ചാരോ കൊടുമുടി|കിളിമഞ്ചാരോ പർവതത്തിന്റെ]] ഹിമപാതങ്ങൾ, പാറ്റഗോണിയയിലെ ഉരുകുന്ന ഹിമാനികൾ അല്ലെങ്കിൽ [[ഗ്രേറ്റ് ബാരിയർ റീഫ്]] ) യാത്ര ഉൾപ്പെടുന്നു.ആഗോളതാപനം, അമിത ജനസംഖ്യ അല്ലെങ്കിൽ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പോലുള്ള പാരിസ്ഥിതിക ഘടകങ്ങളാൽ ഈ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പലതും ഭീഷണിയാണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ സുസ്ഥിര ടൂറിസവുമായോ ഇക്കോടൂറിസവുമായോ ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവണതയാണ് ഇതിനെ ചിലർ കാണുന്നത്. ഭീഷണി നേരിടുന്ന പല സ്ഥലങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്ര ഒരു വ്യക്തിയുടെ [[കാർബൺ ഫൂട്ട്പ്രിന്റ്|കാർബൺ ഫൂട്ട്പ്രിന്റുകൾ]] വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നും ഭീഷണി നേരിടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ ഇതിനകം നേരിടുന്ന പ്രശ്‌നങ്ങൾ വേഗത്തിലാക്കുന്നുവെന്നും മറ്റുള്ളവർ ആശങ്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;Lemelin, H., Dawson, J., &amp; Stewart, E.J. (Eds.). (2013). Last chance tourism: adapting tourism opportunities in a changing world. Routledge.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Frew, E. (2008). Climate change and doom tourism: Advertising destinations 'before they disappear'. In J. Fountain &amp; K. Moore (Chair), Symposium conducted at the meeting of the New Zealand Tourism &amp; Hospitality Research Conference.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tsiokos, C. (2007). Doom tourism: While supplies last. Population Statistics.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hall, C.M. (2010). Crisis events in tourism: subjects of crisis in tourism. Current Issues in Tourism, 13(5), 401–17.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Olsen, D.H., Koster, R.L., &amp; Youroukos, N. (2013). 8 Last chance tourism?. Last Chance Tourism: Adapting Tourism Opportunities in a Changing World, 105.&lt;/ref&gt;

===വാർ ടൂറിസം===
കാണാൻ മാത്രമായൊ ചരിത്രപഠനങ്ങൾക്കു വേണ്ടിയോ ആയി സജീവമായതോ അല്ലാത്തതോ ആയ യുദ്ധമേഖലകളിലേക്കുള്ള വിനോദ യാത്രയാണ് വാർ ടൂറിസം.&lt;ref name=&quot;വാർ&quot;&gt;{{cite web |title=War Tourism |url=https://www.outlookindia.com/website/story/war-tourism/291827 |website=www.outlookindia.com |date=17 ഏപ്രിൽ 2017 |access-date=2020-12-16 |archive-date=2017-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170417123855/https://www.outlookindia.com/website/story/war-tourism/291827 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; [[ഇറാഖ്]], [[സൊമാലിയ]], [[സിറിയ]], [[ഇസ്രായേൽ]] എന്നിങ്ങനെയുള്ള രാജ്യങ്ങളിലെ യുദ്ധമേഖലകൾ, ബോർഡറുകൾ, സംഘട്ടന മേഖലകൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ള  സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പ്രത്യേക യാത്രാ പാക്കേജുകൾ നൽകുന്ന യഥാർത്ഥ യാത്രാ കമ്പനികൾ പോലുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;വാർ&quot;/&gt;

=== ബഹിരാകാശ ടൂറിസം ===
ഉയർന്നുവരുന്ന ഒരു ടൂറിസം മേഖലയാണ് ബഹിരാകാശ ടൂറിസം. ബഹിരാകാശ ടൂറിസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള 2010 ലെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് 2030 ഓടെ ഇത് ഒരു ബില്യൺ ഡോളർ വിപണിയായി മാറുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.faa.gov/news/updates/media/Economic%20Impact%20Study%20September%202010_20101026_PS.pdf|title=The Economic Impact of Commercial Space Transportation on the U. S Economy in 2009|access-date=5 May 2012|date=September 2010|publisher=Federal Aviation Administration|page=11}}&lt;/ref&gt;

=== കായിക വിനോദസഞ്ചാരം ===
19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ യൂറോപ്പിൽ എത്തിയ വ്യവസായവൽക്കരണത്തെ തുടർന്നാണ് കായിക വിനോദസഞ്ചാരം അഥവാ സ്പോർട്സ് ടൂറിസം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.ijhssi.org/papers/vol8(6)/Series-1/A0806010107.pdf|title=Development of sports tourism|last=Zarotis|first=George F.|date=June 2019|journal=International Journal of Humanities and Social Science Invention}}&lt;/ref&gt; റഗ്ബി, [[ഒളിമ്പിക്സ്]], [[കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ്|കോമൺ‌വെൽത്ത് ഗെയിംസ്]], [[ലോകകപ്പ്‌ ഫുട്ബോൾ|ഫിഫ ലോകകപ്പ് എന്നിവ]] പോലുള്ള ഇവന്റുകൾ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ട്രാവൽ കമ്പനികൾക്ക് ഔദ്യോഗിക ടിക്കറ്റ് വിഹിതം നേടാനും തുടർന്ന് വിമാനങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ, ഉല്ലാസയാത്രകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന പാക്കേജുകളിൽ വിൽക്കാനും പ്രാപ്തമാക്കി.

=== ഡിഎൻ‌എ ടൂറിസം ===
ഡി‌എൻ‌എ ടെസ്റ്റിംഗിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ടൂറിസമാണ് ഡി‌എൻ‌എ ടൂറിസം. ഈ ടൂറിസ്റ്റുകൾ അവരുടെ വിദൂര ബന്ധുക്കളെയോ അവരുടെ പൂർവ്വികർ വന്ന സ്ഥലങ്ങളോ ബന്ധുക്കൾ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളൊക്കെ സന്ദർശിക്കുന്നു. ഡിഎൻ‌എ പരിശോധന 2019 ൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പ്രവണതയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/better/pop-culture/why-dna-travel-may-be-big-travel-trend-2019-ncna942161|title=Why DNA tourism may be the big travel trend of 2019|access-date=7 October 2019|website=NBC News|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vox.com/the-highlight/2019/9/18/20862468/heritage-african-american-ancestry-23-and-me-dna-testing|title=&quot;Heritage travel&quot; is surging in the era of DNA testing. It has a special significance for black Americans.|access-date=7 October 2019|last=Okona|first=Nneka M.|date=18 September 2019|website=Vox|language=en}}&lt;/ref&gt;

===ബർത്ത് ടൂറിസം===
പ്രസവത്തിനായി മറ്റൊരു രാജ്യത്തേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് ബർത്ത് ടൂറിസം. ബർത്ത്‍റൈറ്റ് സിറ്റിസൺഷിപ്പ് ഉള്ള രാജ്യത്ത് ജനിക്കുകവഴി ആ രാജ്യത്ത് കുട്ടിക്ക് പൗരത്വം നേടുക എന്നതാണ് ബർത്ത് ടൂറിസത്തിന്റെ പ്രധാന ഉദ്ദേശ ലക്ഷ്യം. ബർത്ത് ടൂറിസത്തിന്റെ മറ്റ് കാരണങ്ങൾ, പൊതുവിദ്യാലയത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, ഭാവിയിൽ മാതാപിതാക്കൾക്കുള്ള സ്പോൺസർഷിപ്പ്,&lt;ref&gt;{{Cite journal |journal=Virginia Journal of Social Policy &amp; the Law |url=http://vjspl.org/wp-content/uploads/2019/02/4-Made-in-America-ET-2.9.pdf |title=MADE IN AMERICA: MEDICAL TOURISM AND BIRTH TOURISM LEADING TO A LARGER BASE OF TRANSIENT CITIZENSHIP |volume=22.1 |language=en |access-date=2020-11-24 |first=Tyler |last=Grant |archive-date=2021-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414232743/http://vjspl.org/wp-content/uploads/2019/02/4-Made-in-America-ET-2.9.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അല്ലെങ്കിൽ ചൈന പോലെയുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ നിലവിലുള്ള ടൂ-ചൈൾഡ് പോളിസിയുടെ ലംഘനം എന്നിവയാണ്.

== ആഘാതം ==

=== പാരിസ്ഥിതിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ===
ടൂറിസം പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പാരിസ്ഥിതിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളിൽ വാഹന, വിമാന യാത്രയിൽ നിന്നുള്ള ഹരിതഗൃഹ വാതക ഉദ്‌വമനം, ജനപ്രിയ സ്ഥലങ്ങളിലെ മാലിന്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://newrepublic.com/article/156307/tourism-dieand-wont|title=Why Tourism Should Die—and Why It Won't|website=Chuck Thompson|publisher=The New Republic}}&lt;/ref&gt;

=== നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ===
[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവജാലങ്ങൾ]] അല്ലെങ്കിൽ ചില സാംസ്കാരിക കരകൌശല വസ്തുക്കൾ എന്നിവയുടെ വ്യാപാരം, നിയമവിരുദ്ധമായ ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ പോലുള്ള പ്രവർത്തികൾ ചിലപ്പോൾ ടൂറിസവുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;Biagi, Bianca, and Claudio Detotto. &quot;Crime as tourism externality.&quot; Regional Studies 48.4 (2014): 693-709.&lt;/ref&gt;

== വളർച്ച ==
അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസം മേഖല ശരാശരി 4% വാർഷിക നിരക്കിൽ വളർച്ച കൈവരിക്കുമെന്ന് [[യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് വേൾഡ് ടൂറിസം ഓർഗനൈസേഷൻ|ലോക ടൂറിസം ഓർഗനൈസേഷൻ]] (യുഎൻ‌ഡബ്ല്യുടിഒ) പ്രവചിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;predict&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.world-tourism.org/market_research/facts/market_trends.htm|title=Long-term Prospects: Tourism 2020 Vision|year=2004|publisher=World Tourism|archive-url=https://web.archive.org/web/20040619001112/http://www.world-tourism.org/market_research/facts/market_trends.htm|archive-date=19 June 2004}}&lt;/ref&gt; [[ഇകൊമേഴ്സ്|ഇ-കൊമേഴ്‌സിന്റെ]] വരവോടെ ടൂറിസം ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങൾ‌ ഇൻറർ‌നെറ്റിലെ പ്രധാന ട്രേഡഡ് ഇനങ്ങളായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statista.com/topics/2704/online-travel-market/|title=Online travel market - Statistics &amp; Facts|last=Lock|first=S.|date=3 July 2018|website=Statista}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statista.com/statistics/499694/forecast-of-online-travel-sales-worldwide/|title=Digital travel sales worldwide from 2014 to 2020|last=Statista Research Department|date=23 July 2019|website=Statista}}&lt;/ref&gt; ചെറുകിട ഓപ്പറേറ്റർമാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ടൂറിസം ദാതാക്കൾക്ക് (ഹോട്ടലുകൾ, എയർലൈൻസ് മുതലായവ) അവരുടെ സേവനങ്ങൾ നേരിട്ട് ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിലും, ടൂറിസം ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങളും സേവനങ്ങളും ഇടനിലക്കാർ വഴിയും ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Lu|first=Jie|last2=Lu|first2=Zi|date=1 July 2004|title=Development, Distribution and Evaluation of Online Tourism Services in China|journal=Electronic Commerce Research|language=en|volume=4|issue=3|pages=221–39|doi=10.1023/B:ELEC.0000027981.81945.2a|issn=1389-5753}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Karanasios|first=Stan|last2=Burgess|first2=Stephen|date=1 March 2008|title=Tourism and internet adoption: a developing world perspective|journal=International Journal of Tourism Research|language=en|volume=10|issue=2|pages=169–82|doi=10.1002/jtr.649|issn=1522-1970}}&lt;/ref&gt;
==ഇതും കാണുക==
* [[ഇന്ത്യയിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]]
* [[കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]]
* [[ഇന്ത്യയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
{{Tourism|state=collapsed}}
[[വർഗ്ഗം:വിനോദസഞ്ചാരം| ]]</text>
      <sha1>1aad8ooktgxtqqmyxpbg8p81eybfh8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വലിയശാല കാന്തള്ളൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>530995</id>
    <revision>
      <id>4682764</id>
      <parentid>4566877</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T13:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishalsathyan19952099</username>
        <id>57735</id>
      </contributor>
      <origin>4682764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21915" sha1="pkn2jrez4ii56woot7vx0ip3zmd549g" xml:space="preserve">[[കേരളം|കേരളസംസ്ഥനത്തിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[തിരുവനന്തപുരം]] നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത്, [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം|പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ കിഴക്കുമാറി, [[വലിയശാല]] അഗ്രഹാരത്തിന്റെ സമീപത്ത്, [[കിള്ളിയാർ|കിള്ളിയാറിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറേക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''വലിയശാല കാന്തള്ളൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം'''. ഉഗ്രമൂർത്തിയായും ശാന്തമൂർത്തിയായും രണ്ടു സങ്കല്പങ്ങളിൽ [[ശിവൻ|മഹാദേവനും]] തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവും]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]] (രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകൾ), [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[അയ്യപ്പൻ]], [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[ഭൂതത്താൻ]] എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം കഴിഞ്ഞാൽ തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും വലുപ്പം കൂടിയ ക്ഷേത്രം ഇതാണ്. കേരളത്തിലെ പുരാതനകാലത്തെ പ്രസിദ്ധ വേദപാഠശാലയായിരുന്ന [[കാന്തള്ളൂർ ശാല]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരിസരത്തായിരുന്നു. മൂന്ന് കൊടിമരങ്ങളുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രത്യേകതകൾ നിറഞ്ഞ ഈ ക്ഷേത്രം, ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[തിരുവാതിര (നക്ഷത്രം)|തിരുവാതിര]] നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസം ഉത്സവം, അതേ മാസത്തിൽ തന്നെയുള്ള [[ശിവരാത്രി]], [[ധനു]]മാസത്തിലെ [[തിരുവാതിര വ്രതം|തിരുവാതിര]], [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] തുടങ്ങിയവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.&lt;ref&gt;https://malayalam.news18.com/news/kerala/thiruvananthapuram-valiyasala-kanthalloor-mahadeva-temple-local18-692909.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.vanitha.in/vanitha-beatz/happy-journey/2026/09/09/thiruvananthapuram-kanthalloor-mahadeva-temple-history-and-journey.html&lt;/ref&gt;

== ഐതിഹ്യം ==
ഇന്ന് ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം നിരവധി യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നിരുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേര]]-[[ചോളസാമ്രാജ്യം|ചോള]]- [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യ]]സാമ്രാജ്യങ്ങൾ ഒരുപോലെ അതിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. അത്തരം യുദ്ധങ്ങളിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഭടന്മാരുടെ ഭാര്യമാർ തുടർന്ന് [[സതി]] അനുഷ്ഠിച്ച സ്ഥലമായിരുന്നു വലിയശാല എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇവിടെ കിള്ളിയാറിന്റെ കരയിലുണ്ടായിരുന്ന ശ്മശാനത്തിലാണ് ഇവയെല്ലാം നടന്നതെന്നാണ് കഥ. അവിടം പിന്നീട് നികത്തുകയും തദ്സ്ഥാനത്ത് ശിവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഒരു ക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരികയും ചെയ്തു. അതാണ് വലിയശാല കാന്തള്ളൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. ശ്മശാനം നിന്നിരുന്ന സ്ഥലത്ത് പണികഴിപ്പിച്ചതുകൊണ്ട് ഭഗവാനെ ശ്മശാനശിവനായി ആരാധിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി എന്നാണ് കഥ. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായി മാറിയ ശ്മശാനശിവന്റെ കോപം അടക്കാൻ പിൽക്കാലത്ത് ഇരുവശങ്ങളിലുമായി സാംബശിവനെയും ([[പാർവതി|പാർവതീസമേതനായ]] പരമശിവൻ) മഹാവിഷ്ണുവിനെയും പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ. ഇവരിൽ കുടുംബസമേതശിവനെ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവായും]] ആരാധിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം, [[ത്രിമൂർത്തി]]കളുടെ ഒരു സംഗമസ്ഥാനമായി ഈ ക്ഷേത്രം മാറി.

== ചരിത്രം ==
വലിയശാല കാന്തള്ളൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിന് ഏകദേശം ആയിരത്തിലധികം വർഷം പഴക്കം കാണും. കാന്തള്ളൂർ ശാലയെക്കാൾ പഴക്കം ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ടെന്ന് അനുമാനിയ്ക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല. പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച രേഖകളിൽ നിന്ന് എ.ഡി. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തന്നെ കാന്തള്ളൂർ ശാല ഇവിടെ പൂർണ്ണപ്രതാപത്തോടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. [[ഉത്തരേന്ത്യ|ഉത്തരഭാരതത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[നളന്ദ സർവകലാശാല|നളന്ദ]], [[തക്ഷശില സർവകലാശാല|തക്ഷശില]] തുടങ്ങിയ സർവകലാശാലകൾക്കുള്ള അതേ പ്രാധാന്യം കാന്തള്ളൂർ ശാലയ്ക്കുമുണ്ടായിരുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവിടെ പഠിയ്ക്കാൻ എത്തിയിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് വളരെയധികം പ്രാധാന്യം ലഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. [[നിരീശ്വരവാദം|നിരീശ്വരവാദത്തിൽ]] അധിഷ്ഠിതമായ [[ചാർവാകം|ചാർവാകസിദ്ധാന്തം]] പോലും ഇവിടെ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാര്യമാണ്. എ.ഡി. 985-ൽ ചോളചക്രവർത്തിമാർ രചിച്ച ശിലാലിഖിതങ്ങളിലും ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചും ശാലയെക്കുറിച്ചും വിവരങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം വെളിച്ചം വീശുന്നത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പഴക്കത്തിലേയ്ക്കാണ്.

കാന്തള്ളൂർ ശാല ഇല്ലാതായശേഷം ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധരായ [[എട്ടുവീട്ടിൽ പിള്ളമാർ|എട്ടുവീട്ടിൽ പിള്ളമാരുടെ]] നിയന്ത്രണത്തിലായി. അവരുടെ കാലത്തും ക്ഷേത്രം പ്രൗഢിയോടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, പിൽക്കാലത്ത് ഇവരിലെ അവസാന തലമുറ, [[തിരുവിതാംകൂർ രാജവംശം|തിരുവിതാംകൂർ യുവരാജാവായിരുന്ന]] [[അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ|അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മയ്ക്കെതിരെയുള്ള]] കരുനീക്കങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ക്ഷേത്രം ഉപയോഗിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. എട്ടുവീട്ടിൽ പിള്ളമാരിൽ പ്രധാനിയായിരുന്ന [[കുടമൺ പിള്ള|കുടമൺ പിള്ളയുടെ]] ഭാര്യവീട് ഇവിടെയായത് അതിന് സൗകര്യമാകുകയും ചെയ്തു. മാർത്താണ്ഡവർമ്മയെ തകർക്കാൻ കുടമൺ പിള്ള, ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാരുടെ സഹായത്തോടെ പ്രധാന മൂർത്തിയിൽ ശ്മശാന ശിവനെ ആവാഹിച്ചു എന്നൊരു കഥ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ കഥ അത്ര വിശ്വസനീയമല്ല. 

സംഗതി എന്തായാലും ഈ സംഭവത്തോടുകൂടി കാന്തള്ളൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രതാപം അവസാനിച്ചു. മാർത്താണ്ഡവർമ്മയിൽ തുടങ്ങി [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ]] വരെയുള്ള തിരുവിതാംകൂർ രാജാക്കന്മാരോ, അവരുടെ ബന്ധുക്കളോ ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ഈ ക്ഷേത്രം സന്ദർശിച്ചിരുന്നില്ല. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിക്കാലത്ത്]] പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്കുള്ള എഴുന്നള്ളിപ്പ് വലിയശാല ഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ ഈ ക്ഷേത്രം കണ്ടാൽ ചിത്തിര തിരുനാളും സംഘവും മുഖം തിരിച്ചുനടക്കുന്നത് പതിവുകാഴ്ചയായിരുന്നു. എന്നാൽ, ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുജൻ [[ഉത്രാടം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] ചുമതലയേറ്റപ്പോൾ ക്ഷേത്രവുമായുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ അവസാനിപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ പതിവായി ഇവിടെ ദർശനം നടത്താൻ വരികയും ചെയ്തു. ഇതുകൂടാതെ, ചരിത്രപ്രേമികളായ ചിലരും ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്താറുണ്ട്. ഇത് ഗതകാലപ്രൗഢിയിലേയ്ക്കുള്ള തിരിച്ചുപോക്കിന്റെ സൂചനയായി ഭക്തർ കണ്ടുവരുന്നു.&lt;ref&gt;https://janmabhumi.in/2025/11/01/3482790/samskriti/kanthalloor-shala-the-dakshina-nalanda-mahadeva-temple/&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി ==
=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===
വലിയശാല ദേശത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായി, കിള്ളിയാറിന്റെ പടിഞ്ഞാറേക്കരയിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രദർശനം. പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നവർക്ക് [[പഴവങ്ങാടി ഗണപതിക്ഷേത്രം|പഴവങ്ങാടി ഗണപതിക്ഷേത്രത്തിന്റെ]] മുന്നിലൂടെ പവർ ഹൗസ് ജങ്ഷനിലെത്തി, അവിടെനിന്ന് വലത്തോട്ട് തിരിഞ്ഞ് ഒരു കിലോമീറ്റർ പോയാൽ ക്ഷേത്രനടയിലെത്താവുന്നതാണ്. വലിയശാലയിൽ നിന്ന് [[മരുതംകുഴി]] വരെ നീണ്ടുകിടക്കുന്ന കൊച്ചാർ റോഡ്, ക്ഷേത്രത്തിനും കിള്ളിയാറിനും ഇടയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ഇവിടെ ക്ഷേത്രം വക ബസ് സ്റ്റോപ്പും ഏതാനും കടകളും കാണാം. പ്രസിദ്ധമായ വലിയശാല അഗ്രഹാരമാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ നട മുഴുവൻ. നദീതീരത്തുള്ള ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ പ്രത്യേകം കുളവും കിണറും പണിതിട്ടില്ല. ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ടും മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന കിള്ളിയാറ്റിലാണ്. അതിവിശാലമായ മതിൽക്കെട്ട് ക്ഷേത്രത്തെ മുഴുവൻ പൊതിഞ്ഞ് സംരക്ഷിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഒരുഭാഗത്തും ഗോപുരം പണിതിട്ടില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരെഴുതിവച്ച കവാടമുണ്ട്. ഇതിന് നേരെമുന്നിൽ ഒരു [[അരയാൽ|അരയാലുമുണ്ട്]]. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിനെ, [[ത്രിമൂർത്തികൾ|ത്രിമൂർത്തികളുടെ]] പ്രത്യക്ഷസ്വരൂപമായാണ് കണക്കാക്കിവരുന്നത്. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുതവണ വലംവയ്ക്കുന്നത് നല്ലതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വലിയശാല ക്ഷേത്രത്തിൽ ത്രിമൂർത്തികളെ സങ്കല്പിച്ച് ആരാധനയുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഇത് അതിവിശേഷമായി കണ്ടുവരുന്നു. എന്നും അരയാലിനെ വന്ദിച്ചശേഷമാണ് ഭക്തർ അകത്ത് കയറാറുള്ളതും.

കിഴക്കേ നടയിലൂടെ കയറുമ്പോൾ ആദ്യം ശ്രദ്ധയിൽ പെടുന്നത് '''ഓം ഗംഗാധരായ നമഃ''' എന്നെഴുതിവച്ച ഒരു ബോർഡും, അതിനുമുന്നിൽ ഭഗവദ്വാഹനമായ [[നന്ദി (പുരാണകഥാപാത്രം)|നന്ദിയെ]] ശിരസ്സിലേറ്റിനിൽക്കുന്ന ചെമ്പുകൊടിമരവുമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മൂന്ന് കൊടിമരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയത് ഈ കൊടിമരമാണ്. ഇതിന് ചുവട്ടിൽ പതിവുപോലെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളുമുണ്ട്. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അധികം ഉയരമില്ലാത്ത ബലിക്കല്ലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം പുറമേ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം കാണാം.  ഇതേപോലെ മറ്റ് രണ്ടുനടകളിലും കൊടിമരങ്ങളും ബലിക്കല്ലുകളുമുണ്ട്. കേരളത്തിൽ മൂന്ന് കൊടിമരങ്ങളുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[തിരുവേഗപ്പുറ മഹാക്ഷേത്രം]], [[ചിനക്കത്തൂർ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]]  [[കരിക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യ - ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം]], തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെത്തന്നെ [[ഒറ്റശേഖരമംഗലം മഹാദേവക്ഷേത്രം]] എന്നിവയാണ് കേരളത്തിൽ ഇതുകൂടാതെ മൂന്ന് കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. 

ഏകദേശം ആറേക്കർ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന അതിവിശാലമായ മതിലകമാണ് വലിയശാല കാന്തള്ളൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേത്. ഇവിടെ ധാരാളം മരങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്നുണ്ട്. ഇരു ശിവന്മാരുടെയും നടുവിലായി വളർന്നുനിൽക്കുന്ന ഒരു ആൽമരത്തിന്റെ ചുവട്ടിലാണ് ഭഗവാന്റെ മുഖ്യപാർഷദന്മാരിലൊരാളായ ഭൂതത്താന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. പ്രത്യേകിച്ച് രൂപമൊന്നുമില്ലാത്ത ഒരു ശിലയിലാണ് ഭൂതത്താനെ ആവാഹിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ നിവേദ്യത്തിന്റെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്. തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, തമിഴ് ശൈലിയിൽ പണിത ശ്രീകോവിലിൽ ദുർഗ്ഗാദേവിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
=== നാലമ്പലം ===


[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മൂന്നു കൊടിമരങ്ങളുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>pkn2jrez4ii56woot7vx0ip3zmd549g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിദാദ് അക്രാവി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>537339</id>
    <revision>
      <id>4682887</id>
      <parentid>4501064</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10160" sha1="4y11486tio1ys3dx5d9a6y99g5pv92s" xml:space="preserve">{{prettyurl|Widad Akrawi}}
{{Infobox person
| name               = വിദാദ് അക്രേയി&lt;br/&gt;ویداد ئاکرەیی
| image              = Dr Widad Akrawi UN BMS2010 DI.png
| imagesize          = 200px
| alt                = 
| caption            = വിദാദ് അക്രേയി 2010 ൽ യുഎന്നിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.
| pseudonym          = 
| birth_name         = 
| birth_date         = 
| birth_place        = 
| death_date         = 
| death_place        = 
| residence          = 
| nationality        = 
| citizenship        = 
| education          = ജനിതകവും പാരമ്പര്യരോഗവും (M.A.); ഗ്ലോബൽ ഹെൽത് ആന്റ് കാൻസർ എപ്പിഡെമോളജി (PhD)
| alma_mater         = 
| Notable works      = 
| known_for          = Advocate for human rights, peace and justice, author, [[Arms Trade Treaty]], UN Declaration of Commitment to End Sexual Violence in Conflict, UN Resolution 2117
| organization       = 
| awards             = * [[Pacem in Terris Award|പെസെം ഇൻ ടെറിസ് അവാർഡ്]]
* [[Pfeffer Peace Prize]]
* ഡെവൻപോർട്ട് മേയർ മെഡൽ
* വുമൺ ഹാർമണി അവാർഡ്
* വുമൺ ഓഫ് ദ ഇയർ 2020
* Special Prize for bridging gap between cultures
| boards             = 
| religion           = 
| spouse             = 
| partner            = 
| children           = 
| parents            = 
| signature          = 
| website            = {{URL|http://widad.org/}}
}}
ആരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധയും കുർദിഷ് വംശജരുടെ മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''വിദാദ് അക്രേയി.''' മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനയായ ഡിഫെൻഡ് ഇന്റർനാഷണലിന്റെ സഹസ്ഥാപകയായ അവർ ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളെയും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള നിരവധി പുസ്തകങ്ങളുടെ രചയിതാവാണ്.

അക്രേയി ജനിതകത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും അന്താരാഷ്ട്ര ആരോഗ്യ, പകർച്ചവ്യാധികളിൽ പിഎച്ച്ഡിയും നേടിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot; modkraft.dk &quot;&gt;{{cite web|url=http://modkraft.dk/kalenderopslag/kurderne-og-menneskerettigheder-i-iran|title=Event: Human Rights in Iran|access-date=29 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930055905/http://modkraft.dk/kalenderopslag/kurderne-og-menneskerettigheder-i-iran|archive-date=2015-09-30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1974 ൽ കുർദുകൾക്കെതിരായ [[ഇറാഖ്]] സർക്കാർ ആക്രമണത്തിനിടയിലും അൽ-അൻഫാൽ പ്രചാരണത്തിനിടയിലും ഉണ്ടായ മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾ അവരുടെ ജീവിതത്തെ രൂപപ്പെടുത്തിയതായി കരുതപ്പെടുന്നു.  

ഫെലോഷിപ്പ് ഓഫ് റീകൺസിലിയേഷൻ സമാധാന അവാർഡുകളിൽ വിജയികളിലൊരാളായി അവർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അവിടെ &quot;ഔട്ട്സ്പോക്കൺ പീസ് ആക്ടിവിസ്റ്റ്&quot; എന്നും &quot;മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ വംശജയായ ആദ്യത്തെ യുവതി&quot; എന്നും വിളിക്കപ്പെട്ടു. ചെറുകിട ആയുധങ്ങളുടെയും ലഘു ആയുധങ്ങളുടെയും അനധികൃത കച്ചവടം, ലിംഗാധിഷ്ഠിത അക്രമം, രാസ-ജൈവ നിരായുധീകരണം, പരമ്പരാഗത നിരായുധീകരണം, അന്താരാഷ്ട്ര സുരക്ഷ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വാദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

2013-ൽ, സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെ ഒരു സംസ്കാരം സൃഷ്ടിച്ച് മാനവരാശിക്ക് വിലപ്പെട്ട സംഭാവനകൾ നൽകിയതിന് നാഷണൽ ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ ഫ്യൂച്ചർ ജനറേഷൻസ് &quot;നാഗരികതകൾ തമ്മിലുള്ള വിടവ് നികത്തുന്നതിനുള്ള പ്രത്യേക സമ്മാനം&quot; അക്രേയിക്ക് ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot; Dr Akreyi Awarded For Bridging Gap Between Civilisations &quot;&gt;{{cite web|url=http://www.defendinternational.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=373&amp;Itemid=73/|title=Dr. Widad Akreyi Awarded For Bridging Gap Between Civilisations|access-date=15 December 2013|archive-date=2014-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018040153/http://www.defendinternational.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=373&amp;Itemid=73/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  2014-ൽ അവർക്ക് ഇന്റർനാഷണൽ പെഫർ പീസ് അവാർഡ് ലഭിച്ചപ്പോൾ അവൾ അത് കോബാനെയിലെയും സിൻജാറിലെയും നിവാസികൾക്കും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ട ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കും സമർപ്പിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Pfeffer Peace Award&quot;&gt;{{cite web|author=Linda Kelly |title=Dr. Widad Akrawi Receives the Pfeffer Peace Award |url=http://forusa.org/blogs/linda-kelly/dr-widad-akrawi-receives-pfeffer-peace-award/13064 |publisher=[[Fellowship of Reconciliation (United States)|Fellowship of Reconciliation]] |date=22 October 2014 |access-date=18 November 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019110517/http://forusa.org/blogs/linda-kelly/dr-widad-akrawi-receives-pfeffer-peace-award/13064 |archive-date=19 October 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot; About Widad Akreyi &quot;&gt;{{cite web|url= http://widad.org/widadwp/about-wa|title= About Widad Akreyi - Widad’s Biography|access-date= 20 November 2013|archive-date= 2013-11-04|archive-url= https://web.archive.org/web/20131104152858/http://widad.org/widadwp/about-wa|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;  2017-ൽ, &quot;എല്ലാവർക്കും വേണ്ടിയുള്ള മനുഷ്യാവകാശങ്ങളോടുള്ള അവളുടെ നിസ്വാർത്ഥ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക്&quot; ഡാവൻപോർട്ട് മേയർ മെഡലും പേസെം ഇൻ ടെറിസ് അവാർഡും അവർക്ക് സമ്മാനിച്ചു.&lt;ref name=&quot; Widad Akreyi awarded Pacem in Terris Award&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.catholicmessenger.net/2017/10/we-must-remember-compassion-is-contagious/|title= We must remember, compassion is contagious: Pacem honoree speaks from the heart|access-date= 14 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot; Defend International press release&quot;&gt;{{cite web|url= http://defendinternational.org/dr-widad-received-pacem-in-terris-peace-and-freedom-award/|title= Dr. Widad Received Pacem in Terris Peace and Freedom Award|access-date= 14 December 2017|archive-date= 2023-02-06|archive-url= https://web.archive.org/web/20230206214027/http://defendinternational.org/dr-widad-received-pacem-in-terris-peace-and-freedom-award/|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണത്തിനായി ജീവിതം ഉഴിഞ്ഞുവെച്ചതിന് അവർക്ക് ഇന്റർനാഷണൽ സിംപ്ലി വുമൺ ഹാർമണി അവാർഡ് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.premiosemplicementedonna.com/en/gold-book/2018.html/ |title=Gold Book 2018 |access-date=16 November 2020}}&lt;/ref&gt; 2020-ൽ 2020-ലെ വനിതയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://defendinternational.org/dr-widad-woman-of-the-year/ |title=Dr. Widad Akreyi Honoured Woman of the Year 2020 |access-date=16 November 2020 |archive-date=2023-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209175218/https://defendinternational.org/dr-widad-woman-of-the-year/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
== ജീവചരിത്രം ==
ഇറാഖിലെ കുർദിസ്ഥാൻ മേഖലയിലെ ഒരു മതേതര കുടുംബത്തിലാണ് അക്രേയി ജനിച്ചത്. അവളുടെ ആദ്യകാലത്തും കൗമാരപ്രായത്തിലും, അവളുടെ വിശ്വാസം നേടാനും അംഗമാകാനും അവളെ പ്രേരിപ്പിക്കാൻ ബാത്ത് പാർട്ടിയിലെ അംഗങ്ങൾ നടത്തിയ എല്ലാ ശ്രമങ്ങളെയും അവൾ എതിർത്തു, ഇത് അവളെ ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് കരിമ്പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ കാരണമായി.&lt;ref name=&quot; bokelskere.no &quot;&gt;{{cite web|url=http://bokelskere.no/bok/taras-bok/23549/|title=Taras Book at Booklovers(bokelskere.no) |access-date=22 November 2013}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
* {{official website}} {{in lang|en}}

{{Pacem in Terris Award laureates|state=collapsed}}
{{Authority control}}</text>
      <sha1>4y11486tio1ys3dx5d9a6y99g5pv92s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വഞ്ജിറ മാതായ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>539466</id>
    <revision>
      <id>4682780</id>
      <parentid>4669512</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28068" sha1="paj7yuey6ulzct2j1jcnwvmysci4bn2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Wanjira Mathai}}
{{Infobox person
| name               = വഞ്ജിറ മാതായ്
| image              = Wanjira Mathai at Global Scholars Symposium 2013.jpg
| caption            = Mathai speaks at the [[Global Scholars Symposium]] in 2013
| birth_name         = 
| birth_date         = 1971
| birth_place        = [[കെനിയ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| alma_mater         = [[Hobart and William Smith Colleges|ഹൊബാർട്ട് &amp; വില്യം സ്മിത്ത്]] &lt;br&gt; [[Emory University|എമോറി സർവകലാശാല]]
| occupation         = 
| employer           = [[Carter Center|കാർട്ടർ സെന്റർ]] &lt;br&gt; [[World Resources Institute|വേൾഡ് റിസോഴ്സസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] &lt;br&gt; [[ഗ്രീൻ ബെൽറ്റ് പ്രസ്ഥാനം]]
| parents            = [[വങ്കാരി മാതായ്]]
}}
കെനിയൻ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകയും ആക്ടിവിസ്റ്റുമാണ് '''വഞ്ജിറ മാതായ് ''' (ജനനം: ഡിസംബർ 1971). [[കെനിയ]]യിലെ [[നെയ്‌റോബി]] ആസ്ഥാനമായുള്ള ആഫ്രിക്കയുടെ വേൾഡ് റിസോഴ്‌സസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ വൈസ് പ്രസിഡന്റും റീജിയണൽ ഡയറക്ടറുമാണ്.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.wri.org/profile/wanjira-mathai|title=Wanjira Mathai|date=2017-01-26|website=World Resources Institute|language=en|access-date=2019-12-27}}&lt;/ref&gt; വനനശീകരണം, ഊർജ്ജ ലഭ്യത എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ആഗോള പ്രശ്‌നങ്ങൾ അവർ ഏറ്റെടുക്കുന്നു. വേൾഡ് റിസോഴ്‌സസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ മുതിർന്ന ഉപദേഷ്ടാവായി പ്രവർത്തിച്ചതിനും [[ഗ്രീൻ ബെൽറ്റ് പ്രസ്ഥാനം|ഗ്രീൻ ബെൽറ്റ്പ്രസ്ഥാനത്തിലെ]] തന്റെ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ 30 ദശലക്ഷത്തിലധികം വൃക്ഷത്തൈകൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കാനുള്ള സമീപകാല പ്രചാരണത്തിനും 2018 ൽ വഞ്ജിറയെ ന്യൂ ആഫ്രിക്കൻ മാഗസിൻ 100 സ്വാധീനമുള്ള ആഫ്രിക്കക്കാരിൽ ഒരാളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alueducation.com/our-list-of-top-influential-african-women-in-2018/|title=Our List of Top Influential African Women in 2018|date=2019-03-12|website=ALU|language=en-US|access-date=2019-12-27|archive-date=2021-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622235021/https://www.alueducation.com/our-list-of-top-influential-african-women-in-2018/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
മാതായ് കെനിയയിൽ ജനിച്ചു വളർന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://womensactivism.nyc/stories/2279|title=Women's Activism NYC|website=womensactivism.nyc|access-date=2019-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://events.stanford.edu/events/309/30943|title=Trees for Africa and Beyond: The Vision Continues|last=Calendar|first=Stanford Event|website=events.stanford.edu|language=en|access-date=2019-12-27|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026205443/https://events.stanford.edu/events/309/30943/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അമ്മ, [[വങ്കാരി മാതായ്]] ഒരു സാമൂഹിക, പരിസ്ഥിതി, രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകയും 2004 ൽ സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം നേടിയ ആദ്യത്തെ ആഫ്രിക്കൻ വനിതയുമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2004/maathai/cv/|title=The Nobel Peace Prize 2004|website=NobelPrize.org|language=en-US|access-date=2019-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/av/magazine-38222562/my-mother-the-nobel-peace-prize-pioneer|title=My mother, the Nobel Peace Prize pioneer|website=BBC News|language=en-GB|access-date=2019-12-29}}&lt;/ref&gt;

നെയ്‌റോബിയിലെ സ്റ്റേറ്റ് ഹൗസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്‌കൂളിലെ വിദ്യാർത്ഥിനിയായിരുന്നു മാതായ്. ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ഹോബാർട്ട്, വില്യം സ്മിത്ത് കോളേജുകളിൽ പഠിക്കാനായി [[ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി]]യിലേക്ക് പോയി. 1994 ൽ അവിടെ ബയോളജിയിൽ ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/mynetwork/3141096-3507380-uoiab2z/index.html|title=Personality of the week: Wanjira Mathai, Green Belt Movement|website=Daily Nation|language=en|access-date=2019-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Chesler|first1=Ellen|url=https://books.google.com/books?id=ZJrwCQAAQBAJ&amp;pg=PR23|title=Women and Girls Rising: Progress and resistance around the world|last2=McGovern|first2=Terry|date=2015-06-19|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-48266-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www2.hws.edu/wanjira-mathai-94-named-personality-of-the-week/|title=Wanjira Mathai '94 Named Personality of the Week|website=www2.hws.edu|language=en|access-date=2019-12-27|archive-date=2022-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416121016/https://www2.hws.edu/wanjira-mathai-94-named-personality-of-the-week/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;എമോറി സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്, ബിസിനസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ എന്നിവയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.metisfund.org/2019-fellows/wanjira-mathai|title=Wanjira Mathai|website=Metis Fund|language=en-US|access-date=2019-12-27|archive-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227185332/https://www.metisfund.org/2019-fellows/wanjira-mathai|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://archive.globallandscapesforum.org/glf-2015/speaker/wanjira-mathai/|title=Wanjira Mathai|website=Global Landscapes Forum Paris 5-6 Dec|language=en-US|access-date=2019-12-30|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027070542/https://archive.globallandscapesforum.org/glf-2015/speaker/wanjira-mathai/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;ബിരുദാനന്തരം മാതായ് കാർട്ടർ സെന്ററിൽ ചേർന്നു. അവിടെ രോഗ നിയന്ത്രണത്തിനായി പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fao.org/about/meetings/world-forestry-congress/speakers/wanjira-mathai/en/|title=Wanjira Mathai{{!}} World Forestry Congress|work=Food and Agriculture Organization of the United Nations|access-date=2019-12-27|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026173506/https://www.fao.org/about/meetings/world-forestry-congress/speakers/wanjira-mathai/en/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹങ്ങളിൽ ബാധിക്കുന്ന ഡ്രാക്കുൻകുലിയാസിസ്, ഓങ്കോസെർസിയാസിസ്, ലിംഫറ്റിക് ഫിലറിയാസിസ് എന്നീ രോഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവർ ഇവിടെ പഠിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://nairobigarage.com/we-zoomin-on-wpowers-director-wanjira-mathai/|title=We #Zoomin: on WPower's Director Wanjira Mathai|date=2017-03-16|website=Nairobi Garage|language=en-US|access-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029114605/https://nairobigarage.com/we-zoomin-on-wpowers-director-wanjira-mathai/|archive-date=2021-10-29|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== ഗവേഷണവും കരിയറും ==
=== ഗ്രീൻ ബെൽറ്റ് പ്രസ്ഥാനം ===
മാതായ് വേൾഡ് ഫ്യൂച്ചർ കൗൺസിലിലും ഗ്രീൻ ബെൽറ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ബോർഡിലും സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.worldfuturecouncil.org/p/wanjira-mathai/|title=Wanjira Mathai|website=World Future Council|language=en-US|access-date=2019-12-27|archive-date=2022-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220419144711/https://www.worldfuturecouncil.org/p/wanjira-mathai/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ഗ്രീൻ ബെൽറ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1977 ൽ സ്ഥാപിച്ചത് വഞ്ജിറയുടെ അമ്മ വംഗാരിയാണ്. 2002 മുതൽ മാതായ് ഗ്രീൻ ബെൽറ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഇന്റർനാഷണൽ ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് സംഘടനയുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടറായി.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.synergos.org/news-and-insights/2009/seeking-synergy-funding-climate-change-mitigation-and-adaptation|title=Seeking synergy: Funding Climate Change Mitigation and Adaptation {{!}} Synergos|website=www.synergos.org|access-date=2019-12-30}}&lt;/ref&gt; ഈ ഓർഗനൈസേഷനിൽ അവർ ധനസമാഹരണ പരിപാടികൾക്കും വിഭവ സമാഹരണത്തിനും നേതൃത്വം നൽകി. ഒപ്പം അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപനത്തിനും സൗകര്യമൊരുക്കി. &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://news.globallandscapesforum.org/28956/values-based-youth-leadership-education-key-to-environmental-sustainability-wangari-maathai-foundation-chair/|title=Values-based youth leadership education key to environmental sustainability: Wangari Maathai Foundation chair|date=2018-08-17|website=Landscape News|language=en-US|access-date=2019-12-27}}&lt;/ref&gt; മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കാൻ ഗ്രീൻ ബെൽറ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആളുകളെ വിളിച്ചപ്പോൾ കൂടുതൽ സ്ത്രീകൾ പ്രതികരിക്കുന്നതായി അവർ മനസ്സിലാക്കി. &lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;  വൃക്ഷത്തൈകൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്ന ജോലി അഗ്രോഫോർസ്റ്റ്രി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് അമ്മയുടെ പാരിസ്ഥിതിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടതാണെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/culture/food/the-plate/2016/october/in-kenya--the-answer-to-climate-change-may-be-in-the-trees/|title=Climate Change Resilience May Mean Planting More Trees|date=2016-10-28|website=National Geographic|language=en|access-date=2020-01-03|archive-date=2019-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218143449/https://www.nationalgeographic.com/culture/food/the-plate/2016/october/in-kenya--the-answer-to-climate-change-may-be-in-the-trees/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം അമ്മ നേടിയതിനുശേഷം മാതായ് അവർക്കൊപ്പം ഒരു ലോക പര്യടനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 2011 ൽ അമ്മ അന്തരിച്ചപ്പോൾ ക്ലബ്ബിനെ നയിക്കാൻ അവർ സഹായിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
== മറ്റ് ഓർഗനൈസേഷനുകളും ഫൌണ്ടേഷനുകളും ==
[[File:Wanjira Mathai, The Green Belt Movement, Kenya Board Chair and Director of Wangari Maathai Institute address the audience.jpg|thumb|Wanjira Mathai talking as Director of the Wangari Maathai Institute]]
പാർട്ട്ണർഷിപ് ഫോർ വുമൺ ആൻറ്റ്റപ്രനർസ് ഇൻ റിനെവ്ബിൾസ് (wPOWER) ന്റെ മുതിർന്ന ഉപദേശകയായി മാതായ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldagroforestry.org/board-member/wanjira-mathai|title=Wanjira Mathai|website=World Agroforestry {{!}} Transforming Lives and Landscapes with Trees|language=en|access-date=2019-12-27|archive-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227185343/http://www.worldagroforestry.org/board-member/wanjira-mathai|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=An Evening with Wanjira Mathai, Director - wPOWER Hub|url=https://www.youtube.com/watch?v=muPSF5_8S7w|language=en|access-date=2019-12-27}}&lt;/ref&gt; കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലെ ഏകദേശം നാല് ദശലക്ഷം സ്ത്രീകൾക്ക് പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം എത്തിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമത്തിൽ wPOWER പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സ്ത്രീകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://skoll.org/contributor/wanjira-mathai/|title=Skoll {{!}} Wanjira Mathai|access-date=2019-12-27}}&lt;/ref&gt;മാതായ്യെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ പലതും നിറവേറ്റുന്ന സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണമാണ് പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജവുമായി സ്ത്രീകളുടെ ഇടപെടൽ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; കെനിയയിൽ ആധുനികവത്കരണം നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്ത്രീകൾ ഇപ്പോഴും വിറക് ശേഖരിക്കുന്നതിന് ദിവസത്തിൽ മണിക്കൂറുകളോളം ചെലവഴിക്കുന്നു. കൂടാതെ 5 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികളിൽ സംഭവിക്കുന്ന മരണങ്ങളിൽ പകുതിയും സംഭവിക്കുന്നത് ഗാർഹിക വായു മലിനീകരണം മൂലമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cynthiauntamed.com/2017/02/21/wanjira-mathai-women-and-energy/|title=WANJIRA MATHAI; WOMEN AND ENERGY|date=2017-02-21|website=Cynthia {{!}} UNTAMED|language=en-GB|access-date=2019-12-27}}&lt;/ref&gt;  മാതായ് ക്ലീൻ പാചക അലയൻസ് ഉപദേശക സമിതിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. കൂടാതെ എർത്ത് ചാപ്റ്റർ ഇന്റർനാഷണൽ കൗൺസിൽ അംഗവുമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cleancookingalliance.org/about/our-team/9.html|title=Clean Cooking Alliance|website=Clean Cooking Alliance|language=en|access-date=2019-12-27|archive-date=2021-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514230234/https://www.cleancookingalliance.org/about/our-team/9.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|title=The Green Belt Movement|url=http://www.greenbeltmovement.org/|last=http://www.cstraight.com|first=Cstraight Media-|website=www.greenbeltmovement.org|language=en|access-date=2020-04-07|archive-date=2019-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190922064433/http://www.greenbeltmovement.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സെന്റർ ഫോർ ഇന്റർനാഷണൽ ഫോറസ്ട്രി റിസർച്ചിന്റെ (സിഫോർ) ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളിലും അവർ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cifor.org/bot/wanjira-mathai/|title=Wanjira Mathai|website=Center for International Forestry Research|language=en-US|access-date=2019-12-27}}&lt;/ref&gt; ആറ് സെക്കൻഡ് ഇക്യു പ്രാക്ടീഷണർമാരിൽ ഒരാളാണ് അവർ. &lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;ഈ പരിശീലകർ വൈകാരിക ബുദ്ധി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും പോസിറ്റിവിറ്റി സംസ്കാരം സൃഷ്ടിക്കാൻ മറ്റുള്ളവരെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ശ്രമിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.6seconds.org/about/|title=A Billion People Practicing Emotional Intelligence: The EQ Network Vision|website=Six Seconds|language=en-US|access-date=2020-04-08}}&lt;/ref&gt;

2016 മുതൽ, മാതായ് വംഗാരി മാതായ് ഫൗണ്ടേഷന്റെ ചെയർ പേഴ്‌സണായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://peaceboat.org/english/news/video-wanjira-mathai|title=Video: Wanjira Mathai|website=Peace Boat|language=en|access-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415183553/https://peaceboat.org/english/news/video-wanjira-mathai|archive-date=2022-04-15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wangarimaathai.org/about-us/|title=About Us – Wangari Maathai|language=en-GB|access-date=2019-12-27|archive-date=2020-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218152724/http://www.wangarimaathai.org/about-us/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; യുവാക്കൾ നേതാക്കളായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഒരു ലക്ഷ്യ സംസ്കാരം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ വംഗരി മാതായ്യുടെ പാരമ്പര്യം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ ഫൗണ്ടേഷൻ നോക്കുന്നു. ഫൗണ്ടേഷനുമായുള്ള അവരുടെ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ, &quot;ഞാൻ എന്റെ അമ്മയുടെ നിഴലിലല്ല ജീവിക്കുന്നത്. ഞാൻ അവരുടെ വെളിച്ചത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്...&quot; എന്ന് മാതായ് പ്രതികരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/entry/beyond-cop21-my-stroll-wi_b_9067150|title=Beyond COP21: My Stroll With Wanjira Mathai, Director, wPOWER Hub, Wangari Maathai Institute &amp; Chair, the Green Belt Movement|last1=Wikina|first1=Ebenezar|last2=Journalist|first2=ContributorDigital|date=2016-01-27|website=HuffPost|language=en|access-date=2019-12-27|last3=Shaper|first3=World Economic Forum Global}}&lt;/ref&gt;  ഫൗണ്ടേഷന് മൂന്ന് മുൻ‌ഗണനകളുണ്ട്: വാങ്കരി മുത മാതായ് വീട് പരിപാലിക്കുക, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ സർഗ്ഗാത്മകതയും ധൈര്യവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന് യുവാക്കളിൽ നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകൾ വളർത്തിയെടുക്കുക (വാനകേശോ), യുവാക്കൾക്കുള്ള ഒരു കൂട്ടായ്മ.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; യുവാക്കളെ പഠിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തിലുള്ള അവരുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ ഉദാഹരണമായി, നെയ്‌റോബി സർവകലാശാലയിലെ (ഡബ്ല്യുഎംഐ) വംഗാരി മാത്തായി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ പീസ് ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസിന്റെ പ്രോജക്ട് ഡയറക്ടറായിരുന്നു അവർ. പോസിറ്റീവ് നൈതികതയും സുസ്ഥിര വികസനവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഈ സ്ഥാപനം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wmi.uonbi.ac.ke/index.php/basic-page/our-vision|title=Our Vision {{!}} Wangari Maathai Institute for Peace and Environmental Studies|website=wmi.uonbi.ac.ke|access-date=2020-04-07}}&lt;/ref&gt; യുവാക്കളെ പഠിപ്പിക്കുക എന്നത് എല്ലായ്‌പ്പോഴും മാതായ്യുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. കൂടാതെ അവർ പറയുന്നു, &quot;മനുഷ്യർ അഴിമതിക്കാരായി ജനിക്കുന്നില്ല. ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ സ്വഭാവങ്ങൾ കൂട്ടായ പുരോഗതിയെക്കാൾ വ്യക്തിഗത നേട്ടം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സംസ്കാരത്താൽ വളർത്തിയെടുക്കപ്പെടുന്നു.&quot; യുവാക്കളെ ബോധവൽക്കരിക്കുന്നത് കെനിയയിൽ സമാധാനം കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനും അഴിമതി കുറയ്ക്കുന്നതിനും സഹായിക്കുമെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. യുവാക്കൾ ഭാവിയിലെ നേതാക്കളായി വളരും.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blog.ted.com/we-the-future-2019-talks-from-ted-skoll-foundation-and-united-nations-foundation/|title=We the Future 2019: Talks from TED, the Skoll Foundation and the United Nations Foundation|date=2019-09-25|website=TED Blog|language=en|access-date=2020-04-07}}&lt;/ref&gt; യുവാക്കളുടെ നേതൃത്വം, പരിസ്ഥിതി, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ ഒരു പ്രചോദനാത്മക സ്പീക്കറായതിനാൽ അവർ ഈ വിഷയങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും സംസാരിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

കൂടാതെ, കെനിയയിലെ വേൾഡ് അഗ്രോഫോറസ്ട്രി സെന്ററിന്റെ (ICRAF) ബോർഡിൽ മാതായ് ഇരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  2018-ൽ ന്യൂ ആഫ്രിക്കൻ മാഗസിൻ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 100 ആഫ്രിക്കക്കാരിൽ ഒരാളായും ആഫ്രിക്കൻ ലീഡർഷിപ്പ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ആഫ്രിക്കൻ വനിതയായും മാതായ്യെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kiss100.co.ke/11-kenyans100-influential-africans/|title=Hurray! 11 Kenyans make it to the list of 100 most influential Africans|last=Lily|first=Mwangi|date=2018-12-02|website=Kiss FM|language=en-US|access-date=2019-12-27|archive-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227223040/https://kiss100.co.ke/11-kenyans100-influential-africans/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;/&gt;

2019 ഡിസംബർ വരെ വേൾഡ് റിസോഴ്‌സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ ആഫ്രിക്കയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റും റീജിയണൽ ഡയറക്ടറുമായി മാതായ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt; ഈ ശേഷിയിൽ മാതായ് കെനിയൻ പരിസ്ഥിതി മന്ത്രി ജൂഡി വഖുംഗുവിനെ 2030-ഓടെ കെനിയയിൽ വനനശിപ്പിച്ച 12.6 ദശലക്ഷം ഏക്കർ ഭൂമി പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിന് പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത അറിയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt; ആഫ്രിക്കൻ ഫോറസ്റ്റ് ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് റെസ്റ്റോറേഷൻ ഇനീഷ്യേറ്റീവിന്റെ (AFR100) ഭാഗമാണിത്. 2030-ഓടെ ആഫ്രിക്കയിലെ 100 ദശലക്ഷം ഹെക്ടറിലധികം വനനശീകരണ ഭൂമി പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുള്ള ഒരു സംരംഭത്തിന് മാതായ് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://africabusinesscommunities.com/agribusiness/news/world-resources-institute-appoints-wanjira-mathai-as-regional-director-for-africa/|title=World Resources Institute appoints Wanjira Mathai as Regional Director for Africa|last=Communities|first=Africa Business|website=Africa Business Communities|language=en|access-date=2019-12-27|archive-date=2021-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024171110/https://africabusinesscommunities.com/agribusiness/news/world-resources-institute-appoints-wanjira-mathai-as-regional-director-for-africa/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://rekordeast.co.za/afp/127051/at-cop21-africans-aim-to-restore-100-million-hectares-of-forest/|title=At COP21, Africans aim to restore 100 million hectares of forest {{!}} AFP|date=2014-07-24|website=Rekord East|access-date=2019-12-27|archive-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227223050/https://rekordeast.co.za/afp/127051/at-cop21-africans-aim-to-restore-100-million-hectares-of-forest/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== അവലംബം==
{{reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:കെനിയൻ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:1971-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>paj7yuey6ulzct2j1jcnwvmysci4bn2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സോറ ജാനെക്കോവിച്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541488</id>
    <revision>
      <id>4682990</id>
      <parentid>4663931</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T08:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16890" sha1="5u6z47pylw8zxol6j1dsv0jnqelo6on" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = Zora Janžekovič
| image              = Zora Janžekovič.jpg| caption            = Zora Janžekovič leta 1968
| birth_date         = 
| birth_place        = 
| death_date         = 
| death_place        = 
| nationality        = Slovenka
| alma_mater         = [[Medicinska fakulteta v Zagrebu]]
| occupation         = &lt;!-- WD --&gt;
| years_active       = 1947-1984
| employer           = [[Univerzitetni klinični center Maribor]]
| known_for          = kirurškem zdravljenju opeklin
}}
സ്ലൊവേനിയക്കാരിയായ ഒരു [[ശസ്ത്രക്രിയ|സർജനും]], യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറും ആയിരുന്നു '''സോറ ജാനെക്കോവിച്.''' ([[സെപ്റ്റംബർ 30|30 സെപ്റ്റംബർ]] [[1918]], സ്ലൊവെൻസ്ക ബിസ്ട്രിക്ക,[[മാർച്ച് 17|17 മാർച്ച്]] [[2015]], റാഡെൻസി).

പൊള്ളലിനെ ചിൽകിൽസിക്കുന്ന രീതി വികസിപ്പിച്ചതിൽക്കൂടി ലോകവ്യാപകമായി അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.termania.net/slovarji/slovenski-medicinski-slovar/8374697/janzekovic-zora|title=Termania - Slovenski medicinski slovar - Janžekovič, Zora|access-date=2018-01-20|website=www.termania.net}}&lt;/ref&gt; ഈ രീതി ഇന്ന് വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു, മാത്രമല്ല അതിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള [[ശസ്ത്രക്രിയ|ശസ്ത്രക്രിയയുടെ മഹത്തായ ആധുനിക ആധുനിക പാഠപുസ്തകങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.]] &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.um.si/univerza/medijsko-sredisce/novice/Strani/novice.aspx?p=1124|title=UM Novice|access-date=2018-01-20|website=www.um.si|language=sl-SI|archive-date=2018-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121000007/https://www.um.si/univerza/medijsko-sredisce/novice/Strani/novice.aspx?p=1124|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== കുട്ടിക്കാലവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
പ്രൈമറി, മിഡിൽ‌സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ സ്ലൊവെൻ‌സ്ക ബിസ്ട്രിക്കയിലെ നാല് മക്കളിൽ രണ്ടാമത്തവളായി സോറ ജാൻ‌കോവിച്ച് ജനിച്ചു. 1938 ൽ സാഗ്രെബിലെ മെഡിക്കൽ ഫാക്കൽറ്റിയിൽ [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|ചേർന്നു, പക്ഷേ രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തെ]] തുടർന്ന് അവളുടെ പഠനം തടസ്സപ്പെട്ടു. 1943 മുതൽ 1945 വരെയുള്ള വർഷങ്ങളിൽ അവർ വരാഡിനിലെ ആശുപത്രിയിൽ മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥിയായി ജോലി ചെയ്തു. യുദ്ധാനന്തരം അവൾ പഠനം പൂർത്തിയാക്കി 1947 ൽ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.xn--tajerci-pqb.si/osebe/jan%C5%BEekovi%C4%8D-zora/4/|title=JANŽEKOVIČ Zora|access-date=2018-01-20|last=Qualitas|website=www.xn--tajerci-pqb.si|archive-date=2018-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121071213/http://www.xn--tajerci-pqb.si/osebe/jan%C5%BEekovi%C4%8D-zora/4/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1957 ൽ [[ബെൽഗ്രേഡ്|ബെൽഗ്രേഡിൽ]] പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറിയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷൻ പൂർത്തിയാക്കി.

== ജോലി ==
1947 സെപ്റ്റംബറിൽ ബിരുദം നേടിയയുടനെ, ജനറൽ ആശുപത്രിയിൽ, ഇന്ന് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ക്ലിനിക്കൽ സെന്റർ മാരിബോറിൽ ജോലി ചെയ്തു, അവിടെ 1984 ൽ വിരമിക്കുന്നതുവരെ തുടർന്നു. 1955-ൽ, വളരെ പരിമിതമായ ജീവനക്കാരും സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകളുമുള്ള പുതുതായി സ്ഥാപിതമായ പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി വകുപ്പിന്റെ നടത്തിപ്പ് അവർ ഏറ്റെടുത്തു, [[പൊള്ളൽ|പൊള്ളലേറ്റ]] ശസ്ത്രക്രിയാ ചികിത്സയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.

1961 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ഒരു പുതിയ സിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച് അവൾ പൊള്ളലേറ്റ ചികിത്സ ആരംഭിച്ചു, പൊള്ളലേറ്റതിനുശേഷം [[ചർമ്മം|ആദ്യത്തെ നാല് ദിവസങ്ങളിൽ ചത്ത ചർമ്മത്തെ]] നേരത്തേ നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു വിപ്ലവകരമായ രീതി ഉപയോഗിച്ച്, സ്വതന്ത്ര വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഗ്രാഫ്റ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് തുറന്ന പ്രദേശങ്ങൾ അടിയന്തരമായി കവറേജ് ചെയ്യുക. ഈ രീതി ഉപയോഗിച്ച് രണ്ട് വർഷത്തെ ചികിത്സയ്ക്ക് ശേഷം, സാധാരണ പ്രൊഫഷണൽ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ഈ രീതി അവതരിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യമായ രോഗികൾക്ക് ചികിത്സ നൽകി. കഠിനമായി പൊള്ളലേറ്റവരുടെ അതിജീവനത്തിനുള്ള സാധ്യത ഗണ്യമായി കൂടുതലാണെന്നും ചികിത്സാ സമയം കുറവാണെന്നും ചികിത്സ അവസാനിച്ചതിനുശേഷമുള്ള അനന്തരഫലങ്ങൾ ചെറുതാണെന്നും ഫലങ്ങൾ കാണിച്ചു.  1968 ൽ മാരിബോറിൽ പ്ലാസ്റ്റിക്/മാക്‌സിലോഫേസിയൽ സർജൻമാരുടെ ഒരു കോൺഗ്രസ് നടന്നപ്പോൾ 1970 ൽ ജേണൽ ഓഫ് ട്രോമയിൽ  അവരുടെ ചികിത്സാരീതി ആയിരങ്ങളെ രക്ഷിക്കുകയും പൊള്ളലേറ്റ ശസ്ത്രക്രിയാ ചികിത്സയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ സംഭാവന നൽകുകയും ചെയ്തതായി അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.burnsjournal.com/article/S0305-4179(15)00141-2/pdf|title=Obituary Zora Janžekovič (September 30, 1918–March 17, 2015)|access-date=|last=Trop|first=Marija|date=2015|website=burns 41 (2015) 1374|publisher=}}&lt;/ref&gt;

[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യു‌എസ്‌എയിലും]] [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലും]] അവർ വിദേശത്ത് ഈ ചികിത്സാരീതി അവതരിപ്പിച്ചു.  ഒരു ദശകത്തിലേറെയായി, പൊള്ളലേറ്റ ചികിത്സയ്ക്കുള്ള ലോക കേന്ദ്രമായി മാരിബോർ മാറി. പ്ലാസ്റ്റിക്/ പുനർനിർമാണ ശസ്ത്രക്രിയ, പൊള്ളൽ എന്നീ മേഖലകളിലെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രഗത്ഭരായ വിദഗ്ധർ അവരുടെയടുത്ത് പഠിക്കാൻ എത്തി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maribor-pohorje.si/zora-janzekovic.aspx|title=Zora Janžekovič|access-date=2018-01-20|last=Pohorje|first=Zavod za turizem Maribor -|website=maribor-pohorje.si|language=sl-SI|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121125818/https://maribor-pohorje.si/zora-janzekovic.aspx|archive-date=2018-01-21|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ecpb.info/index.php?id=1|title=European Club for Paediatric Burns|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2018-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122001012/http://www.ecpb.info/index.php?id=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; മൊത്തത്തിൽ, 1965 മുതൽ 1986 വരെ, മാരിബോറിലെ പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി വകുപ്പിനെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 237 ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധർ സന്ദർശിച്ചു, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ukc-mb.si/oddelki-sluzbe-enote/klinika-za-kirurgijo/oddelek-za-plasticno-in-rekonstruktivno-kirurgijo/predstavitev-oddelka/|title=Predstavitev oddelka {{!}} Oddelek za plastično in rekonstruktivno kirurgijo {{!}} UKC Maribor|access-date=2018-01-21|website=www.ukc-mb.si|language=sl|archive-date=2017-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818215128/http://www.ukc-mb.si/oddelki-sluzbe-enote/klinika-za-kirurgijo/oddelek-za-plasticno-in-rekonstruktivno-kirurgijo/predstavitev-oddelka/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ലോകത്തെ പല രാജ്യങ്ങളിലും പൊള്ളലേറ്റ ചികിത്സയെക്കുറിച്ച് ജാൻ‌കോവിച്ച് പ്രഭാഷണം നടത്തി. 

അവരുടെ പ്രൊഫഷണൽ, ശാസ്ത്ര ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് 1967 ൽ പ്രൈമേറ്റ് [[ശസ്ത്രക്രിയ|പദവി ലഭിച്ചു, 1978 ൽ ലുബ്ജാന]] സർവകലാശാലയിലെ മെഡിക്കൽ ഫാക്കൽറ്റിയിൽ [[പ്രൊഫസ്സർ|ശസ്ത്രക്രിയാ അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ktvslb.com/datoteke-upload/Informator%20%C5%A1t.2%20april%202015(4M).pdf|title=Informator - Glasilo občine Slovenska Bistrica, Leto 5, številka 2|access-date=|last=|first=|date=april 2015|website=|publisher=|archive-date=2015-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150529060934/http://www.ktvslb.com/datoteke-upload/Informator%20%C5%A1t.2%20april%202015(4M).pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== അംഗീകാരങ്ങൾ ==
2000 ൽ സ്ലൊവേനിയ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ഓണററി ബാഡ്ജ് അവർക്ക് ലഭിച്ചു: &quot;നിരവധി വർഷങ്ങളായി നിസ്വാർത്ഥവും ത്യാഗപൂർണവുമായ മെഡിക്കൽ ജോലികൾ&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.up-rs.si/up-rs/uprs.nsf/dokumentiweb/53ACF6D8ACD7179FC12573CC004AF359?OpenDocument |title=Up-rs.si - Seznam vseh odlikovancev od leta 1992 do decembra 2007 |access-date=2021-05-17 |archive-date=2011-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110821235633/http://www.up-rs.si/up-rs/uprs.nsf/dokumentiweb/53ACF6D8ACD7179FC12573CC004AF359?OpenDocument |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, 2004 ൽ സ്ലൊവേനിയ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ഗോൾഡൻ ഓർഡർ ഓഫ് മെറിറ്റ് &quot;വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെ ജീവിതത്തിനായി&quot;. പൊള്ളലേറ്റ ചികിത്സയട ഒക്കെയുള്ള അംഗീകാരമായി ഈ രീതികളും സ്ലൊവേനിയൻ മെഡിക്കൽ സയൻസിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രമോഷനും 2000 ൽ [[സ്ലൊവേനിയ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഓണററി ബാഡ്ജ്|സ്ലൊവേനിയ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ഓണററി ബാഡ്ജ്]] അവർക്ക് ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.up-rs.si/up-rs/uprs.nsf/objave/Seznam-vseh-odlikovancev-od-leta-1992-do-decembra-2012?OpenDocument|title=Predsednik Republike Slovenije {{!}} Seznam vseh odlikovancev od leta 1992 do decembra 2012|access-date=2018-01-20|website=www.up-rs.si}}&lt;/ref&gt;

1999-ൽ മാരിബോർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.maribor.si/povezava.aspx?pid=13|title=Mestna občina Maribor|access-date=2018-01-20|website=www.maribor.si|archive-date=2018-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121071430/http://www.maribor.si/povezava.aspx?pid=13|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, സ്ലൊവെൻസ്‌ക ബിസ്ട്രിക്ക മുനിസിപ്പാലിറ്റി എന്നിവയുടെ ഓണററി പൗരൻ എന്ന പദവി അവർക്ക് ലഭിച്ചു. 1996 ൽ മാരിബോർ സർവകലാശാല അവർക്ക് ഓണററി ഡോക്ടർ പദവി നൽകി. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

[[സിൻസിനാറ്റി|1974 ൽ സിൻസിനാറ്റിയിൽ]] നടന്ന എവററ്റ് ഇഡ്രിസ് ഇവാൻസ് മെഡൽ, അമേരിക്കൻ ബേൺ അസോസിയേഷൻ (എബി‌എ) മെമ്മോറിയൽ മെഡൽ, 2011 എബി‌എ ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെൻറ് അവാർഡ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഗവേഷണങ്ങൾക്കും നൂതന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുമായി അവർക്ക് നിരവധി അവാർഡുകൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചിൽഡ്രൻ ബേൺസിനായുള്ള യൂറോപ്യൻ ക്ലബ്ബിന്റെ അവാർഡ് &quot;സ്ലാറ്റ റേസർ&quot; സോറ ജാനെകോവിച്ചിന്റെ പേരിലാണ്, അവർ ആദ്യ വിജയിയാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ecpb.info/index.php?id=20|title=ZORA JANŽEKOVIČ PRIZE|access-date=2018-01-20|last=http://www.screenteam.com|first=Screenteam GmbH TYPO3, Web Applications Zuerich|website=www.ecpb.info|language=en-EN|archive-date=2018-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120235941/http://www.ecpb.info/index.php?id=20|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മരണാനന്തരം, 2017 ൽ, അന്താരാഷ്ട്ര മെഡിക്കൽ പോർട്ടലായ ''മെഡ്‌സ്‌കേപ്പിന്റെ'' എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡ് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 25 ഡോക്ടർമാരുടെ പട്ടികയിൽ അവരെ ഉൾപ്പെടുത്തി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.medscape.com/slideshow/2017-influential-physicians-6009095?src=soc_tw_170928_mscpedt_news_onc_oncologists#3|title=The 25 Most Influential Physicians in the Past Century|access-date=2020-07-04|last=Rourke|first=Steven|date=2017-09-25|website=Medscape}}&lt;/ref&gt;

== റഫറൻസുകളും കുറിപ്പുകളും ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [[Seznam prejemnikov častnega znaka svobode Republike Slovenije]]

[[വർഗ്ഗം:2015-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1918-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:No local image but image on Wikidata]]</text>
      <sha1>5u6z47pylw8zxol6j1dsv0jnqelo6on</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൗഹിർ ബെൻ അമര</title>
    <ns>0</ns>
    <id>556784</id>
    <revision>
      <id>4683025</id>
      <parentid>4611780</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9248" sha1="r5nr7sa559urte4hzsghhr203nw5cd2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Souhir Ben Amara}}
{{Infobox person
| name          = Souhir Ben Amara
| image         = File:Souhir Ben Amara 3.jpg
| alt           = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption       = 
| birth_name    = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date    = {{Birth date and age|1985|11|27}}
| birth_place   = 
| death_date    = 
| death_place   = 
| nationality   = Tunisian
| other_names   = 
| alma_mater    = 
| known_for     = 
| years_active  = 2008-present
| occupation    = Actress
| notable_works = 
}}
ടുണീഷ്യൻ നടിയാണ് '''സൗഹിർ ബെൻ അമര''' (ജനനം 27 നവംബർ 1985).
== ജീവചരിത്രം ==
ഒരു നയതന്ത്രജ്ഞന്റെ മകളായ അവർ ടുണീഷ്യയിലേക്ക് പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ആറുവയസ്സുവരെ പാരീസിൽ താമസിച്ചു. ചെറുപ്പം മുതലേ കലയോട് അഭിനിവേശമുള്ള അവർ പതിനാറാമത്തെ വയസ്സിലാണ് കല ശരിക്കും അവരുടെ തൊഴിലാക്കി മാറ്റാൻ തീരുമാനിച്ചത്. ബെൻ അമരയുടെ പിതാവ് ഹൈസ്കൂൾ പഠനകാലത്ത് അസുഖബാധിതനായിരുന്നു. പക്ഷേ അവർ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. തുടർന്ന് ലാ മനൗബയിലെ ഹയർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മൾട്ടിമീഡിയ ആർട്സിൽ പഠിച്ചു. അവിടെ അവർക്ക് ഓഡിയോവിഷ്വൽ ഡിപ്ലോമ ലഭിച്ചു. അവർ ഒരു സംവിധായകയാകാൻ പരിശീലനം നേടിയെങ്കിലും തന്റെ സീനിയർ പ്രോജക്റ്റ് മുതൽ അഭിനയത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;tunivisions&quot;&gt;{{cite web |title=Souhir Ben Amara (album photos) |url=http://www.tunivisions.net/42783/564/548/souhir-ben-amara-album-photos.html |website=Tunivisions |accessdate=11 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130518072406/http://www.tunivisions.net/42783/564/548/souhir-ben-amara-album-photos.html |archivedate=18 May 2013 |language=French |date=12 April 2013}}&lt;/ref&gt;

2008 ൽ മക്തൂബ്, ചൗഫ്ലി ഹാൽ പരമ്പരകളിലൂടെയാണ് ടെലിവിഷനിൽ അവരുടെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. 2010 ൽ മിൻ അയം മിലിഹയിൽ മലീഹയായി അഭിനയിച്ചു. റിധാ ബഹി സംവിധാനം ചെയ്ത ആൽവേസ് ബ്രാൻഡോ (2011) എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ് ബെൻ അമര സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. അവർ പ്രതീകാത്മക വേഷമായ സെന ചെയ്തു. അവസാന നിമിഷം ആ വേഷത്തിന്റെ അഭിനയത്തിന് തിരഞ്ഞെടുത്ത നടിയെ സംവിധായകന് ഇഷ്ടപ്പെടാത്തതിനാൽ ബെൻ അമരക്ക് അഭിനയിക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;tunivisions&quot; /&gt;  2012 ൽ, ബെൻ അമര ഹിജാബിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന നൂറി ബൗസിദ് സംവിധാനം ചെയ്ത മില്ലെഫ്യൂയിൽ എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഐച്ചയായി അഭിനയിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Luciani |first1=Noémie |title=&quot;Millefeuille&quot; : le voile, sans trop de débat |url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2013/06/04/millefeuille-le-voile-sans-trop-de-debat_3422853_3246.html |accessdate=11 November 2020 |work=[[Le Monde]] |date=4 June 2013 |language=French}}&lt;/ref&gt;

2013 ൽ, യവ്‌മിയത്ത് ഇമ്രാ എന്ന മിനിസിരീസിൽ അവർ ഡോണിയയുടെ വേഷം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Souhir Ben Amara: La femme et l'actrice se livre au HuffPost Tunisie |url=https://tn24.tn/ar/article/souhir-ben-amara-la-femme-et-l-actrice-se-livre-au-huffpost-tunisie-8283 |accessdate=11 November 2020 |work=TN24 |date=20 August 2018 |language=French |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112195838/https://tn24.tn/ar/article/souhir-ben-amara-la-femme-et-l-actrice-se-livre-au-huffpost-tunisie-8283 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2019 ൽ ബെൻ അമര ചരിത്രപരമായ സോപ്പ് ഓപ്പറ കിംഗ്ഡംസ് ഓഫ് ഫയർ എന്ന ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web |title=Le feuilleton &quot;Kingdoms of fire&quot; en tournage en Tunisie |url=http://kapitalis.com/tunisie/2019/02/13/le-feuilleton-kingdoms-of-fire-en-tournage-en-tunisie/ |website=Kapitalis |accessdate=11 November 2020 |language=French |date=13 February 2013}}&lt;/ref&gt; അല എഡ്ഡിൻ സ്ലിം സംവിധാനം ചെയ്ത സോർട്ടിലേജ് (2019) എന്ന ചിത്രത്തിൽ അവർക്ക് ഒരു പ്രധാന വേഷം ഉണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Ala Eddine Slim, Souhir Ben Amara présentent &quot; Sortilège &quot; : un voyage hypnotique au coeur du désert tunisien |url=https://culture.tv5monde.com/cinema/l-invite/ala-eddine-slim-souhir-ben-amara-presentent-sortilege-un-voyage-hypnotique-au-coeur |accessdate=11 November 2020 |work=TV5Monde |date=15 February 2020 |language=French |archive-date=2023-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209045604/https://culture.tv5monde.com/cinema/l-invite/ala-eddine-slim-souhir-ben-amara-presentent-sortilege-un-voyage-hypnotique-au-coeur |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; അതിന്റെ തിരക്കഥയിൽ അവർ ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു, ഒരു വനത്തിൽ നിന്ന് മാറിയതിനുശേഷം അവളുടെ കഥാപാത്രം സൈനികനെ കണ്ടുമുട്ടുന്നു. കാൻ ചലച്ചിത്രമേളയിൽ ഈ സിനിമ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. അവർ സിനിമയെ സിനിമ ഓഫ് പെർസെപ്ഷൻ എന്ന് വിളിച്ചു. &lt;ref name=&quot;kheder&quot;&gt;{{cite news |last1=Kheder |first1=Raouia |title=Femme du mois: Souhir Ben Amara : &quot; Je suis réalisatrice de formation, mais l’actrice en moi s’est imposée d’elle-même&quot; |url=https://femmesdetunisie.com/femme-du-mois-souhir-ben-amara-je-suis-realisatrice-de-formation-mais-lactrice-en-moi-sest-imposee-delle-meme/ |accessdate=11 November 2020 |work=Femmes de Tunisie |date=22 November 2019 |language=French |archive-date=2021-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019043033/https://femmesdetunisie.com/femme-du-mois-souhir-ben-amara-je-suis-realisatrice-de-formation-mais-lactrice-en-moi-sest-imposee-delle-meme/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ബെൻ അമര [[അറബ് വസന്തം|അറബ് വസന്തത്തെ]] പിന്തുണയ്ക്കുകയും പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite web |title=Souhir Ben Amara : &quot; Les politiques ont volé le rêve des Tunisiens &quot; |url=https://www.elle.fr/Societe/Interviews/Souhir-Ben-Amara-Les-politiques-ont-vole-le-reve-des-Tunisiens-2458117 |accessdate=11 November 2020 |work=[[Elle (magazine)|Elle]] |language=French}}&lt;/ref&gt;കഞ്ചാവ് നിയമവിധേയമാക്കുന്നതിനെ അവർ എതിർക്കുന്നു. പക്ഷേ അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പിഴകൾ കുറയ്ക്കുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. തന്റെ അനുയോജ്യമായ വേഷം ഒരു ടോംബോയ് കഥാപാത്രമായിരിക്കുമെന്ന് അവർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;tunivisions&quot; /&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*[https://www.imdb.com/name/nm4060983/ Souhir Ben Amara] at the [[Internet Movie Database]]
*[http://www.souhir-benamara.com/EN/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808112640/http://www.souhir-benamara.com/EN/ |date=2022-08-08 }}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1985-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ടുണീഷ്യൻ ചലച്ചിത്രനടിമാർ]]</text>
      <sha1>r5nr7sa559urte4hzsghhr203nw5cd2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലുബുണ്ടു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>556923</id>
    <revision>
      <id>4682761</id>
      <parentid>4681670</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T13:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31511" sha1="eo8g97h139djx69qbwv3jcjan0d38cm" xml:space="preserve">{{Infobox OS
| name                   = ലുബുണ്ടു
| logo                   = Lubuntu LXQt Logo.png
| screenshot             = File:Lubuntu 21.10 default desktop English.jpg
| caption                = ലുബുണ്ടു 21.10 &quot;ഇമ്പിഷ് ഇൻഡ്രി&quot;
| developer              = ലുബുണ്ടു കമ്മ്യൂണിറ്റി
| family                 = [[ലിനക്സ്]]
| working_state          = സജീവം
| source_model           = [[ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]
| latest_release_version = 21.10
| latest_release_date    = {{Start date and age|2021|10|14|df=yes}}
| latest_test_version    =
| latest_test_date       =
| package_manager        = [[ആപ്റ്റ്]]
| supported_platforms    = [[x86-64]]
| kernel_type            = [[Monolithic kernel|മോണോലിത്തിക്]] ([[Linux kernel|ലിനക്സ്]])
| userland               = [[GNU Core Utilities|GNU]]
| ui                     = [[LXQt]]
| license                = പ്രധാനമായും [[GNU General Public License|ഗ്നു ജിപിഎൽ]] / മറ്റു പലതും
| website                = {{Official URL}}
}} 

[[ഉബുണ്ടു]] അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമ്മിച്ച, ഭാരം കുറഞ്ഞ ഒരു ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമാണ് '''ലുബുണ്ടു'''.  ഉബുണ്ടു [[ഗ്നോം]] ഡെസ്ക്ടോപ്പ് എൻവയോൺമെന്റിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെങ്കിൽ ലുബുണ്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്നത് എൽഎക്സ്ക്യുടി ഡെസ്ക്ടോപ്പ് എൻവയോൺമെന്റിലാണ്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ലുബുണ്ടുവിനെ &quot;ഭാരം കുറഞ്ഞതും റിസോഴ്സസ് കുറഞ്ഞതും കൂടുതൽ ഊർജ്ജക്ഷമതയുള്ളതും&quot; എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അതിന്റെ ലക്ഷ്യം &quot;പ്രവർത്തനക്ഷമവും മോഡുലാർ ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷനും വഴിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനും ഉപയോക്താക്കളെ അവരുടെ കമ്പ്യൂട്ടർ ഉപയോഗിക്കാൻ അനുവദിക്കാനുമാണ്&quot;. &lt;ref name=&quot;DistroWatch11May09&quot;&gt;{{Cite web|url=http://distrowatch.com/weekly.php?issue=20090511#news|title=Another day, another Ubuntu derivative.|access-date=21 May 2009|last=Smart|first=Chris|date=May 2009}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;LXDEBlog&quot;&gt;{{Cite web|url=http://blog.lxde.org/?p=208|title=Lubuntu? LXDE Meet up with Mark Shuttleworth in Berlin|access-date=21 May 2009|last=[[LXDE]]|date=February 2009}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;UbuntuWiki&quot;&gt;{{Cite web|url=https://wiki.ubuntu.com/Lubuntu|title=Lubuntu|access-date=24 May 2009|last=[[Canonical Ltd.]]|date=May 2009}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;AboutLubuntu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://lubuntu.net/|title=lubuntu lightweight, fast, easier|access-date=26 November 2015|last=Lubuntu Project}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;DistrowatchLubuntu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://distrowatch.com/table.php?distribution=lubuntu|title=Lubuntu|access-date=30 December 2010|last=[[DistroWatch]]|date=October 2010}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref name=&quot;lubuntu.me&quot;&gt;{{Cite web|url=https://lubuntu.me/taking-a-new-direction/|title=Taking a new direction - Lubuntu|access-date=28 July 2018|date=27 July 2018|website=lubuntu.me}}&lt;/ref&gt;

ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ലുബുണ്ടു [[എൽഎക്സ്ഡിഇ]] ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ [[എൽഎക്സ്ഡിഇ]]&lt;nowiki/&gt;യുടെ മന്ദഗതിയിലുള്ള വികസനം, ജിടികെ 2-നുള്ള പിന്തുണ നഷ്ടപ്പെട്ടത്, [[ഗ്നോം]] ആശ്രിതത്വങ്ങളില്ലാത്തതും കൂടുതൽ സജീവവും സുസ്ഥിരവുമായ എൽഎക്സ്ക്യുടിയുടെ വികസനം എന്നിവ കാരണം 2018 ഒക്ടോബറിൽ ലുബുണ്ടു 18.10-ന്റെ പ്രകാശനത്തോടെ ലുബുണ്ടു എൽഎക്സ്ക്യുടി ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പിലേക്ക് മാറി. &lt;ref name=&quot;Lubuntu1810LXQt&quot;&gt;{{Cite web|url=https://lubuntu.me/this-week-in-lubuntu-development-5/|title=This Week in Lubuntu Development #5 - Lubuntu|access-date=19 May 2018|date=14 May 2018|website=lubuntu.me}}&lt;/ref&gt;

''ലുബുണ്ടു'' എന്ന പേര് ''എൽഎക്സ്ക്യുടി'', ''ഉബുണ്ടു'' എന്നീ പേരുകൾ ചേർത്ത് രൂപപ്പെടുത്തിയ ഒരു സങ്കരപദമാണ്. [[എൽഎക്സ്ഡിഇ]], [[റേസർ-ക്യൂട്ടി|റേസർ-ക്യുടി]] എന്നീ പ്രോജക്റ്റുകളുടെ ലയനത്തിൽ നിന്നാണ് എൽഎക്സ്ക്യുടി എന്ന പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.&lt;ref name=&quot;Licensing&quot;&gt;{{Cite web|url=http://lxde.org/|title=LXDE|access-date=26 October 2008|last=LXDE Team|year=n.d.|archive-date=2010-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100517013413/http://foundation.lxde.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''[[ഉബുണ്ടു (തത്ത്വചിന്ത)|ഉബുണ്ടു]]'' എന്ന വാക്കിന് [[സുലു ഭാഷ|സുലു]], [[കോസാ ഭാഷ|കോസ]] ഭാഷകളിൽ &quot;മറ്റുള്ളവരോടുള്ള മനുഷ്യത്വം&quot; എന്നാണ് അർത്ഥം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://help.ubuntu.com/10.10/about-ubuntu/C/about-ubuntu-name.html|title=About the Name|access-date=8 November 2010|website=Official Ubuntu Documentation|publisher=Canonical Ltd.|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813154617/https://help.ubuntu.com/10.10/about-ubuntu/C/about-ubuntu-name.html|archive-date=13 August 2011}}&lt;/ref&gt;

2011 ഒക്ടോബർ 13-നാണ് ലുബുണ്ടു 11.10 പുറത്തിറങ്ങിയത്. 2011 മേയ് 11-ന് ഉബുണ്ടു കുടുംബത്തിലെ ഒരു ഔപചാരിക അംഗമെന്ന നിലയിൽ ലുബുണ്ടുവിന് ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരം ലഭിച്ചു.   &lt;ref name=&quot;Behling23May11&quot;&gt;{{Cite web|url=http://lubuntu.net/blog/lubuntu-track-official-status-ubuntu-flavour|title=lubuntu on track to official status as Ubuntu flavour|access-date=28 May 2011|last=Behling|first=Mario|date=May 2011}}&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Lubuntu logo.svg|ലഘുചിത്രം|150x150ബിന്ദു| ആദ്യത്തെ ലുബുണ്ടു ലോഗോ]]
[[പ്രമാണം:Lubuntu.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|150x150ബിന്ദു| രണ്ടാമത്തെ ലുബുണ്ടു ലോഗോ]]
[[പ്രമാണം:Lubuntu_logo.svg|ലഘുചിത്രം|150x150ബിന്ദു| മൂന്നാമത്തെ ലുബുണ്ടു ലോഗോ]]
[[File:Lubuntu_LXQt_Logo.png|പകരം=Lubuntu logo as of version 18.10|ലഘുചിത്രം|150x150ബിന്ദു| എൽഎക്സ്ക്യുടി ഉൾപ്പെടുത്തിയ നാലാമത്തെ ലുബുണ്ടു ലോഗോ]]
[[പ്രമാണം:Lubuntu_Lenny.svg|ലഘുചിത്രം|110x110ബിന്ദു| ലെനി, ലുബുണ്ടുവിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഗ്യചിഹ്നം]]
2008 ഒക്ടോബറിൽ [[ഉബുണ്ടു പതിപ്പുകളുടെ പട്ടിക|ഉബുണ്ടു 8.10 ഇൻട്രെപിഡ് ഐബെക്സ്]] പുറത്തിറങ്ങിയതോടെയാണ് എൽഎക്സ്ഡിഇ ഡെസ്ക്ടോപ്പ് ആദ്യമായി ഉബുണ്ടുവിൽ ലഭ്യമായത്. 8.10, 9.04, 9.10 എന്നിവയുൾപ്പെടെ ലുബുണ്ടുവിന്റെ ഈ ആദ്യകാല പതിപ്പുകൾ പ്രത്യേക [[ISO ചിത്രം|ഐഎസ്ഒ ഇമേജ്]] ഡൗൺലോഡുകളായി ലഭ്യമായിരുന്നില്ല. ഉബുണ്ടു ശേഖരങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രത്യേക ''ലുബുണ്ടു-ഡെസ്ക്ടോപ്പ്'' പാക്കേജുകളായി ഉബുണ്ടുവിൽ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാൻ മാത്രമേ കഴിഞ്ഞിരുന്നുള്ളൂ. മുൻകാല ഉബുണ്ടു പതിപ്പുകളിലും [[എൽഎക്സ്ഡിഇ]] ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാവുന്നതാണ്. &lt;ref name=&quot;LXDEwiki&quot;&gt;{{Cite web|url=http://wiki.lxde.org/en/Ubuntu|title=Ubuntu|access-date=3 December 2008|last=LXDE Wiki|date=November 2008|archive-date=2012-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120427050611/http://wiki.lxde.org/en/Ubuntu|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Intervista1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.tuxjournal.net/?p=8508|title=Interview with Mario Behling of LXDE page 1|access-date=21 July 2009|last=TuxJournal.net|year=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/66uYn5r2l?url=http://www.tuxjournal.net/?p=8508|archive-date=14 April 2012}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;gilir&quot;&gt;{{Cite web|url=http://gilir.wordpress.com/2009/10/29/lubuntu-9-10-and-plan-for-lucid/|title=Lubuntu 9.10 and plan for Lucid|access-date=2 May 2010|last=Lavergne|first=Julien|date=October 2009}}&lt;/ref&gt;

2009 ഫെബ്രുവരിയിൽ [[മാർക്ക് ഷട്ടിൽവർത്ത്]] [[എൽഎക്സ്ഡിഇ]] പ്രോജക്റ്റ് ആരംഭിച്ചു. ഇത് പിന്നീട് ലുബുണ്ടു എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;LXDEBlog&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;Intervista4&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.tuxjournal.net/?p=8508&amp;page=4|title=Interview with Mario Behling of LXDE page 4|access-date=21 July 2009|last=TuxJournal.net|year=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/66uYnywV4?url=http://www.tuxjournal.net/?p=8508&amp;page=4|archive-date=14 April 2012}}&lt;/ref&gt; 

2009 മാർച്ചിൽ മരിയോ ബെഹ്ലിംഗ് ലോഞ്ച്‌പാഡിൽ ലുബുണ്ടു പ്രോജക്റ്റ് ആരംഭിച്ചു; ഒരു ആദ്യകാല പ്രോജക്റ്റ് ലോഗോയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രോജക്റ്റിനായി ഒരു ഔദ്യോഗിക ഉബുണ്ടു വിക്കി പേജും തയ്യാറാക്കി; ആപ്ലിക്കേഷനുകളുടെയും പാക്കേജുകളുടെയും ഘടകങ്ങളുടെയും പട്ടികകൾ അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;UbuntuWiki&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;Launchpad&quot;&gt;{{Cite web|url=https://launchpad.net/~lubuntu-desktop|title=Lubuntu|access-date=24 May 2009|last=Behling|first=Mario|date=March 2009}}&lt;/ref&gt;

2009 ഓഗസ്റ്റിൽ ആദ്യ ടെസ്റ്റ് ഐഎസ്ഒ ഒരു [[ലൈവ് സിഡി]] ആയി പുറത്തിറക്കി. ഇൻസ്റ്റലേഷൻ ഓപ്ഷൻ ഇല്ലാതെയായിരുന്നു അത്. &lt;ref name=&quot;testISO&quot;&gt;{{Cite web|url=http://blog.lxde.org/?p=514|title=First Lubuntu test ISO available|access-date=4 September 2009|last=Behling|first=Mario|date=August 2009|archive-date=2012-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120523153550/http://blog.lxde.org/?p=514|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;DW07Sep09&quot;&gt;{{Cite web|url=http://distrowatch.com/weekly.php?issue=20090907#news|title=DistroWatch Weekly, Issue 319, 7 September 2009|access-date=8 September 2009|last=[[DistroWatch]]|date=September 2009}}&lt;/ref&gt;

2009 സെപ്റ്റംബറിൽ ലിനക്സ് മാഗസിൻ നിരൂപകൻ ക്രിസ്റ്റഫർ സ്മാർട്ട് നടത്തിയ ആദ്യഘട്ട പരിശോധനയിൽ, സാധാരണ ഇൻസ്റ്റലേഷനിലും ഡെസ്ക്ടോപ്പ് ഉപയോഗത്തിലും ലുബുണ്ടുവിന്റെ റാം ഉപയോഗം സുബുണ്ടുവിന്റെയും [[ഉബുണ്ടു|ഉബുണ്ടുവിന്റെയും]] പകുതിയോളം ആണെന്നും ലൈവ് സിഡി ഉപയോഗത്തിൽ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗം കുറവാണെന്നും കണ്ടെത്തി. &lt;ref name=&quot;Linux-mag&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.linux-mag.com/cache/7520/1.html|title=Lubuntu|access-date=12 October 2009|last=[[Linux Magazine]]|date=September 2009|archive-date=2010-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100627045158/http://www.linux-mag.com/cache/7520/1.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2014-ൽ, ജിടികെ+ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള [[എൽഎക്സ്ഡിഇ]], [[ക്യൂട്ടി]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള [[റേസർ-ക്യൂട്ടി|റേസർ-ക്യുടി]] എന്നിവ ക്യൂട്ടി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പുതിയ എൽഎക്സ്ക്യുടി ഡെസ്ക്ടോപ്പിൽ ലയിക്കുമെന്നും തുടർന്ന് ലുബുണ്ടു എൽഎക്സ്ക്യുടിയിലേക്ക് മാറുമെന്നും പ്രോജക്റ്റ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. എൽഎക്സ്ക്യുടി ഡെസ്ക്ടോപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ സാധാരണ റിലീസായ ലുബുണ്ടു 18.10, 2018 ഒക്ടോബറിൽ പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ ഈ മാറ്റം പൂർത്തിയായി. &lt;ref name=&quot;Lubuntu1810LXQt&quot;/&gt;  

2014-ൽ ലെനി ലുബുണ്ടുവിന്റെ ഭാഗ്യചിഹ്നമായി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wiki.ubuntu.com/Lubuntu/Marketing/Lenny|title=Lenny|access-date=15 August 2014|website=Ubuntu Wiki|archive-date=2020-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108104932/https://wiki.ubuntu.com/Lubuntu/Marketing/Lenny|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2018-ൽ എൽഎക്സ്ക്യുടി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പതിപ്പിലേക്ക് മാറുന്നതിനിടെ, ലുബുണ്ടുവിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെക്കുറിച്ച് ഡെവലപ്പർമാർ പുനർവിചിന്തനം നടത്തി. മുമ്പ് ലുബുണ്ടു പഴയ കമ്പ്യൂട്ടറുകളുള്ള ഉപയോക്താക്കളെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതായിരുന്നു. എന്നാൽ [[വിൻഡോസ് വിസ്റ്റ]] പിസികൾ അവതരിപ്പിച്ചതോടെ, പഴയ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്ക് പകരം വേഗതയേറിയ പ്രോസസറുകളും കൂടുതൽ റാമും ഉള്ള കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ വന്നു. 2018 ആയപ്പോഴേക്കും കമ്പ്യൂട്ടറുകളുടെ ശേഷി പതിന്മടങ്ങ് വർധിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് സൈമൺ ക്വിഗ്ലിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ലുബുണ്ടു വികസന സംഘം ഉപയോക്താക്കൾക്ക് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട കമ്പ്യൂട്ടർ അനുഭവം നൽകുന്നതിനായി എൽഎക്സ്ക്യുടിയിലേക്ക് മാറി. എൽഎക്സ്ക്യുടി ഭാരം കുറഞ്ഞതും എല്ലാ ഭാഷകളിലും ലഭ്യവുമായിരുന്നു. ലുബുണ്ടു 18.04 എൽ‌ടി‌എസിന്റെ പ്രകാശനത്തിന് ശേഷം ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സിസ്റ്റം ആവശ്യകതകൾ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നത് നിർത്താനും ഡെവലപ്പർമാർ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=&quot;lubuntu.me&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.linuxuprising.com/2018/07/lubuntu-to-no-longer-target-older.html|title=Lubuntu To No Longer Target Older Computers|access-date=28 July 2018|website=linuxuprising.com|archive-date=2020-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107035538/https://www.linuxuprising.com/2018/07/lubuntu-to-no-longer-target-older.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2018 ഓഗസ്റ്റിൽ, ലുബുണ്ടു സ്ഥിരസ്ഥിതിയായി വേലാൻഡ് ഡിസ്പ്ലേ സെർവർ പ്രോട്ടോക്കോളിലേക്ക് മാറുമെന്ന് ഡെവലപ്പർ സൈമൺ ക്വിഗ്ലി പ്രഖ്യാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lubuntu.me/lubuntu-development-newsletter-9/|title=Lubuntu Development Newsletter #9 - Lubuntu|access-date=21 September 2018|date=17 August 2018|website=lubuntu.me}}&lt;/ref&gt;

2019 ജനുവരിയിൽ, തങ്ങളുടെ സംഘടനയെ ഔപചാരികമാക്കുന്നതിനായി ഡെവലപ്പർമാർ പുതിയ നിയമാവലി എഴുതിത്തയ്യാറാക്കി ''ലുബുണ്ടു കൗൺസിൽ'' രൂപീകരിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lubuntu.me/introducing-the-lubuntu-council/#more-3283|title=Introducing the Lubuntu Council &amp;#124; Lubuntu|date=19 January 2019}}&lt;/ref&gt;


== സോഫ്റ്റ്‍വെയർ ==

=== ലുബുണ്ടു എൽഎക്സ്ഡിഇ ===
ലുബുണ്ടുവിന്റെ എൽഎക്സ്ഡിഇ പതിപ്പുകളിൽ (18.04 എൽ‌ടി‌എസും അതിനുമുമ്പുള്ളവയും) ഇനിപ്പറയുന്ന ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു: &lt;ref name=&quot;Apps&quot;&gt;{{Cite web|url=https://wiki.ubuntu.com/Lubuntu/Applications|title=Applications|access-date=3 November 2014|last=Lubuntu Project|date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20170210170538/https://wiki.ubuntu.com/Lubuntu/Applications|archive-date=10 February 2017}}&lt;/ref&gt;

18.04 എൽ‌ടി‌എസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പതിപ്പുകളിൽ, ഉബുണ്ടുവിന് ലഭ്യമായ ഏത് ആപ്ലിക്കേഷനും ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കുന്ന ലുബുണ്ടു സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സെന്റർ, സിനാപ്റ്റിക് പാക്കേജ് മാനേജർ, [[ആപ്റ്റ്|എപിടി]] എന്നിവയിലൂടെ ലുബുണ്ടുവിന് ഉബുണ്ടു സോഫ്റ്റ്‍വെയർ ശേഖരങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശനമുണ്ട്.

{{col-begin}}{{col-break}}
'''ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ'''
* [[അബിവേഡ്]] - വേഡ് പ്രോസസർ
* [[ഒഡേഷ്യസ് (സോഫ്റ്റ്‍വെയർ)|ഒഡേഷ്യസ്]] - മ്യൂസിക് പ്ലെയർ
* [[ഇവിൻസ്]] - [[പോർട്ടബിൾ ഡോക്യുമെന്റ് ഫോർമാറ്റ്|പിഡിഎഫ്]] വ്യൂവർ
* ഫയൽ റോളർ - ആർക്കൈവ് മാനേജർ
* [[മോസില്ല ഫയർഫോക്സ്]] - [[വെബ് ബ്രൗസർ]]
* ജികാൽക്കുലേറ്റർ - കാൽക്കുലേറ്റർ
* ജിഡെബി - പാക്കേജ് ഇൻസ്റ്റാളർ
* ഗ്നോം സോഫ്റ്റ്‍വെയർ - സോഫ്റ്റ്‍വെയർ ഇൻസ്റ്റാളർ
* ഗ്നുമെറിക് - സ്പ്രെഡ്ഷീറ്റ്
* ജി.യു.വി.സി.വ്യൂ - വെബ്‌ക്യാം
* ലൈറ്റ് ഡി.എം - ലോഗിൻ മാനേജർ
* ലൈറ്റ് ലോക്കർ - സ്ക്രീൻ ലോക്കർ
* എംപ്ലെയർ - വീഡിയോ പ്ലെയർ
* എം.ടി.പെയിന്റ് - ഗ്രാഫിക്സ് പെയിന്റിങ്
* [[പിഡ്ജിൻ]] - ഇൻസ്റ്റന്റ് മെസേജിങ്ങും മൈക്രോബ്ലോഗിങ്ങും
* സ്ക്രോട്ട് - സ്ക്രീൻഷോട്ട്
* സിമ്പിൾ സ്കാൻ - സ്കാനിങ്ങിനുവേണ്ടി
* സിൽഫീഡ് - ഇമെയിൽ ക്ലയന്റ്
* സിനാപ്റ്റിക്, ഉബുണ്ടു സെന്റർ - പാക്കേജ് മാനേജർ
* ട്രാൻസ്മിഷൻ - ബിറ്റ്ടോറന്റ് ക്ലയന്റ്
* അപ്ഡേറ്റ് മാനേജർ
* സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഡിസ്ക് ക്രിയേറ്റർ - [[യൂണിവേഴ്സൽ സീരിയൽ ബസ്സ്|യു.എസ്.ബി]] ഐ.എസ്.ഒ റൈറ്റർ
* ഡബ്ല്യുഗെറ്റ് - കമാൻഡ് ലൈൻ വെബ്പേജ് ഡൗൺലോഡർ
* ഹെക്സ്ചാറ്റ് - [[ഐ.ആർ.സി.]]
* എക്സ്.എഫ്.ബേൺ - സിഡി ബേണർ
* എക്സ്പാഡ് - നോട്ട് എഴുതാൻ
{{col-break}}
'''എൽഎക്സ്ഡിഇയിൽ നിന്നുള്ളവ'''
* ജിപിക്‌വ്യൂ - ഇമേജ് വ്യൂവർ
* ലീഫ്പാഡ് - ടെക്സ്റ്റ് എഡിറ്റർ
* എൽ.എക്സ്.അപ്പിയറൻസ്
* എൽ.എക്സ്.ഡി.ഇ.കോമൺ
* എൽ.എക്സ്.ഡി.എം
* എൽ.എക്സ്.ലോഞ്ചർ
* എൽ.എക്സ്.പാനൽ
* എൽ.എക്സ്.റാൻഡ്ആർ
* എൽ.എക്സ്.സെഷൻ
* എൽ.എക്സ്.സെഷൻ എഡിറ്റ്
* എൽ.എക്സ്.ഷോർട്ട്കട്ട്
* എൽ.എക്സ്.ടാസ്ക്
* എൽ.എക്സ്.ടെർമിനൽ
* മെനു - കാഷെ
* ഓപ്പൺബോക്സ് - വിൻഡോ മാനേജർ
* പി.സി.മാൻ.എഫ്.എം. - ഫയൽ മാനേജർ
{{col-end}}

=== ലുബുണ്ടു എൽഎക്സ്ക്യുടി ===
ലുബുണ്ടുവിന്റെ എൽഎക്സ്ക്യുടി പതിപ്പുകളിൽ (18.10-ഉം അതിനുശേഷമുള്ളവയും) ഇനിപ്പറയുന്ന ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു: &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://manual.lubuntu.me/2/Applications.html|title=Applications|access-date=22 October 2018|last=Lubuntu Project|year=2018|archive-date=2019-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190923112849/https://manual.lubuntu.me/2/Applications.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;1810release&quot;&gt;{{Cite web|url=https://lubuntu.me/cosmic-released/#more-3236|title=Lubuntu 18.10 (Cosmic Cuttlefish) Released!|access-date=23 October 2018|last=Quigley|first=Simon|date=20 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225224634/https://lubuntu.me/cosmic-released/#more-3236|archive-date=2020-02-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{{col-begin}}{{col-break}}
'''ഇന്റർനെറ്റ് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ'''
*[[മോസില്ല ഫയർഫോക്സ്]] - വെബ് ബ്രൗസർ
* ക്യുട്രാൻസ്മിഷൻ - ബിറ്റ്ടോറന്റ് ക്ലയന്റ്
* ക്യുസെൽ - ഇന്റർനെറ്റ് റിലേ ചാറ്റ്
* ബ്ലൂഡെവിൾ - ബ്ലൂടൂത്ത് കണക്ടർ 
* ട്രോജിറ്റ - ഇമെയിൽ ക്ലയന്റ്
'''ഓഫീസ് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ'''
* [[ലിബ്രേഓഫീസ്]] - ഓഫീസ് സ്യൂട്ട്
** [[ലിബ്രേഓഫീസ് കാൽക്ക്]] - സ്പ്രെഡ്ഷീറ്റ്
** ലിബ്രേഓഫീസ് ഇംപ്രസ് - പ്രസന്റേഷൻ
** ലിബ്രേഓഫീസ് മാത്ത് - ഗണിത ഫോർമുല റൈറ്റർ
** [[ലിബ്രെഓഫീസ് റൈറ്റർ]] - വേഡ് പ്രോസസർ
*ക്യുപിഡിഎഫ്‍വ്യൂ - പിഡിഎഫ് വ്യൂവർ
'''ഗ്രാഫിക്സ് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ'''
* ഇമേജ് മാജിക് - ഇമേജ് മാനിപ്പുലേഷൻ
* ഐഎക്സ്ഇമേജ് - ഇമേജ് വ്യൂവർ
* സ്ക്രീൻഗ്രാബ് - സ്ക്രീൻഷോട്ട് ടൂൾ
* സ്കാൻലൈറ്റ് - സ്കാനിങ് ആപ്ലിക്കേഷൻ
{{col-break}}
'''ആക്സസറികൾ'''
* 2048-ക്യുടി - 2048 ഗെയിമിന്റെ ലൈറ്റ്‌വെയ്റ്റ് പതിപ്പ്.
* എൽ.എക്സ്.ക്യു.ടി ആർക്കൈവർ - ആർക്കൈവ് യൂട്ടിലിറ്റി
* ഡിസ്കവർ സോഫ്റ്റ്‍വെയർ സെന്റർ
* ഫെതർപാഡ് - ടെക്സ്റ്റ് എഡിറ്റർ
* കെകാൽക് - സയന്റിഫിക് കാൽക്കുലേറ്റർ
* കെഡിഇ പാർട്ടീഷൻ മാനേജർ
* മ്യൂഓൺ പാക്കേജ് മാനേജർ
* നോബിൾനോട്ട് - നോട്ട് എഴുതാൻ
* പി.സി.മാൻ.എഫ്.എം.-ക്യു.ടി - ഫയൽ മാനേജർ
* ക്ലിപ്പർ - ക്ലിപ്പ്ബോർഡ് മാനേജർ
'''ശബ്ദവും വീഡിയോയും'''
* [[കെത്രീബി]] - സിഡി റൈറ്റർ
* പൾസ്ഓഡിയോ വോളിയം കൺട്രോളർ
* [[വി.എൽ.സി. മീഡിയ പ്ലേയർ]]
{{col-end}}

18.10 മുതൽ, ഉബുണ്ടുവിന് ലഭ്യമായ ഏത് ആപ്ലിക്കേഷനും ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കുന്ന ഡിസ്‌കവർ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സെന്റർ, സിനാപ്റ്റിക് പാക്കേജ് മാനേജർ, [[ആപ്റ്റ്]] എന്നിവയിലൂടെ ലുബുണ്ടുവിന് ഉബുണ്ടു സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ശേഖരങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശനമുണ്ട്.{{Timeline Lubuntu}}

* {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്}}&lt;/img&gt;
* {{DistroWatch|lubuntu}}  
* [https://web.archive.org/web/20130922234526/https://help.ubuntu.com/community/Lubuntu/Documentation ലുബുണ്ടു ഡോക്യുമെന്റേഷൻ]
* [https://wiki.ubuntu.com/Lubuntu ലുബുണ്ടു - ഉബുണ്ടു വിക്കി]

== പതിപ്പുകൾ ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;110&quot;&gt;
പ്രമാണം:LXDE_Ubuntu.png|ലഘുചിത്രം| ലുബുണ്ടു 10.04

പ്രമാണം:Lubuntu_10.10_default_desktop.png| ലുബുണ്ടു 10.10

പ്രമാണം:Lubuntu_11.04_Natty_Narwhal.png|ലുബുണ്ടു 11.04

പ്രമാണം:Lubuntu_11.10_Oneiric_Ocelot.png| ലുബുണ്ടു 11.10

പ്രമാണം:Lubuntu_12.04.png| ലുബുണ്ടു 12.04

File:Lubuntu 12.10.png| ലുബുണ്ടു 12.10

പ്രമാണം:Lubuntu_13.04_English.png| ലുബുണ്ടു 13.04

പ്രമാണം:Lubuntu_13.10_English.png| ലുബുണ്ടു 13.10

പ്രമാണം:Lubuntu_14.04_LTS_English.png|ലുബുണ്ടു 14.04 എൽ.ടി.എസ്

പ്രമാണം:Lubuntu_14.10_English.png| ലുബുണ്ടു 14.10

പ്രമാണം:Lubuntu_15.04_English.png| ലുബുണ്ടു 15.04

പ്രമാണം:Lubuntu_15.10_English.png| ലുബുണ്ടു 15.10

പ്രമാണം:Lubuntu_16.04_English.png| ലുബുണ്ടു 16.04 എൽ.ടി.എസ്

പ്രമാണം:Lubuntu_16.10_English.png| ലുബുണ്ടു 16.10

പ്രമാണം:Lubuntu_17.04_English.png| ലുബുണ്ടു 17.04

പ്രമാണം:Lubuntu_17.10_Desktop.jpg| ലുബുണ്ടു 17.10

പ്രമാണം:Lubuntu_Desktop_18.04.png| ലുബുണ്ടു 18.04 എൽ.ടി.എസ്

പ്രമാണം:Lubuntu_18.10_English.png| ലുബുണ്ടു 18.10

പ്രമാണം:Lubuntu_19.04.png| ലുബുണ്ടു 19.04

പ്രമാണം:Lubuntu_19.10_English.jpg| ലുബുണ്ടു 19.10

പ്രമാണം:Lubuntu_20.04.png| ലുബുണ്ടു 20.04 എൽ.ടി.എസ്

പ്രമാണം:Lubuntu_20.10_2880p_EN_20201231_31_12_2020_18_01_35.png| ലുബുണ്ടു 20.10

പ്രമാണം:Lubuntu_21.04_Desktop_en.png| ലുബുണ്ടു 21.04

പ്രമാണം:Lubuntu_21.10_default_desktop_English.jpg| ലുബുണ്ടു 21.10
&lt;/gallery&gt;

==അവലംബം==
[[വർഗ്ഗം:Category:ലിനക്സ് വിതരണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Category:ഉബുണ്ടു ആധാരമാക്കിയുള്ള വിതരണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Category:എൽഎക്സ്ഡിഇ]]</text>
      <sha1>eo8g97h139djx69qbwv3jcjan0d38cm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്ടോറിയ കിമാനി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>559243</id>
    <revision>
      <id>4682856</id>
      <parentid>4613984</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:55:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26195" sha1="2usfjijnzq9o47l16azu6ib7agr65fd" xml:space="preserve">{{prettyurl|Victoria Kimani}}
{{Infobox person
| image              = 
| name               = വിക്ടോറിയ കിമാനി
| caption            = 
| birth_name         = 
| birth_date         = {{Birth date and age|1985|07|28|df=yes}}
| birth_place        = [[Los Angeles]], [[California]], U.S
| death_date         = 
| death_place        = 
| other_names        = 
| residence          = 
| citizenship        = Kenyan
| alma_mater         = 
| occupation         = {{Flatlist |
*Singer
*songwriter
*entertainer
*dancer
*actress
}}
| net_worth          = 
| years_active       = 2009–present
| spouse             = 
| children           = 
| relatives          = {{Plainlist|
*[[Bamboo (rapper)|Bamboo]] {{small|(brother)}}
*Kimya Miyaki {{small|(brother)}}
}}
| website            = 
| module             = {{Infobox musical artist|embed=yes
| genre  = {{Flatlist |
*[[Afro pop music|Afropop]]
*[[Contemporary R&amp;B|R&amp;B]]
}}
|instrument = Vocals
| associated_acts = [[Sarkodie (rapper)|Sarkodie]], [[Ice Prince]], [[M.I Abaga|M.I]]}}
}}
ഒരു [[കെനിയ]]ൻ ഗായികയും ഗാനരചയിതാവും അഭിനേത്രിയും വിനോദകാരിയുമാണ് വിക്ടോറിയ കിമാനി (ജനനം: 28 ജൂലൈ 1985).&lt;ref&gt;{{cite web|date=28 July 2015|first=Chidera|last=Muoka|url=http://ngrguardianlife.com/2015/07/happy-birthday-victoria-kimani/|title=Happy Birthday Victoria Kimani|access-date=13 January 2016|website=Ngr Guardian Life|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063732/http://ngrguardianlife.com/2015/07/happy-birthday-victoria-kimani/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  മുമ്പ് നൈജീരിയൻ റെക്കോർഡ് ലേബൽ ചോക്ലേറ്റ് സിറ്റിയിൽ ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ റെക്കോർഡ് ലേബലിന്റെ പ്രഥമ വനിതയായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Biography&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.takemetonaija.com/2015/07/singer-victoria-kimani-full.html?m=1|title=Victoria Kimani-Biography|access-date=27 December 2015|website=takemetonaija.com|archive-date=2016-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129125247/http://www.takemetonaija.com/2015/07/singer-victoria-kimani-full.html?m=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zenmagazineafrica.com/tags/chocolate-citys-first-lady/|title=Chocolate City's First Lady|access-date=27 December 2015|website=Zen Magazine Africa|archive-date=2016-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129045636/http://zenmagazineafrica.com/tags/chocolate-citys-first-lady/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ആഫ്രിക്കൻ സംഗീത വ്യവസായത്തിൽ നിന്ന് അവർക്ക് നിരവധി അവാർഡ് നോമിനേഷനുകൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ അവരുടെ സിംഗിൾസ് ആഫ്രിക്കയിലുടനീളമുള്ള റേഡിയോ ചാനലുകളിൽ പ്ലേ ചെയ്യപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|date=4 December 2015|first=Madame|last=Cynthia|url=https://mpasho.co.ke/new-catch-victoria-kimani-hot-congolese-male-artist/|title=Is This Her New Catch? What Is Victoria Kimani Up To With This Hot Congolese Male Artist?|access-date=16 January 2016|website=Mpasho|archive-date=2016-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129175311/https://mpasho.co.ke/new-catch-victoria-kimani-hot-congolese-male-artist/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ ആദ്യ ആൽബം 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mdundo.com/news/6828|title=It Was Like 'Finally Giving Birth...' an Emotional Victoria Kimani Talks About Finally Completing Her Debut Album|access-date=16 January 2016|website=Mdundo}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|first=Joey|last=Akan|url=http://pulse.ng/buzz/victoria-kimani-singer-to-drop-debut-album-in-2016-video-id4104158.html|title=The Chocolate City diva was signed to Chocolate City in 2013, and the wait for her first LP is almost at an end|access-date=16 January 2016|website=Pulse Nigeria|archive-date=2018-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702122309/http://www.pulse.ng/buzz/victoria-kimani-singer-to-drop-debut-album-in-2016-video-id4104158.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

അവർ 7 ഇഞ്ച് കർവ് എന്ന സിനിമയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bellanaija.com/2015/01/victoria-kimani-the-actress-watch-as-she-features-alongside-wole-ojo-gabriel-afolayan-yvonne-ekwere-in-7-inch-curve/|title=Victoria Kimani the Actress? Watch her alongside Wole Ojo, Gabriel Afolayan, Yvonne Ekwere in ‘7 Inch Curve’|access-date=15 January 2016|website=Bella Naija}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=29 January 2015|author=Akinsoga|url=http://www.360nobs.com/2014/01/victoria-kimani-shows-off-her-acting-talent-on-7-inch-curve-photos/|title=Victoria Kimani Shows Off Her Acting Talent On ‘7-Inch Curve’|access-date=16 January 2016|website=360nobs|archive-date=2018-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702175817/https://www.360nobs.com/2014/01/victoria-kimani-shows-off-her-acting-talent-on-7-inch-curve-photos/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== ജീവിതവും കരിയറും ==
കാലിഫോർണിയയിലെ ലോസ് ഏഞ്ചൽസിൽ പുരോഹിത മാതാപിതാക്കളുടെ മകളായി കിമാനി ജനിച്ചു. അവർക്ക് രണ്ട് മൂത്ത സഹോദരന്മാരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Gen&quot;&gt;{{cite web|url=http://chocolatecitymusic.com/biography/48-victoria-kimani.html|title=General biography of Victoria Kimani|access-date=27 December 2015|website=[[Chocolate City Music]]|archive-date=2015-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20151231071007/http://chocolatecitymusic.com/biography/48-victoria-kimani.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; നൈജീരിയയിലെ ബെനിൻ സിറ്റിയിൽ അവർ രണ്ടു വർഷത്തോളം താമസിച്ചു. അവിടെ അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ മിഷനറി ജോലി ചെയ്തു. അവർ ഒമ്പതാം വയസ്സിൽ പാടാൻ തുടങ്ങി. 16-ആം വയസ്സിൽ, അവർ മറ്റ് ചർച്ച് ക്വയർ അംഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ഒരു ബാക്ക്-അപ്പായി അവതരിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. മറ്റുള്ളവർക്കായി പാട്ടുകൾ എഴുതുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Biography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Gen&quot; /&gt;  കെനിയയിൽ താമസിക്കാൻ മടങ്ങിയ അവർ കോളേജിൽ പോയി മേഴ്‌സി മൈറയ്‌ക്കായി ഗണ്യമായ യാത്രകൾ ഉൾപ്പെട്ട ബാക്ക്-അപ്പുകൾ നടത്തി. സംഗീതത്തിൽ മുഴുവനായി ഒരു കരിയർ പിന്തുടരാൻ അവർ പിന്നീട് സ്കൂൾ വിടാൻ തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Boot&quot;&gt;{{cite web|date=12 September 2015|first=Anozie|last=Egole|url=http://www.vanguardngr.com/2015/09/sometimes-i-wear-hijab-to-cover-my-curves-victoria-kimani/|title=Sometimes I wear hijab to cover my curves|accessdate=27 December 2015|website=vanguardngr.com}}&lt;/ref&gt;

2010-ൽ, കിമാനി ഐസ് പ്രിൻസിന്റെ ഹിറ്റ് സിംഗിൾ &quot;ഒലെകു&quot; (നഥാനിയൽ വില്യംസ് ജൂനിയർ റീമിക്സ് ചെയ്തത്) ഒരു റീമിക്സ് അവതരിപ്പിച്ചു. ഇത് ചോക്ലേറ്റ് സിറ്റി എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഐസ് പ്രിൻസിന്റെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു. 2012-ന്റെ അവസാനത്തിൽ, നൈജീരിയയിലെ മ്യൂസിക് ലേബൽ ചോക്ലേറ്റ് സിറ്റി ഒപ്പിട്ട ആദ്യത്തെ വനിതാ കലാകാരിയായിരുന്നു അവർ. &lt;ref&gt;{{cite web|date=16 September 2015|first=Mutiat|last=Alli|url=http://dailytimes.com.ng/victoria-kimani-exploring-music-kenya-nigeria/|title=Victoria Kimani: Exploring music from Kenya to Nigeria|access-date=30 December 2015|website=[[Daily Times of Nigeria]]|archive-date=2015-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920013546/http://dailytimes.com.ng/victoria-kimani-exploring-music-kenya-nigeria/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  &quot;Mtoto&quot; എന്ന ലേബലിൽ 2013 മാർച്ചിൽ അവർ തന്റെ ആദ്യ സിംഗിൾ പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tooxclusive.com/videodownload/video-victoria-kimani-mtoto/|title=VIDEO: Victoria Kimani – M’TOTO|access-date=27 December 2015|website=Too Exclusive}}&lt;/ref&gt; ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലാണ് വീഡിയോ ചിത്രീകരിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web|date=20 February 2013|author=Onos|url=http://www.bellanaija.com/2013/02/20/bn-music-premiere-chocolate-city-kenya-presents-victoria-kimani-mtoto/|title=BN Music Premiere: Chocolate City Kenya Presents Victoria Kimani – M’Toto|access-date=27 December 2015|website=Bella Naija}}&lt;/ref&gt;

കിമാനി നിരവധി മിക്സ്‌ടേപ്പുകൾ പുറത്തിറക്കി: ഓയ, ഹെവൻ, ഹേറ്റ് മി, ഓപ്പൺ അപ്പ് യുവർ ഹാർട്ട്, എഫ്.യു.എം.എഫ്, ഡോ വാട്ട് യു വാണ്ട് ആൻഡ് ഫ്രീ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.talkglitz.tv/2013/10/17/music-download-victoria-kimani-queen-victoria-mixtape/|title=MUSIC [DOWNLOAD]: Victoria Kimani – Queen Victoria (Mixtape)|access-date=27 December 2015|website=Talk Glitz|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304081849/http://www.talkglitz.tv/2013/10/17/music-download-victoria-kimani-queen-victoria-mixtape/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://idey.me/music/groove-do-what-you-do-feat-banky-w-girlz-victoria-kimani/|title=Do What You Do/|access-date=2 December 2015|website=I Dey|archive-date=2016-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160224152940/http://idey.me/music/groove-do-what-you-do-feat-banky-w-girlz-victoria-kimani/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2014-ൽ, ഗായകനും നിർമ്മാതാവുമായ ടെക്‌നോ മൈൽസ് നിർമ്മിച്ച &quot;ഷോ&quot; എന്ന സിംഗിൾ കിമാനി പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.360nobs.com/2014/11/music-victoria-kimani-show-prod-by-tekno/|title=Music: Victoria Kimani-Show|access-date=27 December 2015|website=360 Nobs|archive-date=2017-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170716014930/https://www.360nobs.com/2014/11/music-victoria-kimani-show-prod-by-tekno/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അവർ ടാൻസാനിയൻ കലാകാരന്മാരായ ഡയമണ്ട് പ്ലാറ്റ്നംസ്, ഒമ്മി ഡിംപോസ് എന്നിവരെ അവതരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|date=27 August 2014|author=DonBoye|url=http://notjustok.com/2014/08/27/video-victoria-kimani-prokoto-ft-ommy-dimpoz-diamond/|title=VIDEO: Victoria Kimani – Prokoto ft. Ommy Dimpoz &amp; Diamond Platnumz|access-date=6 January 2016|website=Not Just OK|archive-date=2017-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170629195540/http://notjustok.com/2014/08/27/video-victoria-kimani-prokoto-ft-ommy-dimpoz-diamond/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2015 ഫെബ്രുവരിയിൽ, കിമാനി സിന്തിയ മോർഗനോടും എമ്മ നൈറയോടും ചേർന്ന് &quot;വെക്സ്&quot; എന്ന വീഡിയോ പുറത്തിറക്കി.&lt;ref name=&quot;Vex&quot;&gt;{{cite web |url= http://idey.me/music/listen-vex-cynthia-morgan-victoria-kimani-emma-nyra |title= LISTEN: VEX – CYNTHIA MORGAN, VICTORIA KIMANI &amp; EMMA NYRA |access-date= 27 December 2015 |website= I they |archive-date= 2016-04-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160421213615/http://idey.me/music/listen-vex-cynthia-morgan-victoria-kimani-emma-nyra/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; 2015 ജൂലൈ 23-ന് അവർ &quot;ടു ഓഫ് ഡെം&quot; എന്ന വീഡിയോ പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://idey.me/music/listen-two-of-dem-victoria-kimani |title= Two of Dem |access-date= 27 December 2015 |website= I they |archive-date= 2017-07-01 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170701163534/http://idey.me/music/listen-two-of-dem-victoria-kimani/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;  2015 മെയ് മാസത്തിൽ അവർ &quot;ലവിംഗ് യു&quot; പുറത്തിറക്കി. അതിൽ നൈജീരിയൻ ലേബൽ ഇണയായ ഐസ് പ്രിൻസുമായി സഹകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://idey.me/music/listen-loving-you-feat-ice-prince-victoria-kimani |title= Loving You |access-date= 27 December 2015 |website= I they |archive-date= 2016-04-18 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160418104036/http://idey.me/music/listen-loving-you-feat-ice-prince-victoria-kimani/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;  2015 നവംബർ 4-ന് അവർ &quot;ബൂട്ടി ബൗൺസ്&quot; പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;{{cite web |date= 4 November 2015 |author= EGO |url= http://notjustok.com/2015/11/04/video-victoria-kimani-booty-bounce |title= VIDEO: Victoria Kimani – Booty Bounce |access-date= 27 December 2015 |website= NotJustOK.com |archive-date= 2016-12-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20161221064647/http://notjustok.com/2015/11/04/video-victoria-kimani-booty-bounce/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

2016 ജനുവരി 21-ന്, കിമാനി തന്റെ പുതിയ സിംഗിൾ &quot;ഓൾ ദ വേ&quot; പുറത്തിറക്കി, അതിൽ ഖുലി ചാനയെ അവതരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://soundcity.tv/new-music-victoria-kimani-all-the-way-ft-khuli-chana/|title=Victoria Kimani – All The Way ft. Khuli Chana|access-date=26 January 2016|website=Soundcity|archive-date=2016-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160618103904/http://soundcity.tv/new-music-victoria-kimani-all-the-way-ft-khuli-chana/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bottomline.co.ke/victoria-kimani-all-the-way-ft-khuli-chana/|title=Victoria Kimani - All The Way ft. Khuli Chana|access-date=26 January 2015|website=Bottomline Kenya|archive-date=2016-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131201332/http://www.bottomline.co.ke/victoria-kimani-all-the-way-ft-khuli-chana/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;പ്രശസ്ത ആർട്ടിസ്റ്റ് ആഞ്ചലിക് കിഡ്ജോയുടെ &quot;വോംബോ ലോംബോ&quot; എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗാനം ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://natzynaija.com/video-victoria-kimani-all-the-way-ft-khuli-chana/|title=Victoria Kimani – &quot;All The Way&quot; ft. Khuli Chana|access-date=26 January 2016|website=Natzy Naija|archive-date=2016-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201031317/http://natzynaija.com/video-victoria-kimani-all-the-way-ft-khuli-chana/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വീഡിയോ ഷൂട്ട് ചെയ്തത് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ജോഹന്നാസ്ബർഗിൽ &lt;ref&gt;{{cite web|date=21 January 2016|author=GambitGuy|url=http://notjustok.com/2016/01/21/video-victoria-kimani-ft-khuli-chana-all-the-way/|title=Victoria Kimani Ft. Khuli Chana ; All The Way|access-date=26 January 2016|website=Not Just OK|archive-date=2017-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815114857/http://notjustok.com/2016/01/21/video-victoria-kimani-ft-khuli-chana-all-the-way/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  റെയിൻഹാർഡ് ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|date=21 January 2016|author=Faruq|url=http://www.xclusivehit.com.ng/download-video-victoria-kimani-all-the-way-ft-khuli-chana/|title=Official Video: Victoria Kimani – All The Way ft. Khuli Chana|access-date=26 January 2016|website=Xclusive Hit|archive-date=2016-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160221202631/http://www.xclusivehit.com.ng/download-video-victoria-kimani-all-the-way-ft-khuli-chana/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2017 ഡിസംബറിൽ ഗായകൻ സഫാരി എന്ന ആൽബം പുറത്തിറക്കി. അത് ആഫ്രിക്കയിലുടനീളമുള്ള താരങ്ങളുമായി സഹകരിച്ചു: സർകോഡി, ഖുലി ചാന, ജെസ്സി ജാഗ്സ്, ഫൈനോ, ഐസ് പ്രിൻസ്.

പൾസ് പ്രോജക്റ്റ് അവലോകനം ചെയ്തു. അത് ഉയർന്ന സ്കോർ നേടി. അതിൽ പറയുന്നത് &quot;സെക്സിയായി ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ആകർഷിക്കാൻ അവർ സ്വയം ബ്രാൻഡ് ചെയ്യുന്നുവെങ്കിലും, അവരുടെ സംഗീതത്തിന് ഒരു അറിവും കൃത്യതയും വൈദഗ്ധ്യവും ഉണ്ട്. അതിന് പഴയ സ്കൂൾ ജ്ഞാനവും ഉൾക്കൊള്ളലും ആവശ്യമാണ്. അത് ആഫ്രിക്കൻ മാതൃവിജ്ഞാനം വരയ്ക്കാൻ കഴിയും.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Victoria Kimani embraces sub-Saharan Africa like a mother |url=https://www.pulse.ng/entertainment/music/pulse-album-review-victoria-kimani-embraces-sub-saharan-africa-like-a-mother/bmn7vty |access-date=23 May 2021 |work=Pulse Nigeria |date=8 December 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;

2017 ഡിസംബറിൽ, ബ്രേക്ക്ഫാസ്റ്റ് വിത്ത് ദ സ്റ്റാർസിൽ അഡെല്ലെ ഒനിയാംഗോ, ഷാഫി വെറു എന്നിവരുമായി നടത്തിയ അഭിമുഖത്തിൽ ചോക്ലേറ്റ് സിറ്റിയുമായുള്ള കരാർ അവസാനിച്ചപ്പോൾ ഒരു സ്വതന്ത്ര കലാകാരിയാകാനുള്ള സമയമാണിതെന്ന് തനിക്ക് തോന്നിയെന്ന് കിമാനി വെളിപ്പെടുത്തി: &quot;എല്ലാ കരാറിനും ഒരു കാലഹരണ തീയതി ഉണ്ടെന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാം. കരാർ അവസാനിച്ചു, നിങ്ങളോട് സത്യസന്ധത പുലർത്താൻ, മിക്കപ്പോഴും ഞാൻ നാമപത്രത്തിൽ ആയിരുന്നു. എന്തായാലും ഒരു സ്വതന്ത്ര കലാകാരനായി എനിക്ക് തോന്നി. മിക്ക കാര്യങ്ങളും ഞാൻ തനിച്ചാണ് ചെയ്തത്. അതുകൊണ്ട് എനിക്ക് പുറത്തേക്ക് സ്വന്തമായി ഇറങ്ങാനും എന്റെ സ്വന്തം കാര്യം ചെയ്യാനും ആരുമായും പണം പങ്കിടേണ്ട സമയമായിരുന്നു. &quot;&lt;ref&gt;{{cite web |date= 14 December 2017 |author= Tracy Mutinda |url= https://kiss100.co.ke/exclusive-victoria-kimani-reveals-the-main-reason-why-she-left-chocolate-city-audio/ |title= AUDIO: Exclusive: Victoria Kimani Reveals The Main Reason Why She Left Chocolate City (Audio) |access-date= 14 December 2017 |website= kiss100.co.ke |archive-date= 2020-03-31 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200331045141/https://kiss100.co.ke/exclusive-victoria-kimani-reveals-the-main-reason-why-she-left-chocolate-city-audio/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
== സംഗീത സ്വാധീനവും മാനുഷിക പ്രവർത്തനങ്ങളും ==
13 മെയ് 2015-ന്, കിമാനിയും ഏഴ് ആഫ്രിക്കൻ വനിതാ സംഗീതജ്ഞരും, കോബാംസ് അസുക്കോയും വൺ കാമ്പെയ്‌ൻ സ്റ്റാഫിന്റെ ഒരു ടീമും ജോഹന്നാസ്ബർഗിൽ &quot;സ്‌ട്രോംഗ് ഗേൾ&quot; സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി ഒത്തുകൂടി.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.one.org/international/blog/strong-girl-get-the-lyrics/|title=When eight top female artists from across Africa, superstar music producer Cobhams Asuquo and a team of ONE staff got together in Johannesburg to create &quot;Strong Girl&quot;, the song didn’t exist.|access-date=30 December 2015|website=[[One Campaign]]|archive-date=2016-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131165321/http://www.one.org/international/blog/strong-girl-get-the-lyrics/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;അതിൽ ഗായകരായ വാജെ (നൈജീരിയ), വനേസ എംഡി (ടാൻസാനിയ), ഏരിയൽ ടി (ഗാബോൺ), ഗബ്രിയേല (മൊസാംബിക്ക്), യെമി അലാഡെ (നൈജീരിയ), സെൽമോർ മ്തുകുദ്‌സി (സിംബാബ്‌വെ), ജൂഡിത്ത് സെഫുമ (ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക), ബ്ലെസിംഗ് നവാഫോർ (ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക), ഗായകർ. ) കൂടാതെ നടി ഒമോട്ടോല ജലാഡെ എകെൻഡെ (നൈജീരിയ) എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|date=13 May 2015|first=Deji|last=Sokunbi|url=http://www.bellanaija.com/2015/05/13/omotola-jalade-ekeinde-waje-yemi-alade-victoria-kimani-more-in-strong-girl-one-campaign-video/|title=Omotola Jalade-Ekeinde, Waje, Yemi Alade, Victoria Kimani &amp; more in &quot;Strong Girl&quot; ONE Campaign Video|access-date=30 December 2015|website=Bella Naija}}&lt;/ref&gt;

കിമാനി വൺ കാമ്പെയ്‌നുമായി ചേർന്ന് പുരുഷ വർഗീയത, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ സംസാരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ngrguardianlife.com/2015/09/interview-with-artists-on-strong-girl-initiative-by-one-organization-video/|title=Interview With Artists On Strong Girl Initiative By One Organization : Video|access-date=16 January 2016|website=The Guardian|archive-date=2016-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160220035527/http://ngrguardianlife.com/2015/09/interview-with-artists-on-strong-girl-initiative-by-one-organization-video/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  &quot;സ്ട്രോങ്ങ് ഗേൾ&quot; എന്ന വിഷയത്തിൽ എല്ലാ സ്ത്രീകളും പാൻ-ആഫ്രിക്കൻ സഹകരണം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ലഭ്യമായ കരിയറിലെ പരിമിതികൾ കാരണം സ്ത്രീകൾ ജീവിതത്തിന്റെ രണ്ടറ്റവും കൂട്ടിമുട്ടിക്കാൻ പാടുപെടുന്നുവെന്ന് കിമാനി പ്രസ്താവിക്കുകയും മോഡലുകൾ, ഗായകർ, നർത്തകർ, വിനോദക്കാർ, അവതാരകർ, ബിസിനസ്സ് സ്ത്രീകൾ, പബ്ലിക് റിലേഷൻസ്, മാനേജർമാർ,വ്യക്തിഗത സഹായികൾ, ഗായകർ, സ്റ്റൈലിസ്റ്റുകൾ, ഡിജെകൾ, ഡിസൈനർമാർ എന്നിവരെ പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite web|date=14 January 2016|first=Evabeta|last=Tega|url=http://omojuwa.com/2016/01/being-a-female-entertainer-doesnt-make-me-a-prostitute-victoria-kimani/|title=‘Being A Female Entertainer Doesn’t Make Me A Prostitute’ – Victoria Kimani|access-date=16 January 2016|website=Omojuwa.com|archive-date=2016-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204043521/http://omojuwa.com/2016/01/being-a-female-entertainer-doesnt-make-me-a-prostitute-victoria-kimani/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== അവലംബം==
{{Reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
* [http://mistariyetu.com/wasanii/victoria-kimani/ Victoria Kimani - MistariYetu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211118203142/http://mistariyetu.com/wasanii/victoria-kimani/ |date=2021-11-18 }}
* [https://web.archive.org/web/20190919130801/https://marashh.com/victoria-kimani-wash-it-ft-sarkodie-mp3-download/ Victoria Kimani – Wash It ft. Sarkodie]

{{Chocolate City Music}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1985-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കെനിയൻ ചലച്ചിത്രനടിമാർ]]</text>
      <sha1>2usfjijnzq9o47l16azu6ib7agr65fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സൗരയൂഥത്തിന്റെ രൂപീകരണവും പരിണാമവും</title>
    <ns>0</ns>
    <id>561041</id>
    <revision>
      <id>4683024</id>
      <parentid>4667904</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169579" sha1="tdgtinmd3zasbg201h40x39dj7lwzqg" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Protoplanetary-disk.jpg|ലഘുചിത്രം| ഒരു പ്രോട്ടോപ്ലാനറ്ററി ഡിസ്ക് കലാകാരന്റെ ഭാവനയിൽ]]
ഒരു ഭീമാകാരമായ [[തന്മാത്രാ മേഘം|തന്മാത്രാ മേഘത്തിന്റെ]] ഒരു ചെറിയ ഭാഗത്തിന് ഏകദേശം 450 കോടി വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് സംഭവിച്ച ഗുരുത്വാകർഷണ തകർച്ചയിൽ നിന്നാണ് സൗരയൂഥം രൂപം കൊണ്ടത് . &lt;ref name=&quot;Bouvier&quot;&gt;{{Cite journal|last=Audrey Bouvier|last2=Meenakshi Wadhwa|title=The age of the solar system redefined by the oldest Pb-Pb age of a meteoritic inclusion|journal=Nature Geoscience|year=2010|doi=10.1038/NGEO941|volume=3|issue=9|pages=637–641|bibcode=2010NatGe...3..637B}}&lt;/ref&gt; തകർന്ന പിണ്ഡത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും മധ്യഭാഗത്ത് ശേഖരിക്കപ്പെടുകയും അതിൽ നിന്ന് [[സൂര്യൻ]] ഉണ്ടായി വരികയും ചെയ്തു. പ്രോട്ടോപ്ലാനറ്ററി ഡിസ്കിൽ ബാക്കി വന്ന പദാർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്നാണ് [[ഗ്രഹം|ഗ്രഹങ്ങളും]] [[ഉപഗ്രഹം|ഉപഗ്രഹങ്ങളും]] [[ഛിന്നഗ്രഹം|ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളും]] മറ്റ് ചെറിയ സൗരയൂഥ വസ്തുക്കളും രൂപം കൊണ്ടത്.

നെബുലാർ ഹൈപ്പോതെസിസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ മാതൃക 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇമ്മാനുവൽ സ്വീഡൻബർഗ്, [[ഇമ്മാനുവേൽ കാന്റ്|ഇമ്മാനുവൽ കാന്റ്]], [[പിയറെ സൈമൺ ലാപ്ലേസ്|പിയറി-സൈമൺ ലാപ്ലേസ്]] എന്നിവർ ചേർന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ തുടർന്നുള്ള വികസനം [[ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രം]], [[രസതന്ത്രം]], [[ഭൂഗർഭശാസ്ത്രം]], [[ഭൗതികശാസ്ത്രം]], ഗ്രഹശാസ്ത്രം എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ ശാസ്ത്രശാഖകളുമായി ഇഴചേർന്നാണ് നടന്നത്. 1950-കളിലെ ബഹിരാകാശ യുഗത്തിന്റെ ഉദയവും [[സൗരയൂഥേതരഗ്രഹം|1990-കളിൽ സൗരയൂഥേതര ഗ്രഹങ്ങളുടെ]] കണ്ടെത്തലും ഈ മാതൃകയെ വെല്ലുവിളിച്ചു. തുടർന്ന് ഇത് പരിഷ്കരിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി.

സൗരയൂഥം അതിന്റെ രൂപീകരണത്തിനു ശേഷം നിരവധി മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിട്ടുണ്ട്. പല ഉപഗ്രഹങ്ങളും അവയുടെ മാതൃഗ്രഹങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള വാതകത്തിന്റെയും പൊടിപടലങ്ങളുടെയും വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഡിസ്കുകളിൽ നിന്നാണ് രൂപപ്പെട്ടത്. മറ്റ് ചില ഉപഗ്രഹങ്ങൾ സ്വതന്ത്രമായി രൂപപ്പെട്ടതായും പിന്നീട് അവയുടെ ഗ്രഹങ്ങളാൽ പിടിച്ചെടുക്കപ്പെട്ടതായും കരുതപ്പെടുന്നു. [[ചന്ദ്രൻ|ഭൂമിയുടെ ഉപഗ്രമായ ചന്ദ്രനെ]] പോലെയുള്ള ചിലത് ഭീമാകാരമായ കൂട്ടിയിടികളുടെ ഫലമായിട്ടായിരിക്കാം രൂപം കൊണ്ടത്. ഇത്തരം കൂട്ടിയിടികൾ സൗരയൂഥത്തിന്റെ പരിണാമത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവാണ്. ഗുരുത്വാകർഷണ ഇടപെടലുകൾ കാരണം ഗ്രഹങ്ങളുടെ സ്ഥാനം മാറിയിരിക്കാനും സാദ്ധ്യതയുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Gomes&quot;&gt;{{Cite journal|title=Origin of the cataclysmic Late Heavy Bombardment period of the terrestrial planets|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-05-26_435_7041/page/466|last=Gomes, R.|last2=Levison, Harold F.|last3=Tsiganis, K.|last4=Morbidelli, Alessandro|journal=Nature|year=2005|volume=435|pages=466–9|doi=10.1038/nature03676|pmid=15917802|issue=7041|bibcode=2005Natur.435..466G}}&lt;/ref&gt; സൗരയൂഥത്തിന്റെ ആദ്യകാല പരിണാമത്തിന് കാരണമായത്  ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഈ സ്ഥാനമാറ്റമാണെന്ന് ഇപ്പോൾ കരുതപ്പെടുന്നു.

ഏകദേശം 5 കോടി വർഷം കൂടി കഴിഞ്ഞാൽ സൂര്യൻ തണുക്കാൻ തുടങ്ങുകയും അതിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ വ്യാസത്തിന്റെ പലമടങ്ങ് വികസിച്ച ഒരു [[ചുവപ്പുഭീമൻ|ചുവന്ന ഭീമനാകുകയും]] ചെയ്യും. പിന്നീട് അതിന്റെ പുറം പാളികൾ ഒരു [[ഗ്രഹ നീഹാരിക|ഗ്രഹ നെബുലയായി]] മാറി സൂര്യൻ ഒരു [[വെളുത്ത കുള്ളൻ]] നക്ഷത്രമായി അവശേഷിക്കുകയും ചെയ്യും. വിദൂര ഭാവിയിൽ, സൗരയൂഥത്തിനു സമീപത്തു കൂടി കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഗുരുത്വാകർഷണം സൗരയൂഥത്തിന്റെ ഘടനക്ക് കാര്യമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തും. ചില ഗ്രഹങ്ങൾ നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയും മറ്റുള്ളവ [[ബഹിരാകാശം|നക്ഷത്രാന്തര ബഹിരാകാശത്തേക്ക്]] പുറന്തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്യും. അതായത് കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ സൂര്യന് ചുറ്റുമുള്ള ഭ്രമണപഥത്തിൽ യഥാർത്ഥ വസ്തുക്കളൊന്നും അവശേഷിക്കാൻ സാധ്യതയില്ല. &lt;ref name=&quot;dyson&quot;&gt;{{Cite journal|title=Time Without End: Physics and Biology in an open universe|last=Freeman Dyson|journal=Reviews of Modern Physics|volume=51|pages=447–460|date=July 1979|doi=10.1103/RevModPhys.51.447|issue=3|bibcode=1979RvMP...51..447D}}&lt;/ref&gt;

===ചരിത്രം===
{{Main article|സൗരയൂഥ രൂപീകരണത്തിന്റെയും പരിണാമ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെയും ചരിത്രം}}
[[File:Pierre-Simon Laplace.jpg|thumb|right|200px|പിയറെ സൈമൺ ലാപ്ലേസ്]]
ഇന്നു നമ്മൾ കരുതുന്നതു പോലെയുളള സൗരയൂഥ സങ്കൽപം പുരാതന കാലത്ത് ഇല്ലാതിരുന്നതു കൊണ്ട് പുരാതന സാഹിത്യങ്ങളിലൊന്നും സൗരയൂഥത്തെ കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഇല്ല. സൗരയൂഥത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെയും വികാസത്തെയും കുറിച്ചുണ്ടായ സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേത് സൂര്യകേന്ദ്ര സിദ്ധാന്തം ആയിരുന്നു. ബി.സി.ഇ 250ൽ തന്നെ [[സാമോസിലെ അരിസ്റ്റാർക്കസ്]] ഈ ആശയം വികസിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം വരെയും ഇതിന് വ്യാപകമായ അംഗീകാരം ലഭിക്കുകയുണ്ടായില്ല. സൗരയൂഥം (solar system) എന്ന പദം ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിക്കാണുന്നത് 1704ൽ ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite web | work=Merriam Webster Online Dictionary | title=Solar system | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/solar%20system | access-date=2008-04-15 |year=2008 }}&lt;/ref&gt;

18-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ഇമ്മാനുവൽ സ്വീഡൻബർഗ്]], [[ഇമ്മാനുവേൽ കാന്റ്]], [[പിയറെ സൈമൺ ലാപ്ലേസ്]] എന്നിവർ ചേർന്ന് രൂപപ്പെടുത്തിയ [[നെബുലാർ പരികല്പന]] പിന്നീട് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഗ്രഹങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ സൂര്യന്റെ ആപേക്ഷിക [[കോണീയ ആവേഗം|കോണീയ ആവേഗത്തിന്റെ]] അഭാവം വിശദീകരിക്കാനുള്ള കഴിവില്ലായ്മയാണ് ഈ സിദ്ധാന്തം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാനുള്ള പ്രധാന കാരണം.&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Michael Mark Woolfson | author-link=Michael Woolfson | journal=Philosophical Transactions of the Royal Society | volume=313 | title=Rotation in the Solar System | issue=1524 |year=1984 | pages=5–18 | bibcode=1984RSPTA.313....5W | doi=10.1098/rsta.1984.0078 | s2cid=120193937 }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ 1980-കളുടെ ആരംഭം മുതൽ നടന്ന യുവതാരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ അവ പൊടിയുടെയും വാതകത്തിന്റെയും തണുത്ത ഡിസ്കുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതായി കാണിച്ചു. ഇത് വീണ്ടും നെബുലാർ സിദ്ധാന്തം പുനരാലോചനക്ക് വിധേയമാകുന്നതിനു കാരണമായി.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.newscientist.com/channel/solar-system/comets-asteroids/mg13117837.100 | title=Birth of the planets: The Earth and its fellow planets may be survivors from a time when planets ricocheted around the Sun like ball bearings on a pinball table | work=New Scientist | author=Nigel Henbest |year=1991 | access-date=2008-04-18 }}&lt;/ref&gt;

സൂര്യന്റെ ഉദ്ഭവത്തെ കുറിച്ച് പഠിച്ചു കൊണ്ടു മാത്രമേ അതിന്റെ പരിണാമത്തെ കുറിച്ചും മനസ്സിലാക്കാനാവൂ. [[ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റൈൻ|ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റീന്റെ]] [[ആപേക്ഷികതാസിദ്ധാന്തം]] സൂര്യന്റെ ഊർജം അതിന്റെ കാമ്പിലെ [[അണുസംയോജനം|ന്യൂക്ലിയർ ഫ്യൂഷൻ]] പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാവുന്നതെന്ന തിരിച്ചറിവിലേക്ക് നയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite book | title=The Sun: A Biography | url=https://archive.org/details/sunbiography0000whit | author=David Whitehouse | date=2005 | publisher=John Wiley and Sons | isbn=978-0-470-09297-2 }}&lt;/ref&gt; 1935-ൽ, [[ആർതർ എഡിങ്ടൺ|എഡിംഗ്ടൺ]] നക്ഷത്രങ്ങൾക്കുള്ളിൽ മറ്റ് മൂലകങ്ങളും രൂപപ്പെടാമെന്ന ആശയം മുന്നോട്ടു വെച്ചു.&lt;ref name=Hoyle2005&gt;{{cite book | title=Fred Hoyle: A Life in Science | url=https://archive.org/details/fredhoylelifeins0000mitt | author=Simon Mitton | publisher=Aurum|date=2005|chapter=Origin of the Chemical Elements|pages=[https://archive.org/details/fredhoylelifeins0000mitt/page/197 197]–222 | isbn=978-1-85410-961-3 }}&lt;/ref&gt; [[ചുവപ്പുഭീമൻ|ചുവന്ന ഭീമന്മാരായി]] പരിണമിച്ച നക്ഷത്രങ്ങളുടെ കാമ്പുകളിൽ ഹൈഡ്രജൻ, ഹീലിയം എന്നിവയെക്കാൾ ഭാരമുള്ള പല മൂലകങ്ങളും ഉണ്ടാകാമെന്ന് [[ഫ്രെഡ് ഹോയ്ൽ]] സമർത്ഥിച്ചു. ചുവപ്പു ഭീമന്മാരുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്നും വീണ്ടും നക്ഷത്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടുമ്പോൾ ഈ മൂലകങ്ങൾ അവയുടെ ഭാഗമാവും.&lt;ref name=Hoyle2005/&gt;

==രൂപീകരണം==
{{See also|നെബുലാർ പരികല്പന}}
===പ്രീസോളാർ നെബുല===
[[File:M42proplyds.jpg|thumb|right|200px|[[ഓറിയൺ നെബുല|ഓറിയോൺ നെബുലയിലെ]] പ്രോട്ടോപ്ലാനറ്ററി ഡിസ്ക്. ]]
ഭീമാകാരമായ തന്മാത്രാ മേഘത്തിന്റെ ഒരു ശകലത്തിന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണ തകർച്ചയിൽ നിന്നാണ് [[സൗരയൂഥം]] രൂപപ്പെട്ടതെന്ന് നെബുലാർ സിദ്ധാന്തം പറയുന്നു.&lt;ref name=&quot;Montmerle2006&quot; /&gt; ഈ മേഘത്തിന് ഏകദേശം 20 പാർസെക് (65 പ്രകാശവർഷം) വ്യാസം ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Montmerle2006&quot; /&gt; സൗരയൂഥ രൂപീകരണത്തിന്  കാരണമായ ഭാഗത്തിന് 1 [[പാർസെക്]] (3.25 പ്രകാശവർഷം) വ്യാസമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Arizona&quot;&gt;{{cite web | title=Lecture 13: The Nebular Theory of the origin of the Solar System | url=http://atropos.as.arizona.edu/aiz/teaching/nats102/mario/solar_system.html | author=Ann Zabludoff | author-link=Ann Zabludoff | access-date=2006-12-27 | date=Spring 2003 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഈ ഗുരുത്വാകർഷണ തകർച്ചയുടെ ഫലമായി ഇതിന്റെ കേന്ദ്രം 2000 മുതൽ 20000 ജ്യോതിർമാത്രയായി ചുരുങ്ങി.&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;An astronomical unit, or AU, is the average distance between the Earth and the Sun, or about 150 million kilometres. It is the standard unit of measurement for interplanetary distances.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Montmerle2006&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=Earth, Moon, and Planets|publisher=Springer Netherlands|volume=34|year=1986|pages=93–100 |title= Further Considerations on Contracting Solar Nebula|url=https://archive.org/details/earth-moon-and-planets_1986-01_34_1/page/93|author=J. J. Rawal|place=Nehru Planetarium, Bombay India| doi=10.1007/BF00054038|issue=1|bibcode=1986EM&amp;P...34...93R |s2cid=121914773}}&lt;/ref&gt; പ്രീസോളാർ നെബുല എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ ഭാഗമാണ് പിന്നീട് സൗരയൂഥമായി രൂപപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=&quot;composition&quot;&gt;{{cite conference | author=W. M. Irvine | title=The chemical composition of the pre-solar nebula | book-title=Cometary Exploration |year=1983 | volume=1 | editor=T. I. Gombosi | pages=3–12 | bibcode=1983coex....1....3I }}&lt;/ref&gt; ഈ പ്രീസോളാർ നെബുലയുടെ ഘടന ഇന്നത്തെ സൂര്യന്റെ ഘടനക്ക് ഏകദേശം തുല്യമായിരുന്നു. ഇതിൽ 98 ശതമാനവും [[ഹൈഡ്രജൻ|ഹൈഡ്രജനും]] [[ഹീലിയം|ഹീലിയവും]] ബിഗ് ബാംഗ് ന്യൂക്ലിയോസിന്തസിസിന്റെ ഭാഗമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട [[ലിഥിയം|ലിഥിയവും]] അടങ്ങിയതായിരുന്നു. ബാക്കി വരുന്ന രണ്ടു ശതമാനം ഈ നെബുലക്കു കാരണമായ മുൻനക്ഷത്രങ്ങളിൽ രൂപം കൊണ്ട ഘനമൂലകങ്ങളും ആയിരുന്നു.{{sfn|Zeilik|Gregory|1998|p=207}} ഈ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, അവയിലെ ഭാരമേറിയ മൂലകങ്ങൾനക്ഷത്രാന്തര മാധ്യമത്തിലേക്ക് പുറന്തള്ളുന്നു.&lt;ref name=Lineweaver2001&gt;{{cite journal |title=An Estimate of the Age Distribution of Terrestrial Planets in the Universe: Quantifying Metallicity as a Selection Effect |author=Charles H. Lineweaver | journal=Icarus | volume=151 |issue=2 | pages=307–313 |year=2001 | doi=10.1006/icar.2001.6607 | arxiv=astro-ph/0012399 | bibcode=2001Icar..151..307L |s2cid=14077895 }}&lt;/ref&gt;

പ്രീസോളാർ നെബുലയുടെ ഭാഗമാണ് എന്നു കരുതുന്ന, ലഭ്യമായതിൽ ഏറ്റവും പഴയ ഉൽക്കാശിലയുടെ പ്രായം കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നത് 4568.2 മില്യൻ വർഷമാണ്. പുരാതന ഉൽക്കാശിലകളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ, പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന ഹ്രസ്വകാല [[നക്ഷത്രം|നക്ഷത്രങ്ങളിൽ]] മാത്രം രൂപം കൊള്ളുന Fe-60 പോലെയുള്ള  [[ഐസോടോപ്പ്|ഐസോടോപ്പുകളെ]] കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്. ഒന്നോ അതിലധികമോ [[സൂപ്പർനോവ]] സ്ഫോടനങ്ങൾ സൗരയൂഥം നിൽക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് നടന്നിട്ടുണ്ട് എന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു സൂപ്പർനോവയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഷോക്ക് തരംഗം നെബുലക്കുള്ളിൽ താരതമ്യേന സാന്ദ്രമായ പ്രദേശങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് സൂര്യന്റെ രൂപീകരണത്തിന് കാരണമായിരിക്കാം. വളരെ വലിയ നക്ഷത്രങ്ങൾ മാത്രമേ സൂപ്പർനോവകളായി മാറുന്നുള്ളു എന്നതിനാൽ ഒറിയൺ [[നെബുല]] പോലെയുള്ള നക്ഷത്രരൂപീകരണ മേഖലയിൽ നിന്നായിരിക്കാം സൂര്യനും രൂപം കൊണ്ടത്. കൈപ്പർ ബെൽറ്റിന്റെ ഘടനയെയും അതിനുള്ളിലെ അസാധാരണ വസ്തുക്കളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് 6.5 നും 19.5 [[പ്രകാശവർഷം|പ്രകാശവർഷത്തിനും]] ഇടയിൽ വ്യാസവും 3,000 സൗരപിണ്ഡവുമുള്ള 1,000-നും 10,000-നും ഇടയിലുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടത്തിലാണ് സൂര്യനും രൂപപ്പെട്ടതെന്നാണ്. രൂപീകരണത്തിന് ശേഷം 135 ദശലക്ഷത്തിനും 535 ദശലക്ഷത്തിനും ഇടയിൽ ഈ ക്ലസ്റ്റർ പിളരാൻ തുടങ്ങി. പലസിമുലേഷനുകളിലും സൂര്യന്റെ ആദ്യത്തെ 100 വർഷങ്ങളിൽ അതിനടുത്തു കൂടെ നക്ഷത്രങ്ങളും മറ്റു വസ്തുക്കളും കടന്നു പോകുന്നതായ് കാണിക്കുന്നുണ്ട്.

[[കോണീയ പ്രവേഗം|കോണീയ ആവേഗം]] നിലനി‍ർത്തുന്നതിനു വേണ്ടി നെബുല അതിവേഗം കറങ്ങിത്തുടങ്ങുന്നു. നെബുലയ്ക്കുള്ളിലെ പദാർത്ഥം ഘനീഭവിക്കുമ്പോൾ അതിനുള്ളിലെ ആറ്റങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവൃത്തിയിൽ കൂട്ടിമുട്ടാൻ തുടങ്ങുകയും അവയുടെ [[ഗതികോർജ്ജം]] താപോർജ്ജമായി മാറുകയും ചെയ്യും. ഭൂരിഭാഗം ദ്രവ്യവും ശേഖരിക്കപ്പെട്ട കേന്ദ്രം ചുറ്റുമുള്ള ഡിസ്കിനെക്കാൾ കൂടുതൽ ചൂടുള്ളതാവും.&lt;ref name= &quot;Arizona&quot; /&gt; ഇതിന് ഒരു ലക്ഷത്തിലേറെ വർഷങ്ങൾ എടുക്കും.&lt;ref name=Montmerle2006&gt;{{cite journal|author1=Thierry Montmerle |author2=Jean-Charles Augereau |author3=Marc Chaussidon |title=Solar System Formation and Early Evolution: the First 100 Million Years|journal=Earth, Moon, and Planets|volume=98|issue=1–4|publisher=Springer|pages=39–95|year=2006|doi=10.1007/s11038-006-9087-5| bibcode=2006EM&amp;P...98...39M |s2cid=120504344 }}&lt;/ref&gt; [[ഗുരുത്വാകർഷണം]], വാതക മർദ്ദം, കാന്തികക്ഷേത്രങ്ങൾ, ഭ്രമണം എന്നിവ കാരണം ചുരുങ്ങുന്ന നെബുലയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഒരു പ്രാങ്നക്ഷത്രം (ഹൈഡ്രജൻ സംയോജനം ഇതുവരെ ആരംഭിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു നക്ഷത്രം) രൂപം കൊള്ളുന്നു.&lt;ref name= &quot;Arizona&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |year= 2005|author=Jane S. Greaves | title= Disks Around Stars and the Growth of Planetary Systems|url= https://archive.org/details/sim_science_2005-01-07_307_5706/page/68| journal=Science | volume=307 | pages=68–71 | doi=10.1126/science.1101979 | pmid= 15637266 | issue= 5706 |bibcode = 2005Sci...307...68G |s2cid=27720602 }}&lt;/ref&gt;

പരിണാമത്തിന്റെ ഈ ഘട്ടത്തിൽ [[സൂര്യൻ]] ഒരു ടി ടൗറി നക്ഷത്രമായിരുന്നു എന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=apj2_313&gt;{{cite journal |author1=Caffe, M. W. |author2=Hohenberg, C. M. |author3=Swindle, T. D. |author4=Goswami, J. N. | title=Evidence in meteorites for an active early sun | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=313 | date=February 1, 1987 | pages=L31–L35 | doi=10.1086/184826 | bibcode=1987ApJ...313L..31C | hdl=2060/19850018239 | hdl-access=free }}&lt;/ref&gt; ടി ടൗരി നക്ഷത്രങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത് നക്ഷത്രരൂപീകരണത്തിനു മുമ്പുള്ള അവയുടെ ഡിസ്കുകൾക്ക്  0.001–0.1 സൗരപിണ്ഡം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരിക്കൂ എന്നാണ്.&lt;ref name= &quot;Kitamara&quot;&gt;{{cite conference |author1=M. Momose |author2=Y. Kitamura |author3=S. Yokogawa |author4=R. Kawabe |author5=M. Tamura |author6=S. Ida | title=Investigation of the Physical Properties of Protoplanetary Disks around T Tauri Stars by a High-resolution Imaging Survey at lambda = 2 mm |journal=The Proceedings of the IAU 8Th Asian-Pacific Regional Meeting | book-title=The Proceedings of the IAU 8th Asian-Pacific Regional Meeting, Volume I |year=2003 | publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series | volume=289 | editor=Ikeuchi, S. |editor2=Hearnshaw, J. |editor3= Hanawa, T. | pages=85 |bibcode=2003ASPC..289...85M }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഇവയുടെ വിസ്താരം നൂറുകണക്കിന് [[അസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ്|ജ്യോതിർമാത്ര]] വരും. [[ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി]] [[ഓറിയൺ നെബുല
|ഓറിയോൺ നെബുല]] പോലുള്ള [[നക്ഷത്രരൂപീകരണം|നക്ഷത്ര രൂപീകരണ മേഖലകളിൽ]] 1000 AU വരെ വ്യാസമുള്ള പ്രോട്ടോപ്ലാനറ്ററി ഡിസ്കുകളെ നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal| journal=The Astronomical Journal|date=March 1999| volume= 117| issue=3| pages=1490–1504| doi=10.1086/300781| title=Hubble Space Telescope/NICMOS Imaging of Disks and Envelopes around Very Young Stars| url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_1999-03_117_3/page/1490|author1=Deborah L. Padgett |author2=Wolfgang Brandner |author3=Karl R. Stapelfeldt |display-authors=etal | bibcode=1999AJ....117.1490P|arxiv = astro-ph/9902101 |s2cid=16498360}}&lt;/ref&gt; ഇവയുടെ ഉപരിതല താപനില ഏറ്റവും ചൂടേറിയ സമയത്ത് പോലും ഏകദേശം 1,000 K മാത്രമേ കാണൂ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=M. Küker |author2=T. Henning |author3=G. Rüdiger | title=Magnetic Star-Disk Coupling in Classical T Tauri Systems | journal=Astrophysical Journal |year=2003 | volume=589 | issue=1 | pages=397–409 | doi=10.1086/374408 | bibcode=2003ApJ...589..397K |s2cid=54039084 |url=http://pdfs.semanticscholar.org/8402/67bfa6887ea23cc1e4610c42cfe012fc8de6.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412143753/http://pdfs.semanticscholar.org/8402/67bfa6887ea23cc1e4610c42cfe012fc8de6.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-04-12 }}&lt;/ref&gt; 50 ദശലക്ഷം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സൂര്യന്റെ കാമ്പിലെ താപനിലയും മർദ്ദവും വളരെ ഉയരുകയും അതിന്റെ [[ഹൈഡ്രജൻ]] ഫ്യൂസ് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ ഉണ്ടായ [[ഊർജ്ജം]] അതിന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണ സങ്കോചത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനും ഹൈഡ്രോസ്റ്റാറ്റിക് സന്തുലിതാവസ്ഥ കൈവരിക്കുന്നതിനും ഇടയാക്കി.&lt;ref name=&quot;Yi2001&quot;&gt;{{cite journal |author1=Sukyoung Yi |author2=Pierre Demarque |author3=Yong-Cheol Kim |author4=Young-Wook Lee |author5=Chang H. Ree |author6=Thibault Lejeune |author7=Sydney Barnes | title=Toward Better Age Estimates for Stellar Populations: The &lt;math&gt;Y^{2}&lt;/math&gt; Isochrones for Solar Mixture | journal=Astrophysical Journal Supplement | arxiv=astro-ph/0104292 | date=2001 | volume=136 |issue=2 | pages=417–437 | doi=10.1086/321795 | bibcode=2001ApJS..136..417Y |s2cid=118940644 }}&lt;/ref&gt; ഇതോടെ [[സൂര്യൻ]] അതിന്റെ [[മുഖ്യധാര (ജ്യോതിശാസ്ത്രം)|മുഖ്യധാരാ]] ഘട്ടത്തിലേക്കു കടന്നു. മുഖ്യധാരാനക്ഷത്രങ്ങൾ അവയുടെ കോറുകളിൽ നടക്കുന്ന ഹൈഡ്രജൻ സംയോജനത്തിൽ നിന്നാണ് ഊർജ്ജം നേടുന്നത്. സൂര്യൻ ഇപ്പോഴും ഒരു മുഖ്യധാരാനക്ഷത്രമായി തന്നെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.&lt;ref name=sequence&gt;{{harvnb|Zeilik|Gregory|1998|loc=p. 320 }}&lt;/ref&gt; ആദ്യകാല സൗരയൂഥം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതിനാൽ, അത് ഒടുവിൽ നക്ഷത്രരൂപീകരണ മേഖലയിലെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നു വേർപെട്ട് ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തെ സ്വന്തമായി ഭ്രമണം ചെയ്തു തുടങ്ങി.

===ഗ്രഹങ്ങളുടെ രൂപീകരണം===
{{See also|പ്രോട്ടോപ്ലാനറ്ററി ഡിസ്ക്}}

വിവിധ ഗ്രഹങ്ങൾ സൗരനെബുലയിൽ നിന്നാണ് രൂപപ്പെട്ടതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. സൂര്യന്റെ രൂപീകരണത്തിനു ശേഷം അവശേഷിച്ച ധൂളിപടലങ്ങളിൽ നിന്നാണ് [[ഗ്രഹം|ഗ്രഹങ്ങളുടെ]] ജനനം. ഇപ്പോൾ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് പ്രാങ്‌നക്ഷത്രത്തിനു ചുറ്റും കറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന അക്രിഷൻ ഡിസ്കിലെ പൊടിപടലങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഗ്രഹങ്ങൾ രൂപകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് എന്ന ആശയമാണ്. ഈ പൊടിപടലങ്ങൾ ആദ്യം 200 മീറ്റർ വരെ വ്യാസമുള്ള ചെറിയ കൂട്ടങ്ങളായി രൂപപ്പെട്ടു. പിന്നിട് ഇവ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിച്ച് ഏകദേശം 100 കി.മീറ്ററോളം വ്യാസമുള്ള ഗ്രഹശകലങ്ങളായി മാറി. തുടർന്നുള്ള കൂട്ടിയിടികളിലൂടെ ഇവ സാവധാനം വലുതായി കൊണ്ടിരുന്നു. പ്രതിവർഷം ഏതാനും സെന്റീമീറ്റർ എന്ന തോതിലായിരുന്നു വളർച്ച.&lt;ref name=Goldreich1973&gt;{{cite journal |author1=P. Goldreich |author2=W. R. Ward | title=The Formation of Planetesimals |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1973-08-01_183_3/page/1050 | journal=Astrophysical Journal |year=1973 | volume=183 | pages=1051 | bibcode=1973ApJ...183.1051G | doi=10.1086/152291 }}&lt;/ref&gt;

സൂര്യനിൽ നിന്ന് 4 ജ്യോതിർമാത്ര ദൂരത്തിനുള്ളിൽ വരുന്ന ഭാഗമാണ് ആന്തരസൗരയൂഥം. [[ജലം]], [[മീഥെയ്ൻ]] തുടങ്ങിയവക്ക് ഘനീഭവിക്കാൻ കഴിയാത്ത തരത്തിലുള്ള താപനില ഇവിടെയുണ്ടാവും.അതിനാൽ അവിടെ രൂപം കൊള്ളുന്ന ഗ്രഹശകലങ്ങൾ, ഉയർന്ന ദ്രവണാങ്കങ്ങളുള്ള ലോഹങ്ങളും (ഇരുമ്പ്, നിക്കൽ, അലൂമിനിയം പോലെയുള്ളവ) പാറകൾ നിറഞ്ഞ സിലിക്കേറ്റുകളും പോലെയുള്ള സംയുക്തങ്ങളിൽ നിന്നു മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ. ഈ സംയുക്തങ്ങൾ പ്രപഞ്ചത്തിൽ വളരെ വിരളമാണ്. നെബുലയുടെ പിണ്ഡത്തിന്റെ 0.6% മാത്രമേ ഇവ കാണുകയുള്ളു. അതിനാൽ ഭൗമഗ്രഹങ്ങൾക്ക് വളരെയധികം വളരാൻ കഴിയില്ല.&lt;ref name=Arizona /&gt; ഭൗമഗ്രഹങ്ങൾ രൂപം കൊണ്ടു തുടങ്ങുമ്പോൾ 0.05 ഭൌമ പിണ്ഡം മാത്രമേ കാണുകയുള്ളൂ. പിന്നീട് ഇവ സാവധാനം സാവധാനം വളർന്നു തുടങ്ങും. [[സൂര്യൻ]] ഉണ്ടായതിനു ശേഷം ഒരു ലക്ഷം വർഷത്തോളം ഈ വളർച്ച തുടർന്നു കൊണ്ടിരിക്കും. ഈ ഗ്രഹത്തിന്റെ വലിപ്പമുള്ള വസ്തുക്കൾ തമ്മിലുണ്ടായ കൂട്ടിയിടികളുടേയും ലയനങ്ങളുടേയും‌ ഫലമായാണ് ഭൗമ ഗ്രഹങ്ങൾ അവയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ വലുപ്പത്തിലേക്ക് എത്തിയത്.&lt;ref name=sciam /&gt;

ഭൗമ ഗ്രഹങ്ങൾ രൂപപ്പെടുമ്പോൾ, അവക്കു ചുറ്റും ധൂളീപടലങ്ങളുടെ ഒരു ഡിസ്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ ധൂളീപടലങ്ങൾക്ക് ഗ്രഹങ്ങളോളം വേഗത്തിൽ സൂരുനെ ചുറ്റാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഇത് ഗ്രഹങ്ങളുടെ കോണിയ ആക്കത്തിന് മാറ്റം വരുത്തുകയും അവ പുതിയൊരു ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് മാറുകയും ചെയ്തു.ഡിസ്കിന്റെ സാന്ദ്രതയും താപനിലയിലെ വ്യതിയാനങ്ങളും സ്ഥാനാന്തരണത്തിന്റെ നിരക്കിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നുവെന്നാണ് മോഡലുകൾ കാണിക്കുന്നത്.&lt;ref name=dangelo_lubow_2010&gt;{{cite journal|last=D'Angelo|first=G.|author2=Lubow, S. H. |title=Three-dimensional Disk-Planet Torques in a Locally Isothermal Disk|journal=The Astrophysical Journal|date=2010|volume=724|issue=1|pages=730–747|doi=10.1088/0004-637X/724/1/730|arxiv = 1009.4148 |bibcode = 2010ApJ...724..730D |s2cid=119204765}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=li2011&gt;{{cite book|last=Lubow|first=S. H.|author2=Ida, S. |chapter=Planet Migration |bibcode=2011exop.book..347L| title=Exoplanets |publisher=University of Arizona Press, Tucson, AZ| editor=S. Seager. |pages=347–371|year=2011|arxiv=1004.4137 }}&lt;/ref&gt; ഡിസ്ക് ചിതറിപ്പോകുന്നതിനനുസരിച്ച് ഈ ഗ്രഹങ്ങൾ കൂടുതൽ കൂടുതൽ ഉള്ളിലേക്ക് നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് ആന്തര ഗ്രഹങ്ങൾ അവയുടെ ഇന്നത്തെ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് എത്തിയത്.&lt;ref&gt;{{cite web
 | author=Staff | title=How Earth Survived Birth
 | work=Astrobiology Magazine
 | date=12 January 2010
 | url = http://www.astrobio.net/pressrelease/3370/how-earth-survived-birth | access-date=2010-02-04
 }}&lt;/ref&gt;

[[ചൊവ്വ|ചൊവ്വക്കപ്പുറത്ത്]] ഹിമകണങ്ങൾ രൂപം കൊള്ളുന്നതിനാവശ്യമായത്രയും താപനില കുറയുന്ന പ്രദേശത്തെ ഹിമരേഖ എന്നു വിളിക്കും. ഈ ഹിമരേഖക്കപ്പുറത്തുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ടു. ഇവയെ [[ജോവിയൻ ഗ്രഹങ്ങൾ]] എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ലോഹങ്ങളെക്കാളും സിലിക്കേറ്റുകളെക്കാളും സമൃദ്ധമായിരുന്നു ജോവിയൻ ഗ്രഹങ്ങളുടെ നിർമ്മിതിക്കാവശ്യമായ മഞ്ഞുപാളികൾ. [[ഹൈഡ്രജൻ]], [[ഹീലിയം]] തുടങ്ങിയ വാതകങ്ങളെ കൂടുതലായി പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിന് ഈ വലിപ്പക്കൂടുതൽ സഹായിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Arizona&quot; /&gt; ഹിമരേഖയ്ക്ക് അപ്പുറത്തുള്ള ഗ്രഹശകലങ്ങൾ ഏകദേശം 3 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ [[ഭൂമി|ഭൂമിയുടെ]] നാല് മടങ്ങ് ദ്രവ്യം ശേഖരിച്ചു.&lt;ref name=sciam /&gt; ഇപ്പോൾ നാല് ഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങളുടെ ആകെ ദ്രവ്യമാനം സൂര്യനൊഴികെയുള്ള സൗരയൂഥ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ 99% വരും. [[വ്യാഴം]] മഞ്ഞ് രേഖയ്ക്ക് അപ്പുറത്ത് കിടക്കുന്നത് യാദൃശ്ചികമല്ലെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിശ്വസിക്കുന്നു. മഞ്ഞുമൂടിയ വസ്തുക്കളിൽ നിന്നുള്ള ബാഷ്പീകരണത്തിലൂടെ ഹിമരേഖ വലിയ അളവിൽ ജലം ശേഖരിക്കുന്നതിനാൽ, അത് താഴ്ന്ന മർദ്ദമുള്ള ഒരു പ്രദേശം സൃഷ്ടിച്ചു. ഇത് പൊടിപടലങ്ങളുടെ പരിക്രമണവേഗത വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും സൂര്യനിലേക്കുള്ള അവയുടെ ചലനം തടയുകയും ചെയ്തു. സൂര്യനിൽ നിന്നും 5 ജ്യോതിർമാത്രക്ക് അപ്പുറത്ത് ഇങ്ങനെ വൻതോതിൽ ദ്രവ്യസാന്ദ്രീകരണം നടന്നു.ഇങ്ങനെ കൂടിച്ചേർന്ന ദ്രവ്യം വളരെ വലിയ കാമ്പായി രൂപപ്പെട്ടു. ഇതിന് ഭൂമിയുടേതിനേക്കാൾ 10 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി വർദ്ധിച്ച തോതിൽ ചുറ്റുപാടു നിന്നും വാതകങ്ങൾ വലിച്ചെടുക്കുകയും അവ കാമ്പിനെ പൊതിഞ്ഞു നിൽക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=ayliffe_bate_2009&gt;{{cite journal|last=Ayliffe|first=B.|author2= Bate, M. R.|title=Gas accretion on to planetary cores: three-dimensional self-gravitating radiation hydrodynamical calculations|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|year=2009|volume=393|issue=1|pages=49–64|doi=10.1111/j.1365-2966.2008.14184.x|arxiv = 0811.1259 |bibcode = 2009MNRAS.393...49A |s2cid=15124882}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dangelo_bodenheimer_2013&gt;{{cite journal|last=D'Angelo|first=G.|author2= Bodenheimer, P. |title=Three-dimensional Radiation-hydrodynamics Calculations of the Envelopes of Young Planets Embedded in Protoplanetary Disks|journal=The Astrophysical Journal|year=2013|volume=778|issue=1|pages=77 (29 pp.)|doi=10.1088/0004-637X/778/1/77|arxiv = 1310.2211 |bibcode = 2013ApJ...778...77D |s2cid=118522228}}&lt;/ref&gt; ആവരണ വാതങ്ങളുടെ പിണ്ഡവും കാമ്പിന്റെ പിണ്ഡവും തുല്യമാകുന്നതോടെ ഈ ഗ്രഹങ്ങളുടെ വളർച്ചാനിരക്ക് വളരെ ഉയരുകയും ഏകദേശം 10&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; വർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയുടെ 150 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുള്ളവയായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. അവസാനം ഇത് 318 ഭൗമപിണ്ഡം വരെയാകുന്നു.&lt;ref name=lhdb2009&gt;{{cite journal|last=Lissauer|first=J. J.|author2=Hubickyj, O. |author3=D'Angelo, G. |author4=Bodenheimer, P. |title=Models of Jupiter's growth incorporating thermal and hydrodynamic constraints| journal=Icarus|year=2009|volume=199|issue=2| pages=338–350|arxiv=0810.5186|doi=10.1016/j.icarus.2008.10.004|bibcode=2009Icar..199..338L |s2cid=18964068}}&lt;/ref&gt; [[ശനി]] വ്യാഴം രൂപം കൊണ്ട് ഏതാനും ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷമാണ്ഉണ്ടായത്. അതിനാൽ ശനിക്ക് വ്യാഴത്തെ അപേക്ഷിച്ച് കുറച്ച് വാതക പടലങ്ങൾ മാത്രമാണ് ലഭ്യമായത്. ഇതാണ് ശനിയുടെ വലിപ്പം വ്യാഴത്തിനേക്കാൾ ചെറുതായത്.&lt;ref name=sciam&gt;{{cite journal|title=The Genesis of Planets|author=Douglas N. C. Lin | journal=Scientific American | issue=5|volume=298|date=May 2008 | pages=50–59 | url = http://www.sciam.com/article.cfm?id=the-genesis-of-planets | format=fee required|doi=10.1038/scientificamerican0508-50|pmid=18444325 |bibcode = 2008SciAm.298e..50C }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ddl2011&quot;&gt;{{cite book |chapter=Giant Planet Formation |title=Exoplanets |url=https://archive.org/details/exoplanets0000unse |publisher=University of Arizona Press |first1=Gennaro |last1=D'Angelo |first2=Richard H. |last2=Durisen |first3=Jack J. |last3=Lissauer |editor-first=Sara |editor-last=Seager |pages=[https://archive.org/details/exoplanets0000unse/page/319 319]–346 |date=December 2010 |isbn=978-0-8165-2945-2 |bibcode=2010exop.book..319D |arxiv=1006.5486}}&lt;/ref&gt;

യുവസൂര്യനെ പോലെയുള്ള ടി ടൗരി നക്ഷത്രങ്ങളിൽ പ്രായമായ നക്ഷത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ശക്തമായ [[സൗരവാതം]] ഉള്ളതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. വ്യാഴവും ശനിയും ഉണ്ടായതിന് ശേഷമാണ് യുറാനസും നെപ്റ്റ്യൂണും രൂപപ്പെട്ടത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ശക്തമായ സൗരകാറ്റ് മൂലം വളരെ ദൂരേക്ക് പറന്നു പോയ ധൂളീപടലങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഈ ഗ്രഹങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ടത്. തൽഫലമായി ആ ഗ്രഹങ്ങൾക്ക് കുറച്ച് ഹൈഡ്രജനും ഹീലിയവും ശേഖരിക്കാനേ കഴിഞ്ഞുള്ളു. ഈ ഗ്രഹങ്ങളുടെ രൂപീകരണ സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ പ്രധാന പ്രശ്നം അവ രൂപം കൊണ്ട കാലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. നിലവിലുള്ള സ്ഥാനങ്ങളിലാണ് അവ രൂപം കൊണ്ടത് എങ്കിൽ അവയുടെ കോറുകൾ ഉണ്ടാവുന്നതിന് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളെടുക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ddl2011&quot; /&gt; ഇതിനർത്ഥം യുറാനസും നെപ്റ്റ്യൂണും കുറേ കൂടി സൂര്യനോട് അടുത്ത പ്രദേശത്തായിരിക്കാം രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുക എന്നാണ്. ഇത് വ്യാഴത്തിനും ശനിക്കും ഇടയിലോ അവക്കടുത്തോ ആയിരിക്കാം‌. പിന്നീട് പുറത്തേക്ക് നീങ്ങിയതായിരിക്കാം. ഗ്രഹശകല രൂപീകരണകാലത്ത് എല്ലാ പദാർത്ഥങ്ങളും സൂര്യനു സമീപത്തേക്കു മാത്രം നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നവ ആയിരുന്നില്ല. [[ധൂമകേതു]] വൈൽഡ് 2-നെ പഠിച്ചതിൽ നിന്നും കിട്ടിയ വിവരങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് സൗരയൂഥത്തിന്റെ ആദ്യകാല രൂപീകരണ സമയത്ത് ചൂടേറിയ ആന്തരിക സൗരയൂഥ പദാർത്ഥങ്ങൾ കൈപ്പർ ബെൽറ്റിന്റെ മേഖലയിലേക്ക് കുടിയേറുകയായിരുന്നു എന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;thommes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Levison2007&quot; /&gt;

[[സൂര്യൻ]] ഉണ്ടായതിനു ശേഷം മൂന്നു മുതൽ പത്തു ബില്യൻ വർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ യുവസൂരനിൽ നിന്നുള്ള സൗരവാതം പ്രോട്ടോപ്ലാനറ്ററി ഡിസ്കിലെ ധൂളീപടലങ്ങളെയും വാതകങ്ങളെയും നക്ഷത്രാന്തരീയ സ്ഥലത്തേക്ക് അടിച്ചു പറത്തി.&lt;ref name=sciam/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | author=B. G. Elmegreen| title=On the disruption of a protoplanetary disc nebula by a T Tauri like solar wind | url=https://archive.org/details/astronomy-and-astrophysics_1979-11_80_1/page/77| journal=Astronomy &amp; Astrophysics |year=1979 | volume=80 | issue=1 | pages=77 | bibcode=1979A&amp;A....80...77E }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 November 2004 |author=Heng Hao |publisher=Harvard University |title=Disc-Protoplanet interactions |url=http://cfa-www.harvard.edu/~kstanek/astro200/disk-protoplanet.pdf |access-date=2006-11-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060907170907/http://cfa-www.harvard.edu/~kstanek/astro200/disk-protoplanet.pdf |archive-date=7 September 2006 }}&lt;/ref&gt;

==തുടർന്നുള്ള പരിണാമം==
ഗ്രഹങ്ങൾ അവയുടെ നിലവിലെ ഭ്രമണപഥത്തിലോ അതിനടുത്തോ രൂപപ്പെട്ടതാണെന്നാണ് ആദ്യം കരുതിയിരുന്നത്. 20 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് ഇത് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇപ്പോൾ പല ഗ്രഹ ശാസ്ത്രജ്ഞരും സൗരയൂഥം അതിന്റെ പ്രാരംഭ രൂപീകരണത്തിന് ശേഷം വളരെയേറെ രൂപമാറ്റം വന്നു കഴിഞ്ഞതാണ് എന്നു കരുതുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ബുധന്റെ അത്രയും പിണ്ഡമുള്ള നിരവധി വസ്തുക്കൾ ആന്തരിക സൗരയൂഥത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. ബാഹ്യ സൗരയൂഥം ഇപ്പോൾ ഉള്ളതിനേക്കാൾ വളരെ ഒതുക്കമുള്ളതായിരുന്നു. [[കൈപ്പർ വലയം]] സൂര്യനോട് വളരെ അടുത്തായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Mike Brown |url = http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/planetlila/moon/index.html |title=Dysnomia, the moon of Eris |work=Personal web site|access-date=2008-02-01 |author-link = Michael E. Brown }}&lt;/ref&gt;

===ഭൗമഗ്രഹങ്ങൾ===
ഗ്രഹരൂപീകരണത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ ആന്തര സൗരയൂഥത്തിൽ [[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രന്റെയും]] ചൊവ്വയുടെയുമിടക്കു വലിപ്പമുള്ള 50 മുതൽ 100 വരെ കുഞ്ഞുഗ്രഹങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Petit2001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kominami&quot;&gt;{{cite journal|title=The Effect of Tidal Interaction with a Gas Disk on Formation of Terrestrial Planets|author1=Junko Kominami |author2=Shigeru Ida |place=Department of Earth and Planetary Sciences, Tokyo Institute of Technology, Ookayama, Meguro-ku, Tokyo, Department of Earth and Planetary Sciences, Tokyo Institute of Technology, Ookayama, Meguro-ku, Tokyo|year=2001 | doi=10.1006/icar.2001.6811|journal=Icarus
|volume=157|issue=1|pages=43–56|bibcode=2002Icar..157...43K }}&lt;/ref&gt; ഇവ കൂട്ടിയിടിച്ചും കൂടിച്ചേർന്നും കൂടുതൽ വലിയ ഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടാവാൻ ഒരു ദശലക്ഷം വർഷത്തോളം എടുത്തു. ഇന്നു കാണുന്ന നാലു ഭൗമഗ്രഹങ്ങൾ രൂപം കൊള്ളുന്നതു വരെ ഈ പ്രകൃയ തുടർന്നു.&lt;ref name=sciam /&gt; ഇത്തരം ഒരു കൂട്ടിയിടിയുടെ ഫലമായാണ് ഭൂമിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ [[ചന്ദ്രൻ]] രൂപംകൊണ്ടത് എന്നു കരുതുന്നു. [[ബുധൻ|ബുധന്റെ]] പുറംപാളി തെറിച്ചു പോയതും ഇതിലൊരു കൂട്ടിയിടി മൂലമാകാം.&lt;ref name=Solomon2003&gt;{{cite journal|author=Sean C. Solomon|title=Mercury: the enigmatic innermost planet|url=https://archive.org/details/earth-and-planetary-science-letters_2003-12-10_216_4/page/441|journal=Earth and Planetary Science Letters|volume=216|issue=4|year=2003|pages=441–455|doi=10.1016/S0012-821X(03)00546-6| bibcode=2003E&amp;PSL.216..441S }}&lt;/ref&gt;

ഈ മോഡലിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു പ്രശ്നം പ്രോട്ടോ ടെറസ്ട്രിയൽ ഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രാരംഭ ഭ്രമണപഥം എങ്ങനെയെന്ന് വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്നതാണ്. ഇതനുസരിച്ച് ഇവക്ക് വളരെ കൂടിയ [[വികേന്ദ്രത]] ആവശ്യമാണ്.  എന്നാൽ ഇന്ന് അവയ്ക്ക് സുസ്ഥിരവും ഏതാണ്ട് വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതുമായ ഭ്രമണപഥങ്ങൾ ഉള്ളത്.&lt;ref name=&quot;Petit2001&quot; /&gt; ഈ ഗ്രഹങ്ങൾ രൂപം കൊള്ളുമ്പോൾ ധൂളീപടലവലയം പൂർണ്ണമായും സൂര്യനാൽ പുറംതള്ളപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടാവില്ല എന്നതാണ് ഒരു പരികല്പന. ഈ ധൂളീവലയങ്ങളുടെ ഗുരുത്വവലിവു മൂലം ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഊർജ്ജ നില കുറയുകയും അവ ഇന്നത്തെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ എത്തുകയും ചെയ്തിരിക്കാം.&lt;ref name= Kominami /&gt; മറ്റൊരു പരികല്പന പറയുന്നത് ഈ ഗ്രഹങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന ചെറു ഗ്രഹശകലങ്ങളോ മറ്റു വസ്തുക്കളോ ആയിരിക്കാം ഈ ഗുരുത്വവലിവിന് കാരണമായത് എന്നാണ്. ഇത് ഗ്രഹങ്ങളുടെ വേഗത കുറക്കുകയും ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് ഈ പരികല്പന പറയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Final Stages of Planet Formation|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2004-10-10_614_1/page/497|author1=Peter Goldreich |author2=Yoram Lithwick |author3=Re'em Sari |journal=The Astrophysical Journal|volume=614|issue=1|pages=497–507|date=10 October 2004|doi=10.1086/423612|bibcode=2004ApJ...614..497G|arxiv = astro-ph/0404240 |s2cid=16419857 }}&lt;/ref&gt;

===ഛിന്നഗ്രഹവലയം===
ഭൗമഗ്രഹങ്ങൾക്കു പുറത്ത് സൂര്യനിൽ നിന്നും 2 ജ്യോതിർമാത്രക്കും‌ 4 ജ്യോതിർമാത്രക്കും ഇടയിൽ കിടക്കുന്ന പെഅദേശമാണ് [[ഛിന്നഗ്രഹവലയം]. ഭൂമിയെ പോലെയുള്ള രണ്ടോ മൂന്നോ ഗ്രഹങ്ങൾ രൂപപ്പെടാനുള്ള ദ്രവ്യം ഈ മേഖലയിലുണ്ട്. എന്നാൽ അവിടെ ധാരാളം ഗ്രഹശകലങ്ങൾ രൂപം കൊള്ളുകയാണുണ്ടായത്. ഇവ ചേർന്ന് ചന്ദ്രനെയും ചൊവ്വയെയും പോലുള്ള ചെറുഗ്രഹങ്ങൾ രൂപം കൊള്ളുകയുണ്ടായെങ്കിലും വ്യാഴത്തിന്റെ സാമിപ്യം മൂലം പിന്നീട് വളരെ നാടകീയമായ മാറ്റങ്ങളാണ് ഈ മേഖലയിലുണ്ടായത്. &lt;ref name=&quot;Bottke2005&quot;&gt;{{cite journal |author1=Bottke, William F. |author2=Durda, Daniel D. |author3=Nesvorny, David |display-authors=et al. | title=Linking the collisional history of the main asteroid belt to its dynamical excitation and depletion | journal=Icarus | volume=179|issue=1 | pages=63–94|year=2005 | doi=10.1016/j.icarus.2005.05.017 | url = http://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/Bottke_Icarus_2005_179_63-94_Linking_Collision_Dynamics_MB.pdf| bibcode=2005Icar..179...63B }}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;Petit2001&quot;&gt;{{cite journal |first1=Jean-Marc |last1=Petit |first2=Alessandro |last2=Morbidelli |title=The Primordial Excitation and Clearing of the Asteroid Belt |journal=Icarus |volume=153 |issue=2 |pages=338–347 |year=2001 |doi=10.1006/icar.2001.6702 |url=http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf |bibcode=2001Icar..153..338P |access-date=2006-11-19 |archive-date=2007-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221085835/http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വ്യാഴവും ശനിയും ഛിന്നഗ്രഹവലയത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന അനുരണനങ്ങൾ അതിശക്തമാണ്.  ഇതിന്റെ ഫലമായി ഈ ചെറുഗ്രഹങ്ങൾ ഛിന്നഭിന്നമായി. വ്യാഴത്തിന്റെ ശക്തമായ ഗുരുത്വബലം ഛിന്നഗ്രഹവലയത്തിലെ ഗ്രഹശകലങ്ങളുടെ വേഗത വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും അവ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിക്കുന്നതിനു കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ കൂട്ടിയിടിയുടെ ഫലമായി ഇവ വീണ്ടും ചെറുകഷണങ്ങളായി മാറി.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=R. Edgar |author2=P. Artymowicz | title=Pumping of a Planetesimal Disc by a Rapidly Migrating Planet | journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |year=2004 | volume=354 | issue=3 | pages=769–772 | url = http://www.utsc.utoronto.ca/~pawel/edgar+artymowicz.pdf | access-date=2008-05-12 | doi = 10.1111/j.1365-2966.2004.08238.x | bibcode=2004MNRAS.354..769E|arxiv = astro-ph/0409017 |s2cid=18355985 }}&lt;/ref&gt;

വ്യാഴം അതിന്റെ രൂപീകരണത്തെത്തുടർന്ന് സൗരയൂഥത്തിന്റെ അകത്തേക്ക് നീങ്ങിയതിന്റെ ഫലമായി അനുരണനങ്ങൾ ഛിന്നഗ്രഹ വലയത്തിൽ കൂടുതൽ വ്യാപിക്കുകയും ആ ഭാഗത്തെ ഗ്രഹശകലങ്ങളുടെ വേഗത ആപേക്ഷികമായി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite conference | author=E. R. D. Scott | title=Constraints on Jupiter's Age and Formation Mechanism and the Nebula Lifetime from Chondrites and Asteroids | book-title = Proceedings 37th Annual Lunar and Planetary Science Conference | publisher = Lunar and Planetary Society |year=2006 | location = League City, Texas | bibcode =2006LPI....37.2367S }}&lt;/ref&gt; വലിയ ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഗുരുത്വബലത്തിന്റെയും ഗ്രഹശകലങ്ങളുടെ ചിതറിത്തെറിക്കലിന്റെയും ഫലമായി ഛിന്നഗ്രഹവലയത്തിലെ ചെറുഗ്രഹങ്ങളുടെ പരിക്രമണപഥത്തിൽ ചില മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായി..&lt;ref name=&quot;Bottke2005&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;OBrien2007&quot; /&gt; ഇവയിൽ കുറെയെണ്ണം വ്യാഴത്തിന്റെ ആകർഷണവും കൂട്ടിയിടിയും മൂലം പുറത്തേക്കു തെറിച്ചു പോകുകയും കുറേയെണ്ണം  ആന്തരസൗരയൂഥത്തിലേക്കു കുടിയേറുകയും ഭൗമഗ്രഹങ്ങൾ രൂപപ്പെടുമ്പോൾ അവയോടു കൂടിച്ചേരുകയും ചെയ്തിരിക്കാം.&lt;ref name=&quot;Bottke2005&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Raymond2007&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| author = Susan Watanabe| date = 20 July 2001| url = http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=520| title = Mysteries of the Solar Nebula| publisher = NASA| access-date = 2007-04-02| archive-date = 2012-01-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20120117093701/http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=520| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ഈ ശോഷണകാലഘട്ടത്തിൽ ഛിന്നഗ്രഹവലയത്തിന്റെ ആകെ പിണ്ഡം ഭൂമിയുടെതിന്റെ ഒരു ശതമാനത്തിൽ താഴെയാവുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=OBrien2007&gt;{{cite journal|author1=O'Brien, David |author2=Morbidelli, Alessandro |author3=Bottke, William F. |title=The primordial excitation and clearing of the asteroid belt—Revisited |journal=Icarus |volume=191 |issue=2 |pages=434–452 |year=2007 |doi=10.1016/j.icarus.2007.05.005 |url=http://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/OBrien_2007_Icarus_191_434_Primordial_Excitation_Clearing_Asteroid_Belt.pdf|bibcode=2007Icar..191..434O }}&lt;/ref&gt; അപ്പോഴും ഇന്നുള്ളതിനേക്കാൾ 10-20 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുണ്ടായിരുന്നു അതിന്. ഇപ്പോൾ ഛിന്നഗ്രഹവലയത്തിന്  0.0005 ഭൗമപിണ്ഡം മാത്രമാണുള്ളത്.&lt;ref name=Krasinsky2002&gt;{{cite journal |author=Georgij A. Krasinsky |author2=Elena V. Pitjeva |author3=M. V. Vasilyev |author4=E. I. Yagudina | bibcode=2002Icar..158...98K |title=Hidden Mass in the Asteroid Belt |journal=Icarus |volume=158 |issue=1 |pages=98–105 |date=July 2002 |doi=10.1006/icar.2002.6837 |author2-link=Elena V. Pitjeva |author-link=Georgij A. Krasinsky }}&lt;/ref&gt; വ്യാഴത്തിന്റെയും ശനിയുടെയും ഭ്രമണപഥത്തിൽ പിന്നീടുണ്ടായ മാറ്റങ്ങളാണ് ഛിന്നഗ്രഹവലയത്തെ വീണ്ടും ശോഷിപ്പിച്ച് ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയിലാക്കിയത്.

ഭൂമിയിൽ നിലവിലുള്ള ജലാംശത്തിൽ (~6×1021 കി.ഗ്രാം) ഒരു പങ്ക് സൗരയൂഥത്തിലെ ഇത്തരം വലിയ ആഘാതങ്ങളിലൂടെ ആദ്യകാല ഛിന്നഗ്രഹ വലയത്തിൽ നിന്ന് കരസ്ഥമാക്കിയതായിരിക്കാം. ഭൂമിയുടെ രൂപീകരണ സമയത്ത് ജലം വളരെ കുറവാണ്. അത് പിന്നീട് പുറത്തു നിന്ന് ലഭിച്ചതായിരിക്കണം.&lt;ref name=Hsieh2006 /&gt; ഗ്രഹശകലങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യാഴത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദത്താൽ ഛിന്നഗ്രഹവലയത്തിൽ നിന്നും പുറത്തേക്കു തെറിച്ച ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നുമായിരിക്കാം ഇങ്ങനെ അധികജലം കിട്ടിയത് എന്നാണ് കരുതുന്നത്.&lt;ref name=Raymond2007&gt;{{cite journal |author1=Raymond, Sean N. |author2=Quinn, Thomas |author3=Lunine, Jonathan I. |title=High-resolution simulations of the final assembly of Earth-like planets 2: water delivery and planetary habitability | journal=Astrobiology | volume=7 | pages=66–84 |year=2007 | doi=10.1089/ast.2006.06-0126 | bibcode=2007AsBio...7...66R | pmid=17407404 | issue=1|arxiv = astro-ph/0510285 |s2cid=10257401 }}&lt;/ref&gt; 2006ൽ കണ്ടെത്തിയ [[മുഖ്യധാരാവാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ|മുഖ്യധാരാധൂമകേതുക്കളും]] ഭൂമിയിലേക്കു ജലമെത്തിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=Hsieh2006&gt;{{cite journal|title=A Population of Comets in the Main Asteroid Belt |author=Henry H. Hsieh |author2=David Jewitt |journal=Science|date=23 March 2006 | volume=312|pages=561–563 | doi=10.1126/science.1125150 |pmid=16556801|issue=5773|bibcode = 2006Sci...312..561H |s2cid=29242874 |author2-link=David Jewitt |url=http://pdfs.semanticscholar.org/27c8/90717985ed970189e4577179cb3ad6f2e8c9.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412143808/http://pdfs.semanticscholar.org/27c8/90717985ed970189e4577179cb3ad6f2e8c9.pdf |url-status=dead |archive-date=12 April 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=New comet class in Earth's backyard|url = http://www.astronomy.com/asy/default.aspx?c=a&amp;id=4100| publisher=astronomy.com|author=Francis Reddy|year=2006|access-date=2008-04-29 }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ കൈപ്പർ ബെൽറ്റിൽ നിന്നോ വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നോ ഉള്ള [[ധൂമകേതു|ധൂമകേതുക്കൾ]] ഭൂമിയിലെ ജലത്തിന്റെ 6% ൽ കൂടുതൽ വിതരണം ചെയ്യുന്നില്ല..&lt;ref name=&quot;Gomes&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Morbidelli, Alessandro |author2=Chambers, J. |author3=Lunine, Jonathan I. |author4=Petit, Jean-Marc |author5=Robert, F. |author6=Valsecchi, Giovanni B. |author7=Cyr, K. E. | title= Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth | journal= Meteoritics &amp; Planetary Science | volume=35 | pages=1309–1320 | issn= 1086-9379 |year=2000 |bibcode = 2000M&amp;PS...35.1309M |doi = 10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x | issue= 6 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; ജീവൻ തന്നെ ഈ രീതിയിൽ ഭൂമിയിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കാമെന്നാണ് [[പാൻസ്പെർമിയ]] സിദ്ധാന്തം പറയുന്നത്. എന്നാൽ ഈ ആശയം പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല..&lt;ref&gt;{{cite journal|title=From Panspermia to Bioastronomy, the Evolution of the Hypothesis of Universal Life|url=https://archive.org/details/sim_origins-of-life-and-evolution-of-biospheres_1998-10_28_4-6/page/597|author1=Florence Raulin-Cerceau |author2=Marie-Christine Maurel |author3=Jean Schneider |publisher=Springer Netherlands|journal=Origins of Life and Evolution of Biospheres|year=1998|volume=28|issue=4/6|doi=10.1023/A:1006566518046 | pages=597–612|pmid=11536892 |bibcode=1998OLEB...28..597R |s2cid=7806411 }}&lt;/ref&gt;

===ഗ്രഹസ്ഥാനാന്തരം===
{{Main article|ശുദ്ധമാതൃക|ഗ്രാന്റ് ടാക്ക് പരികല്പന}}
നെബുലാർ പരികല്പനയനുസരിച്ച് [[യുറാനസ്|യുറാനസും]] [[നെപ്റ്റ്യൂൺ|നെപ്റ്റ്യൂണും]] ഇപ്പോഴത്തെ സ്ഥാനത്തായിരിക്കില്ല രൂപം കൊണ്ടിട്ടുണ്ടാവുക. സൗര നെബുലയുടെ സാന്ദ്രത ഇത്രയെറെ കുറവുള്ള പ്രദേശത്ത് ഇവ രൂപം കൊള്ളാനുള്ള സാദ്ധ്യത വളരെ കുറവാണ്..&lt;ref name=Taylor2001&gt;{{cite web|url = http://www.psrd.hawaii.edu/Aug01/bombardment.html|title= Uranus, Neptune, and the Mountains of the Moon|work= Planetary Science Research Discoveries | date=21 August 2001 | author=G. Jeffrey Taylor | publisher = Hawaii Institute of Geophysics &amp; Planetology |access-date=2008-02-01 }}&lt;/ref&gt; ഇവ രണ്ടും വ്യാഴത്തിനും ശനിക്കും സമീപമുള്ള ഭ്രമണപഥങ്ങളിൽ രൂപപ്പെട്ടതായി കരുതപ്പെടുന്നു. അവിടെ ഗ്രഹരൂപീകരണത്തിനാവശ്യമായ കൂടുതൽ വസ്തുക്കൾ ലഭ്യമായിരുന്നു. പിന്നീട്ദ ശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് അവയുടെ നിലവിലെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറുകയാണുണ്ടായത്.&lt;ref name=&quot;thommes&quot;&gt;{{cite journal |author1=Thommes, E. W. |author2=Duncan, M. J. |author3=Levison, Harold F. | title=The Formation of Uranus and Neptune among Jupiter and Saturn |url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2002-05_123_5/page/2862 | journal=Astronomical Journal | arxiv=astro-ph/0111290 |year=2002 | volume=123 | issue=5 | pages=2862–2883 | doi=10.1086/339975 | bibcode=2002AJ....123.2862T |s2cid=17510705 }}&lt;/ref&gt;

ഗ്രഹങ്ങളുടെ സ്ഥാനാന്തരം എന്ന ആശയം വെച്ചുകൊണ്ട് മാത്രമെ ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങളുടെ നിലനില്പും സവിശേഷതകളും വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയൂ.&lt;ref name=&quot;Levison2007&quot;&gt;{{cite journal | first1=Harold F. |last1=Levison |first2=Alessandro |last2=Morbidelli |first3=Christa |last3=Van Laerhoven | display-authors=etal | title=Origin of the Structure of the Kuiper Belt during a Dynamical Instability in the Orbits of Uranus and Neptune|year=2007| bibcode=2008Icar..196..258L | arxiv=0712.0553 | doi=10.1016/j.icarus.2007.11.035 | journal=Icarus | volume=196 | issue=1 | pages=258–273 |s2cid=7035885 }}&lt;/ref&gt; നെപ്ട്യൂണിനപ്പുറം [[കൈപ്പർ വലയം|കൈപ്പർ ബെൽറ്റ്]], സ്കാറ്റേർഡ് ഡിസ്ക്, [[ഒർട്ട് മേഘം|ഊർട്ട് മേഘം]] എന്നിങ്ങനെ [[സൗരയൂഥം]] പരന്നു കിടക്കുന്നുണ്ട്. നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന മിക്ക [[ധൂമകേതു|ധൂമകേതുക്കളുടെയും]] ഉത്ഭവസ്ഥാനം ഈ പ്രദേശമാണ്. സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഇത്രയും അകലത്തിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ രൂപപ്പെടാൻ അനുവദിക്കാത്തവിധം പദാർത്ഥങ്ങളുടെ കൂടിച്ചേരൽ വളരെ മന്ദഗതിയിലായിരിക്കും.&lt;ref name=&quot;Taylor2001&quot; /&gt; കൈപ്പർ ബെൽറ്റ് സൂര്യനിൽ നിന്ന് 30നും 55നും ജ്യോതിർമാത്ര ഇടയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. അതേസമയം സ്കാറ്റേർഡ് ഡിസ്ക് 100 ജ്യോതിർമാത്രയിലധികം ദൂരം വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Levison2007&quot; /&gt; ഊർട്ട് ക്ലൗഡ് ഏകദേശം 50,000 ജ്യോതിർമാത്രക്കും അപ്പുറമാണ് കിടക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite arXiv
 | title=Origin and dynamical evolution of comets and their reservoirs
 | first=Alessandro |last=Morbidelli
 | eprint=astro-ph/0512256
 | date=3 February 2008
}}&lt;/ref&gt; യുറാനസിന്റെയും നെപ്ട്യൂണിന്റെയും ഭ്രമണപഥങ്ങൾക്കപ്പുറമായിരുന്നു കൈപ്പർ വലയത്തിന്റെ അകത്തെ അറ്റം. ഈ ഗ്രഹങ്ങൾ രൂപപ്പെടുമ്പോൾ സൂര്യനോട് വളരെ അടുത്തായിരുന്നു. 50% സിമുലേഷനുകളിലും യുറാനസ് നെപ്റ്റ്യൂണിനേക്കാൾ അകലെയാണ്.&lt;ref name=&quot;Tsiganis05&quot;&gt;
{{cite journal
  |last1=Tsiganis |first1=K.
  |first2=R. |last2=Gomes
  |first3=A. |last3=Morbidelli
  |first4=H. |last4=F. Levison
  |date=2005
  |title=Origin of the orbital architecture of the giant planets of the Solar System
  |journal=Nature
  |volume=435   |issue=7041 |pages=459–461
  |url= https://www-n.oca.eu/morby/papers/nature-papers-5-26-05.pdf
  |doi=10.1038/nature03539
  |pmid=15917800
  |bibcode = 2005Natur.435..459T |s2cid=4430973
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gomes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Levison2007&quot; /&gt;

നൈസ് മോഡൽ അനുസരിച്ച് സൗരയൂഥത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിനു ശേഷം എല്ലാ ഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഭ്രമണപഥങ്ങൾ സാവധാനത്തിൽ മാറുന്നത് തുടർന്നു. ഏതാണ്ട് 400 കോടി വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് [[വ്യാഴം]] രണ്ടു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കുമ്പോൾ [[ശനി]] ഒരു തവണ എന്ന നിലയിലേക്കായി ഇവയുടെ ഭ്രമണപഥങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അകലം.&lt;ref name=&quot;Levison2007&quot; /&gt; ഇതിന്റെ ഫലമായി ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങളിലേക്കുള്ള ഗുരുത്വതള്ളൽ വർദ്ധിക്കുകയും നെപ്റ്റ്യൂൺ യുറാനസ്സിനും അപ്പുറത്തുള്ള പുരാതന കൈപ്പർ വലയത്തിലേക്ക് തള്ളിനീക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു..&lt;ref name=&quot;Tsiganis05&quot; /&gt; ഈ ഗ്രഹങ്ങൾ പുറത്തേക്കു നീങ്ങിയപ്പോൾ അവിടെയുള്ള ഹിമശകലങ്ങൾ ഇവയിലേക്ക് അടിഞ്ഞുകൂടി.&lt;ref name=&quot;Levison2007&quot; /&gt; ആന്തരിക ഗ്രഹങ്ങൾ ഗണ്യമായി കുടിയേറിയതായി കരുതുന്നില്ല.&lt;ref name=sciam/&gt;

ഭൂമിയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ [[ചൊവ്വ]] ഇത്ര ചെറുതായത് എന്തുകൊണ്ടാണ് എന്നൊരു സംശയവും നിലവിലുണ്ട്. ടെക്സാസിലെ സാൻ അന്റോണിയോയിലെ സൗത്ത് വെസ്റ്റ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു പഠനം (ഗ്രാൻഡ് ടാക്ക് ഹൈപ്പോതെസിസ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു) അനുസരിച്ച് വ്യാഴം ഇപ്പോഴുള്ളതിനേക്കാൾ കുറെകൂടി ഉൾഭാഗത്തായിരുന്നു എന്നു പറയുന്നു. പിന്നീടാണ് ഇത് ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള സ്ഥാനത്തേക്ക് കുടിയേറിയത്. അതിനാൽ ചൊവ്വക്കാവശ്യമുള്ള വസ്തുക്കളിൽ വലിയൊരു ഭാഗം വ്യാഴം പിടിച്ചെടുത്തു. വരണ്ട ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളും ധൂമകേതുക്കൾക്ക് സമാനമായ ജലസമൃദ്ധമായ വസ്തുക്കളും ഉള്ള ആധുനിക ഛിന്നഗ്രഹ വലയത്തിന്റെ സവിശേഷതകളെ കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കാനും ഇതേ സിമുലേഷൻ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=http://www.astronomy.com/News-Observing/News/2011/06/Jupiter%20may%20have%20robbed%20Mars%20of%20mass%20new%20report%20indicates.aspx | title= Jupiter may have robbed Mars of mass, new report indicates | work= Southwest Research Institute, San Antonio, Texas | date=June 6, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |author1=Walsh, K. J. |author2=Morbidelli, Alessandro |author3=Raymond, S. N. |author4=O'Brien, D. P. |author5=Mandell, A. M. | title = A low mass for Mars from Jupiter's early gas-driven migration |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2011-07-14_475_7355/page/206 | doi = 10.1038/nature10201 | journal = Nature | volume = 475 | issue = 7355 | pages = 206–209  |year = 2011 | pmid =  21642961 | arxiv = 1201.5177 | bibcode = 2011Natur.475..206W |s2cid=4431823 }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഈ പരികല്പന ഇപ്പോഴും അപൂർണ്ണമാണ്.&lt;ref name=dangelo_marzari_2012&gt;{{cite journal|last=D'Angelo|first=G.|author2= Marzari, F. |title=Outward Migration of Jupiter and Saturn in Evolved Gaseous Disks|journal=The Astrophysical Journal|year=2012|volume=757|issue=1|pages=50 (23 pp.)|doi=10.1088/0004-637X/757/1/50|arxiv = 1207.2737 |bibcode = 2012ApJ...757...50D |s2cid=118587166}}&lt;/ref&gt; ചൊവ്വയുടെ ചെറിയ പിണ്ഡത്തിന് ബദൽ വിശദീകരണങ്ങളും നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Chambers2013&quot;&gt;{{cite journal|last=Chambers|first=J. E.|title=Late-stage planetary accretion including hit-and-run collisions and fragmentation|journal=Icarus|year=2013|volume=224|issue=1|pages=43–56|doi=10.1016/j.icarus.2013.02.015|bibcode=2013Icar..224...43C }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Izidoro2014&gt;{{cite journal|last=Izidoro|first=A.|author2=Haghighipour, N.|author3=Winter, O. C.|author4=Tsuchida, M.|title=Terrestrial Planet Formation in a Protoplanetary Disk with a Local Mass Depletion: A Successful Scenario for the Formation of Mars|journal=The Astrophysical Journal|year=2014|volume=782|issue=1|pages= 31, (20 pp.)|doi=10.1088/0004-637X/782/1/31|arxiv = 1312.3959|bibcode=2014ApJ...782...31I |s2cid=118419463}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fischer2014&gt;{{cite journal|last=Fischer|first=R. A.|author2= Ciesla, F. J.|title=Dynamics of the terrestrial planets from a large number of N-body simulations|journal=Earth and Planetary Science Letters|year=2014|volume=392|pages= 28–38|doi=10.1016/j.epsl.2014.02.011|bibcode=2014E&amp;PSL.392...28F }}&lt;/ref&gt;

===ശിലാവർഷവും അതിന്റെ തുടർച്ചയും===
{{Main article|ലേറ്റ് ഹെവി ബോംബാഡ്ർ‌മെന്റ്}}
[[File:Barringer Crater aerial photo by USGS.jpg|thumb|200px|അരിസോണയിലെ ഉൽക്കാ ഗർത്തം]]
ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങളുടെ സ്ഥാനാന്തരത്തിന്റെ ഫലമായി ഗുരുത്വാകർഷണത്തിലുണ്ടായ വ്യത്യാസം അന്തരസൗരയൂഥത്തിലേക്ക് വൻതോതിൽ ഛിന്നഗ്രഹങ്ങൾ ചെന്നുവീഴുന്നതിനു കാരണമായി. ഛിന്നഗ്രഹവലയ ത്തിലെ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം ഇന്നത്തെ നിലയിൽ എത്തുന്നതു വരെ ഇതു തുടർന്നു.&lt;ref name=OBrien2007/&gt; ഏകദേശം 4 കോടി വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് (സൗരയൂഥം രൂപപ്പെട്ട് 500-600 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം) ആയിരിക്കാം ഏറ്റവും ശക്തമായ ശിലാവർഷം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടായിരിക്കുക.&lt;ref name=&quot;Gomes&quot; /&gt;&lt;ref name=shuffle&gt;{{cite web | year=2005 | author=Kathryn Hansen | title=Orbital shuffle for early solar system | work=Geotimes | url=http://www.agiweb.org/geotimes/june05/WebExtra060705.html | access-date=2006-06-22 | archive-date=2020-09-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200902134105/http://www.agiweb.org/geotimes/june05/WebExtra060705.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കനത്ത ശിലാവർഷത്തിന്റെ ഈ കാലഘട്ടം ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്നു. ചന്ദ്രനിലും ബുധനിലുമെല്ലാം ദൃശ്യമാകുന്ന ഗർത്തങ്ങൾ ഇതുമൂലമുണ്ടായതാണ്.&lt;ref name=&quot;Gomes&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://history.nasa.gov/SP-467/ch3.htm | title=Chronology of Planetary surfaces|work=NASA History Division|access-date=2008-03-13 }}&lt;/ref&gt; ഭൂമിയിലെ ജീവന്റെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന തെളിവുകൾ 380 കോടി വർഷം പഴക്കമുള്ളവയാണ്. അതായത് ഈ ശിലാവർഷം അവസാനിച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ.&lt;ref name=life&gt;{{cite press release | title=UCLA scientists strengthen case for life more than 3.8 billion years ago | url=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2006-07/uoc--uss072006.php | date=21 July 2006 | publisher=University of California-Los Angeles | access-date=2008-04-29 | archive-date=2021-07-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210715124930/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2006-07/uoc--uss072006.php | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

സൗരയൂഥത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പരിണാമത്തിൽ ഒരു പങ്ക് ഈ ആഘാതങ്ങൾക്കുമുണ്ടെന്നു കരുതുന്നു. 1994-ൽ വ്യാഴവുമായി ധൂമകേതു ഷൂമേക്കർ-ലെവി 9 കൂട്ടിയിടിച്ചതും 2009-ൽ വ്യാഴത്തിലുണ്ടായ തുംഗഷ്ക സംഭവവും ചെല്യാബിൻസ്‌ക് ഉൽക്കാപതനവും അരിസോണയിൽ ഉൽക്കാ ഗർത്തം സൃഷ്ടിച്ച ആഘാതവും അവ തുടർന്നും സംഭവിക്കുന്നു എന്നതിന് തെളിവാണ്. അത് ഇനിയും ഭൂമിയിലെ ജീവന് ഭീഷണിയായേക്കാം.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Abhandlungen der Geologischen Bundeanstalt, Wien |volume=53 |pages=51–54 |year=1996 |title=The Risk to Civilization From Extraterrestrial Objects and Implications of the Shoemaker-Levy 9 Comet Crash |author=Clark R. Chapman |url=http://www.geologie.ac.at/filestore/download/AB0053_051_A.pdf |access-date=2008-05-06 |issn=0016-7800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080910084647/http://www.geologie.ac.at/filestore/download/AB0053_051_A.pdf |archive-date=2008-09-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Agnor2006&gt;{{cite journal|title=Neptune's capture of its moon Triton in a binary-planet gravitational encounter |author1=Craig B. Agnor |author2=Hamilton P. Douglas |journal=Nature |volume=441 |pages=192–194 |doi=10.1038/nature04792 |url=http://www.es.ucsc.edu/~cagnor/papers_pdf/2006AgnorHamilton.pdf |year=2006 |pmid=16688170 |issue=7090 |bibcode=2006Natur.441..192A |s2cid=4420518 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070621182809/http://www.es.ucsc.edu/~cagnor/papers_pdf/2006AgnorHamilton.pdf |archive-date=2007-06-21 }}&lt;/ref&gt;

സൗരയൂഥത്തിന്റെ പരിണാമത്തിന്റെ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ ഭീമാകാരമായ ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഗുരുത്വാകർഷണത്താൽ ധൂമകേതുക്കൾ ആന്തരിക സൗരയൂഥത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെടുകയും ഇത് [[ഒർട്ട് മേഘം|ഊർട്ട് മേഘം]] രൂപപ്പെടാൻ കാരണമായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ ഏകദേശം 800 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഗാലക്സി വേലിയേറ്റങ്ങൾ, സൗരയൂഥത്തിനു സമീപത്തു കൂടി കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഭീമാകാരമായ തന്മാത്രാ മേഘങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഗുരുത്വാകർഷണത്തിന്റെ ഇടപെടലുകളുടെ ഫലമായി ധൂമകേതുക്കളിൽ കുറെയെണ്ണം സൗരയൂഥത്തിനുള്ളിലേക്കും എത്തിത്തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;Morbidelli2006&quot;&gt;{{cite arXiv
 | title=Origin and dynamical evolution of comets and their reservoirs
 | first=Alessandro |last=Morbidelli
 | eprint=astro-ph/0512256
 | date=2008-02-03
}}&lt;/ref&gt; സൗരവാതം, മൈക്രോമെറ്റോറൈറ്റുകൾ, നക്ഷത്രാന്തര മാധ്യമത്തിലെ ചില ഘടകങ്ങൾ എന്നിവയും ബാഹ്യ സൗരയൂഥത്തിന്റെ പരിണാമത്തെ സ്വാധീനിച്ചതായി കരുതുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal | url = http://www.agu.org/sci_soc/EISclark.html | title=Interplanetary Weathering: Surface Erosion in Outer Space|author1=Beth E. Clark |author2=Robert E. Johnson | journal= [[Eos (journal)|Eos, Transactions, American Geophysical Union]] | doi=10.1029/96EO00094 | volume=77 | issue=15 | pages=141 |year=1996 | access-date=2008-03-13| archive-url = https://web.archive.org/web/20080306012954/http://www.agu.org/sci_soc/EISclark.html| archive-date = March 6, 2008 | bibcode=1996EOSTr..77Q.141C }}&lt;/ref&gt;

ശിലാവർഷത്തിനു ശേഷമുള്ള [[ഛിന്നഗ്രഹവലയം|ഛിന്നഗ്രഹ വലയത്തിന്റെ]] പരിണാമം പ്രധാനമായും നിയന്ത്രിച്ചത് കൂട്ടിയിടികളാണ്..&lt;ref name=&quot;Bottke2005b&quot;&gt;{{cite conference|author1=Bottke, William F. |author2=Durba, D. |author3=Nesvorny, D. |display-authors=etal|title=The origin and evolution of stony meteorites|conference=Dynamics of Populations of Planetary Systems|book-title=Proceedings of the International Astronomical Union|volume=197|pages=357–374|year=2005|doi=10.1017/S1743921304008865| url = http://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/Bottke_IAU197_Belgrade_Origin_Stony_Met.pdf |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; വലിയ പിണ്ഡമുള്ള വസ്തുക്കൾക്ക് വലിയ കൂട്ടിയിടി മൂലം പുറന്തള്ളുന്ന ഏതൊരു വസ്തുവിനെയും നിലനിർത്താൻ മതിയായ ഗുരുത്വാകർഷണമുണ്ട്. എന്നാൽ ഛിന്നഗ്രഹ വലയത്തിൽ ഇത് പലപ്പോഴും സാധ്യമാകാറില്ല. പല വലിയ വസ്തുക്കളും ഇതിൽ നിന്നും ചിതറി തെറിച്ചുപോയി. ചില കൂട്ടിയിടികളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് പുതിയ വസ്തുക്കൾ രൂപപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Bottke2005b&quot; /&gt; ചില ഛിന്നഗ്രഹങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വലിയ വസ്തുവിൽ നിന്നും തെറിച്ചു പോയതും എന്നാൽ അതിന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും രക്ഷപ്പെടാൻ ആവശ്യമായ ഊർജ്ജമില്ലാത്തതിനാൽ മാതൃ വസ്തുവിനു ചുറ്റും കറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന വസ്തുക്കളായും മാത്രമേ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയൂ.&lt;ref&gt;{{cite web
 |author1=H. Alfvén |author2=G. Arrhenius | date=1976
 | url = https://history.nasa.gov/SP-345/ch4.htm
 | title =The Small Bodies
 | work=SP–345 Evolution of the Solar System
 | publisher = NASA
 | access-date = 2007-04-12 }}&lt;/ref&gt;

==ഉപഗ്രഹങ്ങൾ==
{{See also|മഹാ-ആഘാത പരികല്പന}}
ഭൂരിഭാഗം ഗ്രഹങ്ങൾക്കും മറ്റു പല സൗരയൂഥ വസ്തുക്കൾക്കും ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഈ പ്രകൃതിദത്ത ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉത്ഭവത്തിന് കാരണം താഴെ കൊടുത്ത മൂന്ന് സാധ്യതകളിൽ എതെങ്കിലും ഒന്നായിരിക്കും.
*ഒരു വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഡിസ്കിൽ നിന്ന് ഗ്രഹത്തോടൊപ്പം തന്നെയുള്ള രൂപീകരണം. (ഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങളുടെ സന്ദർഭങ്ങളിൽ മാത്രം);
*ഗ്രഹങ്ങളിൽ മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തു വന്നിടിച്ച് തെറിച്ചു പോകുന്ന അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഉപഗ്രഹമായി മാറുന്നു.
*അരികിലൂടെ കടന്നു പോകുന്ന വസ്തുക്കളെ പിടിച്ചെടുത്ത് ഉപഗ്രഹമാക്കുന്നു.
[[File:Artist's concept of collision at HD 172555.jpg|thumb|left|[[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രന്റെ]] ഉത്ഭവത്തിനു കാരണമായ ആഘാതത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം]]

[[വ്യാഴം|വ്യാഴത്തിനും]] [[ശനി|ശനിക്കും]] [[അയോ]], [[യൂറോപ്പ]], [[ഗാനിമീഡ്]], [[ടൈറ്റൻ]] എന്നിങ്ങനെ നിരവധി വലിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളുണ്ട്. അവ സൂര്യനു ചുറ്റുമുള്ള ഡിസ്കിൽ നിന്ന് ഗ്രഹങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ട അതേ രീതിയിൽ തന്നെ ഓരോ ഭീമൻ ഗ്രഹത്തിനും ചുറ്റുമുള്ള ഡിസ്കുകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചിരിക്കാം.&lt;ref name=&quot;arxiv0812&quot;&gt;{{cite book |author1=Canup, Robin M. |author2=Ward, William R. |title=Origin of Europa and the Galilean Satellites |url=https://archive.org/details/europa0000unse_y7v1 |publisher=University of Arizona Press |date=2008-12-30 |arxiv=0812.4995|bibcode = 2009euro.book...59C |page=[https://archive.org/details/europa0000unse_y7v1/page/59 59]|isbn=978-0-8165-2844-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dangelo_podolak_2015&gt;{{cite journal|last=D'Angelo|first=G.|author2= Podolak, M.|title=Capture and Evolution of Planetesimals in Circumjovian Disks|journal=The Astrophysical Journal|date=2015|volume=806|issue=1|pages=29pp|doi=10.1088/0004-637X/806/2/203|arxiv = 1504.04364 |bibcode = 2015ApJ...806..203D |s2cid=119216797}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=N. Takato |author2=S. J. Bus | display-authors=etal | title=Detection of a Deep 3-&lt;math&gt;\mu&lt;/math&gt;m Absorption Feature in the Spectrum of Amalthea (JV) |url=https://archive.org/details/sim_science_2004-12-24_306_5705/page/2223 | journal=Science |year=2004 | volume=306 | pages=2224–7 | doi=10.1126/science.1105427 | bibcode=2004Sci...306.2224T | pmid=15618511 | issue=5705 |s2cid=129845022 }}&lt;br /&gt;
See also {{cite news | url = http://www.universetoday.com/2004/12/24/jovian-moon-was-probably-captured/ | work=Universe Today | date=24 December 2004 | title=Jovian Moon Was Probably Captured | author=Fraser Cain | access-date=2008-04-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080130030816/http://www.universetoday.com/2004/12/24/jovian-moon-was-probably-captured/ &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date = 2008-01-30 }}&lt;/ref&gt; ഇതിനു കാരണമായി പറയുന്നത് ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ വലിയ വലിപ്പവും ഗ്രഹത്തോടുള്ള അവയുടെ സാമീപ്യവുമാണ്. ഗുരുത്വബലം ഉപയോഗിച്ച് ഇവയെ പിടിച്ചെടുക്കുക അസാധ്യമാണ്. വാതകഗ്രഹങ്ങളായതിനാൽ കൂട്ടിയിടിയിൽ നിന്നു രൂപപ്പെട്ടതാവാനും തരമില്ല. പുറമെയുള്ള ഉപഗ്രഹങ്ങൾ താരതമ്യേന ചെറുതും [[ഉൽകേന്ദ്രത (ജ്യോതിശാസ്ത്രം)|ഉൽകേന്ദ്രത]] കൂടിയവയുമാണ്. ഇവ പിന്നീട് പിടിച്ചെടുത്തവയായിരിക്കാം.&lt;ref&gt;{{cite conference|author1=D. C. Jewitt |author2=S. Sheppard |author3=C. Porco |title=Jupiter's outer satellites and Trojans |book-title=Jupiter. The Planet, Satellites and Magnetosphere |year=2004 |pages=263–280 |url=http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/papers/JUPITER/JSP.2003.pdf |editor=[[Frances Bagenal|Fran Bagenal]] |editor2=Timothy E. Dowling |editor3=William B. McKinnon |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-81808-7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614045102/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/papers/JUPITER/JSP.2003.pdf |archive-date=2007-06-14 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.dtm.ciw.edu/sheppard/satellites/ | title=The Giant Planet Satellite and Moon Page | author=Scott S. Sheppard | work=Personal web page | access-date=2008-03-13 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20080311120653/http://www.dtm.ciw.edu/sheppard/satellites/ | archive-date=2008-03-11 }}&lt;/ref&gt; അത്തരം ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും അവയുടെ സ്വയംഭ്രമണത്തിന് എതിർ ദിശയിലാണ് പരിക്രമണം ചെയ്യുന്നത്. ഏറ്റവും വലിയ ക്രമരഹിത ഉപഗ്രഹം നെപ്റ്റ്യൂണിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ [[ട്രിറ്റോൺ]] ആണ്. ഇത് [[കൈപ്പർ വലയം|കൈപ്പർ വലയത്തിൽ]] നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തതാണെന്ന കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=Agnor2006/&gt;

ഖരരൂപത്തിലുള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ കൂട്ടിയിടികളിലൂടെയും പിടിച്ചെടുക്കലിലൂടെയും ഉണ്ടായവയാണ്. [[ചൊവ്വ|ചൊവ്വയുടെ]] രണ്ട് ചെറിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളായ [[ഡീമോസ്]], [[ഫോബോസ് (ഉപഗ്രഹം)|ഫോബോസ്]] എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്ത [[ഛിന്നഗ്രഹം|ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളാണെന്ന്]] കരുതപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeilik|Gregory|1998|pp=118–120}} [[ഭൂമി|ഭൂമിയുടെ]] [[ചന്ദ്രൻ]] വലിയൊരു കൂട്ടിയിടിയുടെ ഫലമായാണ് രൂപപ്പെട്ടതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=Canup2005/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | author=D. J. Stevenson | title=Origin of the moon&amp;nbsp;–&amp;nbsp;The collision hypothesis | journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences |year=1987 | volume=15 | issue=1 | pages=271–315 | doi=10.1146/annurev.ea.15.050187.001415 | bibcode=1987AREPS..15..271S | s2cid=53516498 | url=http://pdfs.semanticscholar.org/6cd0/5a92552fe0b618abbb1dbb1a8dba79acbba5.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20200412143819/http://pdfs.semanticscholar.org/6cd0/5a92552fe0b618abbb1dbb1a8dba79acbba5.pdf | url-status=dead | archive-date=2020-04-12 }}&lt;/ref&gt; ഇടിച്ച വസ്തുവിന് ഏകദേശം ചൊവ്വയുടെ പിണ്ഡം ഉണ്ടായിരിക്കാം. ഭീമാകാരമായ ആഘാതങ്ങളുടെ കാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തോടടുത്താണ് ആഘാതം സംഭവിച്ചത്. ഈ കൂട്ടിയിടിയുടെ ഫലമായി ഭൂമിയുടെ കുറെ ഭാഗം പുറത്തേക്ക് തെറിച്ചു പോകുകയും അവ കൂടിച്ചേർന്ന് ചന്ദ്രൻ രൂപം കൊള്ളുകയും ചെയ്തിരിക്കാം.&lt;ref name=Canup2005&gt;{{cite journal |author1=R. M. Canup |author2=E. Asphaug | title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-08-16_412_6848/page/708 | journal=Nature |year=2001 | volume=412 | pages=708–12 | bibcode=2001Natur.412..708C | doi=10.1038/35089010 | pmid=11507633 | issue=6848 |s2cid=4413525 }}&lt;/ref&gt; ഭൂമിയെ രൂപപ്പെടുത്തിയ ലയന പരമ്പരയിലെ അവസാനത്തേതാണ് ആഘാതം. ചൊവ്വയുടെ വലിപ്പമുള്ള വസ്തു ഭൂമിയുടെയും സൂര്യന്റെയും ലഗ്രാൻജിയൻ പോയിന്റുകളിലൊന്നിൽ (L4 അല്ലെങ്കിൽ L5) രൂപപ്പെടുകയും പിന്നീട് അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് നീങ്ങിപ്പോകുകയും ചെയ്തിരിക്കാമെന്നും അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.psrd.hawaii.edu/Dec98/OriginEarthMoon.html | title = Origin of the Earth and Moon | date = 31 December 1998 | author = G. Jeffrey Taylor | work = Planetary Science Research Discoveries | publisher = Hawaii Institute of Geophysics &amp; Planetology | access-date = 2007-07-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20261006171135/http://www.psrd.hawaii.edu/Dec98/OriginEarthMoon.html | archive-date = 2026-10-06 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ട്രാൻസ്-നെപ്ടൂണിയൻ വസ്തുക്കളായ [[പ്ലൂട്ടോ]] ([[ഷാരോൺ]]), [[ഓർക്കസ്]] ([[വാന്ത്]]) എന്നിവയുടെ ഉപഗ്രഹങ്ങളും ഒരു വലിയ കൂട്ടിയിടിയിലൂടെ രൂപപ്പെട്ടതാകാം. പ്ലൂട്ടോ-ഷോരോൺ, ഓർക്കസ്-വാന്ത്, ഭൂമി-ചന്ദ്രൻ സിസ്റ്റങ്ങൾ സൗരയൂഥത്തിൽ അസാധാരണമാണ്. ഉപഗ്രഹത്തിന്റെ പിണ്ഡം ഗ്രഹത്തിന്റെ 1% എങ്കിലും ആണ്.&lt;ref name=impact_Pluto&gt;{{cite journal|title=A Giant Impact Origin of Pluto-Charon|author=Robin M. Canup | journal=Science | date=28 January 2005 |volume=307 | pages=546–550 | doi=10.1126/science.1106818 |pmid=15681378|issue=5709|bibcode = 2005Sci...307..546C |s2cid=19558835 |url=https://authors.library.caltech.edu/51983/7/Canup.SOM.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1 = Brown | first1 = M. E. | last2 = Ragozzine | first2 = D. | last3 = Stansberry | first3 = J. | last4 = Fraser | first4 = W. C. | title = The Size, Density, and Formation of the Orcus-Vanth System in the Kuiper Belt | doi = 10.1088/0004-6256/139/6/2700 | journal = The Astronomical Journal | volume = 139 | issue = 6 | pages = 2700–2705 | year = 2010 | bibcode=2010AJ....139.2700B| arxiv= 0910.4784| s2cid = 8864460 }}&lt;/ref&gt;

==ഭാവി==
സൂര്യന്റെ കാമ്പിലെ വലിയ പങ്ക് ഹൈഡ്രജനും ഹീലിയമായി മാറുന്നതു വരെ സൗരയൂഥത്തിന്റെ നിലവിലെ അവസ്ഥയിൽ കാര്യമായ മാറ്റമുണ്ടാകില്ലെന്ന് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ കണക്കാക്കുന്നു. പിന്നീട് [[ഹെർട്സ്പ്രങ്-റസ്സൽ ആരേഖം|ഹെർട്സ്പ്രംഗ്-റസൽ ഡയഗ്രാമിന്റെ]] [[മുഖ്യധാര (ജ്യോതിശാസ്ത്രം)|മുഖ്യധാരാ ശ്രേണിയിൽ]] നിന്ന് [[നക്ഷത്രപരിണാമം|പരിണമിച്ച്]] [[ചുവപ്പുഭീമൻ|ചുവന്ന ഭീമൻ]] ആയി മാറും. അതുവരെ സൗരയൂഥം വികസിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും. ആത്യന്തികമായി [[സൂര്യൻ]] ആന്തരിക ഗ്രഹങ്ങളെ (ബുധൻ, ശുക്രൻ, ഒരുപക്ഷേ ഭൂമിയും) ഉള്ളിലൊതുക്കാൻ വേണ്ടത്ര വികസിക്കും. പക്ഷേ വ്യാഴവും ശനിയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യ ഗ്രഹങ്ങളിലേക്ക് എത്തില്ല. അതിനുശേഷം സൂര്യൻ ഒരു [[വെളുത്ത കുള്ളൻ|വെളുത്ത കുള്ളന്റെ]] വലുപ്പത്തിലേക്ക് ചുരുങ്ങും. ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങളും അവയുടെ ഉപഗ്രഹങ്ങളും ഈ ചെറിയ സൗര അവശിഷ്ടത്തെ പരിക്രമണം ചെയ്യുന്നത് തുടരും. വെളുത്ത കുള്ളൻ നക്ഷത്രമായ [[എം.ഒ.എ-2010-ബി.എൽ.ജി-477എൽ‍]]ന്റെ ഗ്രഹവ്യവസ്ഥക്ക് സമാനമായിരിക്കും ഇതെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;NAT-20211013&quot;&gt;{{cite journal |author=Blackman, J. W. |display-authors=et al. |title=A Jovian analogue orbiting a white dwarf star |url=https://www.nature.com/articles/s41586-021-03869-6 |date=13 October 2021 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=598 |issue=7880 |pages=272–275 |doi=10.1038/s41586-021-03869-6 |pmid=34646001 |arxiv=2110.07934 |bibcode=2021Natur.598..272B |s2cid=238860454 |access-date=14 October 2021 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KO-20211013&quot;&gt;{{cite news |last1=Blackman |first1=Joshua |last2=Bennett |first2=David |last3= Beaulieu |first3=Jean-Philippe |title=A Crystal Ball Into Our Solar System's Future - Giant Gas Planet Orbiting a Dead Star Gives Glimpse Into the Predicted Aftermath of our Sun's Demise |url=https://keckobservatory.org/white-dwarf-system/ |date=13 October 2021 |work=[[Keck Observatory]] |access-date=14 October 2021 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYT-20211013&quot;&gt;{{cite news |last=Ferreira |first=Becky |title=Astronomers Found a Planet That Survived Its Star's Death - The Jupiter-size planet orbits a type of star called a white dwarf, and hints at what our solar system could be like when the sun burns out. |url=https://www.nytimes.com/2021/10/13/science/white-dwarf-planet.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/10/13/science/white-dwarf-planet.html |archive-date=2021-12-28 |url-access=limited |date=13 October 2021 |work=[[The New York Times]] |access-date=14 October 2021 }}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;

===ദീർഘകാലമാറ്റങ്ങൾ===
സൗരയൂഥത്തിന് കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ സമയക്രമത്തിൽ സ്ഥിരത അവകാശപ്പെടാൻ കഴിയില്ല.&lt;ref name=laskar94&gt;{{cite journal
|title=Large-scale chaos in the solar system
|author=J. Laskar
|journal=Astronomy and Astrophysics
|volume=287
|pages=L9–L12
|year=1994
|bibcode=1994A&amp;A...287L...9L }}&lt;/ref&gt; ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭ്രമണപഥത്തിലും ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. [[പ്ലൂട്ടോ]]. [[നെപ്റ്റ്യൂൺ]] തുടങ്ങിയ ഗ്രഹങ്ങളുടെ [[പരിക്രമണ അനുരണനം]] ഇതിന് ഉദാഹരണമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടാം. അടുത്ത കാലത്തൊന്നും പരിക്രമണപഥത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാവാൻ സാദ്ധ്യതയില്ലെങ്കിലും പ്ലൂട്ടോയുടെ സ്ഥാനം ഭാവിയിൽ 100-200 ലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കപ്പുറത്തേക്ക് ([[ല്യാപുനോവ് സമയം]]) പ്രവചിക്കുക അസാധ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal | title = Numerical evidence that the motion of Pluto is chaotic |author1=Gerald Jay Sussman |author2=Jack Wisdom | journal = Science | volume = 241 | pages = 433–437 |year = 1988 | url = http://groups.csail.mit.edu/mac/users/wisdom/pluto-chaos.pdf | doi = 10.1126/science.241.4864.433 | pmid = 17792606 | issue = 4864 | bibcode=1988Sci...241..433S
 |hdl=1721.1/6038 |s2cid=1398095 | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt; മറ്റൊരു ഉദാഹരണം ഭൂമിയുടെ [[അച്ചുതണ്ടിലെ ചരിവ്]] ആണ്. ചന്ദ്രനുമായുള്ള ടൈഡൽ പ്രതിപ്രവർത്തനം മൂലം ഭൂമിയുടെ മാന്റിലിൽ ഉണ്ടാവുന്ന ഘർഷണം മൂലം ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണപഥത്തിലുണ്ടാവുന്ന മാറ്റം അതിദീർഘകാലയളവിൽ കണക്കാക്കാൻ കഴിയില്ല.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=On the long term evolution of the spin of the Earth|url=https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1997-02_318_3/page/975|author=O. Neron de Surgy |author2=J. Laskar|journal=Astronomy and Astrophysics|date=February 1997|volume=318|pages=975–989 |bibcode=1997A&amp;A...318..975N }}&lt;/ref&gt;

ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭ്രമണപഥങ്ങളേയും ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രവചിക്കുക അസാദ്ധ്യമാണ്.&lt;ref name=hayes07&gt;{{cite journal | author=Wayne B. Hayes | title=Is the outer Solar System chaotic? | journal=Nature Physics | arxiv=astro-ph/0702179 |year=2007 | volume=3 | issue=10 | pages=689–691 | doi=10.1038/nphys728 | bibcode=2007NatPh...3..689H | s2cid=18705038 }}&lt;/ref&gt; ഇവയുടെ ല്യാപുനോവ് സമയം 2–230 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങളാണ്. ഭ്രമണപഥത്തിലുള്ള സ്ഥാനം ആത്യന്തികമായി ഒരു ഉറപ്പോടെയും പ്രവചിക്കാൻ സാധിക്കില്ല എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം. ചില ഗ്രഹങ്ങളുടെ പരിക്രമണപഥങ്ങൾ ദീർഘവൃത്താകാരം ഗണ്യമായ രീതിയിൽ തന്നെ കൂടുകയോ കുറയുകയോ ചെയ്തേക്കാം.&lt;ref name=&quot;Stewart1997&quot;&gt;{{cite book
| first = Ian | last = Stewart
| title = Does God Play Dice?
| url = https://archive.org/details/doesgodplaydicen0000stew | publisher = Penguin Books
| edition = 2nd
| pages = [https://archive.org/details/doesgodplaydicen0000stew/page/246 246]–249
| date = 1997
| isbn = 0-14-025602-4 }}&lt;/ref&gt;

എന്തായാലും [[സൗരയൂഥം]] ഇപ്പോൾ സുസ്ഥിരമാണ്. അടുത്ത ഏതാനും ബില്യൺ വർഷങ്ങളിൽ ഗ്രഹങ്ങളൊന്നും പരസ്പരം കൂട്ടിമുട്ടുകയോ സിസ്റ്റത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെടുകയോ ചെയ്യില്ല.&lt;ref name=hayes07/&gt; എന്നാൽ ഏതാണ്ട് അഞ്ച് ബില്യൺ വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ [[ചൊവ്വ|ചൊവ്വയുടെ]] [[ഉൽകേന്ദ്രത (ജ്യോതിശാസ്ത്രം)|ഉത്കേന്ദ്രത]] ഏകദേശം 0.2 ആയി വളർന്നേക്കാം. അതായത്, അത് [[ഭൂമി|ഭൂമിയുടെ]] ഭ്രമണപഥത്തെ മുറിച്ചു കടക്കും. ഇത് കൂട്ടിയിടിക്കലിന് കാരണമാകും. ഇതേ സമയത്തു തന്നെ ബുധന്റെ ഉത്കേന്ദ്രത കൂടുതലാവുകയും [[ശുക്രൻ|ശുക്രനുമായി]] വളരെ അടുത്തു വരുന്നതിനുള്ള സാധ്യത കൂടുകയും ചെയ്യും. ഇത് ബുധനെ സൗരയൂഥത്തിൽ നിന്ന് പുറംതള്ളുകയോ ശുക്രനുമായോ ഭൂമിയുമായോ കൂട്ടിയിടുക്കുന്നതിന് കാരണമാക്കുകയോ ചെയ്യും.&lt;ref name=laskar94/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=The solar system could go haywire before the sun dies|url = https://www.newscientist.com/article/dn13757-solar-system-could-go-haywire-before-the-sun-dies.html | author=David Shiga | work=NewScientist.com News Service | date=23 April 2008 | access-date=2008-04-28 }}&lt;/ref&gt; ചില സിമുലേഷനുകൾ അനുസരിച്ച് ബുധന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിലുണ്ടാവുന്ന ഈ വ്യതിയാനം നൂറു കോടി വർഷത്തിനുള്ളിൽ സംഭവിക്കാം.&lt;ref name=&quot;Batygin&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Batygin | first1 = K. | last2 = Laughlin | first2 = G. | doi = 10.1086/589232 | title = On the Dynamical Stability of the Solar System | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2008-08-20_683_2/page/n638 | journal = The Astrophysical Journal | volume = 683 | issue = 2 | pages = 1207–1216 | year = 2008 |arxiv = 0804.1946 |bibcode = 2008ApJ...683.1207B | s2cid = 5999697 }}&lt;/ref&gt;

===ഉപഗ്രഹങ്ങളും വലയങ്ങളും===
[[File:Voyager 2 Neptune and Triton.jpg|thumb|നെപ്‌ട്യൂണും അതിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ ട്രൈറ്റണും. [[വോയേജർ 2]] എടുത്ത ചിത്രം. ട്രൈറ്റണിന്റെ ഭ്രമണപഥം ഒടുവിൽ നെപ്‌ട്യൂണിന്റെ [[റോഷെ ലിമിറ്റ്|റോഷെ പരിധിക്കുള്ളിൽ]] കൊണ്ടുപോയി, അതിനെ ചിതറിച്ച് ഒരു പുതിയ റിംഗ് സിസ്റ്റം രൂപീകരിക്കും.]]
ടൈഡൽ നിയമങ്ങളാൽ നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടതാണ് ഉപഗ്രഹങ്ങളും അവയുടെ പരിണാമവും. ഗുരുത്വാകർഷണത്തിന്റെ ഫലമായി ഉപഗ്രഹങ്ങൾ അവയുടെ ഗ്രഹങ്ങളിൽ വേലിയേറ്റമുഴകൾ സൃഷ്ടിക്കും. ഉപഗ്രഹം ഗ്രഹത്തിന്റെ ഭ്രമണത്തിന്റെ അതേ ദിശയിൽ കറങ്ങുകയും ഗ്രഹം ഉപഗ്രഹത്തിന്റെ പരിക്രമണ കാലയളവിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ കറങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, വേലിയേറ്റമുഴകൾ നിരന്തരം ഉപഗ്രഹത്തിനു മുന്നിലേക്കു വലിച്ചിടും.ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഗ്രഹത്തിന്റെ കോണീയ ആവേഗം ഉപഗ്രഹത്തിലേക്കു കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടും. സാവധാനം ഉപഗ്രഹത്തിന്റെ ഭ്രമണവേഗത കൂടുകയും അത് പുറത്തേക്ക് നീങ്ങുകയും ചെയ്യും.

ഭൂമിയും അതിന്റെ ചന്ദ്രനും ഈ കോൺഫിഗറേഷന്റെ ഒരു ഉദാഹരണമാണ്. ഇപ്പോൾ [[ചന്ദ്രൻ]] ഭൂമിയുമായി [[ടൈഡൽ ലോക്ക്|ടൈഡൽ ലോക്കിലാണ്]] എന്നു പറയാം. ഭൂമിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള അതിന്റെ ഒരു പരിക്രമണം (നിലവിൽ ഏകദേശം 29 ദിവസം) അതിന്റെ അച്ചുതണ്ടിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ഒരു ഭ്രമണത്തിന് തുല്യമാണ്. അതിനാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭൂമിയിൽ നിന്നും നോക്കിയാൽ ചന്ദ്രന്റെ ഒരു വശം മാത്രമേ കാണുകയുള്ളു. ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അകലുന്നത് തുടരും. ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണം ക്രമേണ മന്ദഗതിയിലാകും. [[വ്യാഴം|വ്യാഴത്തിന്റെ]] [[ഗലീലിയൻ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ|ഗലീലിയൻ ഉപഗ്രഹങ്ങളും]] [[ശനി|ശനിയുടെ]] വലിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഈ വിഭാഗത്തിലുള്ളവയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal | bibcode=1982MNRAS.201..415G | title=Tidal Heating of Io and orbital evolution of the Jovian satellites | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | author=A. Gailitis | volume=201 | issue=2 | pages=415–420 |year=1980 | doi = 10.1093/mnras/201.2.415 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=R. Bevilacqua |author2=O. Menchi |author3=A. Milani |display-authors= etal |date=April 1980 |title= Resonances and close approaches. I. The Titan-Hyperion case|url=https://archive.org/details/earth-moon-and-planets_1980-04_22_2/page/141 |journal=Earth, Moon, and Planets |volume=22 |issue=2 |pages=141–152 |doi= 10.1007/BF00898423 |bibcode=1980M&amp;P....22..141B |s2cid=119442634 }}&lt;/ref&gt;

ഉപഗ്രഹം ഗ്രഹം കറങ്ങുന്നതിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ ഗ്രഹത്തിനു ചുറ്റും കറങ്ങുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രഹത്തിന്റെ ഭ്രമണത്തിന് എതിർ ദിശയിൽ കറങ്ങുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സാഹചര്യമാണ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നത്.ഈ സന്ദർഭങ്ങളിൽ വേലിയേറ്റ മുഴകൾ ഉപഗ്രഹത്തേക്കാൾ പിന്നിലാവും. മുൻപു കണ്ടതിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ കോണീയ ആക്കം കൈമാറുന്നതിന്റെ ദിശ വിപരീതമാണ്. അതിനാൽ ഗ്രഹത്തിന്റെ ഭ്രമണം വേഗത്തിലാകുന്നു. രണ്ടു സന്ദർഭങ്ങളിലും ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ വേലിയേറ്റ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും അത് ചിതറി ഗ്രഹവലയങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതിനോ ഗ്രഹത്തിൽ തട്ടി തകരുന്നതിനോ കാരണമാകുകയും ചെയ്യും. [[ഫോബോസ് (ഉപഗ്രഹം)|ഫോബോസ്]], [[ട്രിറ്റോൺ]], യുറാനസ്സിന്റെ ഏതാനും ചെറിയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയെ കാത്തിരിക്കുന്ന വിധി ഇതാണ്.&lt;ref name=Bills2006&gt;{{cite journal |author1=Bruce G. Bills |author2=Gregory A. Neumann |author3=David E. Smith |author4=Maria T. Zuber |year=2006 |title=Improved estimate of tidal dissipation within Mars from MOLA observations of the shadow of Phobos|journal=Journal of Geophysical Research|volume=110 | issue=E7 |pages=E07004|doi=10.1029/2004JE002376| bibcode=2005JGRE..11007004B |s2cid=6125538 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Tidal evolution in the Neptune-Triton system |url=https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1989-07_219_1-2/page/23 |author=C. F. Chyba |author2=D. G. Jankowski |author3=P. D. Nicholson |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |volume=219 |issue=1–2 |page=23 |bibcode=1989A&amp;A...219L..23C |year=1989 }}&lt;/ref&gt; യുറാനസിന്റെ [[ഡെസ്ഡിമോണ]] അതിന്റെ അയൽപക്കത്തെ ഉപഗ്രഹങ്ങളിലൊന്നുമായി കൂട്ടിയിടിച്ചേക്കാം.{{sfn|Duncan|Lissauer|1997}}

മൂന്നാമത്തേത് ഗ്രഹവും ഉപഗ്രഹവും പരസ്പരം ടൈഡൽ ലോക്കിൽ വരിക എന്നതാണ്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ വേലിയേറ്റ മുഴ ഉപഗ്രഹത്തിനു കീഴിൽ വരുന്നു. കോണീയ ആക്കം കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടില്ല. ഇതിനാൽ പരിക്രമണ കാലയളവ് മാറില്ല. പ്ലൂട്ടോയും ഷാരോണും ഇത്തരത്തിലുള്ള കോൺഫിഗറേഷന്റെ ഒരു ഉദാഹരണമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal | bibcode=2006AJ....132..290B | title=Orbits and Photometry of Pluto's Satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 | url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2006-07_132_1/page/290 |author1=Marc Buie |author2=William Grundy |author3=Eliot Young |author4=Leslie Young |author5=Alan Stern | journal=The Astronomical Journal | volume=132 | issue=1 | pages=290–298 |year=2006 | doi=10.1086/504422 | arxiv=astro-ph/0512491 | s2cid=119386667 }}&lt;/ref&gt;

ശനിയുടെ വളയങ്ങളുടെ രൂപീകരണത്തിന്റെ കാരണത്തെ സംബന്ധിച്ച് ശാസ്ത്രസമൂഹത്തിൽ അഭിപ്രായ ഐക്യമില്ല. സൗരയൂഥത്തിന്റെ വളർച്ചയുടെ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ വളയങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടിരിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് സൈദ്ധാന്തിക മാതൃകകൾ സൂചിപ്പിച്ചെങ്കിലും, കാസിനി-ഹ്യൂഗൻസ് ബഹിരാകാശ പേടകത്തിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് അവ താരതമ്യേന വൈകിയാണ് രൂപപ്പെട്ടതെന്നാണ്.,&lt;ref name=&quot;Tiscareno&quot;&gt;{{cite book | first=M. S. | last=Tiscareno | editor-last=Kalas | editor-first=P. | editor2-last=French | editor2-first=L. | contribution=Planetary Rings | arxiv=1112.3305v2 | title=Planets, Stars and Stellar Systems | pages=61–63 | date=2012-07-04 | publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]] | url=http://refworks.springer.com/mrw/index.php?id=1654 | doi=10.1007/978-94-007-5606-9_7 | isbn=978-94-007-5605-2 | s2cid=118494597 | access-date=2012-10-05 | archive-date=2019-12-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191224103240/https://meteor.springer.com/springerreference.jsf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IessMilitzer2019&quot;&gt;{{cite journal|last1= Iess|first1= L.|last2= Militzer|first2= B.|last3= Kaspi|first3= Y.|last4= Nicholson|first4= P.|last5= Durante|first5= D.|last6= Racioppa|first6= P.|last7= Anabtawi|first7= A.|last8= Galanti|first8= E.|last9= Hubbard|first9= W.|last10= Mariani|first10= M. J.|last11= Tortora|first11= P.|last12= Wahl|first12= S.|last13= Zannoni|first13= M.|title= Measurement and implications of Saturn's gravity field and ring mass|journal= Science|volume= 364|issue= 6445|year= 2019|pages= eaat2965|doi= 10.1126/science.aat2965|pmid= 30655447|bibcode= 2019Sci...364.2965I|hdl= 10150/633328|s2cid= 58631177|url= https://repository.arizona.edu/bitstream/10150/633328/1/aat2965_CombinedPDF_v4.pdf|doi-access= free|archive-date= 2020-04-12|access-date= 2022-06-29|archive-url= https://web.archive.org/web/20200412143852/https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/633328/aat2965_CombinedPDF_v4.pdf?sequence=1|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

===സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളുടെ പാരിസ്ഥിതികസവിശേഷതകളും===
{{See also|നക്ഷത്രപരിണാണം|ഭൂമിയുടെ ഭാവി}}
{{CSS image crop
|Image = Nature_timespiral_vertical_layout.png
|bSize = 1350
|cWidth = 250
|cHeight = 250
|oTop = 410
|oLeft = 282
|Location = right
|Description = ഒരു പ്രോട്ടോപ്ലാനറ്ററി ഡിസ്കിലേക്ക് വാതകവും പൊടിയും അടിഞ്ഞുകൂടിയതിനുശേഷമുളള സൗരയൂഥത്തിന്റെ രൂപീകരണം. ഈ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ ഭൂരിഭാഗവും ആദിമ [[സൂപ്പർനോവ|സൂപ്പർനോവയിൽ]] നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്}}
ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ, സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്നത് പ്രായത്തിനനുസരിച്ച് സൂര്യനിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങളായിരിക്കും. സൂര്യൻ ഹൈഡ്രജൻ സംലയനത്തിലൂടെ നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ അത് കൂടുതൽ ചൂടാകുന്നതിനനുസരിച്ച് ശേഷിക്കുന്ന ഇന്ധനം കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ കത്തിത്തീരുകയും ചെയ്യുന്നു. തൽഫലമായി ഓരോ 110 കോടി വർഷത്തിലും പത്ത് ശതമാനം എന്ന തോതിൽ സൂര്യന്റെ പ്രകാശം വർദ്ധിക്കുന്നു.&lt;ref name=scientist&gt;{{cite news|title=Science: Fiery future for planet Earth |author=Jeff Hecht | work=New Scientist |url = https://www.newscientist.com/article/mg14219191.900.html | date=2 April 1994 | issue=1919 | page=14 |access-date=2007-10-29 }}&lt;/ref&gt; ഏകദേശം 600 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ, സൂര്യന്റെ തീക്ഷ്ണത ഭൂമിയുടെ കാർബൺ ചക്രത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തും. ഇവിടെ മരങ്ങൾക്ക് (C3 ഫോട്ടോസിന്തറ്റിക് സസ്യജീവിതം) നിലനിൽക്കാൻ കഴിയാതാവും. ഏകദേശം 800 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിലെയും സമുദ്രങ്ങളിലെയും സങ്കീർണ്ണമായ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും സൂര്യൻ നശിപ്പിക്കും. 110 കോടി വർഷത്തിനുള്ളിൽ സൂര്യന്റെ വർദ്ധിച്ച വികിരണം സൗരയൂഥത്തിലെ വാസയോഗ്യ മേഖലയെ പുറത്തേക്ക് നീക്കുന്നതിന് ഇടയാക്കും. ദ്രവജലം സ്വാഭാവികമായി നിലനിൽക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തെ ഇത് ചൂടുള്ളതാക്കും. ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഭൂമിയിൽ ഏകകോശജീവികൾ മാത്രമേ കാണുകയുള്ളു.&lt;ref name=Schroder2008/&gt; സമുദ്രത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്നും കൂടിയ തോതിലുള്ള ജലത്തിന്റെ ബാഷ്പീകരണം അന്തരീക്ഷ താപനിലയുടെ വർദ്ധനയെ ത്വരിതപ്പെടുത്തും. ഇത് ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും വേഗത്തിൽ ഇല്ലാതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cicero.uio.no/fulltext/index_e.aspx?id=2737|title=Our changing solar system|author1=Knut Jørgen|author2=Røed Ødegaard|work=Centre for International Climate and Environmental Research|year=2004|access-date=2008-03-27|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009015241/http://www.cicero.uio.no/fulltext/index_e.aspx?id=2737|archive-date=2008-10-09}}&lt;/ref&gt; ഈ സമയത്ത് ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതല താപനില ക്രമാതീതമായി ഉയരും. കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡും ഉപരിതല ശിലാശകലങ്ങൾക്കു കീഴിലുള്ള തണുത്തുറഞ്ഞു കിടക്കുന്ന വെള്ളവും അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് വരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇത് ചൊവ്വയിൽ ഒരു ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം സൃഷ്ടിക്കുയും ഇന്നത്തെ ഭൂമിക്ക് സമാനമായ അവസ്ഥ കൈവരിക്കുന്നതുവരെ ഗ്രഹത്തെ ചൂടാക്കുകയും ചെയ്യും. ജീവികളുടെ ഭാവി വാസസ്ഥലമായി ചൊവ്വ മാറിയേക്കാം.&lt;ref name=mars&gt;{{cite book|title=Mars: A Warmer, Wetter Planet|author=Jeffrey Stuart Kargel | url = https://books.google.com/books?id=0QY0U6qJKFUC&amp;q=mars+future+%22billion+years%22+sun&amp;pg=PA509 | isbn=1-85233-568-8 | date=2004 | publisher=Springer |access-date=2007-10-29 }}&lt;/ref&gt; 3.5 ബില്യൻ വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതല അവസ്ഥ ഇന്നത്തെ ശുക്രന്റെ അവസ്ഥയ്ക്ക് സമാനമായിരിക്കും.&lt;ref name=scientist /&gt;

[[File:Sun red giant.svg|thumb|left|ഒരു ചുവന്ന ഭീമൻ എന്ന നിലയിൽ ഭാവിയിൽ കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്ന വലുപ്പവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ സൂര്യന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ ആപേക്ഷിക വലുപ്പം ഇൻസെറ്റിൽ]]
ഏകദേശം 5.4 ബില്യൻ വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം സൂര്യന്റെ കാമ്പ് അതിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള ഷെല്ലിൽ ഹൈഡ്രജൻ സംയോജനം നടത്താൻ തക്കവിധം ചൂടാകും.&lt;ref name=Schroder2008/&gt; ഇത് നക്ഷത്രത്തിന്റെ പുറം പാളികൾ വളരെയധികം വികസിക്കാൻ ഇടയാക്കും. കൂടാതെ നക്ഷത്രം അതിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടമായ [[ചുവപ്പുഭീമൻ]] ആയി മാറുകയും ചെയ്യും.{{sfn|Zeilik|Gregory|1998|p=320–321}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Introduction to Cataclysmic Variables (CVs)|work=NASA Goddard Space Center|year=2006|url=http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/objects/cvs/cvstext.html|access-date=2006-12-29|archive-date=2020-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200507212645/https://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/objects/cvs/cvstext.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 7.5 ബില്യൺ വർഷങ്ങൾ കഴിയുമ്പോൾ സൂര്യന്റെ വ്യാസം 1.2 AU- ആയിരിക്കും.—ഇപ്പോഴത്തെ വലിപ്പത്തിന്റെ 256 ഇരട്ടി. ചുവന്ന ഭീമൻ അവസ്ഥയിൽ ഉപരിതല വിസ്തീർണ്ണം വർധിച്ചതിന്റെ ഫലമായി സൂര്യന്റെ ഉപരിതല താപനില ഇപ്പോഴുള്ളതിനേക്കാൾ  വളരെ താഴ്ന്നതായിരിക്കും.  ഏകദേശം 2600 കെൽവിൻ അപ്പോൾ അതിന്റെ താപനില. തിളക്കമാകട്ടെ ഇപ്പോഴുള്ളതിന്റെ 2,700 മടങ്ങ് വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ സമയത്ത് സൂര്യനിൽ നിന്ന് ശക്തമായ സൗങ്ങൾ രൂപപ്പെടും, ഇത് അതിന്റെ പിണ്ഡത്തിന്റെ 33% വരെ പറത്തിക്കളയും.&lt;ref name=Schroder2008&gt;{{cite journal|author1=K. P. Schroder |author2=Robert Connon Smith |title= Distant future of the Sun and Earth revisited|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=386|issue= 1 |pages=155–163 |year=2008 |doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x |bibcode=2008MNRAS.386..155S |arxiv = 0801.4031 |s2cid=10073988 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sun_future&quot;&gt;{{cite journal |author1=I. J. Sackmann |author2=A. I. Boothroyd |author3=K. E. Kraemer | title=Our Sun. III. Present and Future |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1993-11-20_418_1/page/456 | pages=457 | journal=Astrophysical Journal |year=1993 | volume=418 | bibcode=1993ApJ...418..457S | doi=10.1086/173407 }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Zeilik|Gregory|1998|p=322}} ഈ കാലമാവുമ്പോഴേക്കും [[ശനി|ശനിയുടെ]] ഉപഗ്രഹമായ [[ടൈറ്റൻ (ഉപഗ്രഹം)|ടൈറ്റൻ]] ജീവൻ നിലനിർത്താൻ ആവശ്യമായ ഉപരിതല താപനില കൈവരിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.&lt;ref name=Titan&gt;{{cite journal |title=Titan under a red giant sun: A new kind of &quot;habitable&quot; moon |author1=Ralph D. Lorenz |author2=Jonathan I. Lunine |author3=Christopher P. McKay |journal=Geophysical Research Letters |year=1997 |volume=24 |pages=2905–8 |url=http://www.lpl.arizona.edu/~rlorenz/redgiant.pdf |access-date=2008-03-21 |doi=10.1029/97GL52843 |pmid=11542268 |issue=22 |bibcode=1997GeoRL..24.2905L |citeseerx=10.1.1.683.8827 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724173621/http://www.lpl.arizona.edu/~rlorenz/redgiant.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | author=Marc Delehanty | title=Sun, the solar system's only star | work=Astronomy Today | url=http://www.astronomytoday.com/astronomy/sun.html | access-date=2006-06-23 | archive-date=2013-03-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130315063022/http://www.astronomytoday.com/astronomy/sun.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

സൂര്യൻ വികസിക്കുമ്പോൾ അത് [[ബുധൻ]], [[ശുക്രൻ]] എന്നീ ഗ്രഹങ്ങളെ വിഴുങ്ങും.&lt;ref name=Rybicki2001&gt;{{cite journal
 |author1=K. R. Rybicki |author2=C. Denis |title=On the Final Destiny of the Earth and the Solar System
 |journal=Icarus
 |volume=151 | issue=1 |pages=130–137 |date=2001
 |doi=10.1006/icar.2001.6591 |bibcode=2001Icar..151..130R }}&lt;/ref&gt; ഭൂമിയുടെ കാര്യം എന്താകുമെന്ന് വ്യക്തമല്ല. സൂര്യൻ ഭൂമിയുടെ നിലവിലെ ഭ്രമണപഥത്തെ വലയം ചെയ്യുമെങ്കിലും, സൂര്യന്റെ പിണ്ഡം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് കാരണം അതിന്റെ ഗരുത്വാകർഷണം ദുർബലമാകുകയും ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭ്രമണപഥം കൂടുതൽ കൂടുതൽ പുറത്തേക്ക് നീങ്ങാൻ ഇടയാക്കുകയും [[ഭൂമി]] സൂര്യനിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ അകലേക്ക് മാറുകയും ചെയ്തേക്കാം.&lt;ref name=Schroder2008/&gt;&lt;ref name=sun_future /&gt; എന്നാൽ 2008-ലെ ഒരു പഠനം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്  ഭൂമി വിഴുങ്ങപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ്.&lt;ref name=Schroder2008/&gt;

വികാസത്തിന്റെ ഘട്ടത്തിനുശേഷം, വാസയോഗ്യമായ മേഖല ബാഹ്യ സൗരയൂഥത്തിലേക്കും കൈപ്പർ-ബെൽറ്റിലേക്കും മാറും. ഇതിനർത്ഥം, പ്ലൂട്ടോയിലെയും ഷാരോണിലെയും ഉപരിതല താപനില മഞ്ഞ് ഉരുകുന്നതിന് ആവശ്യമുള്ള അളവിലുള്ളതായിരിക്കും എന്നാണ്. പ്ലൂട്ടോയിലും ചാരോണിലും ഉപരിതല താപനില 0 °C ആയിരിക്കും. സബ്ലിമേഷൻ മൂലം അപ്പോഴേക്കും പ്ലൂട്ടോയ്ക്ക് അതിന്റെ മീഥേൻ പാളി നഷ്ടമായിട്ടുണ്ടാകും. [[പ്ലൂട്ടോ]] വളരെ ചെറുതായതിനാലും കാന്തികമണ്ഡലം വളരെ ദുർബലമായതിനാലും സൂര്യനിൽ നിന്നും വരുന്ന ചാർജ്ജിത കണങ്ങളെ തടയാനാവില്ല. ഈ സമയത്ത് സൗരപ്രവർത്തനങ്ങൾ വളരെയേറെ വർദ്ധിക്കുന്നതു കൊണ്ടും പ്ലൂട്ടോക്ക് അതിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തെ പിടിച്ചു നിർത്താനാവില്ല. പ്ലൂട്ടോയിലേയും ഷാരോണിലേയും ഹിമം ആവിയായി ബഹിരാകാശത്തേക്ക് നഷ്ടപ്പെടും. അവസാനം ഇവയുടെ ശിലാരൂപത്തിലുള്ള കാമ്പ് മാത്രം അവശേഷിക്കും. ഇങ്ങനെ രണ്ടിനും അവയുടെ പിണ്ഡത്തിന്റെ 30-40% നഷ്ടപ്പെടും.

ക്രമേണ സൗരകേന്ദ്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള ഷെല്ലിൽ കത്തുന്ന ഹൈഡ്രജൻ കാമ്പിന്റെ പിണ്ഡം വർദ്ധിക്കും. അത് നിലവിലെ സൗരപിണ്ഡത്തിന്റെ 45% ആവും. ഈ ഘട്ടത്തിൽ സാന്ദ്രതയും താപനിലയും വളരെ ഉയർന്നതായിത്തീരും. ഹീലിയം അണുകേന്ദ്രങ്ങൾ സംയോജിച്ച് [[കാർബൺ]] ആയിമാറുന്ന പ്രകൃയ ആരംഭിക്കും. ഇത് ഒരു [[ഹീലിയം ഫ്ലാഷ്|ഹീലിയം ഫ്ലാഷിലേക്ക്]] നയിക്കും. തുടർന്ന് സൂര്യന്റെ വലിപ്പം വളരെയേറെ ചുരുങ്ങും. അതിന്റെ തെളിച്ചം ഏകദേശം 54 മടങ്ങ് വരെ കുറയുകയും അതിന്റെ ഉപരിതല താപനില ഏകദേശം 4770 കെൽവിൻ ആയി വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യും. [[സൂര്യൻ]] ഒരു [[തിരശ്ചീന ശാഖ|തിരശ്ചീന ഭീമനായി]] മാറും. ഇപ്പോൾ ഹൈഡ്രജൻ കത്തിന്നതു പോലെ അതിന്റെ കാമ്പിൽ ഹീലിയം കത്താൻ തുടങ്ങുന്നു. ഹീലിയം ഫ്യൂസിംഗ് ഘട്ടം 100 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾ മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ. പിന്നീട് അതിന്റെ പുറം പാളികളിലെ ഹൈഡ്രജനും ഹീലിയവും ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങും. അത് രണ്ടാം തവണയും വികസിക്കുകയും [[അസിംപ്റ്റോട്ടിക് ഭീമൻ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒന്നായി മാറുകയും ചെയ്യും. അപ്പോൾ സൂര്യന്റെ തിളക്കം വീണ്ടും വർദ്ധിക്കുകയും താപനില കുറഞ്ഞ് ഏകദേശം 3500 കെൽവിനിലേക്ക് എത്തുകയും ചെയ്യും.&lt;ref name=Schroder2008/&gt; ഈ ഘട്ടം ഏകദേശം 30 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾ നീണ്ടുനിൽക്കും. അതിനുശേഷം 1,00,000 വർഷത്തിനുള്ളിൽ സൂര്യന്റെ ശേഷിക്കുന്ന പുറം പാളികൾ തെറിച്ചു പോകുകയും ഒരു [[ഗ്രഹ നീഹാരിക
|ഗ്രഹനെബുലയായി]] രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യും. പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന പദാർത്ഥത്തിൽ സൂര്യന്റെ ന്യൂക്ലിയർ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങളാൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഹീലിയവും കാർബണും അടങ്ങിയിരിക്കും. ഭാവി തലമുറയിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കായി നക്ഷത്രാന്തര മാധ്യമത്തെ ഭാരമുള്ള മൂലകങ്ങളാൽ സമ്പുഷ്ടമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=nebula&gt;{{cite web | author=Bruce Balick | title=Planetary nebulae and the future of the Solar System | work=Personal web site | url=http://www.astro.washington.edu/balick/WFPC2/ | access-date=2006-06-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081219010229/http://www.astro.washington.edu/balick/WFPC2/ | archive-date=2008-12-19 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:M57 The Ring Nebula.JPG|thumb| [[റിങ് നെബുല]]. സൂര്യനും അവസാനം ഇതുപോലെ ഒരു ഗ്രഹനീഹാരികയായി മാറും.]]
ഇത് താരതമ്യേന ശാന്തമായി സംഭവിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ഒരു സൂപ്പർനോവയ്ക്ക് സമാനമായതല്ല. സൂര്യൻ അതിന്റെ പരിണാമത്തിന്റെ ഭാഗമായി [[സൂപ്പർനോവ]] ഘട്ടത്തിലൂടെ കടന്നുപോകാൻ കഴിയാത്തത്ര ചെറുതാണ്. സൂര്യന്റെ ഈ അവസാനകാലത്ത് സൗരവാതത്തിന്റെ വേഗതയിൽ വൻതോതിലുള്ള വർദ്ധനവ് കാണും. എന്നാൽ ഒരു ഗ്രഹത്തെ പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷി ഇതിനുണ്ടാവില്ല. എന്നിരുന്നാലും, സൂര്യന്റെ പിണ്ഡം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഗരുത്വവ്യതിയാനം അതിജീവിക്കുന്ന ഗ്രഹങ്ങളിൽ ചിലത് കൂട്ടിയിടിക്കുന്നതിനും ചിലത് സൗരയൂഥത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെടുന്നതിനും മറ്റുള്ളവ ടൈഡൽ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങളാൽ വിഘടിക്കപ്പെടുന്നതിനും ഇടയാക്കും.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=A Gaseous Metal Disk Around a White Dwarf|url=https://archive.org/details/sim_science_2006-12-22_314_5807/page/1908|author1=B. T. Gänsicke |author2=T. R. Marsh |author3=J. Southworth |author4=A. Rebassa-Mansergas |journal=Science|year=2006 | volume=314 | pages=1908–1910 | doi=10.1126/science.1135033|pmid=17185598|issue=5807|arxiv = astro-ph/0612697 |bibcode = 2006Sci...314.1908G |s2cid=8066922 }}&lt;/ref&gt; അതിനുശേഷം, സൂര്യൻ ഒരു [[വെളുത്ത കുള്ളൻ]] നക്ഷത്രമായി മാറും. ഇത് വളരെയേറെ സാന്ദ്രമായ ഒരു അവസ്ഥയാണ്. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ പിണ്ഡം ഇപ്പോഴുള്ളതിന്റെ 54% ആയിരിക്കും. എന്നാൽ ഭൂമിയുടെ വലിപ്പം മാത്രമേ കാണുകയുള്ളു. തുടക്കത്തിൽ ഈ വെളുത്ത കുള്ളൻ നക്ഷത്രത്തിന് ഇപ്പോൾ സൂര്യനുള്ളതിനേക്കാൾ 100 മടങ്ങ് പ്രകാശമുണ്ടായിരിക്കും. ഇത് പൂർണ്ണമായും [[കാർബൺ|കാർബണും]] [[ഓക്സിജൻ|ഓക്സിജനും]] അടങ്ങിയതായിരിക്കും. എന്നാൽ ഈ മൂലകങ്ങളെ സംയോജിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യമായ താപനിലയിൽ ഒരിക്കലും എത്തുകയുമില്ല. വെളുത്ത കുള്ളൻ സൂര്യൻ ക്രമേണ തണുക്കുകയും തിളക്കം കുറഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും.&lt;ref name=&quot;future-sun&quot;&gt;{{cite web|author=Richard W. Pogge |year=1997 |url=http://www.astronomy.ohio-state.edu/~pogge/Lectures/vistas97.html |title=The Once &amp; Future Sun |format=lecture notes |work=New Vistas in Astronomy |access-date=2005-12-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050527094435/http://www-astronomy.mps.ohio-state.edu/Vistas/ |archive-date=2005-05-27 }}&lt;/ref&gt;

സൂര്യൻ മരിക്കുമ്പോൾ ഗ്രഹങ്ങൾ, ധൂമകേതുക്കൾ, ഛിന്നഗ്രഹങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പരിക്രമണ വസ്തുക്കളിൽ അതിന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണം അതിന്റെ പിണ്ഡനഷ്ടം മൂലം ദുർബലമാകും. ശേഷിക്കുന്ന എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഭ്രമണപഥങ്ങൾ വികസിക്കും. ശുക്രൻ, ഭൂമി, ചൊവ്വ എന്നിവ അപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അവയുടെ ഭ്രമണപഥങ്ങൾ ഏകദേശം 1.4 AU, 1.9 AU, 2.8 AU എന്ന ക്രമത്തിലായിരിക്കും. അവയും ബാക്കിയുള്ള മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളും ഇരുണ്ടതും തണുപ്പുള്ളതുമായ ഗോളങ്ങളായി മാറും. യാതൊരു തരത്തിലുള്ള ജീവനും ഉണ്ടായിരിക്കില്ല.&lt;ref name=&quot;sun_future&quot; /&gt; ഗ്രഹങ്ങൾ സൂര്യനെ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നത് തുടരുമെങ്കിലും ഗുരുത്വാകർഷണം കുറയുന്നതു കാരണം അവയുടെ വേഗതയും സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള ദൂരവും കൂടിവരും. രണ്ട് ബില്യൺ വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം സൂര്യന്റെ കാമ്പിലെ കാർബണും ഓക്സിജനും ഘനീഭവിക്കുകയും ശേഷിക്കുന്ന പിണ്ഡത്തിന്റെ 90% വും ഒരു ക്രിസറ്റലീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=T. S. Metcalfe |author2=M. H. Montgomery |author3=A. Kanaan | title=Testing White Dwarf Crystallization Theory with Asteroseismology of the Massive Pulsating DA Star BPM 37093 | journal=Astrophysical Journal | arxiv=astro-ph/0402046 |year=2004 | volume=605 |issue=2 | pages=L133 | doi=10.1086/420884 | bibcode=2004ApJ...605L.133M |s2cid=119378552 }}&lt;/ref&gt; ഒടുവിൽ ഏകദേശം 1 ക്വാഡ്രില്യൺ വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം സൂര്യൻ പൂർണ്ണമായും പ്രകാശിക്കുന്നത് അവസാനിപ്പിച്ച് ഒരു [[കറുത്ത കുള്ളൻ|കറുത്ത കുള്ളനായി]] മാറും.&lt;ref name=Fontaine2001&gt;{{cite journal|title=The Potential of White Dwarf Cosmochronology |url=https://archive.org/details/sim_astronomical-society-of-the-pacific-publications_2001-04_113_782/page/409 |author1=G. Fontaine |author2=P. Brassard |author3=P. Bergeron | journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific | volume=113|issue=782 | pages=409–435 |year=2001 | doi=10.1086/319535 | bibcode=2001PASP..113..409F |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==താരാപഥ പ്രതിപ്രവർത്തനം==
[[File:Milky Way Spiral Arm.svg|left|thumb|ആകാശഗംഗയിൽ സൗരയൂഥത്തിന്റെ സ്ഥാനം]]
[[താരാപഥ കേന്ദ്രം|താരാപഥ കേന്ദ്രത്തിൽ]] നിന്ന് ഏകദേശം 30,000 [[പ്രകാശവർഷം]] അകലെയായി ഒരു വൃത്താകൃതിയിലുള്ള പരിക്രമണപഥത്തിലൂടെ സൗരയൂഥം സഞ്ചരിക്കുന്നുണ്ട്. അതിന്റെ വേഗത ഏകദേശം സെക്കന്റിൽ 220 കിലോമീറ്ററാണ്. സൗരയൂഥത്തിന് താരാപഥ കേന്ദ്രത്തിന് ചുറ്റും ഒരു പരിക്രമണം 
പൂർത്തിയാക്കാൻ ആവശ്യമായ കാലയളവിനെയാണ് [[കോസ്മിക്‌ വർഷം]] എന്നു പറയുന്നത്. ഇത് ഏകദേശം 220-250 ദശലക്ഷം ഭൗമവർഷങ്ങൾ വരും. 
[[സൗരയൂഥം]] അതിന്റെ രൂപീകരണത്തിനു ശേഷം കുറഞ്ഞത് 20 പരിക്രമണങ്ങളെങ്കിലും പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;biblio&quot;&gt;{{cite web | url = http://hypertextbook.com/facts/2002/StacyLeong.shtml|work=The Physics Factbook (self-published)| author=Stacy Leong| editor=Glenn Elert |year=2002|title=Period of the Sun's Orbit around the Galaxy (Cosmic Year) | access-date=2008-06-26 }}&lt;/ref&gt;

[[ജീവാശ്മം|ഫോസിൽ]] പഠനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സൗരയൂഥത്തിന്റെ പരിക്രമണത്തിന് ഭൂമിയിലെ ജീവികളുടെ വംശനാശവുമായി ബന്ധമുണ്ട് എന്ന് ചില ശാസ്ത്രജ്ഞർ നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗാലക്‌സിയുടെ കേന്ദ്രത്തെ ചുറ്റുമ്പോൾ സൂര്യന് ഉണ്ടാകുന്ന ലംബമായ ആന്ദോളനങ്ങൾ അതിന്റെ ഗാലക്‌സിയുടെ തലത്തിലൂടെയുള്ള ലംബമായ ചലനത്തിന് കാരണമാകുമെന്ന് ഒരു സിദ്ധാന്തം അനുമാനിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി സൂര്യന്റെ ഭ്രമണപഥം ഗാലക്‌സി ഡിസ്കിന് പുറത്തേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ [[താരാപഥ വേലിയേറ്റം|ഗാലക്സിയിലെ ടൈഡൽ‍]] സ്വാധീനം ദുർബലമാകാൻ കാരണമാകുന്നു. ഗാലക്സി ഡിസ്കിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ ശക്തമാകുകയും ചെയ്യും. ഇത് ഓരോ 20-25 മില്യൺ വ‍ർഷത്തിലും സംഭവിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഗണിതമാതൃകകൾ അനുസരിച്ച് ഇത് [[ഒർട്ട് മേഘം|ഊർട്ട് മേഘത്തിൽ]] നിന്നുള്ള ധൂമകേതുക്കൾ സൗരയൂഥത്തിനുള്ളിലേക്ക് ഒഴുകുന്നതിന് ഇടയാക്കുന്നു. ഇത് വിനാശകരമായ ആഘാതങ്ങളുടെ സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web
| title = Perturbing the Oort Cloud
| first = Michael
| last = Szpir
| work = American Scientist
| url = http://www.americanscientist.org/issues/pub/perturbing-the-oort-cloud
| access-date = 2008-03-25
| publisher = The Scientific Research Society
| archive-date = 2012-04-02
| archive-url = https://web.archive.org/web/20120402163230/http://www.americanscientist.org/issues/pub/perturbing-the-oort-cloud
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;

എന്നാൽ മറ്റു ചിലർ വാദിക്കുന്നത് സൂര്യൻ നിലവിൽ ഗാലക്‌സിയുടെ തലത്തോട് അടുത്താണെന്നും എന്നിട്ടും അവസാനത്തെ വലിയ വംശനാശം 15 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് സംഭവിച്ചു എന്നുമാണ്. അതിനാൽ, സൂര്യന്റെ ലംബ സ്ഥാനത്തിന് അത്തരം ആനുകാലിക വംശനാശത്തെ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. പകരം സൂര്യൻ ഗാലക്സിയുടെ സർപ്പിള കൈകളിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോഴാണ് വംശനാശം സംഭവിക്കുന്നത് എന്നാണ് ഇവർ പറയുന്നത്. വളരെ ഉയർന്ന തോതിൽ തന്മാത്രാമേഘങ്ങളും [[നീലഭീമൻ|നീലഭീമൻ നക്ഷത്രങ്ങളും]] അടങ്ങിയിട്ടുള്ള ഈ [[സർപ്പിള താരാപഥം|സർപ്പിളകരങ്ങൾ]] അവയുടെ ഉയർന്ന ഗുരുത്വാകർഷണം മൂലം ഊർട്ട് മേഘത്തെ സ്വാധീനിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Mass Extinctions and The Sun's Encounters with Spiral Arms|author1=Erik M. Leitch |author2=Gautam Vasisht |year=1998|pages=51–56|issue=1|journal=New Astronomy|volume= 3|arxiv=astro-ph/9802174|doi=10.1016/S1384-1076(97)00044-4|bibcode = 1998NewA....3...51L |s2cid=17625755 }}&lt;/ref&gt;

===ഗാലക്‌സികളുടെ കൂട്ടിയിടിയും സൗരയൂഥത്തിന്റെ തകർച്ചയും===
{{Main article|ആൻഡ്രോമീഡ-ആകാശഗംഗ സംഘർഷണം}}
പ്രപഞ്ചത്തിലെ ബഹുഭൂരിപക്ഷം ഗാലക്‌സികളും ക്ഷീരപഥത്തിൽ നിന്ന് അകലുകയാണെങ്കിലും ഗാലക്‌സികളുടെ [[ലോക്കൽ ഗ്രൂപ്പ്|പ്രാദേശിക ഗ്രൂപ്പിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ അംഗമായ ആൻഡ്രോമിഡ ഗാലക്‌സി സെക്കന്റിൽ ഏകദേശം 120 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്.&lt;ref name=cain /&gt; 4 ബില്യൺ വർഷത്തിനുള്ളിൽ ആൻഡ്രോമിഡയും ക്ഷീരപഥവും കൂട്ടിയിടിക്കും. അത് ഈ ഗാലക്സികളുടെ രൂപത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തും. ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുകയാണെങ്കിൽ സൗരയൂഥം ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ പുറത്തേക്ക് നീങ്ങാനുള്ള സാധ്യത 12% ആണെന്ന് കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ തുടർച്ചയായി സൗരയൂഥം ആൻഡ്രോമീഡയുടെ ഭാഗമായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുമുണ്ട്. ഇതിന് 3% സാധ്യതയാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref name=cain /&gt; തുടർച്ചയായ ആഘാതങ്ങൾ ഇതിനെ പുറംതള്ളുന്നതിനുള്ള സാധ്യത 30% ആയി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=cox /&gt; ഈ താരാപഥങ്ങളുടെ കേന്ദ്രത്തിലുള്ള തമോഗർത്തങ്ങളും ലയിച്ച് ഒന്നാവും. ഒടുവിൽ ഏകദേശം 6 ബില്യൺ വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ക്ഷീരപഥവും ആൻഡ്രോമിഡയും ഒരു ഭീമാകാരമായ ദീർഘവൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഗാലക്‌സിയായി അവരുടെ ലയനം പൂർത്തിയാക്കും. ലയന സമയത്ത് ധാരാളം വാതകം ഉണ്ടെങ്കിൽ, വർദ്ധിച്ച ഗുരുത്വാകർഷണം വാതകത്തെ പുതിയതായി രൂപപ്പെടുന്ന ദീർഘവൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഗാലക്സിയുടെ മധ്യഭാഗത്തേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുന്നു. ഇത് വളരെ കുറഞ്ഞ കാലം കൊണ്ട് കൂടുതൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ രൂപം കൊള്ളുന്ന പ്രതിഭാസത്തിന് കാരണമായേക്കാം.&lt;ref name=cain /&gt; [[സ്റ്റാർബർസ്റ്റ്]] എന്നാണ് ഈ പ്രതിഭാസം അറിയപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ ഉള്ളിലേക്ക് വീഴുന്ന വാതകം പുതുതായി രൂപംകൊണ്ട തമോദ്വാരത്തെ പോഷിപ്പിക്കുകയും അതിനെ ഒരു [[സജീവ താരാപഥങ്ങൾ|സജീവ ഗാലക്സി ന്യൂക്ലിയസാക്കി]] മാറ്റുകയും ചെയ്യും. ഈ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾ സൗരയൂഥത്തെ പുതിയ ഗാലക്‌സിയുടെ പുറം വലയത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടും. ഈ കൂടിച്ചേരലിന്റെ ഭാഗമായുണ്ടാവുന്ന വികിരണങ്ങൾ സൗരയൂഥത്തെ കാര്യമായി ബാധിക്കാൻ സാധ്യതയില്ല.&lt;ref name=cain&gt;{{cite web|title=When Our Galaxy Smashes Into Andromeda, What Happens to the Sun?|author=Fraser Cain|work=Universe Today|url = http://www.universetoday.com/2007/05/10/when-our-galaxy-smashes-into-andromeda-what-happens-to-the-sun/|year=2007|access-date=2007-05-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cox&gt;{{cite journal|title=The Collision Between The Milky Way And Andromeda |author1=J. T. Cox |author2=Abraham Loeb | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |arxiv=0705.1170 |year=2007 | doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13048.x|volume=386|issue=1|pages=461–474 | bibcode=2008MNRAS.386..461C |s2cid=14964036 }}&lt;/ref&gt;

ഈ കൂട്ടിയിടി സൗരയൂഥത്തിലെ ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തുമെന്നത് പൊതുവായ തെറ്റിദ്ധാരണയാണ്. സൗരയൂഥത്തിനു സമീപത്തു കൂടി കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഗുരുത്വാകർഷണത്തിന് ഗ്രഹങ്ങളെ നക്ഷത്രാന്തരീയ സ്ഥലത്തേക്ക് വലിച്ചിടാൻ കഴിയുമെന്നത് ശരിയാണെങ്കിലും നക്ഷത്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അകലം വളരെ വലുതായതു കൊണ്ട് ക്ഷീരപഥം-ആൻഡ്രോമിഡ കൂട്ടിയിടി ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക നക്ഷത്രവ്യവസ്ഥയെ തകർക്കുന്നതിനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവാണ്. സൗരയൂഥത്തെ മൊത്തത്തിൽ ഈ സംഭവങ്ങൾ ബാധിക്കാമെങ്കിലും സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ ഇതു തകർക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/science/milky-way-collide.html |author=NASA|title=NASA's Hubble Shows Milky Way is Destined for Head-On Collision |work=NASA |date=2012-05-31 |access-date=2012-10-13}}&lt;/ref&gt;

എങ്കിലും ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ മറ്റൊരു നക്ഷത്രവുമായി കൂട്ടിയിടിക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുന്നുണ്ട് എന്ന വസ്തുത കാണാതിരുന്നുകൂട. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അന്ത്യമായി കണക്കാക്കുന്ന മഹാശൈത്യം സംഭവിക്കുന്നില്ല എന്നു കരുതിയാൽ അടുത്തു കൂടി കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഗുരുത്വാകർഷണം 1 ക്വാഡ്രില്യൺ (10&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt;) വർഷത്തിനുള്ളിൽ മരിച്ച സൂര്യനെ അതിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും നീക്കം ചെയ്യുമെന്ന് കണക്കുകൂട്ടലുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് സൗരയൂഥത്തിന്റെ അവസാനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളും നിലനിൽക്കുമെങ്കിലും, സൗരയൂഥം അതിന്റെ യഥാർത്ഥമായ അർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാതാകും.&lt;ref name=&quot;dyson&quot;/&gt;

==കാലഗണന==
{{wide image|Solar Life Cycle.svg|600px|alt=Projected timeline of the Sun's life. From Formation To 14Gy}}
[[റേഡിയോമെട്രിക് ഡേറ്റിംഗ്]] ഉപയോഗിച്ചാണ് സൗരയൂഥത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന്റെ കാലം മനസ്സിലാക്കിയിരിക്കുന്നത്. സൗരയൂഥത്തിന് 4.6 ബില്യൺ വർഷം പഴക്കമുണ്ടെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ കണക്കാക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന ധാതുകണങ്ങൾക്ക് ഏകദേശം 4.4 ബില്യൺ വർഷം പഴക്കമുണ്ട്.&lt;ref name=Wilde&gt;{{cite journal | journal=Nature | volume=409 | pages=175–8 | title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago | author1=Simon A. Wilde | author2=John W. Valley | author3=William H. Peck | author4=Colin M. Graham | doi=10.1038/35051550 | url=http://www.geology.wisc.edu/%7Evalley/zircons/Wilde2001Nature.pdf | year=2001 | pmid=11196637 | issue=6817 | bibcode=2001Natur.409..175W | s2cid=4319774 | archive-date=2020-09-02 | access-date=2022-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200902134505/http://www.geology.wisc.edu/~valley/zircons/Wilde2001Nature.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം [[മണ്ണൊലിപ്പ്]], [[അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ]], [[ഫലകചലനസിദ്ധാന്തം|പ്ലേറ്റ് ടെക്റ്റോണിക്സ്]] എന്നിവയാൽ നിരന്തരം പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത്രയും പഴക്കമുള്ള പാറകൾ അപൂർവമാണ്. സൗരയൂഥത്തിന്റെ പ്രായം കണക്കാക്കാൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർ സൗരനെബുല ഘനീഭവിക്കുന്ന സമയത്ത് രൂപംകൊണ്ട ഉൽക്കാശിലകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. മിക്കവാറും എല്ലാ ഉൽക്കാശിലകൾക്കും ([[കാന്യോൺ ഡയാബ്ലോ ഉൽക്കാശില]] കാണുക) 4.6 ബില്യൺ വർഷം പഴക്കമുള്ളതായി കണ്ടെത്തി. അതുകൊണ്ട് സൗരയൂഥത്തിന് ഇത്രയും പഴക്കമെങ്കിലും ഉണ്ടായിരിക്കുമെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book | date=2000 |author=Gary Ernst Wallace|publisher=Cambridge University Press|chapter=Earth's Place in the Solar System|title=Earth Systems: Processes and Issues| url=https://archive.org/details/earthsystemsproc0000unse |pages=[https://archive.org/details/earthsystemsproc0000unse/page/45 45]–58|isbn=0-521-47895-2 }}&lt;/ref&gt;

മറ്റ് നക്ഷത്രങ്ങളെ വലയം ചെയ്തു കിടക്കുന്ന ഡിസ്കുകളുടെ പഠനങ്ങളും സൗരയൂഥത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിന് ഒരു കാലനിർണ്ണയത്തിന് വളരെയധികം സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരുലക്ഷത്തിനും മൂന്നുലക്ഷത്തിനും ഇടയിൽ പ്രായമുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് വാതകത്താൽ സമ്പുഷ്ടമായ ഡിസ്കുകൾ ഉണ്ട്. അതേസമയം 10 മില്ല്യൺ വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ഇത്തരത്തിലുള്ള വാതകവലയമില്ല.&lt;ref name=sciam /&gt;

==Notes==
{{notelist|1}}

==അവലംബം==
{{reflist
| colwidth = 30em
| refs =
}}


[[വർഗ്ഗം:സൗരയൂഥം]]
[[വർഗ്ഗം:ഗ്രഹശാസ്ത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:നക്ഷത്ര ജ്യോതിശാസ്ത്രം]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>tdgtinmd3zasbg201h40x39dj7lwzqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സെമാഫോർ (പ്രോഗ്രാമിങ്ങ്)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>563527</id>
    <revision>
      <id>4682982</id>
      <parentid>3708462</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T07:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11840" sha1="10vzf9t72yznd3425d4hftvf6rieytw" xml:space="preserve">{{Incomplete|reason=തർജ്ജമ പ്രോഗ്രസ്സിലാണ്.}}

[[കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രം|കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിൽ]], ഒന്നോ അതിലധികമോ പ്രോസസ്സുകൾക്ക് പൊതുവായി ഉപയോഗിക്കേണ്ടി വരുന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ വിഭവങ്ങളെ  പ്രശ്നങ്ങളില്ലാതെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി നിർവചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഒരു പ്രത്യേക വേരിയബിൾ ആണ് '''സെമാഫോർ.''' പങ്കിടപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ വിഭവം ഉപയോഗിക്കുവാൻ സാധ്യമാണോ, ഇനി സാധ്യമെങ്കിൽ ആ വിഭവം ഒരേ സമയം എത്ര പ്രോസസ്സുകൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുവാൻ സാധിക്കും എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിവരങ്ങൾ ഒരു സെമാഫോർ ഉപയോഗിച്ച് നിയന്ത്രിക്കുവാൻ സാധിക്കും. ഒരു വിഭവം എത്ര മാത്രം ഉപയോഗത്തിനു ലഭ്യമാണ് എന്നത് രേഖപ്പെടുത്തിയ കണക്കു പുസ്തകമായി സെമാഫോറിനെ കണക്കാക്കാം.

1965 കാലഘട്ടത്തിൽ ഡച്ച് [[കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ|കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ]] [[എഡ്ഗർ ഡൈക്സ്ട്രാ]] ആണ് സെമാഫോർ എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടു വെച്ചത്&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.cs.utexas.edu/users/EWD/ewd00xx/EWD74.PDF|title=Over seinpalen (EWD-74)|access-date=25 January 2022|last=Edsger W|first=Dijkstra|publisher=E.W. Dijkstra Archive. Center for American History, University of Texas at Austin|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514094801/http://www.cs.utexas.edu/users/EWD/ewd00xx/EWD74.PDF|archive-date=2011-05-14|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== സെമാഫോർ നിത്യജീവിതത്തിൽ ==
ഒരു ലൈബ്രറിയിൽ ഒരേസമയം ഒരു വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് സമാനമായ 10 പഠനമുറികൾ ഉണ്ടെന്ന് കരുതുക. വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠനമുറി ഉപയോഗിക്കാൻ ലൈബ്രറി സൂക്ഷിപ്പുകാരനോട് ഒരു മുറി അഭ്യർത്ഥിക്കാം. ഉപയോഗിക്കാത്ത് മുറികളൊന്നും ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, ആരെങ്കിലും ഒരു മുറി വിട്ടുനൽകുന്നത് വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ കാത്തിരിക്കണം. ഒരു മുറി ഉപയോഗിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, അത് ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വിദ്യാർത്ഥി പുറത്തുവരികയും ലൈബ്രറി സൂക്ഷിപ്പുകാരനോട് ഒരു മുറി സൗജന്യമായി എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുകയും വേണം.

ഈ പ്രക്രിയ ഏറ്റവും ലളിതമായി നടപ്പിലാക്കിയാൽ, ഏതൊരു സമയത്തും ലൈബ്രറി സൂക്ഷിപ്പുകാരൻ്റെ കൈവശം ലഭ്യമായ ഒഴിഞ്ഞ മുറികളുടെ എണ്ണം മാത്രമേ ഉണ്ടാവുകയുള്ളൂ. എല്ലാ വിദ്യാർത്ഥികളും അവർക്കായി നൽകിയിട്ടുള്ള മുറി യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുകയും ഉപയോഗം കഴിഞ്ഞാൽ കൃത്യമായി തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ മാത്രമേ ഈ കണക്ക് കൃത്യമാകൂ. ഒരു വിദ്യാർത്ഥി ഒരു മുറി ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ, ലൈബ്രറി സൂക്ഷിപ്പുകാരൻ മുറികളുടെ എണ്ണം 1 കുറയ്ക്കുന്നു. ഒരു വിദ്യാർത്ഥി ഒരു മുറി വിടുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഈ എണ്ണം 1 വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. വിദ്യാർഥിക്ക് അനുവദിക്കപ്പെട്ട മുറി ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തോളം ഉപയോഗിക്കാം, മുറികൾ മുൻകൂട്ടി ബുക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയുകയുമില്ല

ഈ ഉദാഹരണത്തിൽ മുറികളുടെ എണ്ണം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന പുസ്തകം ഒരു സെമാഫോറിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.  മുറികളാണ് പങ്കുവെക്കപ്പെടുന്ന വിഭവം. വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രോസസുകൾ/ത്രെഡുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഇവിടെ സെമാഫോറിൻ്റെ മൂല്യം തുടക്കത്തിൽ 10 ആണ്; എല്ലാ മുറികളും ശൂന്യമാണ് എന്നർത്ഥം. ഒരു വിദ്യാർത്ഥി ഒരു മുറി അഭ്യർത്ഥിക്കുമ്പോൾ, അവർക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിക്കുകയും സെമാഫോറിൻ്റെ മൂല്യം 9 ആയി കുറയ്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഓരോ  വിദ്യാർത്ഥിക്ക് മുറി അനുവദിക്കുമ്പോഴും  അത് 8, തുടർന്ന് 7 എന്നിങ്ങനെ കുറയുന്നു. ആരെങ്കിലും ഒരു മുറി അഭ്യർത്ഥിക്കുമ്പോൾ സെമാഫോറിൻ്റെ നിലവിലെ മൂല്യം 0 ആണെങ്കിൽ, ഒരു മുറി ഒഴിവാകുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കാൻ അവർ നിർബന്ധിതരാകുന്നു&lt;ref&gt;[http://greenteapress.com/semaphores/ ''The Little Book of Semaphores''] Allen B. Downey&lt;/ref&gt;. ഒരു വിദ്യാർത്ഥി അവരുടെ മുറിയിൽ നിന്നും പുറത്തു വന്നു കഴിയുമ്പോൾ ലൈബ്രറി സൂക്ഷിപ്പുകാരനെ അറിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തൻ്റെ പുസ്തകത്തിൽ മുറികളുടെ എണ്ണം 1 വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഒന്നിലധികം വിദ്യാർത്ഥികൾ  മുറിക്കു വേണ്ടി കാത്തിരിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അടുത്ത ആളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് ഏതു രീതിയും അവലംബിക്കാം (ആദ്യം വന്നയാൾ ആദ്യം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു നാണയം ടോസ് ചെയ്യുന്നതിലൂടെ എന്നിങ്ങനെ).

== സെമാഫോർ ==
സെമാഫോറുകളെ സൂചിപ്പിക്കുവാൻ പൊതുവായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നത് '''''S''''' എന്ന അക്ഷരമാണ്. സാധാരണയായി എണ്ണം രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നതു കൊണ്ട് ഇവ integer ടൈപ്പ് വേരിയബിളുകൾ ആയിരിക്കും. &lt;code&gt;wait(S)&lt;/code&gt; ,&lt;code&gt;signal(S)&lt;/code&gt; എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് ഒരു സെമാഫോർ വേരിയബിളിൽ ചെയ്യുവാൻ സാധിക്കുക. ഈ രണ്ടു പ്രവർത്തനങ്ങളും സെമാഫോറിൻ്റെ വിലയിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നതിനുള്ളതാണ്.

===== ബൈനറി സെമാഫോറുകൾ =====
ഒരു സെമാഫോർ ഏതെങ്കിലും രണ്ട് വിലകൾ മാത്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നതെങ്കിൽ അത്തരം സെമാഫോറുകളെ ബൈനറി സെമാഫോറുകൾ എന്നു പറയുന്നു. 1 അല്ലെങ്കിൽ 0 എന്നീ വിലകളാണ് സാധാരണയായി ബൈനറി സെമാഫോറുകളിൽ രേഖപ്പെടുത്തുക. ഈ വിലകളെ യഥാക്രമം ഉണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ ഇല്ല, Locked അല്ലെങ്കിൽ Unlocked എന്നീ വിലകൾക്ക് പകരം ഉപയോഗിക്കാം.

ബൈനറി സെമാഫോറുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് കമ്പ്യൂട്ടർ വിഭവങ്ങൾ പങ്കിടുമ്പോൾ [[പരസ്പര ഒഴിവാക്കൽ]] ഉറപ്പു വരുത്തുന്നതിനാണ്. ഇതേ കാരണത്താൽ ഇത്തരം സെമാഫോറുകളെ '''മ്യൂട്ടെക്സ്''' (Mutex; Mutual Exclusion എന്നതിൻ്റെ ആദ്യഭാഗങ്ങൾ ചേർത്തത്)  എന്നും വിളിച്ചു വരുന്നു.

===== കൌണ്ടിങ്ങ് സെമാഫോറുകൾ =====
ഒരു വിഭവത്തെ സംബന്ധിച്ച് ഏതെങ്കിലും വിധത്തിലുള്ള എണ്ണം രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന സെമാഫോറുകളാണ് കൌണ്ടിങ്ങ് സെമാഫോറുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഒരു വിഭവം ഒന്നിൽ കൂടുതൽ പ്രോസസ്സുകൾക്ക് ഉപയോഗിക്കേണ്ടി വരുമ്പോൾ അത് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനാണ് ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
[[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടർ - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ്‌ സിസ്റ്റം]]</text>
      <sha1>10vzf9t72yznd3425d4hftvf6rieytw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സെർജി പരഞ്ജനോവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>565680</id>
    <revision>
      <id>4682986</id>
      <parentid>4658539</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T08:03:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26373" sha1="jsn88n1h5v87l1ah1rsvwvx3w86xuyy" xml:space="preserve">{{prettyurl|Sergei Parajanov}}
{{Infobox person
| name               = സെർജി പരഞ്ജനോവ്
| image              = [[File:Sergei Parajanov. 1. Yuri Mechitov.jpg|225px]]
| caption            = 
| birth_name         = Sarkis Hovsepi Parajaniants
| birth_date         = {{birth date|1924|1|9}}
| birth_place        = [[Tbilisi]], [[Georgian SSR]], [[Soviet Union]]
| death_date         = {{Death date and age|1990|07|20|1924|1|9}}
| death_place        = [[Yerevan]], [[Armenian SSR]], Soviet Union
| restingplace       = [[Komitas Pantheon]], [[Yerevan]]
| restingplacecoordinates = 
| othername          = 
| occupation         = [[Film director|Director]], [[screenwriter]], [[art director]], [[production designer]]
| yearsactive        = 1951–1990
| spouse             = Nigyar Kerimova (1950–1951)&lt;br /&gt;Svetlana Tscherbatiuk (1956–1962)
| partner            = 
| children           = Suren Parajanov (1958–)
| parents            = 
| notable_works      = {{Plainlist|
*''[[The Color of Pomegranates]]'' {{small|(1969)}}
*''[[Shadows of Forgotten Ancestors]]'' {{small|(1964)}}
}}
| website            = [http://www.parajanov.com www.parajanov.com]
}}
ഒരു സോവിയറ്റ് [[അർമേനിയ]]ൻ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും തിരക്കഥാകൃത്തും കലാകാരനുമായിരുന്നു '''സെർഹി പാരാജനോവ്''' (Armenian: Սերգեյ Փարաջանով; Russian: Серге́й Ио́сифович Параджа́нов; Georgian: სერგო ფარაჯანოვი; Ukrainian: Сергій Йо́сипович Параджа́нов; sometimes spelled Paradzhanov or Paradjanov; January 9, 1924 – July 20, 1990)  ഷാഡോസ് ഓഫ് ഫോർഗട്ടൻ ആൻസസ്‌റ്റേഴ്‌സ്, [[The Color of Pomegranates|ദി കളർ ഓഫ് പോംഗ്രാനേറ്റ്]] എന്നീ സിനിമകളിലൂടെ ലോകസിനിമയ്ക്ക് സുപ്രധാന സംഭാവനകൾ നൽകി. ചലച്ചിത്ര നിരൂപകരും ചലച്ചിത്ര ചരിത്രകാരന്മാരും ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളും സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ചതും സ്വാധീനമുള്ളതുമായ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കളിൽ ഒരാളായാണ് പരജനോവിനെ കണക്കാക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Where to begin with Sergei Parajanov|url=https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-with-sergei-parajanov|access-date=2021-04-24|website=BFI|language=en}}&lt;/ref&gt;

സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ അനുവദനീയമായ ഒരേയൊരു കലാരൂപമായ സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിയലിസത്തിന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശ തത്വങ്ങൾക്കപ്പുറത്തുള്ള തന്റെ സ്വന്തം സിനിമാറ്റിക് ശൈലി അദ്ദേഹം ആവിഷ്ക്കരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Parajanov-Vartanov Institute|url=https://parajanov.com/|access-date=2021-04-24|website=Parajanov-Vartanov Institute|language=en}}&lt;/ref&gt; ഇതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതരീതിയും പെരുമാറ്റവും കൂടിച്ചേർന്നപ്പോൾ സോവിയറ്റ് അധികാരികൾ, പരജനോവിനെ ശത്രു പക്ഷത്ത് കാണാൻ തുടങ്ങി. തുടർച്ചയായ പീഡനങ്ങൾക്കും ജയിൽ ശിക്ഷക്കും അദ്ദേഹം വിധേയനായി.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകൾ സെൻസറിംഗിനു വിധേയമായി. സ്വദേശത്ത് നിരന്തര പീഢനങ്ങൾക്കിടയിലും, റോട്ടർഡാം ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ,&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-05-22|title=20 Directors of the Future|url=https://parajanov.com/20directors/|access-date=2021-04-24|website=Parajanov-Vartanov Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;  ഭാവിയിലെ 20 ചലച്ചിത്ര സംവിധായകരിൽ ഒരാളായി പരജനോവിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. കൂടാതെ ബ്രിട്ടീഷ് ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ മാഗസിൻ സൈറ്റ് &amp; സൗണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Critics' top 100 {{!}} BFI|url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics|access-date=2021-04-24|website=www2.bfi.org.uk|archive-date=2019-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526220807/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-01-02|title=Parajanov and the Greatest Films of All Time|url=https://parajanov.com/top100films/|access-date=2021-04-24|website=Parajanov-Vartanov Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

1954-ൽ പ്രൊഫഷണൽ ഫിലിം മേക്കിംഗ് ആരംഭിച്ചെങ്കിലും, 1965-ന് മുമ്പ് താൻ നിർമ്മിച്ച എല്ലാ സിനിമകളും &quot;garbage&quot; എന്ന് പറഞ്ഞ് പരജനോവ് പിന്നീട് നിരസിച്ചു. ഷാഡോസ് ഓഫ് ഫോർഗോട്ടൻ ആൻസസ്‌റ്റേഴ്‌സ് സംവിധാനം ചെയ്ത ശേഷം (മിക്ക വിദേശ വിതരണങ്ങൾക്കും വൈൽഡ് ഹോഴ്‌സ് ഓഫ് ഫയർ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു) പരജനോവ് ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര സെലിബ്രിറ്റിയായി മാറുകയും അതേ സമയം സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അധികാരികളുടെ ആക്രമണത്തിനും നിശിത വിമർശനത്തിനും ഇരയാകുകയും ചെയ്തു. 1965 മുതൽ 1973 വരെയുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ മിക്കവാറും എല്ലാ ചലച്ചിത്ര പ്രോജക്റ്റുകളും പദ്ധതികളും സോവിയറ്റ് ഫിലിം അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനുകൾ പ്രാദേശികവും ([[കീവ്|കീവിലും]] [[യെറിവാൻ|യെരേവനിലും]]) ഫെഡറലും (ഗോസ്കിനോ) നിരോധിക്കുകയോ ഒഴിവാക്കുകയോ അടച്ചുപൂട്ടുകയോ ചെയ്തു. ബലാത്സംഗം, സ്വവർഗരതി, കൈക്കൂലി എന്നീ കുറ്റങ്ങൾ ചുമത്തി 1973 അവസാനം അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നതുവരെ ചർച്ചകളൊന്നും നടന്നില്ല. വിവിധ കലാകാരന്മാരുടെ ദയാ ഹർജികളൊന്നും വിലപ്പോയില്ല, 1977 വരെ അദ്ദേഹം തടവിലായി. മോചിതനായ ശേഷവും (അദ്ദേഹം മൂന്നാമത്തേതും അവസാനമായി 1982-ൽ അറസ്റ്റിലായി) സോവിയറ്റ് സിനിമയിലെ ഒരു വ്യക്തിത്വമില്ലാത്ത വ്യക്തിയായിരുന്നു. 1980-കളുടെ മധ്യത്തോടെ, രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷം ശാന്തമാകാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന് സംവിധാനം പുനരാരംഭിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാനത്തെ ഫീച്ചർ ഫിലിമുകൾ പച്ചപിടിക്കാൻ സ്വാധീനമുള്ള ജോർജിയൻ നടൻ ഡോഡോ അബാഷിഡ്‌സെയുടെയും മറ്റ് സുഹൃത്തുക്കളുടെയും സഹായം ആവശ്യമായിരുന്നു. നാല് വർഷത്തെ ലേബർ ക്യാമ്പുകളിലും ഒമ്പത് മാസത്തെ ടിബിലിസി ജയിലിൽ കഴിയുമ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യം ഗുരുതരമായി ദുർബലമായി. 1990-ൽ ശ്വാസകോശ അർബുദം ബാധിച്ച് പരജനോവ് മരിച്ചു. ഏതാണ്ട് 20 വർഷത്തെ അടിച്ചമർത്തലിന് ശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകൾ വിദേശ ചലച്ചിത്രമേളകളിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. 1988-ലെ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു. &quot;എനിക്ക് മൂന്ന് മാതൃരാജ്യങ്ങളുണ്ടെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാം. ഞാൻ ജനിച്ചത് ജോർജിയയിലാണ്. ഉക്രെയ്നിൽ ജോലി ചെയ്തു. ഞാൻ അർമേനിയയിലാണ് മരിക്കാൻ പോകുന്നത്.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-01-02|title=Interview|url=https://parajanov.com/interview/|access-date=2021-04-24|website=Parajanov-Vartanov Institute|language=en}}&lt;/ref&gt; പരജനോവിനെ യെരേവനിലെ കോമിറ്റാസ് പന്തീയോനിൽ അടക്കം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The memorial of Parajanyan Parajanov Sargis Sergey (Սարգիս Սերգեյ Փարաջանյան Փարաջանով Հովսեփի) buried at Yerevan's Komitas Pantheon cemetery|url=https://hush.am/index.php?route=product/hush&amp;grave_id=hush710d9f2e5366a40|access-date=2021-04-24|website=hush.am|language=en}}&lt;/ref&gt;

മാർ ഡെൽ പ്ലാറ്റ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ, ഇസ്താംബുൾ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ, നിക്ക അവാർഡുകൾ, റോട്ടർഡാം ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ, സിറ്റ്‌ജസ് - കറ്റാലൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ, സാവോ പോളോ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ എന്നിവയിൽ പരജനോവിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ സമ്മാനങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ BFI സൗത്ത്ബാങ്കിൽ യുകെയിൽ ഒരു സമഗ്രമായ റിട്രോസ്‌പെക്റ്റീവ് നടന്നു. ലെയ്‌ല അലക്‌സാണ്ടർ-ഗാരറ്റും പരജാനോവ് സ്‌പെഷ്യലിസ്റ്റ് എലിസബെറ്റ ഫാബ്രിസിയും ചേർന്നാണ് റിട്രോസ്‌പെക്‌റ്റീവ് ക്യൂറേറ്റ് ചെയ്‌തത്. സമകാലീന കലാകാരനായ മാറ്റ് കോളിഷോ ('റെട്രോസ്‌പെക്‌ട്രെ') ബിഎഫ്‌ഐ ഗാലറിയിൽ പരജാനോവ്-പ്രചോദിതമായ ഒരു പുതിയ കമ്മീഷനെ നിയോഗിച്ചു. സിനിമയ്ക്കും കലയ്ക്കും സംവിധായകന്റെ സംഭാവനകളെ കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനും ആഘോഷിക്കുന്നതിനുമായി വിദഗ്ധരെ ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരുന്ന പരജനോവിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിനായി ഒരു സിമ്പോസിയം സമർപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;Fabrizi, Elisabetta, 'The BFI Gallery Book', BFI, London, 2011.&lt;/ref&gt;
==ആദ്യകാല ജീവിതവും സിനിമകളും==
[[Image:ParajanovHouseTbilisi.JPG|thumb|right|Memorial plaque on the Parajanov family house in Tbilisi (7 Kote Meskhi St.)]]

==ഫിലിമോഗ്രാഫി==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! വർഷം
! ഇംഗ്ലീഷ് പേര്
! ഒറിജിനൽ പേര്
! Romanization
! കുറിപ്പുകൾ
|-
| 1951
| ''മാൾഡിവിയൻ ടേൽ''
| In [[Russian language|റഷ്യൻ]]: Молдавская сказка&lt;br /&gt;In [[Ukrainian language|Ukrainian]]: Moлдавська байка
| ''Moldavskaya Skazka''
| പഠന സമയത്തെടുത്ത ഹ്രസ്വ ചിത്രം - നഷ്ടപ്പെട്ടു
|-
| 1954
| ''[[ആൻഡ്രിഷ്]]''
| In Russian: Андриеш
| ''ആൻഡ്രിഷ്''
| യാക്കോവ് ബസേലിയാനോട്ചേർന്ന് ഡിപ്ലോമ ചിത്രം, ''മാൾഡിവിയൻ ടേൽ''  ന്റെ മുഴു നീള ചിത്രം
|-
| 1958
| ''ദുംക''
| In Ukrainian: Думка
| ''ദുംക''
| ഡോക്യുമെന്ററി
|-
| 1958
| ''[[ദ ഫസ്റ്റ് ലാഡ്]]'' (aka ''The Top Guy'')
| In Russian: Первый парень&lt;br /&gt;In Ukrainian: Перший пapyбок
| ''Pervyj paren''
| 
|-
| 1959
| ''നതാല്യ ഉഷ്‍വി''
| In Russian: Наталия Ужвий
| ''Natalia Uzhvij''
| ഡോക്യുമെന്ററി
|-
| 1960
| ''ഗോൾഡൻ ഹാൻഡ്സ്''
| In Russian: Золотые руки
| ''Zolotye ruki''
| ഡോക്യുമെന്ററി
|-
| 1961
| ''[[ഉക്രേനിയൻ റാപ്സഡി]]''
| In Russian: Украинская рапсодия&lt;br /&gt;In Ukrainian: Укpaїнськa рaпсодія 
| ''Ukrainskaya rapsodiya''
| 
|-
| 1962
| ''[[ഫ്ലവർ ഓൺ ദ സ്റ്റോൺ]]''
| In Russian: Цветок на камне&lt;br /&gt;In Ukrainian: Квітка на камені 
| ''Tsvetok na kamne''
| 
|-
| 1965
| ''[[ഷാഡോസ് ഓഫ് ഫോർഗോട്ടൺ ആൻസസ്റ്റേഴ്സ്]]''
| In Ukrainian: Тіні забутих предків 
| ''Tini zabutykh predkiv''
| 
|-
| 1965
| ''കീവ് ഫ്രസ്കോസ്''
| In Russian: Киевские фрески
| ''Kievskie Freski''
| Banned during pre-production; 15 minutes of auditions survive
|-
| 1967
| ''Hakob Hovnatanian''
| In [[Armenian language|Armenian]]: Հակոբ Հովնաթանյան
| ''Hakob Hovnatanyan''
| Short film portrait of the 19th century Armenian artist
|-
| 1968
| ''ചിൽഡ്രൻ ടു കോമിത്താസ്''
| In Armenian: Երեխաներ Կոմիտասին
| ''Yerekhaner Komitasin''
| ഹ്രസ്വ ചിത്രം [[യുനിസെഫ്]]; നഷ്ടപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://parajanov.com/maestro/|title=Maestro Sergei Parajanov|date=February 9, 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1969
| ''[[ദ കളർ ഓഫ് പോംഗ്രനേറ്റ്സ്]]'' 
| In Armenian: Նռան գույնը
| ''Nran guyne''
| 2022 [[അന്തർദേശീയ ചലച്ചിത്രോത്സവം (കേരളം)|ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയിൽ]] ഡിജിറ്റലി പുതുക്കിയ പതിപ്പ് പ്രദർശിപ്പിച്ചു.
|-
| 1985
| ''[[ദ ലെജന്റ് ഓഫ് സുരിനാം ഫോർട്രസ്]]''
| In [[Georgian language|Georgian]]: ამბავი სურამის ციხისა
| ''Ambavi Suramis tsikhisa''
| 
|-
| 1985
| ''Arabesques on the Pirosmani Theme''
| In Russian: Арабески на тему Пиросмани
| ''Arabeski na temu Pirosmani''
| Short film portrait of the Georgian painter Niko Pirosmani
|-
| 1988
| ''[[ആഷിക് കരീബ്]]''
| In Georgian: აშიკი ქერიბი&lt;br /&gt;In [[Azerbaijani language|Azerbaijani]]: Aşıq Qərib
| ''Ashiki Keribi''
| 
|-
| 1989–1990
| ''ദ കൺഫഷൻ''
| In Armenian: Խոստովանանք
| ''Khostovanank''
| Unfinished; original negative survives in [[Mikhail Vartanov]]'s ''[[Parajanov: The Last Spring]]''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://parajanov.com/lastspring/|title=Parajanov: The Last Spring|date=December 28, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schneider, Steven. &quot;501 Movie Directors&quot; London: Cassell, 2007, {{ISBN|9781844035731}}&lt;/ref&gt; 
|}

== അവലംബം==
&lt;references /&gt;

==Bibliography==

Selected bibliography of books and scholarly articles about Sergei Parajanov.

===English language sources===

* Dixon, Wheeler &amp; Foster, Gwendolyn. &quot;A Short History of Film.&quot; New Brunswick, NJ: Rutgers University Press, 2008. {{ISBN|9780813542690}}
* Cook, David A. &quot;''Shadows of Forgotten Ancestors'': Film as Religious Art.&quot; ''Post Script'' 3, no. 3 (1984): 16–23.
* Nebesio, Bohdan. &quot;''Shadows of Forgotten Ancestors'': Storytelling in the Novel and the Film.&quot; ''Literature/Film Quarterly'' 22, no. 1 (1994): 42–49.
* Oeler, Karla. &quot;A Collective Interior Monologue: Sergei Parajanov and Eisenstein's Joyce-Inspired Vision of Cinema.&quot; ''The Modern Language Review'' 101, no. 2 (April 2006): 472–487.
* Oeler, Karla. &quot;''Nran guyne/The Colour of Pomegranates'': Sergo Parajanov, USSR, 1969.&quot; In ''The Cinema of Russia and the Former Soviet Union'', 139–148. London, England: Wallflower, 2006. [Book chapter]
* Papazian, Elizabeth A. &quot;Ethnography, Fairytale and ‘Perpetual Motion’ in Sergei  Paradjanov's ''Ashik- Kerib''.&quot; ''Literature/Film Quarterly'' 34, no. 4 (2006): 303–12.
* Paradjanov, Sergei. ''Seven Visions.'' Edited by [[Galia Ackerman]]. Translated by Guy Bennett. Los Angeles: Green Integer, 1998. {{ISBN|1892295040}}, {{ISBN|9781892295040}}
* Parajanov, Sergei, and Zaven Sarkisian. ''Parajanov Kaleidoscope: Drawings, Collages, Assemblages.'' Yerevan: Sergei Parajanov Museum, 2008. {{ISBN|9789994121434}}
* Steffen, James. ''The Cinema of Sergei Parajanov.'' Madison: University of Wisconsin Press, 2013. {{ISBN|9780299296544}}
* Steffen, James, ed. Sergei Parajanov special issue. ''Armenian Review'' 47/48, nos. 3–4/1–2 (2001/2002). Double issue; [http://www.armenianreview.org publisher website]
* Steffen, James. &quot;''Kyiv Frescoes'': Sergei Parajanov's Unrealized Film Project.&quot; ''KinoKultura'' Special Issue 9: Ukrainian Cinema (December 2009), online. URL: [http://www.kinokultura.com/specials/9/steffen.shtml KinoKultura]
* Schneider, Steven Jay. &quot;501 Movie Directors.&quot; London: Hachette/Cassell, 2007. {{ISBN|9781844035731}}

===Foreign language sources===
* Bullot, Érik. ''Sayat Nova de Serguei Paradjanov: La face et le profil.'' Crisnée, Belgium: Éditions Yellow Now, 2007. (French language) {{ISBN|9782873402129}} 
* Cazals, Patrick. ''Serguei Paradjanov.'' Paris: Cahiers du cinéma, 1993. (French language) {{ISBN|9782866421335}}, 
* Chernenko, Miron. ''Sergei Paradzhanov: Tvorcheskii portret.'' Moskva: &quot;Soiuzinformkino&quot; Goskino SSSR, 1989. (Russian language) [http://chernenko.org/312.shtml Online version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224104824/http://chernenko.org/312.shtml |date=2022-02-24 }}
* Grigorian, Levon. ''Paradzhanov.'' Moscow: Molodaia gvardiia, 2011. (Russian language) {{ISBN|9785235034389}}, 
* Grigorian, Levon. ''Tri tsveta odnoi strasti: Triptikh Sergeia Paradzhanova.'' Moscow: Kinotsentr, 1991. (Russian language)
* Kalantar, Karen. ''Ocherki o Paradzhanove.'' Yerevan: Gitutiun NAN RA, 1998. (Russian language) 
* Katanian, Vasilii Vasil’evich. ''Paradzhanov: Tsena vechnogo prazdnika.'' Nizhnii Novgorod: Dekom, 2001. (Russian language) {{ISBN|9785895330425}}
* Liehm, Antonín J., ed. ''Serghiej Paradjanov: Testimonianze e documenti su l’opera e la vita.'' Venice: La Biennale di Venezia/Marsilio, 1977. (Italian language) 
* Mechitov, Yuri. ''Sergei Paradzhanov: Khronika dialoga.'' Tbilisi: GAMS- print, 2009. (Russian language) {{ISBN|9789941017544}}
* Paradzhanov, Sergei. ''Ispoved’.'' Edited by Kora Tsereteli. St. Petersburg: Azbuka, 2001. (Russian language) {{ISBN|9785267002929}}
* Paradzhanov, Sergei, and Garegin Zakoian. ''Pis’ma iz zony.'' Yerevan: Fil’madaran, 2000. (Russian language) {{ISBN|9789993085102}}
* Simyan, Tigran Sergei Parajanov as a Text: Man, Habitus, and Interior  (on the material of visual texts) // ΠΡΑΞΗMΑ. Journal of Visual Semiotics 2019, N 3, pp.&amp;nbsp;197–215 / https://praxema.tspu.edu.ru/files/praxema/PDF/articles/simyan_t._s._197_215_3_21_2019.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220308174650/https://praxema.tspu.edu.ru/files/praxema/PDF/articles/simyan_t._s._197_215_3_21_2019.pdf |date=2022-03-08 }}
*Schneider, Steven Jay. &quot;501 Directores de Cine.&quot; Barcelona, Spain: Grijalbo, 2008. {{ISBN|9788425342646}}
* Tsereteli, Kora, ed. ''Kollazh na fone avtoportreta: Zhizn’–igra.'' 2nd ed. Nizhnii Novgorod: Dekom, 2008. (Russian language) {{ISBN|9785895330975}}
* Vartanov, Mikhail. &quot;Sergej Paradzanov.&quot; In &quot;Il Cinema Delle Repubbliche Transcaucasiche Sovietiche.&quot; Venice, Italy: Marsilio Editori, 1986. (Italian language) {{ISBN|8831748947}}
* Vartanov, Mikhail. &quot;Les Cimes du Monde.&quot; Cahiers du Cinéma&quot; no. 381, 1986 (French language) {{ISSN|0757-8075}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{Commons category|Sergei Parajanov}}
{{wikiquote|hy:Սերգեյ Փարաջանով|Sergei Parajanov (Armenian Wikiquote)}}
* [http://www.parajanov.com Official Site (Parajanov.com)]
* [http://parajanovmuseum.am Sergej Parajanov Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150616212034/http://parajanovmuseum.am/ |date=2015-06-16 }}
*{{IMDb name|660886}}
*[https://www.hollywoodreporter.com/news/francis-ford-coppola-system-of-down-parajanov-vartanov-institute-833184 Hollywood Reporter]
*[https://deadline.com/2016/10/dear-president-obama-to-the-ends-of-the-earth-doc-la-2016-film-festival-1201839346/ Deadline Hollywood]
*[https://themoscowtimes.com/articles/parajanovs-influence-still-spreading-on-90th-anniversary-32541 The Moscow Times]
* [http://www.enci.ru/%D0%9C%D0%BA%D1%80%D1%82%D1%87%D1%8F%D0%BD,_%D0%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ENCI.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140924180953/http://enci.ru/%D0%9C%D0%BA%D1%80%D1%82%D1%87%D1%8F%D0%BD,_%D0%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2014-09-24 }}
* [https://www.nybooks.com/articles/6672 The Parajanov Case, March 1982]
* [https://web.archive.org/web/20070808172114/http://www.vor.ru/culture/cultarch55_eng.html Sergei Parajanov's 75th birthday]
* [http://www.cinemaseekers.com/PARADJANOV.html The Cinemaseekers Honor Roll] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190730154221/http://www.cinemaseekers.com/PARADJANOV.html |date=2019-07-30 }}
* [https://web.archive.org/web/20120729023221/http://www.goyerevan.com/gd/museums-and-galleries/museum-of-sergei-parajanov/33/ Museum of Sergei Parajanov on GoYerevan.com]
* [https://web.archive.org/web/20071206074545/http://www.kinema.uwaterloo.ca/hollo961.htm Interview with Ron Holloway]
* {{YouTube|bPjz9mWdMv8|Film about Parajanov Museum in Yerevan}}
* [https://web.archive.org/web/20160803214811/http://www.bsj.ge/newspaper/2005/01/21/EEpyFpplEZfKDnmqEX Actress Sofiko Chiaureli and many others about him]
* [http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19990609/ai_n14231479 Arts: Armenian Rhapsody] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090405203920/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19990609/ai_n14231479/ |date=2009-04-05 }}
* [https://web.archive.org/web/20071011105130/http://greylodge.org/gpc/?m=200512 Excerpted from &quot;Paradjanov’s Films on Soviet Folklore&quot; by Jonathan Rosenbaum]
* [http://lycralyricist.blogspot.com/2007/09/for-those-who-want-to-know-more-about.html For those who want to know more about Parajanov]
* {{YouTube|D6PQAaxkco0|The Color of Pomegranates}}
* {{YouTube|nmTpc2Y6sGM|TV channel in Los Angeles on Sergei Parajanov}}
* ''Evening Moscow Newspaper'' [https://archive.today/20101129094816/http://www.vmdaily.ru/article.php?aid=95169 Spouses of Sergei Parajanov and Mikhail Vartanov received awards in Hollywood]
* [http://en.uartlib.org/books/sergei-parajanov-collages-graphics-works-of-decorative-art/ Sergei Parajanov. Collages. Graphics. Works of Decorative Art. Kyiv, 2008.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224104825/http://en.uartlib.org/books/sergei-parajanov-collages-graphics-works-of-decorative-art/ |date=2022-02-24 }}

{{Sergei Parajanov}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1924-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1990-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:റഷ്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യം]]
[[വർഗ്ഗം:സെൻസർഷിപ്പ്‌]]</text>
      <sha1>jsn88n1h5v87l1ah1rsvwvx3w86xuyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വികസ്വര രാജ്യം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>573660</id>
    <revision>
      <id>4682848</id>
      <parentid>4667972</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160085" sha1="h0h3au1if9oisz6dieqo9mrmlvg85lt" xml:space="preserve">{{PU|Developing country}}
[[File:IMF advanced economies and UN least developed countries.svg|thumb|450px|&lt;!-- Map is up to date, despite the file name. --&gt;
{{legend|#00b9fa|[[Developed countries|വികസിത രാജ്യങ്ങൾ]]}}
{{legend|#ffb219|വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ}}
{{legend|#ff562f|[[Least developed countries|ഏറ്റവും വികസനം കുറഞ്ഞ രാജ്യങ്ങൾ]]}}
{{legend|#b9b9b9|ഡാറ്റ ലഭ്യമല്ല}}&lt;br/&gt;[[ഇന്റർനാഷണൽ മോണിറ്ററി ഫണ്ട്|ഐഎംഎഫ്]], [[United Nations|യുഎൻ]] എന്നിവ പ്രകാരമുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ വർഗ്ഗീകരണങ്ങൾ&lt;ref name=&quot;IMF1&quot;&gt;{{cite web |title=World Economic and Financial Surveys World Economic Outlook Database—WEO Groups and Aggregates Information |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2022/01/weodata/groups.htm |website=IMF.org |publisher=International Monetary Fund |access-date=2 June 2022 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.un.org/development/desa/dpad/wp-content/uploads/sites/45/publication/ldc_list.pdf Least Developed Countries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110517090756/http://www.unohrlls.org/en/ldc/related/62/ |date=17 May 2011 }} ([http://unohrlls.org/custom-content/uploads/2018/12/list-of-least-developed-countries-rev1.pdf 2018 list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191221185727/http://unohrlls.org/custom-content/uploads/2018/12/list-of-least-developed-countries-rev1.pdf |date=21 December 2019 }})&lt;/ref&gt;]]
[[File:2020 UN Human Development Report.svg|thumb|[[മാനവ വികസന സൂചിക]] പ്രകാരമുള്ള വിവിധ വിഭാഗങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലോക ഭൂപടം (2019 ഡാറ്റയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, 2020 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്)
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; background:none;&quot;
|-
|valign=&quot;top&quot;|
{{Legend|#12394b|വളരെ ഉയർന്നത് (≥ 0.800)}}
{{Legend|#358993|ഉയർന്നത് (0.700–0.799)}}
{{Legend|#5dc3cb|ഇടത്തരം (0.550–0.699)}}
|valign=&quot;top&quot;|
{{Legend|#c1e6e6|കുറവ് (≤ 0.549)}}
{{Legend|#b9b9b9|ഡാറ്റ ലഭ്യമല്ല}}
|}|450px]]
മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ വികസനം കുറഞ്ഞ വ്യാവസായിക അടിത്തറയും കുറഞ്ഞ [[മാനവ വികസന സൂചിക|മാനവ വികസന സൂചികയും]] (എച്ച്ഡിഐ) ഉള്ള രാജ്യമാണ് '''വികസ്വര രാജ്യം''' എന്ന് നിർവ്വചനത്തിൽ വരുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/economicsprincip00osul|title=Economics: Principles in Action|last=O'Sullivan|first=Arthur|last2=Sheffrin|first2=Steven M.|publisher=Pearson Prentice Hall|year=2003|isbn=978-0-13-063085-8|location=Upper Saddle River, New Jersey 07458|page=[https://archive.org/details/economicsprincip00osul/page/n487 471]|author-link=Arthur O'Sullivan (economist)|url-access=limited}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, ഈ നിർവചനം സാർവത്രികമായി അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. ഏത് രാജ്യങ്ങളാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന് യോജിക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നതിനായുള്ള യാതൊരുവിധ കരാറും ഇതുവരെ ഇല്ല.&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;{{Cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#ftnc|title=Composition of macro geographical (continental) region|publisher=United Nation s|archive-url=https://web.archive.org/web/20100306024500/http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm|archive-date=6 March 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/should-we-continue-use-term-developing-world|title=Should we continue to use the term &quot;developing world&quot;?|access-date=5 March 2020|date=16 November 2015|website=World Bank blogs}}&lt;/ref&gt; വികസ്വര രാജ്യത്തെ '''താഴ്ന്നതും ഇടത്തരം വരുമാനമുള്ളതുമായ രാജ്യം''' ('''low and middle-income country''' -'''LMIC''') എന്ന പദവുമായി പരസ്പരം മാറിമാറി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ടെങ്കിലും ഇത് രാജ്യങ്ങളുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ലോക ബാങ്ക്, പ്രതിശീർഷ മൊത്ത ദേശീയ വരുമാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ലോക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ, ഉയർന്ന, ഉയർന്ന-മധ്യ, താഴ്ന്ന-ഇടത്തരം, കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ നാല് ഗ്രൂപ്പുകളായി തരംതിരിക്കുന്നു. ലീസ്റ്റ് ഡെവലപ്പ്ഡ്, ലാൻഡ്ലോക്ക്ഡ് ഡവലപ്പിങ്ങ്, സ്മാൾ ഐലൻഡ് ഡവലപ്പിങ് എന്നിവയെല്ലാം വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ ഉപവിഭാഗങ്ങളാണ്. സ്പെക്ട്രത്തിന്റെ മറ്റേ അറ്റത്തുള്ള രാജ്യങ്ങളെ സാധാരണയായി ഉയർന്ന വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ വികസിത രാജ്യങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെച്ചൊല്ലി തർക്കങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About The World - And Why Things Are Better Than You Think&quot;&gt;{{Cite book|url=https://www.gapminder.org/factfulness-book/|title=Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About The World – And Why Things Are Better Than You Think|last=Rosling|first=Hans|last2=Rosling|first2=Ola|last3=Rosling Rönnlund|first3=Anna|publisher=Sceptre|year=2018|isbn=978-1-250-10781-7|pages=353|chapter=Chapter 1: The Gap Instinct|author-link=Hans Rosling|access-date=5 March 2020|chapter-url=https://books.google.com/books?id=N94sDwAAQBAJ&amp;q=Factfulness+(the+book)}}&lt;/ref&gt; “വികസ്വര / വികസിത ലോക വർഗ്ഗീകരണം” അപ്രസക്തമാവുകയാണെന്നും അവയുടെ ഉപയോഗം അവസാനിപ്പിക്കുമെന്നും 2015 ൽ [[ലോക ബാങ്ക്]] പ്രഖ്യാപിച്ചു. പകരം, അവരുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രദേശങ്ങൾക്കും വരുമാന ഗ്രൂപ്പുകൾക്കുമായുള്ള ഡാറ്റ സമാഹരണങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കും എന്ന് പറഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/2016-edition-world-development-indicators-out-three-features-you-won-t-want-miss|title=The 2016 edition of World Development Indicators is out: three features you won't want to miss|access-date=2020-03-05|website=blogs.worldbank.org|language=en}}&lt;/ref&gt; വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് പകരമായി &quot;ഗ്ലോബൽ സൗത്ത്&quot; എന്ന പദവും ചിലർ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിൽ ചരിത്രപരമായ അല്ലെങ്കിൽ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പൊതുവായ ചില സവിശേഷതകൾ ഉണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ  സാധാരണയായി സുരക്ഷിതമായ [[കുടിവെള്ളം]], [[ശുചിത്വം]] ഊർജ ലഭ്യത, എന്നിവയിലെ കുറവ് കാണാം, അതുപോലെ ഉയർന്ന അളവിലുള്ള [[മലിനീകരണം]] (ഉദാ. [[അന്തരീക്ഷമലിനീകരണം|വായു മലിനീകരണം]], വീടിനുള്ളിലെ വായു മലിനീകരണം, [[ജലമലിനീകരണം]]), പകർച്ചവ്യാധികൾ ഉള്ള ആളുകളുടെ ഉയർന്ന അനുപാതം, [[റോഡപകടം|റോഡപകടങ്ങളുടെ]] വലിയ എണ്ണം, മോശം അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയും ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിൽ കാണാം. അതേപോലെ രാജ്യങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും, വ്യാപകമായ [[ദാരിദ്ര്യം]], ഉയർന്ന [[അപരാധം|കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ]] നിരക്ക്, താഴ്ന്ന [[വിദ്യാഭ്യാസം|വിദ്യാഭ്യാസ]] നിലവാരം, [[കുടുംബാസൂത്രണം|കുടുംബാസൂത്രണ]] സേവനങ്ങളിലേക്കുള്ള അപര്യാപ്തമായ പ്രവേശനം, അനൗപചാരികമായ നിരവധി സെറ്റിൽമെന്റുകൾ, എല്ലാ സർക്കാർ തലങ്ങളിലെയും [[അഴിമതി]], രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത എന്നിവയും ഉണ്ട്. മിക്ക വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്കും ഉയർന്ന &quot;കാലാവസ്ഥാ ദുർബലത (enviormangtal vulnerability)&quot; ഉള്ളതിനാൽ [[ആഗോളതാപനം]] സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങളേക്കാൾ വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ ബാധിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal|date=February 2016|title=Global mismatch between greenhouse gas emissions and the burden of climate change|journal=Scientific Reports|language=En|volume=6|issue=1|pages=20281|doi=10.1038/srep20281|pmc=4742864|pmid=26848052|bibcode=2016NatSR...620281A}}&lt;/ref&gt;

വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക, പാരിസ്ഥിതിക, സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ വികസനത്തെ സഹായിക്കുന്നതിന് സർക്കാരുകളും മറ്റ് ഏജൻസികളും നൽകുന്ന ധനസഹായമാണ് ഡവലപ്പ്മെന്റ് എയിഡ് (വികസന സഹായം) അല്ലെങ്കിൽ ഡവലപ്പ്മെന്റ് കൊ-ഓപ്പറേഷൻ (വികസന സഹകരണം). ഈ പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ പലതും മറികടക്കാനാണ് [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ]] [[സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ]] രൂപീകരിച്ചത്.

== നിർവ്വചനങ്ങൾ ==
[[File:Least Developed Countries.png|thumb|upright=1.6|
{{legend|#007f00|[[United Nations Economic and Social Council|ECOSOC]] അനുസരിച്ച് ഏറ്റവും വികസനം കുറഞ്ഞ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾ}}
{{legend|#00ff00|[[United Nations Economic and Social Council|ECOSOC]] പ്രകാരമല്ലാത്ത ഏറ്റവും വികസനം കുറഞ്ഞ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾ}}
{{legend|#ff0000|വികസ്വര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് പ്രവേശനം നേടിയവ}}&lt;br /&gt;
]]
[[File:Hunger Map 2020 World Food Programme.svg|thumb|310px|രാജ്യം അനുസരിച്ച് പോഷകാഹാരക്കുറവുള്ള ആളുകളുടെ ശതമാനം, [[World Food Programme|വേൾഡ് ഫുഡ് പ്രോഗ്രാം]], 2020&lt;br /&gt;
{{Legend|#29b8c7|2.5% ൽ കുറവ്}}
{{Legend|#16b484|2.5%-5.0%}}
{{Legend|#fec960|5.0–14.9%}}
{{Legend|#f47846|15.0–24.9%}}
{{Legend|#f2203a|25.0–34.9%}}
{{Legend|#7f0928|35.0% ൽ കൂടുതൽ}}
{{Legend|#b5aba4|ഡാറ്റാ ഇല്ല}}]]

=== രാജ്യങ്ങളെ തരംതിരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന നിബന്ധനകൾ ===
വികസനത്തിന്റെ തലങ്ങളിലേക്ക് രാജ്യങ്ങളെ തരംതിരിക്കാൻ നിരവധി പദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. രാജ്യങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം സ്രോതസ്സുകളിലുടനീളം വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ ഈ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളോ, അതിനായി ഉപയോഗിച്ച നിർദ്ദിഷ്ട പദങ്ങളോ അപമാനകരമാണെന്നും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

==== വരുമാന ഗ്രൂപ്പുകൾ പ്രകാരം ====
[[പ്രമാണം:High income economies as classified by the World Bank.png|പകരം=|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|2023-ലെ ലോകത്തിൻ്റെ ഉയർന്ന വരുമാനമുള്ള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളെ കാണിക്കുന്ന ഒരു ഭൂപടം, (ലോകബാങ്ക്).]]
പ്രതിവർഷ മൊത്ത ദേശീയ വരുമാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ലോക ബാങ്ക് ലോക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ നാല് ഗ്രൂപ്പുകളായി തരംതിരിക്കുന്നു, ഓരോ വർഷവും ജൂലൈ 1 ന് വീണ്ടും ക്രമീകരിക്കും:&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/new-country-classifications-income-level-2019-2020|title=New country classifications by income level: 2019-2020|access-date=2021-02-12|website=blogs.worldbank.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

# കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ (വികസനം കുറഞ്ഞ രാജ്യങ്ങൾക്ക് സമാനമാണ്)
# താഴ്ന്ന ഇടത്തരം വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ
# ഉയർന്ന ഇടത്തരം വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ
# ഉയർന്ന വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ (വികസിത രാജ്യങ്ങൾക്ക് സമാനമാണ്)

&quot;ഉയർന്ന വരുമാനം&quot; ഇല്ലാത്ത മൂന്ന് ഗ്രൂപ്പുകളെ ഒരുമിച്ച് &quot;താഴ്ന്ന, ഇടത്തരം വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ&quot; (LMICs) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഈ വർഗ്ഗീകരണം അറ്റ്ലസ് രീതി ഉപയോഗിച്ച് കണക്കാക്കിയ ആളോഹരി മൊത്ത ദേശീയ വരുമാനം (GNI) (നിലവിലെ US $) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്.&lt;ref name=&quot;:9&quot;/&gt; എല്ലാ വർഷവും ജൂലൈ 1 -ന് വർഗ്ഗീകരണം പുതുക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ഉദാഹരണത്തിന്, 2019 ജൂലൈയിൽ, ഉയർന്ന വരുമാനമുള്ള രാജ്യം, മൊത്തം ദേശീയ വരുമാനം (ജിഎൻഐ) പ്രതിശീർഷത്തിൽ 12,375 ൽ (നിലവിലെ യുഎസ് ഡോളറിൽ) കൂടുതലും; താഴ്ന്ന വരുമാനമുള്ള രാജ്യം ജിഎൻഐ പ്രതിശീർഷം 1,026 യുഎസ് ഡോളറിൽ താഴെയുമായിരുന്നു.

==== വിപണികളും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും അനുസരിച്ച് ====
&quot;രാജ്യം&quot; എന്നതിനുപകരം &quot;മാർക്കറ്റ്&quot; എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നത് സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് വിപരീതമായി രാജ്യങ്ങളുടെ മൂലധന വിപണിയുടെ സവിശേഷതകളിൽ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

* വികസിത രാജ്യങ്ങളും വികസിത വിപണികളും
* വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയോ മൂലധന വിപണിയുടെ വലിപ്പമോ കുറയുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു:
** പുതുതായി വ്യവസായവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങൾ&lt;ref name=&quot;Globalization&quot;&gt;{{Cite book|title=Globalization and the Transformation of Foreign Economic Policy|url=https://archive.org/details/globalizationtra0000bozy|last=Bożyk|first=Paweł|publisher=Ashgate Publishing, Ltd|year=2006|isbn=978-0-7546-4638-9|chapter=Newly Industrialized Countries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Limits&quot;&gt;{{Cite book|title=The Limits of Convergence|last=Guillén|first=Mauro F.|publisher=Princeton University Press|year=2003|isbn=978-0-691-11633-4|chapter=Multinationals, Ideology, and Organized Labor|author-link=Mauro F. Guillén}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AIA&quot;&gt;{{Cite book|title=Geography, An Integrated Approach|url=https://archive.org/details/geographyintegra0000waug|last=Waugh|first=David|publisher=Nelson Thornes Ltd.|year=2000|isbn=978-0-17-444706-1|edition=3rd|pages=[https://archive.org/details/geographyintegra0000waug/page/563 563], 576–579, 633, and 640|chapter=Manufacturing industries (chapter 19), World development (chapter 22)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Principles&quot;&gt;{{Cite book|title=Principles of Economics|url=https://archive.org/details/isbn_9780324423518|last=Mankiw|first=N. Gregory|year=2007|isbn=978-0-324-22472-6|edition=4th}}&lt;/ref&gt;
** വളർന്നു വരുന്ന വിപണികൾ
** അതിർത്തി വിപണികൾ
** വികസനം കുറഞ്ഞ രാജ്യങ്ങൾ (സാമ്പത്തികമായി വികസനം കുറഞ്ഞ രാജ്യം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു)

മറ്റ് മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രകാരം, ചില രാജ്യങ്ങൾ വികസനത്തിന്റെ ഒരു ഇന്റർമീഡിയറ്റ് ഘട്ടത്തിലാണ്. സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതനത്തെത്തുടർന്ന്, [[അന്താരാഷ്ട്ര നാണയനിധി]] (IMF) പറയുന്ന പരിവർത്തനത്തിലുള്ള രാജ്യങ്ങലിൽ മധ്യ, കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിലെ (ഉൾപ്പെടെ) യുഎൻ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും &quot;കിഴക്കൻ യൂറോപ്പ് ഗ്രൂപ്പിൽ&quot; ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന മധ്യ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ); മധ്യേഷ്യയിലെ മുൻ [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] (യുഎസ്എസ്ആർ) രാജ്യങ്ങൾ ([[കസാഖ്സ്ഥാൻ]], [[ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ]], [[കിർഗ്ഗിസ്ഥാൻ]], [[താജിക്കിസ്ഥാൻ]], [[തുർക്‌മെനിസ്ഥാൻ]]); [[മംഗോളിയ]] എന്നിവയുണ്ട്. 2009-ഓടെ, അന്താരാഷ്ട്ര നാണയനിധിയുടെ വേൾഡ് ഇക്കണോമിക് ഔട്ട്‌ലുക്ക് രാജ്യങ്ങളെ &quot;(1) പ്രതിശീർഷ വരുമാന നിലവാരം, (2) കയറ്റുമതി വൈവിധ്യവൽക്കരണം എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ച് വികസിത, ഉയർന്നുവരുന്ന, അല്ലെങ്കിൽ വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളായി തരംതിരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/faq.htm#q4b|title=Q. How does the WEO categorize advanced versus emerging and developing economies?|access-date=20 July 2009|website=[[International Monetary Fund]]}}&lt;/ref&gt;

==== ഭൂമിശാസ്ത്രം പ്രകാരം ====
വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ ഭൂമിശാസ്ത്രമനുസരിച്ച് തരം തിരിക്കാം:

* ചെറിയ ദ്വീപ് വികസ്വര സംസ്ഥാനങ്ങൾ (സമാനമായ [[സുസ്ഥിര വികസനം|സുസ്ഥിര വികസന]] വെല്ലുവിളികൾ പങ്കിടുന്ന ചെറിയ ദ്വീപ് രാജ്യങ്ങളായ വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടം: ചെറുതും എന്നാൽ വളരുന്നതുമായ ജനസംഖ്യ, പരിമിതമായ വിഭവങ്ങൾ, വിദൂരത, [[പ്രകൃതിക്ഷോഭം|പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങൾക്കുള്ള]] സാധ്യത, ബാഹ്യ ആഘാതങ്ങൾക്കുള്ള സാധ്യത, [[അന്താരാഷ്ട്രവാണിജ്യം|അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തെ]] അമിതമായി ആശ്രയിക്കൽ, ദുർബലമായ ചുറ്റുപാടുകളും).
* ഭൂരഹിത വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ ( [[കരയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജ്യം|ഭൂരഹിത രാജ്യങ്ങൾ]] പലപ്പോഴും സാമ്പത്തികവും മറ്റ് ദോഷങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നു)

==== മറ്റ് പാരാമീറ്ററുകൾ പ്രകാരം ====

* കനത്ത കടബാധ്യതയുള്ള ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങൾ (Heavily indebted poor countries)- ഐഎംഎഫിന്റെയും ലോക ബാങ്കിന്റെയും മറ്റൊരു നിർവചനം
* പരിവർത്തന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ (Transition economy)- ഇവ കേന്ദ്രീകൃതമായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഒരു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് കമ്പോളത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു
* മൾട്ടി-ഡൈമൻഷണൽ ക്ലസ്റ്ററിംഗ് സിസ്റ്റം: വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങൾക്ക് വ്യത്യസ്ത വികസന മുൻഗണനകളും വിഭവങ്ങളിലേക്കും സ്ഥാപനപരമായ ശേഷികളിലേക്കും പ്രവേശന നിലവാരമുണ്ടെന്നും മനസ്സിലാക്കുകയും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെയും അവയുടെ സവിശേഷതകളെയും കുറിച്ച് കൂടുതൽ ധാരണ നൽകാനും അവയെ, ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും അസമത്വത്തിന്റെയും അളവ്, ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയും നവീകരണവും, രാഷ്ട്രീയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ, ബാഹ്യ പ്രവാഹങ്ങളെ ആശ്രയിക്കൽ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Koch|first=Svea|date=2015-06-01|title=From Poverty Reduction to Mutual Interests? The Debate on Differentiation in EU Development Policy|journal=Development Policy Review|volume=33|issue=4|pages=479–502|doi=10.1111/dpr.12119|issn=1467-7679|url=http://edoc.vifapol.de/opus/volltexte/2013/4586/pdf/BP_2.2013.pdf|access-date=2022-07-16|archive-date=2022-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406225520/http://edoc.vifapol.de/opus/volltexte/2013/4586/pdf/BP_2.2013.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Vázquez|first=Sergio Tezanos|last2=Sumner|first2=Andy|date=December 2013|title=Revisiting the Meaning of Development: A Multidimensional Taxonomy of Developing Countries|journal=The Journal of Development Studies|volume=49|issue=12|pages=1728–1745|doi=10.1080/00220388.2013.822071}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Taeihagh|first=Araz|title=Crowdsourcing, Sharing Economies and Development|journal=Journal of Developing Societies|volume=33|issue=2|year=2017|pages=191–222|doi=10.1177/0169796x17710072|arxiv=1707.06603}}&lt;/ref&gt;

==== സ്വയം പ്രഖ്യാപനം ====
പൊതുവേ, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ ഏതൊരു രാജ്യത്തിന്റെയും &quot;വികസിക്കുന്നു&quot; എന്ന അവകാശവാദം അംഗീകരിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ 20 വർഷത്തിനിടയിൽ മിക്കവാറും എല്ലാ സാമ്പത്തിക സൂചകങ്ങളാലും &quot;വികസിതം&quot; ആയിത്തീർന്ന ചില രാജ്യങ്ങൾ ഇപ്പോഴും അവരെ &quot;വികസ്വര രാജ്യം&quot; എന്ന് തരംതിരിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധിക്കുന്നു, കാരണം അത് അവർക്ക് [[ലോക വ്യാപാര സംഘടന]]യിൽ മുൻഗണനകൾക്ക് അർഹത നൽകുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് [[ബ്രൂണൈ]], [[ഹോങ്കോങ്]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ. [[കുവൈറ്റ്‌]], [[മകൗ]], [[ഖത്തർ]], [[സിംഗപ്പൂർ]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ]] എന്നിവ ഈ സ്വയം പ്രഖ്യാപിത പദവിയെ ഉദ്ധരിക്കുകയും വിമർശിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://trumpwhitehouse.archives.gov/presidential-actions/memorandum-reforming-developing-country-status-world-trade-organization|title=Memorandum on Reforming Developing-Country Status in the World Trade Organization.|date=26 July 2019|website=[[whitehouse.gov]]}}&lt;/ref&gt;

=== വികസനത്തിന്റെ അളവും ആശയവും ===
[[പ്രമാണം:Newly_industrialized_countries_2013.svg|ലഘുചിത്രം| 2013 പ്രകാരം പുതുതായി വ്യാവസായിക രാജ്യങ്ങലായവ.]]
സാമ്പത്തികമോ മാനുഷികമോ ആയ ഘടകങ്ങളാൽ വികസനം അളക്കാം. വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ പൊതുവേ, ജനസംഖ്യയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ കാര്യമായ തോതിൽ വ്യാവസായികവൽക്കരണം നേടിയിട്ടില്ലാത്ത രാജ്യങ്ങളാണ്. മിക്ക കേസുകളിലും അവ താഴ്ന്ന ജീവിതനിലവാരം ഉള്ള രാജ്യങ്ങളാണ്. കുറഞ്ഞ വരുമാനവും ഉയർന്ന ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Population and poverty&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.unfpa.org/resources/population-and-poverty|title=Population and poverty|access-date=2018-09-21|website=www.unfpa.org|language=en}}&lt;/ref&gt; പ്രതിശീർഷ വരുമാനം, [[മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം|മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം]], ആയുർദൈർഘ്യം, സാക്ഷരതാ നിരക്ക്, സ്വാതന്ത്ര്യ സൂചിക തുടങ്ങിയ സ്ഥിതിവിവര സൂചികകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് രാജ്യത്തിന്റെ വികസനം അളക്കുന്നത്. ഡാറ്റ ലഭ്യമായ രാജ്യങ്ങളുടെ മാനുഷിക വികസനത്തിന്റെ തോത് അളക്കാൻ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ ചില സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളുടെ സംയുക്ത സൂചകമായ [[മാനവ വികസന സൂചിക|ഹ്യൂമൻ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഇൻഡക്‌സ്]] (HDI) യുഎൻ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. വളർച്ചയെ വിലയിരുത്തുന്നതിനായി ലോകത്തിലെ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും പ്രമുഖ വികസന സ്ഥാപനങ്ങളും വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു ബ്ലൂപ്രിൻറിൽ നിന്നാണ് യുഎൻ [[സഹസ്രാബ്ദ വികസനലക്ഷ്യങ്ങൾ|സഹസ്രാബ്ദ വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ]] നിശ്ചയിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/millenniumgoals/|title=United Nations Millennium Development Goals|access-date=2018-03-28|website=www.un.org}}&lt;/ref&gt; ഈ ലക്ഷ്യങ്ങൾ 2015-ൽ അവസാനിപ്പിച്ച് [[സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ]] അവതരിപ്പിച്ചു.

വികസ്വര രാഷ്ട്രം എന്ന സങ്കൽപ്പം, വൈവിധ്യമാർന്ന ദിശാസൂചനകളുള്ള നിരവധി സൈദ്ധാന്തിക സംവിധാനങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു - ഉദാഹരണത്തിന്, കോളനിവൽക്കരണത്തിൽ നിന്നും ഒഴിവാകൽ, [[വിമോചനദൈവശാസ്ത്രം|വിമോചന ദൈവശാസ്ത്രം]], [[മാർക്സിസം]], സാമ്രാജ്യത്വ വിരുദ്ധത, ആധുനികവൽക്കരണം, സാമൂഹിക മാറ്റം, രാഷ്ട്രീയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ.

രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിന്റെ ഘട്ടം മുതൽ ഉണ്ടായിട്ടുള്ള മേഖലാപരമായ മാറ്റങ്ങളാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന സൂചകം. ശരാശരി, ദ്വിതീയ മേഖലയിൽ (നിർമ്മാണം) 50% സംഭാവനയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ഗണ്യമായി വളർച്ചയുലവയാണ്. അതുപോലെ തൃതീയ മേഖലയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമുള്ള രാജ്യങ്ങളും സാമ്പത്തിക വികസനത്തിന്റെ ഉയർന്ന നിരക്ക് കാണുന്നു.

== വിമർശനങ്ങളും അനുബന്ധ പദങ്ങളും ==
വികസ്വര രാജ്യം എന്ന പദത്തിൻ്റെ ഉപയോഗത്തിനെതിരെ വിമർശനമുണ്ട്. ഒരു വികസിത രാജ്യവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഈ പദം ഇത്തരത്തിലുള്ള രാജ്യത്തിന്റെ അപകർഷതയെ സൂചിപ്പിക്കാം.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2015/01/04/372684438/if-you-shouldnt-call-it-the-third-world-what-should-you-call-it|title=If You Shouldn't Call It The Third World, What Should You Call It?|access-date=5 March 2020|last=Silver|first=Marc|date=4 January 2015|website=NPR}}&lt;/ref&gt; [[ക്യൂബ|ക്യൂബയും]] [[ഭൂട്ടാൻ|ഭൂട്ടാനും]] പോലുള്ള ഏതാനും രാജ്യങ്ങൾ പിന്തുടരേണ്ടെന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന സാമ്പത്തിക വികസനത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത പാശ്ചാത്യ മാതൃകയിലേക്ക് വികസിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം ആയി അതിനെ കരുതാം.&lt;ref name=&quot;Karma Ura&quot;&gt;{{Cite web|url=http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/savifadok/volltexte/2009/305/pdf/mono_1en_bt_dev_stry.pdf|title=The Bhutanese development story|access-date=17 September 2012|last=Ura|first=Karma}}&lt;/ref&gt; മൊത്തത്തിലുള്ള ദേശീയ സന്തോഷ സൂചകം പോലെയുള്ള ഇതര അളവുകൾ പ്രധാന സൂചകങ്ങളായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Worlds_regions_by_total_wealth(in_trillions_USD),_2018.jpg|ലഘുചിത്രം|260x260ബിന്ദു| 2018-ലെ മൊത്തം സമ്പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ലോക മേഖലകൾ (ട്രില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിൽ).]]
&quot;വികസ്വര&quot;, &quot;അവികസിത&quot; എന്നീ പദങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തെ ചോദ്യം ചെയ്ത ആദ്യകാല വിമർശനങ്ങളിലൊന്ന്, അമേരിക്കയും ആഫ്രിക്കൻ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ പാരാമീറ്ററുകൾ താരതമ്യം ചെയ്ത് 1973-ൽ പ്രമുഖ ചരിത്രകാരനും അക്കാദമികനുമായ വാൾട്ടർ റോഡ്‌നി നടത്തിയതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://abahlali.org/files/3295358-walter-rodney.pdf|title=''How Europe Underdeveloped Africa''|last=Rodney|first=Walter|date=1973|publisher=Bogle-L'Ouverture Publications, London and Tanzanian Publishing House, Dar-Es-Salaam|page=25|language=en|archive-date=2019-05-03|access-date=2022-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190503095007/http://abahlali.org/files/3295358-walter-rodney.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&quot;വികസ്വര രാജ്യം&quot; നിർവചിക്കുന്നതിന് &quot;സ്ഥാപിത നിർവ്വചനം&quot; ഇല്ല.&lt;ref name=&quot;unstated.un.org&quot;&gt;{{Cite web|url=https://unstats.un.org/unsd/mi/worldmillennium.htm|title=Millennium Development Indicators: World and regional groupings|access-date=13 May 2017|date=2003|publisher=[[United Nations Statistics Division]]|at=Note b|archive-url=https://web.archive.org/web/20050210031555/http://unstats.un.org/unsd/mi/worldmillennium.htm|archive-date=10 February 2005}}&lt;/ref&gt; സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനും സുസ്ഥിര വികസന വിദഗ്ധനുമായ [[ജെഫ്രി സെയ്ക്സ്|ജെഫ്രി സാക്‌സിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, വികസിതവും വികസ്വരവുമായ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള നിലവിലെ വിഭജനം പ്രധാനമായും 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു പ്രതിഭാസമാണ്.&lt;ref name=&quot;The End of Poverty&quot;&gt;{{Cite book|title=The End of Poverty|title-link=The End of Poverty|last=Sachs|first=Jeffrey|publisher=The Penguin Press|year=2005|isbn=1-59420-045-9|location=New York, New York}}&lt;/ref&gt;  അന്തരിച്ച ആഗോള ആരോഗ്യ വിദഗ്ധൻ [[ഹാൻസ് റോസ്‌ലിങ്|ഹാൻസ് റോസ്ലിംഗ്]] ഈ ആശയം &quot;കാലഹരണപ്പെട്ടതാണ്&quot; എന്ന് പറഞ്ഞ് ഈ നിബന്ധനകൾക്കെതിരെ വാദിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About The World - And Why Things Are Better Than You Think&quot;/&gt; വ്യക്തമായ നിർവചനത്തിന്റെ അഭാവം കണക്കിലെടുത്ത്, സുസ്ഥിര വിദഗ്ധനും ഗ്ലോബൽ ഫുട്‌പ്രിന്റ് നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ സ്ഥാപകനുമായ മാത്തിസ് വാക്കർനാഗൽ, രാജ്യങ്ങളുടെ ബൈനറി ലേബലിംഗ് &quot;വിവരണാത്മകമോ വിശദീകരണമോ അല്ല&quot; എന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ecological Footprint: Managing Our Biocapacity Budget&quot;&gt;{{Cite book|url=https://www.newsociety.com/Books/E/Ecological-Footprint|title=Ecological Footprint: Managing Our Biocapacity Budget|last=Wackernagel|first=Mathis|last2=Beyers|first2=Bert|publisher=New Society Publishers|year=2019|isbn=978-0865719118|location=Gabriola Island, BC, Canada|pages=132|author-link=Mathis Wackernagel}}&lt;/ref&gt; വാക്കർനാഗലും റോസ്‌ലിംഗും വാദിക്കുന്നത്, വാസ്തവത്തിൽ, രണ്ട് തരം രാജ്യങ്ങളല്ല, 200-ലധികം വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങൾ, എല്ലാം ഒരേ പ്രകൃതി നിയമങ്ങളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു, എന്നിരുന്നാലും ഓരോന്നിനും തനതായ സവിശേഷതകളുണ്ട് എന്നാണ്.&lt;ref name=&quot;Ecological Footprint: Managing Our Biocapacity Budget&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About The World - And Why Things Are Better Than You Think&quot; /&gt;

&quot;വികസിക്കുന്നു&quot; എന്ന പദം നിലവിലെ സാഹചര്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ, യുഎൻ വികസ്വര രാജ്യങ്ങളായി തിരിച്ച രാജ്യങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങളുടെ വിഭാഗത്തേക്കാൾ ഉയർന്ന വളർച്ചാ നിരക്ക് പ്രകടിപ്പിക്കാൻ പ്രവണത കാണിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2014|title=On the structure of the present-day convergence|url=https://www.academia.edu/30720894|journal=Campus-Wide Information Systems|volume=31|issue=2/3|pages=139–152|doi=10.1108/CWIS-11-2013-0064}}&lt;/ref&gt;

&quot;വികസിക്കുന്നു&quot; എന്ന വാക്കിന്റെ യൂഫെമിസ്റ്റിക് വശം മോഡറേറ്റ് ചെയ്യാൻ, [[അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ]] സാമ്പത്തികമായി വികസനം കുറഞ രാജ്യം എന്ന പദം ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി-ഇത് ഒരു അർത്ഥത്തിലും വികസ്വരമായി കണക്കാക്കാനാവില്ല. വികസ്വര ലോക ജീവിത നിലവാരം വളരെ വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് ഇത് എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.

ശിശുമരണ നിരക്ക്, ഫെർട്ടിലിറ്റി നിരക്ക്, തീവ്ര ദാരിദ്ര്യ നിരക്ക് തുടങ്ങിയ സൂചികകളിൽ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പുരോഗതി കാരണം, &quot;വികസ്വര / വികസിത ലോക വർഗ്ഗീകരണം&quot; പ്രസക്തമല്ലെന്ന് 2015-ൽ [[ലോക ബാങ്ക്]] പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:5&quot;/&gt; ലോകവികസന സൂചകങ്ങളുടെ 2016-ലെ പതിപ്പിൽ, കാലഹരണപ്പെട്ട രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളിലുള്ള വ്യത്യാസം കണക്കിലെടുത്ത് &quot;വികസിത&quot;, &quot;വികസ്വര&quot; രാജ്യങ്ങളെ ഇനി വേർതിരിക്കേണ്ടെന്ന് [[ലോക ബാങ്ക്|ലോകബാങ്ക്]] തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref name=&quot;WB&quot;&gt;{{Cite web|url=http://blogs.worldbank.org/opendata/2016-edition-world-development-indicators-out-three-features-you-won-t-want-miss|title=The 2016 edition of World Development Indicators is out: three features you won't want to miss|access-date=October 22, 2016|last=Fantom|first=Neil|last2=Khokhar|first2=Tariq|date=15 April 2016|website=The Data Blog|publisher=The World Bank|last3=Purdie|first3=Edie}}&lt;/ref&gt; അതനുസരിച്ച്, ലോകബാങ്ക് ആ ഡിസ്ക്രിപ്റ്ററിന്റെ ഉപയോഗം ഘട്ടംഘട്ടമായി നിർത്തുകയാണ്. പകരം, വേൾഡ്ബാങ്കിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകൾ (വേൾഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഇൻഡിക്കേറ്റേഴ്‌സ് (ഡബ്ല്യുഡിഐ), ഗ്ലോബൽ മോണിറ്ററിംഗ് റിപ്പോർട്ട് എന്നിവ പോലുള്ളവ) ഇപ്പോൾ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള, പ്രദേശങ്ങൾക്കായുള്ള, വരുമാന ഗ്രൂപ്പുകൾക്കായുള്ള ഡാറ്റ സംഗ്രഹങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt;

=== മൂന്നാം ലോകം ===
സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതനത്തിനും ശീതയുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനത്തിനും ശേഷം കഴിഞ്ഞ ഏതാനും ദശാബ്ദങ്ങളായി, ''മൂന്നാം ലോകം'' എന്ന പദം വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുമായി മാറിമാറി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു, എന്നാൽ അത് നിലവിലെ രാഷ്ട്രീയത്തെയും സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നില്ല എന്നതിനാൽ ഈ ആശയം ഇപ്പോ കാലഹരണപ്പെട്ടതാണ്. [[ശീതയുദ്ധം|ശീതയുദ്ധകാലത്ത്]] [[നാറ്റോ]] (ഒന്നാം ലോകം), [[കിഴക്കൻ ബ്ലോക്ക്|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ബ്ലോക്ക്]] (രണ്ടാം ലോകം, ഈ പദം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിലും) [[ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനം|അല്ലെങ്കിൽ]] (മൂന്നാം ലോകം) എന്നിങ്ങനെ രാജ്യങ്ങളെ നിർവചിക്കാൻ മൂന്ന് ലോക മാതൃക ഉടലെടുത്തു. കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ, &quot;മൂന്നാം ലോകം&quot; എന്നത് ഒരു സാമ്പത്തിക ഗ്രൂപ്പിംഗിനെക്കാൾ രാഷ്ട്രീയമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;

=== ഗ്ലോബൽ സൗത്ത് ===
&quot;ഗ്ലോബൽ സൗത്ത്&quot; എന്ന പദം 2004 മുതൽ കൂടുതൽ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;concept&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.academia.edu/7917466|title=The Use of the Concept 'Global South' in Social Science &amp; Humanities|access-date=2016-10-06|last=Pagel|first=Heikie|last2=Ranke|first2=Karen|date=11 July 2014|publisher=[[Humboldt University of Berlin]]|last3=Hempel|first3=Fabian|last4=Köhler|first4=Jonas}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GYdeNdKrp8sC&amp;pg=PA13|title=Urban Poverty in the Global South: Scale and Nature|last=Mitlin|first=Diana|last2=Satterthwaite|first2=David|date=2013|publisher=Routledge|isbn=9780415624664|page=13}}&lt;/ref&gt; സമ്പന്നമായ &quot;വടക്കൻ&quot; രാജ്യങ്ങളിലെ ദരിദ്രമായ &quot;തെക്കൻ&quot; പ്രദേശങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടാം.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=s3s7a39GHIEC&amp;pg=PA11|title=The Foreign Policies of the Global South: Rethinking Conceptual Frameworks|last=Braveboy-Wagner|first=Jacqueline Anne|date=2003|publisher=Lynne Rienner Publishers|isbn=9781588261755|page=11}}&lt;/ref&gt; ഈ രാജ്യങ്ങളുടെ &quot; [[കോളനിവാഴ്ച|കൊളോണിയലിസം]], [[പുതിയ സാമ്രാജ്യത്വം|നവ-സാമ്രാജ്യത്വം]], ജീവിതനിലവാരം, ആയുർദൈർഘ്യം, വിഭവങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം എന്നിവയിൽ വലിയ അസമത്വങ്ങൾ നിലനിറുത്തുന്ന വ്യത്യസ്ത സാമ്പത്തിക സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളുടെ പരസ്പരബന്ധിതമായ ചരിത്രങ്ങളെയാണ് ഗ്ലോബൽ സൗത്ത് പരാമർശിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|last=Dados|first=Nour|last2=Connell|first2=Raewyn|date=2012-01-01|title=the global south|url=https://archive.org/details/sim_contexts_winter-2012_11_1/page/12|jstor=41960738|journal=Contexts|volume=11|issue=1|pages=12–13|doi=10.1177/1536504212436479}}&lt;/ref&gt;

=== അനുബന്ധ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ===
&quot;വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ&quot; എന്ന പദത്തിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി ഗവേഷണ സിദ്ധാന്തങ്ങളുണ്ട് (കാലക്രമത്തിൽ):

* ആധുനികവൽക്കരണ സിദ്ധാന്തം - സമൂഹങ്ങൾക്കുള്ളിലെ നവീകരണ പ്രക്രിയ വിശദീകരിക്കാൻ
* ആശ്രിതത്വ സിദ്ധാന്തം - ദരിദ്രവും അവികസിതവുമായ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഒരു &quot;പരിധിയിൽ&quot; നിന്ന് സമ്പന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഒരു &quot;കോർ&quot; ലേക്ക് വിഭവങ്ങൾ ഒഴുകുന്നു, ആദ്യത്തേതിന്റെ ചെലവ് രണ്ടാമത്തേതിനെ സമ്പന്നമാക്കുന്നു.
* വികസന സിദ്ധാന്തം - സമൂഹത്തിൽ അഭികാമ്യമായ മാറ്റം എങ്ങനെ മികച്ച രീതിയിൽ കൈവരിക്കുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരം.
* വികസനാനന്തര സിദ്ധാന്തം - വികസനത്തിന്റെ മുഴുവൻ ആശയവും പ്രയോഗവും ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ പാശ്ചാത്യ-വടക്കൻ മേധാവിത്വത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു.

== പൊതുവായ സ്വഭാവസവിശേഷതകൾ ==

=== സർക്കാർ, രാഷ്ട്രീയം, ഭരണം ===
പല വികസ്വര രാജ്യങ്ങളും 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിക്ക് ശേഷം മാത്രമാണ് പൂർണ്ണ സ്വയം നിർണ്ണയാവകാശവും [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യവും]] നേടിയത്. സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടുന്നത് വരെ പലതും ഒരു സാമ്രാജ്യത്വ യൂറോപ്യൻ ശക്തിയാണ് ഭരിച്ചിരുന്നത്. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനങ്ങൾ വൈവിധ്യപൂർണ്ണമാണ്, എന്നാൽ മിക്ക രാഅജ്യങ്ങലിലു 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വ്യത്യസ്തമായ വിജയവും രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉള്ള ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യ ഗവൺമെന്റുകൾ]] വന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Palat|first=Ravi Arvind|date=April 2010|title=World Turned Upside Down? Rise of the global South and the contemporary global financial turbulence|url=https://archive.org/details/sim_third-world-quarterly_2010_31_3/page/365|journal=Third World Quarterly|volume=31|issue=3|pages=365–384|doi=10.1080/01436597.2010.488465}}&lt;/ref&gt; 'ഫലപ്രദമായ [[പൗരത്വം]]' എന്നത് [[സമൂഹശാസ്ത്രം|സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞനായ]] പാട്രിക് ഹെല്ലർ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്: &quot;സിവിൽ, രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തെ ഔപചാരിക നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വിടവ്, ആ അവകാശങ്ങൾ അർത്ഥപൂർവ്വം പ്രാവർത്തികമാക്കാനുള്ള യഥാർത്ഥ കഴിവ്&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Heller|first=Patrick|date=October 2012|title=Democracy, Participatory Politics and Development: Some Comparative Lessons from Brazil, India and South Africa|url=https://archive.org/details/sim_polity_2012-10_44_4/page/643|journal=Polity|volume=44|issue=4|pages=643–665|doi=10.1057/pol.2012.19}}&lt;/ref&gt;

പൗരത്വത്തിനപ്പുറം, വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ ക്രോസ്-ബോർഡർ മൊബിലിറ്റിയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം, വികസിത രാജ്യങ്ങളിലെ പരമ്പരാഗത ശ്രദ്ധയുടെ തിരുത്തലായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന കുടിയേറ്റ സംവാദങ്ങളിൽ വിലപ്പെട്ട വെളിച്ചം വീശുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The age of migration: international population movements in the modern world|url=https://archive.org/details/ageofmigrationin0000hein|last=Haas|first=Hein de|last2=Castles|first2=Stephen|last3=Miller|first3=Mark J|date=2020|isbn=978-1-352-00798-5|pages=[https://archive.org/details/ageofmigrationin0000hein/page/96 96]–123|oclc=1143614574}}&lt;/ref&gt; ചില രാഷ്ട്രീയ ശാസ്ത്രജ്ഞർ വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ ഉടനീളം ദേശസാൽക്കരണം, വികസനം, നവലിബറൽ മൈഗ്രേഷൻ മാനേജ്മെന്റ് ഭരണകൂടങ്ങളുടെ ഒരു ടൈപ്പോളജി തിരിച്ചറിയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Adamson|first=Fiona B.|last2=Tsourapas|first2=Gerasimos|date=24 October 2019|title=The Migration State in the Global South: Nationalizing, Developmental, and Neoliberal Models of Migration Management|journal=International Migration Review|volume=54|issue=3|pages=853–882|doi=10.1177/0197918319879057}}&lt;/ref&gt;

=== സമ്പദ്ഘടന ===
[[പ്രമാണം:Worlds_regions_by_total_wealth(in_trillions_USD),_2018.jpg|ലഘുചിത്രം| 2018-ലെ മൊത്തം സമ്പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ലോക മേഖലകൾ (ട്രില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിൽ).]]
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും അപകോളനിവൽക്കരണത്തിനും ശേഷം, മിക്ക വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്കും പുതിയ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും വ്യവസായവും സാമ്പത്തിക ഉത്തേജനവും ആവശ്യമായിരുന്നു. പലരും വിദേശ നിക്ഷേപത്തെ ആശ്രയിച്ചു. ഈ ഫണ്ടിംഗ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും വ്യവസായവും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു, പക്ഷേ വ്യവസ്ഥാപരമായ ചൂഷണത്തിന്റെ ഒരു സംവിധാനത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.  അവർ വിലപേശലിനായി [[സ്വാഭാവികറബ്ബർ|റബ്ബർ]] പോലുള്ള അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ കയറ്റുമതി ചെയ്തു. പാശ്ചാത്യ ലോകത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കമ്പനികൾ പലപ്പോഴും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ വിലകുറഞ്ഞ തൊഴിലാളികളെ ഉൽപാദനത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite journal|last=Roy|first=Pallavi|date=2 July 2016|title=Economic growth, the UN and the Global South: an unfulfilled promise|url=https://eprints.soas.ac.uk/22135/1/Roy%20Growth%20and%20Redistribution.pdf|journal=Third World Quarterly|volume=37|issue=7|pages=1284–1297|doi=10.1080/01436597.2016.1154440|archive-date=2021-08-13|access-date=2022-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813212020/https://eprints.soas.ac.uk/22135/1/Roy%20Growth%20and%20Redistribution.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പാശ്ചാത്യർക്ക് ഈ സംവിധാനത്തിൽ നിന്ന് കാര്യമായ നേട്ടമുണ്ടായെങ്കിലും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ അവികസിതമാക്കി.

ഈ ക്രമീകരണത്തെ ചിലപ്പോൾ നിയോകൊളോണിയലിസം എന്ന് വിളിക്കുന്നു, അതായത് വികസിത രാജ്യങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു സംവിധാനം. മുൻ കോളനികൾ ഇപ്പോഴും അവരെ മുൻപ് കോളനിവൽക്കരിച്ചവരാണ് നിയന്ത്രിക്കുന്നത് എന്ന് ഇതിനർത്ഥമില്ല; അത് കൊളോണിയൽ പോലുള്ള ചൂഷണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ പലപ്പോഴും സ്വയം വികസിക്കുന്നതിനുപകരം സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങളെ കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Hickel|first1=Jason|date=14 January 2017|title=Aid in reverse: how poor countries develop rich countries|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2017/jan/14/aid-in-reverse-how-poor-countries-develop-rich-countries|access-date=17 March 2019|archive-date=10 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010231327/https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2017/jan/14/aid-in-reverse-how-poor-countries-develop-rich-countries|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ഈ സമ്പ്രദായം അവസാനിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/neocolonialism|title=Neocolonialism|access-date=2019-04-01|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}&lt;/ref&gt; ഈ സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണ് പുതിയ അന്താരാഷ്ട്ര സാമ്പത്തിക ക്രമം. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ അവശേഷിപ്പിക്കുന്നതോ സ്വയംപര്യാപ്തമാക്കുന്നതോ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ഒരു നയം അവർക്കുണ്ട്. കൂടുതൽ വ്യക്തമായി പറഞ്ഞാൽ, അവർ പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളുടെയും വ്യവസായവൽക്കരണത്തിന്റെയും മേലുള്ള പരമാധികാരത്തെ വാദിക്കുന്നു.

NIEO പോലെയുള്ള വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടുകെട്ടുകൾ ലോക വേദിയിൽ സമത്വത്തിനായി ഇടയ്ക്കിടെ ലോബി ചെയ്യുന്നു. ചൈനയുടെ ഉയർച്ച [[ബ്രിക്|ബ്രിക് രാജ്യങ്ങളുടെ]] ഉയർച്ചയെ സൂചിപ്പിക്കാം.&lt;ref name=&quot;:02&quot;/&gt;

== പൊതുവായ വെല്ലുവിളികൾ ==
 
വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ മിക്കപ്പോഴും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന ആഗോള പ്രശ്നങ്ങളിൽ [[ആഗോളവത്കരണം|ആഗോളവൽക്കരണം]], ആഗോള ആരോഗ്യ ഭരണം, ആരോഗ്യം, പ്രതിരോധ ആവശ്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. വികസിത രാജ്യങ്ങൾ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക രംഗത്തെ പുതുമകൾ പോലുള്ള പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ager|first=Alastair|last2=Yu|first2=Gary|last3=Hermosilla|first3=Sabrina|date=September 2012|title=Mapping the key issues shaping the landscape of global public health|journal=Global Public Health|volume=7|issue=sup1|pages=S16–S28|doi=10.1080/17441692.2012.679741|pmid=22765282}}&lt;/ref&gt;

മിക്ക വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്കും പൊതുവായുള്ള ഈ മാനദണ്ഡങ്ങളുണ്ട്:&lt;ref name=&quot;UN2018&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category/ldc-criteria.html|title=Criteria For Identification Of LDCs|access-date=2018-03-02|date=2010-03-04|publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]], Development Policy and Analysis Division}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Criteria&quot;&gt;UN-OHRLLS [http://unohrlls.org/about-ldcs/criteria-for-ldcs/ Criteria for Identification and Graduation of LDCs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190725125957/http://unohrlls.org/about-ldcs/criteria-for-ldcs/ |date=2019-07-25 }}.&lt;/ref&gt;

* ഉയർന്ന [[ദാരിദ്ര്യം]] - മൂന്ന് വർഷത്തെ ശരാശരി പ്രതിശീർഷ ജിഎൻഐ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, GNI പ്രതിശീർഷ മൂല്യം US$1,025-ൽ കുറവാണെങ്കിൽ (2018-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്) രാജ്യം ഏറ്റവും വികസിത രാജ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Criteria&quot;/&gt;
* മാനവ വിഭവശേഷി ബലഹീനത ([[പോഷണം]], ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, മുതിർന്നവരുടെ [[സാക്ഷരത]] എന്നിവയുടെ സൂചകങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി).
* സാമ്പത്തിക പരാധീനത (കാർഷിക ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ അസ്ഥിരത, ചരക്കുകളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും കയറ്റുമതിയുടെ അസ്ഥിരത, പാരമ്പര്യേതര പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം, ചരക്ക് കയറ്റുമതി ഏകാഗ്രത, സാമ്പത്തിക കുറവിന്റെ വൈകല്യം, [[പ്രകൃതിക്ഷോഭം|പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങളാൽ]] കുടിയിറക്കപ്പെട്ട ജനസംഖ്യയുടെ ശതമാനം എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി).

=== നഗര ചേരികൾ ===
യുഎൻ-ഹാബിറ്റാറ്റിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച്, 2012-ൽ വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ നഗര ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 33% അല്ലെങ്കിൽ ഏകദേശം 863 ദശലക്ഷം ആളുകൾ [[ചേരി|ചേരികളിലാണ്]] താമസിക്കുന്നത്. &lt;ref name=&quot;UNHABITATswcr1213&quot;&gt;{{Cite web|url=http://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/745habitat.pdf|title=State of the World's Cities Report 2012/2013: Prosperity of Cities|access-date=4 October 2013|publisher=UNHABITAT}}&lt;/ref&gt; 2012-ൽ, ചേരികളിൽ താമസിക്കുന്ന നഗര ജനസംഖ്യയുടെ അനുപാതം ഏറ്റവും ഉയർന്നത് സബ്-സഹാറൻ ആഫ്രിക്കയിലാണ് (62%), ദക്ഷിണേഷ്യ (35%), തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ (31%), കിഴക്കൻ ഏഷ്യ (28%).&lt;ref name=&quot;UNHABITATswcr1213&quot; /&gt; {{Rp|127}}

വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ നഗര ജനസംഖ്യയുടെ 43% ഉം വികസിത രാജ്യങ്ങളിലെ 78% ഉം ചേരി നിവാസികളാണെന്ന് യുഎൻ-ഹാബിറ്റാറ്റ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;grhs2003&quot;&gt;[http://www.unhabitat.org/downloads/docs/grhs.2003.key.pdf The challenge of slums – Global report on Human Settlements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921055009/http://www.unhabitat.org/downloads/docs/grhs.2003.key.pdf|date=21 September 2013}}, United Nations Habitat (2003)&lt;/ref&gt;

വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ചേരികൾ രൂപപ്പെടുകയും വളരുകയും ചെയ്യുന്നു. ദ്രുതഗതിയിലുള്ള [[നഗരവത്കരണം|ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് നഗരങ്ങളിലേക്കുള്ള കുടിയേറ്റം]], സാമ്പത്തിക സ്തംഭനാവസ്ഥയും വിഷാദവും, ഉയർന്ന [[തൊഴിലില്ലായ്മ]], ദാരിദ്ര്യം, അനൗപചാരിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, തെറ്റായ ആസൂത്രണം, രാഷ്ട്രീയം, പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങൾ, സാമൂഹിക സംഘർഷങ്ങൾ എന്നിവ കാരണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;whyslums&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.unhabitat.org/downloads/docs/4625_51419_GC%2021%20What%20are%20slums.pdf|title=What are slums and why do they exist?|date=April 2007|publisher=UN-Habitat|location=Kenya|archive-url=https://web.archive.org/web/20110206143558/http://www.unhabitat.org/downloads/docs/4625_51419_GC%2021%20What%20are%20slums.pdf|archive-date=2011-02-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Spontaneous Shelter: International Perspectives and Prospects|last=Patton|first=Carl V.|date=1988|publisher=Temple University Press|isbn=978-0-87722-507-2|location=Philadelphia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;grhs2011&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.unhabitat.org/downloads/docs/GRHS.2003.2.pdf|title=Assessing Slums in the Development Context|access-date=16 September 2013|year=2011|publisher=United Nations Habitat Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20140105025237/http://www.unhabitat.org/downloads/docs/GRHS.2003.2.pdf|archive-date=5 January 2014}}&lt;/ref&gt; ഉദാഹരണത്തിന്, ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങളിൽ ജനസംഖ്യ വികസിക്കുമ്പോൾ, ഗ്രാമവാസികൾ കുടിയേറ്റത്തിലൂടെ നഗരങ്ങളിലേക്ക് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു, ഇത് ചേരികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു.&lt;ref name=&quot;Westra&quot;&gt;{{Cite journal|last=Westra|first=Richard|year=2011|title=Renewing Socialist Development in the Third World|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-contemporary-asia_2011-11_41_4/page/519|journal=[[Journal of Contemporary Asia]]|volume=41|issue=4|pages=519–543|doi=10.1080/00472336.2011.610612}}&lt;/ref&gt;

ചില നഗരങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ദക്ഷിണേഷ്യയിലെയും സബ്-സഹാറൻ ആഫ്രിക്കയിലെയും രാജ്യങ്ങളിൽ ചേരികൾ വ്യാപകമാണ്, നഗര ജനസംഖ്യയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം താമസിക്കുന്നു. ഇവയെ ചിലപ്പോൾ &quot;ചേരി നഗരങ്ങൾ&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Slum Cities and Cities with Slums&quot; States of the World's Cities 2008/2009|year=2008|url=https://archive.org/details/stateofworldscit0000unse_o4s5|publisher=UN-Habitat}}&lt;/ref&gt;

=== സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ ===
[[പ്രമാണം:A_formation_of_human_chain_at_India_Gate_by_the_women_from_different_walks_of_life_at_the_launch_of_a_National_Campaign_on_prevention_of_violence_against_women,_in_New_Delhi_on_October_02,_2009.jpg|ലഘുചിത്രം| 2009 ഒക്‌ടോബർ 02-ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ തടയുന്നതിനുള്ള ദേശീയ കാമ്പയിന്റെ സമാരംഭത്തിൽ സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ തുറകളിലുള്ള സ്ത്രീകൾ ഇന്ത്യാ ഗേറ്റിൽ രൂപീകരിച്ച മനുഷ്യച്ചങ്ങല.]]
ലോകത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ പല തരത്തിലുള്ള അതിക്രമങ്ങളും കൂടുതലാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, സ്ത്രീധന പീഡനവും വധുവിനെ ചുട്ടുകൊല്ലലും, കംബോഡിയ ഉൾപ്പെടെയുള്ള തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലെ [[ആസിഡ് ആക്രമണം|ആസിഡ് എറിയൽ]], മിഡിൽ ഈസ്റ്റുമായും ദക്ഷിണേഷ്യയുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന [[ദുരഭിമാനക്കൊല]]. അതുപോലെ എത്യോപ്യ, മധ്യേഷ്യ, കോക്കസസ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ വഴിയുള്ള വിവാഹം കാണപ്പെടുന്നു. വധുവില അടയ്ക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദുരുപയോഗം (അക്രമം, കടത്ത്, നിർബന്ധിത വിവാഹം എന്നിവ പോലുള്ളവ) സബ്-സഹാറൻ ആഫ്രിക്കയുടെയും ഓഷ്യാനിയയുടെയും ചില ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Papua New Guinea: police cite bride price major factor in marital violence | archive-url=https://web.archive.org/web/20150218182845/http://www.violenceisnotourculture.org/News-and-Views/papua-new-guinea-police-cite-bride-price-major-factor-marital-violence | archive-date = 18 February 2015 |url=http://www.violenceisnotourculture.org/News-and-Views/papua-new-guinea-police-cite-bride-price-major-factor-marital-violence | work = Island Business |via=Violence is not our Culture |date=21 November 2011 |access-date=6 August 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mrc.ac.za/gender/Bridepricedomesticviolence.pdf|title=An exploratory study of bride price and domestic violence in Bundibugyo District, Uganda|access-date=6 August 2014|date=April 2012|publisher=Centre for Human Rights Advancement (CEHURA) and [[South African Medical Research Council]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130717105205/http://www.mrc.ac.za/gender/Bridepricedomesticviolence.pdf|archive-date=17 July 2013}}&lt;/ref&gt;

പല വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലും ഇപ്പോഴും നടക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അതിക്രമത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമാണ് [[സ്ത്രീ ലിംഗഛേദനം|സ്ത്രീ ജനനേന്ദ്രിയഛേദനം]] (FGM). ഇത് കൂടുതലും ആഫ്രിക്കയിലും ഒരു പരിധിവരെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലും ഏഷ്യയുടെ മറ്റു ചില ഭാഗങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു. സൊമാലിയ (98% സ്ത്രീകളും), ഗിനിയ (96%), ജിബൂട്ടി (93%), ഈജിപ്ത് (91%), എറിത്രിയ (89%), മാലി (89%), സിയറ ലിയോൺ (88%), സുഡാൻ (88%), ഗാംബിയ (76%), ബുർക്കിന ഫാസോ (76%), എത്യോപ്യ (74%) എന്നിവയാണ് ലിംഗ ഛേദനം നടത്തപ്പെട്ട ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്ത്രീകളുള്ള വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;unicef.org&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf|title=Female Genital Mutilation/Cutting: A statistical overview and exploration of the dynamics of change|last=UNICEF|date=22 July 2013|publisher=[[UNICEF]]|author-link=UNICEF|access-date=18 November 2013|archive-date=2015-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150405083031/http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ആഗോളവത്കരണം|ആഗോളവൽക്കരണവും]] കുടിയേറ്റവും കാരണം, സ്ത്രീ ലിംഗഛേദനം ആഫ്രിക്കയുടെയും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെയും അതിർത്തികൾക്കപ്പുറത്തേക്ക്, ഓസ്‌ട്രേലിയ, ബെൽജിയം, കാനഡ, ഫ്രാൻസ്, ന്യൂസിലാൻഡ്, യുഎസ്, യുകെ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കൂടി വ്യാപിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/sexsocialjustice00nuss/page/120|title=Sex &amp; social justice|last=Nussbaum|first=Martha|publisher=Oxford University Press|year=1999|isbn=978-0195110326|editor-last=Nussbaum|editor-first=Martha|editor-link=Martha Nussbaum|location=New York|pages=[https://archive.org/details/sexsocialjustice00nuss/page/120 120–121]|chapter=Judging other cultures: the case of genital mutilation|author-link=Martha Nussbaum|chapter-url=https://books.google.com/books?id=43U8DwAAQBAJ&amp;pg=PA120|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

ഇസ്താംബുൾ കൺവെൻഷൻ (ആർട്ടിക്കിൾ 38) സ്ത്രീകളുടെ ജനനേന്ദ്രിയ ഛേദനം നിരോധിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://rm.coe.int/168046031c|title=Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence|date=12 April 2011|access-date=8 October 2017}}&lt;/ref&gt; 2016-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, പല ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലും [[സ്ത്രീ ലിംഗഛേദനം|സ്ത്രീ ജനനേന്ദ്രിയഛേദനംസ്ത്രീ ജനനേന്ദ്രിയഛേദനം]] നിയമപരമായി നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;''Citations'':
&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Women_who_experienced_violence_by_an_intimate_partner,_OWID.svg|പകരം=An image showing statistics by percentage of share of women, older than 14 years old who experienced violence by an intimate partner.|ലഘുചിത്രം|239x239ബിന്ദു| ഉറ്റ പങ്കാളിയിൽ നിന്ന് അക്രമം അനുഭവിച്ചിട്ടുല്ല 14 വയസ്സിന് മുകളിൽ പ്രായമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ ശതമാനം]]
സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള [[യു.എൻ വിമൻ|യുഎൻ വിമൻറെ]] വസ്തുതകളും കണക്കുകളും അനുസരിച്ച്,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unwomen.org/en/what-we-do/ending-violence-against-women/facts-and-figures|title=facts and figures:Ending Violence against Women}}&lt;/ref&gt; ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 35 ശതമാനം സ്ത്രീകളും അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ അടുത്ത പങ്കാളികളാൽ ശാരീരികവും ലൈംഗികവുമായ അതിക്രമങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ പങ്കാളി അല്ലാത്തവരിൽ നിന്നുള്ള ലൈംഗിക അതിക്രമങ്ങൾ (ലൈംഗിക പീഡനം ഉൾപ്പെടുന്നില്ല) അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ശാരീരികമോ ലൈംഗികമോ ആയ അതിക്രമങ്ങൾ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത സ്ത്രീകളെ അപേക്ഷിച്ച്, ശാരീരികമോ ലൈംഗികമോ ആയ ലൈംഗിക അതിക്രമങ്ങൾ അനുഭവിച്ചിട്ടുള്ള സ്ത്രീകൾ വിഷാദരോഗം, [[ഗർഭഛിദ്രം|ഗർഭച്ഛിദ്രം]], [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]] സമ്പാദിക്കൽ എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതായി തെളിവുകൾ കാണിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unwomen.org/en/what-we-do/ending-violence-against-women/facts-and-figures#notes|title=facts and figures:ending violence against women}}&lt;/ref&gt;

[[മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യ|മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്]], [[ഉത്തരാഫ്രിക്ക|നോർത്ത് ആഫ്രിക്ക]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഡാറ്റ കാണിക്കുന്നത്, തങ്ങളുടെ അമ്മമാരെ ഉപദ്രവിക്കുന്ന അച്ഛനെ കണ്ട കുട്ടികലും ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള അക്രമം അനുഭവിച്ച പുരുഷന്മാരും, പ്രായമാകുമ്പോൾ പങ്കാളിക്കെതിരെ അക്രമം നടത്തിയതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unwomen.org/en/what-we-do/ending-violence-against-women/facts-and-figures|title=Facts and figures: Ending violence against women|access-date=2020-09-26|website=UN Women|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ആരോഗ്യ സംരക്ഷണവും പൊതുജന ആരോഗ്യവും ===
വികസ്വര രാജ്യങ്ങളും വികസിത രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ആരോഗ്യ പരിപാലനത്തിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Alhaji|first=Mohammed M.|last2=Alam|first2=Sartaj|date=21 March 2019|title=Health Policy and System Research in Global South: Bridging the Gap through Citizen Participation|url=http://ejournalsystem.net/index.php/jpmi/article/view/2474|journal=Journal of Postgraduate Medical Institute|volume=33|issue=1|archive-date=2022-06-28|access-date=2022-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628094209/http://ejournalsystem.net/index.php/jpmi/article/view/2474|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ ആളുകൾക്ക് സാധാരണയായി വികസിത രാജ്യങ്ങളിലെ ആളുകളേക്കാൾ ആയുർദൈർഘ്യം കുറവാണ്. സാംക്രമിക രോഗങ്ങളുടെ ഭാരം, [[മാതൃമരണം|മാതൃമരണനിരക്ക്]], ശിശുമരണനിരക്ക്, ശിശുമരണനിരക്ക് എന്നിവ സാധാരണഗതിയിൽ ഇവിടെ ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്.
[[പ്രമാണം:Hunger_Map_2020_World_Food_Programme.svg|ലഘുചിത്രം|310x310ബിന്ദു| പട്ടിണി അനുഭവിക്കുന്ന ജനസംഖ്യയുടെ ശതമാനം, [[ലോകഭക്ഷ്യപദ്ധതി|വേൾഡ് ഫുഡ് പ്രോഗ്രാം]], 2020.&lt;br /&gt;{{Legend|#29b8c7|&lt; 2,5%}}&lt;div class=&quot;legend&quot;&gt;&lt;span class=&quot;legend-color&quot; style=&quot;background-color:#29b8c7; color:black;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt; 2,5%&lt;/div&gt;]]
വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ പോഷകാഹാരക്കുറവ് കൂടുതൽ സാധാരണമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=w4CGAgAAQBAJ&amp;pg=PA20|title=World Hunger Routledge Introductions to Development|last=Young|first=Liz|date=2002|isbn=9781134774944|page=20}}&lt;/ref&gt; ചില ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് ഉയർന്ന പോഷകാഹാരക്കുറവ് ഉണ്ട്, സ്ത്രീകൾ ഉൾപ്പെടെ, പ്രത്യേകിച്ച് ഗർഭിണികളോ മുലയൂട്ടുന്നവരോ - അഞ്ച് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾ, പ്രായമായവർ. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ അഞ്ച് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള 200 ദശലക്ഷത്തിലധികം കുട്ടികൾ അവരുടെ വികസന ശേഷിയിൽ എത്താത്തതിന് കാരണം കുട്ടികളിലെ പോഷകാഹാരക്കുറവും കുട്ടികളുടെ വളർച്ച മുരടിപ്പും ആണ്.&lt;ref&gt;Grantham-McGregor, Sally et al., the International Child Development Steering Group. “Developmental Potential in the First 5 Years for Children in Developing Countries.” Lancet 369.9555 (2007): 60–70. PMC. Web. 28 Nov. 2014.&lt;/ref&gt; 2013 ൽ ഏകദേശം 165 ദശലക്ഷം കുട്ടികൾ പോഷകാഹാരക്കുറവ് മൂലം വളർച്ച മുരടിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Bh2013&quot;&gt;{{Cite journal|title=Evidence-based interventions for improvement of maternal and child nutrition: what can be done and at what cost?|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_august-3-9-2013_382_9890/page/452|journal=Lancet|volume=382|issue=9890|pages=452–477|date=August 2013|pmid=23746776|doi=10.1016/s0140-6736(13)60996-4}}&lt;/ref&gt; ചില വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ, പോഷകാഹാരക്കുറവിന്റെ അതേ കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്കുള്ളിൽ [[പൊണ്ണത്തടി|പൊണ്ണത്തടിയുടെ]] രൂപത്തിൽ അമിതപോഷണം പ്രത്യക്ഷപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.unicef.org/nutrition/files/Progress_for_Children_-_No._4.pdf|title=Progress For Children: A Report Card On Nutrition|publisher=UNICEF|access-date=2022-07-16|archive-date=2021-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112154958/https://www.unicef.org/nutrition/files/Progress_for_Children_-_No._4.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ഇനിപ്പറയുന്ന ലിസ്റ്റ് പരിസ്ഥിതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാരണങ്ങളോ അവസ്ഥകളോ ശക്തമായ പാരിസ്ഥിതിക ഘടകങ്ങളുള്ള ചില രോഗങ്ങളും കാണിക്കുന്നു:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/heli/risks/ehindevcoun/en|title=Environment and health in developing countries|date=8 September 2016|website=Priority environment and health risks|publisher=[[World Health Organization]]}}&lt;/ref&gt;

* രോഗം/ [[രോഗം]] ([[മലമ്പനി|മലേറിയ]], [[ക്ഷയം]], [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌|എയ്ഡ്സ്]] മുതലായവ.): വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ കുടുംബങ്ങളിൽ രോഗം ഉയർന്നതും പിന്നാക്കാവസ്ഥയിലുള്ളതുമായ ചിലവ് ഭാരങ്ങൾ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Russel S. The economic burden of illness for households in developing countries: a review of studies focusing on malaria, tuberculosis, and human immunodeficiency virus/acquired immunodeficiency syndrome. Am J Trop Med Hyg 2004&lt;/ref&gt;
* ഉഷ്ണമേഖലാ, പകർച്ചവ്യാധികൾ (അവഗണിച്ച ഉഷ്ണമേഖലാ രോഗങ്ങൾ)
* സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത [[കുടിവെള്ളം]], മോശം ശുചിത്വവും ശുചിത്വവും
* വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ ഇൻഡോർ വായു മലിനീകരണം
* മലിനീകരണം (ഉദാ: [[അന്തരീക്ഷമലിനീകരണം|വായു മലിനീകരണം]], [[ജലമലിനീകരണം]])
* മോട്ടോർ വാഹന കൂട്ടിയിടികൾ
* ബോധപൂർവമല്ലാത്ത വിഷബാധ
* സാംക്രമികേതര രോഗങ്ങളും ദുർബലമായ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും

=== വെള്ളം, ശുചിത്വം ===
പല വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലും ശുചിത്വ സേവനങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം വളരെ താഴ്ന്ന നിലയിലാണ്. 2015-ൽ [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന|ലോകാരോഗ്യ സംഘടന]] (ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ) കണക്കാക്കിയത് &quot;3 പേരിൽ 1 പേർ, അല്ലെങ്കിൽ 2.4 ബില്യൺ ആളുകൾ ഇപ്പോഴും ശുചിത്വ സൗകര്യങ്ങളില്ലാത്തവരാണ്&quot; എന്നും 663 ദശലക്ഷം ആളുകൾക്ക് ഇപ്പോഴും സുരക്ഷിതവും ശുദ്ധവുമായ കുടിവെള്ളം ലഭ്യമല്ല എന്നുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/water_sanitation_health/monitoring/jmp-2015-key-facts/en/|title=Key facts from JMP 2015 report|access-date=2017-11-17|website=World Health Organization|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/mediacentre/news/releases/2015/jmp-report/en/|title=WHO {{!}} Lack of sanitation for 2.4 billion people is undermining health improvements|access-date=2017-11-17|website=www.who.int}}&lt;/ref&gt; 2017-ലെ ജെഎംപിയുടെ കണക്ക് പ്രകാരം 4.5 ബില്യൺ ആളുകൾക്ക് നിലവിൽ സുരക്ഷിതമായ ശുചിത്വ സൗകര്യങ്ങൾ ഇല്ല. &lt;ref name=&quot;JMP2017&quot;&gt;WHO and UNICEF (2017) [https://washdata.org/reports Progress on Drinking Water, Sanitation and Hygiene: 2017 Update and SDG Baselines]. Geneva: World Health Organization (WHO) and the United Nations Children's Fund (UNICEF), 2017&lt;/ref&gt; ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്.

ഏകദേശം 892 ദശലക്ഷം ആളുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ആഗോള ജനസംഖ്യയുടെ 12 ശതമാനം ആളുകൾ 2016&lt;ref name=&quot;JMP2017&quot;/&gt; ൽ ടോയ്‌ലറ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് പകരം തുറസ്സായ മലമൂത്ര വിസർജനം നടത്തി. ലോകത്ത് തുറസ്സായ മലമൂത്ര വിസർജ്ജനം നടത്തുന്ന 892 ദശലക്ഷം ആളുകളിൽ എഴുപത്തിയാറു ശതമാനവും (678 ദശലക്ഷം) ജീവിക്കുന്നത് വെറും ഏഴ് രാജ്യങ്ങളിലാണ്.&lt;ref name=&quot;JMP2017&quot; /&gt; ഇന്ത്യ (348 ദശലക്ഷം), നൈജീരിയ (38.1 ദശലക്ഷം), ഇന്തോനേഷ്യ (26.4 ദശലക്ഷം), എത്യോപ്യ (23.1 ദശലക്ഷം), പാകിസ്ഥാൻ (19.7 ദശലക്ഷം), നൈജർ (14.6 ദശലക്ഷം), സുഡാൻ (19.7 ദശലക്ഷം) എന്നിവയാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ പരസ്യമായി മലമൂത്രവിസർജ്ജനം നടത്തുന്ന രാജ്യങ്ങൾ. 9.7 ദശലക്ഷം).&lt;ref name=&quot;WBSTATS&quot;&gt;{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SH.STA.ODFC.ZS?locations=ID-NG-NE-ET-SD-IN-PK|title=People practicing open defecation (% of population) – Indonesia, Nigeria, Niger, Ethiopia, Sudan, India, Pakistan|access-date=15 October 2019|website=data.worldbank.org|publisher=[[The World Bank]]|archive-date=2019-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015122909/https://data.worldbank.org/indicator/SH.STA.ODFC.ZS%3Flocations%3DID-NG-NE-ET-SD-IN-PK|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2015-ൽ യുഎൻ സ്ഥാപിച്ച 17 [[സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ|സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[ആറാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം]] എല്ലാ ആളുകൾക്കും ശുദ്ധജലവും ശുചിത്വവും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ ആളുകൾക്ക് ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും പ്രസക്തമാണ്.

=== ഊർജ്ജം ===
[[പ്രമാണം:Solar-Panel-Cooker-in-front-of-hut.jpg|ലഘുചിത്രം| സോളാർ കുക്കറുകൾ ഔട്ട്ഡോർ പാചകത്തിന് ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സായി സൂര്യപ്രകാശം ഉപയോഗിക്കുന്നു.]]
2009 ൽ ലോകത്ത് ഏകദേശം 1.4 ബില്യൺ ആളുകൾ വൈദ്യുതി ഇല്ലാതെ ജീവിച്ചിരുന്നു. 2.7 ബില്യൺ ആളുകൾ വീട്ടിലെ ഊർജ്ജ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി മരം, കരി, ചാണകം ( ഉണങ്ങിയ മൃഗങ്ങളുടെ ചാണക ഇന്ധനം ) എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചു. ആധുനിക ഊർജ സാങ്കേതിക വിദ്യയിലേക്കുള്ള ഈ അഭാവം വരുമാന ഉൽപ്പാദനത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു, ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള ശ്രമങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു, ഇൻഡോർ വായു മലിനീകരണം മൂലം ആളുകളുടെ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുന്നു, കൂടാതെ ആഗോള വനനശീകരണത്തിനും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിനും കാരണമാകുന്നു. ചെറിയ തോതിലുള്ള പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കാവുന്ന ഊർജ്ജ സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഓൺസൈറ്റ് സോളാർ പവർ, മെച്ചപ്പെട്ട കുക്ക്സ്റ്റൗവ് എന്നിവ പോലെയുള്ള വിതരണ ഊർജ്ജ ഓപ്ഷനുകളും ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾക്ക് ആധുനിക ഊർജ്ജ സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;verlaw&quot;&gt;{{Cite journal|title=Energy. Deploying off-grid technology to eradicate energy poverty|url=https://archive.org/details/sim_science_2012-10-05_338_6103/page/n46|journal=Science|volume=338|issue=6103|pages=47–8|date=October 2012|pmid=23042871|doi=10.1126/science.1222307}}&lt;/ref&gt;

നവീകരിക്കാവുന്ന ഊർജ്ജം വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേകിച്ചും അനുയോജ്യമാണ്. ഗ്രാമീണ, വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ, [[ഖനിജ ഇന്ധനം|ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളിൽ]] നിന്ന് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഊർജ്ജത്തിന്റെ പ്രക്ഷേപണവും വിതരണവും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും ചെലവേറിയതുമാണ്. പ്രാദേശികമായി പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന ഊർജം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത് പ്രായോഗികമായ ഒരു ബദൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യാൻ കഴിയും.&lt;ref name=&quot;aus&quot;&gt;[http://www.ausaid.gov.au/publications/pdf/renewable_energy.pdf Power for the People] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330120425/http://www.ausaid.gov.au/publications/pdf/renewable_energy.pdf|date=2012-03-30}} p. 3.&lt;/ref&gt;

വ്യവസായ സംരംഭങ്ങൾക്കും തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ ഊർജം നൽകുന്നതിലൂടെ പുനരുപയോഗ ഊർജത്തിന് ദാരിദ്ര്യ നിർമാർജനത്തിന് നേരിട്ട് സംഭാവന നൽകാനാകും. പാചകം ചെയ്യാനും ബഹിരാകാശ ചൂടാക്കാനും വെളിച്ചം നൽകാനും ഊർജം നൽകിക്കൊണ്ട് ദാരിദ്ര്യ നിർമാർജനത്തിന് പരോക്ഷമായ സംഭാവനകൾ നൽകാനും പുനരുപയോഗ ഊർജ സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്ക് കഴിയും.&lt;ref name=&quot;mdg&quot;&gt;[http://www.worldwatch.org/system/files/ren21-1.pdf Energy for Development: The Potential Role of Renewable Energy in Meeting the Millennium Development Goals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527233918/http://www.worldwatch.org/system/files/ren21-1.pdf|date=27 May 2008}} pp. 7–9.&lt;/ref&gt;

പ്രതിശീർഷ സൗരോർജ്ജ സംവിധാനങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ കെനിയയാണ് ലോകത്തെ മുൻനിരയിലുള്ളത്.&lt;ref name=&quot;en.ccchina.gov.cn&quot;&gt;{{Cite web|url=http://en.ccchina.gov.cn/Detail.aspx?newsId=38323&amp;TId=97|title=Archived copy|access-date=30 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105071350/http://en.ccchina.gov.cn/Detail.aspx?newsId=38323&amp;TId=97|archive-date=5 November 2013}}&lt;/ref&gt;

=== മലിനീകരണം ===

==== ജല മലിനീകരണം ====
[[പ്രമാണം:Factory_in_China_at_Yangtze_River.JPG|ലഘുചിത്രം| ചൈനയിലെ യാങ്‌സി നദിക്കരയിലെ ഫാക്ടറി]]
[[പ്രമാണം:Plastic_Pollution_in_Ghana.jpg|ലഘുചിത്രം| ഘാനയിലെ പ്ലാസ്റ്റിക് മലിനീകരണം]]
പല വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലും [[ജലമലിനീകരണം]] ഒരു പ്രധാന പ്രശ്നമാണ്. ഇതിന് എല്ലാ തലങ്ങളിലും (അന്താരാഷ്ട്രം മുതൽ വ്യക്തിഗത ജലസംഭരണികളും കിണറുകളും വരെ) ജലവിഭവ നയത്തിന്റെ തുടർച്ചയായ വിലയിരുത്തലും പുനരവലോകനവും ആവശ്യമാണ്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മരണങ്ങൾക്കും രോഗങ്ങൾക്കും കാരണം ജലമലിനീകരണമാണ് എന്നും ഇത് പ്രതിദിനം 14,000-ത്തിലധികം ആളുകളുടെ മരണത്തിന് കാരണമാകുന്നുവെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;death2&quot;&gt;{{cite news |url=http://environment.about.com/od/environmentalevents/a/waterdayqa.htm |last=West |first=Larry |name-list-style=vanc |publisher=About.com |title=World Water Day: A Billion People Worldwide Lack Safe Drinking Water |date=2006-03-26 |access-date=2022-07-21 |archive-date=2016-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161227153137/http://environment.about.com/od/environmentalevents/a/waterdayqa.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;death&quot;&gt;{{cite news|url=https://finance.yahoo.com/columnist/article/trenddesk/3748 | last = Pink | first = Daniel H. | name-list-style = vanc |publisher=Yahoo |title=Investing in Tomorrow's Liquid Gold |date=April 19, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060423172532/https://finance.yahoo.com/columnist/article/trenddesk/3748 |archive-date=April 23, 2006 }}&lt;/ref&gt;

ഉയർന്ന അളവിലുള്ള ജലമലിനീകരണമുള്ള രണ്ട് രാജ്യങ്ങളാണ് ഇന്ത്യയും ചൈനയും: ഇന്ത്യയിൽ പ്രതിദിനം 580 പേർ ജലമലിനീകരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അസുഖങ്ങൾ (ജലജന്യ രോഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ) മൂലം മരിക്കുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://inclentrust.org/uploadedbyfck/file/Diarrhoea-Pneumonia/Lecture%203_1%20Burden%20of%20diarrhea%20in%20children%20in%20India%20-12th%20dec.pdf|title=An overview of diarrhea, symptoms, diagnosis and the costs of morbidity|year=2010|website=CHNRI|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512231350/http://www.inclentrust.org/uploadedbyfck/file/Diarrhoea-Pneumonia/Lecture%203_1%20Burden%20of%20diarrhea%20in%20children%20in%20India%20-12th%20dec.pdf|archive-date=May 12, 2013}}&lt;/ref&gt; ചൈനയിലെ നഗരങ്ങളിലെ വെള്ളത്തിന്റെ 90 ശതമാനവും മലിനമാണ്.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-06/07/content_449451.htm China says water pollution so severe that cities could lack safe supplies]&quot;. Chinadaily.com.cn. June 7, 2005.&lt;/ref&gt; 2007 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അര ബില്യൺ ചൈനക്കാർക്ക് സുരക്ഷിതമായ കുടിവെള്ളം ലഭ്യമല്ല.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kahn |first1=Joseph |last2=Yardley |first2=Jim | name-list-style = vanc |date=2007-08-26 |title=As China Roars, Pollution Reaches Deadly Extremes |url=https://www.nytimes.com/2007/08/26/world/asia/26china.html |newspaper=New York Times}}&lt;/ref&gt;

==== ഇൻഡോർ വായു മലിനീകരണം ====
വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ ഇൻഡോർ വായു മലിനീകരണം ഒരു വലിയ ആരോഗ്യ പ്രശ്നമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Indoor air pollution in developing countries: a major environmental and public health challenge|journal=Bulletin of the World Health Organization|volume=78|issue=9|pages=1078–92|date=2000|pmid=11019457|pmc=2560841}}&lt;/ref&gt; ബയോമാസ് കത്തിക്കുന്നതാണ് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ ഇൻഡോർ വായു മലിനീകരണത്തിന്റെ പ്രധാന ഉറവിടം. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ 300 കോടി ജനങ്ങൾ തടി, [[കരി]], ചാണകം, വിളകളുടെ അവശിഷ്ടം എന്നിവയുടെ രൂപത്തിലുള്ള ബയോമാസിനെ അവരുടെ ഗാർഹിക പാചക ഇന്ധനമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|year=2008|title=Indoor air pollution, health and economic well-being|url=http://sapiens.revues.org/index130.html|journal=S.A.P.I.EN.S|volume=1|issue=1}}&lt;/ref&gt; പാചകത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും വീടിനുള്ളിൽ, ശരിയായ വായുസഞ്ചാരമില്ലാത്ത അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് നടക്കുന്നത് എന്നതിനാൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ, പ്രാഥമികമായി ദരിദ്രരായ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യ അപകടങ്ങൾ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു.

ആഗോളതലത്തിൽ, 2012 ൽ താഴ്ന്ന, ഇടത്തരം വരുമാനമുള്ള വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ, 4.3 ദശലക്ഷം മരണങ്ങൾ ഇൻഡോർ വായു മലിനീകരണം മൂലം ഉണ്ടായി. യഥാക്രമം 1.69, 1.62 ദശലക്ഷം മരണങ്ങളുള്ള തെക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ, പടിഞ്ഞാറൻ പസഫിക് മേഖലകളാണ് കൂടുതൽ ബാധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. ആഫ്രിക്കയിൽ ഏകദേശം 600,000 മരണങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;WHO1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/phe/health_topics/outdoorair/databases/FINAL_HAP_AAP_BoD_24March2014.pdf?ua=1|title=Burden of disease from Indoor Air Pollution for 2012|access-date=2014-03-28|date=2014-03-24|publisher=WHO}}&lt;/ref&gt; 2000 മുതലുള്ള ഒരു കണക്ക് പ്രകാരം മരണസംഖ്യ 1.5 ദശലക്ഷത്തിനും 2 ദശലക്ഷത്തിനും ഇടയിലാണ്.&lt;ref name=&quot;Ezzati&quot;&gt;{{Cite journal|title=The health impacts of exposure to indoor air pollution from solid fuels in developing countries: knowledge, gaps, and data needs|url=https://archive.org/details/sim_environmental-health-perspectives_2002-11_110_11/page/1057|journal=Environmental Health Perspectives|volume=110|issue=11|pages=1057–68|date=November 2002|pmid=12417475|pmc=1241060|doi=10.1289/ehp.021101057}}&lt;/ref&gt;

ഇൻഡോർ വായു മലിനീകരണത്തിന്റെ പല പ്രത്യാഘാതങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായുള്ള താങ്ങാനാവുന്ന ഒരു പരിഹാരം കണ്ടെത്തുന്നത് സങ്കീർണ്ണമാണ്. ജ്വലനം മെച്ചപ്പെടുത്തുക, പുക ശ്വസിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുക, സുരക്ഷ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും തൊഴിലാളികളെ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുക, ഇന്ധനച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുക, സുസ്ഥിരതയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുക എന്നിവയാണ് ചില തന്ത്രങ്ങൾ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Indoor air pollution, health and economic well-being|journal=S.A.P.I.EN.S|volume=1|issue=1|year=2008|url=http://sapiens.revues.org/index130.html}}&lt;/ref&gt;

=== കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ===
[[പ്രമാണം:Change_in_Average_Temperature.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| 1951 മുതൽ 1978 വരെയുള്ള അടിസ്ഥാന ശരാശരിയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ 2010 മുതൽ 2019 വരെയുള്ള ശരാശരി ആഗോള താപനില. ഉറവിടം: നാസ.]]
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇന്റർഗവൺമെന്റൽ പാനൽ ആയ
[[ഇന്റർഗവൺമെന്റൽ പാനൽ ഓൺ ക്ലൈമറ്റ് ചേഞ്ച്]] (ഐപിസിസി) മനുഷ്യ ഇടപെടൽ മൂലമാണ് ആഗോള താപനം ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന കാര്യത്തിൽ 'വ്യക്തതയില്ല' എന്നാണ് സ്ഥിരീകരിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Citation |title=Near-term Climate Change: Projections and Predictability |url=http://dx.doi.org/10.1017/cbo9781107415324.023 |work=Climate Change 2013 - The Physical Science Basis |pages=953–1028 |editor-last=Intergovernmental Panel on Climate Change |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-41532-4 |access-date=2020-11-30}}&lt;/ref&gt; കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും അനുഭവപ്പെടുകയും സമൂഹങ്ങൾക്കും പരിസ്ഥിതിക്കും അപകടകരമായ തീവ്രമായ കാലാവസ്ഥാ സംഭവങ്ങൾ ആയ, വരൾച്ച, വെള്ളപ്പൊക്കം, [[ജൈവവൈവിധ്യ ഹാനി]], രോഗങ്ങൾ, [[സമുദ്രനിരപ്പിന്റെ ഉയർച്ച|സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരൽ]] തുടങ്ങിയ സംഭവങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുകയും ചെയ്യും.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.preventionweb.net/english/professional/publications/v.php?id=17016|title=Climate vulnerability monitor 2010: the state of the climate crisis – Documents &amp; Publications – Professional Resources|access-date=2013-06-26|publisher=PreventionWeb.net|archive-date=2012-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120311074817/http://www.preventionweb.net/english/professional/publications/v.php?id=17016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണം അല്ല.&lt;ref name=&quot;:8&quot;/&gt; കാർബൺ ഉദ്‌വമനത്തിന്റെ 79% വികസിത രാജ്യങ്ങളുടെ സംഭാവനയാണ്.&lt;ref&gt;Center for Global Development, 18 August 2015 [https://www.cgdev.org/media/who-caused-climate-change-historically &quot;Developed Countries Are Responsible for 79 Percent of Historical Carbon Emissions&quot;]&lt;/ref&gt; ഉയർന്ന കാലാവസ്ഥാ ദുർബലത, താഴ്ന്ന സാമ്പത്തിക നില,&lt;ref&gt;UK Government Official Documents, February 2021, [https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/957629/Dasgupta_Review_-_Headline_Messages.pdf &quot;The Economics of Biodiversity: The Dasgupta Review Headline Messages&quot;] p. 2&lt;/ref&gt; സാങ്കേതിക വിദ്യയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിലെ പരിമിതപ്പെടുത്തൽ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിലെ അപര്യാപ്തത, സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകളിലേക്കുള്ള പരിമിതമായ പ്രവേശനം തുടങ്ങിയ പ്രശ്‌നങ്ങൾ കാരണം കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം കൂടുതൽ ബാധിക്കുന്നത് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെയാണ്. ഒരു രാജ്യം [[കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ അപകടസാധ്യത|കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്]] പ്രത്യേകിച്ച് ഇരയാകുമ്പോൾ അവരെ &quot;ഉയർന്ന കാലാവസ്ഥാ ദുർബലത&quot; ഉള്ള രാജ്യം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സബ്-സഹാറൻ ആഫ്രിക്കയിലെ ചില രാജ്യങ്ങൾ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, ഹെയ്തി, മ്യാൻമർ, സൊമാലിയ, ചെറു ദ്വീപ് രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതിശീർഷ ഹരിതഗൃഹ വാതക ഉദ്‌വമനം ചെറിയ അളവിൽ മാത്രമേ ഉള്ളൂവെങ്കിലും ആഗോളതാപനത്തിന്റെ പ്രതികൂല ഫലങ്ങൾക്ക് അവർ വളരെ ഇരയാകേണ്ടിവരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://theconversation.com/australia-the-us-and-europe-are-climate-free-riders-its-time-to-step-up-53953|title=Australia, the US and Europe are climate 'free-riders': it's time to step up|access-date=4 May 2018|website=The Conversation (Australia edition)}}&lt;/ref&gt; അത്തരം ബാധിത രാജ്യങ്ങളിൽ കൊമോറോസ്, ദി ഗാംബിയ, ഗിനിയ-ബിസാവു, സാവോ ടോം ആൻഡ് പ്രിൻസിപെ, സോളമൻ ദ്വീപുകൾ, വാനുവാട്ടു എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

2010-ലെയും 2012-ലെയും ക്ലൈമറ്റ് വൾനറബിലിറ്റി മോണിറ്റർ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ കാലാവസ്ഥാ ദുർബലത കണക്കാക്കിയിട്ടുണ്ട്. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ കാലാവസ്ഥാ ദുർബലത, ആരോഗ്യം, അങ്ങേയറ്റത്തെ കാലാവസ്ഥ, [[ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ തകർച്ച|ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ നഷ്ടം]], സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം എന്നീ നാല് ആഘാത മേഖലകളിലാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt; 2012 ലെ ക്ലൈമറ്റ് വൾനറബിലിറ്റി മോണിറ്ററിന്റെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് കണക്കാക്കുന്ന പ്രകാരം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഓരോ വർഷവും ശരാശരി 400,000 മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു, പ്രധാനമായും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ പട്ടിണിയും സാംക്രമിക രോഗങ്ങളും കാരണം.&lt;ref name=&quot;CVM report 2012&quot;&gt;{{Cite book|title=Climate vulnerability monitor : a guide to the cold calculus of a hot planet|url=https://archive.org/details/climatevulnerabi0000dara|date=2012|publisher=DARA|others=DARA, Climate Vulnerable Forum|isbn=9788461605675|edition=2nd|location=[Madrid]|oclc=828337356}}&lt;/ref&gt; {{Rp|17}} ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങളിൽ ഈ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഏറ്റവും രൂക്ഷമാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന് കാരണമായവയും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഏറ്റവും കൂടുതൽ അനുഭവിക്കുന്നവയും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തക്കേട് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, ഇതിനെ &quot;[[കാലാവസ്ഥാ നീതി]]&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ചില കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന സമ്മേളനങ്ങളിൽ (COP) ഇത് ചർച്ചാവിഷയമാണ്.

&quot;കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ആഘാതങ്ങളിൽ നിന്ന് അപകടത്തിലാകുന്ന ഉപജീവനത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഏറ്റവും വികസനം കുറഞ്ഞ രാജ്യങ്ങളിലും ചെറിയ ദ്വീപ് രാജ്യങ്ങളിലും താമസിക്കുന്ന ആളുകൾക്ക് കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തോട് പൊരുത്തപ്പെടാൻ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകൾ വളരെ കുറവാണെന്ന് ഞങ്ങൾക്കറിയാം&quot; എന്ന് യൂറോപ്യൻ ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെന്റ് ബാങ്കിന്റെ മുഖ്യ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന വിദഗ്ധൻ നാൻസി സെയ്ച്ച് പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eib.org/en/stories/climate-bank-roadmap|title=A plan for the long haul to contribute finance to the European Green Deal|access-date=2021-06-10|website=European Investment Bank|language=en}}&lt;/ref&gt;

==== ആഘാതങ്ങൾ ====
മാറുന്ന കാലാവസ്ഥയും സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ വികസിത രാജ്യങ്ങളിലെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾക്ക് പ്രധാനമായും തൊഴിൽ ഉൽപ്പാദനക്ഷമത കുറയുന്നത് കാരണം 2010-ൽ അവരുടെ [[മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം|മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ]] ശരാശരി 7% നഷ്ടപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;CVM report 2012&quot;/&gt; {{Rp|14}} സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരുന്നത് മൂലം 2010-ൽ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ വികസനമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ജിഡിപിയുടെ 1% ചിലവാക്കിയെന്നും പസഫിക്കിലെ രാജ്യങ്ങൾ 4% ചിലവാക്കിയെന്നും, ഇത് മൂലം ലോക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് പ്രതിവർഷം 65 ബില്യൺ ഡോളർ നഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; മത്സ്യബന്ധനത്തിലെ ആഘാതം മറ്റൊരു ഉദാഹരണമാണ്. ഏകദേശം 40 രാജ്യങ്ങൾ ഹരിതഗൃഹ വാതക ഉദ്‌വമനം മത്സ്യബന്ധനത്തിൽ ചെലുത്തുന്ന ആഘാതത്തിന് ഇരയാകുന്നു. വലിയ മത്സ്യബന്ധന മേഖലകളുള്ള വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് ബാധിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;CVM report 2012&quot; /&gt; {{Rp|279}}2010 ലെ Cancún COP16 കാലത്ത്, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിന് വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഗ്രീൻ ക്ലൈമറ്റ് ഫണ്ട് വഴി ദാതാക്കൾ 2020-ഓടെ വാർഷികസഹായമായി 100 ബില്യൺ ഡോളർ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, വികസിത രാജ്യങ്ങളുടെ വ്യക്തമായ വാഗ്ദാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dandc.eu/en/article/climate-finance-terrible-sense-limbo-says-iied-expert-saleemul-huq|title=Climate finance is in &quot;a terrible sense of limbo&quot;, says IIED expert Saleemul Huq|website=D+C|archive-url=https://web.archive.org/web/20121012042541/http://www.dandc.eu/articles/220605/index.en.shtml|archive-date=12 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;International_Adaptation_Finance&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.eed.de/fix/files/doc/2008_BMueller_int_adapatation_finance.pdf|title=International Adaptation Finance: The Need for an Innovative and Strategic Approach 4 (Oxford Institute for Energy Studies, Working Paper)|last=Müller|first=Benito|date=2008|publisher=Oxford Institute for Energy Studies|isbn=978-1-901795-76-9|location=Oxford|access-date=11 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120229175020/http://www.eed.de/fix/files/doc/2008_BMueller_int_adapatation_finance.pdf|archive-date=29 February 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[ഇമ്മാനുവൽ മാക്രോൺ]] (ഫ്രാൻസ് പ്രസിഡന്റ്) 2017 ലെ ബോണിലെ യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന കോൺഫറൻസിൽ (COP 23) &quot;കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഇതിനകം അന്യായമായ ഒരു ലോകത്തിന് കൂടുതൽ അനീതി നൽകുന്നു&quot; എന്ന് പറഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;Carrington-2017.11.15&quot;&gt;Damian Carrington, [https://www.theguardian.com/environment/2017/nov/15/climate-change-will-determine-humanitys-destiny-says-angela-merkel &quot;Climate change will determine humanity's destiny, says Angela Merkel&quot;], ''[[The Guardian]]'', 15 November 2017 (page visited on 15 November 2017).&lt;/ref&gt; സാമ്പത്തിക വികസനവും കാലാവസ്ഥയും അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ദാരിദ്ര്യം, [[ലിംഗസമത്വം]], ഊർജ്ജം എന്നിവയുമായി.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://cdkn.org/wp-content/uploads/2015/05/Impact-of-climate-on-SDGs-technical-report-CDKN.pdf|title=The impact of climate change on the achievement of the post-2015 sustainable development goals|access-date=20 May 2015|last=Ansuategi, A|last2=Greño, P|date=May 2015|publisher=CDKN &amp; HR Wallingford|last3=Houlden, V|display-authors=etal}}&lt;/ref&gt;

[[സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ]] (SDGs) നേടിയാൽ മാത്രമേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ നേരിടാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ, പ്രത്യേകിച്ചും കാലാവസ്ഥാ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം 13.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

കാലാവസ്ഥാ സമ്മർദ്ദം വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലും അതിനപ്പുറവും നിലവിലുള്ള കുടിയേറ്റ പാറ്റേണുകളിലേക്ക് ചേർക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്, പക്ഷേ ആളുകളുടെ പുതിയ ഒഴുക്ക് സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നില്ല.  {{Rp|110|date=November 2012}} 2018-ലെ [[ലോക ബാങ്ക്|ലോകബാങ്കിന്റെ]] ഒരു റിപ്പോർട്ട് കണക്കാക്കുന്നത് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ സാവധാനത്തിലുള്ള ആഘാതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ മൂന്ന് പ്രദേശങ്ങളിലെ (സബ്-സഹാറൻ ആഫ്രിക്ക, ദക്ഷിണേഷ്യ, ലാറ്റിനമേരിക്ക) ഏകദേശം 143 ദശലക്ഷം ആളുകൾ സ്വന്തം നാട് വിട്ട് സ്വന്തം രാജ്യങ്ങളിലെ തന്നെ മറ്റിടങ്ങളിലേക്ക് മാറാൻ നിർബന്ധിതരാകുമെന്ന് ആണ്. ജലലഭ്യതയും വിള ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയും കുറവുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും അതുപോലെ സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരുന്നതും കൊടുങ്കാറ്റിന്റെ ആഘാതവും ബാധിച്ച പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും അവർ കുടിയേറ്റം നടത്തും.&lt;ref&gt;Rigaud, Kanta Kumari; de Sherbinin, Alex; Jones, Bryan; Bergmann, Jonas; Clement, Viviane; Ober, Kayly; Schewe, Jacob; Adamo, Susana; McCusker, Brent; Heuser, Silke; Midgley, Amelia. 2018. [https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/29461 Groundswell : Preparing for Internal Climate Migration]. World Bank, Washington, DC.&lt;/ref&gt;

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിൽ വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന സമ്മർദങ്ങളും വെല്ലുവിളികളും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, [[ബംഗ്ലാദേശ്|ബംഗ്ലദേശ്]] പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ രംഗത്ത് ലോകനേതാക്കൾ ഉണ്ട്. 2009-ൽ ബംഗ്ലാദേശ് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവുമായി എങ്ങനെ പൊരുത്തപ്പെടും എന്നതിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഒരു ദേശീയ പരിപാടി രൂപീകരിച്ച് അങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന ആദ്യ രാജ്യം ആയി.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Gilbert|first=Natasha|date=2008-09-11|title=Bangladesh launches climate change action plan|url=http://dx.doi.org/10.1038/news.2008.1103|journal=Nature|doi=10.1038/news.2008.1103|issn=0028-0836}}&lt;/ref&gt; ഈ പദ്ധതികളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി അവർ ഒരു ഫണ്ട് സ്ഥാപിച്ച് പ്രതിവർഷം ശരാശരി $1 ബില്യൺ ചെലവഴിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Star Report|date=10 July 2019|title=Hamid for active role in climate change adaptation|work=The Daily Star|url=https://thedailystar.net|access-date=30 November 2020}}&lt;/ref&gt;

=== ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനവ് ===
[[പ്രമാണം:Total_Fertility_Rate_Map_by_Country.svg|ലഘുചിത്രം| 2020 ലെ ഫെർട്ടിലിറ്റി നിരക്ക് അനുസരിച്ച് രാജ്യങ്ങളുടെയും പ്രദേശങ്ങളുടെയും ഭൂപടം]]
കഴിഞ്ഞ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകളായി, ആഗോള ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് പലപ്പോഴും വികസിത രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഉയർന്ന ജനനനിരക്ക് (ഉയർന്ന ഗർഭധാരണ നിരക്ക്) ഉള്ള വികസ്വര രാജ്യങ്ങളാണ്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഈ രാജ്യങ്ങളിലെ ജനസംഖ്യാ വളർച്ച മന്ദഗതിയിലാക്കാനും ദാരിദ്ര്യം കുറയ്ക്കാനും [[കുടുംബാസൂത്രണം]] സഹായിക്കും.&lt;ref name=&quot;Population and poverty&quot;/&gt;

നൈജീരിയയിലെ അക്രമാസക്തമായ ഇടയൻ-കർഷക സംഘർഷങ്ങൾ, മാലിയിലെ ഫുലാനി ഇടയന്മാർക്കെതിരായ 2019 മാർച്ചിലെ ആക്രമണം, സുഡാനീസ് നാടോടി സംഘട്ടനങ്ങൾ, സഹേൽ മേഖലയിലെ രാജ്യങ്ങളിലെ മറ്റ് സംഘർഷങ്ങൾ എന്നിവ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ഭൂമി തകർച്ച, [[ജനസംഖ്യാവർദ്ധനവ്]] എന്നിവയാൽ വഷളായവായാണ്.&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=How Climate Change Is Spurring Land Conflict in Nigeria |url=http://time.com/5324712/climate-change-nigeria/ |magazine=Time |date=28 June 2018 |access-date=2022-07-21 |archive-date=2021-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304231237/https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=The battle on the frontline of climate change in Mali |url=https://www.bbc.com/news/the-reporters-46921487 |work=BBC News |date=22 January 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=The Deadliest Conflict You've Never Heard of |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/nigeria/2019-01-23/deadliest-conflict-youve-never-heard |work=[[Foreign Policy]] |date=23 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190218125507/https://www.foreignaffairs.com/articles/nigeria/2019-01-23/deadliest-conflict-youve-never-heard |archive-date=18 February 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; വടക്കൻ മാലി സംഘർഷവുമായി വരൾച്ചയും ഭക്ഷ്യക്ഷാമവും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thenewhumanitarian.org/in-depth/sahel-flames-Burkina-Faso-Mali-Niger-militancy-conflict|title=The Sahel in flames|date=2019-05-31|website=The New Humanitarian|language=en|access-date=2019-06-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Climate change, food shortages, and conflict in Mali |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2015/04/climate-change-food-shortages-conflict-mali-150426105617725.html |work=Al-Jazeera |date=27 April 2015}}&lt;/ref&gt;

=== മോശം ഭരണം ===
പല വികസ്വര രാജ്യങ്ങളും [[Democracy Index|ഡെമോക്രസി ഇൻഡക്സ്]] (ജനാധിപത്യ സൂചിക), [[Freedom in the World|ഫ്രീഡം ഇൻ ദ വേൾഡ്]] (ലോകത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യം) സർവ്വേ, ലോകത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള [[Index of Freedom in the World|ഫ്രീഡം ഇൻ ദ വേൾഡ് സൂചിക]] എന്നിങ്ങനെയുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യ സൂചകങ്ങളിൽ പിന്നിലാണ്. കോളനിവൽക്കരണത്തിൽ നിന്നും ഒഴിവായി സ്വതന്ത്രമായതിനു ശേഷവും പല രാജ്യങ്ങളിലും പലപ്പോഴും ഗവൺമെന്റിൽ പ്രഭുക്കന്മാരുടെ നിയന്ത്രണമുണ്ട്. 

വ്യാപകമായ [[അഴിമതി|അഴിമതിയും]] സ്വജനപക്ഷപാതവും ആരോഗ്യകരമായ ഒരു ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സ്ഥാപനത്തിൽ പലപ്പോഴും വെല്ലുവിളികളുയർത്തുന്നുണ്. രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും രാഷ്ട്രീയ അഴിമതിയും സാധാരണ പ്രശ്നങ്ങളാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://earthbound.report/2007/07/01/political-factors-that-affect-development/|title=Political factors that affect development|last=Williams|first=Jeremy|date=1 July 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Edwards, S. &quot;Trade Orientation, Distortions and Growth In Developing Countries.&quot; (n.d.): n. pag. 1–37&lt;/ref&gt; കുറഞ്ഞ അഴിമതി എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലെത്താൻ, വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ സാധാരണയായി തങ്ങളുടെ പ്രദേശങ്ങളിലെ വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കായി താഴെപ്പറയുന്നവ പോലെ പ്രത്യേക നടപടികൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു:

* അഴിമതിയിൽ അധിഷ്ഠിതമല്ലാത്തതും പൂർണ്ണമായും രാജ്യത്തിന്റെ മൂല്യങ്ങളിലും നിയമങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതമായതുമായ ഒരു പൊതുഭരണ സംവിധാനത്തിന്റെ വികസനം അല്ലെങ്കിൽ സൃഷ്ടി.
* അഴിമതിയുടെ സ്രോതസ്സുകളെക്കുറിച്ചും കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ചും മെച്ചപ്പെട്ട അന്വേഷണം.
* അഴിമതിയുടെ ഉറവിടത്തെക്കുറിച്ചും രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ജനങ്ങളെ പരസ്യമായി അറിയിക്കുക.
* അഴിമതിയുടെ ഉറവിടമാകാതിരിക്കാൻ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഔദ്യോഗിക സ്ഥാനങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം.
* പ്രത്യേക സ്ഥാപനങ്ങൾക്കായി, അഴിമതിക്കായി സമർപ്പിച്ച പ്രത്യേക നിയമങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.gov.am/files/docs/74.pdf |title=Republic of Armenia Anti-Corruption strategy and Implementation Action Plan |date=2003 |publisher=Republic of Armenia |access-date=16 February 2022}}&lt;/ref&gt;

=== മറ്റുള്ളവ ===
മറ്റ് പൊതുവായ വെല്ലുവിളികളിൽ  വ്യാവസായിക-കാർഷിക ഉൽപ്പാദന വർധന, മണ്ണ്, വായു, വെള്ളം എന്നിവയിലേക്ക് നേരിട്ട് വിഷാംശമുള്ള രാസവസ്തുക്കളുടെ ഉദ്വമനം, ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകളുടെ സുസ്ഥിരമല്ലാത്ത ഉപയോഗം, സുസ്ഥിരമായ ചൂഷണത്തിലേക്കോ ആ വിഭവങ്ങളുടെ ശോഷണത്തിലേക്കോ നയിക്കുന്ന തരത്തിൽ ഉപജീവനത്തിനായി പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളെ ഉയർന്ന തോതിൽ ആശ്രയിക്കുന്ന അവസ്ഥ, ശൈശവ വിവാഹം, കടബാധ്യത, കാര്യക്ഷമത കുറഞ്ഞ സിവിൽ സർവീസ്, [[ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷ|ഭക്ഷ്യ അരക്ഷിതാവസ്ഥ]], [[സാക്ഷരത|നിരക്ഷരത]], [[തൊഴിലില്ലായ്മ]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല വികസ്വര രാഷ്‌ട്രങ്ങളുടെയും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ പ്രാഥമിക ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങളിൽ ഊന്നിയതാണ്, അവരുടെ കയറ്റുമതിയുടെ ഭൂരിഭാഗവും വികസിത രാജ്യങ്ങളിലേക്കാണ്. വികസിത രാജ്യങ്ങൾ സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യം നേരിടുമ്പോൾ, 2008-2009 ലെ ആഗോള സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തിൽ കണ്ടതുപോലെ, ആഘാതം വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ വ്യാപാര പങ്കാളികളിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പകരുന്നു.

== അവസരങ്ങൾ ==

* മനുഷ്യ മൂലധനം 
* വ്യാപാര നയം: കൂടുതൽ നിയന്ത്രണങ്ങളുള്ള നയങ്ങളുള്ള രാജ്യങ്ങൾ തുറന്ന വ്യാപാര നയങ്ങളുള്ള രാജ്യങ്ങളെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ വളർന്നിട്ടില്ല. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Edwards, S. &quot;Trade Orientation, Distortions and Growth In Developing Countries.&quot; (n.d.): n. pag. 1–37&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Harrison|first=Ann|title=Openness and Growth: A Time-series, Cross-country Analysis for Developing Countries|journal=Journal of Development Economics|volume=48|issue=2|date=1996|pages=419–47|doi=10.1016/0304-3878(95)00042-9|url=https://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1165&amp;context=mgmt_papers|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720022150/https://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1165&amp;context=mgmt_papers|archive-date=2018-07-20|access-date=2022-07-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* നിക്ഷേപം: നിക്ഷേപം  വളർച്ചയിൽ നല്ല സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;
* വിദ്യാഭ്യാസം&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Verspoor|first=Adriaan|title=Pathways to Change: Improving the Quality of Education in Developing Countries|journal=World Bank Discussion Papers|volume=53}}&lt;/ref&gt;
* വ്യാപാരത്തിനുള്ള സഹായം: വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ വ്യാപാരവും നേട്ടവും പരിശീലിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിനുള്ള വ്യാപാരത്തിനായുള്ള വർദ്ധനവ് സഹായം ടാർഗെറ്റ് 8.a.1 ന് കീഴിൽ സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം 8 ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വ്യാപാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരിപാടികളിൽ വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ സഹായിക്കുക, വ്യാപാരത്തിനും വ്യാപാര ശേഷിക്കും മുൻഗണന നൽകുക, വ്യാപാര പ്രകടനം മെച്ചപ്പെടുത്തുക, [[ദാരിദ്ര്യം]] കുറയ്ക്കുക എന്നിവയാണ് വ്യാപാരത്തിനുള്ള സഹായം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.oecd.org/aidfortrade/|title=Aid for Trade – Organisation for Economic Co-operation and Development|access-date=2020-09-24|website=www.oecd.org|language=en}}&lt;/ref&gt;
* ആഗോള പങ്കാളിത്തം: സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം 17 -ന്റെ ഒരു വ്യവസ്ഥ, അത് അന്താരാഷ്ട്ര നിക്ഷേപത്തിനും നൂതന സാങ്കേതിക വികസനം, വിപണിയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് ന്യായമായ വ്യാപാരം എന്നിവ കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള പിന്തുണയും നല്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.globalgoals.org/17-partnerships-for-the-goals|title=Goal 17: Partnerships for the Goals|access-date=2020-09-25|website=The Global Goals|language=en}}&lt;/ref&gt;

== രാജ്യ ലിസ്റ്റുകൾ ==

=== ഇന്റർനാഷണൽ മോണിറ്ററി ഫണ്ട് അനുസരിച്ച് വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ ===
[[അന്താരാഷ്ട്ര നാണയനിധി|ഇന്റർനാഷണൽ മോണിറ്ററി ഫണ്ടിന്റെ]] വേൾഡ് ഇക്കണോമിക് ഔട്ട്‌ലുക്ക് ഡാറ്റാബേസ്, ഒക്ടോബർ 2018 പ്രകാരം ഇനിപ്പറയുന്നവ വികസ്വര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imf.org/~/media/Files/Publications/WEO/2018/October/English/main-report/Text.ashx|title=World Economic Outlook, October,2018, pp.134–135|access-date=2018-10-31|format=PDF}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/groups.htm|title=World Economic Outlook, Database—WEO Groups and Aggregates Information, October 2018|access-date=2018-10-31}}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=18em}}
* {{Flag|അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ}}
* {{Flag|അൽബേനിയ}}
* {{Flag|അൾജീരിയ}}
* {{Flag|അംഗോള}}
* {{Flag|ആന്റിഗ്വയും ബാർബുഡയും}}
* {{Flag|അർജന്റീന}}
* {{Flag|അർമേനിയ}}
* {{Flag|അസർബൈജാൻ}}
* {{Flag|ബഹാമാസ്}}
* {{Flag|ബഹ്റൈൻ}}
* {{Flag|ബംഗ്ലാദേശ്}}
* {{Flag|ബാർബഡോസ്}}
* {{Flag|ബെലാറുസ്}}
* {{Flag|ബെലീസ്}}
* {{Flag|ബെനിൻ}}
* {{Flag|ഭൂട്ടാൻ}}
* {{Flag|ബൊളീവിയ}}
* {{Flag|ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോവിന}}
* {{Flag|ബോട്സ്വാന}}
* {{Flag|ബ്രസീൽ}}
* {{Flag|ബ്രൂണൈ}}
* {{Flag|ബൾഗേറിയ}}
* {{Flag|ബർക്കിനാ ഫാസോ}}
* {{Flag|ബുറുണ്ടി}}
* {{Flag|കംബോഡിയ}}
* {{Flag|കാമറൂൺ}}
* {{Flag|കേപ്പ് വേർഡ്}}
* {{Flag|മദ്ധ്യ ആഫ്രിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്ക്}}
* {{Flag|ചാഡ്}}
* {{Flag|ചൈന}}
* {{Flag|ചിലി}}
* {{Flag|കൊളംബിയ}}
* {{Flag|കൊമോറോസ്}}
* {{Flag|ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ}}
* {{Flag|റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ}}
* {{Flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}
* {{Flag|ഐവറി കോസ്റ്റ്}}
* {{Flag|ക്രൊയേഷ്യ}}
* {{Flag|ജിബൂട്ടി}}
* {{Flag|ഡൊമിനിക്ക}}
* {{Flag|ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്}}
* {{Flag|ഇക്വഡോർ}}
* {{Flag|ഈജിപ്ത്}}
* {{Flag|എൽ സാൽവഡോർ}}
* {{Flag|ഇക്വറ്റോറിയൽ ഗിനിയ}}
* {{Flag|എറിത്രിയ}}
* {{Flag|Eswatini|name=ഇസ്വാറ്റിനി}}
* {{Flag|എത്യോപ്യ}}
* {{Flag|ഫിജി}}
* {{Flag|ഗാബോൺ}}
* {{Flag|ഗാംബിയ}}
* {{Flag|ജോർജ്ജിയ (രാജ്യം)}}
* {{Flag|ഘാന}}
* {{Flag|ഗ്രെനഡ}}
* {{Flag|ഗ്വാട്ടിമാല}}
* {{Flag|ഗിനിയ}}
* {{Flag|Guinea-Bissau|name=ഗിനി-ബിസൗ}}
* {{Flag|ഗയാന}}
* {{Flag|ഹെയ്റ്റി}}
* {{Flag|Honduras|name=ഹോണ്ടുറാസ്}}
* {{Flag|ഹംഗറി}}
* {{Flag|ഇന്ത്യ}}
* {{Flag|ഇന്തോനേഷ്യ}}
* {{Flag|ഇറാൻ}}
* {{Flag|ഇറാഖ്}}
* {{Flag|ജമൈക്ക}}
* {{Flag|ജോർദാൻ}}
* {{Flag|കസാഖ്സ്ഥാൻ}}
* {{Flag|കെനിയ}}
* {{Flag|കിരീബാസ്}}
* {{Flag|കുവൈറ്റ്}}
* {{Flag|കിർഗിസ്ഥാൻ}}
* {{Flag|ലാവോസ്}}
* {{Flag|ലെബനാൻ}}
* {{Flag|ലെസോത്തോ}}
* {{Flag|ലൈബീരിയ}}
* {{Flag|ലിബിയ}}
* {{Flag|മഡഗാസ്കർ}}
* {{Flag|മലാവി}}
* {{Flag|മലേഷ്യ}}
* {{Flag|മാലദ്വീപ്}}
* {{Flag|മാലി}}
* {{Flag|മാർഷൽ ദ്വീപുകൾ}}
* {{Flag|മൗറിത്താനിയ}}
* {{Flag|മൗറീഷ്യസ്}}
* {{Flag|മെക്സിക്കോ}}
* {{Flag|Federated States of Micronesia|name=ഫെഡറേറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഓഫ് മൈക്രോനേഷ്യ}}
* {{Flag|മോൾഡോവ}}
* {{Flag|മംഗോളിയ}}
* {{Flag|മൊണ്ടിനെഗ്രോ}}
* {{Flag|മൊറോക്കൊ}}
* {{Flag|മൊസാംബിക്}}
* {{Flag|മ്യാൻമാർ}}
* {{Flag|നമീബിയ}}
* {{Flag|നൗറു}}
* {{Flag|നേപ്പാൾ}}
* {{Flag|നിക്കരാഗ്വ}}
* {{Flag|നൈജർ}}
* {{Flag|നൈജീരിയ}}
* {{Flag|North Macedonia|name=വടക്ക് മാസിഡോണിയ}}
* {{Flag|ഒമാൻ}}
* {{Flag|പാക്കിസ്ഥാൻ}}
* {{Flag|പലാവു}}
* {{Flag|പാലസ്തീൻ}}
* {{Flag|പനാമ}}
* {{Flag|പാപുവ ന്യൂ ഗിനിയ}}
* {{Flag|പരാഗ്വേ}}
* {{Flag|പെറു}}
* {{Flag|പോളണ്ട്}}
* {{Flag|ഫിലിപ്പീൻസ്}}
* {{Flag|ഖത്തർ}}
* {{Flag|റൊമാനിയ}}
* {{Flag|റഷ്യ}}
* {{Flag|റുവാണ്ട}}
* {{Flag|സൗദി അറേബ്യ}}
* {{Flag|Saint Kitts and Nevis|name=സെന്റ് കിറ്റ്‌സ് ആൻഡ് നെവിസ്}}
* {{Flag|സെന്റ് ലൂസിയ}}
* {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines|name=സെന്റ് വിൻസന്റ് ആൻഡ് ഗ്രനഡീൻസ്}}
* {{Flag|സമോവ}}
* {{Flag|സാവോ ടോം ആൻഡ് പ്രിൻസിപ്പെ}}
* {{Flag|സെനെഗൽ}}
* {{Flag|സെർബിയ}}
* {{Flag|സെയ്‌ഷെൽസ്}}
* {{Flag|സിയറ ലിയോൺ}}
* {{Flag|സൊമാലിയ}}
* {{Flag|ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക}}
* {{Flag|ദക്ഷിണ സുഡാൻ}}
* {{Flag|ശ്രീലങ്ക}}
* {{Flag|സുഡാൻ}}
* {{Flag|സുരിനാം}}
* {{Flag|സിറിയ}}
* {{Flag|താജിക്കിസ്ഥാൻ}}
* {{Flag|ടാൻസാനിയ}}
* {{Flag|തായ്‌ലൻഡ്}}
* {{Flag|കിഴക്കൻ ടിമോർ}}
* {{Flag|ടോഗോ}}
* {{Flag|ടോങ്ക}}
* {{Flag|ട്രിനിഡാഡ് ടൊബാഗോ}}
* {{Flag|ടുണീഷ്യ}}
* {{Flag|തുർക്കി}}
* {{Flag|തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ}}
* {{Flag|തുവാലു}}
* {{Flag|ഉഗാണ്ട}}
* {{Flag|ഉക്രൈൻ}}
* {{Flag|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ}}
* {{Flag|ഉറുഗ്വേ}}
* {{Flag|ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ}}
* {{Flag|വാനുവാടു}}
* {{Flag|വെനിസ്വേല}}
* {{Flag|വിയറ്റ്നാം}}
* {{Flag|യെമൻ}}
* {{Flag|സാംബിയ}}
* {{Flag|സിംബാബ്‌വെ}}
{{div col end}} 
'''ഐ.എം.എഫ് പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലാത്ത രാജ്യങ്ങൾ'''

* {{Flag|അബ്ഖാസിയ}}
* {{Flag|ക്യൂബ}}
* {{Flag|ഉത്തര കൊറിയ}}
* {{Flag|സഹ്രാവി അറബ് ഡെമോക്രാറ്റിക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക്}}
* {{Flag|സൗത്ത് ഒസ്സെഷ്യ}}

=== വികസിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ നേടിയ രാജ്യങ്ങളും പ്രദേശങ്ങളും ===
നാല് ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളും പുതിയ [[യൂറോസോൺ]] യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ ഇനിപ്പറയുന്ന പട്ടിക 1990-കൾ വരെ ചരിത്രപരമായി വികസ്വര രാജ്യങ്ങളും പ്രദേശങ്ങളും ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, ഇപ്പോൾ അവയെ ഐ.എം.എഫ് വികസിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ബ്രാക്കറ്റിലെ സമയം എന്നത് അവയെ വികസിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയ സമയമാണ്.

* {{Flag|ഹോങ്കോങ്ങ്}} (1997 മുതൽ)&lt;ref name=&quot;IMF 1997&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/weo0598/pdf/0598sta.pdf|title=IMF Advanced Economies List. World Economic Outlook, May 1998, p. 134|access-date=2014-01-15}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|ഇസ്രയേൽ}} (1997 മുതൽ)&lt;ref name=&quot;IMF 1997&quot; /&gt;
* {{Flag|സിംഗപ്പൂർ}} (1997 മുതൽ)&lt;ref name=&quot;IMF 1997&quot; /&gt;
* {{Flag|ദക്ഷിണ കൊറിയ}} (1997 മുതൽ)&lt;ref name=&quot;IMF 1997&quot; /&gt;
* {{Flag|തായ്‌വാൻ}} (1997 മുതൽ)&lt;ref name=&quot;IMF 1997&quot; /&gt;&lt;ref&gt;The recognition of Taiwan is disputed; most UN-member states officially recognise the sovereignty of the [[People's Republic of China]] over Taiwan, however, some others maintain non-diplomatic relations with the [[Republic of China]]. See [[Foreign relations of Taiwan]].&lt;/ref&gt;
* {{Flag|സൈപ്രസ്}} (2001 മുതൽ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2001/01/pdf/append.pdf|title=World Economic Outlook, April 2001, p.157|access-date=2014-01-15}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|സ്ലോവേനിയ}} (2007 മുതൽ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/01/pdf/statappx.pdf|title=World Economic Outlook, April 2007, p.204|access-date=2014-01-15}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|മാൾട്ട}} (2008 മുതൽ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/01/pdf/statapp.pdf|title=World Economic Outlook, April 2008, p.236|access-date=2014-01-15}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക്}} (2009 മുതൽ,&lt;ref name=&quot;IMF 2009&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/pdf/statapp.pdf|title=World Economic Outlook, April 2009, p.184|access-date=2014-01-15}}&lt;/ref&gt; 2006 മുതൽ [[ലോക ബാങ്ക്]] പ്രകാരം)&lt;ref name=&quot;worldbank06&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.radio.cz/en/article/76314|title=World Bank Marks Czech Republic's Graduation to 'Developed' Status|access-date=22 January 2007|last=Velinger|first=Jan|date=28 February 2006|publisher=Radio Prague|archive-date=2008-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080112081601/http://www.radio.cz/en/article/76314|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|സ്ലോവാക്യ}} (2009 മുതൽ)&lt;ref name=&quot;IMF 2009&quot; /&gt;
* {{Flag|എസ്റ്റോണിയ}} (2011 മുതൽ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/pdf/statapp.pdf|title=World Economic Outlook, April 2011, p.172|access-date=2014-01-15}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|ലാത്വിയ}} (2014 മുതൽ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/01/pdf/text.pdf|title=World Economic Outlook, April 2014, p.160|access-date=2014-05-21}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|ലിത്വാനിയ}} (2015 മുതൽ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/pdf/text.pdf|title=World Economic Outlook, April 2015, p.48|access-date=2015-04-11}}&lt;/ref&gt;

വികസിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളായി പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ് താഴെപ്പറയുന്ന മൂന്ന് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾക്ക് ഡാറ്റ ഇല്ല. എന്നിരുന്നാലും, ഡാറ്റയുടെ അഭാവം കാരണം, വികസിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളായി പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ് അവ വികസിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയാണോ അതോ വികസ്വര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയാണോ എന്ന് വിലയിരുത്താൻ പ്രയാസമാണ്.

* {{Flag|സാൻ മരീനോ}} (2012 മുതൽ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/pdf/statapp.pdf|title=World Economic Outlook, October 2012, p.180|access-date=2016-08-04}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|മകൗ}} (2016 മുതൽ)&lt;ref name=&quot;IMF 2016&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/pdf/statapp.pdf|title=World Economic Outlook, April 2016, p.148|access-date=2016-06-25}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|പോർട്ടോ റിക്കോ}} (2016 മുതൽ)&lt;ref name=&quot;IMF 2016&quot; /&gt;

=== പുതുതായി വ്യവസായവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങൾ ===
പത്ത് രാജ്യങ്ങൾ &quot;പുതുതായി വ്യവസായവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട രാജ്യം&quot; എന്ന വർഗ്ഗീകരണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ ഇതുവരെ ഒരു വികസിത രാജ്യത്തിന്റെ പദവിയിൽ എത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, മാക്രോ ഇക്കണോമിക് അർത്ഥത്തിൽ, അവരുടെ വികസ്വര എതിരാളികളെ മറികടക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളാണ് അവ:
*{{flag|ബ്രസീൽ}}
*{{flag|ചൈന}}
*{{flag|ഇന്ത്യ}}
*{{flag|ഇന്തോനേഷ്യ}}
*{{flag|മലേഷ്യ}}
*{{flag|മെക്സിക്കോ}}
*{{flag|ഫിലിപ്പീൻസ്}}
*{{flag|ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക}}
*{{flag|തായ്‌ലൻഡ്}}
*{{flag|തുർക്കി}}

=== ബ്രിക്സ് രാജ്യങ്ങൾ ===
അഞ്ച് രാജ്യങ്ങൾ &quot;എമർജിംഗ് മാർക്കറ്റ്&quot; ഗ്രൂപ്പുകളിൽ പെടുന്നു, അവയെ ഒരുമിച്ച് [[ബ്രിക്‌സ്‌]] രാജ്യങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു:

* {{Flag|ബ്രസീൽ}} (2006 മുതൽ)
* {{Flag|റഷ്യ}} (2006 മുതൽ)
* {{Flag|ഇന്ത്യ}} (2006 മുതൽ)
* {{Flag|ചൈന}} (2006 മുതൽ)
* {{Flag|ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക}} (2010 മുതൽ)

== സമൂഹവും സംസ്കാരവും ==

=== മീഡിയ കവറേജ് ===
വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ മാധ്യമ കവറേജ് നോക്കുമ്പോൾ, പാശ്ചാത്യ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ഒരു സാമാന്യവൽക്കരിച്ച വീക്ഷണം വികസിച്ചതായി കാണാം. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ [[ബഹുജനമാദ്ധ്യമം|പൊതുമാധ്യമങ്ങളിൽ]] [[ദാരിദ്ര്യം|ദാരിദ്ര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള]] നെഗറ്റീവ് ചിത്രങ്ങളും കവറേജുകളും പതിവാണ്. ഈ പൊതുവായ കവറേജ് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ ഒരു പ്രബലമായ സ്റ്റീരിയോടൈപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.e-ir.info/2016/11/23/dependency-theory-a-useful-tool-for-analyzing-global-inequalities-today/|title=Dependency Theory: A Useful Tool for Analyzing Global Inequalities Today?|access-date=2020-02-21|website=E-International Relations|language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് എന്ത് വിവരമാണ് ലഭിക്കുന്നത് എന്നതിലും മാധ്യമങ്ങൾ ഒരു പങ്കു വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. വാർത്തകൾ പലപ്പോഴും അസന്തുലിതാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Philo|first=Greg|date=2001|title=An unseen world: how the media portrays the poor|url=https://archive.org/details/sim_unesco-courier_2001-11_54_11/page/44|journal=UNESCO Courier|volume=54|issue=11|page=44}}&lt;/ref&gt; വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ ആളുകൾക്ക് മറ്റ് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ കവറേജ് പലപ്പോഴും ലഭിക്കില്ല, പകരം വികസിത രാജ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഉദാരമായ കവറേജ് ലഭിക്കുന്നു.

== ഇതും കാണുക ==
* [[കോളനിവാഴ്ച]]
* [[ഭൂപരിഷ്കരണം]]

== അവലംബം ==
{{Reflist}}


[[വർഗ്ഗം:സുസ്ഥിര വികസനം]]
[[വർഗ്ഗം:മാനവികഭൂമിശാസ്ത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:മൃദു പദപ്രയോഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സാമ്പത്തിക ഭൂമിശാസ്ത്രം]]</text>
      <sha1>h0h3au1if9oisz6dieqo9mrmlvg85lt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്വാന്റേ പാബോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>577851</id>
    <revision>
      <id>4683018</id>
      <parentid>4676685</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37181" sha1="69araov4ap5oy0yxqkf9jlbvcqmucy8" xml:space="preserve">{{PU|Svante Pääbo}}
{{Infobox scientist
|name              = സ്വാന്റേ പാബോ
|image             = Professor Svante Paabo ForMemRS.jpg
|caption           = 2016 ജൂലൈയിൽ ലണ്ടനിൽ നടന്ന [[Royal Society|റോയൽ സൊസൈറ്റി]] പ്രവേശന ദിനത്തിൽ പാബോ
|birth_date        = {{birth date and age|1955|4|20|df=y}}
|birth_place       = [[Stockholm|സ്റ്റോക്ക്ഹോം]], സ്വീഡൻ
|death_date        = 
|death_place       = 
|nationality       = 
|spouse            = {{marriage|Linda Vigilant|2008}}
|children          = 2
|field             = {{plainlist|
* [[Genetics|ജനിറ്റിക്സ്]]
* [[Evolutionary anthropology|ഏവലൂഷണറി ആൻത്രോപോളജി]]
}}
|work_institutions = {{plainlist|
* [[Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology]]
* [[Okinawa Institute of Science and Technology]]
}}
|alma_mater        = [[Uppsala University]] (PhD)
|doctoral_advisor  = 
| thesis_title = How the E19 protein of adenoviruses modulates the immune system
| thesis_url = http://urn.kb.se/resolve?urn=urn%3Anbn%3Ase%3Auu%3Adiva-114617
| thesis_year = 1986
|known_for         = [[Paleogenetics]]
|prizes            = {{Plainlist|
* [[Gottfried Wilhelm Leibniz Prize]] (1992)
* [[Max Delbrück Medal]] (1998)
* [[Louis-Jeantet Prize for Medicine]] (2005)&lt;ref name=&quot;Louis-Jeantet Prize&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2005-en/professeur-svante-paabo/|title=Professor Svante PÄÄBO &amp;#124; Jeantet|date=1 October 2017|accessdate=16 October 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516072442/https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2005-en/professeur-svante-paabo/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* [[Pour le Mérite]] (2008)
* [[Kistler Prize]] (2009)
*  [[Federal Cross of Merit|Great Cross of Merit with star]] (2009)
* [[Gruber Prize in Genetics]] (2013)
* [[Lomonosov Gold Medal]] (2014)
* [[Foreign Member of the Royal Society]] (2016)&lt;ref name=frs&gt;{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20160429121416/https://royalsociety.org/people/svante-paabo-12888/|archive-date=29 April 2016|url=https://royalsociety.org/people/svante-paabo-12888/|publisher=[[Royal Society]]|location=London|year=2016|title=Svante Paabo |url-status=live}} One or more of the preceding sentences incorporates text from the royalsociety.org website where: {{quote|&quot;All text published under the heading 'Biography' on Fellow profile pages is available under [[Creative Commons license|Creative Commons Attribution 4.0 International License]].&quot; --{{cite web |url=https://royalsociety.org/about-us/terms-conditions-policies/ |title=Royal Society Terms, conditions and policies |access-date=2016-03-09 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925220834/https://royalsociety.org/about-us/terms-conditions-policies/ |archive-date=September 25, 2015 }}}}&lt;/ref&gt;
*  [[Breakthrough Prize in Life Sciences]] (2016)
*  [[Keio Medical Science Prize]] (2016)
*  [[Princess of Asturias Award]]  (2018)
*  [[Darwin-Wallace Medal]] (2019)
*  [[Japan Prize]] (2020)
*  [[Massry Prize]] (2021)
*  [[Nobel Prize in Physiology or Medicine]] (2022)}}
| website  = {{plainlist|
* [https://www.eva.mpg.de/genetics/staff/paabo/]
* [https://groups.oist.jp/heg]
}}
}}
പരിണാമ ജനിതകശാസ്ത്ര മേഖലയിൽ വിദഗ്ധനും 2022-ലെ നോബൽ സമ്മാന ജേതാവുമായ ഒരു സ്വീഡിഷ് ജനിതകശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് '''സ്വാന്റേ പാബോ''' (ജനനം: 20 ഏപ്രിൽ 1955).&lt;ref name=&quot;gs&quot;&gt;{{GoogleScholar}}&lt;/ref&gt; പാലിയോജെനെറ്റിക്സിന്റെ സ്ഥാപകരിൽ ഒരാളായ അദ്ദേഹം നിയാണ്ടർത്തൽ ജീനോമിനെക്കുറിച്ച് വിപുലമായ ഗവേഷണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=kolbert&gt;{{cite magazine |last=Kolbert |first=Elizabeth |author-link=Elizabeth Kolbert |title=Sleeping with the Enemy: What happened between the Neanderthals and us? |magazine=[[The New Yorker]] |issue=15 &amp; 22 August 2011 |pages=64–75 |url=https://www.newyorker.com/magazine/2011/08/15/sleeping-with-the-enemy |access-date=23 November 2021 |archive-date=11 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220711123151/https://www.newyorker.com/magazine/2011/08/15/sleeping-with-the-enemy |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pääbo|first=Svante|date=November 1993|title=Ancient DNA|url=https://archive.org/details/sim_scientific-american_1993-11_269_5/page/60|journal=[[Scientific American]]|volume=269|issue=5|pages=60–66|doi=10.1038/scientificamerican1193-86|pmid=8235556|bibcode=1993SciAm.269e..86P}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/currentbiography0000unse_q0q8|title=Current biography yearbook|last=Candee, Marjorie Dent|last2=Block, Maxine|last3=Rothe, Anna Herthe|publisher=H. W. Wilson|year=2007|isbn=978-0-8242-1084-7|location=New York|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lostgenomes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.uctv.tv/shows/A-Neanderthal-Perspective-on-Human-Origins-28720|title=A Neanderthal Perspective on Human Origins|access-date=15 November 2014|date=10 September 2014|type=video lecture}}&lt;/ref&gt; 1997-ൽ&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Gitschier|first=J.|title=Imagine: An Interview with Svante Pääbo|doi=10.1371/journal.pgen.1000035|journal=[[PLOS Genetics]]|publisher=[[PLOS]]|volume=4|issue=3|pages=e1000035|year=2008|pmid=18369454|pmc=2274957}}&lt;/ref&gt; [[ജർമ്മനി]]യിലെ [[ലീപ്സിഗ്|ലീപ്സിഗിലുള്ള]]&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Dickman|first=S.|title=Svante Pääbo: Pushing ancient DNA to the limit|doi=10.1016/S0960-9822(98)70212-X|journal=[[Current Biology]]|volume=8|issue=10|pages=R329–R330|year=1998|pmid=9601629}}&lt;/ref&gt; മാക്സ് പ്ലാങ്ക് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ എവല്യൂഷണറി ആന്ത്രോപോളജിയിൽ&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Zagorski|first=N.|title=Profile of Svante Pääbo|doi=10.1073/pnas.0606596103|journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]]|volume=103|issue=37|pages=13575–13577|year=2006|pmid=16954182|pmc=1564240|bibcode=2006PNAS..10313575Z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wwwstaff.eva.mpg.de/~paabo/|title=Svante Paabo at the Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology|access-date=27 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719062916/http://wwwstaff.eva.mpg.de/~paabo/|archive-date=19 July 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Shute|first=N.|title=Portrait: Svante Paabo. The human factor|journal=U.S. News &amp; World Report|volume=134|issue=2|pages=62–63|year=2003|pmid=12561700|url=https://www.usnews.com/usnews/culture/articles/030120/20paabo.htm}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. ജപ്പാനിലെ ഒകിനാവ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയിൽ പ്രൊഫസർ കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://groups.oist.jp/heg/svante-paeaebo|title=Svante Pääbo|date=29 April 2020|website=OIST Groups|access-date=2022-10-03|archive-date=2021-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024000436/https://groups.oist.jp/heg/svante-paeaebo|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&quot;വംശനാശം സംഭവിച്ച ഹോമിനിനുകളുടെ ജീനോമുകളെയും മനുഷ്യ പരിണാമത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾക്ക്&quot; 2022-ലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര നോബൽ സമ്മാനം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/press-release/|title=Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2022|access-date=3 October 2022|archive-date=3 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003134750/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/summary/?_pjax=%23pjax-well|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReutersNobel&quot;&gt;{{cite news |last1=Grover |first1=Natalie |last2=Pollard |first2=Niklas |last3=Ahlander |first3=Johan |title=Swedish geneticist wins Nobel medicine prize for decoding ancient DNA |url=https://www.reuters.com/world/svante-paabo-wins-2022-nobel-prize-medicine-2022-10-03/ |access-date=3 October 2022 |work=[[Reuters]] |date=October 3, 2022}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസവും ആദ്യകാല ജീവിതവും ==
[[സ്റ്റോക്ക്‌ഹോം|സ്റ്റോക്ക്ഹോമിൽ]] ജനിച്ച പാബോ തന്റെ അമ്മയും എസ്റ്റോണിയൻ രസതന്ത്രജ്ഞയുമായ കരിൻ പാബോയ്‌ക്കൊപ്പമാണ് വളർന്നത്. 1982-ൽ [[Bengt I. Samuelsson|ബെംഗ്റ്റ് ഐ. സാമുവൽസണിനും]] [[ജോൺ ആർ. വാൻ|ജോൺ ആർ. വാനിനും]] ഒപ്പം വൈദ്യശാസ്ത്ര നോബൽ സമ്മാനം പങ്കിട്ട ബയോകെമിസ്റ്റ് സൂനെ ബെർഗ്‌സ്ട്രോം ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്.&lt;ref name=&quot;kolbert&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;forbes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dn.se/sverige/svante-paabo-far-nobelpriset-i-medicin/|title=Svensken Svante Pääbo får Nobelpriset i medicin|date=3 October 2022|website=DN.SE|access-date=3 October 2022|archive-date=3 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003101930/https://www.dn.se/sverige/svante-paabo-far-nobelpriset-i-medicin/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

അഡെനോവൈറസുകളുടെ E19 [[മാംസ്യം|പ്രോട്ടീൻ]] [[രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ|രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തെ]] എങ്ങനെ മോഡുലേറ്റ് ചെയ്യുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണത്തിന് 1986-ൽ ഉപ്സാല യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം [[ഡോക്ടറേറ്റ്|പിഎച്ച്ഡി]] നേടി.&lt;ref name=phd&gt;{{cite thesis |degree=PhD |first=Svante |last=Pääbo |title=How the E19 protein of adenoviruses modulates the immune system |publisher=Uppsala University |date=1986 |url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn%3Anbn%3Ase%3Auu%3Adiva-114617 |oclc=16668494 |isbn=9155419216 |access-date=22 December 2016 |archive-date=3 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003134617/http://uu.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2%3A294502&amp;dswid=261 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 1986 മുതൽ 1987 വരെ സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡിലെ [[സൂറിച്ച് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി|സൂറിച്ച് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ]] ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മോളിക്യുലാർ ബയോളജി II-ൽ അദ്ദേഹം പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറൽ ഗവേഷണം നടത്തി. 1987-1990 കാലഘട്ടത്തിൽ യു‌എസ്‌എയിലെ [[കാലിഫോർണിയ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി, ബെർക്ക്‌ലി|കാലിഫോർണിയ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി, ബെർക്ക്‌ലിയിലെ]] ബയോകെമിസ്ട്രി ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിൽ പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറൽ ഗവേഷകനായിരുന്നു പാബോ.

== ഗവേഷണവും കരിയറും ==
[[പ്രമാണം:SvantePääbo.jpg|കണ്ണി=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/SvanteP%C3%A4%C3%A4bo.jpg/220px-SvanteP%C3%A4%C3%A4bo.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|2014-ലെ നോബൽ സമ്മേളനത്തിൽ പാബോ]]
[[ഹോമോ|ആദ്യകാല മനുഷ്യരെയും]] മറ്റ് പുരാതന ജനവിഭാഗങ്ങളെയും പഠിക്കാൻ [[ജനിതകശാസ്ത്രം|ജനിതകശാസ്ത്രത്തിന്റെ]] രീതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാലിയോജെനെറ്റിക്‌സ് എന്ന മേഖലയുടെ സ്ഥാപകരിൽ ഒരാളായാണ് പാബോ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=pubmed&amp;cmd=search&amp;term=Paabo%20S|title=Svante Paabo publications in PubMed|access-date=27 July 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.edge.org/3rd_culture/paabo09/paabo09_index.html|title=Edge: Mapping the Neanderthal Genome – A Conversation With Svante Pääbo|access-date=27 July 2011}}&lt;/ref&gt; നിയാണ്ടർ താഴ്‌വരയിലെ ഫെൽ‌ഹോഫർ ഗ്രോട്ടോയിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഒരു മാതൃകയിൽ നിന്നുള്ള [[നിയാന്തർത്താൽ മനുഷ്യൻ|നിയാണ്ടർത്തൽ മനുഷ്യരുടെ]] മൈറ്റോകോൺ‌ഡ്രിയൽ [[ഡി.എൻ.എ]]യുടെ (എം‌ടി‌ഡി‌എൻ‌എ) സീക്വൻസിങ് വിജയകരമായി നടത്തിയതായി 1997-ൽ പാബോയും സഹപ്രവർത്തകരും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|pmid=9230299|date=1997|last=Krings, M|last2=Stone, A|last3=Schmitz, Rw|last4=Krainitzki, H|last5=Stoneking, M|last6=Pääbo, S|title=Neandertal DNA sequences and the origin of modern humans|url=https://archive.org/details/cell_1997-07-11_90_1/page/19|volume=90|issue=1|pages=19–30|issn=0092-8674|journal=Cell|doi=10.1016/S0092-8674(00)80310-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rincon 2018&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-43701630|title=How ancient DNA is transforming our view of the past|access-date=11 April 2018|last=Rincon|first=Paul|date=11 April 2018|website=BBC}}&lt;/ref&gt;

2002 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഭാഷാ വൈകല്യമുള്ള ചില വ്യക്തികളിൽ കുറവുള്ളതോ കേടുവന്നതോ ആയി കാണപ്പെടുന്നതും &quot;ഭാഷാ ജീൻ&quot; എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നതുമായ FOXP2-നെ&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Enard|first=W.|last2=Przeworski|first2=M.|last3=Fisher|first3=S. E.|last4=Lai|first4=C. S. L.|last5=Wiebe|first5=V.|last6=Kitano|first6=T.|last7=Monaco|first7=A. P.|last8=Pääbo|first8=S.|doi=10.1038/nature01025|title=Molecular evolution of FOXP2, a gene involved in speech and language|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2002-08-22_418_6900/page/868|journal=Nature|volume=418|issue=6900|pages=869–872|year=2002|pmid=12192408|bibcode=2002Natur.418..869E}}&lt;/ref&gt; സംബന്ധിച്ച കണ്ടെത്തലുകൾ പാബോയുടെ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

2006-ൽ, നിയാണ്ടർത്തലുകളുടെ മുഴുവൻ ജീനോമും പുനർനിർമ്മിക്കാനുള്ള പദ്ധതി പാബോ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2007-ൽ ''[[ടൈം (മാഗസിൻ)|ടൈം]]'' മാഗസിൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത ആ വർഷത്തെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 100 വ്യക്തികളിൽ ഒരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite magazine| last1 = Venter| first1 = J. C.| title = Time 100 scientists &amp; thinkers. Svante Paabo| url = https://archive.org/details/sim_time_2007-05-14_169_20/page/116| magazine = Time| volume = 169| issue = 20| pages = 116| year = 2007| pmid = 17536326 }}&lt;/ref&gt;

2009 ഫെബ്രുവരിയിൽ [[ഷിക്കാഗോ|ഷിക്കാഗോയിൽ]] നടന്ന അമേരിക്കൻ അസോസിയേഷൻ ഫോർ ദി അഡ്വാൻസ്‌മെന്റ് ഓഫ് സയൻസിന്റെ (AAAS) വാർഷിക യോഗത്തിൽ, നിയാണ്ടർത്തൽ ജീനോമിന്റെ ആദ്യ കരട് പതിപ്പ് പൂർത്തിയാക്കിയതായി മാക്‌സ് പ്ലാങ്ക് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ എവല്യൂഷണറി ആന്ത്രോപോളജി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;Callaway, Ewen (12 February 2009) [https://www.newscientist.com/article/dn16587-first-draft-of-neanderthal-genome-is-unveiled.html#.VN4-s1JyZ7h First draft of Neanderthal genome is unveiled] New Scientist, Life, Retrieved 13 February 2015&lt;/ref&gt; 454 ലൈഫ് സയൻസസ് കോർപ്പറേഷനുമായി സഹകരിച്ച് 3 ബില്യണിലധികം ബേസ് ജോഡികളുടെ ശ്രേണി നിർണ്ണയിച്ചു. പാബോയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഈ പദ്ധതി ആധുനിക മനുഷ്യരുടെ സമീപകാല പരിണാമ ചരിത്രത്തിലേക്ക് പുതിയ വെളിച്ചം വീശും.

2010 മാർച്ചിൽ, [[സൈബീരിയ|സൈബീരിയയിലെ]] ഡെനിസോവ ഗുഹയിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഒരു വിരലസ്ഥിയുടെ ഡിഎൻഎ വിശകലനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ട് പാബോയും സഹപ്രവർത്തകരും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതുവരെ തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്തതും ''[[ഹോമോ]]'' [[ജീനസ്|ജനുസ്സിൽപ്പെട്ടതും]] [[വംശനാശം സംഭവിച്ച ജീവികൾ|വംശനാശം സംഭവിച്ചതുമായ]] ഡെനിസോവ ഹോമിനിൻ എന്ന വിഭാഗത്തിന്റേതാണ് ആ [[അസ്ഥി|അസ്ഥിയെന്നാണ്]] ഫലങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Krause|first=J.|last2=Fu|first2=Q.|last3=Good|first3=J. M.|last4=Viola|first4=B.|last5=Shunkov|first5=M. V.|last6=Derevianko|first6=A. P.|last7=Pääbo|first7=S.|doi=10.1038/nature08976|title=The complete mitochondrial DNA genome of an unknown hominin from southern Siberia|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2010-04-08_464_7290/page/894|journal=Nature|volume=464|issue=7290|pages=894–897|year=2010|pmid=20336068|bibcode=2010Natur.464..894K}}&lt;/ref&gt; മുമ്പ് അറിയപ്പെടാതിരുന്ന ഒരു ഹോമിനിൻ വിഭാഗത്തെ ഡിഎൻഎ വിശകലനത്തിലൂടെ കണ്ടെത്തുന്ന ആദ്യ സംഭവമായിരുന്നു ഡെനിസോവരുടെ കണ്ടെത്തൽ.

2010 മേയ് മാസത്തിൽ, പാബോയും സഹപ്രവർത്തകരും ''സയൻസ്'' ജേണലിൽ [[നിയാന്തർത്താൽ മനുഷ്യൻ|നിയാണ്ടർത്തൽ]] ജീനോമിന്റെ ഒരു കരട് സീക്വൻസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Green|first=R. E.|last2=Krause|first2=J.|last3=Briggs|first3=A. W.|last4=Maricic|first4=T.|last5=Stenzel|first5=U.|last6=Kircher|first6=M.|last7=Patterson|first7=N.|last8=Li|first8=H.|last9=Zhai|first9=W.|doi=10.1126/science.1188021|title=A Draft Sequence of the Neandertal Genome|url=https://archive.org/details/sim_science_2010-05-07_328_5979/page/710|journal=Science|volume=328|issue=5979|pages=710–722|year=2010|pmid=20448178|pmc=5100745|bibcode=2010Sci...328..710G}}&lt;/ref&gt; നിയാണ്ടർത്തലുകളും യുറേഷ്യൻ മനുഷ്യരും (സബ്-സഹാറൻ ആഫ്രിക്കക്കാരല്ല) തമ്മിൽ ഇണചേരൽ (ഇന്റർബ്രീഡിങ്) നടന്നിരിക്കാമെന്ന നിഗമനത്തിലാണ് അദ്ദേഹവും സംഘവും എത്തിയത്.&lt;ref name=bbc05062010&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8660940.stm |title=Neanderthal genes 'survive in us' |date=2010 |publisher=[[BBC]] |access-date=7 May 2010 |first=Paul |last=Rincon |archive-date=14 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120814082148/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8660940.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; പുരാതന മനുഷ്യരും ശരീരഘടനാപരമായി ആധുനിക മനുഷ്യരും തമ്മിൽ ഇടകലർന്നു എന്ന ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന് ശാസ്ത്രസമൂഹത്തിൽ പിന്തുണ വർദ്ധിച്ചുവരികയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Lalueza-Fox|first=C|last2=Gilbert|first2=MTP|year=2011|title=Paleogenomics of Archaic Hominins|journal=Current Biology|volume=21|issue=24|pages=R1002–R1009|doi=10.1016/j.cub.2011.11.021|pmid=22192823}}&lt;/ref&gt; ആധുനിക മനുഷ്യരുമായുള്ള ഈ ഇടകലരൽ ഏകദേശം 50,000-നും 60,000-നും ഇടയിൽ വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് തെക്കൻ യൂറോപ്പിൽ സംഭവിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Neanderthal&quot;&gt;[https://www.sciencedaily.com/releases/2020/09/200930094758.htm The ancient Neanderthal in severe COVID-19], ''[[Science News]]'', September 30, 2020. &lt;/ref&gt;

2014-ൽ അദ്ദേഹം ''നിയാണ്ടർത്താൽ മാൻ: ഇൻ സെർച്ച് ഓഫ് ലോസ്റ്റ് ജീനോംസ്'' എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഓർമ്മക്കുറിപ്പും ജനപ്രിയ ശാസ്ത്രവും ഇടകലർന്ന രൂപത്തിലുള്ള ഈ പുസ്തകത്തിൽ, നിയാണ്ടർത്തൽ ജീനോം മാപ്പ് ചെയ്യാനുള്ള ഗവേഷണശ്രമത്തിന്റെ കഥ മനുഷ്യപരിണാമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ ചിന്തകൾക്കൊപ്പം അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നു.&lt;ref name=forbes&gt;Peter Forbes (20 February 2014) [https://www.theguardian.com/books/2014/feb/19/neanderthal-man-search-lost-genomes-svante-paabo Neanderthal Man: In Search of Lost Genomes by Svante Pääbo – review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211201210648/https://www.theguardian.com/books/2014/feb/19/neanderthal-man-search-lost-genomes-svante-paabo |date=1 December 2021 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Simon Underdown (3 April 2014) [http://www.timeshighereducation.co.uk/books/neanderthal-man-in-search-of-lost-genomes-by-svante-pbo/2012342.article Neanderthal Man: In Search of Lost Genomes, by Svante Pääbo] ''[[Times Higher Education]]''. Retrieved 1 July 2014&lt;/ref&gt;

2020-ൽ, ക്രോമസോം 3-ലെ ഒരു മേഖലയിലെ ജനിതക വകഭേദങ്ങളുടെ ഡിഎൻഎ വിശകലനത്തിലൂടെ, [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്യൻ]] [[നിയാന്തർത്താൽ മനുഷ്യൻ|നിയാണ്ടർത്തൽ]] പൈതൃകമുള്ളവരിൽ [[കോവിഡ്-19]] രോഗത്തിന്റെ അപകടസാധ്യതയും ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കേണ്ടിവരുന്നതിന്റെ ആപേക്ഷിക തോതും ഉൾപ്പെടെ കൂടുതൽ ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നുവെന്ന് പാബോ കണ്ടെത്തി. ഈ ജനിതകഘടന കൂടുതൽ അപകടസാധ്യത ഉണ്ടാക്കുന്നുവെന്നും രോഗബാധിതരെ അത് രോഗത്തിന്റെ കൂടുതൽ ഗുരുതരമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കുമെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Neanderthal&quot;/&gt; അദ്ദേഹം നയിക്കുന്ന മാക്സ് പ്ലാങ്ക് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെയും കരോലിൻസ്ക ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെയും ഗവേഷകരുടേതാണ് ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ.&lt;ref name=&quot;Neanderthal&quot; /&gt;

2021-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് [[Google Scholar|ഗൂഗിൾ സ്കോളർ]] പ്രകാരം 162-ഉം [[സ്കോപ്പസ്|സ്കോപ്പസ്]] പ്രകാരം 127-ഉം ആണ് പാബോയുടെ [[എച്ച്-ഇൻഡക്സ്|എച്ച്-ഇൻഡക്സ്]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=7006151134|title=Scopus preview – Pääbo, Svante – Author details – Scopus|access-date=16 October 2021|website=www.scopus.com}}&lt;/ref&gt;


=== പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും ===
1992-ൽ, ഗവേഷണരംഗത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന [[ജർമ്മനി|ജർമ്മൻ]] ബഹുമതിയായ [[Deutsche Forschungsgemeinschaft|ഡോയിച്ചെ ഫോർഷുങ്‌സ്‌ഗെമൈൻഷാഫ്റ്റിന്റെ]] [[Gottfried Wilhelm Leibniz Prize|ഗോട്ട്‌ഫ്രീഡ് വിൽഹെം ലൈബ്നിറ്റ്സ് സമ്മാനം]] അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. 2000-ൽ [[Royal Swedish Academy of Sciences|റോയൽ സ്വീഡിഷ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിലെ]] അംഗമായി പാബോ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2005-ൽ [[Louis-Jeantet Prize for Medicine|വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള ലൂയി-ഷാന്റെ സമ്മാനം]] അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Louis-Jeantet Prize&quot; /&gt; 2008-ൽ പാബോ [[Pour le Mérite for Sciences and Arts|സയൻസസ് ആൻഡ് ആർട്‌സിനായുള്ള ഓർഡർ പോർ ലെ മെറിറ്റിൽ]] അംഗമായി. അതേ വർഷം തന്നെ [[Academy of Achievement|അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് അച്ചീവ്‌മെന്റിന്റെ]] ഗോൾഡൻ പ്ലേറ്റ് അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration|title=Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement|website=www.achievement.org|publisher=[[American Academy of Achievement]]}}&lt;/ref&gt; 1984-ൽ 2,400 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഒരു മമ്മിയിൽ തുടക്കമിട്ട, പുരാതന ഡിഎൻഎ വേർതിരിച്ചെടുക്കുകയും അതിന്റെ ശ്രേണി നിർണ്ണയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് 2009 ഒക്ടോബറിൽ ഫൗണ്ടേഷൻ ഫോർ ദ ഫ്യൂച്ചർ പാബോയ്ക്ക് 2009-ലെ കിസ്റ്റ്‌ലർ സമ്മാനം നൽകി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.futurefoundation.org./awards/kpr_2009_paabo.htm|title=Foundation For the Future has selected Dr. Svante Pääbo as the 2009 winner of the Kistler Prize.|access-date=27 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726072228/http://www.futurefoundation.org/awards/kpr_2009_paabo.htm|archive-date=26 July 2011}}&lt;/ref&gt; ബയോകെമിസ്ട്രിയിലും മോളിക്യുലാർ ബയോളജിയിലും കൈവരിച്ച മികച്ച നേട്ടങ്ങൾക്ക് 2010 ജൂണിൽ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് യൂറോപ്യൻ ബയോകെമിക്കൽ സൊസൈറ്റീസ് (FEBS) തിയോഡോർ ബ്യൂഷർ മെഡൽ അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.febs.org/index.php?id=129|title=FEBS MEDALS: The Theodor Bücher Lecture and Medal|access-date=27 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726052213/http://www.febs.org/index.php?id=129|archive-date=26 July 2011}}&lt;/ref&gt; 2013-ൽ, [[ജനസംഖ്യാജനിതകശാസ്ത്രം|പരിണാമ ജനിതകശാസ്ത്രത്തിലെ]] വഴിത്തിരിവായ ഗവേഷണത്തിന് [[Gruber Prize in Genetics|ജനിതകശാസ്ത്രത്തിനുള്ള ഗ്രുബർ സമ്മാനം]] അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mpg.de/6956763/Gruber_Genetics_Prize_2013|title=Gruber Genetics Prize for Svante Pääbo|access-date=6 April 2013|website=MAX-PLANCK-GESELLSCHAFT}}&lt;/ref&gt; 2015 ജൂണിൽ NUI ഗാൽവേയിൽ നിന്ന് ഡിഎസ്‌സി (ഹോണറിസ് കോസ) ബിരുദം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nuigalway.ie/about-us/news-and-events/news-archive/2015/june2015/one-of-worlds-most-influential-scientists-to-speak-at-nui-galway.html|title=ONE OF WORLD'S MOST INFLUENTIAL SCIENTISTS TO SPEAK AT NUI GALWAY|access-date=13 June 2015}}&lt;/ref&gt; 2016-ൽ അദ്ദേഹം [[ഫെലോ ഓഫ് ദ റോയൽ സൊസൈറ്റി|റോയൽ സൊസൈറ്റിയുടെ വിദേശ അംഗമായി]] തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2017-ൽ [[Dan David Prize|ഡാൻ ഡേവിഡ് സമ്മാനം]] അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. 2018-ൽ ശാസ്ത്രഗവേഷണ വിഭാഗത്തിലെ [[Princess of Asturias Awards|പ്രിൻസസ് ഓഫ് അസ്റ്റൂറിയാസ് അവാർഡ്]], 2020-ൽ [[Japan Prize|ജപ്പാൻ പ്രൈസ്]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.japanprize.jp/en/press.html|title=The Japan Prize Foundation|access-date=16 October 2021|website=www.japanprize.jp|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204194053/https://www.japanprize.jp/en/press.html|archive-date=2021-02-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, 2021-ൽ [[Massry Prize|മാസ്‌റി പ്രൈസ്]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keck.usc.edu/massry-prize/current-laureates|title=Current Laureates|access-date=2022-10-03|archive-date=2021-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201115606/https://keck.usc.edu/massry-prize/current-laureates|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, നിയാണ്ടർത്തൽ ജീനോം സീക്വൻസിങ് നടത്തിയതിന് 2022-ൽ വൈദ്യശാസ്ത്ര നോബൽ സമ്മാനം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2022|website=NobelPrize.org}}&lt;/ref&gt; എന്നിവയും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
2014-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ''നിയാണ്ടർത്താൽ മാൻ: ഇൻ സെർച്ച് ഓഫ് ലോസ്റ്റ് ജീനോംസ്'' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ, താൻ [[ഉഭയവർഗപ്രണയി|ബൈസെക്ഷ്വൽ]] ആണെന്ന് പാബോ പരസ്യമായി പ്രസ്താവിച്ചു. അമേരിക്കൻ [[പ്രൈമെറ്റോളജി|പ്രൈമറ്റോളജിസ്റ്റും]] ജനിതകശാസ്ത്രജ്ഞയുമായ ലിൻഡ വിജിലന്റിന്റെ &quot;ആൺകുട്ടികളുടെ മനോഹാരിത&quot; തന്നെ ആകർഷിക്കുന്നതുവരെ താൻ [[സ്വവർഗപ്രണയി|സ്വവർഗ്ഗാനുരാഗിയാണെന്നാണ്]] കരുതിയിരുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ഇരുവരും ചേർന്ന് നിരവധി പ്രബന്ധങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിവാഹിതരായ ഇരുവരും [[ലീപ്സിഗ്|ലീപ്സിഗിൽ]] ഒരു മകനെയും മകളെയും ഒരുമിച്ച് വളർത്തുന്നു.&lt;ref name=&quot;Sexuality&quot;&gt;{{Cite web|url=https://geneticliteracyproject.org/2014/03/06/sexy-science-neanderthals-svante-paabo-and-the-story-of-how-lust-shaped-modern-humans/|publisher=Genetic Literary Project|title=Sexy Science: Neanderthals, Svante Pääbo and the story of how sex shaped modern humans|first=Tabitha M.|last=Powledge|date=6 March 2014|access-date=3 August 2019|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122224221/https://geneticliteracyproject.org/2014/03/06/sexy-science-neanderthals-svante-paabo-and-the-story-of-how-lust-shaped-modern-humans/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lostgenomes&gt;{{cite book|last1=Pääbo|first1=Svante|title=Neanderthal Man: In Search of Lost Genomes|url=https://archive.org/details/neanderthalmanin0000paab|date=2014|publisher=Basic Books|isbn=978-0-465-02083-6}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* ''[[Origins of Us|ഒറിജിൻസ് ഓഫ് അസ്]]'' (2011 ബിബിസി സീരീസ്)
* ''[[First Peoples (TV program)|ഫസ്റ്റ് പീപ്പിൾസ്]]'' (2015 പിബിഎസ് സീരീസ്)
* [[വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം|ശരീരശാസ്ത്രത്തിലോ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലോ ഉള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]
* [[List of Swedish Nobel laureates|സ്വീഡിഷ് നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം ==
{{Reflist|2}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [https://www.eva.mpg.de/genetics/staff/paabo.html മാക്സ് പ്ലാങ്ക് സൊസൈറ്റിയിൽ സ്വാന്റേ പാബോ]
* {{GoogleScholar}}
* {{Nobelprize}}
* [https://luca.co.in/nobel-2022-medicine/ അസ്ഥിമാടങ്ങൾ കഥപറയുമ്പോൾ], ഡോ.കെ.പി.അരവിന്ദൻ, ലൂക്ക സയൻസ് പോർട്ടൽ
{{Nobel Prize in Physiology or Medicine}}
{{2022 Nobel Prize winners}}
{{Breakthrough Prize laureates}}
{{FRS 2016}}
{{Princess of Asturias Award for Technical and Scientific Research}}
{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>69araov4ap5oy0yxqkf9jlbvcqmucy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഏഷ്യ-പസഫിക് എക്കണോമിക് കോഓപ്പറേഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>580283</id>
    <revision>
      <id>4683026</id>
      <parentid>4670781</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T11:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LeonardRandomise4</username>
        <id>84737</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>2026-ലേക്ക് പുതുക്കിയത്.</comment>
      <origin>4683026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101533" sha1="ddaigpvvkrb7clgk9kjzvzssqxdkkk3" xml:space="preserve">{{PU|Asia-Pacific Economic Cooperation}}
{{Infobox country
| name                = '''ഏഷ്യ-പസഫിക് എക്കണോമിക് കോഓപ്പറേഷൻ'''
| linking_name                = the Asia-Pacific Economic Cooperation
| symbol_type                = {{nbsp}} &lt;!-- because we truly don't need the word &quot;Logo&quot; under the... Logo. [[WP:THANKYOUCAPTIONOBVIOUS]] - feel free to &quot;fix&quot; in a better way... --&gt;
| image_coat                = [[File:APEC logo vertical.svg|frameless|upright=1.05]] &lt;!-- logo size - if only all these infoboxes made 'upright' available to allow scaling--&gt;
| image_map                = [[File:Asia-Pacific_Economic_Cooperation_nations.svg|300px]]
| map_caption                = APEC-യിലെ അംഗ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥകൾ
| org_type                = സാമ്പത്തിക യോഗം
| membership_type                = അംഗത്വം
| membership                = 21 സമ്പദ് വ്യവസ്ഥകൾ
 {{Hidden
  |headerstyle = background:transparent;text-align:left;line-height:1.0em;font-weight:normal;
  |header = {{raise|0.35em|}}
  |contentstyle = padding-top:0.3em;font-size:105%;
  |content = {{unbulleted list | {{AUS}} | {{BRN}} | {{CAN}} | {{CHL}} | {{PRC}} | {{HKG}} | {{IDN}} | {{JPN}} | {{KOR}} | {{MAS}} | {{MEX}} | {{Flagcountry|New Zealand}} | {{Flagcountry|Papua New Guinea}} | {{PER}} | {{PHL}} | {{RUS}} | {{SIN}} | {{TWN}} | {{THA}} | {{USA}} | {{VIE}}}}
 }}
| admin_center_type                = ആസ്ഥാനം
| admin_center                = {{Flagcountry|Singapore}}
| leader_title1                = ചെയർപേഴ്സൺ
| leader_name1                = {{Flagicon|Thailand}} [[പ്രയുത് ചാൻ-ഓ-ചാ]]
| leader_title2                = എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ
| leader_name2                = റെബേക്ക ഫാത്തിമ സാന്താ മരിയ
| established                = 1989
| official_website                = 
| demonym                = 
| area_km2                = 
| area_rank                = 
| GDP_PPP                = 
| GDP_PPP_year                = 
| HDI                = 
| HDI_year                = 
| today                = 
}}
[[Category:Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters|TAsia-Pacific Economic Cooperation]]

ഏഷ്യ-പസഫിക് മേഖലയിലുടനീളം സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന പസഫിക് റിമ്മിലെ 21 അംഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾക്കായുള്ള ഒരു അന്തർ സർക്കാർ ഫോറമാണ് '''അപെക്''' എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കുന്ന '''ഏഷ്യ-പസഫിക് എക്കണോമിക് കോഓപ്പറേഷൻ'''.&lt;ref name=&quot;apec.org&quot;&gt;[http://www.apec.org/about-us/about-apec/member-economies.aspx Member Economies – Asia-Pacific Economic Cooperation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180709153701/https://www.apec.org/about-us/about-apec/member-economies.aspx |date=2018-07-09 }}. Apec.org. Retrieved 12 April 2014.&lt;/ref&gt; 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ ആരംഭിച്ച [[ആസിയാൻ]] മന്ത്രിസഭാനന്തര സമ്മേളനങ്ങളുടെ വിജയത്തെത്തുടർന്ന്,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.pecc.org/resources/doc_view/601-back-to-canberra-founding-apec|title=PECC – Back to Canberra: Founding APEC|access-date=12 November 2017|website=pecc.org|quote=ASEAN's series of post-ministerial consultations,launched in the mid-1980s, had demonstrated the feasibility and value of regular consultations among ministerial-level representatives of both developed and developing economies.}}&lt;/ref&gt; ഏഷ്യ-പസഫിക് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പരസ്പരാശ്രിതത്വത്തിനും പ്രാദേശിക വ്യാപാര സംഘങ്ങളുടെ വരവിനും മറുപടിയായി യൂറോപ്പിനപ്പുറം കാർഷിക ഉൽപന്നങ്ങൾക്കും അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾക്കും പുതിയ വിപണികൾ സ്ഥാപിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് 1989-ൽ അപെക് ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/History|title=History|website=apec.org|quote=The idea of APEC was firstly publicly broached by former Prime Minister of Australia Bob Hawke during a speech in Seoul, Korea, on 31 January 1989. Ten months later, 12 Asia-Pacific economies met in Canberra, Australia, to establish APEC.|access-date=2022-11-08|archive-date=2019-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190304034820/http://apec.org/About-Us/About-APEC/History|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pecc.org&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pecc.org/resources/regional-cooperation/601-back-to-canberra-founding-apec/file|title=Back to Canberra: Founding APEC}}&lt;/ref&gt; [[സിംഗപ്പൂർ]] ആസ്ഥാനമായ &lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://www.ncapec.org/docs/what_is_apec.pdf|quote=The APEC Secretariat is based in Singapore. The Secretariat is staffed by 20 diplomats seconded from APEC member economies and by 20 local staff.|title=What is APEC and what can it do for business?|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726041714/http://www.ncapec.org/docs/what_is_apec.pdf|archive-date=2011-07-26|access-date=2022-11-08|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അപെക് ഏഷ്യാ-പസഫിക് മേഖലയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ബഹുരാഷ്ട്ര ബ്ളോക്കുകളിലും ഏറ്റവും പഴയ ഫോറങ്ങളിലും ഒന്നായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.brookings.edu/opinions/the-east-asia-summit-looking-for-an-identity/|title=The East Asia Summit: Looking for an Identity|last=Chu|first=Shulong|date=1 February 2017|website=Brookings|quote=APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation) is the oldest such forum and is generally recognized as the highest-level multilateral process in Asia-Pacific.}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ ഇത് ആഗോളതലത്തിൽ കാര്യമായ രാഷ്ട്രീയ  സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Achievements-and-Benefits|title=Achievements and Benefits|website=apec.org}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Parreñas|first=Julius Caesar|title=ASEAN and Asia‐Pacific economic cooperation|url=https://archive.org/details/sim_pacific-review_1998_11_2/page/233|journal=The Pacific Review|volume=11|issue=2|pages=233–248|doi=10.1080/09512749808719255|date=January 1998}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.anzam.org/wp-content/uploads/pdf-manager/2336_BAMBER_GREG_AMI-13.PDF|title=What Context does the Asia-Pacific Economic Cooperation Forum (APEC)Provide for Employment Relations?|quote=APEC represents the most dynamic economic region in the world, having generated nearly 70 per cent of global economic growth in its first 10 years [...].}}&lt;/ref&gt;

[[തായ്‌വാൻ]] ([[തായ്‌വാൻ|ചൈനീസ് തായ്‌പേയ്]] എന്ന പേരിൽ ഒരു മന്ത്രിതല ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു) ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ അപെക് അംഗങ്ങളുടെയും സർക്കാർ മേധാവികൾ  &lt;ref&gt;[http://www.chinapost.com.tw/taiwan/national/national-news/2013/08/27/387427/Conditions-not.htm Conditions not right for APEC attendance: Ma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117201433/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/national/national-news/2013/08/27/387427/Conditions-not.htm |date=2020-11-17 }}. The China Post (27 August 2013). Retrieved 12 April 2014.&lt;/ref&gt; അപ്പെക്കിന്റെ വാർഷിക സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. സമ്മേളന സ്ഥലം അംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ വർഷം തോറും മാറിമാറി വരുന്നു. മിക്ക (എല്ലാം അല്ല) ഉച്ചകോടികളിലും പിന്തുടരുന്ന ഒരു പ്രശസ്തമായ പാരമ്പര്യം, പങ്കെടുക്കുന്ന നേതാക്കൾ ആതിഥേയ രാജ്യത്തിന്റെ ദേശീയ വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നത് ആണ്. അപെകിന് [[ആസിയാൻ|അസോസിയേഷൻ ഓഫ് സൗത്ത് ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യൻ നേഷൻസ്]] സെക്രട്ടേറിയറ്റ്, പസഫിക് ഇക്കണോമിക് കോ-ഓപ്പറേഷൻ കൗൺസിൽ, പസഫിക് ഐലൻഡ് ഫോറം സെക്രട്ടേറിയറ്റ് എന്നീ മൂന്ന് ഔദ്യോഗിക നിരീക്ഷകരുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.apec.org/About-Us/How-APEC-Operates/APEC-Observers|title=Asia-Pacific Economic Cooperation -|access-date=12 November 2017|website=apec.org|archive-date=2020-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205101331/https://www.apec.org/About-Us/How-APEC-Operates/APEC-Observers|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; G20 മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിച്ച് [[ജി - 20|G20]] മീറ്റിംഗുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിന് ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രാതിനിധ്യത്തിനായി അപെകിന്റെ ഹോസ്റ്റ് ഇക്കണോമി ഓഫ് ദ ഇയർ ക്ഷണിക്കപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.g20foundation.org/g20/invitees-and-international-organizations|title=Invitees and International Organizations &amp;#124; G20 Foundation|access-date=2022-11-08|archive-date=2022-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221231521/https://www.g20foundation.org/g20/invitees-and-international-organizations|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;
{{Cite web|url=http://vietnamembassy-usa.org/news/2017/02/deputy-pm-meets-us-state-secretary-g20-meeting-sidelines|title=Deputy PM meets US State Secretary on G20 meeting sidelines – Embassy of the Socialist Republic of Vietnam in the United States|access-date=12 November 2017|website=vietnamembassy-usa.org}}
&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:APEC_ABC.ogv|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|1989 നവംബറിൽ കാൻബെറയിൽ നടന്ന ആദ്യത്തെ അപെക് മീറ്റിംഗിന്റെ ABC വാർത്താ റിപ്പോർട്ട്, മെൽബൺ കപ്പ് വീക്ഷിക്കുന്ന പ്രതിനിധികളെ കാണിക്കുന്നു.]]
1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ ആരംഭിച്ച [[ആസിയാൻ]] -ന്റെ മന്ത്രിതല സമ്മേളനങ്ങളുടെ പരമ്പര, വികസിതവും വികസ്വരവുമായ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളിലെ മന്ത്രിതല പ്രതിനിധികൾക്കിടയിൽ പതിവ് കോൺഫറൻസുകളുടെ സാധ്യതയും മൂല്യവും പ്രകടമാക്കിയതാണ് അപെകിന്റെ ആദ്യ പ്രചോദനം. 1996 ആയപ്പോഴേക്കും മന്ത്രിതല സമ്മേളനങ്ങൾ 12 അംഗങ്ങളെ (ആസിയാനിലെ അന്നത്തെ ആറ് അംഗങ്ങളും അതിന്റെ ആറ് ഡയലോഗ് പങ്കാളികളും) ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിൽ വികസിച്ചു. ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിൽ മേഖലാ വ്യാപകമായ സഹകരണത്തിന് [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ]] പ്രധാനമന്ത്രി ബോബ് ഹോക്കിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. 1989 ജനുവരിയിൽ, പസഫിക് റിം മേഖലയിലുടനീളം കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായ സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിന് ബോബ് ഹോക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ഇത് നവംബറിൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ തലസ്ഥാനമായ [[കാൻബറ|കാൻബെറയിൽ]] ഓസ്‌ട്രേലിയൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ഗാരെത് ഇവാൻസിന്റെ അധ്യക്ഷതയിൽ അപെകിന്റെ ആദ്യ യോഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. പന്ത്രണ്ട് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മന്ത്രിമാർ പങ്കെടുത്ത യോഗം [[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിലും]] [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|ദക്ഷിണ കൊറിയയിലും]] ഭാവി വാർഷിക യോഗങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിജ്ഞാബദ്ധതയോടെ സമാപിച്ചു. പത്തുമാസത്തിനുശേഷം, 12 ഏഷ്യ-പസഫിക് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ കാൻബെറയിൽ അപെക് സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി യോഗം ചേർന്നു. സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിന് സിംഗപ്പൂർ ആസ്ഥാനമായി അപെക് സെക്രട്ടേറിയറ്റ് സ്ഥാപിതമായി. &lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;pecc.org&quot;/&gt;

1994-ൽ ഇന്തോനേഷ്യയിലെ [[ബോഗർ|ബോഗോറിൽ]] നടന്ന യോഗത്തിൽ, 2010-ഓടെ വ്യാവസായിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾക്കും 2020-ഓടെ വികസ്വര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾക്കും ഏഷ്യ-പസഫിക്കിൽ സ്വതന്ത്രവും തുറന്നതുമായ വ്യാപാരവും നിക്ഷേപവും ലക്ഷ്യമിടുന്ന ബോഗോർ ലക്ഷ്യങ്ങൾ അപെക് നേതാക്കൾ അംഗീകരിച്ചു. 1995-ൽ, ഓരോ അംഗത്തിന്റെയും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്നുള്ള മൂന്ന് ബിസിനസ് എക്‌സിക്യൂട്ടീവുകൾ അടങ്ങുന്ന അപെക് ബിസിനസ് അഡൈ്വസറി കൗൺസിൽ (ABAC) എന്ന പേരിൽ ഒരു ബിസിനസ് ഉപദേശക സമിതി സ്ഥാപിച്ചു.

2001 ഏപ്രിലിൽ, മറ്റ് അഞ്ച് അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളുമായി (യൂറോസ്റ്റാറ്റ്, ഐഇഎ, ഒഎൽഎഡിഇ, ഒപെക്,യുഎൻഎസ്ഡി) സഹകരിച്ച് അപെക് സംയുക്ത എണ്ണ ഡാറ്റാ എക്സർസൈസ് ആരംഭിച്ചു, അത് 2005-ൽ [[ജോയിന്റ് ഓർഗനൈസേഷൻസ് ഡാറ്റാ ഇനിഷ്യേറ്റീവ്]] (JODI) ആയി മാറി.

=== മീറ്റിംഗ് സ്ഥലങ്ങൾ ===
മീറ്റിംഗിന്റെ സ്ഥാനം വർഷം തോറും അംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ മാറുന്നു.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
! വർഷം
!#
! തീയതി
!രാജ്യം
!പട്ടണം
!തലവൻ
|-
|1989
|'''1st'''
|6–7 നവംബർ
|{{Flagcountry|Australia}}
|[[കാൻബറ]]
|പ്രധാനമന്ത്രി ബോബ് ഹോക്ക്
|-
|1990
|'''2nd'''
|29–31 ജൂലൈ
|{{Flagcountry|Singapore}}
|[[സിംഗപ്പൂർ]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[ലീ ക്വാൻ യു]]
|-
|1991
|'''3rd'''
|12–14 നവംബർ
|{{Flagcountry|South Korea|1984}}
|[[സോൾ]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Roh Tae-woo|റോഹ് തെയ്-വൂ]]
|-
|1992
|'''4th'''
|10–11 സെപ്റ്റംബർ
|{{Flagcountry|Thailand}}
|[[ബാങ്കോക്ക്]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[Anand Panyarachun|ആനന്ദ് പന്യാറച്ചും]]
|-
|1993
|'''1st'''
|19–20 നവംബർ
|{{USA}}
|[[Blake Island|ബ്ലേക്ക് ഐലണ്ട്]]
|പ്രസിഡൻറ് [[ബിൽ ക്ലിന്റൺ]]
|-
|1994
|'''2nd'''
|15–16 നവംബർ
|{{IDN}}
|[[ബോഗർ]]
|പ്രസിഡൻറ് [[സുഹാർത്തോ]]
|-
|1995
|'''3rd'''
|18–19 നവംബർ
|{{Flagcountry|Japan|1947}}
|[[ഓസക]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[Tomiichi Murayama|തോമയിച്ചി മുറയമ]]
|-
|1996
|'''4th'''
|24–25 നവംബർ
|{{Flagcountry|Philippines|1986}}
|[[Subic|സൂബിക്]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Fidel Ramos|ഫിഡല് റാമോസ്]]
|-
|1997
|'''5th'''
|24–25 നവംബർ
|{{Flagcountry|Canada}}
|[[വാൻകൂവർ|വാൻകൂവർ]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[Jean Chrétien|ഴാൻ ക്രേറ്റിയൻ]]
|-
|1998
|'''6th'''
|17–18 നവംബർ
|{{Flagcountry|Malaysia}}
|[[ക്വാല ലമ്പുർ|ക്വാല ലമ്പൂർ]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[മഹാതീർ മുഹമ്മദ്|മഹാതീർ മുഹമ്മദ്]]
|-
|1999
|'''7th'''
|12–13 സെപ്റ്റംബർ
|{{Flagcountry|New Zealand}}
|[[ഓക്‌ലൻഡ്|ഓൿലൻഡ്]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[Jenny Shipley|ജെന്നി ഷിപ്പ്ലെ]]
|-
|2000
|'''8th'''
|15–16 നവംബർ
|{{BRN}}
|[[ബന്ദർ സെരി ബെഗവൻ|ബന്ദർ സെരി ബെഗവൻ]]
|സുൽത്താൻ [[ഹസ്സനാൽ ബോൾക്കിയ|ഹസ്സനാൽ ബോൾക്കിയ]]
|-
|2001
|'''9th'''
|20–21 ഒക്ടോബർ
|{{Flagcountry|China}}
|[[ഷാങ്ഹായ്]]
|പ്രസിഡൻറ് ജിയാങ് സെമിൻ
|-
|2002
|'''10th'''
|26–27 ഒക്ടോബർ
|{{Flagcountry|Mexico}}
|[[Los Cabos|ലോസ് കാബോസ്]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Vicente Fox|വിസെന്റെ ഫോക്സ്]]
|-
|2003
|'''11th'''
|20–21 ഒക്ടോബർ
|{{Flagcountry|Thailand}}
|[[ബാങ്കോക്ക്]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[തക്സിൻ ഷിനവാത്ര|തക്സിൻ ഷിനവാത്ര]]
|-
|2004
|'''12th'''
|20–21 നവംബർ
|{{Flagcountry|Chile}}
|[[സാന്റിയാഗൊ]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Ricardo Lagos|റിക്കാടൊ ലാഗോസ്]]
|-
|2005
|'''13th'''
|18–19 നവംബർ
|{{Flagcountry|South Korea}}
|[[ബുസാൻ|ബുസാൻ]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Roh Moo-hyun|റോഹ് മൂ-ഹയുൻ]]
|-
|2006
|'''14th'''
|18–19 നവംബർ
|{{Flagcountry|Vietnam}}
|[[ഹാനോയ്]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Nguyễn Minh Triết|ന്യുയെൻ മിൻ ട്രിയേറ്റ്]]
|-
|2007
|'''15th'''
|8–9 സെപ്റ്റംബർ
|{{Flagcountry|Australia}}
|[[സിഡ്നി]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[John Howard|ജോൺ ഹോവാർഡ്]]
|-
|2008
|'''16th'''
|22–23 നവംബർ
|{{Flagcountry|Peru}}
|[[ലിമ]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Alan Garcia Perez|അലൻ ഗാർസിയ പേരെസ്]]
|-
|2009
|'''17th'''
|14–15 നവംബർ
|{{Flagcountry|Singapore}}
|[[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂർ]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[ലീ ഹ്സ്യെൻ ലൂങ്|ലീ ഹ്സ്യെൻ ലൂങ്]]
|-
|2010
|'''18th'''
|13–14 നവംബർ
|{{Flagcountry|Japan}}
|[[യോകോഹാമ]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[നഓട്ടോ കാൻ|നഓട്ടോ കാൻ]]
|-
|2011
|'''19th'''
|12–13 നവംബർ
|{{USA}}
|[[ഹോണോലുലു, ഹവായ്|ഹോണോലുലു]]
|പ്രസിഡൻറ് [[ബറാക്ക് ഒബാമ]]
|-
|2012
|'''20th'''
|9–10 സെപ്റ്റംബർ
|{{Flagcountry|Russia}}
|[[വ്ലാഡിവോസ്റ്റോക്]]
|പ്രസിഡൻറ് [[വ്ലാദിമിർ പുടിൻ|വ്ലാദിമിർ പുടിൻ]]
|-
|2013
|'''21st'''
|5–7 ഒക്ടോബർ
|{{IDN}}
|[[ബാലി]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Susilo Bambang Yudhoyono|സുസിലോ യോദൊയോനോ]]
|-
|2014
|'''22nd'''
|10–11 നവംബർ
|{{Flagcountry|China}}
|[[ബെയ്‌ജിങ്ങ്‌|ബെയ്ജിങ്ങ്]]
|പ്രസിഡൻറ് [[ഷി ജിൻപിങ്|ഷി ജിൻപിങ്]]
|-
|2015
|'''23rd'''
|18–19 നവംബർ
|{{Flagcountry|Philippines}}
|[[മെട്രോ മനില]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Benigno Aquino III|ബെനിഗ്നോ അക്വീനൊ]]
|-
|2016
|'''24th'''
|19–20 നവംബർ
|{{Flagcountry|Peru}}
|[[ലിമ]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Pedro Pablo Kuczynski|പെട്രോ പാബ്ലോ കുസിൻസ്കി]]
|-
|2017
|'''25th'''
|10–11 നവംബർ
|{{Flagcountry|Vietnam}}
|[[Da Nang|ദ നാനഗ്]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Trần Đại Quang|ട്രാൻ ഡൈ കവാങ്]]
|-
|2018
|'''26th'''
|17–18 നവംബർ
|{{Flagcountry|Papua New Guinea}}
|[[പോർട്ട് മോറെസ്ബി|പോർട്ട് മോറെസ്ബി]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[Peter O'Neill|പീറ്റർ ഓ-നീൽ]]
|-
|2019
|&lt;s&gt;'''27th'''&lt;/s&gt;
|16–17 നവംബർ &lt;br /&gt;&lt;br /&gt; ''(ഒഴിവാക്കി)''
|{{Flagcountry|Chile}}
|[[സാന്റിയാഗൊ]]
|പ്രസിഡൻറ് [[സെബാസ്റ്റ്യൻ പിനെറ|സെബാസ്റ്റ്യൻ പിനെറ]]
|-
|2020
|'''27th'''
|20 നവംബർ
|{{Flagcountry|Malaysia}}
|[[ക്വാല ലമ്പുർ|ക്വല ലമ്പുർ]] (വിർച്ച്വൽ)
|പ്രധാനമന്ത്രി [[Muhyiddin Yassin|മുഹ്യിദ്ദീൻ യാസ്സിൻ]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2021
|–
|16 ജൂലൈ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|New Zealand}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ഓക്‌ലൻഡ്]] (വിർച്ച്വൽ)
| rowspan=&quot;2&quot; |പ്രധാനമന്ത്രി [[ജസിന്ത ആഡേൺ]]
|-
|'''28th'''
|12 നവംബർ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-host-virtual-apec-2021|title=New Zealand to host virtual APEC in 2021|website=The Beehive|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|'''29th'''
|18–19 നവംബർ
|{{Flagcountry|Thailand}}
|[[ബാങ്കോക്ക്]]
|പ്രധാനമന്ത്രി [[പ്രയുത് ചാൻ ഒ ച]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.apec.org/press/news-releases/2022/statement-by-prime-minister-of-thailand-on-apec-hosting-year|title=Statement by Prime Minister of Thailand on APEC|access-date=2022-02-10|website=APEC|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|'''30th'''
|15–17 നവംബർ
|{{USA}}
|[[സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ]]
|പ്രസിഡൻറ് [[ജോ ബൈഡെൻ|ജോ ബൈഡെൻ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/speeches-remarks/2021/08/24/remarks-by-vice-president-harris-on-the-indo-pacific-region|title=Remarks by Vice President Harris on the Indo-Pacific Region|access-date=25 August 2021|date=24 August 2021|language=en|archive-date=2021-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825000905/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/speeches-remarks/2021/08/24/remarks-by-vice-president-harris-on-the-indo-pacific-region/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|'''31st'''
|10–16 നവംബർ
|{{Flagcountry|Peru}}
|[[കുസ്കോ]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Pedro Castillo|പെട്രോ കാസ്റ്റിലോ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.apec.org/press/news-releases/2022/statement-by-prime-minister-of-thailand-on-apec-hosting-year|title=Statement by Prime Minister of Thailand on APEC|access-date=2022-02-10|website=APEC|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2025
|'''32nd'''
|31 ഒക്ടോബർ-1 നവംബർ
|{{Flagcountry|South Korea}}
|[[ഗ്യോങ്ജു]]
|പ്രസിഡൻറ് [[Yoon Suk-yeol|യൂൺ സുക്-ഈയോൾ]]
|-
|2026
|'''33rd'''
|18–19 നവംബർ 
|{{Flagcountry|China}}
|[[ഷെഞ്ജെൻ]]
|ജനറൽ സെക്രട്ടറിയും പ്രസിഡന്റുമായ [[ഷി ജിൻപിങ്|ഷി ജിൻപിംഗ്]] 
|}

== അംഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾ ==
[[പ്രമാണം:APEC2006_Roh_Bush_Abe.jpg|വലത്ത്|ലഘുചിത്രം| വിയറ്റ്നാമിലെ [[ഹാനോയ്|ഹനോയിയിൽ]] നടന്ന അപെക് 2006-ൽ മുൻ ദക്ഷിണ കൊറിയൻ പ്രസിഡന്റ് റോഹ് മൂ-ഹ്യുൻ, മുൻ ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രി [[ഷിൻസോ ആബേ|ഷിൻസോ ആബെ]], മുൻ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് [[ജോർജ്ജ് ഡബ്ല്യു. ബുഷ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പം.]]
നിലവിൽ, അപെക് ന് 21 അംഗങ്ങളുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, അംഗത്വത്തിനുള്ള മാനദണ്ഡം, ഓരോ അംഗവും ഒരു പരമാധികാര രാഷ്ട്രത്തിന് പകരം ഒരു സ്വതന്ത്ര സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനമായിരിക്കണം എന്നതാണ്. തൽഫലമായി, അപെക് അതിന്റെ അംഗങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ''അംഗരാജ്യങ്ങൾ'' എന്നതിനെക്കാൾ  ''അംഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ'' എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയ്‌ക്കൊപ്പം ( ക്രോസ്-സ്ട്രെയിറ്റ് ബന്ധങ്ങൾ കാണുക), ഹോങ്കോങും തായ്‌വാനും (ഔദ്യോഗികമായി റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന, &quot;ചൈനീസ് തായ്‌പേയ്&quot; എന്ന പേരിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് ഈ മാനദണ്ഡത്തിന്റെ ഒരു ഫലം.  അപെക്-ൽ [[ആസിയാൻ]], പസഫിക് ഐലൻഡ് ഫോറം, പസഫിക് ഇക്കണോമിക് കോഓപ്പറേഷൻ കൗൺസിൽ എന്നീ മൂന്ന് ഔദ്യോഗിക നിരീക്ഷകരും ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;apec.org&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!അംഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ(കൾ)
! അപെകിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന പേര്
! പ്രവേശന തീയതി
! 2021-ൽ ജിഡിപി (നാമമാത്ര)&lt;br /&gt; (ദശലക്ഷം [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഡോളർ|യുഎസ് ഡോളർ]])
|-
|{{Flagcountry|Australia}}
| ഓസ്ട്രേലിയ
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 1,610,556
|-
|{{BRN}}
| ബ്രൂണെ ദാറുസ്സലാം
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 15,686
|-
|{{Flagcountry|Canada}}
| കാനഡ
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 2,015,983
|-
|{{IDN}}
| ഇന്തോനേഷ്യ
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 1,150,245
|-
|{{Flagcountry|Japan}}
| ജപ്പാൻ
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 5,103,110
|-
|{{Flagcountry|South Korea}}
| റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 1,823,852
|-
|{{Flagcountry|Malaysia}}
| മലേഷ്യ
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 371,114
|-
|{{Flagcountry|New Zealand}}
| ന്യൂസിലാന്റ്
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 247,640
|-
|{{Flagcountry|Philippines}}
| ഫിലിപ്പീൻസ്
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 385,737
|-
|{{Flagcountry|Singapore}}
| സിംഗപ്പൂർ
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 378,645
|-
|{{Flagcountry|Thailand}}
| തായ്ലൻഡ്
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 546,223
|-
|{{USA}}
| യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്
| നവംബർ 1989
| align=&quot;right&quot; | 22,939,580
|-
|{{Flagcountry|Taiwan}}
| ചൈനീസ് തായ്പേയ്{{efn|name=ChinTaipei|Due to the complexities of [[cross-Strait relations|the relations]] between it and Communist China (officially the People's Republic of China), the Republic of China (ROC or &quot;[[Taiwan]]&quot;; retroactively known as Nationalist China) is not represented under its official various names such as the &quot;Republic of China&quot;, “Nationalist China” or “Taiwan&quot;. Instead, it participates in APEC under the name &quot;[[Chinese Taipei]]&quot;. The [[President of the Republic of China]] cannot attend the annual APEC Economic Leaders' Meeting in person. Instead, it is generally represented by a ministerial-level official responsible for economic affairs or someone designated by the president. See [[List of Chinese Taipei Representatives to APEC]].}}
| നവംബർ 1991
| align=&quot;right&quot; | 785,589
|-
|{{Flagcountry|Hong Kong}}
| ഹോങ്കോംഗ്, ചൈന &lt;ref&gt;Hong Kong joined APEC in 1991 during [[Colonial Hong Kong|British administration]] with the name &quot;Hong Kong.&quot; In 1997, Hong Kong became a [[Special Administrative Region of the People's Republic of China]] and took the name &quot;Hong Kong, China.&quot;&lt;/ref&gt;
| നവംബർ 1991
| align=&quot;right&quot; | 369,722
|-
|{{Flagcountry|China}}
| പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന
| നവംബർ 1991
| align=&quot;right&quot; | 16,862,979
|-
|{{Flagcountry|Mexico}}
| മെക്സിക്കോ
| നവംബർ 1993
| align=&quot;right&quot; | 1,285,518
|-
|{{Flagcountry|Papua New Guinea}}
| പാപുവ ന്യൂ ഗ്വിനിയ
| നവംബർ 1993
| align=&quot;right&quot; | 26,461
|-
|{{Flagcountry|Chile}}
| ചിലി
| നവംബർ 1994
| align=&quot;right&quot; | 331,250
|-
|{{Flagcountry|Peru}}
| പെറു
| നവംബർ 1998
| align=&quot;right&quot; | 225,858
|-
|{{Flagcountry|Russia}}
| റഷ്യ
| നവംബർ 1998
| align=&quot;right&quot; | 1,647,568
|-
|{{Flagcountry|Vietnam}}
| വിയറ്റ് നാം
| നവംബർ 1998
| align=&quot;right&quot; | 368,002
|}

=== നേതാക്കൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
!അംഗം
!നേതാവിന്റെ സ്ഥാനം
!നേതാവ് ([[കാര്യനിർവ്വഹണ വിഭാഗം]])
!ഫിനാൻസ് പോർട്ട്ഫോളിയോ
!പോർട്ട്ഫോളിയോ മിനിസ്റ്റർ
|-
|{{Flagcountry|Australia}}
|പ്രധാനമന്ത്രി
|[[Anthony Albanese|ആന്റണി ആൽബനീസ്]]
|ട്രഷറർ
|[[Jim Chalmers|ജിം ചാൽമേഴ്സ്]]
|-
|{{BRN}}
|സുൽത്താൻ
|[[ഹസ്സനാൽ ബോൾക്കിയ]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Hassanal Bolkiah|ഹസ്സനാൽ ബോൾക്കിയ]]
|-
|{{Flagcountry|Canada}}
|പ്രധാനമന്ത്രി
|[[ജസ്റ്റിൻ ട്രൂഡോ|ജസ്റ്റിൻ ട്രൂഡോ]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Chrystia Freeland|ക്രിസ്റ്റിയ ഫ്രീലാന്ഡ്]]
|-
|{{Flagcountry|Chile}}
|പ്രസിഡന്റ്
|ഗബ്രിയേൽ ബോറിക്
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Mario Marcel|മാരിയോ മാഴ്സെൽ]]
|-
|{{Flagcountry|China}}
|[[ചൈനയുടെ പ്രസിഡണ്ട്|പ്രസിഡന്റ്]] / ജനറൽ സെക്രട്ടറി{{efn|name=cn|The ''de jure'' [[head of government]] of [[China]] is the [[Premier of the People's Republic of China|Premier]], whose current holder is [[Li Keqiang]]. The [[President of the People's Republic of China|President of China]] is legally a [[Figurehead|ceremonial office]], but the [[General Secretary of the Chinese Communist Party]] (''de facto'' [[Paramount leader|leader]] in [[One-party state|one-party]] [[communist state]]) has always held this office since 1993 except for the months of [[Succession of power in the People's Republic of China|transition]], and the current [[General Secretary of the Chinese Communist Party|general secretary]] is [[Xi Jinping]].}}
|[[ഷി ജിൻപിങ്|ഷി ജിൻപിങ്]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Liu Kun|ലിയു കുൻ]]
|-
|{{Flagcountry|Hong Kong}}
|ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ്
|ജോൺ ലീ
|ധനകാര്യ സെക്രട്ടറി
|[[Paul Chan|പോൾ ചാൻ]]
|-
|{{IDN}}
|പ്രസിഡന്റ്
|[[ജോക്കോ വിഡൊഡൊ]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Sri Mulyani|ശ്രീ മൂല്യനി]]
|-
|{{Flagcountry|Japan}}
|പ്രധാനമന്ത്രി
|[[ഫുമിയോ കിഷിദ]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Shunichi Suzuki|ഷൂനിച്ചി സുസുകി]]
|-
|{{Flagcountry|South Korea}}
|പ്രസിഡന്റ്
|[[Yoon Suk-yeol|യൂൻ സുക്-യോൾ]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Choo Kyung-ho|ചൂ ക്യൂൻഗ്-ഹോ]]
|-
|{{Flagcountry|Malaysia}}
|പ്രധാനമന്ത്രി
|[[Ismail Sabri Yaakob|ഇസ്മയിൽ സബറി യാകോബ്]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Tengku Zafrul Aziz|തെൻക് സഫ്റൂൾ അസീസ്]]
|-
|{{Flagcountry|Mexico}}
|പ്രസിഡന്റ്
|[[Andrés Manuel López Obrador|ആൻഡേഴ്സ് മാനുവൽ ലോപ്പസ് ഒബ്രഡോർ]]
|ധനകാര്യ സെക്രട്ടറി
|[[Rogelio Ramírez de la O|റോഗേലിയോ റാമിറേസ് ഡി ലാ ഒ]]
|-
|{{Flagcountry|New Zealand}}
|പ്രധാനമന്ത്രി
|[[ജസിന്ത ആഡേൺ]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Grant Robertson|ഗ്രാൻഡ് റൊബർട്ട്സൺ]]
|-
|{{Flagcountry|Papua New Guinea}}
|പ്രധാനമന്ത്രി
|[[James Marape|ജെയിംസ് മറപ്പെ]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[John Pundari|ജോൺ പുണ്ഡറി]]
|-
|{{Flagcountry|Peru}}
|പ്രസിഡന്റ്
|[[Pedro Castillo|പെട്രോ കാസ്റ്റിലോ]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Kurt Burneo|കർട്ട് ബർണിയോ]]
|-
|{{Flagcountry|Philippines}}
|പ്രസിഡന്റ്
|[[Ferdinand Marcos Jr.|ഫെർഡിനൻഡ് മാർക്കോസ് ജൂനിയർ]]
|ധനകാര്യ സെക്രട്ടറി
|[[Benjamin Diokno|ബെഞ്ചമിൻ ഡിയോക്നോ]]
|-
|{{Flagcountry|Russia}}
|പ്രസിഡന്റ്
|[[വ്ലാദിമിർ പുടിൻ|വ്ലാദിമിർ പുടിൻ]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Anton Siluanov|ആന്റൺ സിലുവനോവ്]]
|-
|{{Flagcountry|Singapore}}
|പ്രധാനമന്ത്രി
|[[ലീ ഹ്സ്യെൻ ലൂങ്|ലീ ഹ്സ്യെൻ ലൂങ്]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Lawrence Wong|ലോറൻസ് വോൻഗ്]]
|-
|{{TWN}}
|പ്രസിഡന്റ്
|[[Tsai Ing-Wen|സായ് ഇൻഗ്-വെൻ]] (പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്മോ റിസ് ചാങ്){{efn|name=ChinTaipei}}
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Su Jain-rong|സു ജയിൻ-റൊൻഗ്]]
|-
|{{Flagcountry|Thailand}}
|പ്രധാനമന്ത്രി
|[[പ്രയുത് ചാൻ ഒ ച|പ്രയുത് ചാൻ ഒ ച]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Arkhom Termpittayapaisith|ആർഖോം തെർമിട്ടയപയിസിത്]]
|-
|{{USA}}
|[[അമേരിക്കൻ പ്രസിഡണ്ട്|പ്രസിഡന്റ്]]
|[[ജോ ബൈഡെൻ|ജോ ബൈഡെൻ]]
|ട്രഷറി സെക്രട്ടറി 
|[[ജാനറ്റ് യെലൻ]]
|-
|{{Flagcountry|Vietnam}}
|പ്രസിഡന്റ്{{efn|name=vt|The ''de jure'' [[head of government]] of [[Vietnam]] is the [[Prime Minister of Vietnam|Prime Minister]], whose current holder is [[Phạm Minh Chính]]. The [[President of Vietnam]] is legally the [[head of state]], but the [[General Secretary of the Communist Party of Vietnam]] (''de facto'' leader in [[One-party state|one-party]] [[communist state]]) has held this office from 2018 to 2021, and the current [[General Secretary of the Communist Party|general secretary]] is [[Nguyễn Phú Trọng]].}}
|[[Nguyễn Xuân Phúc|ന്യുയെൻ സൂയൻ ഫുക്]]
|ധനകാര്യ മന്ത്രി
|[[Hồ Đức Phớc|ഹോ ദു ഫോക്]]
|}

==== നേതാക്കൾ ====
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;110&quot;&gt;
പ്രമാണം:Anthony Albanese portrait (cropped).jpg|{{flagicon|Australia}} '''[[Australia|ഓസ്ട്രേലിയ]]'''&lt;br /&gt;[[Anthony Albanese|ആന്റണി ആൽബനീസ്]],&lt;br /&gt;[[Prime Minister of Australia|പ്രധാന മന്ത്രി]]
പ്രമാണം:Sergio Mattarella met with Hassanal Bolkiah ahead of 2021 G20 Summit (2) (cropped).jpg|{{flagicon|Brunei}} '''[[Brunei|ബ്രൂണൈ]]'''&lt;br /&gt;[[Hassanal Bolkiah|ഹസ്സനൽ ബോൾക്കിയ]],&lt;br /&gt;[[List of Sultans of Brunei|സുൽത്താൻ]]
പ്രമാണം:Trudeau visit White House for USMCA (cropped).jpg|{{flagicon|Canada}} '''[[Canada|കാനഡ]]'''&lt;br /&gt;[[Justin Trudeau|ജസ്റ്റിൻ ട്രൂഡോ]],&lt;br /&gt;[[Prime Minister of Canada|പ്രധാന മന്ത്രി]]
പ്രമാണം:Retrato Oficial Presidente Boric Font (cropped).jpg|{{flagicon|Chile}} '''[[Chile|ചിലി]]'''&lt;br /&gt;[[Gabriel Boric|ഗബ്രിയേൽ ബോറിക്]],&lt;br /&gt;[[President of Chile|പ്രസിഡന്റ്]]
പ്രമാണം:Xi Jinping 2019.jpg|{{flagicon|China}} '''[[China|ചൈന]]'''&lt;br /&gt;[[Xi Jinping|ക്സി ജിൻപിങ്]],&lt;br /&gt;[[President of the People's Republic of China|പ്രസിഡന്റ്]]{{efn|name=cn}}
പ്രമാണം:港府執意推進《逃犯條例》修法民陣謹慎動員民眾抗爭2 (cropped).jpg|{{flagicon|Hong Kong}} '''[[Hong Kong|ഹോങ് കോങ്]], [[China|ചൈന]]'''&lt;br /&gt;[[John Lee (government official)|ജോൺ ലീ]],&lt;br /&gt;[[Chief Executive of Hong Kong|ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ്]]
പ്രമാണം:Joko Widodo 2019 official portrait.jpg|{{flagicon|Indonesia}} '''[[Indonesia|ഇന്തോനേഷ്യ]]'''&lt;br /&gt;[[Joko Widodo|ജോകൊ വിഡോഡോ]],&lt;br /&gt;[[President of Indonesia|പ്രസിഡന്റ്]]
പ്രമാണം:Fumio Kishida 20211005 (cropped).jpg|{{flagicon|Japan}} '''[[Japan|ജപ്പാൻ]]'''&lt;br /&gt;[[Fumio Kishida|ഫുമിയോ കിഷിദ]],&lt;br /&gt;[[Prime Minister of Japan|പ്രധാന മന്ത്രി]]
പ്രമാണം:South Korea President Yoon Suk Yeol portrait.jpg|{{flagicon|South Korea}} '''[[South Korea|ഉത്തര കൊറിയ]]'''&lt;br /&gt;[[Yoon Suk-yeol|യൂൺ സൂക്-യിയോൾ]],&lt;br /&gt;[[President of South Korea|പ്രസിഡന്റ്]]
പ്രമാണം:Ismail Sabri Fumio Kishida 2022 (cropped).jpg|{{flagicon|Malaysia}} '''[[Malaysia|മലേഷ്യ]]'''&lt;br /&gt;[[Ismail Sabri Yaakob|ശബരി യാക്കോബ്]],&lt;br /&gt;[[Prime Minister of Malaysia|പ്രധാന മന്ത്രി]]
പ്രമാണം:Reunión con el presidente electo y equipos de trabajo 6 (cropped).jpg|{{flagicon|Mexico}} '''[[Mexico|മെക്സിക്കൊ]]'''&lt;br /&gt;[[Andrés Manuel López Obrador|ആന്ദ്രെ മാനുവൽ ലോപ്പസ് ഒബ്രഡോർ]],&lt;br /&gt;[[President of Mexico|പ്രസിഡന്റ്]]
പ്രമാണം:New Zealand Prime Minister Jacinda Ardern in 2018.jpg|{{flagicon|New Zealand}} '''[[New Zealand|ന്യൂസിലാണ്ട്]]'''&lt;br /&gt;[[Jacinda Ardern|ജസീന്ത ആൻഡേഴ്സൺ]],&lt;br /&gt;[[Prime Minister of New Zealand|പ്രധാന മന്ത്രി]]
പ്രമാണം:Marape 190614 Haus Lotu (2) (cropped).jpg|{{flagicon|Papua New Guinea}} '''[[Papua New Guinea|പാപ്പുവ ന്യൂ ഗിനിയ]]'''&lt;br /&gt;[[James Marape|ജയിംസ് മാർപേ]],&lt;br /&gt;[[Prime Minister of Papua New Guinea|പ്രധാന മന്ത്രി]]
പ്രമാണം:Pedro Castillo EU.jpg|{{flagicon|Peru}} '''[[Peru|പെറു]]'''&lt;br /&gt;[[Pedro Castillo|പെട്രോ കാസ്റ്റിലോ]],&lt;br /&gt;[[President of Peru|പ്രസിഡന്റ്]]
പ്രമാണം:Ferdinand R. Marcos Jr (cropped portrait).jpg|{{flagicon|Philippines}} '''[[Philippines|ഫിലിപ്പീൻസ്]]'''&lt;br /&gt;[[Bongbong Marcos|ഫെർദിനന്റ് മാർകോസ് ജൂനിയർ]],&lt;br /&gt;[[President of the Philippines|പ്രസിഡന്റ്]]
പ്രമാണം:Владимир Путин (13-11-2021) (cropped).jpg|{{flagicon|Russia}} '''[[Russia|റഷ്യ]]'''&lt;br /&gt;[[Vladimir Putin|വ്ലാദിമിർ പുട്ടിൻ]],&lt;br /&gt;[[President of Russia|പ്രസിഡന്റ്]]
പ്രമാണം:Lee Hsien Loong June 2018.JPG|{{flagicon|Singapore}} '''[[Singapore|സിംഗപ്പൂർ]]'''&lt;br /&gt;[[Lee Hsien Loong|ലീ സെൻ ലൂങ്]],&lt;br /&gt;[[Prime Minister of Singapore|പ്രധാന മന്ത്രി]]
പ്രമാണം:蔡英文官方元首肖像照.png|{{flagicon|ROC}} '''[[Taiwan|തായ്വാൻ]]'''&lt;br /&gt; [[Tsai Ing-wen|സായ് ഇൻഗ്-വെൻ]], [[President of the Republic of China|പ്രസിഡന്റ്]] &lt;br/&gt;(പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്മോ റിസ് ചാങ്){{efn|name=ChinTaipei}}
പ്രമാണം:Prayut Chan-o-cha at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|{{flagicon|Thailand}} '''[[Thailand|തായ്ലാൻഡ്]]'''&lt;br /&gt;[[Prayut Chan-o-cha|പ്രയുത് ചാൻ-ഒ-ച]],&lt;br /&gt;[[Prime Minister of Thailand|പ്രധാന മന്ത്രി]]
പ്രമാണം:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|{{flagicon|United States}} '''[[United States|യുഎസ്]]'''&lt;br /&gt;[[Joe Biden|ജോ ബൈഡൻ]],&lt;br /&gt;[[President of the United States|പ്രസിഡന്റ്]]
പ്രമാണം:Нгуен Суан Фук (01-12-2021).jpg|{{flagicon|Vietnam}} '''[[Vietnam|വിയറ്റ്നാം]]'''&lt;br /&gt;[[Nguyễn Xuân Phúc|ന്യൂവൻ സുവാൻ ഫുക്]],&lt;br /&gt;[[President of Vietnam|പ്രസിഡന്റ്]]{{efn|name=vt}}
&lt;/gallery&gt;

== സാധ്യമായ വിപുലീകരണം ==
[[File:APEC enlargement.svg|thumb|right|upright=1.6|{{Legend|#22b14c|നിലവിലെ അംഗങ്ങൾ}}{{Legend|#b5e61d|അംഗത്വത്തിന് താൽപ്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ച രാജ്യങ്ങൾ}}]]
ഇന്ത്യ അപെക്-ൽ അംഗത്വം അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും അമേരിക്ക, ജപ്പാൻ,  ഓസ്‌ട്രേലിയ, പാപുവ ന്യൂ ഗിനിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക പിന്തുണ ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=144616|title=Media Statement by the President of India upon the conclusion of his state visit to Papua New Guinea and New Zealand en route from Auckland to New Delhi|access-date=8 October 2016|website=pib.nic.in}}&lt;/ref&gt; നിലവിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന [[ശാന്തസമുദ്രം|പസഫിക് സമുദ്രവുമായി]] ഇന്ത്യ അതിർത്തി പങ്കിടുന്നില്ല എന്നതുൾപ്പെടെ വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ ഇന്ത്യയെ ചേരാൻ അനുവദിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർ തീരുമാനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5hZoirSNiHlYD3ZRa5JhKVsPbnKrA|title=AFP: West worried India would tip APEC power balance: official|access-date=4 November 2011|date=6 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20111105084407/http://afp.google.com/article/ALeqM5hZoirSNiHlYD3ZRa5JhKVsPbnKrA|archive-date=5 November 2011}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, 2011 നവംബറിൽ ഇന്ത്യയെ ആദ്യമായി നിരീക്ഷകനാകാൻ ക്ഷണിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yahoo.com/news/clinton-urges-india-expand-influence-093840435.html|title=Clinton urges India to expand influence|last=Lee|first=Matthew|date=20 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224145655/http://news.yahoo.com/clinton-urges-india-expand-influence-093840435.html|archive-date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;

അപെക്-ൽ അംഗത്വത്തിനായി അപേക്ഷിച്ച മറ്റ് ഒരു ഡസൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളിൽ ബംഗ്ലാദേശ്, &lt;ref name=&quot;applicants&quot; /&gt; പാകിസ്ഥാൻ, &lt;ref name=&quot;applicants&quot; /&gt; ശ്രീലങ്ക, &lt;ref name=&quot;applicants&quot; /&gt; [[മകൗ|മക്കാവു]], &lt;ref name=&quot;applicants&quot; /&gt; മംഗോളിയ, &lt;ref name=&quot;applicants&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.macaudailytimes.com.mo/macau/23904-negotiations-APEC-membership.html|title=MACAU DAILY TIMES – No negotiations on APEC membership|access-date=12 November 2017|date=21 February 2013|archive-url=https://archive.today/20130221050503/http://www.macaudailytimes.com.mo/macau/23904-negotiations-APEC-membership.html|archive-date=21 February 2013}}&lt;/ref&gt; ലാവോസ്, &lt;ref name=&quot;applicants&quot; /&gt; കംബോഡിയ, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.india-voice.com/joomla/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;Itemid=50|title=India Voice – India will have to wait for APEC membership|access-date=12 November 2017|last=Bhandari|first=Neena|website=india-voice.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113070622/http://www.india-voice.com/joomla/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;Itemid=50|archive-date=13 November 2017}}&lt;/ref&gt; കോസ്റ്റാറിക്ക,&lt;ref name=aq&gt;{{cite news |first=Alex|last=Leff|title=Costa Rica Inches Toward Coveted APEC Membership |url=http://www.americasquarterly.org/node/2600 |work=[[Americas Quarterly]] |date=22 June 2011 |access-date=22 June 2011}}&lt;/ref&gt; കൊളംബിയ, &lt;ref name=&quot;aq&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dominicantoday.com/app/article.aspx?id=16917|title=Peru, Colombia seek closer Central America, APEC trade ties –|access-date=4 November 2011|date=29 August 2006|publisher=Dominicantoday.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20071014062657/http://dominicantoday.com/app/article.aspx?id=16917|archive-date=14 October 2007}}&lt;/ref&gt; പനാമ&lt;ref name=&quot;aq&quot; /&gt; ഇക്വഡോർ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://english.people.com.cn/200410/08/eng20041008_159319.html|title=People's Daily Online – Ecuador seeks APEC accession in 2007|access-date=4 November 2011|date=8 October 2004|website=People's Daily}}&lt;/ref&gt; എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. കൊളംബിയ 1995-ൽ തന്നെ അപെക്-ന്റെ അംഗത്വത്തിനായി അപേക്ഷിച്ചു, എന്നാൽ 1993 മുതൽ 1996 വരെ പുതിയ അംഗങ്ങളെ സ്വീകരിക്കുന്നത് സംഘടന നിർത്തിയതിനാൽ അതിന്റെ ബിഡ് നിർത്തിവച്ചു, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://english.people.com.cn/200609/06/eng20060906_300141.html|title=People's Daily Online – Colombia seeks APEC membership in 2007: FM|access-date=4 November 2011|date=6 September 2006|website=People's Daily}}&lt;/ref&gt; 1997 ലെ ഏഷ്യൻ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി കാരണം മൊറട്ടോറിയം 2007 വരെ നീട്ടി. ഹോങ്കോങ്ങിന്റെ ഉദാഹരണം ഉദ്ധരിച്ച് ഗുവാമും ഒരു പ്രത്യേക അംഗത്വത്തിനായി സജീവമായി ശ്രമിക്കുന്നു, എന്നാൽ നിലവിൽ [[ഗുവാം|ഗുവാമിനെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഈ അഭ്യർത്ഥനയെ എതിർക്കുന്നു. 

== ബിസിനസ് ഫെസിലിറ്റേഷൻ ==
ഒരു പ്രാദേശിക സംഘടന എന്ന നിലയിൽ, ബിസിനസ് സുഗമമാക്കുന്നതിനുള്ള മേഖലയിലെ പരിഷ്കരണ സംരംഭങ്ങളുടെ മേഖലയിൽ അപെക് എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. അപെക് ട്രേഡ് ഫെസിലിറ്റേഷൻ ആക്ഷൻ പ്ലാൻ (TFAPI) 2002 നും 2006 നും ഇടയിൽ മേഖലയിലുടനീളമുള്ള ബിസിനസ്സ് ഇടപാടുകളുടെ ചിലവിൽ 6% കുറവ് വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അപെക് ന്റെ പ്രവചനങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, 2007 നും 2010 നും ഇടയിൽ ബിസിനസ്സ് ഇടപാടുകൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള ചെലവ് 5% കൂടി കുറയും. ഇതിനായി ഒരു പുതിയ വ്യാപാര സുഗമമായ പ്രവർത്തന പദ്ധതി അംഗീകരിച്ചു. [[ലോക ബാങ്ക്|ലോകബാങ്ക്]] അതിന്റെ ട്രേഡ് കോസ്റ്റ് ആൻഡ് ഫെസിലിറ്റേഷൻ പ്രോജക്ടിന്റെ ഭാഗമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 2008-ലെ ഒരു ഗവേഷണ ലഘുലേഖ അനുസരിച്ച്, അപെക് അതിന്റെ ബോഗോർ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ, ഈ മേഖലയിലെ വ്യാപാര സംവിധാനത്തിൽ സുതാര്യത വർദ്ധിപ്പിക്കേണ്ടത് നിർണായകമാണ്.  മേഖലയ്ക്കുള്ളിലെ വിസ രഹിത ബിസിനസ്സ് യാത്രയ്ക്കുള്ള യാത്രാ രേഖയായ അപെക് ബിസിനസ്സ് ട്രാവൽ കാർഡ്, ബിസിനസ് സുഗമമാക്കുന്നതിനുള്ള ശക്തമായ നടപടികളിലൊന്നാണ്. 2010 മെയ് മാസത്തിൽ റഷ്യ ഈ പദ്ധതിയിൽ ചേർന്നു, അങ്ങനെ സർക്കിൾ പൂർത്തിയാക്കി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://apec.org/Press/News-Releases/2010/0529_russia_abtc.aspx|title=Russia joins the APEC Business Travel Card Scheme|access-date=5 August 2015|date=29 May 2010|website=apec.org|location=Sapporo|archive-date=2011-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109094411/http://www.apec.org/Press/News-Releases/2010/0529_russia_abtc.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== നിർദ്ദേശിച്ച ഏഷ്യ-പസഫിക്കിന്റെ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖല ===
2006-ൽ ഹനോയിയിൽ നടന്ന ഉച്ചകോടിയിൽ ഏഷ്യ-പസഫിക്കിന്റെ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖല (Free Trade Area of the Asia-Pacific-എഫ്‌ടിഎഎപി)  എന്ന ആശയം അപെക് ആദ്യമായി ഔപചാരികമായി ചർച്ച ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരമൊരു പ്രദേശത്തിനായുള്ള നിർദ്ദേശം കുറഞ്ഞത് 1966 മുതൽ ഒരു പസഫിക് സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ നിർദ്ദേശത്തിനായുള്ള ജാപ്പനീസ് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ {{Illm|Kiyoshi Kojima|ja|小島清}} ന്റെ നിർദ്ദേശം മുതൽ നിലവിലുണ്ട്. അന്ന് ഇതിന് ചെറിയ സ്വാധീനം മാത്രമേ ലഭിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, ഈ ആശയം പസഫിക് ട്രേഡ് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോൺഫറൻസിന്റെ രൂപീകരണത്തിലേക്കും പിന്നീട് 1980-ൽ പസഫിക് ഇക്കണോമിക് കോ-ഓപ്പറേഷൻ കൗൺസിലിന്റെയും തുടർന്ന് 1989-ൽ അപെക്-ന്റെയും രൂപീകരണത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.

2006-ലെ ഉച്ചകോടിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ സി. ഫ്രെഡ് ബെർഗ്‌സ്റ്റൺ, അക്കാലത്തെ ഏതെങ്കിലും കരാറിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന കക്ഷികളിൽ അമേരിക്ക ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഏഷ്യ-പസഫിക്കിന്റെ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറിന് വാദിച്ചു. &lt;ref&gt;[[C. Fred Bergsten|Bergsten, C. Fred]], &quot;Toward a Free Trade Area of the Asia Pacific&quot;, [[Peterson Institute for International Economics]] Number Pb07-2. Pdf can be found via Google. Retrieved 9 November 2014.&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ ഈ ആശയത്തെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അപെക് ബിസിനസ് ഉപദേശക സമിതിയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തി. അനുബന്ധമായി, [[ആസിയാൻ|ആസിയാനും]] നിലവിലുള്ള സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര ഉടമ്പടി (എഫ്ടിഎ) പങ്കാളികളും റീജിയണൽ കോംപ്രിഹെൻസീവ് ഇക്കണോമിക് പാർട്ണർഷിപ്പുമായി (ആർസിഇപി) ചർച്ച നടത്തി, റഷ്യയെ ഔദ്യോഗികമായി ഇതിൽ  ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. &lt;ref&gt;[http://thebricspost.com/china-led-rcep-trade-talks-to-begin-in-may/ &quot;China-led RCEP trade talks to begin in May&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220725200445/https://www.thebricspost.com/china-led-rcep-trade-talks-to-begin-in-may/ |date=2022-07-25 }}, ''thebricspost.com'', 25 April 2013. Retrieved 10 November 2014.&lt;/ref&gt; ചൈനയോ റഷ്യയോ ഉൾപ്പെടാത്ത ട്രാൻസ്-പസഫിക് പാർട്ണർഷിപ്പ് (TPP) ഈ മേഖലയിൽ യുഎസ് പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച വ്യാപാര ചർച്ചയായി മാറി. 2014-ൽ ബെയ്ജിംഗിൽ നടന്ന അപെക് ഉച്ചകോടിയിൽ മൂന്ന് പദ്ധതികളും ചർച്ചയിലായിരുന്നു. &lt;ref&gt;[http://dw.de/p/1Dje5 &quot;China's President Xi touts 'Asia-Pacific dream' ahead of APEC summit&quot;], Deutsche Welle, 9 November 2014. Retrieved 9 November 2014.&lt;/ref&gt; അപെക് സമ്മേളനത്തിന് മുന്നോടിയായി ബെയ്ജിംഗിലെ യുഎസ് എംബസിയിൽ പ്രസിഡന്റ് ഒബാമ ടിപിപി മീറ്റിംഗ് സംഘടിപ്പിച്ചു. &lt;ref&gt;Goodman, Lee-Anne, [http://globalnews.ca/news/1662792/harper-obama-attend-trade-meeting-in-beijing-as-deadline-for-deal-nears/ &quot;Harper, Obama attend Asia-Pacific trade deal meeting in Beijing&quot;], The Canadian Press, 10 November 2014. Retrieved 10 November 2014.&lt;/ref&gt;

[[ദോഹ ഉച്ചകോടി|ദോഹ റൗണ്ട്]] [[ലോക വ്യാപാര സംഘടന|വേൾഡ് ട്രേഡ് ഓർഗനൈസേഷന്റെ]] ചർച്ചകളിലെ പുരോഗതിയുടെ അഭാവം മൂലവും ധാരാളം സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളുടെ ഓവർലാപ്പിംഗും പരസ്പരവിരുദ്ധവുമായ ഘടകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച &quot;നൂഡിൽ ബൗൾ&quot; ഇഫക്റ്റ് മറികടക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗമെന്ന നിലയിലാണ് ഒരു എഫ്‌ടിഎഎപി എന്ന നിർദ്ദേശം ഉയർന്നുവന്നത്. 2007-ൽ 60 സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലും ഏഷ്യ-പസഫിക് മേഖലയിലും കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;BD&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.brookings.edu/opinions/2007/09northeastasia_brilliant.aspx|title=FTAAP|access-date=4 November 2011|date=September 2007|publisher=Brookings.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920100958/http://www.brookings.edu/opinions/2007/09northeastasia_brilliant.aspx|archive-date=20 September 2011}}&lt;/ref&gt; 2012-ൽ ആസിയാൻ+6 രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രം 339 സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു - അവയിൽ പലതും ഉഭയകക്ഷി കരാറുകളായിരുന്നു. {{Efn|&quot;As of January 2012 ASEAN countries have 186 FTAs implemented, signed, under negotiation or under proposal/study, which is substantial progress since… 1992. The [[ASEAN+6]] countries have a total of 339 FTAs, including between ASEAN countries and the '+6' countries.&quot;&lt;ref&gt;Chia Siow Yue. &quot;The Emerging Regional Economic Integration Architecture in East Asia&quot;. ''Asian Economic Papers (MIT Press)''. Vol. 12, No. 1 (2013): p. 1-37&lt;/ref&gt;}}

വ്യാപാര നിയന്ത്രണങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നതിന് സ്വയം പരിമിതപ്പെടുത്തുന്ന ദോഹ റൗണ്ടിനേക്കാൾ വ്യാപ്തിയിൽ എഫ്ടിഎഎപി കൂടുതൽ അഭിലഷണീയമാണ്. എഫ്‌ടിഎഎപി ഒരു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖല സൃഷ്ടിക്കും, അത് മേഖലയിലെ വാണിജ്യവും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും ഗണ്യമായി വികസിപ്പിക്കും. &lt;ref name=&quot;BD&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;VG&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.petersoninstitute.org/publications/opeds/oped.cfm?ResearchID=655|title=Plan B for World Trade|access-date=4 November 2011|publisher=Petersoninstitute.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20160102223950/http://www.petersoninstitute.org/publications/opeds/oped.cfm?ResearchID=655|archive-date=2 January 2016}} No reference to numbers of FTAs.&lt;/ref&gt; സാമ്പത്തിക വികാസവും വ്യാപാരത്തിലെ വളർച്ചയും [[ആസിയാൻ|ആസിയാൻ പ്ലസ് ത്രീ]] ( [[ആസിയാൻ]] + ചൈന, ദക്ഷിണ കൊറിയ, ജപ്പാൻ) പോലുള്ള മറ്റ് പ്രാദേശിക സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖലകളുടെ പ്രതീക്ഷകളെ മറികടക്കും. &lt;ref name=&quot;VSM&quot;&gt;[http://www.iie.com/publications/pb/pb07-2.pdf Policy Briefs in International Economics] (PDF)&lt;/ref&gt; അപെക് അംഗങ്ങൾക്കുള്ളിലെ വ്യാപാരം വഴിതിരിച്ചുവിടുന്നത് വ്യാപാര അസന്തുലിതാവസ്ഥയും വിപണി സംഘർഷങ്ങളും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രങ്ങളുമായി സങ്കീർണതകളും സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് ചില വിമർശനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;VG&quot; /&gt; അംഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾ തമ്മിലുള്ള അവശ്യ പഠനങ്ങൾ, വിലയിരുത്തലുകൾ, ചർച്ചകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന എഫ്‌ടിഎഎപിയുടെ വികസനത്തിന് വർഷങ്ങളെടുക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;BD&quot; /&gt; രാഷ്ട്രീയ ഇച്ഛാശക്തിയുടെ അഭാവവും ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലെ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരത്തിനെതിരായ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും ലോബിയിംഗും ഇതിനെ ബാധിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;BD&quot; /&gt; &lt;ref&gt;[http://www.pecc.org/research/ftaap The Pacific Economic Cooperation Council – FTAAP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524154836/http://www.pecc.org/research/ftaap|date=24 May 2012}}. PECC. Retrieved 12 July 2013.&lt;/ref&gt;

2014-ൽ [[ബെയ്‌ജിങ്ങ്‌|ബെയ്ജിംഗിൽ]] നടന്ന അപെക് ഉച്ചകോടിയിൽ, എഫ്‌ടിഎഎപിയിൽ &quot;ഒരു കൂട്ടായ തന്ത്രപരമായ പഠനം&quot; ആരംഭിക്കാനും 2016 അവസാനത്തോടെ പഠനം നടത്താനും ബന്ധപ്പെട്ടവരുമായി കൂടിയാലോചിക്കാനും ഫലം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാനും ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് നിർദ്ദേശിക്കാനും &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20141114151321/http://news.xinhuanet.com/english/china/2014-11/11/c_133782162.htm &quot;APEC roadmap on FTAAP a historic decision: Xi&quot;]. Xinhua News Agency, 11 November 2014&lt;/ref&gt; നേതാക്കൾ സമ്മതിച്ചു. അപെക് എക്‌സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ അലൻ ബൊള്ളാർഡ് എലൈറ്റ് ടോക്ക് ഷോയിൽ എഫ്‌ടിഎഎപി ഭാവിയിൽ അപെക്-ന്റെ വലിയ ലക്ഷ്യമായിരിക്കുമെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തി. &lt;ref&gt;[http://en.people.cn/102775/310666/index.html &quot;Elite Talk: A talk with APEC chief Alan Bollard on China, FTAAP, New Silk Road&quot;]. ''People's Daily Online'', 10 November 2014&lt;/ref&gt;

ട്രാൻസ്-പസഫിക് പങ്കാളിത്തത്തിൽ 21 അപെക് അംഗങ്ങളിൽ 12 പേർ ഉൾപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ മറ്റ് അപെക് അംഗങ്ങളുടെ പ്രവേശനത്തിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളും ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ അഞ്ച് അംഗത്വത്തിൽ താൽപ്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു.

== അപെക് സ്റ്റഡി സെന്റർ കൺസോർഷ്യം ==
1993-ൽ, അംഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളിലെ സർവകലാശാലകൾക്കും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുമിടയിൽ അപെക് പഠന കേന്ദ്രങ്ങളുടെ (എപിസി) ഒരു ശൃംഖല സ്ഥാപിക്കാൻ അപെക് നേതാക്കൾ തീരുമാനിച്ചു. അംഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളുടെ തൃതീയ, ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കിടയിൽ സഹകരണം വളർത്തിയെടുക്കുക, അങ്ങനെ പ്രധാന പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക വെല്ലുവിളികളിൽ മികച്ച അക്കാദമിക് സഹകരണം നേടുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. അപെക് കോൺഫറൻസിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന്, എപിസി-കൾ സ്വതന്ത്രമായി ധനസഹായം നൽകുകയും അവരുടെ സ്വന്തം ഗവേഷണ വിഷയങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. &lt;ref name=&quot;ASCC&quot;&gt;[http://www.apec.org/en/Groups/Other-Groups/APEC-Study-Centers-Consortium.aspx APEC Study Center Contortium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201162758/http://www.apec.org/en/Groups/Other-Groups/APEC-Study-Centers-Consortium.aspx|date=1 December 2010}}&lt;/ref&gt;

2018 ഡിസംബർ വരെ, അംഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളിൽ 70 എപിസി-കൾ ഉണ്ട്. ഓരോ വർഷവും ആതിഥേയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ ഒരു വാർഷിക സമ്മേളനം നടത്താറുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;ASCC&quot;/&gt;

== അപെക് ബിസിനസ് ഉപദേശക സമിതി ==
1995 നവംബറിൽ അപെക് സാമ്പത്തിക നേതാക്കൾ അപെക് ബിസിനസ് അഡൈ്വസറി കൗൺസിൽ (എബിഎസി) രൂപീകരിച്ചത്, ബോഗോർ ലക്ഷ്യങ്ങളും മറ്റ് നിർദ്ദിഷ്ട ബിസിനസ്സ് മേഖല മുൻഗണനകളും കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് അപെക് സാമ്പത്തിക നേതാക്കൾക്ക് ഉപദേശം നൽകാനും സഹകരണത്തിന്റെ പ്രത്യേക മേഖലകളിൽ ബിസിനസ്സ് കാഴ്ചപ്പാട് നൽകാനും ലക്ഷ്യമിട്ടാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www2.abaconline.org/|title=Home – APEC Business Advisory Council|access-date=12 November 2017|last=Online|first=Abac|website=www2.abaconline.org}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ncapec.org/abac/index.html|title=National Center for APEC – About ABAC|access-date=12 November 2017|website=ncapec.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113003551/http://www.ncapec.org/abac/index.html|archive-date=13 November 2017}}&lt;/ref&gt;

ഓരോ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും സ്വകാര്യ മേഖലയിൽ നിന്ന് എബിഎസി-ലേക്ക് മൂന്ന് അംഗങ്ങളെ വരെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നു. ഈ ബിസിനസ്സ് നേതാക്കൾ വിശാലമായ വ്യവസായ മേഖലകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഏഷ്യ-പസഫിക് മേഖലയിലെ ബിസിനസ്, നിക്ഷേപ അന്തരീക്ഷം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ശുപാർശകൾ അടങ്ങുന്ന ഒരു വാർഷിക റിപ്പോർട്ട് എബിഎസി, അപെക് സാമ്പത്തിക നേതാക്കൾക്ക് നൽകുന്നു, കൂടാതെ മുൻഗണനയുള്ള പ്രാദേശിക വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ബിസിനസ്സ് വീക്ഷണങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. അപെക് ഇക്കണോമിക് ലീഡേഴ്‌സ് മീറ്റിംഗിന്റെ ഔദ്യോഗിക അജണ്ടയിലുള്ള ഏക സർക്കാരിതര സംഘടന കൂടിയാണ് എബിഎസി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.chinaapec.org/en/about_apec/content_2.shtml|title=APEC Business Advisory Council (ABAC) – China APEC Development Council|access-date=12 November 2017|website=chinaapec.org|archive-date=2020-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200405122807/http://www.chinaapec.org/en/about_apec/content_2.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== വാർഷിക അപെക് സാമ്പത്തിക നേതാക്കളുടെ മീറ്റിംഗുകൾ ==
1989-ൽ രൂപീകൃതമായതുമുതൽ, എല്ലാ അംഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളിൽ നിന്നുമുള്ള പ്രതിനിധികളുമായി അപെക് വാർഷിക മീറ്റിംഗുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആദ്യ നാല് വാർഷിക യോഗങ്ങളിൽ മന്ത്രിതല ഉദ്യോഗസ്ഥർ പങ്കെടുത്തു. 1993 മുതൽ, വാർഷിക മീറ്റിംഗുകൾക്ക് അപെക് എക്കണോമിക് ലീഡേഴ്സ് മീറ്റിങ് എന്ന് പേരിട്ടു, തായ്‌വാൻ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ അംഗ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളിലെയും ഗവൺമെന്റ് മേധാവികൾ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. സമാനമായ സ്വഭാവം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, വാർഷിക നേതാക്കളുടെ മീറ്റിംഗുകളെ ഉച്ചകോടികൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നില്ല.

=== മീറ്റിംഗ് സംഭവവികാസങ്ങൾ ===
1997-ൽ [[വാൻകൂവർ|വാൻകൂവറിൽ]] അപെക് യോഗം നടന്നു. റോയൽ കനേഡിയൻ മൗണ്ടഡ് പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് നേരെ [[പെപ്പർ സ്പ്രേ|കുരുമുളക് സ്പ്രേ]] പ്രയോഗിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് വിവാദം ഉയർന്നു. ഇന്തോനേഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് [[സുഹാർത്തോ|സുഹാർട്ടോയെപ്പോലുള്ള]] [[ഏകാധിപത്യം|സ്വേച്ഛാധിപത്യ]] നേതാക്കളുടെ സാന്നിധ്യത്തെ പ്രതിഷേധക്കാർ എതിർത്തു. &lt;ref name=&quot;Pue 2000&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/pepperinoureyesa0000unse|title=Pepper in our Eyes: the APEC Affair|last=Pue|first=W. Wesley|publisher=UBC Press|year=2000|isbn=978-0-7748-0779-1|location=Vancouver, British Columbia, Canada|url-access=registration}}
&lt;/ref&gt;     

2001-ൽ ഷാങ്ഹായിൽ നടന്ന ലീഡേഴ്‌സ് മീറ്റിംഗിൽ, അപെക് നേതാക്കൾ ഒരു പുതിയ റൗണ്ട് വ്യാപാര ചർച്ചകൾക്കും വ്യാപാര ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സഹായ പരിപാടിക്ക് പിന്തുണ നൽകാനും ശ്രമിച്ചു, ഇത് ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം ദോഹ വികസന അജണ്ടയുടെ സമാരംഭത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. ഓപ്പൺ മാർക്കറ്റ് നടപ്പാക്കൽ, ഘടനാപരമായ പരിഷ്കരണം, ശേഷി വർധിപ്പിക്കൽ എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകിക്കൊണ്ട് അമേരിക്ക നിർദ്ദേശിച്ച ഷാങ്ഹായ് ഉടമ്പടിയും യോഗം അംഗീകരിച്ചു. കരാറിന്റെ ഭാഗമായി, 5 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഏഷ്യ-പസഫിക് മേഖലയിലെ വ്യാപാര ഇടപാടുകളുടെ ചെലവ് 5 ശതമാനം കുറയ്ക്കുക, വിവരസാങ്കേതിക ചരക്കുകളും സേവനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യാപാര ഉദാരവൽക്കരണ നയങ്ങൾ പിന്തുടരുക എന്നീ അപെക് സുതാര്യത മാനദണ്ഡങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും യോഗം പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്.

2003ൽ, ഒക്ടോബറിൽ [[ബാങ്കോക്ക്|ബാങ്കോക്കിൽ]] നടക്കുന്ന അപെക് നേതാക്കളുടെ യോഗത്തെ ആക്രമിക്കാൻ ജെമാ ഇസ്‌ലാമിയ നേതാവ് റിദുവാൻ ഇസാമുദ്ദീൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. ആക്രമണത്തിന്റെ ആസൂത്രണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് 2003 ഓഗസ്റ്റ് 11-ന് തായ്‌ലൻഡിലെ അയുത്തായ നഗരത്തിൽ തായ് പോലീസ് പിടികൂടി.

2004-ൽ ലീഡേഴ്‌സ് മീറ്റിംഗിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ രാജ്യമായി ചിലി മാറി. ആ വർഷത്തെ അജണ്ട തീവ്രവാദവും വാണിജ്യവും, ചെറുകിട ഇടത്തരം സംരംഭങ്ങളുടെ വികസനം, സ്വതന്ത്ര കരാറുകളുടെയും പ്രാദേശിക വ്യാപാര കരാറുകളുടെയും ആലോചന എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.

2005 ലെ ലീഡേഴ്‌സ് മീറ്റിംഗ് ദക്ഷിണ കൊറിയയിലെ [[ബുസാൻ|ബുസാനിൽ]] നടന്നു. ഡിസംബറിൽ ഹോങ്കോങ്ങിൽ നടന്ന 2005-ലെ ഡബ്ല്യുടിഒ മന്ത്രിതല സമ്മേളനത്തിന് മുന്നോടിയായുള്ള [[ദോഹ ഉച്ചകോടി|ദോഹ റൗണ്ട്]] [[ലോക വ്യാപാര സംഘടന|വേൾഡ് ട്രേഡ് ഓർഗനൈസേഷൻ]] (ഡബ്ല്യുടിഒ) ചർച്ചകളിൽ യോഗം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, കാർഷിക വ്യാപാര തടസ്സങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നതിന് കേന്ദ്രീകരിച്ച് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സും [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഡബ്ല്യുടിഒ അംഗങ്ങൾ തമ്മിൽ പാരീസിൽ വ്യാപാര ചർച്ചകൾ നടന്നിരുന്നു. കാർഷിക സബ്‌സിഡി കുറയ്ക്കാൻ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ സമ്മതിക്കണമെന്ന് ഉച്ചകോടിയിൽ അപെക് നേതാക്കൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അപെക് ക്ലൈമറ്റ് നെറ്റ്‌വർക്ക് വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പ് സ്ഥാപിച്ച കാലാവസ്ഥാ വിവര പങ്കിടൽ സംരംഭത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി, [[ബുസാൻ|ബുസാനിൽ]] അപെക് കാലാവസ്ഥാ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കാൻ നേതാക്കൾ തീരുമാനിച്ചു. ബുസാനിൽ അപെക്കിനെതിരെ സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിച്ചെങ്കിലും മീറ്റിംഗ് ഷെഡ്യൂളിനെ ബാധിച്ചില്ല.

2006 നവംബർ 19 ന് [[ഹാനോയ്|ഹനോയിയിൽ]] നടന്ന ലീഡേഴ്‌സ് മീറ്റിംഗിൽ, തീവ്രവാദത്തെയും സുരക്ഷയ്‌ക്കെതിരായ മറ്റ് ഭീഷണികളെയും അപലപിച്ചുകൊണ്ട് ആഗോള സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര ചർച്ചകൾക്ക് ഒരു പുതിയ തുടക്കത്തിനായി അപെക് നേതാക്കൾ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ആ വർഷം ആണവ പരീക്ഷണവും മിസൈൽ പരീക്ഷണ വിക്ഷേപണവും നടത്തിയതിന് ഉത്തരകൊറിയയെ അപെക് വിമർശിച്ചു, ആണവ നിരായുധീകരണത്തിനായുള്ള &quot;കോൺക്രീറ്റും ഫലപ്രദവുമായ&quot; നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ രാജ്യത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. സാമ്പത്തിക വിഷയങ്ങൾക്കു പുറമെ മേഖലയിലെ ആണവ വ്യാപനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകളും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു. വേൾഡ് ട്രേഡ് ഓർഗനൈസേഷനിൽ ചേരാനുള്ള റഷ്യയുടെ ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് അമേരിക്കയും റഷ്യയും കരാർ ഒപ്പിട്ടത്.

അപെക് ഓസ്‌ട്രേലിയ 2007 ലീഡേഴ്‌സ് മീറ്റിംഗ് 2007 സെപ്റ്റംബർ 2 മുതൽ 9 വരെ സിഡ്‌നിയിൽ നടന്നു. സാമ്പത്തിക വികസനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഊർജ്ജ തീവ്രത 25% കുറയ്ക്കുക എന്ന &quot;അഭിലാഷ ലക്ഷ്യം&quot; രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ അംഗീകരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;wnn&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.world-nuclear-news.org/energyEnvironment/APEC_supports_nuclear_agrees_climate_targets.shtml|title=Apec supports nuclear, agrees climate targets|access-date=15 September 2007|date=10 September 2007|publisher=[[World Nuclear News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20071004151857/http://www.world-nuclear-news.org/energyEnvironment/APEC_supports_nuclear_agrees_climate_targets.shtml|archive-date=4 October 2007}}&lt;/ref&gt; പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന പ്രതിഷേധക്കാർക്കും തീവ്രവാദികൾക്കും എതിരെ വായുവിലൂടെയുള്ള ഷാർപ്പ് ഷൂട്ടറുകളും വിപുലമായ സ്റ്റീൽ-കോൺക്രീറ്റ് ബാരിക്കേഡുകളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള അതീവ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ വിന്യസിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രതിഷേധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സമാധാനപരമായിരുന്നു, കൂടാതെ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ടെലിവിഷൻ പ്രോഗ്രാമായ ''ദി ചേസർ'' അംഗങ്ങൾ നയിക്കുന്ന ഒരു വ്യാജ നയതന്ത്ര മോട്ടോർ കേഡിലൂടെ സുരക്ഷാ നടപടികൾ മറികടന്ന് ഉള്ളിൽ എളുപ്പത്തിൽ നുഴഞ്ഞുകയറുകയും ചെയ്തു, അവരിൽ ഒരാൾ [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ക്വയ്‌ദ]] നേതാവ് [[ഉസാമ ബിൻ ലാദൻ|ഒസാമ ബിൻ ലാദനെപ്പോലെ]] വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്നു.

2019 നവംബർ 16-17 തീയതികളിൽ [[ചിലി|ചിലിയിൽ]] നടക്കാനിരുന്ന അപെക് ചിലി 2019, അസമത്വം, ജീവിതച്ചെലവ്, പോലീസ് അടിച്ചമർത്തൽ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ തുടർച്ചയായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ കാരണം റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു. 

=== അപെക് നേതാക്കളുടെ ഗ്രൂപ്പ് ഫോട്ടോ ===
അപെക് എക്കണോമിക് ലീഡേഴ്സ് മീറ്റിംഗിന്റെ അവസാനം, നേതാക്കൾ ഔദ്യോഗിക അപെക് ഫോട്ടോയ്ക്കായി ഒത്തുകൂടുന്നു. ആതിഥേയ അംഗത്തിന്റെ സംസ്കാരം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിൽ നേതാക്കൾ വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നതാണ് ഒരു പാരമ്പര്യം. ഈ പാരമ്പര്യം 1993-ൽ അന്നത്തെ യു.എസ്&amp;nbsp;പ്രസിഡന്റ് [[ബിൽ ക്ലിന്റൺ|ബിൽ ക്ലിന്റൻ]] അനൗപചാരിക വസ്ത്രം ധരിക്കാൻ നേതാക്കളെ നിർബന്ധിക്കുകയും നേതാക്കൾക്ക് തുകൽ ബോംബർ ജാക്കറ്റുകൾ നൽകുകയും ചെയ്തതോടെയാണ്. 2010 ലെ മീറ്റിംഗിൽ, ജപ്പാനിലെ നേതാക്കൾ പരമ്പരാഗത [[കിമോണോ|കിമോണോയ്ക്ക്]] പകരം സ്മാർട്ട് കാഷ്വൽ വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്നു. അതുപോലെ, 2011-ലെ അപെക് മീറ്റിംഗിന്റെ സ്ഥലമായി 2009-ൽ [[ഹോണോലുലു, ഹവായ്|ഹോണോലുലു]] തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, പൂക്കളുള്ള കുപ്പായവും പുൽപ്പാവാടയും’ അണിഞ്ഞ നേതാക്കളെ കാണാൻ താൻ ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുകയാണെന്ന് യു.എസ്. പ്രസിഡന്റ് [[ബറാക്ക് ഒബാമ|ബരാക് ഒബാമ]] കളിയാക്കി. മുമ്പത്തെ ഫോട്ടോകൾ കണ്ടതിനുശേഷം, സാമ്പത്തിക ചെലവുചുരുക്കൽ കാലഘട്ടത്തിൽ നേതാക്കൾ അലോഹ ഷർട്ടുകൾ ധരിക്കുന്നത് തെറ്റായ ധാരണ ഉണ്ടാക്കുമെന്ന് ആശങ്കാകുലനായ ഒബാമ പകരം ഈ പാരമ്പര്യം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള സമയമായിരിക്കുമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു. നേതാക്കൾക്ക് പ്രത്യേകം രൂപകല്പന ചെയ്ത അലോഹ ഷർട്ട് സമ്മാനമായി നൽകിയെങ്കിലും ഫോട്ടോയ്ക്ക് വേണ്ടി ധരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല.  2013-ലെ സമ്മേളനത്തിൽ [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യയിലെ]] [[ബാലി|ബാലിയിൽനിന്നുള്ള]] നേതാക്കൾ ബാത്തിക് വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്നു; [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] 2014 ടാങ് സ്യൂട്ട് ജാക്കറ്റുകൾ; [[ഫിലിപ്പീൻസ്]] 2015 ബറോംഗ് ടാഗലോഗ്സിൽ; [[പെറു|പെറുവിൽ]] 2016 vicuña [[കമ്പിളി]] ഷാളുകൾ; 2017-ൽ വിയറ്റ്നാമീസ് സിൽക്ക് ഷർട്ടുകൾ എന്നിവയും ധരിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/gallery/2015/nov/17/awkward-apec-fashion-what-the-world-leaders-wore-in-pictures|title=Awkward Apec Fashion: what the world leaders wore|access-date=10 November 2018|last=&lt;!--Not stated--&gt;|date=8 November 2018|website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
പ്രമാണം:Vladimir Putin at APEC Summit in Brunei 15-16 November-9.jpg|അപെക് ബ്രൂണെ 2000
പ്രമാണം:Vladimir Putin at APEC Summit in China 19-21 October 2001-14.jpg|[[APEC China 2001|അപെക് ചൈന 2001]]
പ്രമാണം:Vladimir Putin at APEC Summit in Thailand 19-21 October 2003-16.jpg|അപെക് തായ്‌ലൻഡ് 2003
പ്രമാണം:Vladimir Putin at APEC Summit in Chile 20-21 November 2004-3.jpg|അപെക് ചിലി 2004
പ്രമാണം:Vladimir Putin at APEC Summit in South Korea 18-19 November 2005-8.jpg|അപെക് ദക്ഷിണ കൊറിയ 2005
പ്രമാണം:Vladimir Putin at APEC Summit in Vietnam 18-19 November 2006-11.jpg|[[APEC Vietnam 2006|അപെക് വിയറ്റ്നാം 2006]]
പ്രമാണം:Vladimir Putin at APEC Summit in Australia 7-9 September 2007-3.jpg|അപെക് ഓസ്‌ട്രേലിയ 2007
പ്രമാണം:Dmitry Medvedev at APEC Summit in Peru 22-23 November 2008-2.jpg|അപെക് പെറു 2008
പ്രമാണം:Singapore APEC 2009 leaders.jpg|അപെക് സിംഗപ്പൂർ 2009
പ്രമാണം:13.11.2010 Gira a Asia.jpg|അപെക് ജപ്പാൻ 2010
പ്രമാണം:APEC Hawaii.jpg|അപെക് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് 2011
പ്രമാണം:APEC Russia 2012.jpg|അപെക് റഷ്യ 2012
പ്രമാണം:Apec 2013.jpg|അപെക് ഇന്തോനേഷ്യ 2013
പ്രമാണം:APEC Summit China 2014.jpg|അപെക് ചൈന 2014
പ്രമാണം:APEC Philippines 2015 delegates.jpg|അപെക് ഫിലിപ്പീൻസ് 2015
പ്രമാണം:Foto Oficial APEC 2016 (LIMA PERU).jpg|അപെക് പെറു 2016
പ്രമാണം:2017 APEC Vietnam Leaders Group Photo.jpg|[[APEC Vietnam 2017|അപെക് വിയറ്റ്നാം 2017]]
പ്രമാണം:APEC Leaders Photo - Papua New Guinea 2018.jpg|[[APEC Papua New Guinea 2018|അപെക് പാപുവ ന്യൂ ഗിനിയ 2018]]
&lt;/gallery&gt;

=== അപെക് ഉച്ചകോടികൾ ===

* {{Flagicon|Australia}} [[APEC Australia 1989|അപെക് ഓസ്‌ട്രേലിയ 1989]]
* {{Flagicon|Singapore}} [[APEC Singapore 1990|അപെക് സിംഗപ്പൂർ 1990]]
* {{Flagicon|South Korea}} [[APEC South Korea 1991|അപെക് ദക്ഷിണ കൊറിയ 1991]]
* {{Flagicon|Thailand}} [[APEC Thailand 1992|അപെക് തായ്‌ലൻഡ് 1992]]
* {{Flagicon|United States}} [[APEC United States 1993|അപെക് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് 1993]]
* {{Flagicon|Indonesia}} [[APEC Indonesia 1994|അപെക് ഇന്തോനേഷ്യ 1994]]
* {{Flagicon|Japan}} [[APEC Japan 1995|അപെക് ജപ്പാൻ 1995]]
* {{Flagicon|Philippines}} [[APEC Philippines 1996|അപെക് ഫിലിപ്പീൻസ് 1996]]
* {{Flagicon|Canada}} [[APEC Canada 1997|അപെക് കാനഡ 1997]]
* {{Flagicon|Malaysia}} [[APEC Malaysia 1998|അപെക് മലേഷ്യ 1998]]
* {{Flagicon|New Zealand}} [[APEC New Zealand 1999|അപെക് ന്യൂസിലാൻഡ് 1999]]
* {{Flagicon|Brunei}} [[APEC Brunei 2000|അപെക് ബ്രൂണെ 2000]]
* {{Flagicon|China}} [[APEC China 2001|അപെക് ചൈന 2001]]
* {{Flagicon|Mexico}} [[APEC Mexico 2002|അപെക് മെക്സിക്കോ 2002]]
* {{Flagicon|Thailand}} [[APEC Thailand 2003|അപെക് തായ്‌ലൻഡ് 2003]]
* {{Flagicon|Chile}} [[APEC Chile 2004|അപെക് ചിലി 2004]]
* {{Flagicon|South Korea}} [[APEC South Korea 2005|അപെക് ദക്ഷിണ കൊറിയ 2005]]
* {{Flagicon|Vietnam}} [[APEC Vietnam 2006|അപെക് വിയറ്റ്നാം 2006]]
* {{Flagicon|Australia}} [[APEC Australia 2007|അപെക് ഓസ്‌ട്രേലിയ 2007]]
* {{Flagicon|Peru}} [[APEC Peru 2008|അപെക് പെറു 2008]]
* {{Flagicon|Singapore}} [[APEC Singapore 2009|അപെക് സിംഗപ്പൂർ 2009]]
* {{Flagicon|Japan}} [[APEC Japan 2010|അപെക് ജപ്പാൻ 2010]]
* {{Flagicon|United States}} [[APEC United States 2011|അപെക് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് 2011]]
* {{Flagicon|Russia}} [[APEC Russia 2012|അപെക് റഷ്യ 2012]]
* {{Flagicon|Indonesia}} [[APEC Indonesia 2013|അപെക് ഇന്തോനേഷ്യ 2013]]
* {{Flagicon|China}} [[APEC China 2014|അപെക് ചൈന 2014]]
* {{Flagicon|Philippines}} [[APEC Philippines 2015|അപെക് ഫിലിപ്പീൻസ് 2015]]
* {{Flagicon|Peru}} [[APEC Peru 2016|അപെക് പെറു 2016]]
* {{Flagicon|Vietnam}} [[APEC Vietnam 2017|അപെക് വിയറ്റ്നാം 2017]]
* {{Flagicon|Papua New Guinea}} [[APEC Papua New Guinea 2018|അപെക് പാപുവ ന്യൂ ഗിനിയ 2018]]
* {{Flagicon|Chile}} [[APEC Chile 2019|അപെക് ചിലി 2019]]
* {{Flagicon|Malaysia}} [[APEC Malaysia 2020|അപെക് മലേഷ്യ 2020]]
* {{Flagicon|New Zealand}} [[APEC New Zealand 2021|അപെക് ന്യൂസിലാൻഡ് 2021]]
* {{Flagicon|Thailand}} [[APEC Thailand 2022|അപെക് തായ്‌ലൻഡ് 2022]]

== വിമർശനം ==
തൊഴിൽ അവകാശങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, സുരക്ഷിതവും താങ്ങാനാവുന്നതുമായ മരുന്ന് ലഭ്യത എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കുകയും ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദേശീയ, പ്രാദേശിക നിയമങ്ങളിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്ന സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിൻറെ പേരിൽ അപെക് വിമർശിക്കപ്പെട്ടു. സംഘടനയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;ഏഷ്യ-പസഫിക് മേഖലയിലെ സാമ്പത്തിക വളർച്ച, സഹകരണം, വ്യാപാരം, നിക്ഷേപം എന്നിവ സുഗമമാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന ഫോറം&quot; ആണ് &quot;മേഖലയുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും സമൃദ്ധിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും ഏഷ്യ-പസഫിക് സമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും&quot; സ്ഥാപിച്ചത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.apec.org/apec/about_apec.html|title=About APEC – Asia-Pacific Economic Cooperation|archive-url=https://web.archive.org/web/20101119101455/http://www.apec.org/apec/about_apec.html|archive-date=19 November 2010}}&lt;/ref&gt; അതിന്റെ പങ്കിന്റെ ഫലപ്രാപ്തിയും ന്യായവും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ചും അപെക്ൽ പങ്കെടുക്കാൻ കഴിയാത്ത യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെയും  അതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ കഴിയാത്തതും എന്നാൽ അതിന്റെ തീരുമാനങ്ങളെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പസഫിക് ദ്വീപ് രാഷ്ട്രങ്ങളുടെയും കാഴ്ചപ്പാടുകളിൽ നിന്ന്.

== ഇതും കാണുക ==

* അഴിമതി വിരുദ്ധം
* ആസിയാൻ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര മേഖല
* ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് യോഗം
* ഏഷ്യ-പസഫിക് വ്യാപാര ഉടമ്പടികളുടെ ഡാറ്റാബേസ്
* കിഴക്കൻ ഏഷ്യ സാമ്പത്തിക കോക്കസ്
* കിഴക്കൻ ഏഷ്യ ഉച്ചകോടി
* പസഫിക് സഖ്യം
* ഏഷ്യയിലും പസഫിക്കിലും യൂണിവേഴ്സിറ്റി മൊബിലിറ്റി
* പസഫിക് സാമ്പത്തിക സഹകരണ കൗൺസിൽ
* രാജ്യ ഗ്രൂപ്പിംഗുകളുടെ ലിസ്റ്റ്
* ബഹുമുഖ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാറുകളുടെ പട്ടിക

; തീരദേശ രാജ്യങ്ങളിലെ മറ്റ് സംഘടനകൾ

* [[ബിംസ്റ്റെക്|ബേ ഓഫ് ബംഗാൾ ഇനിഷ്യേറ്റീവ്]]
* കരിങ്കടൽ സാമ്പത്തിക സഹകരണം
* [[ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യൻ റിം അസോസിയേഷൻ]]
* യൂണിയൻ ഫോർ ദി മെഡിറ്ററേനിയൻ

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{Notelist}}{{Reflist|group=note}}

== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==

* {{Cite journal|last=Fazzone|first=Patrick B.|year=2012|title=The Trans-Pacific Partnership—Towards a Free Trade Agreement of Asia Pacific?|journal=Georgetown Journal of International Law|volume=43|issue=3|pages=695–743|issn=1550-5200}}
* {{Cite journal|last=Alkan|first=Abdulkadir|year=2014|title=APEC 2014: Better diplomatic ties for better economic relations|journal=Daily Sabah|url=http://www.dailysabah.com/asia/2014/11/15/apec-2014-better-diplomatic-ties-for-better-economic-relations}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [https://www.apec.org/ ഏഷ്യ-പസഫിക് സാമ്പത്തിക സഹകരണം]
* [https://web.archive.org/web/20070921042543/http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/search.tkl?q=apec&amp;search_crit=title&amp;search=Search&amp;date1=Anytime&amp;date2=Anytime&amp;type=form APEC-നെ സംബന്ധിച്ച കോൺഗ്രസ്ഷണൽ റിസർച്ച് സർവീസ് (CRS) റിപ്പോർട്ടുകൾ]
{{Asia-Pacific Economic Cooperation|state=collapsed}}
{{Current APEC Leaders|state=collapsed}}
{{APEC Foreign Ministers|state=collapsed}}
{{APEC finance ministers|state=collapsed}}
{{Economics|state=collapsed}}
{{Regional organizations|state=collapsed}}
{{International power|state=collapsed}}
{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യ ആസ്ഥാനമായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര സംഘടനകൾ]]</text>
      <sha1>ddaigpvvkrb7clgk9kjzvzssqxdkkk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സെബുവാനോ വിക്കിപീഡിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>581560</id>
    <revision>
      <id>4682981</id>
      <parentid>4678832</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T07:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18771" sha1="ki5agpkakz3heri5rdclqmkbcxsg6w9" xml:space="preserve">{{Infobox website|logo=Wikipedia-logo-v2-ceb.svg|screenshot=Cebuano Wikipedia screenshot.png|collapsible=yes|caption=|url={{URL|https://ceb.wikipedia.org}}|commercial=No|type=[[Internet encyclopedia project]]|language=[[സെബുവാനോ]]|registration=Optional|owner=[[വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ]]|launch_date={{Start date and age|2005|06|22}}}}

'''സെബുവാനോ വിക്കിപീഡിയ''' (സെബുവാനോ ഭാഷയിൽ: Wikipedya sa Sinugboanon) സ്വതന്ത്ര ഓൺലൈൻ വിജ്ഞാനകോശമായ [[വിക്കിപീഡിയ|വിക്കിപീഡിയയുടെ]] സെബുവാനോ ഭാഷാ പതിപ്പാണ്. ഇതിൽ നിലവിൽ {{NUMBEROF|ARTICLES|ceb|N}} ലേഖനങ്ങളുണ്ട്; അവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[Lsjbot]] എന്ന ഓട്ടോമേറ്റഡ് പ്രോഗ്രാം സൃഷ്ടിച്ചവയാണ്. ഇതിന് {{NUMBEROF|ACTIVEUSERS|ceb|N}} സജീവ ഉപയോക്താക്കളുണ്ട്.

== ഭാഷാമേഖലയിലെ പ്രാധാന്യം ==

ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ ഫിലിപ്പൈൻ ഭാഷകളിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിക്കിപീഡിയയാണിത്. മറ്റ് ഫിലിപ്പൈൻ ഭാഷകളിലുള്ള വാറേ വിക്കിപീഡിയയിലെയും തഗാലോഗ് വിക്കിപീഡിയയിലെയും ലേഖനങ്ങളെക്കാൾ കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ഇതിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_speakers_per_article|title=List of Wikipedias by speakers per article – Meta|access-date=2015-12-10|publisher=Meta.wikimedia.org}}&lt;/ref&gt;

ഓസ്ട്രോനേഷ്യൻ (മലയോ-പോളിനേഷ്യൻ) ഭാഷാകുടുംബത്തിലെ പാശ്ചാത്യ അഥവാ ഇന്തോനേഷ്യൻ ശാഖയിലെ അംഗമാണ് സെബുവാനോ ഭാഷ. ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവർ കിഴക്കൻ നീഗ്രോസ്, സെബു, ബോഹോൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ലെയ്റ്റ്, കാമോട്ടെസ് ദ്വീപുകൾ, മിൻഡാനോയുടെ വടക്കൻ, പടിഞ്ഞാറൻ തീരങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. സെബുവാനോയ്ക്ക് ഹിലിഗയ്‌നോൺ (ഇലോംഗോ), വാറേ-വാറേ എന്നീ ഭാഷകളുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്; ചിലപ്പോൾ ഈ ഭാഷകളോടൊപ്പം ഇതിനെയും വിസയൻ (ബിസയൻ) ഭാഷയുടെ ഭാഷാഭേദമായി തരംതിരിക്കാറുണ്ട്. [[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പീൻസിൽ]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേർ സംസാരിക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ ഭാഷയാണ് സെബുവാനോ (ഏകദേശം 20 ദശലക്ഷം പേർ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു).&lt;ref&gt;[http://www.ritell.org/Resources/Documents/language%20project/Cebuano.pdf Cebuano Informational Report] (PDF; 864&amp;nbsp;kB) Christopher DeFraga, Rhode Island College, 2011&lt;/ref&gt; ഫിലിപ്പീൻസിലെ ജനസംഖ്യയുടെ അഞ്ചിലൊന്ന് വരുന്ന സെബുവാനോ ഭാഷികൾ രാജ്യത്തെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ വംശീയ-ഭാഷാ വിഭാഗവുമാണ്. ഇത്രയധികം പേർ സംസാരിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും സെബുവാനോ ഒരു സാഹിത്യഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നില്ല; എന്നാൽ പത്രങ്ങളിലും സിനിമകളിലും ഈ ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.

സെബുവാനോ ഭാഷയിലുള്ള വിക്കിപീഡിയ, ഈ ഭാഷയിലുള്ള ഏക [[വിജ്ഞാനകോശം|വിജ്ഞാനകോശമാണെന്ന്]] അവകാശപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;tellusabout&quot;&gt;{{Cite web|url=http://meta.wikimedia.org/wiki/Tell_us_about_Cebuano_Wikipedia|title=Tell us about Cebuano Wikipedia – Meta|access-date=2013-08-14|publisher=meta.wikimedia.org}}&lt;/ref&gt;

എന്നിരുന്നാലും, ഫിലിപ്പീൻസിൽ സെബുവാനോ വിക്കിപീഡിയ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നതായി കാണുന്നില്ല; 2021 മാർച്ചിലെ കണക്കുപ്രകാരം, ഫിലിപ്പീൻസിൽ നിന്നുള്ള വിക്കിപീഡിയ കാഴ്ചകളിൽ 90 ശതമാനവും ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലേക്കായിരുന്നു; 5 ശതമാനം തഗാലോഗ് വിക്കിപീഡിയയിലേക്കും 3 ശതമാനം റഷ്യൻ വിക്കിപീഡിയയിലേക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stats.wikimedia.org/wikimedia/squids/SquidReportPageViewsPerCountryBreakdown.htm|title=Wikimedia Traffic Analysis Report - Wikipedia Page Views Per Country - Breakdown|access-date=2021-03-08|website=stats.wikimedia.org|archive-date=2021-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501080210/https://stats.wikimedia.org/wikimedia/squids/SquidReportPageViewsPerCountryBreakdown.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സെബുവാനോ വിക്കിപീഡിയയുടെ കാഴ്ചകളിൽ ഏകദേശം 30 ശതമാനം ചൈനയിൽ നിന്നും 22 ശതമാനം യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ നിന്നും 11 ശതമാനം ഫിലിപ്പീൻസിൽ നിന്നുമാണ് (ഇത് ഫ്രാൻസിൽ നിന്നുള്ളതിന് ഏകദേശം തുല്യമാണ്).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stats.wikimedia.org/wikimedia/squids/SquidReportPageViewsPerLanguageBreakdown.htm|title=Wikimedia Traffic Analysis Report - Page Views Per Wikipedia Language - Breakdown|access-date=2021-03-08|website=stats.wikimedia.org|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225215939/https://stats.wikimedia.org/wikimedia/squids/SquidReportPageViewsPerLanguageBreakdown.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ലേഖനങ്ങളുടെ ചരിത്രവും വളർച്ചയും ==
സെബുവാനോ ഭാഷയിലുള്ള വിക്കിപീഡിയ ജൂണിൽ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;new&quot;&gt;{{Cite web|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_new_languages/Wikipedia_Cebuano|title=Requests for new languages/Wikipedia Cebuano|access-date=2016-01-16|publisher=meta.wikimedia.org}}&lt;/ref&gt; 2006 ജനുവരിയിൽ 1000 ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു;&lt;ref name=&quot;jan2006&quot;&gt;[[metawiki:Special:PermanentLink/263052?title=List of Wikipedias|Meta: List of Wikipedias, 1 January 2006]]&lt;/ref&gt; 2006 നവംബറിൽ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം 1400 ആയി.&lt;ref name=&quot;nov2006&quot;&gt;[[metawiki:Special:PermanentLink/466929?title=List of Wikipedias|Meta: List of Wikipedias, 1 November 2006]]&lt;/ref&gt; 2006-ന്റെയും 2007-ന്റെയും അവസാനത്തിൽ ബോട്ടുകൾ ഫ്രാൻസിലെ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളെക്കുറിച്ച് പതിനായിരത്തോളം ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stats.wikimedia.org/EN/BotActivityMatrixCreates.htm|title=Wikipedia Statistics – Bot article creations only|access-date=2016-01-16|date=2015-11-30|archive-date=2021-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506205209/https://stats.wikimedia.org/EN/BotActivityMatrixCreates.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2012 അവസാനത്തോടെ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം ഏകദേശം 30,000 ആയി ഉയർന്നു. 2012 ഡിസംബറിൽ [[Lsjbot]] ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ തുടങ്ങി. തൽഫലമായി 2013-ൽ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു; 2013 ഫെബ്രുവരി മുതൽ ഡിസംബർ വരെയുള്ള കാലയളവിൽ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം ഒമ്പത് മടങ്ങായി വർദ്ധിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryCEB.htm|title=Wikimedia project at a glance: Cebuano Wikipedia|access-date=2016-01-15|date=November 2015|website=stats.wikimedia.org|archive-date=2019-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323182816/https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryCEB.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://www.wired.com/wiredenterprise/2013/12/erik-zachte-wikistats/ Meet the Stats Master Making Sense of Wikipedia’s Massive Data Trove] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140324171040/http://www.wired.com/wiredenterprise/2013/12/erik-zachte-wikistats |date=2014-03-24 }} Ashik Siddique, [[Wired (magazine)|wired.com]], 27 December 2013&lt;/ref&gt; 2015 അവസാനത്തോടെ, അന്നുണ്ടായിരുന്ന 1.4 ദശലക്ഷം ലേഖനങ്ങളിൽ 99 ശതമാനവും ബോട്ടുകൾ സൃഷ്ടിച്ചവയായിരുന്നു; പ്രദേശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള 25,000 ലേഖനങ്ങളും, ജീവജാലങ്ങളെക്കുറിച്ച് Lsjbot സൃഷ്ടിച്ച ബാക്കി ലേഖനങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stats.wikimedia.org/EN/BotActivityMatrixCreates.htm|title=Wikipedia Statistics – Bot article creations only|access-date=2016-01-16|date=2015-11-30|archive-date=2021-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506205209/https://stats.wikimedia.org/EN/BotActivityMatrixCreates.htm|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[[stats:EN/BotActivityMatrixCreates.htm|&quot;Wikipedia Statistics – Bot article creations only&quot;]]. 2015-11-30&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2016-01-16&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

2014 ജൂലൈ 16-ന് സെബുവാനോ ഭാഷയിലുള്ള വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം ഒരു ദശലക്ഷത്തിലെത്തി; ഇതോടെ ഇത് പന്ത്രണ്ടാമത്തെ വലിയ വിക്കിപീഡിയയായി. ഒന്നര വർഷത്തിനുള്ളിൽ സ്പാനിഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, റഷ്യൻ, ഫ്രഞ്ച്, ഡച്ച്, ജർമ്മൻ ഭാഷകളിലുള്ള വിക്കിപീഡിയകളെ പിന്തള്ളി 2016 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇത് രണ്ട് ദശലക്ഷം ലേഖനങ്ങളിലെത്തി. ഏകദേശം ആറു മാസത്തിനുശേഷം മൂന്നാം ദശലക്ഷവും, വീണ്ടും ആറു മാസത്തിനുശേഷം നാലാം ദശലക്ഷവും പിന്നിട്ടു. 2017 ഓഗസ്റ്റിൽ അഞ്ച് ദശലക്ഷാമത്തെ ലേഖനം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു; ഇതോടെ സെബുവാനോ ഭാഷയിലുള്ള വിക്കിപീഡിയ രണ്ടാമത്തെ വലിയ വിക്കിപീഡിയയായി.&lt;gallery perrow=&quot;2&quot; widths=&quot;280&quot; heights=&quot;170&quot; class=&quot;float-right&quot;&gt;
പ്രമാണം:WikiStats PlotTotalArticlesCEBWikipedia.png|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryCEB.htm|title=Wikimedia project at a glance: Cebuano Wikipedia|access-date=2016-01-15|date=November 2015|work=stats.wikimedia.org|archive-date=2019-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323182816/https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryCEB.htm|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[[stats:EN/SummaryCEB.htm|&quot;Wikimedia project at a glance: Cebuano Wikipedia&quot;]]. ''stats.wikimedia.org''. November 2015&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2016-01-15&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
പ്രമാണം:WikiStats PlotNewArticlesCEBWikipedia.png|alt=|ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പുകൾ സൃഷ്ടിച്ച പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ; [[Wikipedia bot|ബോട്ടുകൾ]] സൃഷ്ടിച്ചവ നീല നിറത്തിൽ.
പ്രമാണം:CebuanoWP agathis-unicincta botgenerated.png|[[Lsjbot]] സ്വയമേവ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനത്തിന് ഉദാഹരണം: ''[[Agathis unicincta]]''-യെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനം
&lt;/gallery&gt;
[[പ്രമാണം:CebuanoWP_WikidataStatisticsofWikipediaType_of_content.png|ലഘുചിത്രം|298x298ബിന്ദു| സെബുവാനോ ഭാഷയിലുള്ള വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളുടെ ഉള്ളടക്കം (ജൂലൈ 2015, 1,211,364 ലേഖനങ്ങൾ):&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 95.8% (1,160,787) ടാക്സോണമി/ജീവജാലങ്ങൾ;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;3.3% (39,420) നഗരങ്ങളും സമൂഹങ്ങളും.]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ നാഴികക്കല്ലുകൾ:
! തീയതി
! ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം
|-
| 9 ജൂലൈ 2005
| 19 ലേഖനങ്ങൾ &lt;ref&gt;[[metawiki:Special:PermanentLink/174681?title=List of Wikipedias|Meta: List of Wikipedias, 9 July 2005]]&lt;/ref&gt;
|-
| 30 ഓഗസ്റ്റ് 2005
| 232 ലേഖനങ്ങൾ &lt;ref&gt;[[metawiki:Special:PermanentLink/200881?title=List of Wikipedias|Meta: List of Wikipedias, 30 August 2005]]&lt;/ref&gt;
|-
| 1 ജനുവരി 2006
| 1,000 ലേഖനങ്ങൾ &lt;ref name=&quot;jan2006&quot;&gt;[[metawiki:Special:PermanentLink/263052?title=List of Wikipedias|Meta: List of Wikipedias, 1 January 2006]]&lt;/ref&gt;
|-
| 1 നവംബർ 2006
| 1,400 ലേഖനങ്ങൾ &lt;ref name=&quot;nov2006&quot;&gt;[[metawiki:Special:PermanentLink/466929?title=List of Wikipedias|Meta: List of Wikipedias, 1 November 2006]]&lt;/ref&gt;
|-
| 1 ജനുവരി 2007
| 13,521 ലേഖനങ്ങൾ &lt;ref&gt;[[metawiki:Special:PermanentLink/504548?title=List of Wikipedias|Meta: List of Wikipedias, 1 January 2007]]&lt;/ref&gt;
|-
| 7 ഫെബ്രുവരി 2007
| 26,511 ലേഖനങ്ങൾ &lt;ref&gt;[[metawiki:Special:PermanentLink/525983?title=List of Wikipedias|Meta: List of Wikipedias, 7 February 2007]]&lt;/ref&gt;
|-
| 2 ഫെബ്രുവരി 2013
| 100,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 9 ഫെബ്രുവരി 2013
| 150,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 17 മാർച്ച് 2013
| 300,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 26 ജൂൺ 2013
| 400,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 18 ജൂലൈ 2013
| 500,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 7 ഓഗസ്റ്റ് 2013
| 600,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 16 ജൂലൈ 2014
| 1,000,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 6 ഡിസംബർ 2015
| 1,500,000 ലേഖനങ്ങൾ &lt;ref name=&quot;Artikelanzahl&quot;&gt;{{Cite web|url=http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_speakers_per_article|title=List of Wikipedias by speakers per article – Meta|access-date=2015-12-10|publisher=Meta.wikimedia.org}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_speakers_per_article &quot;List of Wikipedias by speakers per article – Meta&quot;]. Meta.wikimedia.org&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2015-12-10&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_News#Wikipedias|title=Wikimedia News – Meta|access-date=2016-01-16}}&lt;/ref&gt;
|-
| 14 ഫെബ്രുവരി 2016
| 2,000,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 25 സെപ്റ്റംബർ 2016
| 3,000,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 11 ഫെബ്രുവരി 2017
| 4,000,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 8 ഓഗസ്റ്റ് 2017
| 5,000,000 ലേഖനങ്ങൾ
|-
| 14 ഒക്ടോബർ 2021
| 6,000,000 ലേഖനങ്ങൾ
|}
2015 ജൂലൈയിൽ വിക്കിഡാറ്റയിൽ നടത്തിയ സെബുവാനോ വിക്കിപീഡിയ ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ ഒരു വിശകലനം പ്രകാരം, അന്നുണ്ടായിരുന്ന 1.21 ദശലക്ഷം ലേഖനങ്ങളിൽ 95.8 ശതമാനവും (1,160,787) ജീവജാലങ്ങളെയും ജൈവ ഇനങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ളവയും 3.3 ശതമാനം (39,420) നഗരങ്ങളെയും സമൂഹങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ളവയുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Statistics/Wikipedia|title=Cebuano Wikipedia, Wikidata:Statistics/Wikipedia|access-date=2016-01-16|date=2015-07-17|website=[[Wikidata]]}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [https://ceb.wikipedia.org സെബുവാനോ വിക്കിപീഡിയ]
* [https://ceb.m.wikipedia.org സെബുവാനോ വിക്കിപീഡിയ മൊബൈൽ]
{{Wikipedias}}
[[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയകൾ ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ]]</text>
      <sha1>ki5agpkakz3heri5rdclqmkbcxsg6w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്യൂഡറാന്തമം മാക്കുലേറ്റം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>582451</id>
    <revision>
      <id>4683000</id>
      <parentid>4565882</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8606" sha1="tqbjllisssxjnvin4at6wb5eraj2pog" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = Pseuderanthemum reticulatum vijayanrajapuram 04.jpg
|genus = Pseuderanthemum
|species = maculatum
|authority = (G.Lodd.) I.M.Turner{{R|POWO}}
|synonyms = 
{{Collapsible list |bullets=on
| ''Eranthemum atropurpureum'' &lt;small&gt;Hook.f.&lt;/small&gt;
| ''Eranthemum atropurpureum'' &lt;small&gt;W.Bull&lt;/small&gt;
| ''Eranthemum carruthersii'' &lt;small&gt;Seem.&lt;/small&gt;
| ''Eranthemum moorei'' &lt;small&gt;W.Bull&lt;/small&gt;
| ''Eranthemum nigrescens'' &lt;small&gt;W.Bull&lt;/small&gt;
| ''Eranthemum nigrum'' &lt;small&gt;Linden&lt;/small&gt;
| ''Eranthemum reticulatum'' &lt;small&gt;A.de Vos&lt;/small&gt;
| ''Eranthemum reticulatum'' &lt;small&gt;W.Bull&lt;/small&gt;
| ''Eranthemum tricolor'' &lt;small&gt;Leblebici&lt;/small&gt;
| ''Eranthemum versicolor'' &lt;small&gt;W.Bull&lt;/small&gt;
| ''Eranthemum whartonianum'' &lt;small&gt;Hemsl.&lt;/small&gt;
| ''Graptophyllum caudifolium'' &lt;small&gt;C.B.Clarke ex Bedd.&lt;/small&gt;
| ''Justicia maculata'' &lt;small&gt;G.Lodd.&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum atropurpureum'' &lt;small&gt;(W.Bull) Radlk.&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum carruthersii'' &lt;small&gt;(Seem.) Guillaumin&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum carruthersii'' var. ''reticulatum'' &lt;small&gt;(W.Bull) Fosberg&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum eldorado'' &lt;small&gt;(B.S.Williams) Radlk.&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum jaluitense'' &lt;small&gt;Lindau&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum kewense'' &lt;small&gt;L.H.Bailey&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum majus'' &lt;small&gt;(Baill.) Guillaumin&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum moorei'' &lt;small&gt;(W.Bull) Radlk.&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum reticulatum'' &lt;small&gt;(W.Bull) Radlk.&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum tricolor'' &lt;small&gt;Radlk.&lt;/small&gt;
| ''Pseuderanthemum versicolor'' &lt;small&gt;(W.Bull) Radlk.&lt;/small&gt;
| ''Siphoneranthemum atropurpureum'' &lt;small&gt;(W.Bull) Kuntze&lt;/small&gt;
| ''Siphoneranthemum eldorado'' &lt;small&gt;(B.S.Williams) Kuntze&lt;/small&gt;
| ''Siphoneranthemum moorei'' &lt;small&gt;(W.Bull) Kuntze&lt;/small&gt;
| ''Siphoneranthemum reticulatum'' &lt;small&gt;(W.Bull) Kuntze&lt;/small&gt;
| ''Siphoneranthemum tricolor'' &lt;small&gt;(W.Bull) Kuntze&lt;/small&gt;
| ''Siphoneranthemum versicolor'' &lt;small&gt;(W.Bull) Kuntze&lt;/small&gt;
}}
{| class=&quot;infobox biota&quot; style=&quot;text-align: left; width: 200px; font-size: 100%&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot; |''Pseuderanthemum maculatum''
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; |[[File:Pseuderanthemum_reticulatum_vijayanrajapuram_04.jpg|ചട്ടരഹിതം]]
|- style=&quot;text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot; |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;&quot;&gt;[[File:Red_Pencil_Icon.png|കണ്ണി=Template:Taxonomy/Pseuderanthemum|edit]]&lt;/span&gt;
|-
|Kingdom:
|[[Plant]]ae
|-
|''Clade'':
|[[Vascular plant|Tracheophytes]]
|-
|''Clade'':
|[[Flowering plant|Angiosperms]]
|-
|''Clade'':
|[[Eudicots]]
|-
|''Clade'':
|[[Asterids]]
|-
|Order:
|[[Lamiales]]
|-
|Family:
|[[Acanthaceae]]
|-
|Genus:
|''[[Pseuderanthemum]]''
|-
|Species:
|&lt;div class=&quot;species&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt;'''''P.&amp;nbsp;maculatum'''''&lt;/div&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot; |[[Binomial nomenclature|Binomial name]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; |'''&lt;span class=&quot;binomial&quot;&gt;''Pseuderanthemum maculatum''&lt;/span&gt;'''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;font-size: 85%;&quot;&gt;(G.Lodd.) I.M.Turner&lt;/div&gt;
|- style=&quot;text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot; |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: left&quot; |
&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 95%;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 1.6em; font-weight: bold; font-size: 100%; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div&gt;List&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

* ''Eranthemum atropurpureum'' &lt;small&gt;Hook.f.&lt;/small&gt;
* ''Eranthemum atropurpureum'' &lt;small&gt;W.Bull&lt;/small&gt;
* ''Eranthemum carruthersii'' &lt;small&gt;Seem.&lt;/small&gt;
* ''Eranthemum moorei'' &lt;small&gt;W.Bull&lt;/small&gt;
* ''Eranthemum nigrescens'' &lt;small&gt;W.Bull&lt;/small&gt;
* ''Eranthemum nigrum'' &lt;small&gt;Linden&lt;/small&gt;
* ''Eranthemum reticulatum'' &lt;small&gt;A.de Vos&lt;/small&gt;
* ''Eranthemum reticulatum'' &lt;small&gt;W.Bull&lt;/small&gt;
* ''Eranthemum tricolor'' &lt;small&gt;Leblebici&lt;/small&gt;
* ''Eranthemum versicolor'' &lt;small&gt;W.Bull&lt;/small&gt;
* ''Eranthemum whartonianum'' &lt;small&gt;Hemsl.&lt;/small&gt;
* ''Graptophyllum caudifolium'' &lt;small&gt;C.B.Clarke ex Bedd.&lt;/small&gt;
* ''Justicia maculata'' &lt;small&gt;G.Lodd.&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum atropurpureum'' &lt;small&gt;(W.Bull) Radlk.&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum carruthersii'' &lt;small&gt;(Seem.) Guillaumin&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum carruthersii'' var. ''reticulatum'' &lt;small&gt;(W.Bull) Fosberg&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum eldorado'' &lt;small&gt;(B.S.Williams) Radlk.&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum jaluitense'' &lt;small&gt;Lindau&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum kewense'' &lt;small&gt;L.H.Bailey&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum majus'' &lt;small&gt;(Baill.) Guillaumin&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum moorei'' &lt;small&gt;(W.Bull) Radlk.&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum reticulatum'' &lt;small&gt;(W.Bull) Radlk.&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum tricolor'' &lt;small&gt;Radlk.&lt;/small&gt;
* ''Pseuderanthemum versicolor'' &lt;small&gt;(W.Bull) Radlk.&lt;/small&gt;
* ''Siphoneranthemum atropurpureum'' &lt;small&gt;(W.Bull) Kuntze&lt;/small&gt;
* ''Siphoneranthemum eldorado'' &lt;small&gt;(B.S.Williams) Kuntze&lt;/small&gt;
* ''Siphoneranthemum moorei'' &lt;small&gt;(W.Bull) Kuntze&lt;/small&gt;
* ''Siphoneranthemum reticulatum'' &lt;small&gt;(W.Bull) Kuntze&lt;/small&gt;
* ''Siphoneranthemum tricolor'' &lt;small&gt;(W.Bull) Kuntze&lt;/small&gt;
* ''Siphoneranthemum versicolor'' &lt;small&gt;(W.Bull) Kuntze&lt;/small&gt;

&lt;/div&gt;
|}
സാധാരണയായി '''യെല്ലോ-വെയിൻ എറാന്തമം''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഗോൾഡൻ സ്യൂഡറാന്തമം''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കുറ്റിച്ചെടിയാണ് '''''സ്യൂഡറാന്തമം മാക്കുലേറ്റം'''''. ഇത് [[അക്കാന്തേസീ|അക്കാന്തേസി]] കുടുംബത്തിലെ അംഗമാണ്. [[സോളമൻ ദ്വീപുകൾ|സോളമൻ ദ്വീപുകളിലും]] [[വാനുവാടു|വാനുവാടുവിലും]] ഇത് സ്വദേശിസസ്യമാണ്.  കൂടാതെ ഓഷ്യാനിയയിലെ മറ്റ് ദ്വീപുകളിലും [[തെക്കുകിഴക്കേ ഏഷ്യ|തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ]], [[ആഫ്രിക്ക]], [[മദ്ധ്യ അമേരിക്ക|മധ്യ അമേരിക്ക]], [[തെക്കേ അമേരിക്ക]] എന്നിവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും ഇത് കാണപ്പെടുന്നു. {{R|POWO}}

== വിവരണം ==
ഈ ഇനത്തിന്  ക്രീം മഞ്ഞ നിറമുള്ള ഇലകളുണ്ട്. ചെറുതും വെളുത്തതുമായ പൂക്കൾക്ക് ദളങ്ങളുടെ അടിഭാഗത്ത് പർപ്പിൾ-പിങ്ക് പാടുകൾ ഉണ്ട്. {{R|TT}}

== ഗാലറി ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120px&quot;&gt;
പ്രമാണം: Flowers of yellow-vein eranthemum (Pseuderanthemum maculatum) in West Bengal, India.jpg|Buds and flowers in [[West Bengal]], India.
പ്രമാണം: Pseuderanthemum carruthersii kz1.jpg |Foliage
പ്രമാണം: Pseuderanthemum reticulatum (1458251239).jpg |Flowers
പ്രമാണം: Pseuderanthemum carruthersii or Gokarna Jasmine from Kerala 5290.JPG |
File:Pseuderanthemum reticulatum flower vijayanrajapuram 04.jpg
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist|refs=&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77158889-1 |title=''Pseuderanthemum maculatum'' |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123175120/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77158889-1 |archive-date=2023-01-23 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TT&quot;&gt;{{cite web |title=''Pseuderanthemum carruthersii'' var. ''reticulatum, Pseuderanthemum reticulatum'' |url=https://toptropicals.com/catalog/uid/Pseuderanthemum_reticulatum.htm |website=Top Tropicals |access-date=25 April 2022}}&lt;/ref&gt;}}

[[വർഗ്ഗം:Articles with 'species' microformats]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]]</text>
      <sha1>tqbjllisssxjnvin4at6wb5eraj2pog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്ടോറിയ ലിയോങ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>585261</id>
    <revision>
      <id>4682858</id>
      <parentid>4544844</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6457" sha1="fxl6rpkgwaxftryulf9nh6ffjxpf716" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
'''വിക്ടോറിയ ലിയോങ്''' (Victoria Leong)ഒരു വികസന കോഗ്നിറ്റീവ് ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റാണ്. അമ്മ-ശിശു ഇടപെടലുകളുടെ വ്യക്തിഗത ന്യൂറൽ ഡൈനാമിക്സിൽ താൽപ്പര്യമുള്ള വികസന കോഗ്നിറ്റീവ് ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റ് ആണവർ. അവർ നടത്തിയ അമ്മമാരും ശിശുക്കളും തമ്മിലുള്ള ന്യൂറൽ സിൻക്രൊണിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണം വ്യാപകമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.   &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cambridge-news.co.uk/news/cambridge-news/victoria-leong-cambridge-baby-lab-14144686|title=Inside the lab where scientists are scanning babies' brains|last=Care|first=Adam|date=January 14, 2018|website=cambridgenews}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2018/12/181213141519.htm|title=Parents' brain activity 'echoes' their infant's brain activity when they play together|website=ScienceDaily}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.technologynetworks.com/neuroscience/news/baby-brainwaves-sync-up-with-their-moms-317310|title=Baby Brainwaves Sync Up With Their Mom's|website=Neuroscience from Technology Networks}}&lt;/ref&gt; &quot;ന്യൂറോസയൻസ്, സൈക്കോളജി, ഭാഷാശാസ്ത്രം, കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ മോഡലിംഗ് എന്നിവ സമന്വയിപ്പിക്കുന്ന മികച്ച ക്രോസ്-ഡിസിപ്ലിനറി പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള അംഗീകാരമായി&quot; ലിയോങ്ങിന്റെ പിഎച്ച്ഡി തീസിസ് 2014-ൽ കോഗ്നിറ്റീവ് സയൻസ് സൊസൈറ്റിയുടെ റോബർട്ട് ജെ. ഗ്ലൂഷ്കോ സമ്മാനം നേടി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://research.ntu.edu.sg/expertise/academicprofile/Pages/StaffProfile.aspx?ST_EMAILID=VICTORIALEONG|title=NTU: Academic Profile: Asst Prof Victoria Leong Vik Ee|website=research.ntu.edu.sg|access-date=2023-01-10|archive-date=2020-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023041101/https://research.ntu.edu.sg/expertise/academicprofile/Pages/StaffProfile.aspx?ST_EMAILID=VICTORIALEONG|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[നന്ന്യാങ് ടെക്നോളജിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി|നാൻയാങ് ടെക്‌നോളജിക്കൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലും]] [[കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാല|കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലും]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.psychol.cam.ac.uk/people/vvec2|title=Dr Victoria Leong|last=Leong|first=Dr Victoria|date=October 30, 2013|website=www.psychol.cam.ac.uk|access-date=2023-01-10|archive-date=2019-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026072850/https://www.psychol.cam.ac.uk/people/vvec2|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഡ്യൂവൽ അപ്പോയിന്റ്‌മെന്റ് ഉള്ള അവൾക്ക് കേംബ്രിഡ്ജിലെ സൈക്കോളജി ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിലെ ബേബി-എൽഐഎൻസി ലാബിന്റെ മേധാവിയുമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cne.psychol.cam.ac.uk/people/vvec2@cam.ac.uk|title=Dr Victoria Leong — Centre for Neuroscience in Education|website=www.cne.psychol.cam.ac.uk|access-date=2023-01-10|archive-date=2019-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026072939/https://www.cne.psychol.cam.ac.uk/people/vvec2@cam.ac.uk/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സോഷ്യൽ സയൻസ് റിസർച്ച് കൗൺസിലിന്റെ 2020 സോഷ്യൽ സയൻസ് ആൻഡ് ഹ്യുമാനിറ്റീസ് റിസർച്ച് ഫെല്ലോഷിപ്പ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.


അവർ 2022ൽ ഡ്യുവൽ-ഇഇജി (ഹൈപ്പർസ്‌കാനിംഗ്) ഉപയോഗിച്ച് അമ്മയുടെയും ശിശുവിന്റെയും തലച്ചോറുകൾ തമ്മിലുള്ള ഓസിലേറ്ററി കപ്ലിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ സിൻക്രൊണൈസേഷൻ എന്ന പ്രതിഭാസത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നു. സാധാരണ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളുടെ സമയത്ത് അമ്മ-ശിശു ന്യൂറൽ സിൻക്രൊണൈസേഷൻ ഗണ്യമായി നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയും, കൂടാതെ നേത്ര സമ്പർക്കം പോലുള്ള സാമൂഹിക സൂചനകളാൽ സമന്വയത്തിന്റെ അളവ് മോഡുലേറ്റ് ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് അവർ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.neuroscience.cam.ac.uk/directory/profile.php?vvel2|title=Dr Victoria Leong :: Cambridge Neuroscience|access-date=2023-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230110152556/https://www.neuroscience.cam.ac.uk/directory/profile.php?vvel2|archive-date=2023-01-10|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പഠിക്കുന്നു.

== റഫറൻസുകൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{ResearchGate|Victoria_Leong}}
* {{Twitter|drvleong}}
* [https://www.baby-linc.psychol.cam.ac.uk/ Baby-LINC Lab]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[വർഗ്ഗം:കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>fxl6rpkgwaxftryulf9nh6ffjxpf716</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587945</id>
    <revision>
      <id>4682799</id>
      <parentid>4682446</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4682799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21240" sha1="brct9tyiqktw6kbbwxn6lnx76xrp054" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox officeholder
| honorific_prefix =
| name             = Arthur Webb-Jones
| honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100%|FRCS|LRCP}} BS MD
| image            = 
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = 
| birth_date       = 1875
| birth_place      = [[Glamorgan]], Wales
| death_date       = 30 April 1917
| education        = [[Malvern College]]
| alma_mater       = [[St Thomas' Hospital]]; [[University of London]]
| occupation       = [[Gynaecologist]]; [[Physician]]
| known_for        = ''Lumbar Hernia'' (''The Lancet'' 1902); ''Two Cases of Gynaecomastia'' (''The Lancet'' 1904); ''[[Bilharziosis]] in Women'' (University of London M.D. Thesis 1913)
| mother           = Agnes Ida Long (1845 – 1899)
| father           = [[Lieutenant colonel (United Kingdom)|Lieutenant-Colonel]] William Matthew Jones [[Volunteer Officers' Decoration|VD]] (b. 1838)
| spouse           = Lillian Bell Wakeman-Long (1875 – 1907) (married 1906)
| children         = 3, including Arthur Webb-Jones (1917 - 1965) {{postnominals|country=GBR|size=100%|MB|FRCS}}, M.B., B.S., of the [[Royal Air Force]] and Captain of the [[Royal Army Medical Corps]]
| relatives        = *[[Ernest William Jones]], Welsh [[shipbroking|international chartered shipbroker]] (elder brother);
*[[James William Webb-Jones]], Welsh choral educator (nephew);
*Edwin Price Jones, Welsh [[Chile|Vice-Consul for Chile]] and Secretary to the Chamber of Commerce (cousin);
*[[William Wynn Jones]], Welsh [[Tanganyika (territory)|Anglican Bishop of Central Tanganyika]] (cousin)
| allegiance       = {{flag|United Kingdom}}
| branch           = [[British Troops in Egypt|British Egyptian Army]]
| rank             = 
| service_years    = 1900 - 1916 
}}
ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=&quot;WhosWho&quot;&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;WhosWho&quot;/&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;&gt;''The Herald of Wales'', 20 September 1941, 'Well-Known Docksman and Cricketer', p.3&lt;/ref&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;
== വിവാഹം ==
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് 1906-ൽ ലിലിയൻ ബെൽ വേക്ക്മാൻ-ലോങ്ങിനെ (1875 – 1907) വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Lancet'', 22 September 1906, p. 69&lt;/ref&gt; 1906-ൽ, അവരുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് കുട്ടികളുണ്ടായി:&lt;ref&gt;1891 and 1901 Wales Census: Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt;
#ഫ്രാൻസിസ് ആർതർ ജോൺ വെബ്-ജോൺസ് (പിന്നീട് വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്) (ജനനം: 1910 ഒക്ടോബർ 21, ലണ്ടനിലെ [[മേരിലിബോൺ]] - മരണം: 1986, [[ഡോവർ]]) - വിവാഹത്തിനായി തന്റെ കുടുംബപ്പേര് 'വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്' എന്ന് മാറ്റിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=34127|page=662|date=25 January 1935}}&lt;/ref&gt;രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1942-ൽ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ്‌ബ്രോക്കർ സ്ഥാപനമായ 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.)-യുടെ ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബാരിസ്റ്ററായിരുന്നു ഫ്രാൻസിസ്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=35525|page=1665|date=14 April 1942}}&lt;/ref&gt;
#മാർജോറി ആഗ്നസ് വെബ്-ജോൺസ് (1912 – 2005), 1935 സെപ്റ്റംബറിൽ കെൻസിംഗ്ടണിൽ വെച്ച് ലയണൽ സി. ലോർഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
#ആർതർ ജൂനിയർ (1917 ജൂൺ 17, അലക്സാണ്ട്രിയ – 1965 ജനുവരി 20, ഹാർട്ടിൽപൂൾ). 1940-ൽ സെന്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം എം.ബി., ബി.എസ്. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ റോയൽ എയർ ഫോഴ്സിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം, തുടർന്ന് 1948-ൽ എഫ്.ആർ.സി.എസ്.എഡ്. (F.R.C.S.Ed.) യോഗ്യതയും ഫെലോഷിപ്പും നേടി. റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=38768|supp=y|page=5601|date=25 November 1949}}&lt;/ref&gt; 1950-ൽ ഹാർട്ടിൽപൂൾസിലേക്കും സെഡ്ജ്ഫീൽഡ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലേക്കും മാറുന്നതിന് മുൻപ്, അദ്ദേഹം മാഞ്ചസ്റ്റർ റോയൽ ഇൻഫർമറിയിലും ന്യൂകാസിൽ അപ്പോൺ ടൈനിലെ റോയൽ വിക്ടോറിയ ഇൻഫർമറിയിലും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹം 'ഹാൻഡ് ക്ലബ് ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ' (Hand Club of Great Britain)-ലെ ഒരംഗമായിരുന്നു. വെസ്റ്റ് ഹാർട്ടിൽപൂളിന്റെ സീനിയർ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെ മൂന്ന് സീസണുകളിൽ നയിച്ച ഒരു ക്രിക്കറ്റ് താരം കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഡോറിൻ ഏരിയഡ്‌നെ എൽവുഡ് (1921 – 2016) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ; ഈ ദമ്പതികൾക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്.&lt;ref&gt;''The British Medical Journal'', 20 February 1965, p.527&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1875-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1917-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>brct9tyiqktw6kbbwxn6lnx76xrp054</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682802</id>
      <parentid>4682799</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21313" sha1="oq8b0b5p2mkn45g3r2kmnupswramalj" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox officeholder
| honorific_prefix =
| name             = Arthur Webb-Jones
| honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100%|FRCS|LRCP}} BS MD
| image            = 
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = 
| birth_date       = 1875
| birth_place      = [[Glamorgan]], Wales
| death_date       = 30 April 1917
| education        = [[Malvern College]]
| alma_mater       = [[St Thomas' Hospital]]; [[University of London]]
| occupation       = [[Gynaecologist]]; [[Physician]]
| known_for        = ''Lumbar Hernia'' (''The Lancet'' 1902); ''Two Cases of Gynaecomastia'' (''The Lancet'' 1904); ''[[Bilharziosis]] in Women'' (University of London M.D. Thesis 1913)
| mother           = Agnes Ida Long (1845 – 1899)
| father           = [[Lieutenant colonel (United Kingdom)|Lieutenant-Colonel]] William Matthew Jones [[Volunteer Officers' Decoration|VD]] (b. 1838)
| spouse           = Lillian Bell Wakeman-Long (1875 – 1907) (married 1906)
| children         = 3, including Arthur Webb-Jones (1917 - 1965) {{postnominals|country=GBR|size=100%|MB|FRCS}}, M.B., B.S., of the [[Royal Air Force]] and Captain of the [[Royal Army Medical Corps]]
| relatives        = *[[Ernest William Jones]], Welsh [[shipbroking|international chartered shipbroker]] (elder brother);
*[[James William Webb-Jones]], Welsh choral educator (nephew);
*Edwin Price Jones, Welsh [[Chile|Vice-Consul for Chile]] and Secretary to the Chamber of Commerce (cousin);
*[[William Wynn Jones]], Welsh [[Tanganyika (territory)|Anglican Bishop of Central Tanganyika]] (cousin)
| allegiance       = {{flag|United Kingdom}}
| branch           = [[British Troops in Egypt|British Egyptian Army]]
| rank             = 
| service_years    = 1900 - 1916 
}}
ഈജിപ്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബ്രിട്ടീഷ് [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ആർതർ വെബ്-ജോൺസ്''' എഫ്ആർസിഎസ് എൽആർസിപി (1875 - 30 ഏപ്രിൽ 1917) .

== ജനനവും കുടുംബവും ==
ഗ്ലാമോർഗനിൽ ജനിച്ച ആർതർ, ട്രാൻസ്-യൂറോപ്യൻ സ്റ്റീംഷിപ്പ് ഏജൻസിയായ എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന വില്യം മാത്യു ജോൺസിന്റെയും (ബി. 1838) ആഗ്നസ് ഐഡ ലോങ്ങിന്റെയും (1845 - 1899)&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തെ മകനാണ് (എസ്. 1856),&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for M. Jones and Brother, Steamship Agents, 1914 Who's Who in Business|url=http://www.gracesguide.co.uk/1914_Who's_Who_in_Business:_Company_J }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=27514|page=191|date=9 January 1903}}&lt;/ref&gt; by Agnes Ida Long (1845 – 1899).&lt;ref&gt;1851-1901 inc. Wales Census. Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (ജനനം ഡിസംബർ 1870 - 1941)&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ഒരു ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones, England Players, Cricket Archive.com|url=https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html.|access-date=2023-01-21|archive-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626192136/https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രദേഴ്‌സിന്റെ (എസ്. 1856) &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; ഉടമസ്ഥാവകാശം പാരമ്പര്യമായി സ്വീകരിച്ചു. കോറൽ കണ്ടക്ടർ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസിന്റെ &lt;ref name=&quot;WhosWho&quot;&gt;{{cite book|chapter=WEBB-JONES, James William (1904–1965)|title=Who's Who, Oxford Index|date=December 2007 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/ww/9780199540884.013.U49421 |url= http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/ww/9780199540884.013.U49421?rskey=nXcB43&amp;result=1}}&lt;/ref&gt;ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസൽ ആയിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ്, &lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt;ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സ് സെക്രട്ടറി, &lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt; വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ് 1946 മുതൽ 1951-ൽ വാഹനാപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നത് വരെ&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;  സെൻട്രൽ ടാങ്കനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt;

ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഏണസ്റ്റ് വില്യം ജോൺസ് (1870 - 1941), 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;GCA&quot;&gt;{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Profile for Ernest William Jones|date=3 August 2023 |url=https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1914 Who's Who in Business&quot;/&gt;അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് ക്രിക്കറ്റ് താരവുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ernest Jones Profile, Cricket Archive&quot;&gt;{{cite web|title=Entry for Ernest Jones: England Players, Cricket Archive.com|url= https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}&lt;/ref&gt; ആർതറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഏണസ്റ്റിന്റെ മകനും, ആർതറിന്റെ അനന്തരവനുമായ ജെയിംസ് വില്യം വെബ്-ജോൺസ്, ഒരു കോറൽ എഡ്യൂക്കേറ്റർ (ഗായകസംഘ പരിശീലകൻ) ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;WhosWho&quot;/&gt;

ആർതറിന്റെ കസിൻമാരിൽ (സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ മക്കൾ) ഒരാളായിരുന്നു പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്ന എഡ്വിൻ പ്രൈസ് ജോൺസ് (1855 - 1924).&lt;ref name=&quot;HoW&quot;&gt;''The Herald of Wales'', 20 September 1941, 'Well-Known Docksman and Cricketer', p.3&lt;/ref&gt; വുഡ് ഗ്രീനിലെ റോയൽ മാസോണിക് സ്കൂളിൽ മികച്ച രീതിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം,&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', Vol. 23, June to December 1870, Published for The Freemasons' Magazine Company, Strand, London, 1870, pp. 53-54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''The Freemasons' Magazine and Masonic Mirror'', December 1869, pp. 73-74&lt;/ref&gt;  ചിലിയുടെ വൈസ് കോൺസലായും&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=28726|page=3991|date=6 June 1913}}&lt;/ref&gt; സ്വാൻസീ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;HoW&quot;/&gt; മറ്റൊരു കസിനായ വില്യം (ബിൽ) വിൻ ജോൺസ്, സെൻട്രൽ ടാൻഗാനിക്കയിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബിഷപ്പായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ADEB&quot;&gt;{{cite web |title=Entry for 'WYNN JONES, WILLIAM (BILL) (1900 - 1950)', Australian Dictionary of Evangelical Biography|url=https://sites.google.com/view/australian-dictionary-of-evang/w-z/wynn-jones-william-bill-1900-1950|access-date=25 April 2022 |publisher=Evangelical History Association}}&lt;/ref&gt; 1946 മുതൽ 1951-ൽ ഒരു കാർ അപകടത്തിൽ മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു..&lt;ref name=&quot;TDCT&quot;&gt;{{cite web |title=The Diocese of Central Tanganyika, Mission and History, Historical Background|url=http://www.d-c-t.org/Mission_%26_History.html|access-date=25 April 2022 |publisher=The Diocese of Central Tanganyika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Entry for JONES, Rt Rev. William Wynn|title=Who's Who, Oxford Index|publisher=Oxford University Press|url=http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whowaswho/U227560/JONES_Rt_Rev._William_Wynn?index=14&amp;results=QuicksearchResults&amp;query=0 }}&lt;/ref&gt;
== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
[[File:Maincollege.jpg|thumb|right|മാൽവെർൺ കോളേജ്]]
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് മാൽവെർൺ കോളേജിൽ (1890 - 1893, സ്കൂൾ പ്രിഫെക്റ്റ്) വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite web |title=The Malvernian, July 1917, p.550|url=https://www.malverniansocietyarchives.co.uk/Filename.ashx?systemFileName=Malvernian1917_0363.pdf&amp;origFilename=Malvernian1917_0363.pdf|access-date=25 April 2022 |publisher=Malvern College}}&lt;/ref&gt;തുടർന്ന് സെൻ്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിലും (LRCP, 1899; B.S., 1911; M.D., 1913) പഠിച്ചു. ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം സമർപ്പിച്ച എം.ഡി. പ്രബന്ധത്തിൻ്റെ വിഷയം 'സ്ത്രീകളിലെ ബിൽഹാർസിയോസിസ്' (Bilharziosis in Women) എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ 'ലംബാർ ഹെർണിയ' (Lumbar Hernia - The Lancet, 1902, ii, 747), 'ഗൈനക്കോമാസ്റ്റിയയുടെ രണ്ട് കേസുകൾ' (Two Cases of Gynaecomastia - The Lancet, 1904, i, 865) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1900 മെയ് 31-ന് അദ്ദേഹം 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജൻസ് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടി'ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;&gt;{{cite book| title=Arthur Webb Jones Obituary, The Lancet, Vol 189 Issue 4896, 30 June 1917, Parliamentary Intelligence pp.1019 – 1021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;&gt;{{cite book|title=Arthur Webb Jones Obituary, The British Medical Journal, 14 July 1917, p.66}}&lt;/ref&gt;

1900 മുതൽ 1904 വരെ വെബ്-ജോൺസ് സുഡാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്ഷ്യൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും 'റൂ സ്റ്റാംബൂൾ' (Rue Stamboul) എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്വകാര്യ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഗവൺമെൻ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സർജനായും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും, ഈജിപ്ഷ്യൻ സ്റ്റേറ്റ് റെയിൽവേയുടെ (അലക്സാണ്ട്രിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്) മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായും അദ്ദേഹം നിയമിതനായി. സുഡാനിലെ സിർദാറിൽ (Sirdar) നിന്നും ഗവർണർ ജനറലിൽ നിന്നും തൻ്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം അഭിനന്ദനം ഏറ്റുവാങ്ങി. 1913 മുതൽ 1917 വരെ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിൽ താമസിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;

ഗാലിപോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ (Gallipoli Campaign), 1915 മെയ് മുതൽ 1916 ഡിസംബർ വരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൻ്റെ 'യോമൻറി' (yeomanry - സന്നദ്ധ കുതിരപ്പട വിഭാഗം) യൂണിറ്റിൽ വെബ്-ജോൺസ് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt;

1917 വസന്തകാലത്ത് അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ ടൈഫസ് പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ടൈഫസ് ബാധിച്ച് മരണാസന്നനായ മറ്റൊരു ഡോക്ടർക്ക് വെബ്-ജോൺസ് സിരയിലൂടെ സലൈൻ ലായനി (saline solution) കുത്തിവെച്ചു നൽകി. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിനും രോഗബാധയേൽക്കുകയും, അതിൻ്റെ ഫലമായി 1917 ഏപ്രിൽ 30-ന്, പതിനൊന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണമടയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Obituary, British Medical Journal&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണം ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെൻ്റിന് സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രത്യേക ഇൻ്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ റിപ്പോർട്ട് 'ദി ലാൻസെറ്റ്' (The Lancet) എന്ന മെഡിക്കൽ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Parliamentary Intelligence Report, Obituary&quot;/&gt;
== വിവാഹം ==
ആർതർ വെബ്-ജോൺസ് 1906-ൽ ലിലിയൻ ബെൽ വേക്ക്മാൻ-ലോങ്ങിനെ (1875 – 1907) വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇവർക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''The Lancet'', 22 September 1906, p. 69&lt;/ref&gt; 1906-ൽ, അവരുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് കുട്ടികളുണ്ടായി:&lt;ref&gt;1891 and 1901 Wales Census: Census Returns of England and Wales, 1851. Kew, Surrey, England: The National Archives of the UK (TNA): Public Record Office (PRO)&lt;/ref&gt;
#ഫ്രാൻസിസ് ആർതർ ജോൺ വെബ്-ജോൺസ് (പിന്നീട് വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്) (ജനനം: 1910 ഒക്ടോബർ 21, ലണ്ടനിലെ [[മേരിലിബോൺ]] - മരണം: 1986, [[ഡോവർ]]) - വിവാഹത്തിനായി തന്റെ കുടുംബപ്പേര് 'വേക്ക്മാൻ-ലോംഗ്' എന്ന് മാറ്റിയ വ്യക്തി.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=34127|page=662|date=25 January 1935}}&lt;/ref&gt;രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1942-ൽ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ചാർട്ടേഡ് ഷിപ്പ്‌ബ്രോക്കർ സ്ഥാപനമായ 'എം. ജോൺസ് ആൻഡ് ബ്രോ.' (M. Jones and Bro.)-യുടെ ചെയർമാനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഒരു ബാരിസ്റ്ററായിരുന്നു ഫ്രാൻസിസ്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=35525|page=1665|date=14 April 1942}}&lt;/ref&gt;
#മാർജോറി ആഗ്നസ് വെബ്-ജോൺസ് (1912 – 2005), 1935 സെപ്റ്റംബറിൽ കെൻസിംഗ്ടണിൽ വെച്ച് ലയണൽ സി. ലോർഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
#ആർതർ ജൂനിയർ (1917 ജൂൺ 17, അലക്സാണ്ട്രിയ – 1965 ജനുവരി 20, ഹാർട്ടിൽപൂൾ). 1940-ൽ സെന്റ് തോമസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം എം.ബി., ബി.എസ്. ബിരുദങ്ങൾ നേടി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ റോയൽ എയർ ഫോഴ്സിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം, തുടർന്ന് 1948-ൽ എഫ്.ആർ.സി.എസ്.എഡ്. (F.R.C.S.Ed.) യോഗ്യതയും ഫെലോഷിപ്പും നേടി. റോയൽ ആർമി മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{London Gazette|issue=38768|supp=y|page=5601|date=25 November 1949}}&lt;/ref&gt; 1950-ൽ ഹാർട്ടിൽപൂൾസിലേക്കും സെഡ്ജ്ഫീൽഡ് ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലേക്കും മാറുന്നതിന് മുൻപ്, അദ്ദേഹം മാഞ്ചസ്റ്റർ റോയൽ ഇൻഫർമറിയിലും ന്യൂകാസിൽ അപ്പോൺ ടൈനിലെ റോയൽ വിക്ടോറിയ ഇൻഫർമറിയിലും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹം 'ഹാൻഡ് ക്ലബ് ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ' (Hand Club of Great Britain)-ലെ ഒരംഗമായിരുന്നു. വെസ്റ്റ് ഹാർട്ടിൽപൂളിന്റെ സീനിയർ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെ മൂന്ന് സീസണുകളിൽ നയിച്ച ഒരു ക്രിക്കറ്റ് താരം കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഡോറിൻ ഏരിയഡ്‌നെ എൽവുഡ് (1921 – 2016) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ; ഈ ദമ്പതികൾക്ക് മൂന്ന് മക്കളുണ്ട്.&lt;ref&gt;''The British Medical Journal'', 20 February 1965, p.527&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1875-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1917-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>oq8b0b5p2mkn45g3r2kmnupswramalj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജോൺ വെബ്സ്റ്റർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587950</id>
    <revision>
      <id>4682800</id>
      <parentid>3843132</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Publications */</comment>
      <origin>4682800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3824" sha1="kwtu7wvbt1x1hxrsgp29tfizacdciy9" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|name              = John Webster
|image             = John-webster-doctor.jpg
|caption           = Webster in 2006
|birth_date        = {{Birth date and age|df=yes|1936|7|4}}
|birth_place       =
|death_date        =
|death_place       =
|nationality       = British
|fields            = Doctor
|workplaces        = [[Bourn Hall Clinic]], [[Oldham General Hospital]], CARE Fertility
|alma_mater        = [[University of Liverpool]]
|known_for         = Assisting [[Patrick Steptoe]] with the birth of the world's first [[IVF]] baby, [[Louise Brown]]
}}
ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റുമാണ് '''ജോൺ വെബ്സ്റ്റർ''' FRCOG (ജനനം 4 ജൂലൈ 1936). ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ (IVF)  ലൂയിസ് ബ്രൗൺ ജനനസമയത്ത് വെബ്‌സ്റ്റർ IVF ഫീൽഡിൽ വികസിപ്പിക്കുകയും കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്തു.

== ജീവിതവും കരിയറും ==
വെബ്‌സ്റ്റർ 1960-ൽ ലിവർപൂൾ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. MB ChB നേടി. 1960 മുതൽ 1963 വരെ ലിവർപൂളിലെ ക്ലാറ്റർബ്രിഡ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1963 മുതൽ 1964 വരെ അദ്ദേഹം പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ സീനിയർ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1964 മുതൽ 1974 വരെ വെബ്‌സ്റ്റർ കാനഡയിൽ പരിശീലനം നടത്തി. 1974 മുതൽ 1980 വരെ, ഓൾഡ്‌ഹാം ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലെ മിസ്റ്റർ പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ രജിസ്ട്രാർ / കൺസൾട്ടന്റായി അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും വന്ധ്യതയിലും സ്പെഷ്യലിസ്റ്റായിരുന്നു. പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ബോബ് എഡ്വേർഡ്‌സ് എന്നിവരോടൊപ്പം വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പയനിയറിംഗ് ഗവേഷണങ്ങളിൽ വെബ്‌സ്റ്റർ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹത്തിന് എംആർസിഒജിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=book&gt;{{cite book|author1=David K Gardner|author2=Ariel Weissman|author3=Colin M Howles|author4=Zeev Shoham|title=Textbook of Assisted Reproductive Techniques: Laboratory and Clinical Perspectives|pages=10–12}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
# IN VITRO FERTILISATION - Past Present Future Edited by S. Fishel and E. M. Symonds (IRL Press 1986)

==External links==
*[https://web.archive.org/web/20091001175937/http://www.telegraph.co.uk/health/women_shealth/3355669/IVF-A-miracle---then-cheese-on-toast.html IVF A miracle - Then Cheese On Toast]
*[https://www.wellspringivfsurrogacy.com/ IVF Centre &amp; Fertility Clinic]

{{Authority control}}</text>
      <sha1>kwtu7wvbt1x1hxrsgp29tfizacdciy9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682801</id>
      <parentid>4682800</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:49:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* External links */</comment>
      <origin>4682801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3847" sha1="fcipnz8o51axapbam9vgvdk61n211sh" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|name              = John Webster
|image             = John-webster-doctor.jpg
|caption           = Webster in 2006
|birth_date        = {{Birth date and age|df=yes|1936|7|4}}
|birth_place       =
|death_date        =
|death_place       =
|nationality       = British
|fields            = Doctor
|workplaces        = [[Bourn Hall Clinic]], [[Oldham General Hospital]], CARE Fertility
|alma_mater        = [[University of Liverpool]]
|known_for         = Assisting [[Patrick Steptoe]] with the birth of the world's first [[IVF]] baby, [[Louise Brown]]
}}
ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റുമാണ് '''ജോൺ വെബ്സ്റ്റർ''' FRCOG (ജനനം 4 ജൂലൈ 1936). ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ (IVF)  ലൂയിസ് ബ്രൗൺ ജനനസമയത്ത് വെബ്‌സ്റ്റർ IVF ഫീൽഡിൽ വികസിപ്പിക്കുകയും കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്തു.

== ജീവിതവും കരിയറും ==
വെബ്‌സ്റ്റർ 1960-ൽ ലിവർപൂൾ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. MB ChB നേടി. 1960 മുതൽ 1963 വരെ ലിവർപൂളിലെ ക്ലാറ്റർബ്രിഡ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1963 മുതൽ 1964 വരെ അദ്ദേഹം പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ സീനിയർ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1964 മുതൽ 1974 വരെ വെബ്‌സ്റ്റർ കാനഡയിൽ പരിശീലനം നടത്തി. 1974 മുതൽ 1980 വരെ, ഓൾഡ്‌ഹാം ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലെ മിസ്റ്റർ പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ രജിസ്ട്രാർ / കൺസൾട്ടന്റായി അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും വന്ധ്യതയിലും സ്പെഷ്യലിസ്റ്റായിരുന്നു. പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ബോബ് എഡ്വേർഡ്‌സ് എന്നിവരോടൊപ്പം വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പയനിയറിംഗ് ഗവേഷണങ്ങളിൽ വെബ്‌സ്റ്റർ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹത്തിന് എംആർസിഒജിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=book&gt;{{cite book|author1=David K Gardner|author2=Ariel Weissman|author3=Colin M Howles|author4=Zeev Shoham|title=Textbook of Assisted Reproductive Techniques: Laboratory and Clinical Perspectives|pages=10–12}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
# IN VITRO FERTILISATION - Past Present Future Edited by S. Fishel and E. M. Symonds (IRL Press 1986)

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20091001175937/http://www.telegraph.co.uk/health/women_shealth/3355669/IVF-A-miracle---then-cheese-on-toast.html IVF A miracle - Then Cheese On Toast]
*[https://www.wellspringivfsurrogacy.com/ IVF Centre &amp; Fertility Clinic]

{{Authority control}}</text>
      <sha1>fcipnz8o51axapbam9vgvdk61n211sh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682803</id>
      <parentid>4682801</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3921" sha1="jjvh2tyt0p9yno39bs6fbx3xdhmuug0" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|name              = John Webster
|image             = John-webster-doctor.jpg
|caption           = Webster in 2006
|birth_date        = {{Birth date and age|df=yes|1936|7|4}}
|birth_place       =
|death_date        =
|death_place       =
|nationality       = British
|fields            = Doctor
|workplaces        = [[Bourn Hall Clinic]], [[Oldham General Hospital]], CARE Fertility
|alma_mater        = [[University of Liverpool]]
|known_for         = Assisting [[Patrick Steptoe]] with the birth of the world's first [[IVF]] baby, [[Louise Brown]]
}}
ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റുമാണ് '''ജോൺ വെബ്സ്റ്റർ''' FRCOG (ജനനം 4 ജൂലൈ 1936). ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ (IVF)  ലൂയിസ് ബ്രൗൺ ജനനസമയത്ത് വെബ്‌സ്റ്റർ IVF ഫീൽഡിൽ വികസിപ്പിക്കുകയും കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്തു.

== ജീവിതവും കരിയറും ==
വെബ്‌സ്റ്റർ 1960-ൽ ലിവർപൂൾ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. MB ChB നേടി. 1960 മുതൽ 1963 വരെ ലിവർപൂളിലെ ക്ലാറ്റർബ്രിഡ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1963 മുതൽ 1964 വരെ അദ്ദേഹം പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ സീനിയർ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1964 മുതൽ 1974 വരെ വെബ്‌സ്റ്റർ കാനഡയിൽ പരിശീലനം നടത്തി. 1974 മുതൽ 1980 വരെ, ഓൾഡ്‌ഹാം ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലെ മിസ്റ്റർ പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ രജിസ്ട്രാർ / കൺസൾട്ടന്റായി അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും വന്ധ്യതയിലും സ്പെഷ്യലിസ്റ്റായിരുന്നു. പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ബോബ് എഡ്വേർഡ്‌സ് എന്നിവരോടൊപ്പം വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പയനിയറിംഗ് ഗവേഷണങ്ങളിൽ വെബ്‌സ്റ്റർ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹത്തിന് എംആർസിഒജിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=book&gt;{{cite book|author1=David K Gardner|author2=Ariel Weissman|author3=Colin M Howles|author4=Zeev Shoham|title=Textbook of Assisted Reproductive Techniques: Laboratory and Clinical Perspectives|pages=10–12}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
# IN VITRO FERTILISATION - Past Present Future Edited by S. Fishel and E. M. Symonds (IRL Press 1986)

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20091001175937/http://www.telegraph.co.uk/health/women_shealth/3355669/IVF-A-miracle---then-cheese-on-toast.html IVF A miracle - Then Cheese On Toast]
*[https://www.wellspringivfsurrogacy.com/ IVF Centre &amp; Fertility Clinic]

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]</text>
      <sha1>jjvh2tyt0p9yno39bs6fbx3xdhmuug0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682804</id>
      <parentid>4682803</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3978" sha1="lbb500xy8tfz9vghwehs4jyq8o7fb0s" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|name              = John Webster
|image             = John-webster-doctor.jpg
|caption           = Webster in 2006
|birth_date        = {{Birth date and age|df=yes|1936|7|4}}
|birth_place       =
|death_date        =
|death_place       =
|nationality       = British
|fields            = Doctor
|workplaces        = [[Bourn Hall Clinic]], [[Oldham General Hospital]], CARE Fertility
|alma_mater        = [[University of Liverpool]]
|known_for         = Assisting [[Patrick Steptoe]] with the birth of the world's first [[IVF]] baby, [[Louise Brown]]
}}
ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റുമാണ് '''ജോൺ വെബ്സ്റ്റർ''' FRCOG (ജനനം 4 ജൂലൈ 1936). ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ (IVF)  ലൂയിസ് ബ്രൗൺ ജനനസമയത്ത് വെബ്‌സ്റ്റർ IVF ഫീൽഡിൽ വികസിപ്പിക്കുകയും കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്തു.

== ജീവിതവും കരിയറും ==
വെബ്‌സ്റ്റർ 1960-ൽ ലിവർപൂൾ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. MB ChB നേടി. 1960 മുതൽ 1963 വരെ ലിവർപൂളിലെ ക്ലാറ്റർബ്രിഡ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1963 മുതൽ 1964 വരെ അദ്ദേഹം പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ സീനിയർ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1964 മുതൽ 1974 വരെ വെബ്‌സ്റ്റർ കാനഡയിൽ പരിശീലനം നടത്തി. 1974 മുതൽ 1980 വരെ, ഓൾഡ്‌ഹാം ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലെ മിസ്റ്റർ പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ രജിസ്ട്രാർ / കൺസൾട്ടന്റായി അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും വന്ധ്യതയിലും സ്പെഷ്യലിസ്റ്റായിരുന്നു. പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ബോബ് എഡ്വേർഡ്‌സ് എന്നിവരോടൊപ്പം വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പയനിയറിംഗ് ഗവേഷണങ്ങളിൽ വെബ്‌സ്റ്റർ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹത്തിന് എംആർസിഒജിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=book&gt;{{cite book|author1=David K Gardner|author2=Ariel Weissman|author3=Colin M Howles|author4=Zeev Shoham|title=Textbook of Assisted Reproductive Techniques: Laboratory and Clinical Perspectives|pages=10–12}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
# IN VITRO FERTILISATION - Past Present Future Edited by S. Fishel and E. M. Symonds (IRL Press 1986)

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20091001175937/http://www.telegraph.co.uk/health/women_shealth/3355669/IVF-A-miracle---then-cheese-on-toast.html IVF A miracle - Then Cheese On Toast]
*[https://www.wellspringivfsurrogacy.com/ IVF Centre &amp; Fertility Clinic]

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]
[[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>lbb500xy8tfz9vghwehs4jyq8o7fb0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682805</id>
      <parentid>4682804</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4067" sha1="ioqiiyau8cndldtj3lrx4ooq9fmnxp7" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|name              = John Webster
|image             = John-webster-doctor.jpg
|caption           = Webster in 2006
|birth_date        = {{Birth date and age|df=yes|1936|7|4}}
|birth_place       =
|death_date        =
|death_place       =
|nationality       = British
|fields            = Doctor
|workplaces        = [[Bourn Hall Clinic]], [[Oldham General Hospital]], CARE Fertility
|alma_mater        = [[University of Liverpool]]
|known_for         = Assisting [[Patrick Steptoe]] with the birth of the world's first [[IVF]] baby, [[Louise Brown]]
}}
ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റുമാണ് '''ജോൺ വെബ്സ്റ്റർ''' FRCOG (ജനനം 4 ജൂലൈ 1936). ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ (IVF)  ലൂയിസ് ബ്രൗൺ ജനനസമയത്ത് വെബ്‌സ്റ്റർ IVF ഫീൽഡിൽ വികസിപ്പിക്കുകയും കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്തു.

== ജീവിതവും കരിയറും ==
വെബ്‌സ്റ്റർ 1960-ൽ ലിവർപൂൾ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. MB ChB നേടി. 1960 മുതൽ 1963 വരെ ലിവർപൂളിലെ ക്ലാറ്റർബ്രിഡ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1963 മുതൽ 1964 വരെ അദ്ദേഹം പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ സീനിയർ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1964 മുതൽ 1974 വരെ വെബ്‌സ്റ്റർ കാനഡയിൽ പരിശീലനം നടത്തി. 1974 മുതൽ 1980 വരെ, ഓൾഡ്‌ഹാം ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലെ മിസ്റ്റർ പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ രജിസ്ട്രാർ / കൺസൾട്ടന്റായി അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും വന്ധ്യതയിലും സ്പെഷ്യലിസ്റ്റായിരുന്നു. പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ബോബ് എഡ്വേർഡ്‌സ് എന്നിവരോടൊപ്പം വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പയനിയറിംഗ് ഗവേഷണങ്ങളിൽ വെബ്‌സ്റ്റർ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹത്തിന് എംആർസിഒജിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=book&gt;{{cite book|author1=David K Gardner|author2=Ariel Weissman|author3=Colin M Howles|author4=Zeev Shoham|title=Textbook of Assisted Reproductive Techniques: Laboratory and Clinical Perspectives|pages=10–12}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
# IN VITRO FERTILISATION - Past Present Future Edited by S. Fishel and E. M. Symonds (IRL Press 1986)

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20091001175937/http://www.telegraph.co.uk/health/women_shealth/3355669/IVF-A-miracle---then-cheese-on-toast.html IVF A miracle - Then Cheese On Toast]
*[https://www.wellspringivfsurrogacy.com/ IVF Centre &amp; Fertility Clinic]

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]
[[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ]]</text>
      <sha1>ioqiiyau8cndldtj3lrx4ooq9fmnxp7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682808</id>
      <parentid>4682805</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതവും കരിയറും */</comment>
      <origin>4682808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7441" sha1="57h82asj94rv2py0ovb1yhjfm0sbwb8" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
|name              = John Webster
|image             = John-webster-doctor.jpg
|caption           = Webster in 2006
|birth_date        = {{Birth date and age|df=yes|1936|7|4}}
|birth_place       =
|death_date        =
|death_place       =
|nationality       = British
|fields            = Doctor
|workplaces        = [[Bourn Hall Clinic]], [[Oldham General Hospital]], CARE Fertility
|alma_mater        = [[University of Liverpool]]
|known_for         = Assisting [[Patrick Steptoe]] with the birth of the world's first [[IVF]] baby, [[Louise Brown]]
}}
ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസവചികിത്സകനും [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റുമാണ് '''ജോൺ വെബ്സ്റ്റർ''' FRCOG (ജനനം 4 ജൂലൈ 1936). ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ (IVF)  ലൂയിസ് ബ്രൗൺ ജനനസമയത്ത് വെബ്‌സ്റ്റർ IVF ഫീൽഡിൽ വികസിപ്പിക്കുകയും കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്തു.

== ജീവിതവും കരിയറും ==
വെബ്‌സ്റ്റർ 1960-ൽ ലിവർപൂൾ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. MB ChB നേടി. 1960 മുതൽ 1963 വരെ ലിവർപൂളിലെ ക്ലാറ്റർബ്രിഡ്ജ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1963 മുതൽ 1964 വരെ അദ്ദേഹം പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ സീനിയർ ഹൗസ് ഓഫീസറായിരുന്നു. 1964 മുതൽ 1974 വരെ വെബ്‌സ്റ്റർ കാനഡയിൽ പരിശീലനം നടത്തി. 1974 മുതൽ 1980 വരെ, ഓൾഡ്‌ഹാം ജനറൽ ഹോസ്പിറ്റലിലെ മിസ്റ്റർ പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയുടെ രജിസ്ട്രാർ / കൺസൾട്ടന്റായി അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സയിലും [[ഗൈനക്കോളജി]]യിലും വന്ധ്യതയിലും സ്പെഷ്യലിസ്റ്റായിരുന്നു. പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോ, ബോബ് എഡ്വേർഡ്‌സ് എന്നിവരോടൊപ്പം വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പയനിയറിംഗ് ഗവേഷണങ്ങളിൽ വെബ്‌സ്റ്റർ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹത്തിന് എംആർസിഒജിയും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=book&gt;{{cite book|author1=David K Gardner|author2=Ariel Weissman|author3=Colin M Howles|author4=Zeev Shoham|title=Textbook of Assisted Reproductive Techniques: Laboratory and Clinical Perspectives|pages=10–12}}&lt;/ref&gt;

ലൂയിസ് ബ്രൗണിന്റെ (1978 ജൂലൈ 25-ന് ജനിച്ച, ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഐവിഎഫ് (IVF) ശിശു) ജനനസമയത്ത് വെബ്‌സ്റ്റർ സന്നിഹിതനായിരുന്നു. പ്രസവസമയത്ത് അദ്ദേഹം പാട്രിക് സ്റ്റെപ്‌റ്റോയെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3077913.stm|author=Martin Hutchinson|publisher=[[BBC News]]|title='I helped deliver Louise'|date=24 July 2003|accessdate=6 May 2019}}&lt;/ref&gt;

1980-ൽ, ബോൺ ഹാളിൽ (Bourn Hall) ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഐവിഎഫ് ക്ലിനിക്ക് സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി സ്റ്റെപ്‌റ്റോയും എഡ്വേർഡ്‌സും വെബ്‌സ്റ്ററെ ക്ഷണിച്ചു. 1980 മുതൽ 1985 വരെ ബോൺ ഹാളിൽ ഡെപ്യൂട്ടി മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=book/&gt;

1985-ൽ നോട്ടിംഗ്ഹാമിലെ പാർക്ക് ഹോസ്പിറ്റലിൽ വെബ്‌സ്റ്റർ ഒരു ഐവിഎഫ് യൂണിറ്റ് (CARE Fertility) സ്ഥാപിച്ചു. യുകെയിലെ ആറാമത്തെയും മിഡ്‌ലാൻഡ്‌സിലെ ആദ്യത്തെയും യൂണിറ്റായിരുന്നു ഇത്. 1985 മുതൽ 2006 ജൂലൈ വരെ അദ്ദേഹം അവിടെ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറായി പ്രവർത്തിച്ചു. നോട്ടിംഗ്ഹാമിലെ 'കെയർ ഫെർട്ടിലിറ്റി' (CARE Fertility) പ്രവർത്തിക്കുന്ന പുതിയ കെട്ടിടത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങിലും അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായി ഈ കെട്ടിടത്തിന് 'ജോൺ വെബ്‌സ്റ്റർ ഹൗസ്' (John Webster House) എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://carefertility.com/our-experts/dr-john-webster?hsLang=en|title=Dr John Webster - Care Fertiltiy|publisher=Care Fertility|date=15 October 2025|accessdate=15 October 2025}}&lt;/ref&gt; in Nottingham, and is named after him, John Webster House.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/nottinghamshire/5184734.stm|title=IVF pioneer opens fertility unit|publisher=BBC News|date=16 July 2006|accessdate=6 May 2019}}&lt;/ref&gt;

1988-ൽ വെബ്‌സ്റ്റർ 'റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്‌സ്' (Royal College of Obstetricians and Gynaecologists)-ന്റെ ഫെല്ലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
# IN VITRO FERTILISATION - Past Present Future Edited by S. Fishel and E. M. Symonds (IRL Press 1986)

==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20091001175937/http://www.telegraph.co.uk/health/women_shealth/3355669/IVF-A-miracle---then-cheese-on-toast.html IVF A miracle - Then Cheese On Toast]
*[https://www.wellspringivfsurrogacy.com/ IVF Centre &amp; Fertility Clinic]

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ദർ]]
[[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ]]</text>
      <sha1>57h82asj94rv2py0ovb1yhjfm0sbwb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലൂയിജി മാസ്ട്രോയാനി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>589249</id>
    <revision>
      <id>4682763</id>
      <parentid>3845863</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T13:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4162" sha1="pcz993xpck5m3ir3zshce10o7bo7uvc" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
| name          =  Luigi Mastroianni, Jr.
| image         = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt           = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption       = 
| birth_name    = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date    = 1925
| birth_place   = New Haven, CT
| death_date    = {{Death date and age|2008|11|25|1925}}
| death_place   = 
| citizenship   = United States
| other_names   = 
| education     = [[Boston University]] (MD, 1950)
| field         = reproductive medicine
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
| awards        = [[King Faisal International Prize#Medicine|King Faisal International Prize in Medicine]] {{small|(1989)}}
}}ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ [[ഗൈനക്കോളജി]]സ്റ്റായിരുന്നു '''ലൂയിജി മാസ്ട്രോയാ'''നി, ജൂനിയർ (1925-2008)  പ്രത്യുത്പാദന വൈദ്യത്തിൽ വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്നു.&lt;ref name=Penn/&gt;&lt;ref name=Faisal/&gt; ഫലപ്രദമായ ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗവും സഹായകരമായ ഗർഭധാരണവും വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു.&lt;ref name=RMB&gt;{{cite journal | last=Strauss | first=Jerome F. | last2=Tanaka | first2=Toshinobu | title=Luigi Mastroianni, Jr., MD, MBE 1925-2008 | journal=Reproductive Medicine and Biology | publisher=Wiley | volume=8 | issue=2 | date=20 May 2009 | issn=1445-5781 | doi=10.1007/s12522-009-0015-z | pages=45–46| pmc=5904603 }}&lt;/ref&gt;

1925-ൽ കണക്റ്റിക്കട്ടിലെ ന്യൂ ഹേവനിലാണ് മാസ്ട്രോയാനി ജനിച്ചത്. അവിടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായി ജോലി ചെയ്തു. ബോസ്റ്റൺ സർവ്വകലാശാലയിൽ (എം.ഡി. 1950) വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പരിശീലനത്തിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം ജന്മനാടായ യേൽ സർവകലാശാലയിൽ (എ.ബി. 1946) സുവോളജി പഠിച്ചു. 1965 മുതൽ 2006-ൽ വിരമിക്കുന്നതുവരെ പെൻസിൽവാനിയ സർവ്വകലാശാലയിൽ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി പ്രൊഫസറായിരുന്നു.&lt;ref name=Penn&gt;{{cite web| url=http://www.upenn.edu/emeritus/memoriam/Mastroianni.html| title=Dr. Mastroianni Jr., Pioneer in Reproductive Medicine| access-date=26 October 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20160113211107/http://www.upenn.edu/emeritus/memoriam/Mastroianni.html| archive-date=2016-01-13| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1989-ൽ മനുഷ്യ വന്ധ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗ്രാഹ്യത്തിനുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് സർ റോബർട്ട് എഡ്വേർഡിനൊപ്പം വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള കിംഗ് ഫൈസൽ ഇന്റർനാഷണൽ പ്രൈസ് ലഭിച്ചു. 1993-ൽ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിൽ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=Faisal&gt;{{cite web | title=Professor Luigi Mastroianni Jr. | website=King Faisal Prize | date=10 October 2012 | url=http://kingfaisalprize.org/professor-luigi-mastroianni-jr/ | access-date=12 August 2018}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1925-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2008-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>pcz993xpck5m3ir3zshce10o7bo7uvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ ഫൊറോന പള്ളി, വേലൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>591885</id>
    <revision>
      <id>4682980</id>
      <parentid>4518615</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T07:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5271" sha1="9ds8lia1s5n7thwqpvqmk1z71ietahv" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=August 2018}}
{{Use Indian English|date=August 2018}}
{{prettyurl|St. Francis Xavier Forane Church, Velur}}
{{Infobox religious building|building_name=സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ ഫൊറോന പള്ളി, വേലൂർ|image=Velur church.jpg|caption=സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ ഫൊറോന പള്ളി, വേലൂർ|religious_affiliation=[[Catholic]]|location={{Flagicon|IND}} [[Thrissur]] [[Kerala]] India|geo=|district=[[Thrissur]]|state=[[Kerala]]|consecration_year={{start date and age|df=yes|1712}}|status=|leadership=|website={{URL|http://www.arnoschurchvelur.com/}}|architect=|architecture_type=|architecture_style=|year_completed=|construction_cost=|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=5|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|materials=|specifications=}}

'''സെന്റ്. ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ ഫൊറോന ചർച്ച്''' കേരളത്തിലെ [[വേലൂർ, തൃശ്ശൂർ|വേലൂരിലാണ്]]. ഇതൊരു [[സിറോ-മലബാർ സഭ|സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ]] സഭയുടെ കീഴിലുള്ള പള്ളിയാണ്. ഗണ്യമായ പൗരാണികതയും ആത്മീയ പൈതൃകവുമുള്ള സംരക്ഷിത സ്മാരകവുമായി [[തൃശൂർ അതിരൂപത]] ഈ പള്ളിയെ നിലനിർത്തുന്നു.. &lt;ref name=&quot;pillai&quot;&gt;{{cite book|title=കേരളത്തിലെ സംരക്ഷിത സ്മാരകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു കൈപുസ്തകം|last=പിള്ള|first=R. ചന്ദ്രൻ|publisher=പുരാവസ്‌തുവകുപ്പ്, [[കേരള സർക്കാർ]]|oclc=63125677|വർഷം=2001}}&lt;/ref&gt;  . ചരിത്രപരമായി ഈ ഫൊറോന പള്ളി പല ഇടവകകളുടെയും മാതൃ ദേവാലയമാണ്. ഈ പള്ളിയിൽ നിന്ന് നാല് ഫൊറോന ഡിവിഷനുകൾ നിലവിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്.

പള്ളി സ്ഥാപകനായ [[അർ‌ണ്ണോസ് പാതിരി|അർണോസ് പാതിരി]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഫാ. [[അർ‌ണ്ണോസ് പാതിരി|ജൊഹാൻ ഏണസ്റ്റ് ഹാൻക്‌സ്‌ലെഡൻ]]&lt;ref name=&quot;pillai&quot; /&gt; ആണ് ആദ്യ മലയാളം–പോർച്ചുഗീസ് എൻസൈക്ലോപീഡിയ എഴുതിയത്&lt;ref&gt;{{cite book|title=പോർച്ചുഗീസും സാമൂഹിക-സാംസ്‌കാരിക മാറ്റങ്ങളും ഇന്ത്യയിൽ, 1500–1800|publisher=ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ റിസർച്ച് ഇൻ സോഷ്യൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ഹ്യുമാനിറ്റീസ്, MESHAR|year=2001|isbn=978-81-900166-6-7|page=463|അവസാനം=മാത്യു|ആദ്യം=കെ. എസ്.}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം [[ജർമ്മനി]]യിൽ നിന്നുള്ള [[ജെസ്യൂട്ട്]] [[പുരോഹിതൻ]] ആയിരുന്നു. 1712 ഡിസംബർ 3-ന് [[St. Francis Xavier|വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യറിന്റെ]] ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് പള്ളി സ്ഥാപിച്ചത് എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

{{Commons category|അർണോസ് ചർച്ച്, വേലൂർ}}

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [https://www.instagram.com/velurchurch/ Official Instagram]
* [http://www.smcim.org/church/velur Syro Malabar website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105035309/http://www.smcim.org/church/velur |date=2013-11-05 }}
* [https://web.archive.org/web/20230213115303/http://arnoschurchvelur.com/ Official site]
* [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/arnos-padres-cot-at-velur-church-restored/article3247205.ece ''The Hindu'' News Paper]
* [https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/remembering-the-man-who-wrote-puthen-pana/articleshow/56632166.cms Puthen Pana]
* [http://www.arnospathiri.in/ Arnos Pathiri]
* [http://indiabookofrecords.in/longest-recitation-of-puthen-pana/ India Book of Records]
*
{{Christianity in Kerala}}{{Churches of Kerala}}

{{coord missing|Kerala}}

{{DEFAULTSORT:Velur Church}}
[[വർഗ്ഗം:Archdiocese of Thrissur]]
[[വർഗ്ഗം:Churches in Thrissur district]]
[[വർഗ്ഗം:Churches completed in 1712]]
[[വർഗ്ഗം:Velur]]
[[വർഗ്ഗം:സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യർ ഫൊറോന പള്ളി, വേലൂർ]]</text>
      <sha1>9ds8lia1s5n7thwqpvqmk1z71ietahv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഷിൻഗോ ലാ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>596832</id>
    <revision>
      <id>4682920</id>
      <parentid>4581057</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T01:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4644" sha1="4c0tgc4occpye9yw97c5wkwqrjf0rur" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}
{{Infobox mountain pass
| name = Shingo La
| photo = Shingo La Lake Darcha Road Lahaul Oct22 A7C 03546.jpg
| photo_caption = Shingo La, view south towards [[Darcha]], Lahaul
| elevation  = {{convert|5091|m|ft}}
| elevation_ref = 
| traversed = 
| map = India Himachal Pradesh#India Ladakh
| map_caption = Location in Himachal Pradesh
| label_position = right
| location = [[Himachal Pradesh]], [[India]]
| range = Himalaya
| coordinates = {{WikidataCoord|display=it}}
| topo = 
| embedded      = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=14 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
}}
[[ഇന്ത്യ]]യിലെ [[ലഡാക്ക്|ലഡാക്കിനും]] [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌|ഹിമാചൽ പ്രദേശിനും]] ഇടയിലുള്ള സംസ്ഥാന അതിർത്തിയിലെ ഒരു പർവതപാതയാണ് '''ഷിൻഗോ ലാ'''&lt;ref&gt;{{cite web|title=Darcha – Padum (Shingo La) Trek|url=https://www.aquaterra.in/my-product/darcha-padum-shingo-la-trek/|website=aquaterra.in|access-date=9 November 2016}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;(ഷിങ്കു ലാ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു). ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ലഹൗൾ എന്ന പ്രദേശത്തെ ലഡാക്കിലെ സൻസ്കറുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ലെഹ്-മണാലി റോഡിനെ പോലെയുള്ള മറ്റൊരു പാതയാണ് ഷിൻഗോ ലാ. ഇത് പക്ഷേ, ഒരു ഒരു നടപ്പാതയാണെന്ന് മാത്രം.
== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
ചുരത്തിന് 20 മീറ്റർ താഴെ ആഴം കുറഞ്ഞ ഒരു തടാകമോ കുളമോ ഉണ്ട്. സന്‌സ്‌കറിനെയും ലാഹൗളിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ദീർഘദൂര നടപ്പാതയായ ഷിൻഗോ ലാ, പ്രദേശവാസികളും മലകയറ്റക്കാരും തരം പോലെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇതിലെ യാത്ര ഒരറ്റം മുതൽ മറ്റേയറ്റം വരെ പൂർത്തിയാക്കാനായി ഏകദേശം പത്ത് ദിവസമെടുക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{citation|last1=Zurick|first1=David|last2=Pacheco|first2=Julsun|year=2006|title=Illustrated Atlas of the Himalaya|publisher=University Press of Kentucky|quote=A ten-day trek leads south from Padum into the Great Himalaya, crosses the 5,100- meter Shingola La pass, and descends to the village of Darcha, located on the main road from Manali to Leh.|pages=183–184|isbn=9780813173849}}&lt;/ref&gt; ഹിമാനി ട്രെക്കിംഗോ കുത്തനെയുള്ള കയറ്റമോ ഇല്ലാത്ത ഇന്ത്യൻ ഹിമാലയത്തിലെ സാങ്കേതികമായി ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള 5000 മീറ്റർ ചുരങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. ഒക്‌ടോബർ മുതൽ ഏപ്രിൽ വരെയുള്ള ശൈത്യകാലത്ത് ഈ ചുരം സാധാരണയായി മഞ്ഞുവീഴ്‌ചയ്‌ക്ക് കീഴിലായിരിക്കും. കൂടാതെ ഹിമപാതങ്ങൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയും നിലനിൽക്കുന്നു.&lt;ref name=hillpost&gt;{{cite web|last=Dutta |first=Sanjay |title=Army Border Roads To Shinku La Pass Open Round The Year |url=https://hillpost.in/2023/01/army-border-roads-to-shinku-la-pass-open-round-the-year/119307/ |date=23 January 2023 |work=Hill Post}}&lt;/ref&gt; ചുരത്തിന്റെ ഉയരം 16,615.500 അടിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക ബോർഡ് ഉണ്ട്. വിവിധ ട്രെക്കിംഗ് വെബ്‌സൈറ്റുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഉയരം 4900 മുതൽ 5100 മീറ്റർ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.

==References==
{{Commons category}}
{{Reflist}}

{{Mountain passes of India}}
{{Ladakh}}</text>
      <sha1>4c0tgc4occpye9yw97c5wkwqrjf0rur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിൻഡോസ് 95</title>
    <ns>0</ns>
    <id>596937</id>
    <revision>
      <id>4682901</id>
      <parentid>3925088</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T19:50:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21112" sha1="6ukp45389qz7kwjkwhn88pvguc7cnd2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Windows 95}}
{{Infobox OS
| version of = [[Windows 9x]]
| name = വിൻഡോസ് 95
| title = വിൻഡോസ് 95
| logo = Microsoft Windows 95 logo with wordmark.svg
| logo_size = 200px
| developer = [[Microsoft]]
| website = {{webarchive
|url=https://web.archive.org/web/19980120133242/http://www.microsoft.com/windows95/ |date=January 20, 1998 |title=Windows 95 }}
| source_model = [[Closed source]]
| license = [[Proprietary software|Proprietary]] [[commercial software]]
| supported_platforms = [[IA-32]]
| kernel_type = [[Monolithic kernel|Monolithic]]
| preceded_by = [[Windows 3.1x]] (1992–1993)
| succeeded_by = [[Windows 98]] (1998)
| first_release_date = {{Start date and age|1995|7|14}}
| first_release_url = 
| GA_date = {{Start date and age|1995|8|24}}&lt;ref name=&quot;With Windows 95's Debut, Microsoft Scales Heights of Hype&quot;&gt;{{Cite news |last=Segal |first=David |date=August 24, 1995 |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/business/longterm/microsoft/stories/1995/debut082495.htm |title=With Windows 95's Debut, Microsoft's Scales Heights of Hype |newspaper=Washington Post }}&lt;/ref&gt;
| release_version = OEM Service Release 2.5 (4.0.950 C)
| release_date = {{Start date and age|1997|11|26}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://windowsitpro.com/windows-server/microsoft-release-windows-95-osr-25 |title=Microsoft to release Windows 95 OSR 2.5 |work=Windows IT Pro |publisher=[[Penton (company)|Penton]] |first=Paul |last=Thurrott |author-link=Paul Thurrott |date=October 19, 1997 |access-date=May 27, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603060906/http://windowsitpro.com/windows-server/microsoft-release-windows-95-osr-25 |archive-date=June 3, 2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| preview_version = 
| preview_date = 
| preview_url = 
| support_status = Mainstream support ended on {{end date|December 31, 2000}}&lt;ref name=Lifecycle /&gt;&lt;br /&gt;Extended support ended on {{end date|December 31, 2001}}&lt;ref name=Lifecycle&gt;{{cite web |title=Microsoft Support Lifecycle |url=http://support.microsoft.com/lifecycle/?p1=7864 |publisher=Microsoft |access-date=February 7, 2015 }}&lt;/ref&gt;
}}
'''വിൻഡോസ് 95''' [[operating system|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങളുടെ]] വിൻഡോസ് 9x കുടുംബത്തിന്റെ ഭാഗമായി [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഉപഭോക്തൃ-അധിഷ്ഠിത ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമാണ്. 9x കുടുംബത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമായ വിൻഡോസ് 95 വിൻഡോസ് 3.1x ന്റെ പിൻഗാമിയാണ്, ഇത് 1995 ജൂലൈ 14 ന് നിർമ്മാണത്തിന് ശേഷം പുറത്തിറങ്ങി, [[വിൻഡോസ് എൻടി]](NT) 3.51 പുറത്തിറങ്ങി ഏകദേശം മൂന്ന് മാസത്തിന് ശേഷം 1995 ഓഗസ്റ്റ് 24 ന് റീട്ടെയിലായി ലഭിച്ചു തുടങ്ങി.&lt;ref name=&quot;WashPost1995&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/business/longterm/microsoft/stories/1995/debut082495.htm|title=With Windows 95's Debut, Microsoft Scales Heights of Hype|author=Segal|first=David|date=August 24, 1995|newspaper=The Washington Post|access-date=May 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190502031212/https://www.washingtonpost.com/wp-srv/business/longterm/microsoft/stories/1995/debut082495.htm|archive-date=May 2, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Aug. 24, 1995: Say Hello to Windows 95|author=Long, Tony|url=https://www.wired.com/thisdayintech/2011/08/0824windows-95/|work=Wired.com|date=August 24, 2011|access-date=April 21, 2012|archive-date=2013-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212154004/http://www.wired.com/thisdayintech/2011/08/0824windows-95/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വിൻഡോസ് 95 മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ [[MS-DOS|എംഎസ്-ഡോസ്]], [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] [[വിൻഡോസ്]] ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ ലയിപ്പിച്ചു, കൂടാതെ അതിന്റെ മുൻഗാമിയേക്കാൾ കാര്യമായ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ നടത്തി അവതരിപ്പിച്ചു, പ്രത്യേകിച്ചും [[GUI|ഗ്രാഫിക്കൽ യൂസർ ഇന്റർഫേസിലും]] (ജിയുഐ) അതിന്റെ ലളിതമായ &quot;പ്ലഗ്-ആൻഡ്-പ്ലേ&quot; സവിശേഷതകളും മറ്റും ഉൾപ്പെടുത്തി. 32-ബിറ്റ് സംരക്ഷിത മോഡ് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ മാത്രം പ്രവർത്തിപ്പിക്കുമ്പോൾ, പ്രധാനമായും സഹകരണത്തോടെയുള്ള മൾട്ടിടാസ്‌ക് ചെയ്ത [[16-ബിറ്റ്]] ആർക്കിടെക്ചറിൽ നിന്ന് [[32-ബിറ്റ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്|32-ബിറ്റ്]] പ്രീഎംപ്റ്റീവ് മൾട്ടിടാസ്‌കിംഗ് ആർക്കിടെക്ചറിലേക്ക് മാറുന്നത് പോലുള്ള പ്രധാന മാറ്റങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിന് വേണ്ടി ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളിൽ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

വിപുലമായ ഒരു മാർക്കറ്റിംഗ് കാമ്പെയ്‌നിന്റെ അകമ്പടിയോടെ,&lt;ref name=&quot;With Windows 95's Debut, Microsoft Scales Heights of Hype&quot;/&gt;വിൻഡോസ് 95 നിരവധി ഫംഗ്‌ഷനുകളും സവിശേഷതകളും അവതരിപ്പിച്ചു, അവ പിന്നീടുള്ള വിൻഡോസ് പതിപ്പുകളിൽ അവതരിപ്പിച്ചു, ടാസ്‌ക്ബാർ, നോട്ടിഫിക്കേഷൻ ഏരിയ, &quot;സ്റ്റാർട്ട്&quot; ബട്ടൺ തുടങ്ങിയ ആധുനിക സംവിധാനങ്ങൾ ഇന്നും തുടർന്നുള്ള വിൻഡോസ് ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങളിൽ തുടരുന്നു.

അവതരിപ്പിച്ച് മൂന്ന് വർഷത്തിന് ശേഷം, വിൻഡോസ് 95-ന് പിന്നാലെ വിൻഡോസ് 98 ഇറക്കി. 2000 ഡിസംബർ 31-ന് മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വിൻഡോസ് 95-നുള്ള മുഖ്യധാരാ പിന്തുണ അവസാനിപ്പിച്ചു. വിൻഡോസ് എൻടി 3.51 പോലെ, വിൻഡോസ് 95 നും ഒരു വർഷത്തെ എക്സ്റ്റന്റഡ് സപ്പോർട്ട് മാത്രമേ ലഭിച്ചിട്ടുള്ളൂ, ഇത് ഡിസംബർ 31, 2001-ന് അവസാനിച്ചു.
==ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം വികസിപ്പിക്കൽ==
വിൻഡോസ് 95-ന്റെ പ്രാരംഭ രൂപകൽപ്പനയും ആസൂത്രണവും 1992 മാർച്ചിൽ,&lt;ref&gt;Comes v. Microsoft. [http://groklaw.net/pdf/iowa/www.iowaconsumercase.org/011607/1000/PX01263.pdf Plaintiff's Exhibit 1263] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414110939/http://groklaw.net/pdf/iowa/www.iowaconsumercase.org/011607/1000/PX01263.pdf |date=April 14, 2016 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Comes v. Microsoft. [http://groklaw.net/pdf/iowa/www.iowaconsumercase.org/011607/1000/PX01308.pdf Plaintiff's Exhibit 1308] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191130211809/http://groklaw.net/pdf/iowa/www.iowaconsumercase.org/011607/1000/PX01308.pdf |date=November 30, 2019 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Comes v. Microsoft. [http://groklaw.net/pdf/iowa/www.iowaconsumercase.org/011607/1000/PX01310.pdf Plaintiff's Exhibit 1310] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414110941/http://groklaw.net/pdf/iowa/www.iowaconsumercase.org/011607/1000/PX01310.pdf |date=April 14, 2016 }}.&lt;/ref&gt;വിൻഡോസ് 3.1-ന്റെ റിലീസിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള സമയത്താണ് നടത്തിയിരുന്നത്. വിൻഡോസ് ഫോർ വർക്ക്ഗ്രൂപ്പുകൾ 3.11 ഉം വിൻഡോസ് എൻടി 3.1 ഉം ഇപ്പോഴും വികസപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഈ ഘട്ടത്തിൽ,  വിൻഡോസ് എൻടിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു അടുത്ത തലമുറ, ഉന്നത നിലവാരമുള്ള ഒഎസ്, അതായത് കെയ്‌റോ, കൂടാതെ വിൻഡോസ് 3.1 ന്റെ പരിണാമത്തിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടായ ഉപഭോക്തൃ കേന്ദ്രീകൃതമായ ഒഎസ് എന്നിവയായിരുന്നു മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ തന്ത്രം രൂപപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. വർക്ക്‌ഗ്രൂപ്പുകൾ 3.11-നുള്ള വിൻഡോസിൽ 32-ബിറ്റ് അണ്ടർലയിംഗ് കേർണലും ഫയൽസിസ്റ്റവും 32-ബിറ്റ് പ്രൊട്ടക്റ്റ് മോഡ് ഡിവൈസ് ഡ്രൈവറുകളും വികസിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള തന്ത്രം, ഇത് വിൻഡോസിന്റെ അടുത്ത പതിപ്പായ &quot;ഷിക്കാഗോ&quot; എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്ന കോഡിന്റെ അടിസ്ഥാനമായി ഉപയോഗിക്കും. പുതിയ ഉപയോക്തൃ ഇന്റർഫേസും ഒബ്‌ജക്റ്റ് അധിഷ്‌ഠിത ഫയൽ സിസ്റ്റവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിൻഡോസ് എൻടി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ അടുത്ത തലമുറ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമായിരിക്കും കെയ്‌റോ, എന്നാൽ 1994-ന് മുമ്പ് ഇത് ഷിപ്പ് ചെയ്യാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും, കെയ്‌റോ ഒരിക്കലും ഷിപ്പ് ചെയ്യപ്പെട്ടില്ല. ഒബ്ജക്റ്റ് അധിഷ്‌ഠിത ഫയൽ സിസ്റ്റം ഇല്ലാതെ 1996 ജൂലൈ അവസാനത്തോടെ കെയ്‌റോ പ്രോജക്‌റ്റ് വിൻഡോസ് എൻടി 4.0-ൽ ഷിപ്പുചെയ്‌തു, അത് പിന്നീട് വിൻഫയൽസിസ്റ്റമായി(WinFS) ആയി പരിണമിച്ചു.

വിൻഡോസ് 3.1-ന്റെ റിലീസിനൊപ്പം, [[IBM|ഐബിഎം]] ഒഎസ്/2 2.0 ഷിപ്പിംഗ് ആരംഭിച്ചു. 32-ബിറ്റ് ആപ്ലിക്കേഷനുകളും പ്രീഎംപ്റ്റീവ് മൾട്ടിടാസ്കിംഗും പിന്തുണയ്ക്കാൻ കഴിയുന്ന വിൻഡോസിന്റെ അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്ത പതിപ്പ് ആവശ്യമാണെന്ന് മൈക്രോസോഫ്റ്റ് മനസ്സിലാക്കി, പക്ഷേ ഇപ്പോഴും ലോ-എൻഡ് ഹാർഡ്‌വെയറിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും (വിൻഡോസ് എൻടിയിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ സാധിക്കില്ല). തുടക്കത്തിൽ, ഉൽപ്പന്നം എങ്ങനെ പാക്കേജുചെയ്യുമെന്ന് &quot;ചിക്കാഗോ&quot; ടീമിന് അറിയില്ലായിരുന്നു. എംഎസ്ഡോസ് 7, അത് അടിസ്ഥാന ഒഎസ് മാത്രമായിരിക്കും, വിൻഡോസ് ഫോർ വർക്ക്ഗ്രൂപ്പ്സ് 3.11 കേർണലിന്റെ പരിണാമവും, അതിന് മുകളിൽ ഒരു ക്യാരക്ടർ മോഡ് ഒഎസ്, പൂർണ്ണമായി സംയോജിപ്പിച്ച ഗ്രാഫിക്കൽ വിൻഡോസ് ഒഎസ് എന്നിവയും ഉണ്ട്. എന്നാൽ താമസിയാതെ പദ്ധതിയിൽ, എംഎസ്ഡോസ് 7 എന്ന ആശയം ഉപേക്ഷിക്കുകയും ഒരു സംയോജിത ഗ്രാഫിക്കൽ ഒഎസ് വിൻഡോസ് &quot;ചിക്കാഗോ&quot; വികസിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.
===ബീറ്റ===
വിൻഡോസ് 95 ന്റെ ഔദ്യോഗിക റിലീസിന് മുമ്പ്, [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെയും]] [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെയും]] ഉപയോക്താക്കൾക്ക് വിൻഡോസ് 95 പ്രിവ്യൂ പ്രോഗ്രാമിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Fruhlinger|first=Josh|date=August 31, 2015|title=It's (still) Windows 95's world. We just live in it.|url=https://www.computerworld.com/article/2977757/its-still-windows-95s-world-we-just-live-in-it.html|access-date=August 24, 2020|website=Computerworld|language=en}}&lt;/ref&gt; $19.95 യുഎസ് ഡോളർ/£19.95 പൗണ്ടിന്, ഉപയോക്താക്കൾക്ക് 3.5 ഇഞ്ച് ഫ്ലോപ്പി ഡിസ്കുകൾ ലഭിക്കും, അത് വിൻഡോസ് 3.1x-ൽ നിന്ന് അപ്‌ഗ്രേഡായി അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പുതിയ ഇൻസ്റ്റാളേഷൻ ആയി വിൻഡോസ് 95 ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കാം. വിൻഡോസ് 95-നൊപ്പം മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ആരംഭിച്ച ഓൺലൈൻ സേവനമായ ദി മൈക്രോസോഫ്റ്റ് നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ (എംഎസ്എൻ) സൗജന്യ പ്രിവ്യൂവും പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് നൽകി. പ്രിവ്യൂ കാലയളവിൽ, മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ചിക്കാഗോയിൽ പ്രൊമോഷണൽ, ടെക്നിക്കൽ ഡോക്യുമെന്റേഷനായി വിവിധ ഇലക്ട്രോണിക് ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ പോയിന്റുകൾ സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;reviewGuide&quot;&gt;[http://www.anonymous-insider.net/windows/research/acrobat/940601.pdf Microsoft Windows Chicago Reviewer's Guide]{{Dead link|date=August 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, p.282&lt;/ref&gt; പ്രിവ്യൂ പതിപ്പുകൾ 1995 നവംബറിൽ കാലഹരണപ്പെട്ടു, അതിനുശേഷം ഉപയോക്താക്കൾ വിൻഡോസ് 95-ന്റെ അന്തിമ പതിപ്പിന്റെ(Final version) പകർപ്പ് വാങ്ങേണ്ടിവരും.&lt;ref name=&quot;reviewGuide&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=PERSONAL COMPUTERS; Microsoft's New System Promises to Fix Glitches|newspaper=[[The New York Times]]|author=Stephen Manes|date=July 19, 1994 |url=https://www.nytimes.com/1994/07/19/science/personal-computers-microsoft-s-new-system-promises-to-fix-glitches.html}}&lt;/ref&gt;
==ആർക്കിടെക്ചർ==
[[File:Microsoft Windows 95 architecture.svg|thumb|upright=1.5|ആർക്കിടെക്ചറൽ ഡയഗ്രം]]
നിലവിലുള്ള [[MS-DOS|എംഎസ്ഡോസ്]], 16-ബിറ്റ് വിൻഡോസ് പ്രോഗ്രാമുകൾ, ഡിവൈസ് ഡ്രൈവറുകൾ എന്നിവയുമായി പരമാവധി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ് വിൻഡോസ് 95 രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;pre-multi&quot;&gt;{{cite web|url=http://support.microsoft.com/kb/117567|title=How 16-Bit and 32-Bit Programs Multitask in Windows 95|date=November 15, 2006|website=Microsoft Support|publisher=[[Microsoft]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080117085655/http://support.microsoft.com/kb/117567|archive-date=January 17, 2008|access-date=April 9, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;w95-archi&quot;&gt;{{cite web|url=https://docs.microsoft.com/en-us/previous-versions//cc751120(v=technet.10)|title=Windows 95 Architecture Components|date=February 20, 2014|work=Microsoft Docs|publisher=Microsoft|access-date=May 9, 2019}}&lt;/ref&gt; വിൻഡോസ് 95 ആർക്കിടെക്ചർ വിൻഡോസ് ഫോർ വർക്ക് ഗ്രൂപ്പ്സ് 386 എന്നതിന്റെ മെച്ചപ്പെടുത്തിയ മോഡിന്റെ പരിണാമമാണ്.
===കോൺഫിഗറേഷൻ മാനേജർ (CONFIGMG)===
പ്ലഗ് ആൻഡ് പ്ലേ പ്രവർത്തനം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഇതിനനുണ്ട്; ഹാർഡ്‌വെയർ കോൺഫിഗറേഷൻ മാറ്റങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കൽ; ബസ് എൻയുമറേറ്ററുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉപകരണങ്ങൾ കണ്ടെത്തൽ; ഒപ്പം ഇൻപുട്ട്/ഔട്ട്പുട്ട്(I/O) പോർട്ടുകൾ, ഐആർക്യു(IRQ)-കൾ, ഡിഎംഎ(DMA) ചാനലുകൾ, മെമ്മറി എന്നിവ കോൺഫ്ലിറ്റ്-ഫ്രീ ഫാഷനായി അനുവദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=aczechowski|title=What is Configuration Manager? - Configuration Manager|url=https://docs.microsoft.com/en-us/mem/configmgr/core/understand/introduction|access-date=August 25, 2020|website=docs.microsoft.com|language=en-us}}&lt;/ref&gt;
===ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാവുന്ന ഫയൽ സിസ്റ്റം മാനേജർ (ഇൻപുട്ട്/ഔട്ട്പുട്ട് സബ്സിസ്റ്റം)===
പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഫയൽ സിസ്റ്റങ്ങളിലേക്കുള്ള ആക്സസ് ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു. വിൻഡോസ് 95 തുടക്കത്തിൽ FAT12, FAT16, VFAT എക്സ്റ്റൻഷൻ, ഐഎസ്ഒ 9660 (CDFS), ജോലിയറ്റ്, നെറ്റ്‌വർക്ക് റീഡയറക്ടറുകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പിന്തുണയോടെയാണ് ഷിപ്പ് ചെയ്തത്, പിന്നീടുള്ള റിലീസുകൾ FAT32 പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=lorihollasch|title=Filter Manager Concepts - Windows drivers|url=https://docs.microsoft.com/en-us/windows-hardware/drivers/ifs/filter-manager-concepts|access-date=August 25, 2020|website=docs.microsoft.com|language=en-us}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==</text>
      <sha1>6ukp45389qz7kwjkwhn88pvguc7cnd2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സാഷ കാലെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>599266</id>
    <revision>
      <id>4682936</id>
      <parentid>3950291</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6064" sha1="ki02bl3tgolnkco8e7xdp1481f9b90x" xml:space="preserve">{{PU|Sasha Calle}}
{{Infobox person
| name               = സാഷ കാലെ
| image              = Sasha Calle 2023 01.jpg
| caption            = സാഷ കാലെ 2023 ൽ
| birth_name         = 
| birth_date         = {{Birth date and age|1995|08|07}}&lt;ref name=gqmex&gt;{{Cite web |url=https://www.gq.com.mx/entretenimiento/articulo/the-flash-quien-es-supergirl-actriz-poderes-historia |title=The Flash: Supergirl, sus poderes, historia y quién la interpreta en la película |date=2023-02-13 |access-date=2023-02-15 |website=GQ México|last=González |first=Paloma |language=es}}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[ബോസ്റ്റൺ]], [[മസാച്ചുസെറ്റ്‌സ്]], [[യു.എസ്.]]
| education          = [[അമേരിക്കൻ മ്യൂസിക്കൽ ആൻഡ് ഡ്രമാറ്റിക് അക്കാദമി]] ([[Bachelor of Fine Arts|BFA]])
| occupation         = നടി
| years_active       = 2017–ഇതുവരെ
| awards             = 
}}
'''സാഷ കാലെ''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: [ˈsaʃa ˈkaʝe];&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QaZTzjGpEe8|title=AMDA Alumni Profile – Sasha Calle|access-date=February 22, 2021|date=August 27, 2019|publisher=[[American Musical and Dramatic Academy]]}}&lt;/ref&gt; ജനനം ഓഗസ്റ്റ് 7, 1995)&lt;ref name=&quot;CBS&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.com/shows/the_young_and_the_restless/cast/215977/|title=Sasha Calle|access-date=2023-02-15|publisher=[[CBS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612121555/https://www.cbs.com/shows/the_young_and_the_restless/cast/215977/|archive-date=2021-06-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://latinamericanpost.com/36302-sasha-calle-a-supergirl-with-colombian-roots|title=Sasha Calle, a Supergirl with Colombian roots|access-date=2023-02-15|last=Mogollón González|first=Theoscar|date=2021-03-13|website=LatinAmerican Post}}&lt;/ref&gt; ഒരു അമേരിക്കൻ നടിയാണ്. ''ദി യംഗ് ആൻഡ് ദി റെസ്റ്റ്‌ലെസ്'' (2018–2021) എന്ന സിബിഎസ് സോപ്പ് ഓപ്പറയിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുള്ള അവർക്ക് അതിലെ വേഷത്തിന് ഒരു ഡേടൈം എമ്മി അവാർഡിന് നാമനിർദ്ദേശം ലഭിച്ചിരുന്നു. ഡിസി എക്സ്റ്റെൻഡഡ് യൂണിവേഴ്സ് ചിത്രമായ ''ദി ഫ്ലാഷ്'' (2023) എന്ന ചിത്രത്തിലെ സൂപ്പർഗേൾ എന്ന കഥാപാത്രമായാണ് അവർ ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്.

== ആദ്യകാലം ==
[[മസാച്യുസെറ്റ്സ്|മസാച്യുസെറ്റ്‌സിലെ]] [[ബോസ്റ്റൺ (മാസച്ച്യൂസെറ്റ്സ്)|ബോസ്റ്റണിലാണ്]] സാഷ കോളെ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.peptalkradio.com/honest-review-of-the-flash-2023/|title=The most honest review of The Flash (2023)|access-date=June 16, 2023|date=June 16, 2023|website=[[Pep Talk radio]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165255/https://www.peptalkradio.com/honest-review-of-the-flash-2023/|archive-date=2023-06-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://deadline.com/2021/02/supergirl-young-and-the-restless-actress-sasha-calle-the-flash-movie-dc-1234697190/|title=DC's New 'Supergirl' Is Actress Sasha Calle; Will Debut In 'The Flash' Movie|access-date=February 20, 2021|last1=D'Alessandrio|first1=Anthony|date=February 19, 2021|website=[[Deadline Hollywood]]}}&lt;/ref&gt; അവർ കൊളംബിയൻ വംശജയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.today.com/popculture/sasha-calle-cast-dc-universe-s-first-ever-latina-supergirl-t209558|title=Sasha Calle cast as DC Universe's first-ever Latina Supergirl: 'Dreams do come true'|access-date=February 21, 2021|last1=Eugenios|first1=Jillian|date=February 21, 2021|work=[[Today (American TV program)|Today]]}}&lt;/ref&gt; അവർക്ക് ഒരു ഇളയ സഹോദരനുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;SOD&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.soapoperadigest.com/content/icymi-sasha-calle-interview/|title=ICYMI: Sasha Calle Interview|access-date=February 21, 2021|date=December 11, 2018|work=Soap Opera Digest}}&lt;/ref&gt; പത്തുവയസ്സുള്ളപ്പോൾ അമ്മയോടൊപ്പം [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലേക്ക്]] താമസം മാറിയ അവർ രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം യുഎസിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി.&lt;ref name=&quot;SOD2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.soapoperadigest.com/content/icymi-sasha-calle-interview/|title=ICYMI: Sasha Calle Interview|access-date=February 21, 2021|date=December 11, 2018|work=Soap Opera Digest}}&lt;/ref&gt; അമേരിക്കൻ മ്യൂസിക്കൽ ആൻഡ് ഡ്രമാറ്റിക് അക്കാദമിയുടെ ബിരുദധാരിയായ കാലെ, അവിടെനിന്ന് ഫൈൻ ആർട്‌സ് ബിരുദം നേടിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;socially2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.etonline.com/meet-sasha-calle-the-multitalented-colombian-actress-cast-as-the-new-supergirl-165966|title=Who Is Sasha Calle, the Colombian Actress Cast as the New Supergirl|access-date=June 4, 2021|last1=Vacco-Bolaños|first1=Jessica|date=June 3, 2021|work=[[Entertainment Tonight]]|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 7-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1995-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>ki02bl3tgolnkco8e7xdp1481f9b90x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാത്യു മക്കോനഹെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>599597</id>
    <revision>
      <id>4682905</id>
      <parentid>4100510</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T20:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dostojewskij</username>
        <id>61308</id>
      </contributor>
      <comment>വർഗ്ഗം:നവംബർ 4-ന് ജനിച്ചവർ</comment>
      <origin>4682905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1683" sha1="k6k5fnaeky9at8s4scwfgpn0xxcnuyc" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = മാത്യു മക്കോനഹെ
| image              = Matthew McConaughey 2019 (48648344772).jpg
| birth_name         = മാത്യു ഡേവിഡ് മക്കോനഹെ
}}
[[Category:Articles with hCards]]

'''മാത്യു ഡേവിഡ് മക്കോനഹെ,''' ജനനം നവംബർ 4, 1969, ഒരു അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനയതാവാണ്. സഹനടനായുള്ള നിരവധി വേഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം എ ടൈം ടു കിൽ എന്ന ചലച്ചിത്രം വഴി അദ്ദേഹം മുൻനിര നടനെന്ന നിലയിൽ വിജയം നേടി. [[ഡാലസ് ബയേഴ്സ് ക്ലബ്|ഡാലസ് ബയേഴ്‌സ് ക്ലബ്]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ റോൺ വുഡ്‌റൂഫ് എന്ന എയ്ഡ്സ് ബാധിതന്റെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള [[അക്കാദമി അവാർഡ്]] നേടിക്കൊടുത്തു.  


[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 4-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>k6k5fnaeky9at8s4scwfgpn0xxcnuyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലോജിക് ബോംബ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>605031</id>
    <revision>
      <id>4682772</id>
      <parentid>3969268</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11229" sha1="eg7ugvaij03nuoql408jtdc5yv55eh6" xml:space="preserve">{{prettyurl|Logic bomb}}
{{information security}}
ഒരു സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് മനപ്പൂർവ്വം ചേർത്തിരിക്കുന്ന ഒരു കോഡാണ് '''ലോജിക് ബോംബ്''', അത് നിർദ്ദിഷ്ട വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുമ്പോൾ ആ കോഡ് മലിഷ്യസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങും. ഉദാഹരണത്തിന് പ്രോഗ്രാമർ രഹസ്യമായി ഒരു കോഡ് എഴുതുന്നു, അത് പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കിയാൽ, ശമ്പളം നലകുന്നതിനായുള്ള ഡാറ്റാബേസ് പോലുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട ഫയലുകൾ ഇല്ലാതാക്കും. സാധാരണയായി അവരെ ജോലിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയാൽ, കമ്പനിക്ക് ദോഷം വരുത്താനോ പ്രതികാരം ചെയ്യാനോ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് അവർ ഇത് ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.malwarebytes.com/logic-bomb|title=What is a logic bomb in simple words?|date=13 September 2023}}&lt;/ref&gt;

[[കമ്പ്യൂട്ടർ വൈറസ്|വൈറസുകളും]] വേമുകളും പോലുള്ള മലിഷ്യസ് സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറിൽ, മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച സമയത്തോ മറ്റേതെങ്കിലും വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുമ്പോഴോ ഒരു നിശ്ചിത പേലോഡ് എക്‌സിക്യൂട്ട് ചെയ്യുന്ന ലോജിക് ബോംബുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അവ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ ക്ഷുദ്ര പ്രവർത്തികൾക്ക് ആക്കം കൂട്ടാനും പടരാനും ഈ വിദ്യ വൈറസ് വഴിയോ അല്ലെങ്കിൽ വോമിനോ ഉപയോഗിക്കാം. 13-ാം തീയതി വെള്ളിയാഴ്ച അല്ലെങ്കിൽ [[വിഡ്ഢിദിനം|ഏപ്രിൽ ഫൂൾസ് ദിനം]] പോലുള്ള നിർദ്ദിഷ്ട തീയതികളിൽ ചില വൈറസുകൾ അവരുടെ ഹോസ്റ്റ് സിസ്റ്റങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നു. ചില പ്രത്യേക തീയതികളിൽ സജീവമാകുന്ന ട്രോജനുകളും മറ്റ് കമ്പ്യൂട്ടർ വൈറസുകളും പലപ്പോഴും &quot;ടൈം ബോംബുകൾ&quot; എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://academickids.com/encyclopedia/index.php/Logic_bomb|title=how to spread logic bomb?|date=13 സെപ്റ്റംബർ 2023}}&lt;/ref&gt;

ഒരു ലോജിക് ബോംബ് സോഫ്റ്റ്‌വെയറിനുള്ളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും അനഭിലഷണീയവുമായ പേലോഡ് ഉൾപ്പെടുന്നു, ഇത് ഉപയോക്താവിന്റെ അറിവോ സമ്മതമോ കൂടാതെ പലപ്പോഴും ദോഷകരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. നേരെമറിച്ച്, ട്രയൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ സാധാരണയായി ലോജിക് ബോംബുകളായി കാണാറില്ല, കാരണം ഒരു സെറ്റ് ട്രയൽ കാലയളവിന് ശേഷം ഫീച്ചറുകൾ പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കുന്നത് ഉപയോക്താക്കൾ അത് അറിയുകയും ചെയ്യുന്നു.
==വിജയിച്ച ലോജിക് ബോംബുകൾ==
*2006 ജൂണിൽ, യുബിഎസി(UBS)-ന്റെ സിസ്റ്റം അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ റോജർ ഡുറോണിയോ, കമ്പനിയുടെ കമ്പ്യൂട്ടർ ശൃംഖലയെ തകർക്കാൻ ലോജിക് ബോംബ് ഉപയോഗിച്ചു, എന്നാൽ ലോജിക് ബോംബ് സജീവമാക്കി കമ്പനിയുടെ സ്റ്റോക്ക് താഴെയിടാനുള്ള പദ്ധതി പരാജയപ്പെടുകയും, സെക്യൂരിറ്റീസ് ഫ്രോഡ് നടത്തിയതിനെതിരെ കുറ്റം ചുമത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[https://www.theregister.co.uk/2006/06/08/ubs_hack_attack Man accused of crashing UBS servers | The Register]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/showArticle.jhtml?articleID=188702216 |title=Nightmare On Wall Street: Prosecution Witness Describes 'Chaos' In UBS PaineWebber Attack - News by InformationWeek |access-date=2023-09-13 |archive-date=2007-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028151137/http://www.informationweek.com/showArticle.jhtml?articleID=188702216 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;പിന്നീട് ഡുറോണിയോയെ കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തി 8 വർഷവും 1 മാസവും തടവിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു, കൂടാതെ യുബിഎസിന് 3.1 ദശലക്ഷം ഡോളർ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://www.usdoj.gov/usao/nj/press/files/pdffiles/duro1213rel.pdf Former UBS Computer Systems Manager Gets 97 Months for Unleashing &quot;Logic Bomb&quot; on Company Network] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930064933/http://www.usdoj.gov/usao/nj/press/files/pdffiles/duro1213rel.pdf |date=30 September 2007 }}&lt;/ref&gt;
*2013 മാർച്ച് 20 ന്, [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|ദക്ഷിണ കൊറിയയ്‌ക്കെതിരെ]] ആരംഭിച്ച ഒരു ആക്രമണത്തിൽ, ഒരു ലോജിക് ബോംബ് മെഷീനുകളിൽ പതിക്കുകയും &quot;ഏകദേശം മൂന്ന് ബാങ്കുകളുടെയും രണ്ട് മീഡിയ കമ്പനികളുടെയും ഹാർഡ് ഡ്രൈവുകളും മാസ്റ്റർ ബൂട്ട് റെക്കോർഡുകളും ഒരേസമയം തുടച്ചുനീക്കുകയും ചെയ്തു.&quot;&lt;ref&gt;{{cite magazine | title=Government waging 'war' against people: Kim Zetter | url=https://www.wired.com/threatlevel/2013/03/logic-bomb-south-korea-attack/ | magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] | access-date=3 April 2013 | archive-date=2014-01-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140104132246/http://www.wired.com/threatlevel/2013/03/logic-bomb-south-korea-attack/ | url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=South Korea raises alert after hackers attack broadcasters, banks: Se Young Lee | date= 20 March 2013 | url= https://www.reuters.com/article/net-us-korea-cyber-outage-idUSBRE92J06F20130320 | work=[[Reuters]]|access-date=3 April 2013| last1= Lee | first1= Se Young }}&lt;/ref&gt;[[Linux|ലിനക്സ്]] മെഷീനുകളെ തുടച്ചുനീക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു കംമ്പോണന്റ് [[Malware|മാൽവെയറിൽ]] അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് [[ജെൻ ഡിജിറ്റൽ|സിമാൻടെക്]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Remote Linux Wiper Found in South Korean Cyber Attack | url= http://www.symantec.com/connect/blogs/remote-linux-wiper-found-south-korean-cyber-attack | publisher=[[NortonLifeLock|Symantec]]|access-date=3 April 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=South Korean Banks and Broadcasting Organizations Suffer Major Damage from Cyber Attack | url= http://www.symantec.com/connect/blogs/south-korean-banks-and-broadcasting-organizations-suffer-major-damage-cyber-attack | publisher=[[NortonLifeLock|Symantec]]|access-date=3 April 2013}}&lt;/ref&gt;
*2019 ജൂലൈ 19 ന്, കരാർ ജീവനക്കാരനായ ഡേവിഡ് ടിൻലി സീമെൻസ് കോർപ്പറേഷനു വേണ്ടി താൻ സൃഷ്ടിച്ച സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറിൽ ലോജിക് ബോംബുകൾ ചേർത്തുകൊണ്ട് പ്രോഗ്രാം ചെയ്തതായി കുറ്റസമ്മതം നടത്തി. സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ ഡെവലപ്പർ മനഃപൂർവം ലോജിക് ബോംബുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി, അത് ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിനുശേഷം സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറിന് തകരാർ ഉണ്ടാക്കി, അത് നന്നാക്കാൻ ഒരു തുകയ്‌ക്ക് വാടകയ്‌ക്കെടുക്കാൻ കമ്പനിയെ നിർബന്ധിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Siemens Contract Employee Intentionally Damaged Computers by Planting Logic Bombs into Programs He Designed |url=https://www.justice.gov/usao-wdpa/pr/siemens-contract-employee-intentionally-damaged-computers-planting-logic-bombs-programs |website=www.justice.gov |publisher=United States Department of Justice |access-date=9 September 2019 |language=en |date=19 July 2019}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം ഡെവലപ്പർ അടുത്തില്ലാതിരുന്ന സമയത്ത്, സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറിലെ പ്രശ്‌നങ്ങൾ പ്രകടമായി, അദ്ദേഹത്തിന് കമ്പനിയുമായി പാസ്‌വേഡ് പങ്കിടേണ്ടിവന്നു, അങ്ങനെ അവർക്ക് അത് നന്നാക്കാൻ കഴിയും.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Cimpanu |first1=Catalin |title=Siemens contractor pleads guilty to planting logic bomb in company spreadsheets |url=https://www.zdnet.com/article/siemens-contractor-pleads-guilty-to-planting-logic-bomb-in-company-spreadsheets/ |access-date=9 September 2019 |work=ZDNet |language=en}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==</text>
      <sha1>eg7ugvaij03nuoql408jtdc5yv55eh6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:4-RAZOR 01</title>
    <ns>3</ns>
    <id>610427</id>
    <revision>
      <id>4682944</id>
      <parentid>4660987</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* 05 November 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4682944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10290" sha1="g2gp0mdgcdu5305jpzu1u41xkbycm7f" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: 4-RAZOR 01 | 4-RAZOR 01 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 12:19, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)

== 21 August 2026 ==

നമസ്കാരം, [[ഓപ്പറേഷൻ സഫെഡ് സാഗർ]] എന്ന ലേഖനത്തിലേക്ക് ദയവായി കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയ [[:en:Operation_Safed_Sagar|ലേഖനത്തിൽ]] നിന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്ത് ലേഖനം വികസിപ്പിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 14:52, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

:sheri [[ഉപയോക്താവ്:4-RAZOR 01|4-RAZOR 01]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:4-RAZOR 01|സംവാദം]]) 16:29, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)

== ഓപ്പറേഷൻ സഫെഡ് സാഗർ കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു ==
[[കരട്:ഓപ്പറേഷൻ സഫെഡ് സാഗർ|ഓപ്പറേഷൻ സഫെഡ് സാഗർ]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== 05 November 2026 ==
ഞാൻ [[വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം#നിർദ്ദേശം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രതിൽ]] ഒരു നിർദേശം (Proposal) സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു അംഗമെന്ന നിലയിൽ, ഈ നിർദേശത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കാനും തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിനുള്ള വോട്ടെടുപ്പിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:41, 5 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>g2gp0mdgcdu5305jpzu1u41xkbycm7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സിൽച്ചാർ ലോകസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>616842</id>
    <revision>
      <id>4682957</id>
      <parentid>4079692</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16693" sha1="qpxe7w4f6rx5l08hop3vyfoq6pwy919" xml:space="preserve">{{PU|Silchar Lok Sabha constituency}}
{{Infobox Indian constituency
| name = സിൽചാർ
| type = LS
| map_image = Silchar Lok Sabha 2008.svg
| map_caption = ആസാം സംസ്ഥാനമാപ്പിൽ സിൽചാർ മണ്ഡലം
| state = [[ആസാം]]
| assembly_cons = 7
| established = 1952
| electors = 10,60,175
| reservation = SC
| mp = [[രാജ്ദീപ് റോയ്]]
| party = [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]]
| latest_election_year = [[2019 Indian general elections|2019]]
}}

വടക്കുകിഴക്കൻ [[ഇന്ത്യ]] [[ആസാം|അസം]] സംസ്ഥാനത്തെ 14 [[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭ]] മണ്ഡലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് സിൽച്ചാർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം. 1951 മുതൽ 1971 വരെ ഈ പ്രദേശത്തെ കാച്ചർ നിയോജകമണ്ഡലം എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. [[ബറാക് വാലി|ബരാക് താഴ്വര]] കാച്ചർ ജില്ല മുഴുവൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് ഈ മണ്ഡലം.

== വിധാൻ സഭ വിഭാഗങ്ങൾ ==
സിൽച്ചാർ ലോക്സഭാ മണ്ഡലം ഇനിപ്പറയുന്ന നിയമസഭാ വിഭാഗങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുഃ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf|title=List of Parliamentary &amp; Assembly Constituencies|access-date=2008-10-05|website=Assam|publisher=Election Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf|archive-date=2006-05-04}}&lt;/ref&gt;

=== നിലവിലെ അസംബ്ലി വിഭാഗങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! style=&quot;font-size:75%&quot; width=&quot;50px&quot; |നിയോജകമണ്ഡലം നമ്പർ
! width=&quot;150px&quot; |പേര്
! style=&quot;font-size:75%&quot; width=&quot;100px&quot; |സംവരണം (എസ്. സി/എസ്. ടി/നോൺ) 
!ജില്ല
! width=&quot;150px&quot; |പാർട്ടി
! width=&quot;150px&quot; |എം. എൽ. എ.
|-
|114
|ലഖിപൂർ
| rowspan=&quot;6&quot; |ഒന്നുമില്ല
| rowspan=&quot;7&quot; |കാച്ചർ
|
|
|-
|115
|ഉദ്ദർബോണ്ട്
|
|
|-
|116
|കാറ്റിഗോറ
|
|
|-
|117
|ബർഖോല
|
|
|-
|118
|സിൽച്ചർ
|
|
|-
|119
|സൊനായി
|
|
|-
|120
|ധോലായ്
|[[പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ|എസ്. സി.]]
|
|
|}

=== പഴയ അസംബ്ലിവിഭാഗങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! style=&quot;font-size:75%&quot; width=&quot;50px&quot; |നിയോജകമണ്ഡലം നമ്പർ
! width=&quot;150px&quot; |പേര്
! style=&quot;font-size:75%&quot; width=&quot;100px&quot; |സംവരണം (എസ്. സി/എസ്. ടി/നോൺ) 
! width=&quot;100px&quot; |ജില്ല
! width=&quot;150px&quot; |പാർട്ടി
! width=&quot;250px&quot; |എം. എൽ. എ.
|-
|9
|സിൽച്ചർ
|ഒന്നുമില്ല
|കാച്ചർ
| bgcolor=&quot;#FF9933&quot; |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബിജെപി]]
|ദീപയാൻ ചക്രവർത്തി
|-
|10
|സൊനായി
|ഒന്നുമില്ല
|കാച്ചർ
| bgcolor=&quot;{{party color|All India United Democratic Front}}&quot; |[[All India United Democratic Front|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;എ. ഐ. യു. ഡി. എഫ്&lt;/span&gt;]]
|കരീം ഉദ്ദീൻ ബർബുയ
|-
|11
|ധോലായ്
|[[പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ|എസ്. സി.]]
|കാച്ചർ
| bgcolor=&quot;#FF9933&quot; |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബിജെപി]]
|പരിമൾ സുക്ലാബൈദ്യ
|-
|12
|ഉദ്ദർബോണ്ട്
|ഒന്നുമില്ല
|കാച്ചർ
| bgcolor=&quot;#FF9933&quot; |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബിജെപി]]
|മിഹിർ കാന്തി ഷോം
|-
|13
|ലഖിപൂർ
|ഒന്നുമില്ല
|കാച്ചർ
| bgcolor=&quot;#FF9933&quot; |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബിജെപി]]
|കൌശിക് റായ്
|-
|14
|ബർഖോല
|ഒന്നുമില്ല
|കാച്ചർ
| bgcolor=&quot;#00BFFF&quot; |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐഎൻസി]]
|മിസ്ബാഹുൽ ഇസ്ലാം ലാസ്കർ
|-
|15
|കാറ്റിഗോറ
|ഒന്നുമില്ല
|കാച്ചർ
| bgcolor=&quot;#00BFFF&quot; |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐഎൻസി]]
|ഖലീൽ ഉദ്ദീൻ മസുംദർ
|}

== പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; 
!Year
!Winner&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.elections.in/assam/parliamentary-constituencies/silchar.html
| title = List of winner/current and runner up MPs Silchar Parliamentary Constituency 
| work = Assam
| publisher = elections.in}}&lt;/ref&gt;
!colspan=2|Party
|-
|[[1952 Indian general election|1952]]
|[[നിബാരൻ ചന്ദ്ര ലസ്കർ]]
| rowspan=&quot;10&quot; style=&quot;background-color:#00BFFF&quot; |
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[1952 Indian general election|1952]]
|[[സുരേഷ് ചന്ദ്ര ദേബ്]]
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[1957 Indian general election|1957]]
|[[നിബാരൻ ചന്ദ്ര ലസ്കർ]]
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[1962 Indian general election|1962]] 
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ജ്യോത്സ്ന ചന്ദ്ര]]
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[1967 Indian general election|1967]] 
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[1971 Indian general election|1971]] 
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[1974]]
| [[നൂറുൽ ഹുദ]]
|[[Communist Party of India (Marxist)]]
|-
|[[1977 Indian general election|1977]] 
|[[റാഷിദ ഹക്ക് ചൗധരി]]
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[1980 Indian general election|1980]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[സന്തോഷ് മോഹൻ ദേവ്]]
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[1984 Indian general election|1984]]
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[1989 Indian general election|1989]]
|colspan=3|ആസമിൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നില്ല
|-
|[[1991 Indian general election|1991]]
|[[കബീന്ദ്ര പുർകായസ്ഥ]]
|bgcolor=#FF9933|
|
[[Bharatiya Janata Party]]
|-
|[[1996 Indian general election|1996]]
|[[സന്തോഷ് മോഹൻ ദേവ്]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[1998 Indian general election|1998]]
|[[കബീന്ദ്ര പുർകായസ്ഥ]]
|bgcolor=#FF9933|
|
[[Bharatiya Janata Party]]
|-
|[[1999 Indian general election|1999]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[സന്തോഷ് മോഹൻ ദേവ്]]
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#00BFFF&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Indian National Congress]]
|-
|[[2004 Indian general election|2004]]
|-
|[[2009 Indian general election|2009]]
|[[കബീന്ദ്ര പുർകായസ്ഥ]]
|bgcolor=#FF9933|
|
[[Bharatiya Janata Party]]
|-
|[[2014 Indian general election|2014]]
|[[സുസ്മിത ദേബ്]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress]]
|-
|[[2019 Indian general election|2019]]
|[[രാജ് ദീപ് റോയ്]]
|{{Full party name with color|Bharatiya Janata Party}}
|-
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ==

=== 2024 ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
{{Election box begin|title=[[Next Indian general election|2024 ലെ പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: [[സിൽചാർ]]}}
{{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=[[പരിമൾ ശുക്ലേബൈദ്യ]]|votes=|percentage=|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=സൂര്യകാന്ത സർകാർ|votes=|percentage=|change=}}
{{Election box candidate with party link|party=തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=[[രാധേശ്യാം ബിശ്വാസ്]]|votes=|percentage=|change=|}}
{{Election box candidate with party link|party=സോഷ്യലിസ്റ്റ് യൂനിറ്റി സെന്റർ ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=പ്രൊബാഷ് ചന്ദ്ര സർക്കാർ|votes=|percentage=|change=|}}
{{Election box candidate}}
{{Election box candidate}} 
{{Election box majority|votes=|percentage=|change=|}}
{{Election box turnout|votes=|percentage=|change=|}}
{{Election box gain with party link}}
{{End}}

=== 2019 ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
{{Election box begin|title=[[2019 ലെ പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: [[സിൽചാർ]]&lt;ref&gt;[http://www.elections.in/assam/parliamentary-constituencies/silchar.html 2019 India General election results Silchar election.in]&lt;/ref&gt; [[Silchar]]}}
{{Election box winning candidate with party link||candidate=[[രാജ് ദീപ് റോയ്]]|party=Bharatiya Janata Party|votes=4,99,414|percentage=52.59|change=+14.93}}
{{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=[[സുസ്മിത ദേവ്]]|votes=4,17,818|percentage=43.99|change=+1.92|}}
{{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=[[നോട്ട]]|votes=8,547|percentage=0.90|change=+0.36|}}
{{Election box candidate with party link|party=തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=ഹിതബ്രത റോയ്|votes=3,514|percentage=0.37|change=|}}
{{Election box majority|votes=81,596|percentage=8.60|change=+4.19|}}
{{Election box turnout|votes=9,50,690|percentage=79.51|change=+4.06|}}
{{Election box gain with party link|}}
{{End}}

=== 2014 പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
{{Election box begin|title=[[2014 ലെ പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: [[സിൽചാർ]]&lt;ref&gt;[http://www.elections.in/results/silchar-as.html India General election 2014 results Silchar election.in]&lt;/ref&gt;}}
{{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=[[സുസ്മിത ദേവ്]]|votes=3,36,451|percentage=42.07|change=+13.42|}}

{{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=[[കബീന്ദ്ര പുർകായസ്ഥ]]|votes=3,01,210|percentage=37.66|change=+2.29|}}

{{Election box candidate with party link|party=ആൾ ഇൻഡ്യ യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട്|candidate=[[കുതുബ് അഹമ്മദ് മസുംദാർ]]|votes=85,530|percentage=10.69|change=-18.66|}}{{Election box candidate with party link|party=നോട്ട|candidate=[[നോട്ട]]|votes=4,310|percentage=0.54|change=---|}}
{{Election box majority|votes=35,241|percentage=4.41|change=1.61|}}
{{Election box turnout|votes=8,00,058|percentage=75.46|change=|}}
{{Election box gain with party link|}}
{{End}}

=== 2009 പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===
{{Election box begin|title=[[2009ലെ പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: [[സിൽചാർ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://resultuniversity.com/election/silchar-lok-sabha#2009 |title=റിസൾട്ട് യൂനിവേഴ്സിറ്റി.കൊം |access-date=2024-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419073115/https://resultuniversity.com/election/silchar-lok-sabha#2009 |archive-date=2024-04-19 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}
{{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=[[കബീന്ദ്ര പുർകായസ്ഥ]]|votes=243532|percentage=24.89|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=ആൾ ഇൻഡ്യ യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട്|candidate=[[ബദറുദ്ദീൻ അജ്മൽ]]|votes=202062|percentage=20.65|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=[[സന്തോഷ് മോഹൻ ദേവ്]]|votes=197244|percentage=20.16|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സി.പി.എം|candidate=[[ദീപക് ഭട്ടാചാർജി]]|votes=11831|percentage=1.21|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[മനീഷ് ഭട്ടാചാർജി]]|votes=7091|percentage=0.72|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[സുമിത് രോയ്]]|votes=5949|percentage=|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[കാന്തിമയ് ദേബ്]]|votes=4959|percentage=|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[നാഗേന്ദ്ര ചന്ദ്ര ദാസ്]]|votes=3296|percentage=|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[യോഗേന്ദ്ര]]|votes=2418|percentage=|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[സുമിറ്റ് ദേവ്]]|votes=2373|percentage=|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[പിജുഷ് കാന്തി]]|votes=1724|percentage=|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[നബദിപ് ദാസ്]]|votes=1539|percentage=|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[]]|votes=|percentage=|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[]]|votes=|percentage=|change=|}}{{Election box candidate with party link|party=സ്വത|candidate=[[]]|votes=|percentage=|change=|}}

{{Election box majority|votes=41470|percentage=4.41|change=|}}
{{Election box turnout|votes=6885468|percentage=70.37|change=|}}
{{Election box gain with party link|}}
{{End}}
=== 1971 ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===

* ജ്യോത്സ്ന ചന്ദ (INC): 100,798 വോട്ടുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.elections.in/parliamentary-constituencies/1971-election-results.html|title=1971 India General (5th Lok Sabha) Elections Results}}&lt;/ref&gt; 
* എ. എഫ്. ഗോലം ഉസ്മാനി (ഇൻഡിഃ 37,794)  

=== 1952 ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ===

* 'കാച്ചർ ലുഷാൽ ഹിൽ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് രണ്ട് സ്ഥാനാർത്ഥികൾ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
* അംഗം ഒന്ന്ഃ ലാസ്കർ, നിബരൻ ചന്ദ്ര (ഐഎൻസിഃ192847 വോട്ടുകൾ, ഘോഷ്, സത്യേന്ദ്ര കിഷോർ എന്നിവരെ പരാജയപ്പെടുത്തി (കെ. എം. പി. പിഃ 84160 വോട്ടുകൾ)    
* അംഗം രണ്ട്ഃ ദേബ്, സുരേഷ് ചന്ദ്ര (INC: 182,692 വോട്ടുകൾ, പട്നി, നിതായ് ചന്ദ് എന്നിവരെ പരാജയപ്പെടുത്തി (KMPP: 71,704 വോട്ടുകൾ)    

== ഇതും കാണുക ==

* 2019 ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്
* കാച്ചർ ജില്ല
* [[ലോക്‌സഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|ലോക്സഭയിലെ മണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}{{Lok Sabha constituencies of Assam}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Coord|24.8|92.8|display=title}}
[[വർഗ്ഗം:ആസാമിലെ ലോകസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qpxe7w4f6rx5l08hop3vyfoq6pwy919</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലോറൻസ് എം. ബ്രീഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>619311</id>
    <revision>
      <id>4682774</id>
      <parentid>4091231</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:29:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18902" sha1="jobgjhlobd51o0usq5fmxtvmukkbtzy" xml:space="preserve">{{PU|Lawrence M. Breed}}
{{Infobox scientist
| honorific_prefix          =
| name                      = ലോറൻസ് (ലാറി) മോസർ ബ്രീഡ്
| honorific_suffix          = 
| native_name               = 
| native_name_lang          = 
| image                     = &lt;!--(filename only, i.e. without &quot;File:&quot; prefix)--&gt;
| image_size                = 
| image_upright             = 
| alt                       = 
| caption                   = 
| birth_name                = &lt;!-- if different from &quot;name&quot; --&gt;
| birth_date                = {{Birth date|1940|07|17}}
| birth_place               = [[Stanford, California]], United States
| death_date                = {{Death date and age|2021|05|16 |1940|07|17}}&lt;ref name=obit&gt;{{cite web |url=https://www.paloaltoonline.com/obituaries/memorials/lawrence-larry-moser-breed?o=6845 |title=Lawrence &quot;Larry&quot; Moser Breed (memorial) |location=Palo Alto, California, USA |publisher=Palo Alto Online |access-date=2022-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625082329/https://www.paloaltoonline.com/obituaries/memorials/lawrence-larry-moser-breed?o=6845 |archive-date=2022-06-25 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| death_place               = [[Palo Alto, California]], US
| resting_place             = 
| resting_place_coordinates = &lt;!--{{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}}--&gt;
| other_names               = 
| pronounce                 = 
| nationality               = 
| fields                    = [[Computer science]]
| workplaces                = {{Unbulleted list |[[IBM]] |[[Scientific Time Sharing Corporation]]}}
| patrons                   = 
| education                 = {{Unbulleted list |B.S, Stanford University, 1961 |M.S., Stanford University, 1965}}
| alma_mater                = 
| thesis_title              = &lt;!--(or | thesis1_title = and | thesis2_title = )--&gt;
| thesis_url                = &lt;!--(or | thesis1_url  = and | thesis2_url  = )--&gt;
| thesis_year               = &lt;!--(or | thesis1_year = and | thesis2_year = )--&gt;
| doctoral_advisor          = &lt;!--(or | doctoral_advisors = )--&gt;
| academic_advisors         = 
| doctoral_students         = 
| notable_students          = 
| known_for                 = Implementation of Iverson Notation (APL)&lt;BR&gt;[[Scientific Time Sharing Corporation]] (cofounder)
| awards                    = [[Grace Murray Hopper Award]], 1973
| author_abbrev_bot         = 
| author_abbrev_zoo         = 
| spouse                    = &lt;!--(or | spouses = )--&gt;
| partner                   = &lt;!--(or | partners = )--&gt;
| children                  = 
| signature                 = &lt;!--(filename only)--&gt;
| signature_alt             = 
| website                   = &lt;!--{{URL|www.example.com}}--&gt;
| footnotes                 =  
}}
'''ലോറൻസ് മോസർ &quot;ലാറി&quot; ബ്രീഡ്''' (ജൂലൈ 17, 1940 - മെയ് 16, 2021)&lt;ref name=obit /&gt; ഒരു [[computer scientist|കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞനും]] [[കലാകാരൻ|കലാകാരനും]] കണ്ടുപിടുത്തക്കാരനുമായിരുന്നു, [[APL (programming language)|എപിഎൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയിൽ]] സംഭാവന നൽകിയ വ്യക്തികളിലൊരാളായിരുന്നു.
==കരിയർ==
1961-ൽ, [[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ]] ഒരു ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം ആദ്യത്തെ കമ്പ്യൂട്ടർ ആനിമേഷൻ ഭാഷയും സിസ്റ്റവും വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. സ്റ്റാൻഫോർഡ് ഫുട്ബോൾ ഹാഫ്ടൈം ഷോകളിൽ നിറമുള്ള കാർഡുകൾ പിടിച്ച് ഒരു വലിയ കൂട്ടം ആളുകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഈ സംവിധാനം ഉപയോഗിച്ചു. ഈ നവീകരണം കായിക ഇനങ്ങളിൽ കോർഡിനേറ്റഡായ, വലിയ തോതിലുള്ള വിഷ്വൽ ഡിസ്പ്ലേകൾ പ്രദർശിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://web.cs.wpi.edu/~matt/courses/cs563/talks/history.html |title=A (Spotty) History and Who's Who of Computer Graphics |author=Matthew Ward |publisher=[[Worcester Polytechnic Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508055401/https://web.cs.wpi.edu/~matt/courses/cs563/talks/history.html |archive-date=2022-05-08 |url-status=live |access-date=June 25, 2022}}&lt;/ref&gt;

സ്റ്റാൻഫോർഡിലെ ഒരു ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥി എന്ന നിലയിൽ, ഐവർസണിൻ്റെ നൊട്ടേഷൻ ഉപയോഗിച്ച [[IBM|ഐബിഎം]] സിസ്റ്റം/360 ൻ്റെ ഫോർമൽ ഡിസ്ക്രിപ്ക്ഷൻ ശരിയാക്കാൻ അദ്ദേഹം എപിഎൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയുടെ കണ്ടുപിടുത്തക്കാരനായ [[Kenneth E. Iverson|കെൻ ഐവർസണുമായി]] കത്തിടപാടുകൾ നടത്തി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vintage.org/2006/main/bio.php?id=1588 |title=Larry Breed biography from Vintage Computing |publisher=Vintage.org |access-date=November 29, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928122529/https://www.vintage.org/2006/main/bio.php?id=1588 |archive-date=September 28, 2011 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.computerhistory.org/events/index.php?spkid=1&amp;ssid=1099685637 |title=Larry Breed biography from the Computer History Museum |publisher=Computerhistory.org |access-date=November 29, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725192108/https://www.computerhistory.org/events/index.php?spkid=1&amp;ssid=1099685637 |archive-date=July 25, 2011 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;അദ്ദേഹം എം.എസ്. 1965-ൽ സ്റ്റാൻഫോർഡിൽ നിന്ന്, അക്കാദമിക് സൂപ്പർവൈസറായ [[Niklaus Wirth|നിക്ലസ് വിർത്തിൻ്റെ]] കീഴിൽ പൂർത്തിയാക്കി. തുടർന്ന് ന്യൂയോർക്കിലെ യോർക്ക്ടൗൺ ഹൈറ്റ്സിലുള്ള ഐബിഎമ്മിൻ്റെ തോമസ് ജെ വാട്സൺ റിസർച്ച് സെൻ്ററിൽ ഐവർസൻ്റെ ഗ്രൂപ്പിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://keiapl.info/rhui/passage.htm#globeandmail1 |title=Obituary for Kenneth Iverson, Mathematician, 1920–2004 |date=October 25, 2004 |author=Jack Kapica |location=Toronto |publisher=The Globe and Mail |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819084249/https://keiapl.info/rhui/passage.htm#globeandmail1 |archive-date=2011-08-19 |url-status=dead |access-date=2022-06-25}}&lt;/ref&gt;1965-ൽ അദ്ദേഹവും ഫിലിപ്പ് എസ്. അബ്രാംസും ചേർന്ന് ഐബിഎം 7090-ൽ [[FORTRAN|ഫോർട്രാനിൽ]] എഴുതിയ എപിഎല്ലിൻ്റെ ആദ്യ ഇമ്പ്ലിമെന്റേഷൻ സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://i.stanford.edu/pub/cstr/reports/cs/tr/66/47/CS-TR-66-47.pdf |title=An interpreter for &quot;Iverson notation&quot; |author=Philip S. Abrams |date=August 17, 1966 |publisher=Computer Science Department, Stanford University |number=CS-TR-66-47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930181454/i.stanford.edu/pub/cstr/reports/cs/tr/66/47/CS-TR-66-47.pdf |archive-date=2015-09-30 |url-status=live |access-date=2022-06-25 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |url=https://www.jsoftware.com/papers/eem/socio1.htm |title=The Socio-Technical Beginnings of APL |author=[[Eugene McDonnell]] |journal=APL Quote-Quad |volume=10 |number=2 |date=December 1979 |publisher=ACM SIGAPL |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308141548/https://www.jsoftware.com/papers/eem/socio1.htm |archive-date=2022-03-08 |url-status=live |access-date=2022-06-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Falkoff |first1=Adin D. |author-link1=Adin Falkoff |last2=Iverson |first2=Kenneth E. |author-link2=Kenneth E. Iverson |date=1973 |title=Design of APL |url=https://www.research.ibm.com/journal/rd/174/ibmrd1704F.pdf |journal=IBM Journal of Research and Development |volume=17 |issue=4 |pages=324–334 |doi=10.1147/rd.174.0324 |access-date=2018-04-02&lt;!-- Dead link behind paywall. --&gt; |archive-url=https://web.archive.org/web/20041230112628/https://www.research.ibm.com/journal/rd/174/ibmrd1704F.pdf |archive-date=2004-12-30 }}&lt;/ref&gt;

പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഒരു ഐബിഎം ലിറ്റിൽ കമ്പ്യൂട്ടറിനും 1966-ൽ ഐബിഎം 360-നും ഐബിഎം 1130-നും വേണ്ടി എപിഎൽ ഇമ്പ്ലിമെന്റേഷൻ സൃഷ്ടിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://archive.vector.org.uk/art10001190  |title=How We Got To APL\1130 |author=Larry Breed |journal=Vector |publisher=British APL Association |volume=22 |number=3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411191514/archive.vector.org.uk/art10001190 |archive-date=2021-04-11 |url-status=live |access-date=2022-06-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://hopl.murdoch.edu.au/showlanguage2.prx?exp=8234 |title=Phil Abrams' machine implementation of APL |publisher=Hopl.murdoch.edu.au |access-date=November 29, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706114818/https://hopl.murdoch.edu.au/showlanguage2.prx?exp=8234 |archive-date=July 6, 2011 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cosy.com/language/APLBlos/APLBLOSS.TXT |title=APL Blossom Time (song lyrics about the creation of APL) |access-date=November 29, 2011}}&lt;/ref&gt;

1973-ൽ, ബ്രീഡ്, ഡിക്ക് ലാത്ത്വെൽ, റോജർ മൂർ എന്നിവരോടൊപ്പം കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷാ സംവിധാനമായ എപിഎൽ\360-ൽ ഉള്ള അവരുടെ പ്രവർത്തനത്തിന് ഒരു അവാർഡ് നേടി. അവരുടെ പ്രവർത്തനം സിസ്റ്റം ഉപയോഗിക്കാൻ എളുപ്പവും വേഗതയേറിയതും കൂടുതൽ വിശ്വസനീയവുമാക്കി. ഇൻ്ററാക്ടീവ് കമ്പ്യൂട്ടർ സിസ്റ്റങ്ങൾ ഗണ്യമായി മെച്ചപ്പെടുത്തിയതിനാണ് ഈ നേട്ടം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Awards – 1973 – Lawrence Breed |publisher=Association for Computing Machinery |url=https://awards.acm.org/citation.cfm?id=0694605&amp;srt=all&amp;aw=145&amp;ao=GMHOPPER&amp;yr=1973|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402212031/https://awards.acm.org/citation.cfm?id=0694605&amp;srt=all&amp;aw=145&amp;ao=GMHOPPER&amp;yr=1973 |archive-date=April 2, 2012 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

ഡാൻ ഡയറും മറ്റുള്ളവരും ചേർന്ന് അദ്ദേഹം 1969-ൽ സയൻ്റിഫിക് ടൈം ഷെയറിംഗ് കോർപ്പറേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹം എപിഎൽ പ്ലസ് ടൈം ഷെയറിംഗ് സിസ്റ്റത്തിൻ്റെ വികസനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി. അവിടെ ആയിരിക്കുമ്പോൾ, 1972-ൽ, അദ്ദേഹവും ഫ്രാൻസിസ് ബേറ്റ്സ് മൂന്നാമനും ചേർന്ന് ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഇമെയിൽ സിസ്റ്റങ്ങളിലൊന്ന് എഴുതി, അതിന് മെയിൽബോക്സ് എന്ന് പേരുമിട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.jsoftware.com/papers/APLQA.htm |title=APL Quotations and Anecdotes |access-date=May 2, 2020 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705152219/https://www.jsoftware.com/papers/APLQA.htm |archive-date=July 5, 2018 }} (see Leslie Goldsmith's story of the Mailbox)&lt;/ref&gt;

1977-ൽ ബ്രീഡ് വീണ്ടും [[IBM|ഐബിഎമ്മിൽ]] ചേർന്നു. [[ഇന്റർനാഷണൽ ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ സ്റ്റാൻഡേർഡൈസേഷൻ]] (ഐഎസ്ഒ) എപിഎൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് വികസിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം സഹായിച്ചു, തുടർന്ന് [[Berkeley Software Distribution|ബെർക്ക്‌ലി സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ]] (ബിഎസ്ഡി) [[Unix|യുണിക്‌സ്]] ഐബിഎം പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലേക്ക് പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഐബിഎം ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ചേർന്നു. പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയായ [[c (programming langauge|സി]], ഫ്ലോട്ടിംഗ് പോയിൻ്റ് അരിത്മെറ്റിക് സ്റ്റാൻഡേർഡൈസേഷൻ, റാഡിക്സ് കൺവേർഷൻ എന്നിവയ്ക്കായി അദ്ദേഹം 1992-ൽ വിരമിക്കുന്നതുവരെ [[compiler|കംപൈലറുകളിൽ]] പ്രവർത്തിച്ചു.
==വിരമിക്കൽ==
ബ്രീഡ്, എംബർ എന്ന തൻ്റെ പ്ലേയ നാമത്തിൽ, ബേണിംഗ് മാൻ ഇവൻ്റിന് കാര്യമായ സാങ്കേതിക സംഭാവനകൾ നൽകി. പരിപാടിയിൽ മാലിന്യം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പാരിസ്ഥിതിക നിലവാരം നിലനിർത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പ്രധാന ആശയമായി മാറിയ &quot;MOOP&quot; എന്ന പദം അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. കൂടാതെ, ബ്രീഡ് ആദ്യത്തെ ത്രാഷ് ഫെൻസ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://azburners.org/bmhistory.htm |title=Burning Man History |publisher=Azburners.org |access-date=November 29, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111216124500/https://azburners.org/bmhistory.htm |archive-date=December 16, 2011 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Danger Ranger (M2) |url=https://www.flickr.com/photos/10111/477049843/ |title=Danger Ranger's commentary on the first Trash Fence at Burning Man |date=September 1995 |publisher=Flickr.com |access-date=November 29, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bmj2015&gt;{{cite web |title=How the Fence Began |date=August 11, 2015 |author=Summer Burkes |work=The Burning Man Journal |url=https://journal.burningman.org/2016/05/black-rock-city/leaving-no-trace/the-origin-story-of-the-brc-trash-fence/ |access-date=May 2, 2020}} (see also the public comments at the end)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Origin Story of the BRC Trash Fence |date=May 12, 2016 |author=Sybil Hatch |work=The Burning Man Journal |url=https://journal.burningman.org/2016/05/black-rock-city/leaving-no-trace/the-origin-story-of-the-brc-trash-fence/ |access-date=May 2, 2020}}&lt;/ref&gt;അദ്ദേഹം &quot;ചോട്ടിക്ക്&quot; സൃഷ്ടിച്ചു, ഒരു സർപ്പിളാകൃതിയിലുള്ള, ജ്വലിക്കുന്ന ശിൽപമാണിത്, ബേണിംഗ് മാൻ എന്നത് ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ കലാസൃഷ്ടിയാണ്. സൈക്കിളുകൾക്കായി ആർട്ടിസ്റ്റിക് ലൈറ്റ് ഇഫക്റ്റുകളും അദ്ദേഹം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=McCullagh |first1=Declan |last2=Terdiman |first2=Daniel |url=https://news.cnet.com/2300-10797_3-10001510-5.html |title=CNet photo of Chaotick sculpture, by Declan McCullagh |publisher=News.cnet.com |date=September 8, 2009 |access-date=November 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026103156/http://news.cnet.com/2300-10797_3-10001510-5.html |archive-date=2012-10-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.leonardo.info/gallery/burningman_fire/breed.html |title=&quot;The Chaotick by Larry Breed&quot;, in the Leonardo Gallery |publisher=Leonardo.info |date=April 17, 2007 |access-date=November 29, 2011}}&lt;/ref&gt;ബേണിംഗ് മാനിലെ ബ്ലാക്ക് റോക്ക് ഗസറ്റ് പത്രത്തിൻ്റെ എഡിറ്ററായും പ്രൂഫ് റീഡറായും പ്രവർത്തിച്ചു. ബ്ലാക്ക് റോക്ക് ഗസറ്റിലുള്ള പ്രവർത്തനം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ബ്ലാക്ക് റോക്ക് ബീക്കൺ എന്ന പേരിൽ ഒരു പുതിയ പത്രം ആരംഭിക്കാൻ അദ്ദേഹം സഹായിക്കുകയും അവിടെ ഡയറക്ടറായും എഡിറ്ററായും തൻ്റെ റോളിൽ തുടർന്നു. ബേണിംഗ് മാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് വിവിധ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും അദ്ദേഹം എഡിറ്റ് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burningman.com/whatisburningman/2000/00n_letter_sum_0.html |title=Burning Man's Summer 2000 Newsletter, proofread by Larry Breed |publisher=Burningman.com |access-date=November 29, 2011}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==</text>
      <sha1>jobgjhlobd51o0usq5fmxtvmukkbtzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വെപ്പ് വള്ളം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>622442</id>
    <revision>
      <id>4682792</id>
      <parentid>4681253</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T15:54:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7447" sha1="0hljae6h23xlfk43xswe5924elezptt" xml:space="preserve">
[[File:JaiShot-Veppu(A) Grade.jpg|thumb|250px|ജയ്ഷോട്ട് വെപ്പ് വള്ളം പുന്നമട  കായലിൽ ]]
[[File:ASHA PULIKKIKALAM.jpg|thumb|350px|ആശ പുളിക്കീക്കളം വെപ്പ് വള്ളം ]]
[[ചുണ്ടൻ വളളം|ചുണ്ടൻവള്ളങ്ങൾ]] യുദ്ധത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കാലത്ത്, ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്ന വെപ്പുകാർ സഞ്ചരിക്കാനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വള്ളമാണിത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ വള്ളത്തെ വെപ്പുവള്ളം എന്ന പേര് കിട്ടിയത്.  പരുന്ത് വാലൻ എന്ന് കൂടി ഈ വള്ളത്തിന് പേരുണ്ട്. ഇതിന്റെ പിന്നറ്റം ഏകദേശം ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിന്റെ പോലെയാണ്. ആലങ്കാരപ്പണികളും കുറവായിരിക്കും. നാല്പതോളം ആളുകൾക്ക് കയറാവുന്ന ഈ വള്ളത്തിന്റെ നീളം 15 മീറ്റർ മുതൽ 20 മീറ്റർ വരെയാണ്. തുഴക്കാർ കുറവാണെങ്കിലും ചുണ്ടൻ വള്ളത്തോളം വേഗത ഈ വള്ളങ്ങൾക്കുണ്ട്. ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്ടിൽ]] പ്രമുഖമായി കാണപ്പെടുന്ന വള്ളങ്ങളാണ് വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾ. ഇതിന്റെ അമരം ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിന്റെ തന്നെ ആകൃതിയിലാണ് എന്നാൽ മുൻവശം നീണ്ട് പരന്ന ആകൃതിയിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു. 50 മുതൽ 60 വരെ തുഴച്ചിൽക്കാരും അമരം പിടിക്കുവാൻ നാലുപേരും നിലയാളുകൾ മൂന്നു പേരും ഉണ്ട്. ജ്യോതി , പട്ടേരിപുരക്കൽ, ഷോട്ട്, വേണുഗോപാൽ, വരിക്കളം എന്നിവയാണ് കുട്ടനാട്ടിലെ പ്രമുഖ വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾ

എ ഗ്രേഡ് വെപ്പുവള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡ് വെപ്പുവള്ളത്തിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണുണ്ടാകുക. ഇതുകൂടാതെ അമരക്കാരും
നിലയാളുകളും ഉണ്ട് .


[[File:Punnamada Nehru Trophy Boat Race.webm|thumb|250px|പുന്നമടക്കായലിലൂടെ കുതിക്കുന്ന വെപ്പ് വള്ളം]]

== ചരിത്രം ==
പണ്ട് കാലത്ത് യുദ്ധം ചെയ്യുവാൻ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിലെ പടയാളികൾ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത് ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളിലായിരുന്നു. ഇവർക്ക് അകമ്പടി സേവിക്കുന്ന ഭക്ഷണം വെയ്പ്പ് വള്ളങ്ങളായിരുന്നു ഇവ. തന്മൂലമാണ് വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾ എന്ന പേര് കിട്ടിയത്.

== വെപ്പ് എ ഗ്രേഡ് വള്ളങ്ങൾ &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2016VeppuAGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Veppu A Grade H-1
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/7.Veppu%20A%20grade%20H-1.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2016
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920103611/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/7.Veppu%20A%20grade%20H-1.pdf
 |archive-date=20 September 2026
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2016VeppuAH2&quot;&gt;{{cite web
 |title=Veppu - A - H-2
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/8.Veppu%20-%20A%20-%20H-%202.pdf
 |website=Nehru Trophy Boat Race
 |publisher=Government of Kerala
 |date=2016
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920104709/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/8.Veppu%20-%20A%20-%20H-%202.pdf
 |archive-date=20 September 2026
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;==

[[File:Nehru Trophy Boat Race 2016 Rowers At The Finish Line (29025296954).jpg|thumb|250px|പുന്നമടക്കായലിലൂടെ കുതിക്കുന്ന വെപ്പ് എ ഗ്രേഡ് വള്ളം  പുന്നത്ര വെങ്ങാഴി]]
#നവജ്യോതി
#അമ്പലക്കടവൻ
#[[ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളം|  ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര ]]
#പഴശ്ശിരാജ (പഴയ പേര് :ഉദയംപറമ്പിൽ )
#മണലി 
# കടവിൽ സെന്റ് ജോർജ് 
# ആശ പുളിക്കീക്കളം
# നെപ്പോളിയൻ
# പുന്നത്ര വെങ്ങാഴി
# ജയ്ഷോട്ട്
# പട്ടേരിപുരയ്‌ക്കൽ
# കോട്ടപ്പറമ്പൻ
# ചെത്തിക്കാടൻ

== വെപ്പ് ബി ഗ്രേഡ് വള്ളങ്ങൾ &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2016VeppuBGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Veppu BGrade H-1
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/24.VEP%20B%20Grade.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2016
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920114009/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/24.VEP%20B%20Grade.pdf
 |archive-date=20 September 2026
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;==
[[File:Punnathara Purackal Veppu(B-Grade) Vallam.jpg|thumb|250px|വെപ്പ് ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം  പുന്നത്ര പുരയ്ക്കൽ]]
#പി.ജി കരിപ്പുഴ 
#ചിറമേൽ തോട്ടുകടവൻ
#മാളിയേക്കൻ (പഴയ പേര്:മാട്ടി-&gt;മുളമൂടൻ-&gt;കുന്നുതറ-&gt;കരുവേലിത്തറ-&gt;ഏബ്രഹാം മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ)
#പുന്നത്ര പുരയ്ക്കൽ(പഴയ പേര് :ജയ്‌ഹിന്ദ്‌ )
#ചാമ്പ്യൻ
# പനയകഴിപ്പ്

==അവലംബം ==
{{reflist}}


== ഇതും കാണുക ==
{{commonscat|Veppu Vallam}}
* [[ചുരുളൻ വള്ളം]]
* [[ഇരുട്ടുകുത്തി]]
* [[തെക്കനോടി വള്ളം]]
* [[വള്ളംകളി]]


{{ഫലകം:Waters of Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]]
[[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>0hljae6h23xlfk43xswe5924elezptt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682991</id>
      <parentid>4682792</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7507" sha1="md95etq03kuc6nxw2kaqgqs7c4amdss" xml:space="preserve">
[[File:JaiShot-Veppu(A) Grade.jpg|thumb|250px|ജയ്ഷോട്ട് വെപ്പ് വള്ളം പുന്നമട  കായലിൽ ]]
[[File:ASHA PULIKKIKALAM.jpg|thumb|350px|ആശ പുളിക്കീക്കളം വെപ്പ് വള്ളം ]]
[[ചുണ്ടൻ വളളം|ചുണ്ടൻവള്ളങ്ങൾ]] യുദ്ധത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കാലത്ത്, ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്ന വെപ്പുകാർ സഞ്ചരിക്കാനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വള്ളമാണിത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ വള്ളത്തെ വെപ്പുവള്ളം എന്ന പേര് കിട്ടിയത്.  പരുന്ത് വാലൻ എന്ന് കൂടി ഈ വള്ളത്തിന് പേരുണ്ട്. ഇതിന്റെ പിന്നറ്റം ഏകദേശം ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിന്റെ പോലെയാണ്. ആലങ്കാരപ്പണികളും കുറവായിരിക്കും. നാല്പതോളം ആളുകൾക്ക് കയറാവുന്ന ഈ വള്ളത്തിന്റെ നീളം 15 മീറ്റർ മുതൽ 20 മീറ്റർ വരെയാണ്. തുഴക്കാർ കുറവാണെങ്കിലും ചുണ്ടൻ വള്ളത്തോളം വേഗത ഈ വള്ളങ്ങൾക്കുണ്ട്. ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്ടിൽ]] പ്രമുഖമായി കാണപ്പെടുന്ന വള്ളങ്ങളാണ് വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾ. ഇതിന്റെ അമരം ചുണ്ടൻ വള്ളത്തിന്റെ തന്നെ ആകൃതിയിലാണ് എന്നാൽ മുൻവശം നീണ്ട് പരന്ന ആകൃതിയിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു. 50 മുതൽ 60 വരെ തുഴച്ചിൽക്കാരും അമരം പിടിക്കുവാൻ നാലുപേരും നിലയാളുകൾ മൂന്നു പേരും ഉണ്ട്. ജ്യോതി , പട്ടേരിപുരക്കൽ, ഷോട്ട്, വേണുഗോപാൽ, വരിക്കളം എന്നിവയാണ് കുട്ടനാട്ടിലെ പ്രമുഖ വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾ

എ ഗ്രേഡ് വെപ്പുവള്ളത്തിൽ 45 മുതൽ 60 വരെ തുഴച്ചിലുകാരും ബി ഗ്രേഡ് വെപ്പുവള്ളത്തിൽ 25 മുതൽ 35 വരെ തുഴച്ചിലുകാരുമാണുണ്ടാകുക. ഇതുകൂടാതെ അമരക്കാരും
നിലയാളുകളും ഉണ്ട് .


[[File:Punnamada Nehru Trophy Boat Race.webm|thumb|250px|പുന്നമടക്കായലിലൂടെ കുതിക്കുന്ന വെപ്പ് വള്ളം]]

== ചരിത്രം ==
പണ്ട് കാലത്ത് യുദ്ധം ചെയ്യുവാൻ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിലെ പടയാളികൾ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത് ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളിലായിരുന്നു. ഇവർക്ക് അകമ്പടി സേവിക്കുന്ന ഭക്ഷണം വെയ്പ്പ് വള്ളങ്ങളായിരുന്നു ഇവ. തന്മൂലമാണ് വെപ്പ് വള്ളങ്ങൾ എന്ന പേര് കിട്ടിയത്.

== വെപ്പ് എ ഗ്രേഡ് വള്ളങ്ങൾ &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2016VeppuAGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Veppu A Grade H-1
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/7.Veppu%20A%20grade%20H-1.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2016
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920103611/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/7.Veppu%20A%20grade%20H-1.pdf
 |archive-date=20 September 2026
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NehruTrophy2016VeppuAH2&quot;&gt;{{cite web
 |title=Veppu - A - H-2
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/8.Veppu%20-%20A%20-%20H-%202.pdf
 |website=Nehru Trophy Boat Race
 |publisher=Government of Kerala
 |date=2016
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920104709/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/8.Veppu%20-%20A%20-%20H-%202.pdf
 |archive-date=20 September 2026
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;==

[[File:Nehru Trophy Boat Race 2016 Rowers At The Finish Line (29025296954).jpg|thumb|250px|പുന്നമടക്കായലിലൂടെ കുതിക്കുന്ന വെപ്പ് എ ഗ്രേഡ് വള്ളം  പുന്നത്ര വെങ്ങാഴി]]
#നവജ്യോതി
#അമ്പലക്കടവൻ
#[[ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളം|  ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര ]]
#പഴശ്ശിരാജ (പഴയ പേര് :ഉദയംപറമ്പിൽ )
#മണലി 
# കടവിൽ സെന്റ് ജോർജ് 
# ആശ പുളിക്കീക്കളം
# നെപ്പോളിയൻ
# പുന്നത്ര വെങ്ങാഴി
# ജയ്ഷോട്ട്
# പട്ടേരിപുരയ്‌ക്കൽ
# കോട്ടപ്പറമ്പൻ
# ചെത്തിക്കാടൻ

== വെപ്പ് ബി ഗ്രേഡ് വള്ളങ്ങൾ &lt;ref name=&quot;NehruTrophy2016VeppuBGrade&quot;&gt;{{cite web
 |title=Veppu BGrade H-1
 |url=https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/24.VEP%20B%20Grade.pdf
 |website=NTBR
 |publisher=Internet Archive
 |date=2016
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920114009/https://nehrutrophy.nic.in/resources/pdf-files/2016/24.VEP%20B%20Grade.pdf
 |archive-date=20 September 2026
 |access-date=20 September 2026
}}&lt;/ref&gt;==
[[File:Punnathara Purackal Veppu(B-Grade) Vallam.jpg|thumb|250px|വെപ്പ് ബി ഗ്രേഡ് വള്ളം  പുന്നത്ര പുരയ്ക്കൽ]]
#പി.ജി കരിപ്പുഴ 
#ചിറമേൽ തോട്ടുകടവൻ
#മാളിയേക്കൻ (പഴയ പേര്:മാട്ടി-&gt;മുളമൂടൻ-&gt;കുന്നുതറ-&gt;കരുവേലിത്തറ-&gt;ഏബ്രഹാം മൂന്നുതൈയ്ക്കൻ)
#പുന്നത്ര പുരയ്ക്കൽ(പഴയ പേര് :ജയ്‌ഹിന്ദ്‌ )
#ചാമ്പ്യൻ
#[[പനയക്കഴിപ്പ്‌ വള്ളം| പനയകഴിപ്പ്]]

==അവലംബം ==
{{reflist}}


== ഇതും കാണുക ==
{{commonscat|Veppu Vallam}}
* [[ചുരുളൻ വള്ളം]]
* [[ഇരുട്ടുകുത്തി]]
* [[തെക്കനോടി വള്ളം]]
* [[വള്ളംകളി]]


{{ഫലകം:Waters of Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:ജലഗതാഗതം]]
[[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>md95etq03kuc6nxw2kaqgqs7c4amdss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശൗചാലയമര്യാദകൾ ഇസ്‌ലാമിൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>652803</id>
    <revision>
      <id>4682960</id>
      <parentid>4682565</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12086" sha1="jcgag1u5mrvrvivkhtk7enafk86k8nc" xml:space="preserve">ഒരു വ്യക്തിയുടെ വിസർജ്ജനം സംബന്ധിച്ച് ഇസ്‌ലാം മതത്തിന് കൃത്യമായ മര്യാദകൾ ഉണ്ട്. [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്ലാമിലെ]] [[ശുചിത്വം|വ്യക്തിശുചിത്വ]] നിയമങ്ങളുടെ ഒരു ഭാഗമാണിത്.ഇതിനെ ഇസ്ലാമിക ശുചിത്വ നിയമസംഹിത ''Qaḍāʾ al-Ḥāǧa'' ( Arabic   ) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

വ്യക്തി ശുചിത്വത്തിന് ഏറെ പ്രധാന്യം നൽകിയ മതമാണ് ഇസ് ലാം. [[ഖുർആൻ|ഖുർആനിലെ]] ഒരു സൂക്തത്തിൽ, [[വുദു]] എന്നതിനെ സംബന്ധിച്ച് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചെറിയ അശുദ്ധികളിൽ നിന്നുള്ള ആചാരപരമായ ശുദ്ധീകരണത്തെയാണ് വുദു എന്നത് കൊണ്ട് വിവക്ഷിക്കുന്നത്. ഇസ്ലാമിലെ വ്യത്യസ്ത ചിന്താധാരകളിൽ വുദു സംബന്ധിച്ച നിയമങ്ങൾ വിത്യസ്തമാണ്.  അംഗ ശുദ്ധി വരുത്തുന്ന ആചാരപരമായ കർമ്മാണ് വുദു.  വ്യക്തിശുചിത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ [[ഹദീഥ്|ഹദീസിൽ]] നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഇത് സംബന്ധിച്ച് വിത്യസ്ത  വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ രീതികൾ വ്യത്യാസമാണ് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=E |first=CHAUMONT |url=https://www.worldcat.org/oclc/399624 |title=The encyclopaedia of Islam. |publisher=Brill |others=H. A. R. Gibb, P. J. Bearman |year=2002 |isbn=90-04-16121-X |edition= |volume=XI |location=Leiden |pages=218 |oclc=399624}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation|last=Sachiko Murata|title=The Tao of Islam|url=https://books.google.com/books?id=xRqDv90bAqsC|year=1992|chapter=ch. 3 The Two Hands of God|publisher=SUNY Press|isbn=978-0-7914-0913-8}}&lt;/ref&gt;

== നിയമങ്ങൾ ==
വിസർജ്ജനത്തിന് ഒരു സ്ഥലം തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ താഴെ കാണുന്ന നിയമങ്ങൾ പാലിക്കണമെന്നാണ് ഇസ് ലാം അനുശാസിക്കുന്നത്. കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന വെള്ളത്തിൽ നിന്നോ, ആളുകളുടെ വഴികളിൽ നിന്നോ, തണലിൽ നിന്നോ മാറിയുള്ള സൌകര്യമായ  ഒരു സ്ഥലം ആദ്യം കണ്ടെത്തണം.  കക്കൂസിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ഇടതു കാൽ ഉപയോഗിച്ച് ആ ഭാഗത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതാണ് നല്ലതെന്ന് മതം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു .  അതെസമയം വിസർജനത്തിനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ മുൻ ഭാഗമോ പിൻഭാഗമോ [[ഖിബ്‌ല|ഖിബ്ലയിലേക്ക്]] ( [[മക്ക|മക്കയിലേക്കുള്ള]] പ്രാർത്ഥനയുടെ ദിശ) നേരിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ അതിന് നേരെ എതിർവശത്തേക്ക് ഇരിക്കാൻ പാടില്ല. &lt;ref name=&quot;MSA3&quot;&gt;{{Citation|last=Shu'aib|first=Tajuddin B.|title=Qadaahul Haajah (Relieving Oneself)|url=http://www.msawest.com/islam/fundamentals/pillars/prayer/prescribed/pp1_2.html|archive-url=https://archive.today/20090819060534/http://www.msawest.com/islam/fundamentals/pillars/prayer/prescribed/pp1_2.html|periodical=The Prescribed Prayer Made Simple|publisher=MSA West Compendium of Muslim Texts|access-date=2009-03-10|archive-date=2009-08-19}}&lt;/ref&gt; ശൗചാലയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് ഒരു ദിക്ർ ചെല്ലലും സുന്നത്ത് ഉണ്ട്. പ്രവാചകൻ [[മുഹമ്മദ്]] നബിയുടെ വാക്കും പ്രവർത്തിയും മൌനാനുവാദത്തെയാണ് സുന്നത്ത് എന്ന് പറയുന്നത്. ({{Langx|ar|اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ|translit=Allāhumma ʾinnī ʾaʿuḏu bika mina al-Ḫubuṯi wa-al-Ḫabāʾiṯi|lit=അർത്ഥം: അല്ലാഹുവേ! ആൺപിശാചുക്കളിൽ നിന്നും പെൺപിശാചുക്കളിൽ നിന്നും ഞാൻ നിന്നോട് രക്ഷചോദിക്കുന്നു.|links=}}എന്നതാണ്  ഈ പ്രാർത്തന.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sunnah.com/bukhari:142|title=Sahih al-Bukhari 142 - Ablutions (Wudu') - كتاب الوضوء - Sunnah.com - Sayings and Teachings of Prophet Muhammad (صلى الله عليه و سلم)|access-date=2021-12-03|website=sunnah.com}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃക പിന്തുടർന്ന്, മുസ്ലീങ്ങൾ ടോയ്‌ലറ്റിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഈ ''ദുആ'' ചൊല്ലാറുണ്ട്.

ടോയ്‌ലറ്റിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ നിശബ്ദത പാലിക്കണം. സംസാരിക്കാൻ പാടുള്ളതല്ല. ഇനി ആരെങ്കിലും അഭിവാദ്യം ചെയ്യുകയാണെങ്കിലും അതിന് മറുമറുപടി നൽകുന്നതും ശക്തമായി നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്നു. &lt;ref name=&quot;MSA&quot; /&gt; ഒരുമിച്ചാണ് ഒരു സ്ഥലത്ത് മലമൂത്ര വിസർജ്ജനം നടത്തുന്നതെങ്കിൽ രണ്ട് പുരുഷന്മാർ പരസ്പരം സംസാരിക്കാനോ പരസ്പരം ജനനേന്ദ്രിയത്തിലേക്ക് നോക്കാനോ പാടില്ല. &lt;ref&gt;[http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/004.sbt.html#001.004.155] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110525070903/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/004.sbt.html|date=2011-05-25}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ കക്കൂസിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ ഏതെങ്കിലും ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;MSA&quot;&gt;{{Citation|last=Shu'aib|first=Tajuddin B.|title=Qadaahul Haajah (Relieving Oneself)|url=http://www.msawest.com/islam/fundamentals/pillars/prayer/prescribed/pp1_2.html|archive-url=https://archive.today/20090819060534/http://www.msawest.com/islam/fundamentals/pillars/prayer/prescribed/pp1_2.html|periodical=The Prescribed Prayer Made Simple|publisher=MSA West Compendium of Muslim Texts|access-date=2009-03-10|archive-date=2009-08-19}}&lt;/ref&gt;

മലമൂത്ര വിസർജ്ജനത്തിനു ശേഷം, മലദ്വാരം വെള്ളമുപയോഗിച്ച് കഴുകണം .  ഇടതു കൈകൊണ്ടാണ് ശുദ്ധിയാക്കേണ്ടത്. വെള്ളം ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ ''ജംറ'' അല്ലെങ്കിൽ ''ഹിജാറ'' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന മിനുസമാർന്ന കല്ലുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ഉരുളൻ കല്ലുകൾ ഉപയോഗിച്ചോ (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 161, പുസ്തകം 4, ഹദീസ് 27) ശുദ്ധിയാക്കാവുന്നതാണ്. ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ഈ കല്ലുകൾക്ക് പകരം ടോയ്‌ലറ്റ് പേപ്പർ മതിയെന്ന് പല പണ്ഡിതരും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamqa.org/shafii/qibla-shafii/34220/toilet-paper/|title=Toilet Paper|access-date=2024-08-09|last=IslamQA|date=2012-09-14|website=IslamQA|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; അതുപോലെ, മൂത്രമൊഴിച്ചതിന് ശേഷം ഇടതു കൈ ഉപയോഗിച്ച് ലിംഗമോ [[ഭഗം|യോനിയോ]] വെള്ളത്തിൽ കഴുകണം, ഈ പ്രക്രിയയെ ''ഇസ്തിഞ്ച'' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ  അഫ്താബെ, ലോട്ട, ബോഡ്ന എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പാത്രം ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത്  ചെയ്യുന്നത്.

ടോയ്‌ലറ്റിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോകുമ്പോൾ വലതു കാൽ വെച്ചാണ്  പുറത്തേക്ക് ഇറങ്ങേണ്ടത്.   ബാത്ത്റൂം/ടോയ്‌ലറ്റ് വിട്ടതിന് ശേഷം താഴെ കൊടുക്കുന്ന ''ദുആ'' പറയലും പുണ്യമാണ്. &quot;'الحمد لله الذي أذهب عني الأذى وعافاني'അൽഹംദു ലില്ലാഹിൽ ലാസി അസ്ഹ-ബ അന്നിൽ അസാ വ എഎ ഫാനി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.muslimgoogle.com/2020/09/Dua-for-bathroom.html|title=Dua for bathroom : Dua for Entering &amp; leaving bathroom(Toilet)|access-date=2020-10-04|last=mg|website=muslim google|archive-date=2020-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022181801/https://www.muslimgoogle.com/2020/09/Dua-for-bathroom.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &quot;എന്നെ മാലിന്യത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് എനിക്ക് ആശ്വാസം നൽകിയ അല്ലാഹുവിന് സ്തുതി.&quot; &lt;ref name=&quot;MSA&quot;/&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* ''ഗുസൽ''
* ''[[വുദു]]''
* ബിഡെറ്റ് ഷവർ
* ലോട്ട (പാത്രം)
* സ്ക്വാറ്റ് ടോയ്‌ലറ്റ്

== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* Islamic toilet etiquette in the [http://www.religiousrules.com/Islampurity04emissions.htm#Urine1 hadith] and [http://www.religiousrules.com/Islampurity04emissions.htm#Cleaning2 fiqh (Islamic jurisprudence)]
* [https://bootymint.com/blogs/blog/how-to-use-a-lota-the-secret-to-islamic-hygiene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220706160555/https://bootymint.com/blogs/blog/how-to-use-a-lota-the-secret-to-islamic-hygiene |date=2022-07-06 }} - HOW TO USE A LOTA: THE SECRET TO ISLAMIC HYGIENE.
{{Islam topics}}{{Toilets}}
[[വർഗ്ഗം:വിസർജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികം]]
[[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമിക സംസ്കാരം]]</text>
      <sha1>jcgag1u5mrvrvivkhtk7enafk86k8nc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682964</id>
      <parentid>4682960</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <origin>4682964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12065" sha1="c5t3tv1uz7ep9bcq91nngnptg0q64pa" xml:space="preserve">ഒരു വ്യക്തിയുടെ വിസർജ്ജനം സംബന്ധിച്ച് ഇസ്‌ലാം മതത്തിന് കൃത്യമായ മര്യാദകൾ ഉണ്ട്. [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്ലാമിലെ]] [[ശുചിത്വം|വ്യക്തിശുചിത്വ]] നിയമങ്ങളുടെ ഒരു ഭാഗമാണിത്. ഇതിനെ ഇസ്ലാമിക ശുചിത്വ നിയമസംഹിത ''Qaḍāʾ al-Ḥāǧa'' ( Arabic   ) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

വ്യക്തി ശുചിത്വത്തിന് ഏറെ പ്രധാന്യം നൽകിയ മതമാണ് ഇസ്‌ലാം. [[ഖുർആൻ|ഖുർആനിലെ]] ഒരു സൂക്തത്തിൽ, [[വുദു]] എന്നതിനെ സംബന്ധിച്ച് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചെറിയ അശുദ്ധികളിൽ നിന്നുള്ള ആചാരപരമായ ശുദ്ധീകരണത്തെയാണ് വുദു എന്നത് കൊണ്ട് വിവക്ഷിക്കുന്നത്. ഇസ്ലാമിലെ വ്യത്യസ്ത ചിന്താധാരകളിൽ വുദു സംബന്ധിച്ച നിയമങ്ങൾ വിത്യസ്തമാണ്.  അംഗ ശുദ്ധി വരുത്തുന്ന ആചാരപരമായ കർമ്മമാണ് വുദു.  വ്യക്തിശുചിത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ [[ഹദീഥ്|ഹദീസിൽ]] നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഇത് സംബന്ധിച്ച് വിത്യസ്ത  വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ രീതികൾ വ്യത്യാസമാണ് &lt;ref&gt;{{Cite book |last=E |first=CHAUMONT |url=https://www.worldcat.org/oclc/399624 |title=The encyclopaedia of Islam. |publisher=Brill |others=H. A. R. Gibb, P. J. Bearman |year=2002 |isbn=90-04-16121-X |edition= |volume=XI |location=Leiden |pages=218 |oclc=399624}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation|last=Sachiko Murata|title=The Tao of Islam|url=https://books.google.com/books?id=xRqDv90bAqsC|year=1992|chapter=ch. 3 The Two Hands of God|publisher=SUNY Press|isbn=978-0-7914-0913-8}}&lt;/ref&gt;

== നിയമങ്ങൾ ==
വിസർജ്ജനത്തിന് ഒരു സ്ഥലം തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ താഴെ കാണുന്ന നിയമങ്ങൾ പാലിക്കണമെന്നാണ് ഇസ് ലാം അനുശാസിക്കുന്നത്. കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന വെള്ളത്തിൽ നിന്നോ, ആളുകളുടെ വഴികളിൽ നിന്നോ, തണലിൽ നിന്നോ മാറിയുള്ള സൌകര്യമായ  ഒരു സ്ഥലം ആദ്യം കണ്ടെത്തണം.  കക്കൂസിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ഇടതു കാൽ ഉപയോഗിച്ച് ആ ഭാഗത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതാണ് നല്ലതെന്ന് മതം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു .  അതെസമയം വിസർജനത്തിനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ മുൻ ഭാഗമോ പിൻഭാഗമോ [[ഖിബ്‌ല|ഖിബ്ലയിലേക്ക്]] ( [[മക്ക|മക്കയിലേക്കുള്ള]] പ്രാർത്ഥനയുടെ ദിശ) നേരിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ അതിന് നേരെ എതിർവശത്തേക്ക് ഇരിക്കാൻ പാടില്ല. &lt;ref name=&quot;MSA3&quot;&gt;{{Citation|last=Shu'aib|first=Tajuddin B.|title=Qadaahul Haajah (Relieving Oneself)|url=http://www.msawest.com/islam/fundamentals/pillars/prayer/prescribed/pp1_2.html|archive-url=https://archive.today/20090819060534/http://www.msawest.com/islam/fundamentals/pillars/prayer/prescribed/pp1_2.html|periodical=The Prescribed Prayer Made Simple|publisher=MSA West Compendium of Muslim Texts|access-date=2009-03-10|archive-date=2009-08-19}}&lt;/ref&gt; ശൗചാലയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് ഒരു ദിക്ർ ചെല്ലലും സുന്നത്ത് ഉണ്ട്. പ്രവാചകൻ [[മുഹമ്മദ്]] നബിയുടെ വാക്കും പ്രവർത്തിയും മൌനാനുവാദത്തെയാണ് സുന്നത്ത് എന്ന് പറയുന്നത്. ({{Langx|ar|اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ|translit=Allāhumma ʾinnī ʾaʿuḏu bika mina al-Ḫubuṯi wa-al-Ḫabāʾiṯi|lit=അർത്ഥം: അല്ലാഹുവേ! ആൺപിശാചുക്കളിൽ നിന്നും പെൺപിശാചുക്കളിൽ നിന്നും ഞാൻ നിന്നോട് രക്ഷചോദിക്കുന്നു.|links=}}എന്നതാണ്  ഈ പ്രാർത്തന.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sunnah.com/bukhari:142|title=Sahih al-Bukhari 142 - Ablutions (Wudu') - كتاب الوضوء - Sunnah.com - Sayings and Teachings of Prophet Muhammad (صلى الله عليه و سلم)|access-date=2021-12-03|website=sunnah.com}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃക പിന്തുടർന്ന്, മുസ്ലീങ്ങൾ ടോയ്‌ലറ്റിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഈ ''ദുആ'' ചൊല്ലാറുണ്ട്.

ടോയ്‌ലറ്റിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ നിശബ്ദത പാലിക്കണം. സംസാരിക്കാൻ പാടുള്ളതല്ല. ഇനി ആരെങ്കിലും അഭിവാദ്യം ചെയ്യുകയാണെങ്കിലും അതിന് മറുമറുപടി നൽകുന്നതും ശക്തമായി നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്നു. &lt;ref name=&quot;MSA&quot; /&gt; ഒരുമിച്ചാണ് ഒരു സ്ഥലത്ത് മലമൂത്ര വിസർജ്ജനം നടത്തുന്നതെങ്കിൽ രണ്ട് പുരുഷന്മാർ പരസ്പരം സംസാരിക്കാനോ പരസ്പരം ജനനേന്ദ്രിയത്തിലേക്ക് നോക്കാനോ പാടില്ല. &lt;ref&gt;[http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/004.sbt.html#001.004.155] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110525070903/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/004.sbt.html|date=2011-05-25}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ കക്കൂസിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ ഏതെങ്കിലും ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;MSA&quot;&gt;{{Citation|last=Shu'aib|first=Tajuddin B.|title=Qadaahul Haajah (Relieving Oneself)|url=http://www.msawest.com/islam/fundamentals/pillars/prayer/prescribed/pp1_2.html|archive-url=https://archive.today/20090819060534/http://www.msawest.com/islam/fundamentals/pillars/prayer/prescribed/pp1_2.html|periodical=The Prescribed Prayer Made Simple|publisher=MSA West Compendium of Muslim Texts|access-date=2009-03-10|archive-date=2009-08-19}}&lt;/ref&gt;

മലമൂത്ര വിസർജ്ജനത്തിനു ശേഷം വെള്ളമുപയോഗിച്ച് കഴുകണം.  ഇടതു കൈകൊണ്ടാണ് ശുദ്ധിയാക്കേണ്ടത്. വെള്ളം ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ ''ജംറ'' അല്ലെങ്കിൽ ''ഹിജാറ'' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന മിനുസമാർന്ന കല്ലുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ഉരുളൻ കല്ലുകൾ ഉപയോഗിച്ചോ (സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി 161, പുസ്തകം 4, ഹദീസ് 27) ശുദ്ധിയാക്കാവുന്നതാണ്. ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ഈ കല്ലുകൾക്ക് പകരം ടോയ്‌ലറ്റ് പേപ്പർ മതിയെന്ന് പല പണ്ഡിതരും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islamqa.org/shafii/qibla-shafii/34220/toilet-paper/|title=Toilet Paper|access-date=2024-08-09|last=IslamQA|date=2012-09-14|website=IslamQA|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; അതുപോലെ, മൂത്രമൊഴിച്ചതിന് ശേഷം ഇടതു കൈ ഉപയോഗിച്ച് ലിംഗമോ [[ഭഗം|യോനിയോ]] വെള്ളത്തിൽ കഴുകണം, ഈ പ്രക്രിയയെ ''ഇസ്തിഞ്ച'' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ  അഫ്താബെ, ലോട്ട, ബോഡ്ന എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പാത്രം ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത്  ചെയ്യുന്നത്.

ടോയ്‌ലറ്റിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോകുമ്പോൾ വലതു കാൽ വെച്ചാണ്  പുറത്തേക്ക് ഇറങ്ങേണ്ടത്.   ബാത്ത്റൂം/ടോയ്‌ലറ്റ് വിട്ടതിന് ശേഷം താഴെ കൊടുക്കുന്ന ''ദുആ'' പറയലും പുണ്യമാണ്. &quot;'الحمد لله الذي أذهب عني الأذى وعافاني'അൽഹംദു ലില്ലാഹിൽ ലാസി അസ്ഹ-ബ അന്നിൽ അസാ വ എഎ ഫാനി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.muslimgoogle.com/2020/09/Dua-for-bathroom.html|title=Dua for bathroom : Dua for Entering &amp; leaving bathroom(Toilet)|access-date=2020-10-04|last=mg|website=muslim google|archive-date=2020-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022181801/https://www.muslimgoogle.com/2020/09/Dua-for-bathroom.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &quot;എന്നെ മാലിന്യത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് എനിക്ക് ആശ്വാസം നൽകിയ അല്ലാഹുവിന് സ്തുതി.&quot; &lt;ref name=&quot;MSA&quot;/&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* ''ഗുസൽ''
* ''[[വുദു]]''
* ബിഡെറ്റ് ഷവർ
* ലോട്ട (പാത്രം)
* സ്ക്വാറ്റ് ടോയ്‌ലറ്റ്

== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* Islamic toilet etiquette in the [http://www.religiousrules.com/Islampurity04emissions.htm#Urine1 hadith] and [http://www.religiousrules.com/Islampurity04emissions.htm#Cleaning2 fiqh (Islamic jurisprudence)]
* [https://bootymint.com/blogs/blog/how-to-use-a-lota-the-secret-to-islamic-hygiene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220706160555/https://bootymint.com/blogs/blog/how-to-use-a-lota-the-secret-to-islamic-hygiene |date=2022-07-06 }} - HOW TO USE A LOTA: THE SECRET TO ISLAMIC HYGIENE.
{{Islam topics}}{{Toilets}}
[[വർഗ്ഗം:വിസർജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികം]]
[[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമിക സംസ്കാരം]]</text>
      <sha1>c5t3tv1uz7ep9bcq91nngnptg0q64pa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സെയിന്റ് മേരി അസംഷൻ ഫൊറോന പള്ളി, കൊട്ടേക്കട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>658863</id>
    <revision>
      <id>4682983</id>
      <parentid>4567545</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T07:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4249" sha1="4oflslnlxd0vdb1we2lp9dgs03ul3ys" xml:space="preserve">കേരളത്തിലെ തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ കോലഴി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിനുള്ളിലെ കോട്ടേക്കാട് (കുട്ടൂർ) പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ദേവാലയമാണ് '''സെന്റ് മേരീസ് അസംപ്ഷൻ ഫൊറോൻ പള്ളി''', [[കൊട്ടേക്കാട്]]. ഇത് [[സിറോ-മലബാർ സഭ|സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ]] തൃശ്ശൂർ പ്രദേശത്തെ ഒരു ഫൊറോന പള്ളിയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.trichurarchdiocese.org/sacellum/parishes/view_details/8|title=Parish : {{!}} Archdiocese of Trichur|access-date=2025-08-29|archive-date=2025-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427005706/https://www.trichurarchdiocese.org/sacellum/parishes/view_details/8|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പ്രദേശത്തെ പ്രധാന ആരാധനാലയമാണിത്.

== ചരിത്രം ==
ക്രിസ്തുവർഷം 1000 ആണ്ടിലാണ് ഇത് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.{{cn}} ഇതിനു മുൻപ് മറ്റം പള്ളിയിലായിരുന്നു ക്രിസ്ത്യാനികൾ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി പോയിരുന്നത്.{{cn}} അതു വളരെ ദൂരെ ആയിരുന്നതിനാൽ തദ്ദേശവാസികൾക്ക് എളുപ്പത്തിനായാണ് ഈ പള്ളി സ്ഥാപിച്ചത്.  സെന്റ് മേരീസ് അസംപ്ഷൻ പള്ളി തൃശ്ശൂർ പ്രദേശത്തെ ഔദ്യോഗിക രജിസ്റ്ററിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന പുരാതന പള്ളികളിലൊന്നാണ്. കുട്ടൂർ–കോട്ടേക്കാട് പ്രദേശത്തെ കത്തോലിക്കാ വിശ്വാസികളുടെ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി ഏറെക്കാലമായി ഇത് നിലകൊള്ളുന്നു. ഫൊറോന പള്ളിയായി ഇത് അംഗീകരിച്ചിട്ടുമുണ്ട്.{{cn}} 2023-24 ഇൽ ഇത് പുതുക്കി പണിയുകയുണ്ടായി.

== വാസ്തുശില്പ കല ==
ഇപ്പോൾ നിലകൊള്ളുന്ന പള്ളി സമുച്ചയം പ്രധാന ദേവാലയ കെട്ടിടവും പെരുന്നാൾ, ഭക്തി ചടങ്ങുകൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന അനുബന്ധ കെട്ടിടങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

== ഉത്സവങ്ങളും സാമൂഹികജീവിതവും ==

ഈ പള്ളിയുടെ പ്രധാന പെരുന്നാൾ '''മറിയത്തിന്റെ സ്വർഗാരോഹണ തിരുനാൾ''' (ആഗസ്റ്റ് 15) ആണ്. പെരുന്നാളിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ ദിനങ്ങളിൽ വിശുദ്ധ കുർബാന, ഘോഷയാത്ര, ഭക്തിഗാനങ്ങൾ, സമൂഹ പരിപാടികൾ തുടങ്ങിയവ നടക്കുന്നു.

== ഭരണഘടന ==
കവലക്കാട്ട് ഫ്രങ്കോ ആണിപ്പോഴത്തെ വികാരി. 31 ഇടവകകളും ആകെ 1062 കുടുംബങ്ങളും ഇതിൽ അംഗങ്ങളാണ്.{{cn}}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [https://web.archive.org/web/20250713191131/http://stmarysassumptionforanechurchkottekad.com/ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]</text>
      <sha1>4oflslnlxd0vdb1we2lp9dgs03ul3ys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സാലോ (ഭക്ഷണം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666760</id>
    <revision>
      <id>4682934</id>
      <parentid>4618706</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15405" sha1="mlzp6h5dumo1leweu9ruxgxm2nxxvxz" xml:space="preserve">{{Infobox Prepared Food
| name             = സാലോ
| image            = [[FIle:Sało.JPG|250px]]
| caption          = സാലോ
| alternate_name   = &quot;സ്ലാനിന&quot;
| region           = [[Europe|യൂറോപ്പ്]] (മധ്യ, തെക്കുകിഴക്ക്, [[കിഴക്കൻ യൂറോപ്പ്|കിഴക്ക്]])
| main_ingredient  = പന്നി മാംസം, ഉപ്പ്
| variations       = 
| calories         =
| other            =
}}
[[പ്രമാണം:Slonina.JPG|ലഘുചിത്രം|കുരുമുളക് പൊടിയിൽ പുരട്ടിയെടുത്ത '''സ്ലാനിന'''യുടെ ഒരു പഴക്കമുള്ള സ്ലാബ്]]
[[പന്നിയിറച്ചി|പന്നിയിറച്ചിയുടെ]] ചർമ്മത്തിന് താഴെയുള്ള കൊഴുപ്പിൽ ഉപ്പു ചേർത്ത് പാളികളാക്കി ചിലപ്പോൾ ചർമ്മത്തോടൊപ്പവും മറ്റു ചിലപ്പോൾ മാംസത്തിന്റെ പാളികൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയും ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു യൂറോപ്യൻ ഭക്ഷണമാണ് '''സാലോ''' അല്ലെങ്കിൽ '''സ്ലാനിന'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2015/mar/06/salo-ukraine-national-obsession|title=A foodie's guide to salo: the Ukrainian delicacy made of cured pork fat|access-date=April 22, 2026|last=Shearlaw|first=Maeve|date=March 6, 2015|website=The Guardian|publisher=The Guardian}}&lt;/ref&gt;. മധ്യ, കിഴക്കൻ, തെക്കുകിഴക്കൻ യൂറോപ്പിലുടനീളം ഇത് സാധാരണയായി കഴിക്കുകയും വ്യത്യസ്ത പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഉണ്ടാക്കുമ്പോൾ സാധാരണയായി ഉണങ്ങിയ ഉപ്പോ ഉപ്പുവെള്ളമോ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കിഴക്കൻ സ്ലാവിക്, ഹംഗേറിയൻ, റൊമാനിയൻ ഇനങ്ങളിൽ കുരുമുളക് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ ചേർക്കുമ്പോൽ,  തെക്ക്, പടിഞ്ഞാറൻ സ്ലാവിക് പതിപ്പുകളിൽ പലപ്പോഴും പുകയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

സ്ലാവിക് പദമായ &quot;സാലോ&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;സ്ലാനിന&quot;  സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് &quot;[[പന്നിയിറച്ചി|ബേക്കൺ]]&quot; (ഉപ്പിട്ടുണക്കിയ പന്നി മാംസം), &quot;ലാർഡ്&quot; (പന്നിക്കൊഴുപ്പ്) അല്ലെങ്കിൽ പൊതുവേ &quot;ഫാറ്റ്ബാക്ക്&quot; എന്നീ പേരുകളിൽ ഇംഗ്ലീഷിൽ അറിയപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.atlasobscura.com/foods/salo-pork-ukraine|title=Ukrainian Raw Pork Fat Puts Bacon to Shame|access-date=2026-04-22|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://etnocook.com/ingridients/salo-pork-fat/|title=Traditional Ukrainian salo (Cured Pork Fat)|access-date=2026-04-22|language=en-US}}&lt;/ref&gt;. ബേക്കണിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാലോയിൽ കൂടുതൽ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ലാർഡിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ സാലോ റെൻഡർ ചെയ്യുന്നില്ല. ഇത് ഇറ്റാലിയൻ ''ലാർഡോക്ക്'' സമാനമാണ്, പ്രധാന വ്യത്യാസം ''ലാർഡോ'' ഉണക്കുന്നതിനായി മുറിക്കുന്നു എന്നതാണ്.

== ചരിത്രം ==
പല ചരിത്രപരമായ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും പന്നിയിറച്ചിക്കും പന്നിക്കൊഴുപ്പിനും പ്രാദേശികമായി സ്വീകാര്യത ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കന്നുകാലികളെ കൃഷിയാവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നതം അവയുടെ ഇറച്ചി മട്ടനോടൊപ്പം നഗരവാസികൾക്ക് വിൽക്കപ്പെട്ടതും പന്നികളെ ഒരു സാധാരണ ഭക്ഷ്യ വസ്തുവായി കാണുന്നതിന് കാരണമായി. [[ഉക്രൈൻ|ഉക്രെയിനിൽ]] മുസ്ലീം ആക്രമണകാരികൾ ഇസ്ലാം മതം പന്നികളെ ഭക്ഷിക്കുന്നത് വിലക്കിയതു കാരണം അവയെ ഒഴിവാക്കി മറ്റു മൃഗങ്ങളെ കടത്തിക്കൊണ്ടു പോയത് ഒരു സുപ്രധാന കാരണമാണ്. 18-ഉം 19-ഉം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഉക്രെയിനിലെ നഗരവാസികൾ പോലും പന്നികളെ വളർത്തിയിരുന്നു, അവയുടെ മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ [[കീവ്]] പോലെയുള്ള നഗരങ്ങളുടെ മധ്യഭാഗങ്ങളിലായിരിക്കും സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നത്&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://obarykada.com/chasopys/shho-take-ukrayinska-kuhnya-istoriya-stravy-smaky/|title=Що таке «українська кухня»? Історія, страви, смаки|access-date=2025-08-13|date=24 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423010640/https://obarykada.com/chasopys/shho-take-ukrayinska-kuhnya-istoriya-stravy-smaky/|archive-date=2026-04-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== ഉൽപ്പാദനം ==
വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ പല രീതികളിൽ സാലോ ഉൽപാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഉക്രൈനിൽ ഒരു പന്നിയെ അറുത്തതിനുശേഷം തൊലി കളയില്ല, പകരം അതിന്റെ തൊലി തീയിൽ ചുട്ടു, കൊഴുപ്പ് പാളികളായി മുറിക്കുകയും മൃഗത്തിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്ത രക്തം ഉപയോഗിച്ച് സോസേജ് ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായിട്ടാണ് പോളണ്ടുകാർ സാലോ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== സംരക്ഷണം ==
സംരക്ഷണത്തിനായി, സാലോ ഉപ്പിലിടുകയും ചിലപ്പോൾ പുകയ്ക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷം ഇരുണ്ടതും തണുത്തതുമായ സ്ഥലത്ത് ഒരു വർഷമോ അതിൽ കൂടുതലോ സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://news.telegraf.com.ua/ukr/ukraina/2025-02-05/5896789-salo-yak-simvol-chomu-ukraintsi-polyubili-tsey-produkt|title=Сало як символ: чому українці полюбили цей продукт|access-date=2026-04-22|last=Шполянська|first=Катерина|date=2025-02-05|language=uk}}&lt;/ref&gt;. കൊഴുപ്പിന്റെ പാളികൾ ആദ്യം 15x20 സെന്റിമീറ്റർ വലിപ്പത്തിൽ കഷണങ്ങളായി മുറിക്കുന്നു, സാധാരണയായി . പിന്നെ കൊഴുപ്പ് പാളികളിൽ (തൊലിയുടെ എതിർവശത്ത്) ഒരു സെന്റിമീറ്റർ പൊക്കത്തിൽ ഉപ്പ് പാളിയായി പുരട്ടിയ ശേഷം തടിപ്പെട്ടിയിൽ ഉണക്കുന്നു. കൂടുതൽ രുചിയ്ക്കും കേടാകുന്നത് ഒഴിവാക്കാനും, സാലോയുടെ സ്ലാബുകളിൽ കുരുമുളക് പൊടിയുടെ കട്ടിയുള്ള പാളി, അരിഞ്ഞ വെളുത്തുള്ളി തുടങ്ങിയവ ചേർക്കാം. ഉക്രേനിയൻ പാരമ്പര്യത്തിൽ സാലോയുടെ സ്ലാബുകൾ ഉപ്പു ചേർത്ത് ബാഗുകളിലും ബാരലുകളിലും സൂക്ഷിക്കാറുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറൻ ഉക്രെയിനിൽ സാലോ പരമ്പരാഗതമായി പുകയ്ക്കാറുണ്ട്. പന്നിയുടെ കുടലിൽ നിന്നുള്ള കൊഴുപ്പ് ലാർഡ്, ''ഷ്ക്വാർക്കി'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന വിഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;sho&quot;&gt;{{Cite web|url=https://obarykada.com/chasopys/shho-take-ukrayinska-kuhnya-istoriya-stravy-smaky/|title=Що таке «українська кухня»? Історія, страви, смаки|access-date=2025-08-13|date=24 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423010640/https://obarykada.com/chasopys/shho-take-ukrayinska-kuhnya-istoriya-stravy-smaky/|archive-date=2026-04-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== പാചകം ==
[[പ്രമാണം:Salo.JPG|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|ലൂസിനിയ, ഒരു ലിത്വാനിയൻ തരം സാലോ]]
സാലോ ഉണക്കിയും, പാകം ചെയ്തും കഴിക്കുന്നു. സാലോ പലപ്പോഴും ചെറിയ കഷണങ്ങളായി മുറിച്ച് പാചകത്തിന് കൊഴുപ്പ് നൽകുന്നതിനായി വറുത്തെടുക്കുന്നു. ബാക്കി ''ഷ്ക്വാർക്കി'' വറുത്ത ഉരുളക്കിഴങ്ങിനോ  ബ്രഡിൽ പരത്തുന്നതിനോ ചേരുവായി ഉപയോഗിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thefoodhog.com/salo-recipe/|title=Salo Recipe- Delicious Ukrainian Cured Pork Fat In 10 Mins|access-date=2026-04-22|date=2020-09-28|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== ഉപയോഗം ==
[[പ്രമാണം:Szalonnasütés_cserkészek.jpg|ലഘുചിത്രം|സസലോന ഹംഗേറിയൻ സ്കൌട്ട്സ് ഓഫ് വാഷിംഗ്ടൺ വറുത്തെടുക്കുന്നു]]
ഉപ്പിലിട്ട സാലോ ദീർഘകാലം സൂക്ഷിക്കാം, പാകം ചേയ്യാതെ തന്നെ ഇത് കഴിക്കുകയും ചെയ്യാം. ഈ കാരണങ്ങളാൽ, ഇടയന്മാർ, വേട്ടക്കാർ,  മറ്റ് ദീർഘദൂര യാത്രക്കാർ എന്നിവർ ഇത് പലപ്പോഴും ഭക്ഷണത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് ജർമ്മൻ, ഹംഗേറിയൻ സൈനികർക്ക് അവരുടെ റേഷന്റെ ഭാഗമായി ഇത് നൽകിയിരുന്നു.

സാലോ വളരെയധികം പഴകുകയോ പ്രകാശത്തിന് വിധേയമാകുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ, കൊഴുപ്പ് ഉപരിതലത്തിൽ ഓക്സിഡൈസ് ചെയ്യുകയും അത് ചീയുകയും കയ്പുരുചിയാകുകയും ചെയ്യും. പാചകത്തിന് അനുയോജ്യമല്ലാത്ത ഇവ തുകൽ ബൂട്ടുകളിലും എലിക്കെണിയായും, അല്ലെങ്കിൽ [[സോപ്പ്]] നിർമ്മാണത്തിനും ഉപയോഗിക്കുന്നു.

== സാംസ്കാരികം ==
[[പ്രമാണം:Cало_мелене_з_часником_та_спеціями.jpg|ലഘുചിത്രം|ഉക്രെയ്ൻ ചെർണിവ് മേഖലയിലെ വെളുത്തുള്ളി, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവ ചേർത്ത സാലോ]]
സാലോയെയും ഉക്രെയിൻകാരെയും ബന്ധപ്പെടുത്തുന്ന നിരവധി തമാശകളുണ്ട്&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. ഉക്രെയിൻകാരെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു തമാശയുടെ ഫലമായിട്ടാണ് ചോക്ലേറ്റ് സാലോ എന്ന ഒരു സുഗന്ധവ്യഞ്ജനം ഉണ്ടായത്.

ഉക്രെയ്നിലെ [[ലിവിവ്|ലിവിവിൽ]] സാലോയ്ക്കായി ഒരു [[മ്യൂസിയം]] തന്നെയുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/2020/2/2/salo-ukraines-greasy-national-symbol|title=Salo: Ukraine's greasy national symbol|access-date=2024-11-17|last=Mirovalev|first=Mansur|website=Al Jazeera|language=en}}&lt;/ref&gt;.

ഓഗസ്റ്റ് 27 ന് ഉക്രെയ്നിൽ അനൌപചാരികമായി സാലോ ദിനമായി ആഘോഷിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:Articles containing Bulgarian-language text]]
[[വർഗ്ഗം:Articles containing Estonian-language text]]
[[വർഗ്ഗം:Articles containing Czech-language text]]
[[വർഗ്ഗം:Articles containing Serbo-Croatian-language text]]
[[വർഗ്ഗം:Articles containing Belarusian-language text]]
[[വർഗ്ഗം:Articles containing Russian-language text]]
[[വർഗ്ഗം:Articles including recorded pronunciations]]
[[വർഗ്ഗം:Ukranian food]]</text>
      <sha1>mlzp6h5dumo1leweu9ruxgxm2nxxvxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667384</id>
    <revision>
      <id>4682842</id>
      <parentid>4674171</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35717" sha1="sd7pundm1lgdo2xtp5v3h27rmvzqi8h" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet|cabinet_type=മന്ത്രിസഭ|cabinet_number=24|jurisdiction=[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]]|flag=Government of Kerala Logo.svg|flag_border=true|incumbent=|image=|image_size=|caption=|state_head=[[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]|government_head=[[വി.ഡി. സതീശൻ]]|date_formed=18 മേയ് 2026|date_dissolved=|members_number=21|political_parties={{legend2|{{United Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യുഡിഎഫ്]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}
|opposition_cabinet=|opposition_party={{legend2|{{Left Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽഡിഎഫ്]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}|opposition_leader=[[പിണറായി വിജയൻ]]|election=[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026]]|last_election=[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021]]|legislature_term=5 വർഷം|budget=|advice_and_consent1=|advice_and_consent2=&lt;!-- etc. --&gt;|incoming_formation=|outgoing_formation=|previous=[[രണ്ടാം പിണറായി വിജയൻ മന്ത്രിസഭ|രണ്ടാം പിണറായി മന്ത്രിസഭ]]|successor=}}

[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (യുഡിഎഫ്)]] വിജയിച്ചതിനുശേഷം രൂപീകരിച്ച [[വി.ഡി. സതീശൻ|വി.ഡി. സതീശന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയാണ് വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2026/May/17/udfs-brave-poll-leader-staked-all-to-win-big|title=UDF’s Brave poll leader staked all to win big|access-date=2026-05-18|last=രവി|first=രാജേഷ്|date=2026-05-17|website=ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രെസ്|language=en}}&lt;/ref&gt; 2026 മെയ് 18-ന് മന്ത്രിസഭ അധികാരമേറ്റു. സത്യപ്രതിജ്ഞ സമയത്ത് മന്ത്രിസഭയിൽ ആകെ 21 മന്ത്രിമാരുണ്ടായിരുന്നു.  കേരളത്തിന്റെ 24-ാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി വി.ഡി. സതീശൻ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു, ഈ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്ന 13-ാമത്തെ വ്യക്തിയും.

== മന്ത്രിമാരും വകുപ്പുകളും ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;60%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%;&quot;
|-
! ക്രമ നമ്പർ
! പേര്
! ചിത്രം
! നിയോജക മണ്ഡലം
! പദവി
! വകുപ്പ്(കൾ)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://document.kerala.gov.in/documents/notifications/notification2005202618:21:17.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2026-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520/https://document.kerala.gov.in/documents/notifications/notification2005202618:21:17.pdf |archive-date=2026-05-20 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | പാർട്ടി
! ഔദ്യോഗിക കാർ നമ്പർ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/kerala-news/numbers-for-the-official-vehicles-of-state-ministers-articleshow-puwngdx|title=മന്ത്രിമാരുടെ ഔദ്യോ​ഗിക വാഹനങ്ങൾക്കുള്ള നമ്പറുകളായി; രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് ഒമ്പതും പികെ കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടിക്ക് രണ്ടും, ഉത്തരവ് പുറത്തിറങ്ങി|access-date=2026-09-13|last=Fb|last2=Tw|language=ml|last3=Linkdin|last4=Whatsapp|last5=Us|first5=GNFollow}}&lt;/ref&gt;

|-
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | '''[[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]'''

|-
|1
|{{Center|'''[[വി.ഡി. സതീശൻ]]'''}}
|[[File:VD Satheesan.jpg|120px]]
|{{Center|'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]'''}}
|{{Center|'''[[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]'''}}
|
* [[ധനകാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|ധനകാര്യം]]
* നാഷണൽ സേവിംഗ്സ് വകുപ്പ് 
* സ്റ്റോർസ് പർച്ചേസ്
* [[കേരള വാണിജ്യനികുതി വകുപ്പ്|വാണിജ്യ നികുതി]]
* കാർഷിക ആദായ നികുതി
* [[ട്രഷറി വകുപ്പ്|ട്രഷറികൾ]]
* ലോട്ടറികൾ
* [[സംസ്ഥാന ഓഡിറ്റ് വകുപ്പ്|സ്റ്റേറ്റ് ഓഡിറ്റ് വകുപ്പ്]]
* [[ദി കേരളാ സ്റ്റേറ്റ്‌ ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ്‌ ലിമിറ്റഡ്‌|കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ്]]
* സംസ്ഥാന ഇൻഷുറൻസ് വകുപ്പ്
* [[കേരള ഫിനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ]]
* സ്റ്റാമ്പുകളും സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടിയും
* [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|തുറമുഖങ്ങൾ]]
* [[നിയമ വകുപ്പ് (കേരളം)|നിയമം]]
* ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളും
* [[പൊതു ഭരണ വകുപ്പ് (കേരളം)|പൊതുഭരണം]]
* [[അഖിലേന്ത്യാ സേവനങ്ങൾ|ഓൾ ഇന്ത്യ സർവീസുകൾ]] ([[ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|ഐ.എ.എസ്]], [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐ.പി.എസ്]], ഐ.എഫ്.എസ്)
* [[കേരള ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പ്|ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതികവിദ്യ]]
* ദുരന്തനിവാരണം
* [[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യങ്ങൾ]]
* മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം
* ശാസ്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങൾ
* പേഴ്‌സണൽ ആൻഡ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് റിഫോംസ്
* തിരഞ്ഞെടുപ്പ്
* ഏകീകരണം
* സൈനിക ക്ഷേമം
* ദുരിതാശ്വാസം
* സംസ്ഥാന ആതിഥ്യം
* സിവിൽ-ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ ഭരണം
* വിമാനത്താവളങ്ങൾ
* മെട്രോ റെയിൽ
* അന്തർസംസ്ഥാന നദീജലങ്ങൾ
* തീരദേശ കപ്പൽഗതാഗതവും ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതവും
* കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ കോർപ്പറേഷൻ
* വിവര-പൊതുജന സമ്പർക്കം
* പ്രിന്റിംഗും സ്റ്റേഷനറിയും
* റെയിൽവേ
* രാജീവ് ഗാന്ധി സെന്റർ ഫോർ ബയോടെക്നോളജി
* [[നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസ്]]
* തപാൽ-ടെലഗ്രാഫ്
* എല്ലാ പ്രധാന നയപരമായ കാര്യങ്ങളും
* മറ്റൊരിടത്തും പരാമർശിക്കാത്ത വിഷയങ്ങൾ

| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|{{Center|'''1'''}}

|-
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | '''കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ'''

|-
|2
|[[പി.കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി|പി. കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]]
|[[File:P. K. Kunhalikutty.jpg|120px]]
|[[മലപ്പുറം നിയമസഭാമണ്ഡലം|മലപ്പുറം]]
|{{Center|'''വ്യവസായ-വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള വ്യവസായ-വാണിജ്യ വകുപ്പ്|വ്യവസായവും വാണിജ്യവും]]
* [[കേരള ഇലക്ട്രോണിക്സ്-വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പ്|വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ]]
* കൃത്രിമ ബുദ്ധി
* സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ
* ഖനനവും ഭൂവിജ്ഞാനവും
* കൈത്തറിയും തുണിത്തര വ്യവസായവും
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|2

|-
|3
|[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
|[[File:Ramesh Chennithala.jpg|120px]]
|[[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട്]]
|{{Center|'''ആഭ്യന്തര, വിജിലൻസ്, കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തരം]]
* [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]]
* [[കേരള ഫയർ ആൻഡ് റെസ്ക്യൂ സർവീസസ്|ഫയർ ആൻഡ് റെസ്ക്യൂ]]
* [[കേരള പ്രിസൺസ് ആൻഡ് കറക്ഷണൽ സർവീസസ്|ജയിലുകൾ]]
* [[കയർ]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|9
|-
|4
|'''[[സണ്ണി ജോസഫ്]]'''
| [[പ്രമാണം:SUNNYJOSEPHMLA.jpg|120px]]
|'''[[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ]]'''
|{{Center|'''വൈദ്യുതി, പരിസ്ഥിതി, പാർലമെന്ററി കാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഊർജ വകുപ്പ്|വൈദ്യുതി]]
* [[കേരള പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ്|പരിസ്ഥിതി]]
* പാർലമെന്ററി കാര്യങ്ങൾ
* [[എജൻസി ഫോർ ന്യൂ ആൻഡ് റിന്യൂവബിൾ എനർജി റിസർച്ച് ആൻഡ് ടെക്നോളജി|ANERT]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|4

|-
|5
|[[കെ. മുരളീധരൻ]]
|[[File:Muraleedharan.jpg|120px]]
|[[വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|വട്ടിയൂർക്കാവ്]]
|{{Center|'''ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ, ദേവസ്വം വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ്|ആരോഗ്യവും കുടുംബക്ഷേമവും]]
* [[കേരള ദേവസ്വം ബോർഡുകൾ|ദേവസ്വം]]
* [[കേരള ആയുഷ് വകുപ്പ്|ആയുഷ്]]
* മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം
* മെഡിക്കൽ സർവകലാശാല
* തദ്ദേശീയ ചികിത്സ
* ഔഷധ നിയന്ത്രണം
* ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|11

|-
|6
|[[മോൻസ് ജോസഫ്]]
|[[File:Mons Joseph.jpeg|120px]]
|[[കടുത്തുരുത്തി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കടുത്തുരുത്തി]]
|{{Center|'''ജലവിഭവ-ഭവന നിർമ്മാണ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ജലവിഭവ വകുപ്പ്|ജലവിഭവം]]
* [[കേരള ഭവന നിർമ്മാണ വകുപ്പ്|ഭവന നിർമ്മാണം]]
* ജലസേചനം
* കമാൻഡ് ഏരിയ ഡെവലപ്മെന്റ് അതോറിറ്റി (CADA)
* [[കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പ്|ഭൂഗർഭ ജല വകുപ്പ്]]
* ജലവിതരണവും ശുചിത്വവും
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Kerala Congress (Joseph)}}&quot; |
| '''[[കേരള കോൺഗ്രസ്|KEC]]'''
|3

|-
|7
|[[ഷിബു ബേബി ജോൺ]]
|[[File:Shibu-Baby-John.jpg|120px]]
|[[ചവറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചവറ]]
|{{Center|'''വനം, വന്യജീവി സംരക്ഷണം, നൈപുണ്യ വികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള വനം വകുപ്പ്|വനവും വന്യജീവി സംരക്ഷണവും]]
* [[കേരള തൊഴിൽ-നൈപുണ്യ വകുപ്പ്|നൈപുണ്യ വികസനം]]
* കേരള അക്കാദമി ഫോർ സ്കിൽസ് എക്സലൻസ് (KASE)
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}&quot; |
| '''[[റെവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ)|RSP]]'''
|51

|-
|8
|[[അനൂപ് ജേക്കബ്]]
|[[File:Anoop jacob.JPG|120px]]
|[[പിറവം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പിറവം]]
|{{Center|'''ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ, ഉപഭോക്തൃകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ വകുപ്പ്|ഭക്ഷ്യവും പൊതുവിതരണവും]]
* [[കേരള ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ വകുപ്പ്|ഉപഭോക്തൃകാര്യങ്ങൾ]]
* ലീഗൽ മെട്രോളജി
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Kerala Congress (Jacob)}}&quot; |
| '''[[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|KC(Jacob)]]'''
|5

|-
|9
|[[സി.പി. ജോൺ|സി. പി. ജോൺ]]
|[[File:C.P.John.jpg|120px]]
|[[തിരുവനന്തപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ]]
|{{Center|'''ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഗതാഗത വകുപ്പ്|റോഡ് ഗതാഗതം]]
* [[കേരള മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്|മോട്ടോർ വാഹനങ്ങൾ]]
* [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് വാട്ടർ ട്രാൻസ്പോർട്ട് വകുപ്പ്|ജലഗതാഗതം]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Communist Marxist Party}}&quot; |
| '''[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|CMP]]'''
| 6

|-
|10
|[[എ.പി. അനിൽകുമാർ|എ. പി. അനിൽ കുമാർ]]
|[[File:A.P. Anil Kumar.JPG|120px]]
|[[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ]]
|{{Center|'''റവന്യൂ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള റവന്യൂ വകുപ്പ്|ഭൂരവന്യൂ]]
* [[കേരള റവന്യൂ-ഭൂരേഖ വകുപ്പ്|സർവേയും ഭൂരേഖകളും]]
* ഭൂപരിഷ്കരണം
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|7

|-
|11
|[[എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ]]
|[[File:N Shamsudheen 01.jpg|120px]]
|[[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണ്ണാർക്കാട്]]
|{{Center|'''പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ-ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള സർക്കാർ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്|പൊതുവിദ്യാഭ്യാസം]]
* [[കേരള ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ്|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം]]
* സാക്ഷരതാ പ്രസ്ഥാനം
* വഖഫ്-ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടനം
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|21

|-
|12
|[[പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്|പി. സി. വിഷ്ണുനാഥ്]]
|[[File:PC Vishnunadh Kundara MLA.png|120px]]
|[[കുണ്ടറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുണ്ടറ]]
|{{Center|'''ടൂറിസം-സാംസ്കാരികകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ടൂറിസം വകുപ്പ്|ടൂറിസം]]
* [[കേരള സാംസ്കാരികകാര്യ വകുപ്പ്|സാംസ്കാരിക കാര്യങ്ങൾ]]
* [[കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ]] (KSFDC)
* കേരള ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി
* കേരള സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|12
|-
|13
|[[റോജി എം. ജോൺ]]
|[[File:Roji M John at Kodussery IMG 20260326 160534972 (cropped).jpg|120px]]
|[[അങ്കമാലി നിയമസഭാമണ്ഡലം|അങ്കമാലി]]
|{{Center|'''ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്|ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം]]
* കോളജിയറ്റ് വിദ്യാഭ്യാസം
* സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസം
* സർവകലാശാലകൾ (കാർഷിക, വെറ്ററിനറി, ഫിഷറീസ്, മെഡിക്കൽ, ഡിജിറ്റൽ സർവകലാശാലകൾ ഒഴികെ)
* പ്രവേശന പരീക്ഷകൾ
* [[നാഷണൽ കാഡറ്റ് കോർ|എൻ.സി.സി]]
* അഡിഷണൽ സ്കിൽ അക്വിസിഷൻ പ്രോഗ്രാം (ASAP)
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|16

|-
|14
|[[ബിന്ദു കൃഷ്ണ]]
| [[File:Adv. Bindhu Krishna.png|120px]]
|[[കൊല്ലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊല്ലം]]
|{{Center|'''തൊഴിൽ, മൃഗസംരക്ഷണം, ക്ഷീരവികസനം, വനിത-ശിശു വികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള തൊഴിൽ-നൈപുണ്യ വകുപ്പ്|തൊഴിൽ]]
* [[കേരള മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ്|മൃഗസംരക്ഷണം]]
* [[കേരള ക്ഷീരവികസന വകുപ്പ്|ക്ഷീരവികസനം]]
* ക്ഷീര സഹകരണസംഘങ്ങൾ
* [[കേരള വനിത-ശിശു വികസന വകുപ്പ്|വനിത-ശിശു വികസനം]]
* [[കേരള വെറ്ററിനറി ആൻഡ് അനിമൽ സയൻസസ് സർവകലാശാല]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|27

|-
|15
|[[എം. ലിജു]]
| [[File:M. Liju.jpg|120px]]
|[[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കായംകുളം]]
|{{Center|'''എക്സൈസ്-സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള സഹകരണ വകുപ്പ്|സഹകരണം]]
* [[കേരള എക്സൈസ് വകുപ്പ്|എക്സൈസ്]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|18

|-
|16
|[[കെ.എം. ഷാജി|കെ. എം. ഷാജി]]
| [[File:K. M. Shaji.jpg|120px]]
|[[വേങ്ങര നിയമസഭാമണ്ഡലം|വേങ്ങര]]
|{{Center|'''തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്|തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ്]]
* പഞ്ചായത്ത്
* മുനിസിപ്പാലിറ്റി
* കോർപ്പറേഷൻ
* നഗരാസൂത്രണം
* ഗ്രാമവികസനം
* പ്രാദേശിക വികസന അതോറിറ്റികൾ
* [[കേരള ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ലോക്കൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ|KILA]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|13

|-
|17
|[[പി.കെ. ബഷീർ|പി. കെ. ബഷീർ]]
| [[File:P. K. Basheer.jpg|120px]]
|[[ഏറനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഏറനാട്]]
|{{Center|'''പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്|പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|17

|-
|18
|[[വി.ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ|വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ]]
|[[File:VE_Abdul_Gafoor.jpg|120px]]
|[[കളമശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കളമശ്ശേരി]]
|{{Center|'''മത്സ്യബന്ധന-സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|മത്സ്യബന്ധനം]]
* [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|ഹാർബർ എഞ്ചിനീയറിംഗ്]]
* [[കേരള സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്|സാമൂഹ്യനീതി]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|IUML]]'''
|14

|-
|19
|[[ടി. സിദ്ദിഖ്]]
| [[File:T. Siddique politician.jpg|120px]]
|[[കൽപ്പറ്റ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൽപ്പറ്റ]]
|{{Center|'''കാർഷിക വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള കൃഷി വകുപ്പ്|കൃഷി]]
* മണ്ണ് സർവേയും മണ്ണ് സംരക്ഷണവും
* [[കേരള കാർഷിക സർവകലാശാല]]
* വെയർഹൗസിംഗ് കോർപ്പറേഷൻ
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|15

|-
|20
|[[കെ. എ. തുളസി]]
| 
|[[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊങ്ങാട്]]
|{{Center|'''പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, പിന്നാക്കക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വികസന വകുപ്പ്|പട്ടികജാതി വികസനം]]
* [[കേരള പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വികസന വകുപ്പ്|പട്ടികവർഗ വികസനം]]
* [[കേരള പിന്നാക്കവിഭാഗ വികസന വകുപ്പ്|പിന്നാക്ക വിഭാഗ വികസനം]]
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|8

|-
|21
|[[ഒ. ജെ. ജനീഷ്]]
|[[File:O. J. Janeesh MLA (cropped).png|120px]]
|[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]]
|{{Center|'''കായികം, യുവജനക്ഷേമം, രജിസ്ട്രേഷൻ, പുരാവസ്തു വകുപ്പ് മന്ത്രി'''}}
|
* [[കേരള കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ്|കായികം]]
* [[കേരള കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ്|യുവജനകാര്യങ്ങൾ]]
* [[കേരള നികുതി വകുപ്പ്|രജിസ്ട്രേഷൻ]]
* [[കേരള പുരാവസ്തു വകുപ്പ്|പുരാവസ്തു]]
* പുരാരേഖകൾ
* മൃഗശാലകൾ
* മ്യൂസിയങ്ങൾ
| width=&quot;4px&quot; style=&quot;background-color: {{party color|Indian National Congress}}&quot; |
| '''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC]]'''
|19

|}

==സ്പീക്കറും ചീഫ് വിപ്പും==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |സ്പീക്കർ - സഭാധ്യക്ഷൻ
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 10px;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പേര്
! ചിത്രം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പദവി
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | നിയോജക മണ്ഡലം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | ജില്ല
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | പാർട്ടി
|-
|1|| [[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
|[[File:Thiruvanchoor Radhakrishnan.jpg|80px]]
| [[സ്പീക്കർ (രാഷ്ട്രീയം)|സ്പീക്കർ]] || [[കോട്ടയം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോട്ടയം]] || [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]] || {{party name with color|Indian National Congress}}
|-
|2|| [[ഷാനിമോൾ ഉസ്മാൻ]]
|[[File:Shanimol Osman.jpg|80px]]
| [[ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കർ]] || [[അരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അരൂർ]] || [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] || {{party name with color|Indian National Congress}}
|-
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;8&quot; |ചീഫ് വിപ്പ്
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 10px;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പേര്
! ചിത്രം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 200px;&quot; | പദവി
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | നിയോജക മണ്ഡലം
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 50px;&quot; | ജില്ല
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | പാർട്ടി
|-
|1|| [[അപു ജോൺ ജോസഫ്]]
|[[File:Apu John Joseph.jpg|90px]]
| [[ചീഫ് വിപ്പ്]] || [[തൊടുപുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൊടുപുഴ]] || [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]] || {{party name with color|Kerala Congress}}
|-
|}
== മന്ത്രിമാർ പാർട്ടിതിരിച്ച് ==
{{Pie chart
| caption = ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ പാർട്ടി തിരിച്ച്
| value1 = 57.14
| label1 = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്
| color1 = {{party color|Indian National Congress}}
| value2 = 23.8
| label2 = ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്
| color2 = {{party color|Indian Union Muslim League}}
| value3 = 4.76
| label3 = കേരള കോൺഗ്രസ്
| color3 = {{party color|Kerala Congress}}
| value4 = 4.76
| label4 = റവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ)
| color4 = {{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}
| value5 = 4.76
| label5 = കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)
| color5 = {{party color|Kerala Congress (Jacob)}}
| value6 = 4.76
| label6 = കമ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി
| color6 = {{party color|Communist Marxist Party}}
}} 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |പാർട്ടി
!ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Indian National Congress}}&quot; |
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
|12
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |
|[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ്|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]
|5
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Kerala Congress}}&quot; |
|[[കേരള കോൺഗ്രസ്]]
|1
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}&quot; |
|[[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|റവല്യൂഷണറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി (ഇന്ത്യ)]]
|1
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Kerala Congress (Jacob)}}&quot; |
|[[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|കേരള കോൺഗ്രസ്( ജേക്കബ്)]]
|1
|-
| width=&quot;4px&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Communist Marxist Party}}&quot; |
|[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|കമ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]
|1
|}
== മന്ത്രിമാർ ജില്ല തിരിച്ച് ==
{{Pie chart
|caption=ക്യാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ ജില്ലതിരിച്ച്
|label1=എറണാകുളം
|value1=19.04
|color1=#1E90FF

|label2=മലപ്പുറം
|value2=19.04
|color2=#32CD32

|label3=കൊല്ലം
|value3=14.28
|color3=#FF8C00

|label4=ആലപ്പുഴ
|value4=9.52
|color4=#DC143C

|label5=തിരുവനന്തപുരം
|value5=9.52
|color5=#8A2BE2

|label6=പാലക്കാട്
|value6=9.52
|color6=#20B2AA

|label7=കണ്ണൂർ
|value7=4.76
|color7=#FFD700

|label8=വയനാട്
|value8=4.76
|color8=#A0522D

|label9=തൃശ്ശൂർ
|value9=4.76
|color9=#708090

|label10=കോട്ടയം
|value10=4.76
|color10=#FF69B4
}}


{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ ജില്ല തിരിച്ചുള്ള മന്ത്രിമാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം
! ജില്ല
! മന്ത്രിമാരുടെ എണ്ണം
! മന്ത്രിമാർ
|-
| [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| {{Center|'''4'''}}
|[[വി.ഡി. സതീശൻ]],&lt;br&gt; [[റോജി എം. ജോൺ]],&lt;br&gt; [[വി.ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ|വി.ഇ.അബ്ദുൾ ഗഫൂർ]], &lt;br&gt;[[അനൂപ് ജേക്കബ്]]
|-
| [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം]]
| {{Center|'''4'''}}
|[[എ.പി. അനിൽകുമാർ]],&lt;br&gt; [[പി.കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]],&lt;br&gt;[[കെ.എം. ഷാജി]],&lt;br&gt;[[പി.കെ. ബഷീർ]]
|-
| [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]] 
| {{Center|'''3'''}}
|[[ബിന്ദു കൃഷ്ണ]],&lt;br&gt;[[പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്]],&lt;br&gt;[[ഷിബു ബേബി ജോൺ]]
|-
| [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]
| {{Center|'''2'''}}
|[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]],&lt;br&gt;[[എം. ലിജു]]
|-
| [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]]
| {{Center|'''2'''}}
|[[കെ. മുരളീധരൻ|കെ.മുരളീധരൻ]],&lt;br&gt;[[സി.പി. ജോൺ]]
|-
| [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]]
| {{Center|'''2'''}}
|[[കെ.എ. തുളസി]],&lt;br&gt;[[എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ]]
|-
| [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[സണ്ണി ജോസഫ്]]
|-
| [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[ടി. സിദ്ദിഖ്]]
|-
| [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[ഒ.ജെ. ജനീഷ്]]
|-
| [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]
| {{Center|'''1'''}}
|[[മോൻസ് ജോസഫ്]]
|-
|[[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]]
|rowspan=&quot;4&quot;|{{Center|'''0'''}}
|rowspan=&quot;4&quot;|-
|-
|[[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ്]]
|-
|[[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]]
|-
|[[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]]
|-
|}
==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist|}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മന്ത്രിസഭകൾ]]</text>
      <sha1>sd7pundm1lgdo2xtp5v3h27rmvzqi8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്/പങ്കെടുക്കുന്നവർ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>669638</id>
    <revision>
      <id>4682782</id>
      <parentid>4682211</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:55:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashik Jose</username>
        <id>63611</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>പങ്കാളിത്തം രേഖപ്പെടുത്തി</comment>
      <origin>4682782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10118" sha1="m4b3s5z0w4s3uo6e6geo8snozkupi9x" xml:space="preserve">&lt;!-- Add your username here after a # like this #~~~~ --&gt;


#[[ഉപയോക്താവ്:Mustafdesam|Mustafdesam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mustafdesam|സംവാദം]]) 14:53, 31 ഒൿറ്റൊബർ 2026 (UTC)
#[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:22, 27 ജൂലൈ 2026 (UTC)
#[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  11:47, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopgnm|Anoopgnm]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Anoopgnm|സംവാദം]]) 14:58, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Sakkirapk|Sakkirapk]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sakkirapk|സംവാദം]]) 15:00, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:BinduSaju|BinduSaju]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BinduSaju|സംവാദം]]) 15:00, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Sunilpalottil|Sunilpalottil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sunilpalottil|സംവാദം]]) 15:04, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Spj2026|Spj2026]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Spj2026|സംവാദം]]) 15:07, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC
#--[[ഉപയോക്താവ്:Shajinss|Shajinss]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shajinss|സംവാദം]]) 15:10, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Aneshanikkat|Aneshanikkat]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Aneshanikkat|സംവാദം]]) 15:16, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Tonynirappathu|Tonynirappathu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tonynirappathu|സംവാദം]]) 15:21, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:ManjuIDK|ManjuIDK]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ManjuIDK|സംവാദം]]) 15:48, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:RajasreeRamapuram|RajasreeRamapuram]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:RajasreeRamapuram|സംവാദം]]) 16:49, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Satheeshvayalar|Satheeshvayalar]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Satheeshvayalar|സംവാദം]]) 17:29, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Lubi2026|Lubi2026]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Lubi2026|സംവാദം]]) 18:05, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Sreeja Venugopal,Prayar|Sreeja Venugopal,Prayar]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreeja Venugopal,Prayar|സംവാദം]]) 17:44, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Shagil Muzhappilangad|Shagil Kannur &amp;#124; ഷഗിൽ കണ്ണൂർ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shagil Muzhappilangad|സംവാദം]]) 03:07, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 07:16, 8 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayan1965|Vijayan1965]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayan1965|സംവാദം]]) 14:29, 22 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Abhilashkvp|Abhilashkvp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Abhilashkvp|സംവാദം]]) 15:45, 24 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Kunjilikattilnisha|Kunjilikattilnisha]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kunjilikattilnisha|സംവാദം]]) 14:09, 25 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Villansam|Villansam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Villansam|സംവാദം]]) 14:18, 25 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:DHARMAJAS|DHARMAJAS]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:DHARMAJAS|സംവാദം]]) 14:55, 25 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:DrSSivapriya|DrSSivapriya]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:DrSSivapriya|സംവാദം]]) 14:40, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Shabinraj|Shabinraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shabinraj|സംവാദം]]) 14:43, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Seenu1971|Seenu1971]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Seenu1971|സംവാദം]]) 14:49, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:K25045|K25045]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:K25045|സംവാദം]])
#--[[ഉപയോക്താവ്:AGHOSH.N.M|AGHOSH.N.M]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AGHOSH.N.M|സംവാദം]]) 15:13, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Sajomjoseph|Sajomjoseph]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sajomjoseph|സംവാദം]]) 15:14, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-53045-17|~2026-53045-17]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-53045-17|talk]]) 15:16, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Jafarkolakkadan|Jafarkolakkadan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jafarkolakkadan|സംവാദം]]) 15:17, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Navas229|Navas229]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Navas229|സംവാദം]]) 15:34, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:18317-wiki|18317-wiki]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:18317-wiki|സംവാദം]]) 15:44, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Asmanoushad|Asmanoushad]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Asmanoushad|സംവാദം]]) 16:21, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Aneshanikkat|Aneshanikkat]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Aneshanikkat|സംവാദം]]) 15:14, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Hema25priya|Hema25priya]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hema25priya|സംവാദം]]) 14:53, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Shreelatha.Halemane|Shreelatha.Halemane]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shreelatha.Halemane|സംവാദം]]) 06:48, 8 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC)
#-[[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 04:37, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:NIBES JOSEPH|NIBES JOSEPH]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:NIBES JOSEPH|സംവാദം]]) 14:11, 5 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Manaftb|Manaftb]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manaftb|സംവാദം]]) 14:26, 5 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#----[[ഉപയോക്താവ്:JAIVK|JAIVK]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:JAIVK|സംവാദം]]) 14:28, 5 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#----[[ഉപയോക്താവ്:എൽ.രഞ്ജിനി കൃഷ്ണൻ|എൽ.രഞ്ജിനി കൃഷ്ണൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:എൽ.രഞ്ജിനി കൃഷ്ണൻ|സംവാദം]]) 15:27, 5 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Saif Arash|Saif Arash]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Saif Arash|സംവാദം]]) 16:30, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 05:45, 30 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#[[ഉപയോക്താവ്:Varghesepunnamada|Varghesepunnamada]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Varghesepunnamada|സംവാദം]]) 07:03, 2 നവംബർ 2026 (UTC)
#[[ഉപയോക്താവ്:Ashik Jose|Ashik Jose]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ashik Jose|സംവാദം]]) 14:55, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>m4b3s5z0w4s3uo6e6geo8snozkupi9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Shajinss</title>
    <ns>2</ns>
    <id>670089</id>
    <revision>
      <id>4682882</id>
      <parentid>4682344</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* '''𓄂𝕾𝖍𝖆𝖏𝖎𝖓 ࿕ 𝖐𝖆𝖓𝖓𝖆𝖓𓆃''' */</comment>
      <origin>4682882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3614" sha1="5n8zyij0hsazmi0yc09zwihe1pvo8k6" xml:space="preserve">= '''&lt;u&gt;𓄂𝕾𝖍𝖆𝖏𝖎𝖓 ࿕ 𝖐𝖆𝖓𝖓𝖆𝖓𓆃&lt;/u&gt;''' =
 '''&lt;small&gt;&lt;u&gt;✠✙𖢖 𝕲𝖔𝖙𝖙 𝕸𝖎𝖙 𝖀𝖓𝖘 𖢖✙✠&lt;/u&gt;&lt;/small&gt;'''
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ആറ്റിങ്ങൽ സ്വദേശി. 2024 ജനുവരി ഒന്നിന് [[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങലിൽ]] നാച്ചുറൽ സയൻസ് അധ്യാപകനായി സർക്കാർ സേവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ് ഇളമ്പ സ്കൂളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു.
{{Infobox user
| image= Shajin s s.jpg
|name= '''&lt;big&gt;''SHAJIN S S''&lt;/big&gt;''' 
|location= Attingal, TVM
|nationality=India|occupation= HST Natural Science
|education= B Ed Natural Science
|School= 42069, GHSS Nagaroor Nedumparambu
|email= shajinkannan94@gmail.com
|mobile= 8078427831
}}

👉🏻[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:ListFiles/Shajinss&amp;ilshowall=1 ചിത്രശാല]
 👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തയ്യാറാക്കിയ താളുകൾ

*[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ആറ്റിങ്ങൽ]]
*[[ഗവൺമെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ബോയ്സ് ആറ്റിങ്ങൽ]]
*[[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]
*[[എസ്.എം.വി. ഗവണ്മെന്റ് മോഡൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. തിരുവനന്തപുരം]]
*[[ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് നെടുമങ്ങാട്]]
*[[ഗവൺമെൻ്റ് മോയൻ മോഡൽ ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പാലക്കാട്]]
*[[ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മണക്കാട്]]
*[[പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മൂക്കുതല]]
*[[ജി. കാർത്തികേയൻ സ്മാരക ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട്]]
*[[ദേവധാർ ഗവൺമെന്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ]]
*[[ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കല്ലറ]]
*[[ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ]]
 👉🏻 [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്|Wiki Loves Schools 2026]] ഞാൻ തിരുത്തിയ താളുകൾ
*[[ഗവൺമെൻറ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഞെക്കാട്]]
*[[ഗവണ്മെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് കോട്ടൺഹിൽ]]

 👉🏻[[ഉപയോക്താവ്:Shajinss/എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]</text>
      <sha1>5n8zyij0hsazmi0yc09zwihe1pvo8k6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Anoopgnm</title>
    <ns>2</ns>
    <id>670091</id>
    <revision>
      <id>4682974</id>
      <parentid>4671227</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anoopgnm</username>
        <id>209962</id>
      </contributor>
      <origin>4682974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="435" sha1="ejyltlk8wci6zgq3m91f5hzimqb9rck" xml:space="preserve">{{Infobox user
| image= Anoop18012026.jpg
|name= '''&lt;big&gt;''Anoop Gopalakrishnan''&lt;/big&gt;''' 
|location= Pala, Kottayam
|occupation= Master Trainer @ KITE
|education= 
|Office= KITE Kottayam District Office
|email= 
|mobile=
}}

[[ഉപയോക്താവ്:Anoopgnm/പണിശാല|പണിശാല]]

[[ഉപയോക്താവ്:Anoopgnm/31064|31064]]

[[Category:Users in India]]
[[Category:Commons users who use Linux]]</text>
      <sha1>ejyltlk8wci6zgq3m91f5hzimqb9rck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി. മുഹമ്മദ് അജ്മൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>670527</id>
    <revision>
      <id>4682821</id>
      <parentid>4663444</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7233" sha1="hu3qy4bg8gniknb732q3qu7ww9cy21v" xml:space="preserve">{{Infobox sportsperson
| name = മുഹമ്മദ് അജ്മൽ വാരിയത്തോടി
| birth_date = {{Birth date|1998|6|1|df=y}}
| birth_place = [[പാലക്കാട്]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ
| education = [[മാർ അത്തനേഷ്യസ് കോളേജ് ഓഫ് എൻജിനീയറിങ്]]
| occupation = കായികതാരം
| sport = അത്‌ലറ്റിക്സ്
| event = 400 മീറ്റർ
| pb = 45.36 സെക്കൻഡ് (2023)
| country = ഇന്ത്യ
| medaltemplates =
{{MedalCountry|{{IND}}}}
{{MedalSport|പുരുഷന്മാരുടെ [[അത്‌ലറ്റിക്സ്]]}}
{{MedalCompetition|[[ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്]]}}
{{MedalGold|[[2022 ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്|2022 ഹാങ്ചൗ]]|4 × 400 മീറ്റർ റിലേ}}
{{MedalSilver|[[2022 ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്|2022 ഹാങ്ചൗ]]|മിക്സഡ് 4 × 400 മീറ്റർ റിലേ}}
{{MedalCompetition|[[ഏഷ്യൻ അത്‌ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്]]}}
{{MedalSilver|[[2023 ഏഷ്യൻ അത്‌ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്|2023 ബാങ്കോക്ക്]]|4 × 400 മീറ്റർ റിലേ}}
}}

'''മുഹമ്മദ് അജ്മൽ വാരിയത്തോടി''' (ജനനം: 1 ജൂൺ 1998) 400 മീറ്റർ ഇനത്തിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഇന്ത്യൻ സ്പ്രിന്ററാണ്.&lt;ref name=&quot;IE&quot;&gt;{{cite web
|title=India's winning 4: Three fought injuries, fourth is a footballer-turned-sprinter
|url=https://indianexpress.com/article/sports/athletics/indias-winning-4-three-fought-injuries-fourth-is-a-footballer-turned-sprinter-8912734/
|website=[[The Indian Express]]
|date=28 August 2023
|access-date=3 October 2023
|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003000000/https://indianexpress.com/article/sports/athletics/indias-winning-4-three-fought-injuries-fourth-is-a-footballer-turned-sprinter-8912734/
|archive-date=3 October 2023
}}&lt;/ref&gt;

== കായികജീവിതം ==

[[2022 ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്|2022 ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ]] അജ്മൽ പുരുഷന്മാരുടെ 4 × 400 മീറ്റർ റിലേയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്കായി സ്വർണമെഡലും മിക്സഡ് 4 × 400 മീറ്റർ റിലേയിൽ വെള്ളിമെഡലും നേടി.&lt;ref name=&quot;AsianGamesGold&quot;&gt;{{cite web
|title=Asian Games Results
|url=https://info.hangzhou2022.cn/en/results/athletics/daily-schedule.htm
|website=Asian Games, Hangzhou 2022
|date=4 October 2023
|access-date=4 October 2023
|archive-date=2023-10-04
|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004000000/https://info.hangzhou2022.cn/en/results/athletics/daily-schedule.htm
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AsianGamesSilver&quot;&gt;{{cite web
|title=Asian Games Results
|url=https://info.hangzhou2022.cn/en/results/athletics/daily-schedule.htm
|website=Asian Games, Hangzhou 2022
|date=2 October 2023
|access-date=2 October 2023
|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003000000/https://info.hangzhou2022.cn/en/results/athletics/daily-schedule.htm
|archive-date=3 October 2023
}}&lt;/ref&gt;

[[2023 ഏഷ്യൻ അത്‌ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്|2023 ഏഷ്യൻ അത്‌ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ]] പുരുഷന്മാരുടെ 4 × 400 മീറ്റർ റിലേയിൽ അജ്മൽ വെള്ളിമെഡൽ നേടി. അതേ വർഷം നടന്ന [[2023 ലോക അത്‌ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്|ലോക അത്‌ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലും]] അദ്ദേഹം ഇതേ ഇനത്തിൽ മത്സരിച്ചു. പ്രാഥമിക റൗണ്ടിൽ 2:59.05 എന്ന ഏഷ്യൻ റെക്കോർഡ് സമയം കുറിച്ച ഇന്ത്യൻ ടീം ഫൈനലിലെത്തി. ഫൈനലിൽ ഇന്ത്യൻ ടീം ആറാം സ്ഥാനത്താണ് ഫിനിഷ് ചെയ്തത്.&lt;ref name=&quot;WorldChampionships&quot;&gt;{{cite web
|title=RESULTS 4 x 400 Metres Relay Men - Round 1
|url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/7138987/AT-4X4-M-h----.RS4.pdf
|website=[[World Athletics]]
|date=26 August 2023
|access-date=27 August 2023
|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226000000/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/7138987/AT-4X4-M-h----.RS4.pdf
|archive-date=26 December 2023
}}&lt;/ref&gt;

== വ്യക്തിഗത മികച്ച പ്രകടനം ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ഇനം !! സമയം !! വർഷം
|-
| 400 മീറ്റർ || 45.36 സെക്കൻഡ് || 2023
|}

== മെഡൽ നേട്ടങ്ങൾ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! മത്സരം !! വർഷം !! വേദി !! ഇനം !! മെഡൽ
|-
| [[ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്]] || 2022 || ഹാങ്ചൗ || 4 × 400 മീറ്റർ റിലേ || {{Gold medal}}
|-
| [[ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്]] || 2022 || ഹാങ്ചൗ || മിക്സഡ് 4 × 400 മീറ്റർ റിലേ || {{Silver medal}}
|-
| [[ഏഷ്യൻ അത്‌ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്]] || 2023 || ബാങ്കോക്ക് || 4 × 400 മീറ്റർ റിലേ || {{Silver medal}}
|}


== അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും ==

* '''[[അർജുന അവാർഡ്]]''' — 2025; അത്‌ലറ്റിക്സിലെ മികച്ച പ്രകടനത്തിനുള്ള പുരസ്കാരം.&lt;ref&gt;{{cite web
  |title=National Sports Awards 2025 announced
  |url=https://yas.gov.in/sports/sports-awards-0
  |website=Ministry of Youth Affairs and Sports
  |access-date=19 August 2026
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820020713/https://yas.gov.in/sports/sports-awards-0
  |archive-date=2026-08-20
  |url-status=dead
  }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==

{{Reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [https://worldathletics.org/athletes/india/muhammed-ajmal-variathodi Muhammed Ajmal Variyathodi]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[World Athletics]]
* [https://www.olympics.com/en/athletes/muhammed-ajmal-variathodi Muhammed Ajmal Variyathodi] — [[Olympics.com]]
* [https://www.olympedia.org/athletes/148748 Muhammed Ajmal Variyathodi] — [[Olympedia]]
* [https://intersportstats.com/athletes/3000011807 Muhammed Ajmal Variyathodi] — InterSportStats

[[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>hu3qy4bg8gniknb732q3qu7ww9cy21v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>670732</id>
    <revision>
      <id>4682994</id>
      <parentid>4681446</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <origin>4682994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7678" sha1="mw0j4u9gpe6hu6jhd1l8meuzrgylqg4" xml:space="preserve">{{Infobox event
| image = Nehru Trophy Boat Race Heats 4 -2026.jpg
| caption = 2026-ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ നിന്ന് 
| date = 22 ഓഗസ്റ്റ് 2026
| location = പുന്നമടക്കായൽ, ആലപ്പുഴ
}}

എഴുപത്തി രണ്ടാമത് നെഹ്രുട്രോഫി വള്ളംകളി ആലപ്പുഴയിലെ പുന്നമടക്കായലിൽ വച്ച് 2026 ആഗസ്റ്റ് 22 തീയതി നടന്നു.നാലു വള്ളങ്ങൾ മത്സരിച്ച ഫൈനലിൽ 4.23.328 മിനിറ്റിൽ ഫിനിഷ് ചെയ്താണ് രഞ്ജിത്ത് സജീവ് ന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള അരോമ-I (അരോമ ബോട്ട് ക്ലബ് പറവൂർ,കൊല്ലം)  2026 ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി കരസ്ഥമാക്കിയത്.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരഫലം
! സ്ഥാനം !! ചുണ്ടൻ വള്ളം !! ബോട്ട് ക്ലബ് !! സമയം
|-
| 1 || അരോമ-I ചുണ്ടൻ || അരോമ ബോട്ട് ക്ലബ് || 4:23.328
|-
| 2 || നടുഭാഗം ചുണ്ടൻ || പി.ബി.സി. പുന്നമട,  എൻ.സി.എഫ്.സി. ബോട്ട് ക്ലബ്   || 4:23.448
|-
| 3 || വീയപുരം ചുണ്ടൻ ||  യു.ബി.സി.എഫ്.സി.  കൈനകരി   || 4:23.770
|-
| 4 || മേൽപാടം ചുണ്ടൻ || പള്ളാത്തുരുത്തി ബോട്ട് ക്ലബ്|| 4:27.015
|-
| 5 || നിരണം ചുണ്ടൻ ||  നിരണം ബോട്ട് ക്ലബ് || 4:33.994
|-
| 6 || ആർപ്പൂക്കര ചുണ്ടൻ || ഇമ്മാനുവൽ ബോട്ട് ക്ലബ് || 4:34.524
|-
| 7 || ചെറുതന ചുണ്ടൻ || എൻ.ബി.സി. നാട്ടകം ബോട്ട് ക്ലബ് || 4:34.918
|-
| 8 || പുണ്യാളൻ നിരണം ചുണ്ടൻ || കുമരകം ടൗൺ ബോട്ട് ക്ലബ് || 4:35.200
|-
| 9 || തലവടി ചുണ്ടൻ || വില്ലേജ് ബോട്ട് ക്ലബ് || 4:31.484
|-
| 10 || കാരിച്ചാൽ ചുണ്ടൻ || തേക്കേക്കര ബോട്ട് ക്ലബ് || 4:51.495
|-
| 11 || ചമ്പക്കുളം ചുണ്ടൻ || ചമ്പക്കുളം ബോട്ട് ക്ലബ് || 4:52.514
|-
| 12 || സെന്റ് പയസ് ചുണ്ടൻ || സെന്റ് പയസ് ബോട്ട് ക്ലബ് || 4:54.258
|-
| 13 || ആയാപറമ്പ് ദിവാൻജി ചുണ്ടൻ || വലിയ ദിവാൻജി ബോട്ട് ക്ലബ് || 5:40.740
|-
| 14 || വെള്ളംകുളങ്ങര ചുണ്ടൻ || എസ്.എച്ച്. ബോട്ട് ക്ലബ് || 5:41.448
|-
| 15 || പായിപ്പാടൻ II ചുണ്ടൻ || പള്ളാത്തുരുത്തി ബോട്ട് ക്ലബ് || 5:43.031
|-
| 16 || ജവഹർ തായങ്കരി ചുണ്ടൻ || നാട്ടകം ഫാൻസ് ബോട്ട് ക്ലബ് || 5:43.051
|}

ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളെക്കൂടാതെ ഇരുട്ടുകുത്തി, വെപ്പ്, ചുരുളൻ വള്ളം, തെക്കനോടി എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിലും വള്ളംകളി മത്സരങ്ങൾ നടന്നു.

ചെറുവള്ളങ്ങളിൽ ഇവർ വിജയികൾ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ ചെറുവള്ളങ്ങളുടെ വിഭാഗത്തിൽ ആദ്യ മൂന്നു സ്ഥാനത്തെത്തിയ വള്ളങ്ങൾ (ക്ലബ്ബിന്റെ പേര് ബ്രാക്കറ്റിൽ)

== വെപ്പ് എ ഗ്രേഡ് ==
#നെപ്പോളിയൻ (ഡിബിസി കൊച്ചിൻ ടൗൺ)
#മണലി (നെടുമുടി ടൗൺ ബോട്ട് ക്ലബ്)
#ഷോട്ട് പുളിക്കിത്തറ (ജയശ്രീ ബോട്ട് ക്ലബ്, വെളിയനാട്)

== വെപ്പ് ബി ഗ്രേഡ് ==
#ചിറമേൽ തോട്ടുകടവൻ(സായ് എൻസിഒഇ,സായ് ,പുന്നമട)
#പുന്നത്ര പുരയ്ക്കൽ (കൊണ്ടാക്കൽ ബോട്ട് ക്ലബ്,നടുഭാഗം)
#പി.ജി.കരിപ്പുഴ (കവണാർ സിറ്റി ബോട്ട് ക്ലബ്)

== ഇരുട്ടുകുത്തി എഗ്രേഡ് ==
#മൂന്നു തൈക്കൻ (പുളിങ്കുന്ന് ടൗൺ ബോട്ട് ക്ലബ്)
#പി.ജി.കർണൻ (ശബരി  ബോട്ട് ക്ലബ്)
#തുരുത്തിത്തറ (ടിഎസ്ബി പഴവീട് )
== ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് == 
#താണിയൻ ദി ഗ്രേറ്റ് (കുറുമ്പതുരുത്ത് ബോട്ട് ക്ലബ്)
#ഗരുഡൻ (കെബിസി കൊറുങ്കോട്ട)
#ഗോതുരുത്ത് പുത്രൻ(പൈനൂർ ദേശം ബോട്ട് ക്ലബ്)

== ഇരുട്ടുകുത്തി സി ഗ്രേഡ് ==
#ഇളമുറതമ്പുരാൻ പമ്പാവാസൻ( ബിബിസി ഇല്ലിക്കൽ,കാറളം), 
#ചെറിയ പണ്ഡിതൻ (മഞ്ഞനക്കാട് ബോട്ട് ക്ലബ്, ഞാറയ്ക്കൽ)
#ജിബിതട്ടകൻ (ടിപ്പു വാരിയേഴ്സ് ആർട്സ് ആൻഡ് ഒരു സ്പോർട്സ്, തൃപ്രയാർ)

== ചുരുളൻ ==
#മൂഴി (ബിബിസി കുമരങ്കരി)
#കോടിമത (യുവദർശന ബോട്ട് ക്ലബ്)

== തെക്കനോടി കെട്ടുവള്ളം (വനിതകൾ) ==
# പടിഞ്ഞാറേ പറമ്പൻ (യങ് സ്റ്റാർ ബോട്ട് ക്ലബ്)
#ചെല്ലിക്കാടൻ (ജനിത മെമ്മോറിയൽ ബോട്ട്
#കമ്പിനി (ചൈതന്യബോട്ട് ക്ലബ്‌ )

== തെക്കനോടി തറ (വനിതകൾ) ==
#സാരഥി (ഫ്രണ്ട്സ് വനിതാ ബോട്ട് ക്ലബ്‌ )

== ഇതുകൂടി കാണുക ==
* [[നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]]
* [[നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി 2025]]
* [[നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി 2024]]
* [[നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി 2011]]
* [[നെഹ്‌റു_ട്രോഫി_വള്ളംകളി_2010]]
* [[നെഹ്‌റു_ട്രോഫി_വള്ളംകളി_2009]]

[[വർഗ്ഗം:നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>mw0j4u9gpe6hu6jhd1l8meuzrgylqg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എം.എ.എൽ.പി.എസ്. വാലില്ലാപുഴ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>671971</id>
    <revision>
      <id>4682806</id>
      <parentid>4672702</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saif Arash</username>
        <id>88773</id>
      </contributor>
      <origin>4682806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5602" sha1="2t43e5ya6u31nl88k1ao3xqgmwyj6al" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = എം.എ.എൽ.പി. സ്കൂൾ, വാലില്ലാപുഴ
 | image                   = 48234 MALPS Valillapuzha.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = എം.എ.എൽ.പി. സ്കൂൾ, വാലില്ലാപുഴ
 | location                = വാലില്ലാപുഴ, കീഴുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, കേരളം
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|11.26288|76.02399|display=inline,title}}
 | other_name              = MALPS Valillapuzha
 | type                    = എയ്ഡഡ് പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 1976&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48234|title=MALPS Valillapuzha – Sametham, Kerala School Data Bank|publisher=കേരള ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫോർ എഡ്യൂക്കേഷൻ|access-date=2026-11-04}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = മലപ്പുറം
 | educational_authority   = വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല, അരീക്കോട് വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ല
 | Kerala_school_code      = 48234
 | grades                  = 1 മുതൽ 4 വരെ
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = 
 | udisce_code             = 32050100505
}}

കേരളത്തിലെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[കീഴുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കീഴുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] വാലില്ലാപുഴയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ് '''എം.എ.എൽ.പി. സ്കൂൾ, വാലില്ലാപുഴ'''. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ വിദ്യാലയം വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ അരീക്കോട് വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒന്നുമുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള വിദ്യാലയത്തിലെ പഠനമാധ്യമം മലയാളമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48234|title=MALPS Valillapuzha – അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ|access-date=2026-11-04|website=സമേതം – കേരള സ്കൂൾ ഡാറ്റാ ബാങ്ക്|publisher=കൈറ്റ്}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
1976-ലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. 1976 മുതൽ 2008 വരെ അസൈൻ പ്രധാനാധ്യാപകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. തുടർന്ന് ജെയിംസ് അഗസ്റ്റിൻ, കുഞ്ഞിപാത്തുമ്മ എന്നിവർ പ്രധാനാധ്യാപകരായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/എം.എ.എൽ.പി.എസ്._വാലില്ലാപുഴ|title=എം.എ.എൽ.പി.എസ്. വാലില്ലാപുഴ|access-date=2026-11-04|website=സ്കൂൾവിക്കി}}&lt;/ref&gt;

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
വിദ്യാലയത്തിന് എട്ട് ക്ലാസ്‌മുറികളുള്ള ഇരുനില കെട്ടിടം, ഊട്ടുപുര, അടുക്കള, ജലവിതരണസൗകര്യമുള്ള ആറ് ശൗചാലയ യൂണിറ്റുകൾ എന്നിവയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/എം.എ.എൽ.പി.എസ്._വാലില്ലാപുഴ|title=എം.എ.എൽ.പി.എസ്. വാലില്ലാപുഴ – ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ|access-date=2026-11-04|website=സ്കൂൾവിക്കി}}&lt;/ref&gt;

വിദ്യാലയത്തിന്റെ ഭൂവിസ്തൃതി ഒരു ഏക്കറാണ്. ലൈബ്രറി, വൈദ്യുതി, ഇന്റർനെറ്റ്, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ്‌മുറി, കളിസ്ഥലം, സ്കൂൾ ബസ് എന്നിവയും ഉണ്ട്. കുടിവെള്ളത്തിനായി കിണറാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48234|title=MALPS Valillapuzha – Infrastructure Details|access-date=2026-11-04|website=സമേതം – കേരള സ്കൂൾ ഡാറ്റാ ബാങ്ക്|publisher=കൈറ്റ്}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അരീക്കോട് വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2t43e5ya6u31nl88k1ao3xqgmwyj6al</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682807</id>
      <parentid>4682806</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saif Arash</username>
        <id>88773</id>
      </contributor>
      <origin>4682807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5960" sha1="nwq9rho53d0do2gtykr0ahixriziwpm" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = എം.എ.എൽ.പി. സ്കൂൾ, വാലില്ലാപുഴ
 | image                   = 48234 MALPS Valillapuzha.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = എം.എ.എൽ.പി. സ്കൂൾ, വാലില്ലാപുഴ
 | location                = വാലില്ലാപുഴ, കീഴുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, കേരളം
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|11.26288|76.02399|display=inline,title}}
 | other_name              = MALPS Valillapuzha
 | type                    = എയ്ഡഡ് പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 1976&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48234|title=MALPS Valillapuzha – Sametham, Kerala School Data Bank|publisher=കേരള ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ആൻഡ് ടെക്നോളജി ഫോർ എഡ്യൂക്കേഷൻ|access-date=2026-11-04}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = മലപ്പുറം
 | educational_authority   = വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല, അരീക്കോട് വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ല
 | Kerala_school_code      = 48234
 | grades                  = 1 മുതൽ 4 വരെ
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = 
 | udisce_code             = 32050100505
}}

കേരളത്തിലെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[കീഴുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കീഴുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] വാലില്ലാപുഴയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ് '''എം.എ.എൽ.പി. സ്കൂൾ, വാലില്ലാപുഴ'''. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ വിദ്യാലയം വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ അരീക്കോട് വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒന്നുമുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള വിദ്യാലയത്തിലെ പഠനമാധ്യമം മലയാളമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48234|title=MALPS Valillapuzha – അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ|access-date=2026-11-04|website=സമേതം – കേരള സ്കൂൾ ഡാറ്റാ ബാങ്ക്|publisher=കൈറ്റ്}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
1976-ലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. 1976 മുതൽ 2008 വരെ അസൈൻ പ്രധാനാധ്യാപകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. തുടർന്ന് ജെയിംസ് അഗസ്റ്റിൻ, കുഞ്ഞിപാത്തുമ്മ എന്നിവർ പ്രധാനാധ്യാപകരായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/എം.എ.എൽ.പി.എസ്._വാലില്ലാപുഴ|title=എം.എ.എൽ.പി.എസ്. വാലില്ലാപുഴ|access-date=2026-11-04|website=സ്കൂൾവിക്കി}}&lt;/ref&gt;

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
വിദ്യാലയത്തിന് എട്ട് ക്ലാസ്‌മുറികളുള്ള ഇരുനില കെട്ടിടം, ഊട്ടുപുര, അടുക്കള, ജലവിതരണസൗകര്യമുള്ള ആറ് ശൗചാലയ യൂണിറ്റുകൾ എന്നിവയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/എം.എ.എൽ.പി.എസ്._വാലില്ലാപുഴ|title=എം.എ.എൽ.പി.എസ്. വാലില്ലാപുഴ – ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ|access-date=2026-11-04|website=സ്കൂൾവിക്കി}}&lt;/ref&gt;

വിദ്യാലയത്തിന്റെ ഭൂവിസ്തൃതി ഒരു ഏക്കറാണ്. ലൈബ്രറി, വൈദ്യുതി, ഇന്റർനെറ്റ്, സ്മാർട്ട് ക്ലാസ്‌മുറി, കളിസ്ഥലം, സ്കൂൾ ബസ് എന്നിവയും ഉണ്ട്. കുടിവെള്ളത്തിനായി കിണറാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48234|title=MALPS Valillapuzha – Infrastructure Details|access-date=2026-11-04|website=സമേതം – കേരള സ്കൂൾ ഡാറ്റാ ബാങ്ക്|publisher=കൈറ്റ്}}&lt;/ref&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [[schoolwiki:എം.എ.എൽ.പി.എസ്._വാലില്ലാപുഴ|സ്കൂൾവിക്കിയിലെ താൾ]]
* [https://sametham.kite.kerala.gov.in/48234 സമേതം സ്കൂൾ ഡാറ്റാ ബാങ്കിലെ വിവരങ്ങൾ]

== അവലംബം ==
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അരീക്കോട് വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>nwq9rho53d0do2gtykr0ahixriziwpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കുൾ കുണ്ടംകുഴി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672076</id>
    <revision>
      <id>4682933</id>
      <parentid>4674256</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4945" sha1="9v5qgdxy8e15t5ycd76qu5u32lqi968" xml:space="preserve">[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]], [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർകോഡ് ജില്ലയിലെ]] കണ്ടംകുഴിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കുൾ കുണ്ടംകുഴി'''. കാസർകോഡ് ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിലെ [[ബേഡഡുക്ക ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ബേഡഡുക്ക പഞ്ചായത്തിലാണ്]] ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിന്റെ]] പരിധിയിലുള്ള കുണ്ടംകുഴി നഗരത്തിലാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിൽ 11054 എന്ന സ്കൂൾകോഡിലാണ് വിദ്യാലയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 85 ലധികം അധ്യാപകരും 2500 ഓളം വിദ്യാർഥികളും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. 

{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കുൾ കുണ്ടംകുഴി
 | image                   = പ്രമാണം:11054 GHSS KUNDAMKUZHI-KASARAGOD-2009.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കുണ്ടംകുഴി
 | location                = കുണ്ടംകുഴി
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|12.45601 |75.13899}}
 | other_name              = ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കുണ്ടംകുഴി
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1955 &lt;ref&gt; {{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/11054|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-08-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = 
 | educational_authority   = കാസർഗോഡ്
 | grades                  = 1-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്, കന്നട
 | website                 = https://schoolwiki.in/11054
 | udisce_code             = 32010300718
 | Kerala_school_code      = 11054
}}

== ചരിത്രം ==
1955 ൽ ഒരു ഏകാധ്യാപക വിദ്യാലയമായാണ് ഇത്  ആരംഭിച്ചത്. 1977 ൽ ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തുകയും 1997 ൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറി വിഭാഗം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. എച്ച് എസ് എസ് കോഡ് 14004 ആണ്.   

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
ബേഡഡുക്ക ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ സാംസ്ക്കാരിക ഹൃദയം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന GHSS കുണ്ടംകുഴിയിൽ മികച്ച ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ അണ്ട്.  16 ഏക്കറോളം വിസ്തൃതിയുളള സ്ക്കൂൾ പരിസരത്ത് വിസ്തൃതമായ കളിസ്ഥലവും, ക്ലാസ്സ് മുറികളും മെച്ചപ്പെട്ട ലൈബ്രറി, ലാബോറട്ടറി, കംപ്യൂട്ടർലാബ് എന്നിവയുമുണ്ട്.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==
പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികളിൽ സാഹിത്യ-കലാ രംഗങ്ങളിലെ നിരവഥി പ്രമുഖരുണ്ട്. 

* [[സന്തോഷ് ഏച്ചിക്കാനം|സന്തോഷ്‌ ഏച്ചിക്കാനം]]
* [[സി.എച്ച്. കുഞ്ഞമ്പു]]
* [[ഉദയൻ കുണ്ടംകുഴി]]
* [[രാജേഷ് മാധവൻ]]

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/11054 സ്കൂൾവിക്കി] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9v5qgdxy8e15t5ycd76qu5u32lqi968</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Shajinss/എഴുത്തുകളരി</title>
    <ns>2</ns>
    <id>672083</id>
    <revision>
      <id>4682797</id>
      <parentid>4682723</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:37:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4682797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11661" sha1="fvhcuexf8e9snu0ofv8ky5o4jf680ik" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.'


{{Infobox school
| name =
| image =
|image_size = 350px
| caption =
|location =
| country = ഇന്ത്യ
|coordinates = {{Coord| | |display=inline,title}}
| other_name =
| type = പൊതുവിദ്യാലയം
|established = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
| school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
|district =
|educational_authority =
| grades =
|medium_of_language = മലയാളം
| website =
| udisce_code =
|Kerala_school_code =
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം
         ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം. ഗ്രാമീണ ജീവിത്തിന്റെ ഉൾത്തുടിപ്പുകൾ എന്നും ഹൃദയത്തിലേറ്റുവാങ്ങുന്ന നാടാണ് ഇളമ്പ. മതസാഹോദര്യത്തിന്റെയും സാംസ്കാരികവളർച്ചയുടെയും വിളനിലമാണ് ഈ മണ്ണ്. വിദ്യാഭ്യാസപുരോഗതിയാണ് ഈ നാടിന്റെ സമഗ്രപുരോഗതി എന്ന തിരിച്ചറിവിലേക്ക് നമ്മെ നയിച്ചത് ഇളമ്പ സ്കൂളാണ്. കാലം അനവതരമായ പ്രയാണം തുടരുമ്പോ‍ഴും തലമുറകൾക്ക് അറിവിന്റെയും നിറവിന്റെയും വെളിച്ചം പകർന്നുകൊണ്ട് ഒരു കെടാവിളക്കായി ഈ വിദ്യാലയം നിലകൊള്ളുന്നു. അറിവ് അവസാനിക്കാത്ത അത്ഭുതമാണെന്നും ഒരർത്ഥത്തിൽ ജീവിതംതന്നെ അറിവുകളുടെ അന്വേഷണമാണെന്നും ഈ വിദ്യാലയം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ ശ്രീ. രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ. പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ ശ്രീ. പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ് ശ്രീ. രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക ശ്രീമതി. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വോണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം. എൽ. എ., ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി. റ്റി. എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ ശ്രീ. തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

2002-ൽ നാട്ടുകാരിൽ നിന്നും ഒന്നര ലക്ഷത്തോളം രൂപ സ്വരൂപിച്ച് ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് നിർമ്മിച്ചു. നാട്ടുകാരുടെ നിർലോഭമായ സാമ്പത്തിക സഹായത്തിന് പുറമെ എം. എൽ. എ. ഫണ്ട്, ഐ.റ്റി. @ സ്കൂൾ ഫണ്ട് എന്നിവയിൽനിന്നും കൂടുതൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ സ്കൂളിന് ലഭിച്ചു. എല്ലാപേരുടേയും ഒരുമിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായി സ്കൂൾഗ്രൗണ്ടിലൂടെയുള്ള നടപ്പാത മാറുകയും ജില്ലാപഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്താൽ സ്കൂളിന് ചുറ്റുമതിൽ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ്ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>fvhcuexf8e9snu0ofv8ky5o4jf680ik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682798</id>
      <parentid>4682797</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ */</comment>
      <origin>4682798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12320" sha1="8rfg0h4jtw5r2kjibbtduoirhu1jspy" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.'


{{Infobox school
| name =
| image =
|image_size = 350px
| caption =
|location =
| country = ഇന്ത്യ
|coordinates = {{Coord| | |display=inline,title}}
| other_name =
| type = പൊതുവിദ്യാലയം
|established = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
| school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
|district =
|educational_authority =
| grades =
|medium_of_language = മലയാളം
| website =
| udisce_code =
|Kerala_school_code =
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം. ഗ്രാമീണ ജീവിത്തിന്റെ ഉൾത്തുടിപ്പുകൾ എന്നും ഹൃദയത്തിലേറ്റുവാങ്ങുന്ന നാടാണ് ഇളമ്പ. മതസാഹോദര്യത്തിന്റെയും സാംസ്കാരികവളർച്ചയുടെയും വിളനിലമാണ് ഈ മണ്ണ്. വിദ്യാഭ്യാസപുരോഗതിയാണ് ഈ നാടിന്റെ സമഗ്രപുരോഗതി എന്ന തിരിച്ചറിവിലേക്ക് നമ്മെ നയിച്ചത് ഇളമ്പ സ്കൂളാണ്. കാലം അനവതരമായ പ്രയാണം തുടരുമ്പോ‍ഴും തലമുറകൾക്ക് അറിവിന്റെയും നിറവിന്റെയും വെളിച്ചം പകർന്നുകൊണ്ട് ഒരു കെടാവിളക്കായി ഈ വിദ്യാലയം നിലകൊള്ളുന്നു. അറിവ് അവസാനിക്കാത്ത അത്ഭുതമാണെന്നും ഒരർത്ഥത്തിൽ ജീവിതംതന്നെ അറിവുകളുടെ അന്വേഷണമാണെന്നും ഈ വിദ്യാലയം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ ശ്രീ. രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ. പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ ശ്രീ. പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ് ശ്രീ. രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക ശ്രീമതി. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വോണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം. എൽ. എ., ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി. റ്റി. എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ ശ്രീ. തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

2002-ൽ നാട്ടുകാരിൽ നിന്നും ഒന്നര ലക്ഷത്തോളം രൂപ സ്വരൂപിച്ച് ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് നിർമ്മിച്ചു. നാട്ടുകാരുടെ നിർലോഭമായ സാമ്പത്തിക സഹായത്തിന് പുറമെ എം. എൽ. എ. ഫണ്ട്, ഐ.റ്റി. @ സ്കൂൾ ഫണ്ട് എന്നിവയിൽനിന്നും കൂടുതൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ സ്കൂളിന് ലഭിച്ചു. എല്ലാപേരുടേയും ഒരുമിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായി സ്കൂൾഗ്രൗണ്ടിലൂടെയുള്ള നടപ്പാത മാറുകയും ജില്ലാപഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്താൽ സ്കൂളിന് ചുറ്റുമതിൽ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ്ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് സംവിധായകൻ, തിരക്കഥ എഴുത്തുകാരൻ)
* പ്രിയങ്ക എൻ. നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ്. പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>8rfg0h4jtw5r2kjibbtduoirhu1jspy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682810</id>
      <parentid>4682798</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T16:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4682810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12840" sha1="3s02fvr7gwvrbab17wlnzczrzrlrljk" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.'


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = 
 | educational_authority   = 
 | grades                  = 
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം. ഗ്രാമീണ ജീവിത്തിന്റെ ഉൾത്തുടിപ്പുകൾ എന്നും ഹൃദയത്തിലേറ്റുവാങ്ങുന്ന നാടാണ് ഇളമ്പ. മതസാഹോദര്യത്തിന്റെയും സാംസ്കാരികവളർച്ചയുടെയും വിളനിലമാണ് ഈ മണ്ണ്. വിദ്യാഭ്യാസപുരോഗതിയാണ് ഈ നാടിന്റെ സമഗ്രപുരോഗതി എന്ന തിരിച്ചറിവിലേക്ക് നമ്മെ നയിച്ചത് ഇളമ്പ സ്കൂളാണ്. കാലം അനവതരമായ പ്രയാണം തുടരുമ്പോ‍ഴും തലമുറകൾക്ക് അറിവിന്റെയും നിറവിന്റെയും വെളിച്ചം പകർന്നുകൊണ്ട് ഒരു കെടാവിളക്കായി ഈ വിദ്യാലയം നിലകൊള്ളുന്നു. അറിവ് അവസാനിക്കാത്ത അത്ഭുതമാണെന്നും ഒരർത്ഥത്തിൽ ജീവിതംതന്നെ അറിവുകളുടെ അന്വേഷണമാണെന്നും ഈ വിദ്യാലയം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ ശ്രീ. രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ. പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ ശ്രീ. പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ് ശ്രീ. രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക ശ്രീമതി. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വോണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം. എൽ. എ., ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി. റ്റി. എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ ശ്രീ. തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

2002-ൽ നാട്ടുകാരിൽ നിന്നും ഒന്നര ലക്ഷത്തോളം രൂപ സ്വരൂപിച്ച് ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് നിർമ്മിച്ചു. നാട്ടുകാരുടെ നിർലോഭമായ സാമ്പത്തിക സഹായത്തിന് പുറമെ എം. എൽ. എ. ഫണ്ട്, ഐ.റ്റി. @ സ്കൂൾ ഫണ്ട് എന്നിവയിൽനിന്നും കൂടുതൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ സ്കൂളിന് ലഭിച്ചു. എല്ലാപേരുടേയും ഒരുമിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായി സ്കൂൾഗ്രൗണ്ടിലൂടെയുള്ള നടപ്പാത മാറുകയും ജില്ലാപഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്താൽ സ്കൂളിന് ചുറ്റുമതിൽ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ്ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് സംവിധായകൻ, തിരക്കഥ എഴുത്തുകാരൻ)
* പ്രിയങ്ക എൻ. നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ്. പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>3s02fvr7gwvrbab17wlnzczrzrlrljk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682812</id>
      <parentid>4682810</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചിത്രശാല */</comment>
      <origin>4682812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13107" sha1="l5cifw5qn42co7cqlazem89e5v8g8mz" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.'


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്. എസ്. എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = 
 | educational_authority   = 
 | grades                  = 
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം. ഗ്രാമീണ ജീവിത്തിന്റെ ഉൾത്തുടിപ്പുകൾ എന്നും ഹൃദയത്തിലേറ്റുവാങ്ങുന്ന നാടാണ് ഇളമ്പ. മതസാഹോദര്യത്തിന്റെയും സാംസ്കാരികവളർച്ചയുടെയും വിളനിലമാണ് ഈ മണ്ണ്. വിദ്യാഭ്യാസപുരോഗതിയാണ് ഈ നാടിന്റെ സമഗ്രപുരോഗതി എന്ന തിരിച്ചറിവിലേക്ക് നമ്മെ നയിച്ചത് ഇളമ്പ സ്കൂളാണ്. കാലം അനവതരമായ പ്രയാണം തുടരുമ്പോ‍ഴും തലമുറകൾക്ക് അറിവിന്റെയും നിറവിന്റെയും വെളിച്ചം പകർന്നുകൊണ്ട് ഒരു കെടാവിളക്കായി ഈ വിദ്യാലയം നിലകൊള്ളുന്നു. അറിവ് അവസാനിക്കാത്ത അത്ഭുതമാണെന്നും ഒരർത്ഥത്തിൽ ജീവിതംതന്നെ അറിവുകളുടെ അന്വേഷണമാണെന്നും ഈ വിദ്യാലയം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ ശ്രീ. രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ. പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ ശ്രീ. പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ് ശ്രീ. രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക ശ്രീമതി. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വോണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം. എൽ. എ., ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി. റ്റി. എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ ശ്രീ. തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

2002-ൽ നാട്ടുകാരിൽ നിന്നും ഒന്നര ലക്ഷത്തോളം രൂപ സ്വരൂപിച്ച് ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് നിർമ്മിച്ചു. നാട്ടുകാരുടെ നിർലോഭമായ സാമ്പത്തിക സഹായത്തിന് പുറമെ എം. എൽ. എ. ഫണ്ട്, ഐ.റ്റി. @ സ്കൂൾ ഫണ്ട് എന്നിവയിൽനിന്നും കൂടുതൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ സ്കൂളിന് ലഭിച്ചു. എല്ലാപേരുടേയും ഒരുമിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായി സ്കൂൾഗ്രൗണ്ടിലൂടെയുള്ള നടപ്പാത മാറുകയും ജില്ലാപഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്താൽ സ്കൂളിന് ചുറ്റുമതിൽ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ്ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് സംവിധായകൻ, തിരക്കഥ എഴുത്തുകാരൻ)
* പ്രിയങ്ക എൻ. നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ്. പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>l5cifw5qn42co7cqlazem89e5v8g8mz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682818</id>
      <parentid>4682812</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4682818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11747" sha1="hosgt01lmnnedhh53vivrbbo5gixzh5" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = 
 | educational_authority   = 
 | grades                  = 
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ ശ്രീ. രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ് ശ്രീ. രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക ശ്രീമതി. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വോണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം. എൽ. എ., ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി. റ്റി. എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

2002-ൽ നാട്ടുകാരിൽ നിന്നും ഒന്നര ലക്ഷത്തോളം രൂപ സ്വരൂപിച്ച് ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് നിർമ്മിച്ചു. നാട്ടുകാരുടെ നിർലോഭമായ സാമ്പത്തിക സഹായത്തിന് പുറമെ എം. എൽ. എ. ഫണ്ട്, ഐ.റ്റി. @ സ്കൂൾ ഫണ്ട് എന്നിവയിൽനിന്നും കൂടുതൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ സ്കൂളിന് ലഭിച്ചു. എല്ലാപേരുടേയും ഒരുമിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായി സ്കൂൾ ഗ്രൗണ്ടിലൂടെയുള്ള നടപ്പാത മാറുകയും ജില്ലാപഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്താൽ സ്കൂളിന് ചുറ്റുമതിൽ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. 2004 ൽ ഹയർസെക്കൻഡറി ആരംഭിച്ചു. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ്ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് സംവിധായകൻ, തിരക്കഥ എഴുത്തുകാരൻ)
* പ്രിയങ്ക എൻ. നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ്. പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>hosgt01lmnnedhh53vivrbbo5gixzh5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682824</id>
      <parentid>4682818</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4682824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11843" sha1="dz9zfnb2vx6mwb2jorqjss6mdggd4f5" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ ശ്രീ. രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ് ശ്രീ. രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക ശ്രീമതി. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വോണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം. എൽ. എ., ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി. റ്റി. എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

2002-ൽ നാട്ടുകാരിൽ നിന്നും ഒന്നര ലക്ഷത്തോളം രൂപ സ്വരൂപിച്ച് ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് നിർമ്മിച്ചു. നാട്ടുകാരുടെ നിർലോഭമായ സാമ്പത്തിക സഹായത്തിന് പുറമെ എം. എൽ. എ. ഫണ്ട്, ഐ.റ്റി. @ സ്കൂൾ ഫണ്ട് എന്നിവയിൽനിന്നും കൂടുതൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ സ്കൂളിന് ലഭിച്ചു. എല്ലാപേരുടേയും ഒരുമിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായി സ്കൂൾ ഗ്രൗണ്ടിലൂടെയുള്ള നടപ്പാത മാറുകയും ജില്ലാപഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്താൽ സ്കൂളിന് ചുറ്റുമതിൽ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. 2004 ൽ ഹയർസെക്കൻഡറി ആരംഭിച്ചു. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ്ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് സംവിധായകൻ, തിരക്കഥ എഴുത്തുകാരൻ)
* പ്രിയങ്ക എൻ. നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ്. പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>dz9zfnb2vx6mwb2jorqjss6mdggd4f5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682826</id>
      <parentid>4682824</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4682826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11836" sha1="ptopy58e9veyga8c3lfuden38o2eqzh" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ ശ്രീ. രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ് ശ്രീ. രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക ശ്രീമതി. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വോണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

2002-ൽ നാട്ടുകാരിൽ നിന്നും ഒന്നര ലക്ഷത്തോളം രൂപ സ്വരൂപിച്ച് ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് നിർമ്മിച്ചു. നാട്ടുകാരുടെ നിർലോഭമായ സാമ്പത്തിക സഹായത്തിന് പുറമെ എം.എൽ.എ. ഫണ്ട്, ഐ.റ്റി @ സ്കൂൾ ഫണ്ട് എന്നിവയിൽനിന്നും കൂടുതൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ സ്കൂളിന് ലഭിച്ചു. എല്ലാപേരുടേയും ഒരുമിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായി സ്കൂൾ ഗ്രൗണ്ടിലൂടെയുള്ള നടപ്പാത മാറുകയും ജില്ലാപഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്താൽ സ്കൂളിന് ചുറ്റുമതിൽ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. 2004 ൽ ഹയർസെക്കൻഡറി ആരംഭിച്ചു. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് സംവിധായകൻ, തിരക്കഥ എഴുത്തുകാരൻ)
* പ്രിയങ്ക എൻ. നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ്. പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ptopy58e9veyga8c3lfuden38o2eqzh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682829</id>
      <parentid>4682826</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4682829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10587" sha1="8r5ri2g9fdnqeg7hjtv4kxjmx7dpv3e" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് സംവിധായകൻ, തിരക്കഥ എഴുത്തുകാരൻ)
* പ്രിയങ്ക എൻ. നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ്. പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>8r5ri2g9fdnqeg7hjtv4kxjmx7dpv3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682830</id>
      <parentid>4682829</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറംകണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4682830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10556" sha1="ju7deskdkgctz1u3qa7pt5k7s00bad7" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് സംവിധായകൻ, തിരക്കഥ എഴുത്തുകാരൻ)
* പ്രിയങ്ക എൻ. നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ്. പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ 42011]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ju7deskdkgctz1u3qa7pt5k7s00bad7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682832</id>
      <parentid>4682830</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറംകണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4682832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10567" sha1="ca9cbsttfs2sartiiensqpe7c8bbbsv" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് സംവിധായകൻ, തിരക്കഥ എഴുത്തുകാരൻ)
* പ്രിയങ്ക എൻ. നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ്. പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[ സ്‌കൂൾ വിക്കി ]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ca9cbsttfs2sartiiensqpe7c8bbbsv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682837</id>
      <parentid>4682832</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറംകണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4682837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10640" sha1="66n57kwuwceq60ojmde8dd900hyy3s3" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് സംവിധായകൻ, തിരക്കഥ എഴുത്തുകാരൻ)
* പ്രിയങ്ക എൻ. നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ്. പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:42011|സ്‌കൂൾ വിക്കി]] 
*[https://ghsselampa.blogspot.com/ ബ്ലോഗ്]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>66n57kwuwceq60ojmde8dd900hyy3s3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682839</id>
      <parentid>4682837</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ */</comment>
      <origin>4682839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10625" sha1="mlhoycb141aayc0amp56yw1wzwenn97" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, സംവിധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്)
* പ്രിയങ്ക എൻ നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ് പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:42011|സ്‌കൂൾ വിക്കി]] 
*[https://ghsselampa.blogspot.com/ ബ്ലോഗ്]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>mlhoycb141aayc0amp56yw1wzwenn97</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682843</id>
      <parentid>4682839</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4682843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10641" sha1="5nm0h5mjs6xu625mk2c7dgaalphson2" xml:space="preserve">
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.


{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}

== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, സംവിധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്)
* പ്രിയങ്ക എൻ നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ് പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:42011|സ്‌കൂൾ വിക്കി]] 
*[https://ghsselampa.blogspot.com/ ബ്ലോഗ്]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>5nm0h5mjs6xu625mk2c7dgaalphson2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</title>
    <ns>2</ns>
    <id>672390</id>
    <revision>
      <id>4682971</id>
      <parentid>4676447</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</username>
        <id>223743</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4682971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4479" sha1="lnn8kwfqr3f5u5nmmuspe6eh5j9sy0t" xml:space="preserve">{{mfd}}


ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പ്രശസ്തനായ മാപ്പിളകലാ കലാകാരനും പരിശീലകനുമാണ്. മാപ്പിളപ്പാട്ട്, കോൽകളി, അറബനമുട്ട്, ഒപ്പന 

കൈമുട്ട്മാപ്പിളപ്പാട്ട്  എന്നീകലകളിൽപ്രാവീണ്യം 

പാണാവള്ളി പഞ്ചായത്ത് 3 ം വാർഡിൽ 

കാളംഞ്ചേരിൽ .

മുഹമ്മദിൻ്റെയും ഫാത്തിമയുടെയും മകനാണ്

1965 ൽ ജനനം

ഭാര്യ: സജീത. മക്കൾ: ആരിഫ് സലീം, ഹാഷിം സലീം, ആഷിൻ സലീം. മരുമക്കൾ: തസ്നി കാസിം, സുൽഫിയ സലീം. ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പാലസ് വാർഡിൽ താമസം.

1989 മുതൽ ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ നിലയങ്ങളിൽ അംഗീകൃത ആർട്ടിസ്റ്റ്. B to B-High Grade

ആകാശവാണി കൊച്ചി എഫ്. എം 102.3

മാപ്പിളപ്പാട്ട്  ആർട്രിസ്റ്റ്

'ഇശൽ എഫ്.എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം' സ്ഥാപകൻ. 25 ഓളം കലാകാരന്മാർ അംഗങ്ങളായ ഈ കേന്ദ്രത്തിലൂടെ അന്യംനിന്നുപോകുന്ന തനത് നാടൻ മാപ്പിളകലകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

== പുരസ്കാരങ്ങൾ, ആദരവ്, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ==

1.കേരള സർക്കാർ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്' നൽകിയ മികച്ച കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ആദരം - '''01/10/2026'''

2.കേരള ഫോക്ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023

3.ചലച്ചിത്രനടൻ തിലകൻ അനുസ്മരണ സമിതി ആദരം''' - 2024

4.കേരള സർക്കാർ മൊയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ അക്കാദമി, കൊണ്ടോട്ടി''' - സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ആദരം - 2018

5.കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രസാർ ഭാരതി, ആകാശവാണി - B-High Grade ആർട്ടിസ്റ്റ്

6.കേരള ടൂറിസം മിഷൻ രജിസ്റ്റേർഡ് അംഗീകൃത കലാകാരൻ

7.കേരള സാംസ്കാരിക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്അംഗം -

8.കേരള സ്റ്റേറ്റ് സ്റ്റേജ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സംഘടന (SAVAAK) അംഗം - 

9.കേരള സർക്കാർ സംഗീത നാടക അക്കാദമി - ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ

10.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് ഭവൻ  ആദരം

സർട്ടിഫിക്കറ്റ്

11കാഫ്ഫ്രട്ടേണിറ്റി കലാസംഘം അംഗം, FOLK ARTISTE 

അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾ
വനിതാവിഭാഗം ആർട്രിസ്റ്റുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന

കോൽകളി. ഒപ്പന.
അറബനമുട്ട്. കൈത്തുപ്പാട്ട്
മാർഗ്ഗംകളി
ഡാൻസ് 


12  ഇശൽ എഫ്. എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാസാംസ്കാരികകേന്ദ്രം (ALP/TC/155/2021  കോ ഡിനേറ്റർ ആയിപ്രവർത്തിക്കുന്നു

ഒപ്പം   അമ്പലപ്പുഴ
ഇശൽ🌾  തുടി 🌾താളം
മാപ്പികലാകേന്ദ്രം. 
പ്രോഗ്രാം എക്സികുട്ടീവുമാണ്</text>
      <sha1>lnn8kwfqr3f5u5nmmuspe6eh5j9sy0t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4683003</id>
      <parentid>4682971</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</username>
        <id>223743</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4683003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4478" sha1="kb0f6w2f4seogaeeud3d2jsz46o1u2t" xml:space="preserve">{{mfd}}


ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പ്രശസ്തനായ മാപ്പിളകലാ കലാകാരനും പരിശീലകനുമാണ്. മാപ്പിളപ്പാട്ട്, കോൽകളി, അറബനമുട്ട്, ഒപ്പന 

കൈമുട്ട്മാപ്പിളപ്പാട്ട്  എന്നീകലകളിൽപ്രാവീണ്യം 

പാണാവള്ളി പഞ്ചായത്ത് 3 ം വാർഡിൽ 

കാളംഞ്ചേരിൽ .

മുഹമ്മദിൻ്റെയും ഫാത്തിമയുടെയും മകനാണ്

1965 ൽ ജനനം

ഭാര്യ: സജീത. മക്കൾ: ആരിഫ് സലീം, ഹാഷിം സലീം, ആഷിനസലീം. മരുമക്കൾ: തസ്നി കാസിം, സുൽഫിയ സലീം. ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പാലസ് വാർഡിൽ താമസം.

1989 മുതൽ ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ നിലയങ്ങളിൽ അംഗീകൃത ആർട്ടിസ്റ്റ്. B to B-High Grade

ആകാശവാണി കൊച്ചി എഫ്. എം 102.3

മാപ്പിളപ്പാട്ട്  ആർട്രിസ്റ്റ്

'ഇശൽ എഫ്.എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം' സ്ഥാപകൻ. 25 ഓളം കലാകാരന്മാർ അംഗങ്ങളായ ഈ കേന്ദ്രത്തിലൂടെ അന്യംനിന്നുപോകുന്ന തനത് നാടൻ മാപ്പിളകലകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

== പുരസ്കാരങ്ങൾ, ആദരവ്, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ==

1.കേരള സർക്കാർ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്' നൽകിയ മികച്ച കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ആദരം - '''01/10/2026'''

2.കേരള ഫോക്ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023

3.ചലച്ചിത്രനടൻ തിലകൻ അനുസ്മരണ സമിതി ആദരം''' - 2024

4.കേരള സർക്കാർ മൊയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ അക്കാദമി, കൊണ്ടോട്ടി''' - സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ആദരം - 2018

5.കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രസാർ ഭാരതി, ആകാശവാണി - B-High Grade ആർട്ടിസ്റ്റ്

6.കേരള ടൂറിസം മിഷൻ രജിസ്റ്റേർഡ് അംഗീകൃത കലാകാരൻ

7.കേരള സാംസ്കാരിക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്അംഗം -

8.കേരള സ്റ്റേറ്റ് സ്റ്റേജ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സംഘടന (SAVAAK) അംഗം - 

9.കേരള സർക്കാർ സംഗീത നാടക അക്കാദമി - ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ

10.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് ഭവൻ  ആദരം

സർട്ടിഫിക്കറ്റ്

11കാഫ്ഫ്രട്ടേണിറ്റി കലാസംഘം അംഗം, FOLK ARTISTE 

അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾ
വനിതാവിഭാഗം ആർട്രിസ്റ്റുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന

കോൽകളി. ഒപ്പന.
അറബനമുട്ട്. കൈത്തുപ്പാട്ട്
മാർഗ്ഗംകളി
ഡാൻസ് 


12  ഇശൽ എഫ്. എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാസാംസ്കാരികകേന്ദ്രം (ALP/TC/155/2021  കോ ഡിനേറ്റർ ആയിപ്രവർത്തിക്കുന്നു

ഒപ്പം   അമ്പലപ്പുഴ
ഇശൽ🌾  തുടി 🌾താളം
മാപ്പികലാകേന്ദ്രം. 
പ്രോഗ്രാം എക്സികുട്ടീവുമാണ്</text>
      <sha1>kb0f6w2f4seogaeeud3d2jsz46o1u2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4683004</id>
      <parentid>4683003</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>കാളംഞ്ചേരിൽ മുഹമ്മദ് സലീം</username>
        <id>223743</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുരസ്കാരങ്ങൾ, ആദരവ്, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ */</comment>
      <origin>4683004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4541" sha1="6h1jqk8bes2pocrduqfidhximepvfnz" xml:space="preserve">{{mfd}}


ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പ്രശസ്തനായ മാപ്പിളകലാ കലാകാരനും പരിശീലകനുമാണ്. മാപ്പിളപ്പാട്ട്, കോൽകളി, അറബനമുട്ട്, ഒപ്പന 

കൈമുട്ട്മാപ്പിളപ്പാട്ട്  എന്നീകലകളിൽപ്രാവീണ്യം 

പാണാവള്ളി പഞ്ചായത്ത് 3 ം വാർഡിൽ 

കാളംഞ്ചേരിൽ .

മുഹമ്മദിൻ്റെയും ഫാത്തിമയുടെയും മകനാണ്

1965 ൽ ജനനം

ഭാര്യ: സജീത. മക്കൾ: ആരിഫ് സലീം, ഹാഷിം സലീം, ആഷിനസലീം. മരുമക്കൾ: തസ്നി കാസിം, സുൽഫിയ സലീം. ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പാലസ് വാർഡിൽ താമസം.

1989 മുതൽ ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ നിലയങ്ങളിൽ അംഗീകൃത ആർട്ടിസ്റ്റ്. B to B-High Grade

ആകാശവാണി കൊച്ചി എഫ്. എം 102.3

മാപ്പിളപ്പാട്ട്  ആർട്രിസ്റ്റ്

'ഇശൽ എഫ്.എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം' സ്ഥാപകൻ. 25 ഓളം കലാകാരന്മാർ അംഗങ്ങളായ ഈ കേന്ദ്രത്തിലൂടെ അന്യംനിന്നുപോകുന്ന തനത് നാടൻ മാപ്പിളകലകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

== പുരസ്കാരങ്ങൾ, ആദരവ്, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ==

1.കേരള സർക്കാർ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്' നൽകിയ മികച്ച കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ആദരം - '''01/10/2026'''

2.കേരളസർക്കാർ ഫോക്ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് 2023

3.ചലച്ചിത്രനടൻ തിലകൻ അനുസ്മരണ സമിതി ആദരം''' - 2024

4.കേരള സർക്കാർ മൊയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ അക്കാദമി, കൊണ്ടോട്ടി''' - സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ആദരം - 2018

5.കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രസാർ ഭാരതി, ആകാശവാണി - B-High Grade ആർട്ടിസ്റ്റ്

6.കേരളസർക്കാർ ടൂറിസം മിഷൻ രജിസ്റ്റേർഡ് അംഗീകൃത കലാകാരൻ

7.കേരളസർക്കാർ സാംസ്കാരിക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ്അംഗം -

8.കേരള സ്റ്റേറ്റ് സ്റ്റേജ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സംഘടന (SAVAAK) അംഗം - 

9.കേരള സർക്കാർ സംഗീത നാടക അക്കാദമി - ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ

10.കേരള സർക്കാർ ഭാരത് ഭവൻ  ആദരം

സർട്ടിഫിക്കറ്റ്

11കാഫ്ഫ്രട്ടേണിറ്റി കലാസംഘം അംഗം, FOLK ARTISTE 

അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾ
വനിതാവിഭാഗം ആർട്രിസ്റ്റുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന

കോൽകളി. ഒപ്പന.
അറബനമുട്ട്. കൈത്തുപ്പാട്ട്
മാർഗ്ഗംകളി
ഡാൻസ് 


12  ഇശൽ എഫ്. എം ആലപ്പി മാപ്പിളകലാസാംസ്കാരികകേന്ദ്രം (ALP/TC/155/2021  കോ ഡിനേറ്റർ ആയിപ്രവർത്തിക്കുന്നു

ഒപ്പം   അമ്പലപ്പുഴ
ഇശൽ🌾  തുടി 🌾താളം
മാപ്പികലാകേന്ദ്രം. 
പ്രോഗ്രാം എക്സികുട്ടീവുമാണ്</text>
      <sha1>6h1jqk8bes2pocrduqfidhximepvfnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹലാ അൽ-ഖാദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672456</id>
    <revision>
      <id>4683031</id>
      <parentid>4674032</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T11:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4683031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11677" sha1="3m5memw90cdgxf2n23mrrplnh5ce3dm" xml:space="preserve">{{Infobox sportsperson|image=|caption=|native_name=حلا القاضي|other_names=|nationality=പലസ്തീൻ|birth_name=|birth_place=ദെയർ ഇസ്തിയ, വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്, പലസ്തീൻ|education=ബിർസെയ്ത് സർവകലാശാല|occupation=|employer=|spouse=|children=|parents=|website=|country={{PSE}}|sport=കരാട്ടെ|rank=|event=കുമിതെ −68 kg|partner=|coaching=|olympics=|paralympics=|worlds=|regionals=|nationals=|highest_ranking=|personal_best=|medal_templates={{MedalCountry | {{flag|Palestine}} }}
{{MedalCompetition | ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്}}
{{MedalBronze | 2022 ഹാങ്‌ഷൗ| കുമിതെ −68 kg}}
{{MedalCompetition | അറബ് ഗെയിംസ്}}
{{MedalSilver | 2023 അൾജീരിയ | കുമിതെ −68 kg}}
{{MedalCompetition | പശ്ചിമേഷ്യൻ കരാട്ടെ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്}}
{{MedalGold | 2025 അമ്മാൻ | കുമിതെ −68 kg}}
{{MedalSilver | 2023 അമ്മാൻ | കുമിതെ −68 kg}}
{{MedalCompetition | അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റുകൾ}}
{{MedalGold | 2019 ഇസ്താംബുൾ ഓപ്പൺ | കുമിതെ −68 kg}}
{{MedalCompetition | ഏഷ്യൻ കരാട്ടെ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്}}
{{MedalBronze | 2021 അൽമാട്ടി | യു-21 വനിതകൾ-21 −61 kg)}}|show_medals=yes|updated=|title=|footnotes=}}

'''ഹലാ അൽ-ഖാദി ('''[[അറബി ഭാഷ|അറബിക്]]''': حلا القاضي)''' ഒരു പലസ്തീൻ [[കരാട്ടെ]] താരമാണ്. വനിതകളുടെ −68 കിലോഗ്രാം കുമിതെ വിഭാഗത്തിലാണ് അവർ മത്സരിക്കുന്നത്. 2022-ൽ ഹാങ്‌ഷൗവിൽ നടന്ന [[ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്|ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ]] ഹലാ അൽ-ഖാദി വെങ്കല മെഡൽ നേടി. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യ പലസ്തീൻ വനിതയെന്ന നേട്ടവും ഇതോടെ അവർ സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://en.minanews.net/hala-al-qadi-the-first-palestinian-female-athlete-to-win-asian-games-medal/|title=Hala Al-Qadi, The First Palestinian Female Athlete to Win Asian Games Medal - MINA News Agency|access-date=2026-02-19|last=sajadi|website=en.minanews.net|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250819213102/https://en.minanews.net/hala-al-qadi-the-first-palestinian-female-athlete-to-win-asian-games-medal/|archive-date=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
ഹലാ അൽ-ഖാദി പലസ്തീനിലെ [[വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്|വെസ്റ്റ് ബാങ്കിലെ]] ദെയർ ഇസ്തിയയിലാണ് ജനിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://english.news.cn/20231006/42123ecb0ff94fe5b9fc829a06511e22/c.html|title=Feature: Palestinian karateka brings first Asiad medal in 21 years to conflict-torn country|access-date=2026-02-20|website=english.news.cn|language=en}}&lt;/ref&gt; 7-ാം വയസ്സിൽ അവർ കരാട്ടെ പരിശീലിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഒരു ഹോബിയായും വേനൽക്കാല അവധിക്കാലം ചെലവഴിക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമായുമാണ് അവർ കരാട്ടെ പരിശീലിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sportsgazette.co.uk/hala-al-qadi-training-is-the-only-outlet-for-me-in-the-current-circumstances/|title=Hala Al-Qadi: “Training is the only outlet for me in the current circumstances”|access-date=2026-02-19|last=Joseph|first=Mohammad|date=2023-11-24|website=Sports Gazette|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ആദ്യകാലത്ത് പ്രാദേശികതലത്തിൽ മത്സരിച്ചിരുന്ന അവർ, ഒടുവിൽ അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങളിൽ പലസ്തീനുവേണ്ടി മത്സരിച്ചു. അവർ പലസ്തീൻ ദേശീയ കരാട്ടെ ടീമിലെ അംഗമാണ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

നിലവിൽ വെസ്റ്റ് ബാങ്കിലെ ബിർസെയ്ത് സർവകലാശാലയിൽ സിവിൽ എൻജിനീയറിങ്ങിൽ ബിരുദ പഠനം പൂർത്തിയാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് അൽ-ഖാദി.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

== കരിയർ ==
ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിലെ വിജയത്തിന് മുമ്പ്, ഏഷ്യൻ കരാട്ടെ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രാദേശിക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകളിൽ നിന്ന് അൽ-ഖാദി മെഡലുകൾ നേടിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://all4palestine.org/ModelDetails.aspx?gid=11&amp;mid=119403&amp;lang=en|title=All 4 Palestine {{!}} Hala Al-Qadi|access-date=2026-02-19|website=www.all4palestine.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250210113505/https://all4palestine.org/ModelDetails.aspx?gid=11&amp;mid=119403&amp;lang=en|archive-date=2025-02-10}}&lt;/ref&gt;

2019 ഫെബ്രുവരിയിൽ [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സിലെ]] [[ഷാർജ (നഗരം)|ഷാർജയിൽ]] നടന്ന വെസ്റ്റ് ഏഷ്യ കരാട്ടെ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ അൽ-ഖാദി സ്വർണ മെഡൽ നേടിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://issa.sport/|title=ISSA - الاتحاد الرياضي للتضامن الإسلامي {{!}}|access-date=2026-02-20|website=issa.sport|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.birzeit.edu/en/news/gold-medal-student-istanbul-karate-championship-0|title=Gold medal for student in Istanbul Karate Championship|access-date=2026-03-03|date=2019-10-15|website=Birzeit University|language=en}}&lt;/ref&gt; 2019 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഏകദേശം 40 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള താരങ്ങൾ പങ്കെടുത്ത ഇസ്താംബുൾ കരാട്ടെ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലും അവർ സ്വർണ മെഡൽ നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wafa.ps/Pages/Details/99834|title=Gold for Palestine in Istanbul Karate Championship|access-date=2026-03-03|website=WAFA Agency|language=en}}&lt;/ref&gt;

2023-ൽ [[അൾജീറിയ|അൾജീരിയയിൽ]] നടന്ന അറബ് ഗെയിംസിൽ വനിതകളുടെ −68 കിലോഗ്രാം കുമിതെ വിഭാഗത്തിൽ അൽ-ഖാദി വെള്ളി മെഡൽ നേടി.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.birzeit.edu/en/news/student-hala-qadi-earns-silver-medal-2023-arab-games-algeria-0|title=Student Hala Qadi earns silver medal at 2023 Arab Games in Algeria|access-date=2026-03-03|date=2023-07-20|website=Birzeit University|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് മെഡൽ ==
[[ചൈന|ചൈനയിലെ]] ഹാങ്‌ഷൗവിൽ നടന്ന 2022 ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ വനിതകളുടെ −68 കിലോഗ്രാം (150 പൗണ്ട്) കുമിതെ വിഭാഗത്തിൽ അവർ വെങ്കല മെഡൽ നേടി.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.radionisaa.ps/en/article/789/Palestinian-Athlete-Makes-History-at-Asian-Games-in-China|title=Palestinian Athlete Makes History at Asian Games in China|access-date=2026-02-20|website=www.radionisaa.ps|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521134235/https://www.radionisaa.ps/en/article/789/Palestinian-Athlete-Makes-History-at-Asian-Games-in-China|archive-date=2024-05-21|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വെങ്കല മെഡലിനായുള്ള മത്സരത്തിൽ ചൈനീസ് തായ്‌പേയിയുടെ ചാവോ ജൗവിനെ 6–3 എന്ന സ്കോറിന് പരാജയപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://oca.asia/news/4439-hala-al-qadi-achieves-historic-feat-bestows-palestine-with-asian-games-bronze.html|title=OCA » Hala Al-Qadi achieves historic feat: Bestows Palestine with Asian Games bronze|access-date=2026-02-19|website=oca.asia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://daysofpalestine.ps/palestinian-girl-makes-history-at-asian-games/|title=Palestinian Girl Makes History at Asian Games|access-date=2026-02-28|date=2023-10-05|website=DOP - Days of Palestine|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യ പലസ്തീൻ വനിതയും, [[മുനീർ അബുകേശേക്|മുനീർ അബു-കഷെക്കിന്]]&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Press|first=The Associated|title=Palestinian boxer wins landmark medal|url=https://www.haaretz.com/2002-10-13/ty-article/palestinian-boxer-wins-landmark-medal/0000017f-f7f9-ddde-abff-fffdbca80000|archive-url=https://web.archive.org/web/20241217223427/https://www.haaretz.com/2002-10-13/ty-article/palestinian-boxer-wins-landmark-medal/0000017f-f7f9-ddde-abff-fffdbca80000|archive-date=2024-12-17|access-date=2026-02-22|work=Haaretz.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ശേഷം ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് മെഡൽ നേടുന്ന രണ്ടാമത്തെ പലസ്തീൻ പൗരയുമാണ് അൽ-ഖാദി.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2023-12-16|title=After historic medal, Palestinian karateka Hala Alqadi wants peace for her homeland|url=https://www.straitstimes.com/sport/after-historic-triumph-palestinian-karateka-hala-alqadi-wants-peace-for-her-homeland|access-date=2026-03-03|work=The Straits Times|language=en|issn=0585-3923}}&lt;/ref&gt;

== പിന്നീടുള്ള അംഗീകാരവും ചുമതലകളും ==
2025-ൽ ഹലാ അൽ-ഖാദി ഇസ്‌ലാമിക് സോളിഡാരിറ്റി സ്പോർട്സ് അസോസിയേഷന്റെ അത്‌ലറ്റ്സ് കമ്മിറ്റിയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://wafa.ps/Pages/Details/164164|title=Hala Al-Qadi elected to athletes committee of Islamic Solidarity Sports Association|access-date=2026-02-19|website=WAFA Agency|language=en}}&lt;/ref&gt;

പലസ്തീനിലെ വനിതാ കായികരംഗത്തെ അവരുടെ നേട്ടങ്ങളും സംഭാവനകളും പരിഗണിച്ച് പലസ്തീൻ ഒളിമ്പിക് കമ്മിറ്റി അൽ-ഖാദിയെ നാമനിർദേശം ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>3m5memw90cdgxf2n23mrrplnh5ce3dm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.ആർ.വി.എം. ഗവണ്മെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672955</id>
    <revision>
      <id>4682825</id>
      <parentid>4680103</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5827" sha1="eqyny9jldam7l5owvtcw8g0hx4dq889" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ
| location              = [[വയലാർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1916|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = ചേർത്തല ഉപജില്ല
| grades                = 5 മുതൽ 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110401206
| Kerala_school_code    = 34039
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[ചേർത്തല താലൂക്ക്|ചേർത്തല താലൂക്കിൽ]] [[വയലാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വയലാർ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[വയലാർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''വി.ആർ.വി.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. വയലാർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/34039|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[ചേർത്തല നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചേർത്തല നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] ആലപ്പുഴ ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1916 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 25 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 48 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും പ്രിയങ്കരനായ കവിയും ഗാനരചയിതാവുമായ വയലാർ രാമവർമ്മയുടെ സ്മരണാർത്ഥമാണ് സ്കൂളിന് ഈ പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. സ്വാതന്ത്ര്യസമര പോരാട്ടങ്ങളും തൊഴിലാളി മുന്നേറ്റങ്ങളും ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ പുന്നപ്ര-വയലാർ സമരഭൂമിയിലാണ് ഈ കലാലയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.ഒരു എൽ.പി/യു.പി. സ്കൂളായിട്ടാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്.ഹൈസ്കൂളിലേക്ക്: പിന്നീട് നാട്ടുകാരുടെയും ജനപ്രതിനിധികളുടെയും ശ്രമഫലമായി സ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. കവി വയലാർ രാമവർമ്മയുടെ വിയോഗാനന്തരം സ്കൂളിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ഔദ്യോഗികമായി നൽകി.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
6144 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 26 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1.92 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/34039|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20250915192407/https://schoolwiki.in/34039 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ചേർത്തല വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>eqyny9jldam7l5owvtcw8g0hx4dq889</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672956</id>
    <revision>
      <id>4682831</id>
      <parentid>4676478</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6154" sha1="skljrkjkcqphslvcpx4tt6zq6fj7989" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ
| location              = [[പറവൂർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1883|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = ആലപ്പുഴ
| educational_authority = ആലപ്പുഴ ഉപജില്ല
| grades                = 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32110100603
| Kerala_school_code    = 35011
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്ക്|അമ്പലപ്പുഴ താലൂക്കിൽ]] [[പുന്നപ്ര വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുന്നപ്ര വടക്ക് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[പറവൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പറവൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/35011|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാമണ്ഡലം|അമ്പലപ്പുഴ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] ആലപ്പുഴ ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1883 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 4 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 78 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1883-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ വിദ്യാലയം പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണ്. പ്രാരംഭഘട്ടത്തിൽ പ്രൈമറി സ്കൂളായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയം പിന്നീട് ഹൈസ്കൂളായും 2014-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറിയായും ഉയർത്തപ്പെട്ടു. മുൻ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] തന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത് ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ്. അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായാണ് വിദ്യാലയത്തിന് വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ എന്ന് പേര് നൽകിയത്.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
15000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 44 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2 ഏക്കർ 3 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/35011|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20250911195206/https://schoolwiki.in/35011 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>skljrkjkcqphslvcpx4tt6zq6fj7989</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലോർക്ക മാസിൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673041</id>
    <revision>
      <id>4682777</id>
      <parentid>4677440</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>4682777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11039" sha1="m7azodct828a2bmv6j92wavptabvv26" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox person
| name               = ലോർക്ക മാസീൻ
| image              = Lorca Massine (2024-05-14).JPG
| caption            = 
| birth_name         = 
| birth_date         = {{Birth date and age|1944|7|25|df=y}}
| birth_place        = [[ന്യൂയോർക്ക്]], യു.എസ്.
| occupation         = {{hlist|കോറിയോഗ്രാഫർ|ബാലേ നർത്തകൻ}}
| parents            = [[ലിയോനൈദ് മസീൻ]] (പിതാവ്)
}}

ഒരു അമേരിക്കൻ നൃത്തസംവിധായകനും നർത്തകനുമാണ് '''ലോർക്ക മാസിൻ''', 1944 ജൂലൈ 25 ന് ന്യൂയോർക്കിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റഷ്യൻ കുടിയേറ്റക്കാരനായ ലിയോണൈഡ് മാസിൻ എന്ന പ്രഗത്ഭനായ നൃത്തസംവിധായകനും നർത്തകനുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://virtualmuseum.nationalopera.gr/en/virtual-exhibition/persons/massine-lorca-1865/|title=Massine Lorca - Greek National Opera|access-date=2023-07-18|website=virtualmuseum.nationalopera.gr}}&lt;/ref&gt; പിതാവ് വിക്ടർ ഗോവ്സ്കി, അസഫ് മെസ്സെർ, അനറ്റോൾ വിൽസാക്ക് എന്നിവരോടൊപ്പം അദ്ദേഹം നൃത്തം പഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110810105345493|title=Lorca Massine|website=Oxford Reference}}&lt;/ref&gt; തന്റെ കരിയറിൽ, ലോകപ്രസിദ്ധ നൃത്തസംവിധായകരായ ബാലഞ്ചിൻ, ബെജാർട്ട്, സ്വന്തം പിതാവ് എന്നിവരുമായി അദ്ദേഹം സഹകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.staatsoper.de/en/biographies/detail-page/massine-lorca.html|title=Massine Lorca|access-date=2021-01-30|last=Staatsoper|first=Bayerische|website=Bayerische Staatsoper|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211075324/https://www.staatsoper.de/en/biographies/detail-page/massine-lorca.html|archive-date=2021-02-11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ഗാനസഞ്ചയം ==
ബർമിംഗ്ഹാം റോയൽ ബാലെ, ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി ബാലെ, അമേരിക്കൻ ബാലെ തിയേറ്റർ, ബെജാർട്ടിന്റെ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ബാലെ, പാരീസ് ഓപ്പറ ബാലെ തുടങ്ങിയ കമ്പനികളാണ് മാസ്സൈന്റെ സൃഷ്ടികൾ അവതരിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.brb.org.uk/hires/production/boutique-fantasque|title=La Boutique fantasque|access-date=2021-01-30|website=Birmingham Royal Ballet|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitalcollections.nypl.org/items/cfcfeb60-bd40-0137-e563-5791623b3225|title=New York City Ballet rehearsal of &quot;Four Last Songs&quot; with Lorca Massine and dancers, choreography by Lorca Massine (New York)|access-date=2021-01-30|website=NYPL Digital Collections|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abt.org/people/lorca-massine/|title=Lorca Massine|access-date=2021-01-30|website=American Ballet Theatre}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://virtualmuseum.nationalopera.gr/en/virtual-exhibition/persons/massine-lorca-1865/|title=Massine Lorca - Greek National Opera|access-date=2021-01-30|website=virtualmuseum.nationalopera.gr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.medici.tv/ja/ballets/parade-pulcinella-grand-theatre-romain-de-pompei/|title=Lorca Massine's Parade and Pulcinella, music by Satie and Stravinsky, set and costumes by Pablo Picasso|access-date=2021-01-30|website=medici.tv|language=en}}&lt;/ref&gt; മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഓപ്പറ (ന്യൂയോർക്ക്) , ടീട്രോ അല്ല സ്കാല (മിലാൻ), ടീത്രോ ലാ ഫെനിസ് (വെനിസെ), ടീട്രൊ സാൻ കാർലോ (നാപ്ലെസ്), ടീട്രോലോ ഡെൽ ഓപ്പറ (റോമെ), ടീസ്ട്രോ മാസ്സിമോ (പലെർമോ), ടീഡ്രോ കാർലോ ഫെലിസ് (ജെനോവ), കോവെന്റ് ഗാർഡനിലെ റോയൽ ഓപ്പറ ഹൌസ് (ലണ്ടൻ), അരീന ഡി വെറോണ തുടങ്ങിയ വേദികളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

== ''സോർബ'' ==
തൻ്റെ പിതാവിനെപ്പോലെ, മാസിൻ ക്ലാസിക്കൽ പശ്ചാത്തലത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നൃത്തത്തിൽ സമകാലിക പ്രമേയങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. അമ്പതിലധികം ബാലെ നൃത്തസംവിധാനങ്ങളും സംഗീത കൃതികളും അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നേറ്റ സൃഷ്ടിയായ ''സോർബ'' 1988 ൽ വെറോണയിലെ അരീനയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും അതിനുശേഷം ഏകദേശം നാൽപത് രാജ്യങ്ങളിൽ ജനങ്ങൾ കാണുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.operasofia.bg/en/news/1531-zorba-the-greek-again-on-the-stage-of-sofia-opera-and-ballet|title=Sofia Opera and Ballet {{!}} &quot;Zorba the Greek&quot; again on the stage of Sofia Opera and Ballet|access-date=2021-01-30|website=www.operasofia.bg}}&lt;/ref&gt;

== ലിയോണൈഡ് മാസൈനിന്റെ സൃഷ്ടികൾ സ്റ്റേജിംഗ് ==
പാരീസ് ഓപ്പറ, ബർമിംഗ്ഹാം റോയൽ ബാലെ, അമേരിക്കൻ ബാലെ തിയേറ്റർ, പെൻസിൽവാനിയ ബാലെ, ലെസ് ഗ്രാൻഡ്സ് ബാലെറ്റ്സ് കാനഡീൻസ്, റോയൽ വിന്നിപെഗ് ബാലെ, ബവേറിയൻ സ്റ്റേറ്റ് ബാലെ, ബോസ്റ്റൺ ബാലെ, വിയന്ന സ്റ്റേറ്റ് ബാലെ എന്നിവയുൾപ്പെടെ സമകാലിക ഘട്ടങ്ങളിൽ പിതാവിന്റെ നൃത്തസംവിധാനങ്ങൾ സജ്ജീകരിച്ചതിലും ലോർക്ക മാസിൻ അറിയപ്പെടുന്നു. 2005-ൽ ലിയോണൈഡ് മാസിൻ്റെ മൂന്ന് ബാലെ ബോൾഷോയ് ബാലെയുടെ ശേഖരത്തിന്റെ ഭാഗമായി.

പിതാവിൻറെ ബാലെകളുടെ പുനരുജ്ജീവനക്കാരനെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം താഴെപ്പറയുന്ന കൃതികൾ അവതരിപ്പിച്ചുഃ

* ''കൊറിയർഷ്യം''
* ''പാരീസ് സന്ദർശിക്കുക''
* ''ലാ ബോട്ടിക് ഫന്റാസ്ക്''
* ''ലാ സിംഫോണി ഫന്റാസ്റ്റിക്''
* ലൌഡെസ് ഇവാൻഗെലി (12-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സംഗീതം വി. ബുച്ചി ഓർക്കസ്ട്രേറ്റ് ചെയ്തത്) 
* ''ലെസ് പ്രെസേജസ്''
* ''വസന്തത്തിൻറെ ആചാരം''
* ''പിക്കാസോ ബാലറ്റുകൾഃ ലെ ട്രൈകോൺ, മെർക്കുർ, പരേഡ്, പൾസിനെല്ല''

== കൃതികൾ ==

=== പൂർണ്ണ നീളമുള്ള ബാലറ്റുകൾ ===

* ''ഒൻഡൈൻ'' (ഹെൻസെ/ലാ മോട്ടെ ഫൌക്വെറ്റ്) 
* ''മരിയോ ആൻഡ് ദി മാന്ത്രികൻ'' ([[തോമസ് മാൻ]]/വിസ്കോണ്ടി/മണിനോ) 
* ''എസോടെറിക് സാറ്റി'' (എറിക് സാട്ടി, പിയാനോ സംഗീതം) 
* ''ഫോർട്ടെപിയൻസിമോ'' ([[ഫ്രെഡെറിക് ഷൊപിൻ|എഫ്. ചോപിൻ]]) 
* സ്ട്രീറ്റ്സ് (ദി മ്യൂസിക്കൽ) 
* ''ലാ മെറ്റാമോർഫോസ്'' ([[ഫ്രാൻസ് കാഫ്‌ക|ഫ്രാൻസ് കാഫ്ക]] [[ഹെക്ടർ ബെർലിയോസ്|ബെർലിയോസ്]]) 
* ''സോർബ'' (കസാന്റ്സാക്കിസ്/തിയോഡോറാക്കിസ്) 
* അൺഡൈൻ (ഹാൻസ് വെർണർ ഹെൻസെ) 
* ''ഫോർട്ടെപിയൻസിമോ'' (എഫ്. ചോപിൻ) 
* വസന്തത്തിന്റെ ആചാരം ([[ഇഗോർ സ്ട്രാവിൻസ്കി]]) 

=== വൺ-ആക്റ്റ് ബാലെ ===

* നാല് അവസാന ഗാനങ്ങൾ (റിച്ചാർഡ് സ്ട്രാസ്) 
* ''സെബാസ്റ്റ്യൻ'' (ജിയാൻകാർലോ മെനോട്ടി) 
* നൈറ്റിംഗേലിൻ്റെ ഗാനം (ആൻഡേഴ്സൺ/ഡെപെറോ/[[ഇഗോർ സ്ട്രാവിൻസ്കി|സ്ട്രാവിൻസ്കി]]) 
* ലാ കോളനി പെനിറ്റൻഷ്യയർ (കാഫ്ക, മയൂസുമി) 
* ''ഓഡ്'' (ഇഗോർ സ്ട്രാവിൻസ്കി) 
* ''പത്താം സിംഫണി'' (ഗുസ്താവ് മഹ്ലെർ) 
* ''മെർക്കുർ'' (സാറ്റി, [[പാബ്ലോ പിക്കാസോ|പിക്കാസോ]]) 
* ''ജാക്ക് ഇൻ ദ ബോക്സ്'' (ഡെറൈൻ, മിൽഹോഡ്) 
* ഫാന്റസി സെറിയുസ് (എറിക് സാറ്റിയേ) 

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>m7azodct828a2bmv6j92wavptabvv26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Jp mattannur media</title>
    <ns>2</ns>
    <id>673386</id>
    <revision>
      <id>4683017</id>
      <parentid>4680536</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jp mattannur media</username>
        <id>224388</id>
      </contributor>
      <comment>തൻവീരിന്റെ details കൂടുതൽ update ചെയ്തു</comment>
      <origin>4683017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4509" sha1="lmo1pbd63rpuov25eolfnluf718jcuc" xml:space="preserve">JP MATTANNUR MEDIA (ജെ പി മട്ടന്നൂർ മീഡിയ)
Welcome to JP Mattannur Media, a popular digital media channel based in Mattannur, Kannur, Kerala. Completely controlled and managed by Shihab Rahman JP (Content Creator, Cameraman &amp; Editor).(shihab Rahman contact number 9526116682 )
Team Members &amp; Crew Details / അണിയറപ്രവർത്തകർ:
1. Shihab Rahman JP – Channel Controller, Content Creator, Cameraman &amp; Editor (ചാനൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നയാൾ, കണ്ടന്റ് ക്രിയേറ്റർ, ക്യാമറാമാൻ &amp; എഡിറ്റർ)
2. Shakheer Keechery (ഷക്കീർ കീച്ചേരി) – Team Member &amp; Creator
3. Aswathi Rameesh (അശ്വതി രമേശ്) – Actress / Collaborator
4. Tanveer Kayani (തൻവീർ കായണി) – Team Member &amp; Creator
5. Ismail Kayani (ഇസ്മായിൽ കായണി) – Team Member &amp; Creator
6. Ayyub Muthiyanga (അയ്യൂബ് മുതിയങ്ങാ) – Team Member &amp; Creator
ചാനലിനെക്കുറിച്ച് (About the Channel):
കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ മട്ടന്നൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ഡിജിറ്റൽ കണ്ടന്റ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമാണ് ജെ പി മട്ടന്നൂർ മീഡിയ (JP MATTANNUR MEDIA). യൂട്യൂബ്, ഫേസ്ബുക്ക്, ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ സജീവമായ ഈ ചാനൽ പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ശിഹാബ് റഹ്മാൻ ജെ.പിയാണ്. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഷക്കീർ കീച്ചേരി, അശ്വതി രമേശ്, തൻവീർ കയനി, ഇസ്മായിൽ കയനി, അയ്യൂബ് മുതിയങ്ങാ എന്നിവരടങ്ങുന്ന പ്രതിഭാധനരായ അണിയറപ്രവർത്തകരുടെ കൂട്ടായ്മയായാണ് ഈ ചാനൽ മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്.
വിനോദ പരിപാടികൾ, കോമഡി സ്കിറ്റുകൾ, വൈകാരിക നിമിഷങ്ങൾ, സാമൂഹിക സന്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്ന ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഈ ചാനലിലൂടെ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നത്. 1,30,000-ത്തിലധികം യൂട്യൂബ് സബ്‌സ്‌ക്രൈബറുകളുള്ള ഈ ചാനലിന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വലിയൊരു പ്രേക്ഷകവൃന്ദമുണ്ട്.


1 thanveer kayani( തൻവീർ കയനി ) details.

സംഗീതം, സാഹിത്യം, കായികം എന്നീ മേഖലകളിൽ അതീവ താൽപ്പര്യമുള്ള പ്രതിഭാശാലിയാണ് തൻവീർ. മികച്ചൊരു പാട്ടുകാരനും കവിയുമായ അദ്ദേഹം സ്വന്തമായി കവിതകൾ രചിക്കുകയും അവ മനോഹരമായി ആലപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

കലാ-സാംസ്കാരിക രംഗങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നതിനൊപ്പം തന്റെ സർഗ്ഗാത്മക കഴിവുകൾ നിരന്തരം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കാൻ അദ്ദേഹം എപ്പോഴും താൽപ്പര്യപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കപ്പുറം ക്രിക്കറ്റ്, ഫുട്ബോൾ എന്നീ കായിക ഇനങ്ങളിലും സജീവ പങ്കാളിത്തം വഹിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ് തൻവീർ.</text>
      <sha1>lmo1pbd63rpuov25eolfnluf718jcuc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4683020</id>
      <parentid>4683017</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:26:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jp mattannur media</username>
        <id>224388</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4683020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4507" sha1="9yy9fpnien4ve4mdhjaiqjpved6ed29" xml:space="preserve">JP MATTANNUR MEDIA (ജെ പി മട്ടന്നൂർ മീഡിയ)
Welcome to JP Mattannur Media, a popular digital media channel based in Mattannur, Kannur, Kerala. Completely controlled and managed by Shihab Rahman JP (Content Creator, Cameraman &amp; Editor).(shihab Rahman contact number 9526116682 )
Team Members &amp; Crew Details / അണിയറപ്രവർത്തകർ:
1. Shihab Rahman  – Channel Controller, Content Creator, Cameraman &amp; Editor (ചാനൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നയാൾ, കണ്ടന്റ് ക്രിയേറ്റർ, ക്യാമറാമാൻ &amp; എഡിറ്റർ)
2. Shakheer Keechery (ഷക്കീർ കീച്ചേരി) – Team Member &amp; Creator
3. Aswathi Rameesh (അശ്വതി രമേശ്) – Actress / Collaborator
4. Tanveer Kayani (തൻവീർ കായണി) – Team Member &amp; Creator
5. Ismail Kayani (ഇസ്മായിൽ കായണി) – Team Member &amp; Creator
6. Ayyub Muthiyanga (അയ്യൂബ് മുതിയങ്ങാ) – Team Member &amp; Creator
ചാനലിനെക്കുറിച്ച് (About the Channel):
കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ മട്ടന്നൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ഡിജിറ്റൽ കണ്ടന്റ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമാണ് ജെ പി മട്ടന്നൂർ മീഡിയ (JP MATTANNUR MEDIA). യൂട്യൂബ്, ഫേസ്ബുക്ക്, ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ സജീവമായ ഈ ചാനൽ പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ശിഹാബ് റഹ്മാൻ ജെ.പിയാണ്. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഷക്കീർ കീച്ചേരി, അശ്വതി രമേശ്, തൻവീർ കയനി, ഇസ്മായിൽ കയനി, അയ്യൂബ് മുതിയങ്ങാ എന്നിവരടങ്ങുന്ന പ്രതിഭാധനരായ അണിയറപ്രവർത്തകരുടെ കൂട്ടായ്മയായാണ് ഈ ചാനൽ മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്.
വിനോദ പരിപാടികൾ, കോമഡി സ്കിറ്റുകൾ, വൈകാരിക നിമിഷങ്ങൾ, സാമൂഹിക സന്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്ന ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഈ ചാനലിലൂടെ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നത്. 1,30,000-ത്തിലധികം യൂട്യൂബ് സബ്‌സ്‌ക്രൈബറുകളുള്ള ഈ ചാനലിന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വലിയൊരു പ്രേക്ഷകവൃന്ദമുണ്ട്.


1 thanveer kayani( തൻവീർ കയനി ) details.

സംഗീതം, സാഹിത്യം, കായികം എന്നീ മേഖലകളിൽ അതീവ താൽപ്പര്യമുള്ള പ്രതിഭാശാലിയാണ് തൻവീർ. മികച്ചൊരു പാട്ടുകാരനും കവിയുമായ അദ്ദേഹം സ്വന്തമായി കവിതകൾ രചിക്കുകയും അവ മനോഹരമായി ആലപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

കലാ-സാംസ്കാരിക രംഗങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നതിനൊപ്പം തന്റെ സർഗ്ഗാത്മക കഴിവുകൾ നിരന്തരം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കാൻ അദ്ദേഹം എപ്പോഴും താൽപ്പര്യപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കപ്പുറം ക്രിക്കറ്റ്, ഫുട്ബോൾ എന്നീ കായിക ഇനങ്ങളിലും സജീവ പങ്കാളിത്തം വഹിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ് തൻവീർ.</text>
      <sha1>9yy9fpnien4ve4mdhjaiqjpved6ed29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മൂക്കുതല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673592</id>
    <revision>
      <id>4683007</id>
      <parentid>4681049</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4683007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10428" sha1="oascg2782chh58njvwkx6auuryc2slu" xml:space="preserve">കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസജില്ലയിലെ എടപ്പാൾ ഉപജില്ലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് പി.സി.എൻ.ജി.എച്ച്.എസ് മൂക്കുതല എന്ന '''പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് ഗവ.ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മൂക്കുതല'''. ചരിത്രകാരനും സഞ്ചാരിയും വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകനുമായ ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ് 1947ൽ ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിച്ചത്. 1957ൽ കേവലം ഒരുരൂപ പ്രതിഫലം വാങ്ങി അദ്ദേഹം ഈ സ്കൂൾ സർക്കാരിന് വിട്ടുകൊടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://janayugomonline.com/p-chitran-namboothiripad-memoir/|title=പി ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്: കമ്മ്യൂണിസത്തിലലിഞ്ഞ വൈദികപാരമ്പര്യം|access-date=2026-10-27|date=2023-06-28|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox school
 | name                    = പി.സി.എൻ.ജി.എച്ച്.എസ് മൂക്കുതല
 | image                   = പ്രമാണം:19043 MLP pcnghss.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = പി.സി.എൻ.ജി.എച്ച്.എസ് മൂക്കുതല
 | pushpin_map             = Kerala
 | location                = മൂക്കുതല
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.734004 |76.015080 |display=inline,title}}
 | other_name              = പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് ഗവ.ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ മൂക്കുതല
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 06/06/1946&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19043=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = മലപ്പുറം
 | educational_authority   = തിരൂർ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/P.C.N.G.H.S.S_MOOKKUTHALA
 | udisce_code             = 32050700412
 | Kerala_school_code      = 19043
}}

== ചരിത്രം ==
[[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] എഴുതിയ ‘[[ഐതിഹ്യമാല]]’യിലെ പരാമർശമനുസരിച്ച്, ‘[[മൂക്കുതല|മുക്കുതല]]’ എന്ന പേര് ‘മുക്തിസ്ഥലം’ അല്ലെങ്കിൽ മുക്കവലയിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. മലപ്പുറം ജില്ലയുടെ തെക്കേ അതിർത്തിയിൽ നന്നംമുക്ക് പഞ്ചായത്തിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പണ്ട് ഈ ഗ്രാമം വിദ്യാഭ്യാസപരമായി വളരെ പിന്നോക്കമായിരുന്നു. ഉപരിപഠനത്തിനായി മദ്രാസിലായിരുന്നു പോയിരുന്നത്. [[പി. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തന്റെ ഗ്രാമത്തിന്റെ ദുർബലമായ വിദ്യാഭ്യാസ പശ്ചാത്തലം കണ്ടെത്തി, തന്റെ ആളുകൾക്കായി ഒരു പുതിയ സ്കൂൾ ആരംഭിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. 5 ഏക്കർ ഭൂമിയുള്ള ഒരു സ്കൂൾ അദ്ദേഹം പണിതു, അതിന് ''''മൂക്കുതല സ്കൂൾ''' ' എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു. 07-06-1946-ൽ അദ്ദേഹം സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചു. സ്കൂളിന്റെ ഉദ്ഘാടനം ശ്രീ എ വി കുട്ടി കൃഷ്ണമേനോൻ നിർവഹിച്ചു. കെ.സി.കുഞ്ഞേട്ടൻ ആയിരുന്നു സ്കൂളിന്റെ പ്രഥമ ഹെഡ്മാസ്റ്റർ. 166 വിദ്യാർത്ഥികളും 14 അധ്യാപക-അനധ്യാപക ജീവനക്കാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ചിത്രൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് 1957-ൽ സ്കൂൾ ഇ.എം.എസ്. ഗവൺമെൻ്റിന് കൈമാറാൻ തീരുമാനിച്ചു. 01-10-1957-ന് ‘1’ രൂപയ്ക്ക് സ്കൂൾ തന്റെ മാസ്റ്ററും അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുമായ ഡോ. [[ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി|ജോസഫ് മുണ്ടേശ്ശേരിക്ക്]] സമർപ്പിച്ചു. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം തന്റെ സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ മഹാൻ പിന്നീട് വിദ്യാഭ്യാസ ജോയിന്റ് ഡയറക്ടറായി.ആലംകോട്, നന്നംമുക്ക് പഞ്ചായത്തുകളുടെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളുടെയും വിദ്യാഭ്യാസ നിലവാരം ഉയർത്തുന്നതിൽ ഈ ചരിത്രസംഭവം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. 2000-ലാണ് ഹയർസെക്കൻഡറി ക്ലാസുകൾ ആരംഭിച്ചത്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ മികച്ച വിദ്യാലയങ്ങളിലൊന്നാണിത്. വിദ്യാഭ്യാസ സാംസ്‌കാരിക സാമൂഹിക മേഖലകളിൽ നമ്മുടെ സ്‌കൂൾ നിരവധി മഹാന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്നത് നമ്മുടെ അഭിമാനമാണ്. ഇപ്പോൾ സ്‌കൂളിൽ 1800 കുട്ടികളുണ്ട്.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
4. 6 ഏക്കർ സ്ഥലത്ത് സ്‌കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഹൈടെക് ക്ലാസ് മുറികൾ വിവിധ വിഷയങ്ങളുടെ പഠനത്തിനായി സജ്ജീകരിച്ച ലബോറട്ടറികൾ, UP, ഹൈസ്കൂൾ, ഹയർ സെക്കന്ററി കുട്ടികൾക്ക് പ്രത്യേകം IT ലാബുകൾ. ലൈബ്രറി, ഓഡിറ്റോറിയം കായിക പരിശീലനത്തിനും  മത്സരങ്ങൾക്കുമായി ഇൻഡോർ കോർട്ട്, ജിംനേഷ്യം, 200 മീറ്റർ സിന്തറ്റിക് ട്രാക്ക്, ഫുട്ബോൾ ഗ്രൗണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralanews.gov.in/23746/Mukuthala-GHSS-stadium-Construction-works-in-final-stage.html|title=മൂക്കുതല ജി.എച്ച്.എസ്.എസിൽ സ്റ്റേഡിയം നിർമാണം അവസാനഘട്ടത്തിൽ|access-date=2026-10-28|last=keralanews|language=en}}&lt;/ref&gt;. സാങ്കേതികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ പഠന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി സ്ട്രീം ഹബ്. കാന്റീൻ, അടുക്കള, പച്ചക്കറിത്തോട്ടം, സ്കൂൾ ബസ്. ആർട്ട് ക്ലാസ് മുറി, CWSN ക്ലാസ് മുറി ടോയ്‌ലറ്റ്, വിദ്യാർത്ഥിനികൾക്കായി പ്രത്യേക വിശ്രമമുറി. ആൺകുട്ടികൾക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേകം ടോയ്‌ലറ്റ് ബ്ലോക്കുകൾ. ജൈവമാലിന്യ സംസ്കരണത്തിനായി 200 കിലോഗ്രാം ശേഷിയുള്ള ബയോഗ്യാസ് പ്ലാൻ്റ്, ജൈവമാലിന്യങ്ങൾ സംസ്കരിക്കുന്നതിനായി കമ്പോസ്റ്റ്പിറ്റ്. ജലസംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി മഴവെള്ള സംഭരണ സംവിധാനം. വൈദ്യുതി ഉൽപാദനത്തിനായി 10 kW ശേഷിയുള്ള സൗരോർജ പ്ലാന്റ്.

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==

* [[ആലങ്കോട് ലീലാകൃഷ്ണൻ]] (പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരൻ)
* പ്രദീപ് തലാപ്പിൽ (ചെന്നൈ IIT നാനോ ടെക്നോളജി വിഭാഗം തലവനും പ്രശസ്ത ശാസ്ത്രജ്ഞനും)

== ചിത്രശാല ==

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:P.C.N.G.H.S.S_MOOKKUTHALA|സ്‌കൂൾ വിക്കി]]
*[https://www.instagram.com/pcnghss?cplk=ZHp0ajh5MjNjMmpi Instagram]
*[https://www.facebook.com/pcnghss.mookkuthala.9 Facebook]
*[https://ghssmookkuthala.blogspot.com/p/blog-page.html?m=1 Blog] 

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>oascg2782chh58njvwkx6auuryc2slu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജി. കാർത്തികേയൻ സ്മാരക ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673602</id>
    <revision>
      <id>4683010</id>
      <parentid>4680863</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4683010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5384" sha1="cyf3tldlx7lzi678otz0qr9l4gzld7b" xml:space="preserve">
കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ  ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ നെടുമങ്ങാട് ഉപജില്ലയിലെ  വെള്ളനാട് എന്ന് സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്കൂൾ ആണ്  '''ജി. കാർത്തികേയൻ സ്മാരക ഗവൺമെൻ്റ് വി &amp; എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട്'''. മുൻ മന്ത്രിയും നിയമസഭാംഗവുമായ [[ജി. കാർത്തികേയൻ|ജി. കാർത്തികേയന്റെ]] നാമധേയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സ്കൂളാണ്.  ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ–സാമൂഹിക പുരോഗതിയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ പങ്കുവഹിക്കുന്ന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനമാണ്. “അറിവിലൂടെ വളരുക, മൂല്യങ്ങളിലൂടെ മികവിലേക്ക് ഉയരുക” എന്ന ആശയത്തെ മുൻനിർത്തി, സമൂഹത്തിന് ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതും ആത്മവിശ്വാസമുള്ളതുമായ ഒരു പുതുതലമുറയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ജി.കെ.എസ്. ഗവ. വി &amp; എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. {{Infobox school
 | name                    = ജി. കാർത്തികേയൻ സ്മാരക ജി.വി.ആന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട്
 | image                   = പ്രമാണം:42044 TVM gks gvhss vellanad.jpeg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ജി.കെ.എസ്. ഗവ. വി &amp; എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട്.
 | pushpin_map             = Kerala
 | location                = വെള്ളനാട്
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.56225 |77.05501 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1891&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|42044=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം
 | website                 = https://schoolwiki.in/42044
 | udisce_code             = 32140601014
 | Kerala_school_code      = 42044
}}
== ചരിത്രം ==
1891ൽ എൽ.പി സ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ച വിദ്യാലയം, 1957ൽ അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായും 1962ൽ ഹൈസ്കൂളായും ഉയർത്തപ്പെട്ടു. 1989ൽ വി.എച്ച്.എസ്.ഇ വിഭാഗവും 2000ൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. വിഭാഗവും തുടങ്ങി.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
നാല് ഏക്കർ സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ജി.കെ.എസ്. ഗവ. വി &amp; എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പഠനത്തിനും സർവതോന്മുഖമായ വളർച്ചയ്ക്കും അനുയോജ്യമായ വിവിധ ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. വിശാലമായ ക്ലാസ് മുറികൾ, സോളാർ വൈദ്യുതി, കുടിവെള്ള സൗകര്യം, ശുചിമുറികൾ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ സ്കൂളിൽ ലഭ്യമാണ്. 

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* '''ഡോ: ഗോപിനാഥൻ നായർ''' (1966 SSLC batch) ആദ്യ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്
* '''ഡോ: വിഷ്ണു''' (1999 SSLC batch) State Rank - 15 വൃക്ക രോഗ വിദഗ്ദ്ധൻ 
* '''ഡോ:''' '''മനോജ്‌ വെള്ളനാട്''' (2002 SSLC batch) പ്രശസ്ത ന്യൂറോസർജനും എഴുത്തുകാരനും

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:42044|സ്കൂൾ വിക്കി]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>cyf3tldlx7lzi678otz0qr9l4gzld7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ദേവധാർ ഗവൺമെന്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673621</id>
    <revision>
      <id>4683012</id>
      <parentid>4681569</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4683012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10661" sha1="son1xmlt26g4iy4evqseldh980esjhy" xml:space="preserve">കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ താനൂർ ഉപജില്ലയിലെ [[കേരളാധീശ്വരപുരം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ താനൂർ'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralanews.gov.in/22137/Devadhar-higher-secondary-school.html|title=ദേവധാർ ഗവ. ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂൾ കെട്ടിടത്തിന് ശിലാസ്ഥാപനം നടത്തി|access-date=2026-10-28|last=keralanews|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox school
 | name                    = ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ  താനൂർ
 | image                   = പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ
 | pushpin_map             = Kerala
 | location                = താനൂർ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|10.96498 |75.89129 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1926&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|19026=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = മലപ്പുറം
 | educational_authority   = തിരൂരങ്ങാടി
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷം
 | website                 = https://schoolwiki.in/19026
 | udisce_code             = 32051100215
 | Kerala_school_code      = 19026
}}

== ചരിത്രം ==

മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കടലോരപ്രദേശമായ തിരൂർ-താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകൾക്കിടയിൽ താനൂർ റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന്റെ ഒന്നര കിലോമീറ്റർ തെക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയം  താനാളൂർ പ‍ഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നേരത്തെ ഈ പ്രദേശം കോഴിക്കോട് ജില്ലയുടെയും പൊന്നാനി താലൂക്കിന്റെയും ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം എന്നു വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കേരളാധീശ്വരപുരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[കേരളാധീശ്വരപുരം]],  കെ. പുരം എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ്.  ഇന്ന് പക്ഷെ അറിയപ്പെടുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ '''ദേവധാർ ഗവൺമെന്റെ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമം എന്ന നിലയിലാണ്.  ദേവധാർ എന്നത് [[ഗോപാലകൃഷ്ണ ദേവധാർ]], മാഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂന സ്വദേശി, [[ഗോപാല കൃഷ്ണ ഗോഖലേ|ഗോപാലകൃഷ്ണ ഗോഖലയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച [[സെർവന്റ്‌സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി|സെർവന്റ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ സൊസൈറ്റിയുടെ]] (SIS) പ്രവർത്തകൻ. 1921ലെ [[മലബാർ കലാപം|മലബാർ കലാപത്തെ]] തുടർന്ന് കലുഷിതമായ  കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാവസ്ഥ പഠിക്കാൻ SIS ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗോഖലെ മലബാറിലേക്ക് അയച്ച നാലംഗസംഘത്തിന്റെ തലവൻ.1921 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ മലബാറിലെത്തി. കലാപം നാശം വിതച്ച പ്രദേശത്ത്  സാന്ത്വനമായി റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്യാമ്പിലെ അഭയാർഥികൾക് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനുമായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സംഭാവനകൾ സങ്കടിപ്പിച്ചു. ക്യാമ്പുകളുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിനുശേഷം 36000 രൂപ ബാക്കി വന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവാണ് കലാപം പോലുള്ള വിധ്വംസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മലബാറിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി DMRT (ദേവധാർ മലബാർ റീ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ട്രസ്റ്റ്‌) എന്ന സംഘം രൂപീകരിച്ച് തുക കൈമാറി. DMRT മലബാറിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ എലിമെന്ററി സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. താനൂരിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചത് പാഠശാലയാണത്രേ. ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള താനൂർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനു സമീപം ഒരു ചായക്കടക്ക് മുകളിലായി ആളുകൾക്ക് അക്ഷരാഭ്യാസം നൽകാൻ ഒരു രാത്രികാല പഠന കേന്ദ്രം.1926ലാണ്  ഹയർ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ ആയി ദേവധാർ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂളിന്റെ ആരംഭം. ഇന്ന് സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 5 ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമിയിൽ DMRT യുടെ കീഴിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. പിന്നീട് 01.07.1952ന് ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തി. 1956ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്കൂൾ ഏറ്റെടുത്തു.1992ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി. ദേവധാർ സ്കൂൾ 2026ൽ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യൻ ദേശിയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ഇതിന്റെ ചരിത്രം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

തിരൂർ താലൂക്കിലെ താനാളൂർ വില്ലേജിലെ 68/3, 68/76 സർവേ നമ്പറുകളിലായി കിടക്കുന്ന 5.13 ഏക്കർ സ്ഥലത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യു.പി ക്ക് 5 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 35 ക്ലാസ് മുറികളും ഹൈസ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി 59 ക്ലാസ് മുറികളും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വിശാലമായ സ്മാർട്ട് റൂം, ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, ഓഡിറ്റോറിയം എന്നിവയും സ്കൂളിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/news/localnews-malappuram-17151255-|title=താനൂർ ദേവധാർ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ മികവിന്റെ കേന്ദ്രം -മന്ത്രി വി. അബ്ദുറഹ്‌മാൻ|access-date=2026-10-28|last=sysadmin|date=2026-02-09|language=ml}}&lt;/ref&gt;
==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* ടി അസ്സനാരുകുട്ടി (സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനി)
* കർത്താട്ടു ബാലചന്ദ്രൻ  
* [[കെ. കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി|കുട്ടി അഹമ്മദ് കുട്ടി]]
* മുഹമ്മദ് ഹനാൻ വി (കായികതാരം)
* ഫിറോസ് ബാബു (മാപ്പിളപ്പാട്ട് ഗായകൻ)
* സരിത റഹ്മാൻ (ഗായിക)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:19026 MLP HSS Building.jpg
പ്രമാണം:19026 MLP school entrance.jpg|പ്രവേശന കവാടം
പ്രമാണം:19026 MLP Aryabhatta block.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:19026|സ്കൂൾവിക്കി‍]]
*[https://youtube/Jsh3JjzfLvU?si=d0MlAdoyEe1ECGly യൂട്യൂബ്]
*[https://www.facebook.com/profile.php?id=100057081235738 Facebook] 

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>son1xmlt26g4iy4evqseldh980esjhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2026/പങ്കെടുക്കുന്നവർ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>673659</id>
    <revision>
      <id>4682849</id>
      <parentid>4682695</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="5ovujoljkgc1140s46b9f7tc8h3qdk3" xml:space="preserve">&lt;!-- ഈ താളിൽ പേര് ചേർക്കാൻ ഒപ്പുവയ്ക്കുക അല്ലെങ്കിൽ ഈ കോഡ് #--~~~~ കോപ്പി ചെയ്ത് താഴെ ചേർക്കുക എന്നിട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക --&gt;
#--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 19:25, 29 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 03:11, 30 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 11:51, 31 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC)
#--[[ഉപയോക്താവ്:Shyam prasad M nambiar|Shyam prasad M nambiar]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shyam prasad M nambiar|സംവാദം]]) 06:10, 4 നവംബർ 2026 (UTC)
#[[ഉപയോക്താവ്:Varghesepunnamada|Varghesepunnamada]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Varghesepunnamada|സംവാദം]]) 17:52, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5ovujoljkgc1140s46b9f7tc8h3qdk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കല്ലറ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673662</id>
    <revision>
      <id>4683013</id>
      <parentid>4682012</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4683013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8914" sha1="fmxiegaj8j5q76uddxilrngdu3hj6k0" xml:space="preserve">[[കേരളം|കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ]] തിര‍ുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ പാലോട് ഉപജില്ലയിൽ [[നെടുമങ്ങാട് താലൂക്ക്|നെടുമങ്ങാട് താലൂക്കിലെ]] [[കല്ലറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് (തിരുവനന്തപുരം)|കല്ലറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലാണ്]] ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കല്ലറ
 | image                   = പ്രമാണം:42071 TVM GVHSS Kallara.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കല്ലറ
 | pushpin_map             = Kerala
 | location                = കല്ലറ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.75316 |76.93925 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 10/06/1913&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|42071=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 1-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/Govt._V.H.S.S._Kallara
 | udisce_code             = 32140800402
 | Kerala_school_code      = 42071
}}
== ചരിത്രം==
തിര‍ുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ നെടുമങ്ങാട് താലൂക്കിലെ കല്ലറ പഞ്ചായത്തിലാണ് '''ഗവൺമെന്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കല്ലറ''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[വാമനപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വാമനപുരത്തിനിപ്പുറത്ത്]] കൊല്ലവർഷം 1080ന് മുൻപ് വിദ്യാലയങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി അറിവില്ല. [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീമ‌ൂലം തിര‌ുനാൾ]] മഹാരാജാവ് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വളരെ പ്രാധാന്യം നൽകിയിര‌ുന്ന‌ു. അക്കാലത്താണ് ഈ പ്രദേശത്ത് [[കല്ലറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് (തിരുവനന്തപുരം)|കല്ലറ പ‍ഞ്ചായത്തിലെ]] ആദ്യ വിദ്യാലയം ആരംഭിക്ക‌ുന്നത്. 1088 [[ഇടവം]] എന്നാണ് സ്‌ക‌ൂളിന്റെ സ്ഥാപന വർഷത്തെക്ക‌ുറിച്ച് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞത്. 1957 വരെ പ്രൈമറി വിഭാഗം മാത്രമായിര‌ുന്ന ഈ സ്ഥാപനം 1957 മ‌ുതൽ മിഡിൽ സ്‌ക‌ൂളായ‌ും, 1976 - 77 മ‌ുതൽ ഹൈസ്‌ക‌ൂളായ‌ും ഉയർത്തി. ഇന്ന് കല്ലറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ഏറ്റവ‌ും ക‍ൂട‍ുതൽ ക‍ുട്ടികൾ പഠിക്ക‍ുന്ന വിദ്യാലയമാണിത്. ഈ സ്‌ക‌ൂളിലെ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപകൻ കെ ക‌ുട്ടൻപിള്ളയ‌ും ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥി പാറ‌ു അമ്മയ‌ും ആണ്. അനീതിക്കെതിരെ പോരാടി രക്തസാക്ഷികളായ ധീര ദേശാഭിമാനികള‌ുടെ സ്‌മരണകള‌ുറങ്ങ‌ുന്ന ഈ മണ്ണ് സ്വാതന്ത്ര്യ സമര ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ജ്വലിക്കുന്നത‌ും ധീരോദാത്തവ‌ുമായ ഒര‌േടാണ്. 1910ന് ശേഷമാണ് നമ്മ‌ുടെ പ്രദേശത്ത് പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ സ്ഥാപിക്ക‌ുന്നത്. അത‌ുവരെ ക‌ുടിപ്പള്ളിക്ക‌ൂടങ്ങള‌ും നിലത്തെഴ‌ുത്ത് ശാലകള‌ും നിലനിന്നിര‌ുന്ന‌ു.  പ്രദേശത്ത് സ്ഥാപിച്ച ആദ്യ പൊതുവിദ്യാലയം ആണ് ഗവൺമെൻ്റ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കല്ലറ. 1937 - 38 കാലഘട്ടത്തിലെ ജനങ്ങള‌ുടെ ജീവിതം പിന്നോക്കം ആയിര‌ുന്ന‌ു. അധ്വാനിക്ക‌ുന്ന ജനങ്ങൾക്ക് ഭരണക‌ൂങ്ങളിൽ നിന്ന് അനീതികള‌ും, അടിച്ചമർത്തല‌ുകള‌ും, അസമത്വങ്ങള‌ും നേരിടേണ്ടി വന്ന‌ു. ഈ അനീതിക്കെതിരെ, അടിച്ചമർത്തലിനെതിരെ, അസമത്വത്തിനെതിരെ 1114 കന്നി പതിനാലിന് [[കല്ലറ - പാങ്ങോട് വിപ്ലവം|കല്ലറ പാങ്ങോട് സമരം]] അരങ്ങേറി. സമരത്തിലെ രക്തസാക്ഷികൾ ആയിര‌ുന്ന‌ു പട്ടാളം കൃഷ്‌ണനും, കൊച്ചപ്പിപിള്ളയ‌ും ഈ പ്രദേശം മലഞ്ചരക്ക‌ു വ്യാപാരത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായിര‌ുന്ന‌ു. ഒട്ടനവധി ചരിത്രങ്ങള‌ുറങ്ങ‌ുന്ന മണ്ണാണിത്. ഒര‌ുപാട് ധീര രക്തസാക്ഷികള‌ുടെയ‌ും പ്രതിഭാശാലികള‌ുടേയ‌ും സ്‌മരണകൾ ഉറങ്ങ‌ുന്ന ഈ മണ്ണ് സ്വാതന്ത്ര്യ സമരചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ജ്വലിക്ക‌ുന്ന ഒര‌ു ഏടാണ്.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
രണ്ടര ഏക്കർ സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ സമാർട്ട് ക്ലാസുകൾ, ലാബുകൾ, ലൈബ്രറി, സ്കൂൾ കിച്ചൻ, ആഡിറ്റോറിയം, ഭിന്നശേഷി സൗഹൃദ ക്ലാസ്മുറി, പബ്ലിക് അഡ്രസിങ് സിസ്റ്റം, Toilet, കുടിവെള്ള സൗകര്യം, വർണ്ണക്കൂടാരം ഗ്രൗണ്ട്, സെമിനാർ ഹാൾ.

== പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ==

* [[കല്ലറ ഗോപൻ]] (പിന്നണി ഗായകൻ)
* പ്രൊഫ. രമേശൻ നായർ - അധ്യാപനം (പ്രൊഫസർ)
* [[കല്ലറ സരസമ്മ]] (രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തക)
* [[അംബിക (നടി)|കല്ലറ അംബിക]] (സിനിമ,സീരിയൽ നടി)
* കല്ലറ അജയൻ (കവി, സാഹിത്യകാരൻ)
* കിഷോർ കുമാർ (മികച്ച അധ്യാപകനുള്ള സംസ്ഥാന,ദേശീയ അവാർഡ് ജേതാവ്)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:42071 GVHSS Kallara02.jpg
പ്രമാണം:42071 GVHSS Kallara01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://web.archive.org/web/20100608094747/http://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>fmxiegaj8j5q76uddxilrngdu3hj6k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹനുമാൻ നമ്പർ 1 (വള്ളം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673705</id>
    <revision>
      <id>4682814</id>
      <parentid>4682072</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:11:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* വള്ളനിർമ്മാണ പാരമ്പര്യം */</comment>
      <origin>4682814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9420" sha1="3ubisflxjslbczq8f09irtlqndsi4xs" xml:space="preserve">{{ആധികാരികത}}
ഹനുമാൻ നമ്പർ 1
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:300px; float:right; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; padding:5px; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; font-weight:bold;&quot; | ഹനുമാൻ നമ്പർ 1
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|frameless|300px]]
|-
! തരം
| കളിവള്ളം
|-
! വിഭാഗം
| ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ്
|-
! നിർമ്മാണകാലം
| 1799–1801
|-
! നിർമ്മാതാവ്
| ശ്രീ അനന്തപത്മനാഭൻ തച്ചൻ
|-
! ആദ്യനാമം
| ശ്രീ പത്മനാഭൻ
|-
! നിലവിലെ പേര്
| ഹനുമാൻ No1
|-
! ഉടമസ്ഥർ
| തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബം
|-
! നീളം
| 25.16 കോൽ (പുനർനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം)
|-
! സ്ഥാനം
| കേരളം, ഇന്ത്യ
|}
'''ഹനുമാൻ നമ്പർ 1''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത ജലോത്സവങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിലുള്ള ഒരു കളിവള്ളമാണ്. ഏകദേശം 218 വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുള്ളതായി കരുതപ്പെടുന്ന ഈ വള്ളം കേരളത്തിലെ പഴക്കമേറിയ മത്സരവള്ളങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. മധ്യകേരളത്തിലെ ജലോത്സവങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന വള്ളം നിലവിൽ തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്.

== ചരിത്രം ==

1799-ൽ പാലിയത്തച്ചന്റെ ആവശ്യപ്രകാരമാണ് ഹരിപ്പാട്ടുനിന്നെത്തിയ ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ കൂട്ടുകുടുംബം ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചതെന്ന് വള്ളത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥ കുടുംബത്തിൽനിന്നുള്ള ചരിത്രവിവരങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വള്ളം നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി എത്തിയ ആചാരി കുടുംബം അവിടെ കൂട്ടുകുടുംബമായി താമസിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയത്. ഏകദേശം രണ്ടുവർഷം കൊണ്ടാണ് വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാക്കിയത്.

ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു നിർമ്മാണം. ആദ്യകാലത്ത് വള്ളങ്ങൾക്ക് അവ നിർമ്മിച്ചിരുന്ന തച്ചന്മാരുടെ പേരുകൾ നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. അതനുസരിച്ച് ഈ വള്ളത്തിന് ശ്രീ പത്മനാഭൻ എന്നായിരുന്നു ആദ്യമായി പേര് നൽകിയത്.

പിന്നീട് ചെമ്പിലെ വലിയ അരയൻ ശ്രീ ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനും പൂജയ്ക്കുമായി പോയി മടങ്ങിയെത്തിയതിനു ശേഷമാണ് വള്ളത്തിന് ഹനുമാൻ എന്ന പേര് നൽകിയത് എന്നാണ് കുടുംബത്തിൽനിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ചരിത്രവിവരം.

രാജഭരണത്തിനുശേഷം പടയാളികളായിരുന്ന ചെമ്പിലെ അരയന്മാർക്ക് വള്ളം ഇഷ്ടദാനമായി ലഭിച്ചു. പിന്നീട് അവരിൽനിന്ന് തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബത്തിന്റെ പൂർവികർക്ക് വള്ളം കൈമാറി ലഭിച്ചു. അന്നുമുതൽ തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബമാണ് വള്ളത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയും സംരക്ഷണവും നിർവഹിക്കുന്നത്.

== വള്ളനിർമ്മാണ പാരമ്പര്യം ==

ഹനുമാൻ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ അനുജന്മാരും പരമ്പരാഗത വള്ളനിർമ്മാണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.

ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ അനുജനായ ശ്രീ അയ്യപ്പൻ ആചാരിയാണ് വലിയ അയ്യപ്പൻ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. രണ്ടാമത്തെ അനുജനായ ശ്രീ കൊച്ചയ്യപ്പൻ കൊച്ചയ്യപ്പൻ വള്ളവും നിർമ്മിച്ചു. നീലകണ്ഠൻ ആചാരി നീലകണ്ഠൻ വള്ളം നിർമ്മിച്ചു. ഈ വള്ളങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിനുശേഷം ശേഷിച്ച തടികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് മാടറയ്ക്കൽ വള്ളം നിർമ്മിച്ചതെന്നും കുടുംബത്തിൽനിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഈ വിവരങ്ങൾ കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത കളിവള്ളനിർമ്മാണത്തിൽ ആചാരി കുടുംബങ്ങൾ വഹിച്ചിരുന്ന പങ്കിനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രാദേശിക ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

== നിർമ്മാണവും സാങ്കേതിക സവിശേഷതകളും ==

ഹനുമാൻ ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു പരമ്പരാഗത മത്സരവള്ളമാണ്. ദീർഘകാലം പഴയ ഘടനയിൽ കാര്യമായ മാറ്റങ്ങളില്ലാതെ സംരക്ഷിച്ചുവന്നിരുന്ന വള്ളം പിന്നീട് പുനർനിർമ്മാണത്തിന് വിധേയമായി.

പുനർനിർമ്മാണത്തിൽ ഏകദേശം നാലു കോൽ നീളം കൂട്ടി. നിലവിലെ നീളം 25.16 കോലാണ്. പ്രധാനമായും അമരഭാഗത്താണ് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയത്. വൈക്കം സ്വദേശിയായ ശ്രീ സദാനന്ദൻ തച്ചനായിരുന്നു പുനർനിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയത്.

== മത്സരരംഗം ==

മധ്യകേരളത്തിലെ ജലോത്സവങ്ങളിൽ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുള്ള വള്ളമാണ് ഹനുമാൻ. ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിലാണ് മത്സരിക്കുന്നത്. ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപാരമ്പര്യം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഇപ്പോഴും മത്സരരംഗത്ത് സജീവമായി പങ്കെടുക്കുന്നു.

== ഉടമസ്ഥതയും സംരക്ഷണവും ==

തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബമാണ് തലമുറകളായി ഹനുമാൻ വള്ളത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയും സംരക്ഷണവും നിർവഹിക്കുന്നത്. 

== അവലംബങ്ങൾ ==

== ഇതും കാണുക ==

[[ദാനിയേൽ ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളം ]]
[[കേരളത്തിലെ ജലോത്സവങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കളിവള്ളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജലോത്സവങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>3ubisflxjslbczq8f09irtlqndsi4xs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682815</id>
      <parentid>4682814</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇതും കാണുക */</comment>
      <origin>4682815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9394" sha1="9vmfoxnj78667fgzzfahrbexvlriepf" xml:space="preserve">{{ആധികാരികത}}
ഹനുമാൻ നമ്പർ 1
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:300px; float:right; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; padding:5px; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; font-weight:bold;&quot; | ഹനുമാൻ നമ്പർ 1
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|frameless|300px]]
|-
! തരം
| കളിവള്ളം
|-
! വിഭാഗം
| ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ്
|-
! നിർമ്മാണകാലം
| 1799–1801
|-
! നിർമ്മാതാവ്
| ശ്രീ അനന്തപത്മനാഭൻ തച്ചൻ
|-
! ആദ്യനാമം
| ശ്രീ പത്മനാഭൻ
|-
! നിലവിലെ പേര്
| ഹനുമാൻ No1
|-
! ഉടമസ്ഥർ
| തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബം
|-
! നീളം
| 25.16 കോൽ (പുനർനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം)
|-
! സ്ഥാനം
| കേരളം, ഇന്ത്യ
|}
'''ഹനുമാൻ നമ്പർ 1''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത ജലോത്സവങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിലുള്ള ഒരു കളിവള്ളമാണ്. ഏകദേശം 218 വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുള്ളതായി കരുതപ്പെടുന്ന ഈ വള്ളം കേരളത്തിലെ പഴക്കമേറിയ മത്സരവള്ളങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. മധ്യകേരളത്തിലെ ജലോത്സവങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന വള്ളം നിലവിൽ തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്.

== ചരിത്രം ==

1799-ൽ പാലിയത്തച്ചന്റെ ആവശ്യപ്രകാരമാണ് ഹരിപ്പാട്ടുനിന്നെത്തിയ ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ കൂട്ടുകുടുംബം ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചതെന്ന് വള്ളത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥ കുടുംബത്തിൽനിന്നുള്ള ചരിത്രവിവരങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വള്ളം നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി എത്തിയ ആചാരി കുടുംബം അവിടെ കൂട്ടുകുടുംബമായി താമസിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയത്. ഏകദേശം രണ്ടുവർഷം കൊണ്ടാണ് വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാക്കിയത്.

ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു നിർമ്മാണം. ആദ്യകാലത്ത് വള്ളങ്ങൾക്ക് അവ നിർമ്മിച്ചിരുന്ന തച്ചന്മാരുടെ പേരുകൾ നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. അതനുസരിച്ച് ഈ വള്ളത്തിന് ശ്രീ പത്മനാഭൻ എന്നായിരുന്നു ആദ്യമായി പേര് നൽകിയത്.

പിന്നീട് ചെമ്പിലെ വലിയ അരയൻ ശ്രീ ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനും പൂജയ്ക്കുമായി പോയി മടങ്ങിയെത്തിയതിനു ശേഷമാണ് വള്ളത്തിന് ഹനുമാൻ എന്ന പേര് നൽകിയത് എന്നാണ് കുടുംബത്തിൽനിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ചരിത്രവിവരം.

രാജഭരണത്തിനുശേഷം പടയാളികളായിരുന്ന ചെമ്പിലെ അരയന്മാർക്ക് വള്ളം ഇഷ്ടദാനമായി ലഭിച്ചു. പിന്നീട് അവരിൽനിന്ന് തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബത്തിന്റെ പൂർവികർക്ക് വള്ളം കൈമാറി ലഭിച്ചു. അന്നുമുതൽ തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബമാണ് വള്ളത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയും സംരക്ഷണവും നിർവഹിക്കുന്നത്.

== വള്ളനിർമ്മാണ പാരമ്പര്യം ==

ഹനുമാൻ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ അനുജന്മാരും പരമ്പരാഗത വള്ളനിർമ്മാണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.

ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ അനുജനായ ശ്രീ അയ്യപ്പൻ ആചാരിയാണ് വലിയ അയ്യപ്പൻ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. രണ്ടാമത്തെ അനുജനായ ശ്രീ കൊച്ചയ്യപ്പൻ കൊച്ചയ്യപ്പൻ വള്ളവും നിർമ്മിച്ചു. നീലകണ്ഠൻ ആചാരി നീലകണ്ഠൻ വള്ളം നിർമ്മിച്ചു. ഈ വള്ളങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിനുശേഷം ശേഷിച്ച തടികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് മാടറയ്ക്കൽ വള്ളം നിർമ്മിച്ചതെന്നും കുടുംബത്തിൽനിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഈ വിവരങ്ങൾ കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത കളിവള്ളനിർമ്മാണത്തിൽ ആചാരി കുടുംബങ്ങൾ വഹിച്ചിരുന്ന പങ്കിനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രാദേശിക ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

== നിർമ്മാണവും സാങ്കേതിക സവിശേഷതകളും ==

ഹനുമാൻ ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു പരമ്പരാഗത മത്സരവള്ളമാണ്. ദീർഘകാലം പഴയ ഘടനയിൽ കാര്യമായ മാറ്റങ്ങളില്ലാതെ സംരക്ഷിച്ചുവന്നിരുന്ന വള്ളം പിന്നീട് പുനർനിർമ്മാണത്തിന് വിധേയമായി.

പുനർനിർമ്മാണത്തിൽ ഏകദേശം നാലു കോൽ നീളം കൂട്ടി. നിലവിലെ നീളം 25.16 കോലാണ്. പ്രധാനമായും അമരഭാഗത്താണ് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയത്. വൈക്കം സ്വദേശിയായ ശ്രീ സദാനന്ദൻ തച്ചനായിരുന്നു പുനർനിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയത്.

== മത്സരരംഗം ==

മധ്യകേരളത്തിലെ ജലോത്സവങ്ങളിൽ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുള്ള വള്ളമാണ് ഹനുമാൻ. ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിലാണ് മത്സരിക്കുന്നത്. ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപാരമ്പര്യം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഇപ്പോഴും മത്സരരംഗത്ത് സജീവമായി പങ്കെടുക്കുന്നു.

== ഉടമസ്ഥതയും സംരക്ഷണവും ==

തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബമാണ് തലമുറകളായി ഹനുമാൻ വള്ളത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയും സംരക്ഷണവും നിർവഹിക്കുന്നത്. 

== അവലംബങ്ങൾ ==

== ഇതും കാണുക ==

[[ദാനിയേൽ ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളം ]]
[[ഇരുട്ടുകുത്തി]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കളിവള്ളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജലോത്സവങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9vmfoxnj78667fgzzfahrbexvlriepf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682816</id>
      <parentid>4682815</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇതും കാണുക */</comment>
      <origin>4682816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9395" sha1="2fg6eph7tms8minv1tifth4pi5ukzcl" xml:space="preserve">{{ആധികാരികത}}
ഹനുമാൻ നമ്പർ 1
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:300px; float:right; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; padding:5px; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; font-weight:bold;&quot; | ഹനുമാൻ നമ്പർ 1
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[File:Kumarakom Vallamkali 20.jpg|frameless|300px]]
|-
! തരം
| കളിവള്ളം
|-
! വിഭാഗം
| ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ്
|-
! നിർമ്മാണകാലം
| 1799–1801
|-
! നിർമ്മാതാവ്
| ശ്രീ അനന്തപത്മനാഭൻ തച്ചൻ
|-
! ആദ്യനാമം
| ശ്രീ പത്മനാഭൻ
|-
! നിലവിലെ പേര്
| ഹനുമാൻ No1
|-
! ഉടമസ്ഥർ
| തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബം
|-
! നീളം
| 25.16 കോൽ (പുനർനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം)
|-
! സ്ഥാനം
| കേരളം, ഇന്ത്യ
|}
'''ഹനുമാൻ നമ്പർ 1''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത ജലോത്സവങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിലുള്ള ഒരു കളിവള്ളമാണ്. ഏകദേശം 218 വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുള്ളതായി കരുതപ്പെടുന്ന ഈ വള്ളം കേരളത്തിലെ പഴക്കമേറിയ മത്സരവള്ളങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. മധ്യകേരളത്തിലെ ജലോത്സവങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന വള്ളം നിലവിൽ തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്.

== ചരിത്രം ==

1799-ൽ പാലിയത്തച്ചന്റെ ആവശ്യപ്രകാരമാണ് ഹരിപ്പാട്ടുനിന്നെത്തിയ ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ കൂട്ടുകുടുംബം ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചതെന്ന് വള്ളത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥ കുടുംബത്തിൽനിന്നുള്ള ചരിത്രവിവരങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വള്ളം നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി എത്തിയ ആചാരി കുടുംബം അവിടെ കൂട്ടുകുടുംബമായി താമസിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയത്. ഏകദേശം രണ്ടുവർഷം കൊണ്ടാണ് വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാക്കിയത്.

ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു നിർമ്മാണം. ആദ്യകാലത്ത് വള്ളങ്ങൾക്ക് അവ നിർമ്മിച്ചിരുന്ന തച്ചന്മാരുടെ പേരുകൾ നൽകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. അതനുസരിച്ച് ഈ വള്ളത്തിന് ശ്രീ പത്മനാഭൻ എന്നായിരുന്നു ആദ്യമായി പേര് നൽകിയത്.

പിന്നീട് ചെമ്പിലെ വലിയ അരയൻ ശ്രീ ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനും പൂജയ്ക്കുമായി പോയി മടങ്ങിയെത്തിയതിനു ശേഷമാണ് വള്ളത്തിന് ഹനുമാൻ എന്ന പേര് നൽകിയത് എന്നാണ് കുടുംബത്തിൽനിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ചരിത്രവിവരം.

രാജഭരണത്തിനുശേഷം പടയാളികളായിരുന്ന ചെമ്പിലെ അരയന്മാർക്ക് വള്ളം ഇഷ്ടദാനമായി ലഭിച്ചു. പിന്നീട് അവരിൽനിന്ന് തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബത്തിന്റെ പൂർവികർക്ക് വള്ളം കൈമാറി ലഭിച്ചു. അന്നുമുതൽ തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബമാണ് വള്ളത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയും സംരക്ഷണവും നിർവഹിക്കുന്നത്.

== വള്ളനിർമ്മാണ പാരമ്പര്യം ==

ഹനുമാൻ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ അനുജന്മാരും പരമ്പരാഗത വള്ളനിർമ്മാണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.

ശ്രീ പത്മനാഭൻ ആചാരിയുടെ അനുജനായ ശ്രീ അയ്യപ്പൻ ആചാരിയാണ് വലിയ അയ്യപ്പൻ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. രണ്ടാമത്തെ അനുജനായ ശ്രീ കൊച്ചയ്യപ്പൻ കൊച്ചയ്യപ്പൻ വള്ളവും നിർമ്മിച്ചു. നീലകണ്ഠൻ ആചാരി നീലകണ്ഠൻ വള്ളം നിർമ്മിച്ചു. ഈ വള്ളങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിനുശേഷം ശേഷിച്ച തടികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് മാടറയ്ക്കൽ വള്ളം നിർമ്മിച്ചതെന്നും കുടുംബത്തിൽനിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഈ വിവരങ്ങൾ കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത കളിവള്ളനിർമ്മാണത്തിൽ ആചാരി കുടുംബങ്ങൾ വഹിച്ചിരുന്ന പങ്കിനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രാദേശിക ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

== നിർമ്മാണവും സാങ്കേതിക സവിശേഷതകളും ==

ഹനുമാൻ ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു പരമ്പരാഗത മത്സരവള്ളമാണ്. ദീർഘകാലം പഴയ ഘടനയിൽ കാര്യമായ മാറ്റങ്ങളില്ലാതെ സംരക്ഷിച്ചുവന്നിരുന്ന വള്ളം പിന്നീട് പുനർനിർമ്മാണത്തിന് വിധേയമായി.

പുനർനിർമ്മാണത്തിൽ ഏകദേശം നാലു കോൽ നീളം കൂട്ടി. നിലവിലെ നീളം 25.16 കോലാണ്. പ്രധാനമായും അമരഭാഗത്താണ് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയത്. വൈക്കം സ്വദേശിയായ ശ്രീ സദാനന്ദൻ തച്ചനായിരുന്നു പുനർനിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയത്.

== മത്സരരംഗം ==

മധ്യകേരളത്തിലെ ജലോത്സവങ്ങളിൽ ചരിത്രപരമായ സാന്നിധ്യമുള്ള വള്ളമാണ് ഹനുമാൻ. ഇരുട്ടുകുത്തി ബി ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിലാണ് മത്സരിക്കുന്നത്. ദീർഘകാലത്തെ ചരിത്രപാരമ്പര്യം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഇപ്പോഴും മത്സരരംഗത്ത് സജീവമായി പങ്കെടുക്കുന്നു.

== ഉടമസ്ഥതയും സംരക്ഷണവും ==

തൈലംപറമ്പിൽ കുടുംബമാണ് തലമുറകളായി ഹനുമാൻ വള്ളത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയും സംരക്ഷണവും നിർവഹിക്കുന്നത്. 

== അവലംബങ്ങൾ ==

== ഇതും കാണുക ==

[[ദാനിയേൽ ഇരുട്ടുകുത്തി വള്ളം ]]
[[ഇരുട്ടുകുത്തി]]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കളിവള്ളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജലോത്സവങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2fg6eph7tms8minv1tifth4pi5ukzcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ സംവാദം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം</title>
    <ns>5</ns>
    <id>673755</id>
    <revision>
      <id>4682949</id>
      <parentid>4682415</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* നിർദ്ദേശം */ മറുപടി</comment>
      <origin>4682949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3573" sha1="fb6zlbv93uu1kofplrvnc66fx9dhkcy" xml:space="preserve">== നിർദ്ദേശം  ==
ഹലോ കൂട്ടുകാരേ,  വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രത്തിലേക്ക് ഒരു പുതിയ നിർദ്ദേശം! ഞാൻ നേരത്തെയെടുത്ത 100 ലേഖനങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റ് എന്ന തീരുമാനം വെറും പൊട്ടയായിരുന്നു. താല്പര്യമില്ലാത്ത വിഷയങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി പകരം 100 ഫലകങ്ങൾ  കൊണ്ടുവരാം. ex: [[ഫലകം:മിൽ വിമാനം]]. ഇതിലൂടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഫലകങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാം. നിങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട തീമുകൾ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യാം. പുതിയ അംഗങ്ങൾക്ക് പ്രോജക്റ്റിൽ ജോയിൻ ചെയ്ത ശേഷം വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു!

അംഗങ്ങളെ പരാമർശിക്കുന്നു:@[[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]]@[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]]@[[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]]@[[ഉപയോക്താവ്:4-RAZOR 01|4-RAZOR 01]].  [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 07:22, 3 നവംബർ 2026 (UTC)

:'''പിന്തുണ:''' ഈ ആശയം വിഷയങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി വർധിപ്പിക്കുകയും ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി ഉപയോക്താക്കൾക്ക് കൂടുതൽ വിഷയങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവസരം നൽകുകയും ചെയ്യും.
:ഞാൻ ചേർക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഫലകങ്ങൾ:
:# [[ഫലകം:മിൽ വിമാനം]]
:# [[ഫലകം:റഷ്യൻ ഹെലികോപ്റ്റേഴ്സ്]]
:# [[ഫലകം:ഉത്തര കൊറിയയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങൾ]]
:# [[ഫലകം:GSAT satellites]] (ഞാൻ തന്നെ ഈ ഫലകം പുതുക്കിക്കൊള്ളാം. അതിലെ എല്ലാം മലയാളത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യാം.)
:# [[ഫലകം:പ്യോംങ്യാംഗ് മെട്രോ]]
:# [[:en:Template:Prime_ministers_of_Abkhazia|Template:Prime ministers of Abkhazia]](ഞാൻ അത് മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാം)
:# [[:en:Template:Ukrainian_cheeses|Template:Ukrainian cheeses]] (ഞാൻ അത് മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാം)
:[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:57, 5 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>fb6zlbv93uu1kofplrvnc66fx9dhkcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സക്കര്യ നദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673767</id>
    <revision>
      <id>4682793</id>
      <parentid>4682494</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T15:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5680" sha1="6r4890x0jv490d5xa5x7bar5m7ara0r" xml:space="preserve">{{Infobox river
  | name              = സക്കര്യ നദി
  | image             = {{Easy CSS image crop|image=Sakarya Nehri (20220703).jpg|crop_top_perc=40|desired_width=300|align=center}}
  | image_size        = 300px
  | image_caption     =
  | source1_location  = Bayat [[Plateau]]
  | mouth_location    = [[Black Sea]]
  | subdivision_type1 = Country
  | subdivision_name1 = [[Turkey]]
  | length_km = 824
  | basin_size_km2 = 55300
  | discharge1_avg    = {{convert|193|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
  | source1_elevation =
  | mouth_elevation   =
}}
തുർക്കിയിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ മൂന്നാമത്തെ നദിയാണ് '''സക്കരിയ നദി''' ([[തുർക്കിഷ് ഭാഷ|തുർക്കിഷ്]]: സക്കറിയ നെഹ്രി). പുരാതന കാലത്ത് ഫ്രിഗിയ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു പ്രദേശത്തിലൂടെയാണ് ഇത് ഒഴുകുന്നത്. ഗ്രീക്ക് ക്ലാസിക്കൽ പുരാതന കാലത്ത് [[ഏഷ്യാമൈനർ|ഏഷ്യാമൈനറിലെ]] (അനറ്റോലിയ) പ്രധാന നദികളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഇത് [[ഇലിയഡ്|ഇലിയഡിലും]]&lt;ref&gt;{{Cite Iliad|3.187, 16.719}}&lt;/ref&gt; തിയോഗണിയിലും&lt;ref&gt;[[Hesiod]], ''[[Theogony]]'', 344.&lt;/ref&gt; പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ പേര് സാഗ്രാഫോസ്,&lt;ref&gt;Schol. ad Apollon. Rhod. 2.724.&lt;/ref&gt; സാങ്കാരിസ്&lt;ref&gt;[[Constantine VII]], ''[[De Administrando Imperio]]'' 1.5&lt;/ref&gt; അല്ലെങ്കിൽ സാഗരിസ്&lt;ref&gt;[[Ovid]], ''ex Pont.'' 4.10 17; Solin 43; {{Cite Pliny|6.1}}&lt;/ref&gt; എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലും കാണാറുണ്ട്. 

പുരാതന കാലത്ത് ജിയോഗ്രാഫിക്ക എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഗ്രീക്ക് ഭൂമിശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്ന സ്ട്രാബോ എഴുതിയത് ഗലാത്തിയയുടെ അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് ഏറെ അകലെയല്ലാതെ ഫ്രിജിയയിലെ സാംഗിയ പട്ടണത്തിനടുത്തുള്ള അഡോറിയസ് പർവതത്തിലാണ് നദിയുടെ ഉറവിടം എന്നാണ്. വളരെ വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ ഒരു ഗതിയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന നദി ആദ്യം കിഴക്കൻ ദിശയിലേക്കും പിന്നീട് വടക്കോട്ടും, അതിനുശേഷം വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലേക്കും ഒഴുകി ഒടുവിൽ ബിതിന്യയിലൂടെ വടക്കോട്ട് യൂക്സിനിലേക്ക് ([[കരിങ്കടൽ|കരിങ്കടൽ]]) ഒഴുകുന്നു.

സ്യൂഡോ-പ്ലൂട്ടാർക്ക് എഴുതിയതനുസരിച്ച്, സാഗരിസ് എന്ന മനുഷ്യൻ പലപ്പോഴും ദൈവമാതാവിന്റെ രഹസ്യങ്ങളെ പുച്ഛിക്കുകയും അവളുടെ പുരോഹിതന്മാരെ പലപ്പോഴും പരിഹസിക്കുകയും ചെയ്തു. കോപാകുലയായ അവൾ അവനെ ഭ്രാന്തനാക്കിയതോടെ, അവൻ സീറോബേറ്റ്സ് നദിയിലേക്ക് ചാടുകയും അന്നുമുതൽ അത് സാഗരിസ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുകയു ചെയ്തുവത്രേ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pseudo-Plutarch |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0400%3Achapter%3D12 |title=De fluviis |translator-last=Goodwin |chapter=XII. Sagaris}}&lt;/ref&gt;

അതിന്റെ ഗതിയുടെ ഒരു ഭാഗം ഫ്രിഗിയയ്ക്കും ബിതിനിയയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള അതിർത്തിയായി മാറുകയും ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഈ അതിർത്തിയുടെ കിഴക്കുവശം നദിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. നദിയുടെ ബിതിനിയൻ ഭാഗം സഞ്ചാരയോഗ്യമായിരുന്നു മാത്രമല്ല അതിൽ മത്സ്യങ്ങൾ സമൃദ്ധമായി ഉണ്ടായിരുന്നതിന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദികൾ അലാൻഡർ, ബാത്തിസ്, തൈംബ്രെസ്, ഗാലസ് എന്നിവയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''[[Periplus of Pseudo-Scylax]]'', p. 34; Apollon. 2.724; Scymnus. 234, foil.; Strab. xii. pp. 563, 567; Dionys. Perieg. 811; Ptol. 5.1.6; Steph. B. sub voce Liv. 38.18; Plin. Nat. 5.43; Amm. Marc. 22.9.&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>6r4890x0jv490d5xa5x7bar5m7ara0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മർഘബ് നദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673768</id>
    <revision>
      <id>4682784</id>
      <parentid>4682544</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T15:15:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8005" sha1="rt6hg9ir5cgsm2u6kzs9s87tz3pw62k" xml:space="preserve">{{Infobox river
  | name                = മർഘബ് നദി
  | image               = Scenic view in western Afghanistan-2011.jpg
  | other_name          = Murghab, Margab, Murqab, Margos, Margu, Margiana, Murgap
  | etymology           = [[Persian language|Persian]] ''Marv-ab'',&quot;River of [[Merv]]&quot;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=arN4DwAAQBAJ&amp;dq=merv+ab+river&amp;pg=PT14|title=A Short History of Persia|first=George|last=Rawlinson|date=January 19, 2018|publisher=Ozymandias Press|isbn=978-1-5312-7707-9|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=UJqxGH_QuXcC&amp;dq=marghab++ab+river&amp;pg=PA397|title=The Lands of the Eastern Caliphate|first=G. Le|last=Strange|date=June 16, 2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-60014-0|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;
  | image_caption       = [[ബാദ്ഗിസ് പ്രവിശ്യ]] യിലൂടെ ഒഴുകുന്ന മർഘബ് നദി
  | map                 = Marghab River watershed.jpg
  | map_size            = 300
  | map_caption         = Marghab River watershed, upstream of Saryyazy Reservoir ([https://mghydro.com/watersheds/shared/4203E3.html Interactive map])
  | native_name         = {{native name list |tag1=fa|name1=مرغاب |tag2=ps-Latn|name2=Murğāb|tag3=bal|name3=مرگاپ}}
  | source1_location    = [[പരോപാമിസസ് പർവതനിരകൾ]], [[മർഘബ് ജില്ല]], [[അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ]]
  | source1_coordinates = {{Coord|35.15|65.99|display=inline}}
  | mouth_location      = [[Mary, Turkmenistan|മേരി ഒയാസിസ്]] (ultimately the [[Aral Sea]] via [[Amu Darya]]
  | subdivision_type1   = Countries
  | subdivision_name1   = [[Afghanistan]], [[Turkmenistan]]
  | length              = ~{{convert|850|km|abbr=on}}
  | source1_elevation   = 
  | discharge1_avg      = {{convert|48.7|m3/s|abbr=on}}
  | basin_size          = {{convert|34700|km2|abbr=on}} (Harirod-Murghab basin)&lt;ref&gt;{{Cite web| title=Afghanistan Water management | url=https://www.moore.af/MediaLibsAndFiles/media/afghanistan.moore-global.com/files/Research/17-Afghanistan-Water-Management.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514202618/https://www.moore.af/MediaLibsAndFiles/media/afghanistan.moore-global.com/files/Research/17-Afghanistan-Water-Management.pdf | archive-date=2021-05-14}}&lt;/ref&gt;
  | tributaries_left    = 
  | tributaries_right   = 
  | river_system        = [[അമു ദര്യ]]
}}
'''മർഘബ് നദി''' (ദാരി/[[പഷ്തു|പഷ്തോ]]: مرغاب, മുർഘാബ്, ബലൂചി: مرگاپ), പുരാതനമായി മാർഗിയാന എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: Μαργιανή, Margianḗ), [[മദ്ധ്യേഷ്യ|മദ്ധ്യേഷ്യയിലെ]] 850 കിലോമീറ്റർ (530 മൈൽ.) നീളമുള്ള ഒരു നദിയാണ്. ഇത് ഘോർ പ്രവിശ്യയിലെ പരോപാമിസസ് പർവതനിരകളിൽനിന്ന് (''Selseleh-ye Safīd Kūh'') ഉത്ഭവിച്ച്, അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ മധ്യഭാഗത്തുള്ള മർഘബ് ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുകയും തുടർന്ന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലേയ്ക്ക് തിരിഞ്ഞ് ബാല മുർഗാബിലേക്കും ഒഴുകുന്നു. [[തുർക്‌മെനിസ്ഥാൻ|തുർക്ക്‌മെനിസ്ഥാനിലെ]] [[കാരകും മരുഭൂമി|കാരകൂം മരുഭൂമിയിലെ]] മേരിയുടെ മരുപ്പച്ചയിൽ എത്തുമ്പോൾ, [[അമു ദര്യ|അമു ദര്യ നദിയിൽ]] നിന്നുള്ള ജലത്തിൻ്റെ വഴിതിരിച്ചുവിടുന്ന കാരകും കനാലിലേക്ക് മർഗബ് പതിക്കുന്നു. മർഘബ് നദിയുടെ വൃഷ്ടിപ്രദേശം ഏകദേശം 46,880 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (18,100 ചതുരശ്ര മൈൽ) ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cawater-info.net/afghanistan/resources_e.htm|title=Surface water resources in North Afghanistan|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723035715/http://cawater-info.net/afghanistan/resources_e.htm|archive-date=July 23, 2011}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
മർഘബ് നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത് അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ മധ്യ മേഖലയിലെ ഘോർ പ്രവിശ്യയിലെ പരോപമിസസ്, ഘർജിസ്ഥാൻ, ബന്ദ്-ഇ തുർക്കെസ്ഥാൻ എന്നീ പർവതനിരകൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു പീഠഭൂമിയിൽനിന്നാണ്. ഉറവിടത്തിൽനിന്ന് നദി കിഴക്ക് നിന്ന് പടിഞ്ഞാറോട്ട്, മുഖമേദ്ഖാനിലേക്ക് ഏകദേശം 300 കിലോമീറ്റർ (190 മൈൽ) ദൂരത്തിൽ ഒഴുകി ഒരു കിലോമീറ്ററിൽ താഴെ വീതിയുള്ള ഇടുങ്ങിയതും കുത്തനെയുള്ളതുമായ താഴ്‌വരയിലൂടെയും ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ ഇടുങ്ങിയ മലയിടുക്കുകളിലൂടെയും കടന്നുപോകുന്നു.

ദർബന്ദ്-ഇ കിൽറെഖ്തിനും മുഖമ്മദ്ഖാനും ഇടയിൽ, മർഘബ് നദി ബാൻഡ്-ഇ തുർക്കെസ്ഥാന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗം മുറിച്ചുകടക്കുകയും തുടർന്ന് ആഴത്തിലുള്ള ഒരു മലയിടുക്കിലൂടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുകയും ചെയ്യുന്നു. മുഖമ്മദ്ഖാനിൽ വെച്ച് നദി ജാവോക്കർ മലയിടുക്കുകൾ കടക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം, താഴ്‌വര അല്പം വികസിക്കുകയും ക്രമേണ തുർക്ക്മെനിസ്ഥാനിലെത്തുമ്പോൾ 2 കിലോമീറ്റർ (1.2 മൈൽ) വീതിയിൽ എത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. മുഖമദ്ഖാനപ്പുറം, മർഘബ് നദീജലത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം ജലസേചനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ മർഘബ് നദിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 10,000 ഹെക്ടർ (25,000 ഏക്കർ) ഭൂമിയിൽ ജലസേചനം നടത്തുന്നു. വലതുവശത്ത് കെയ്സർ നദിയിലെ വെള്ളം '''മർഘബി'''ൽ എത്തുകയും, തുടർന്ന് തുർക്ക്മെനിസ്ഥാനും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനും ഇടയിലുള്ള അതിർത്തി 16 കിലോമീറ്ററിലധികം (10 മൈൽ) നീളത്തിൽ രൂപം കൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു.

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>rt6hg9ir5cgsm2u6kzs9s87tz3pw62k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ലിറ്റാനി നദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673769</id>
    <revision>
      <id>4682783</id>
      <parentid>4682684</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T15:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13584" sha1="b6iwdcd4xki33mzvmzw3vwvgx5m7sf9" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = ലിറ്റാനി നദി
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| image               = Litani river 2.jpg
| image_caption       = 
| map                 = lebanese rivers litani.jpg
| map_size            = 
| map_caption         = The Litani River in dark red; [[Beirut]] in red
| pushpin_map         = 
| pushpin_caption     = 
| mapframe            = yes
| mapframe-zoom       = 8
| source1_location    = [[ബെക്കാ താഴ്‌വര]] (N-S section)&lt;br&gt;
N boundary of [[South Lebanon]] (E-W section)
| mouth               = [[ലെവാന്റൈൻ കടൽ]]
[[മെഡിറ്ററേനിയൻ കടൽ]]
| mouth_location      = ടയർ നഗരത്തിന് വടക്ക്, സൗത്ത് ഗവർണറേറ്റ്, [[ലെബനൻ]]
| mouth_coordinates   = {{Coord|33.3397|35.2443|format=dms|type:river_region:LB|display=inline,title}}
| progression         = 
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = [[ലെബനൻ]]
| subdivision_type2   = 
| subdivision_name2   = 
| length              = {{cvt|174|km}}
| source1_elevation   = 
| discharge1_avg      = 29.17 m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/s
| basin_size          = 2 110 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| extra               = 
| source1_coordinates = {{Coord|34.0146|36.0988|format=dms|type:river_region:LB|display=inline}}
}}
'''ലിറ്റാനി നദി''' ([[അറബി ഭാഷ|അറബിക്]]: نهر الليطاني, റോമൻവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടത്: നഹ്ർ അൽ-ലിതാനി) , മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ലീറ്റ (അറബിക്: نهر ليطا, റോമനൈസ്ഡ്: നഹ്ർ ലിയാൻ) എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന, തെക്കൻ ലെബനനിലെ ഒരു പ്രധാന നദിയാണ്. ബാൽബെക്കിൻ്റെ പടിഞ്ഞാറുള്ള ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ബെക്കാ താഴ്‌വരയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് ടയർ നഗരത്തിന് വടക്ക് വച്ച് ഇത് മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു. ഏകദേശം 140 കി.മീ (87 മൈൽ) കൂടുതൽ നീളമുള്ള ലിറ്റാനി നദി പൂർണ്ണമായും ലെബനനിൽക്കൂടി ഒഴുകുന്ന ഏറ്റവും നീളമേറിയ നദിയാണ്.  

== ചരിത്രം ==

=== പുരാതന, മധ്യകാല കാലഘട്ടങ്ങൾ ===
പുരാതനകാലത്ത്, ഫീനിഷ്യന്മാരും പിന്നീട് ഹെല്ലനിസ്റ്റിക്, റോമൻ ഭരണകൂടങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള വ്യത്യസ്ത നാഗരികതകൾക്കിടയിൽ ഈ നദി പ്രാദേശിക അതിർത്തികൾ അടയാളപ്പെടുത്തി. ഗ്രീക്ക്, ലാറ്റിൻ സ്രോതസ്സുകളിൽ ഇത് ലിയോണ്ടസ് നദി എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. നദിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശം പ്രത്യേകിച്ച് ജലസേചന സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ട റോമൻ കാലഘട്ടത്തിൽ വ്യാപാരത്തിനും കൃഷിക്കും പ്രധാനമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rivermixer.com/travel-the-litani-river-lebanons-timeless-waterway/|title=Travel the Litani River: Lebanon's Timeless Waterway|access-date=2025-02-02|last=Sheppard|first=Kuba|date=2024-10-23|website=River Mixer|lang=en-US}}&lt;/ref&gt;

1950 കളുടെ തുടക്കം മുതൽ, ലെബനന്റെ സാങ്കേതിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ഭാഗമായി ലിറ്റാനി നദിയിലെ അണക്കെട്ടിനുള്ള സാധ്യതകൾ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. 1954 ൽ സ്ഥാപിതമായ ലിറ്റാനി റിവർ അതോറിറ്റിയുടെ (LRA) പ്രസിഡന്റായി സെലിം ലഹൂദ് നിയമിക്കപ്പെട്ടു. പദ്ധതിക്കുള്ള ധനസഹായം പ്രധാനമായും ലോകബാങ്കാണ് നൽകിയത്. സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ കാരണം അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കാനുള്ള ആദ്യ ശ്രമം വിജയിച്ചില്ല. ഫൗദ് ചെഹാബ് പ്രസിഡന്റായി LRA യുടെ ഉന്നത മാനേജ്‌മെന്റിന്റെ ഘടന മാറ്റി. 1960 ജൂണിൽ ഹെൻറി നക്കാഷെ അതിന്റെ പ്രസിഡന്റായും സലാ ഹൽവാനി അതിന്റെ ജനറൽ ഡയറക്ടറായും നിയമിതരായി.

നാക്കാഷെയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, LRA അണക്കെട്ട് പദ്ധതി പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും 1962 മുതൽ 1966 വരെയുള്ള കാലത്ത് ഘട്ടം ഘട്ടമായി അത് പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു. ഹെൻറി നാക്കാഷെയുടെ പിതാവിന്റെ പേരിൽ അണക്കെട്ടിന് &quot;ആൽബർട്ട് നാക്കാഷെ അണക്കെട്ട്&quot; എന്ന് പേരും രൂപപ്പെട്ട തടാകത്തിന് ഖാരൂൺ എന്നും പേരിട്ടു. 1958-ൽ അവ്വാലി തുരങ്കം നിർമ്മിക്കാനുള്ള ആദ്യ ശ്രമം മണ്ണിന്റെ ഘടന വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതിനാൽ പരാജയപ്പെട്ടു. പക്ഷേ എൽആർഎ വീണ്ടും പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുകയും ഫ്രഞ്ച് വിദഗ്ധരുടെ സഹായത്തോടെ ഈ ജോലി പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു. തുരങ്കത്തിന് 16 കിലോമീറ്റർ നീളമുണ്ട്. ഈ കാലയളവിൽ, LRA അബ്ദുൽ എൽ അൽ, ആർക്കാഷെ ജലവൈദ്യുത നിലയങ്ങളുടെ നിർമ്മാണവും പൂർത്തിയാക്കി. 1967 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ജോൺ പ്ലാന്റിന്റെ പണി ആരംഭിച്ചു. ഭരണപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ പലവിധത്തിലുള്ള തടസ്സങ്ങൾ കാരണം, സുപ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾക്കെതിരായ ചെറുത്തുനിൽപ്പിനെ മറികടക്കാൻ കഴിയാതെവന്നതോടെ നാക്കാഷെ അഞ്ച് തവണ തന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് രാജിവച്ചുവെങ്കിലും 1967 ൽ അഞ്ചാമത്തേത് മാത്രമേ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടുള്ളൂ.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
60 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ പോഷകനദികൾ ഉൾപ്പെടെ ആകെ 174 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള ലിറ്റാനി നദി, തീരദേശ ഉപ ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശം മുതൽ വരണ്ട ഭൂഖണ്ഡം വരെയുള്ള വൈവിധ്യമാർന്ന കാലാവസ്ഥകളുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. 2110 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഇതിന്റെ നീർത്തടം ലെബനനിലെ ഏറ്റവും വലിയ നീർത്തടവും രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്തം വിസ്തൃതിയുടെ ഏകദേശം 20% ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമാണ്. ലെബനനിലെ 12 ജില്ലകളിലും 4 ഗവർണറേറ്റുകളിലുമായി 263 ഗ്രാമങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഇതിന്റെ നീർത്തടം, ലെബനന്റെ പാരിസ്ഥിതിക ഭൂപ്രകൃതിയുടെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതോടൊപ്പം രാജ്യത്തെ മൊത്തം ജലപ്രവാഹത്തിന്റെ 30% സംഭാവന ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;Abd&quot;&gt;{{Cite book |last=Iman |first=Abd El Al |title=The Litani River, Lebanon: an assessment and current challenges |publisher=Springer |year=2018 |isbn=3319763008 |editor-last1=Shaban |editor-first1=Amin |series=Water science and technology library (Vol. 85) |location=Cham |pages=15–32 |chapter=Historical Background on the Litani River |editor-last2=Hamzé |editor-first2=Mouin}}&lt;/ref&gt;

ലിറ്റാനി നദീതടത്തിനുള്ളിൽ, കാഫ്ർ സബാദ് (60 ഹെക്ടർ) ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശ്രദ്ധേയമായ നിരവധി പ്രകൃതിദത്ത സവിശേഷതകളും ചതുപ്പുനിലം, സ്ഥിരമായ നീരുറവകൾ, നദീതീര വനപ്രദേശങ്ങൾ, പൈൻ വനപ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. വേൾഡ് നേച്ചർ റിസർവ് ആയി നിയുക്തമാക്കിയിരിക്കുന്ന ആമിഖ് തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ (280 ഹെക്ടർ) ആഗോള പക്ഷി ദേശാടന പാതകളിൽ ഒരു പ്രധാന പോയിന്റായി വർത്തിക്കുന്നതോടൊപ്പം ഏകദേശം 250 പക്ഷിയിനങ്ങൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;Abd2&quot;&gt;{{Cite book |last=Iman |first=Abd El Al |title=The Litani River, Lebanon: an assessment and current challenges |publisher=Springer |year=2018 |isbn=3319763008 |editor-last1=Shaban |editor-first1=Amin |series=Water science and technology library (Vol. 85) |location=Cham |pages=15–32 |chapter=Historical Background on the Litani River |editor-last2=Hamzé |editor-first2=Mouin}}&lt;/ref&gt;

സിറിയൻ അതിർത്തിക്ക് സമാന്തരമായി തെക്കോട്ടൊഴുകിയശേഷം, നദിയുടെ ഗതി പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിയുന്നു. ഈ വളവിനടുത്ത്, നദി [[ഹസ്ബാനി നദി|ഹസ്ബാനി നദിയുമായി]] ഏകദേശം അഞ്ച് കിലോമീറ്റർ അടുത്തേയ്ക്ക് എത്തുന്നു.  

== മലിനീകരണം ==
ലിറ്റാനി നദി മലിനീകരണ ആശങ്കകളെ നേരിടുന്നു. മലിനീകരണം നദിയെയും ഖരാവോൺ റിസർവോയറിനെയും ഒരുപോലെ ബാധിക്കുന്ന പ്രശ്നമാണ്. സൂക്ഷ്മജീവശാസ്ത്രപരവും രാസപരവുമായ വിശകലനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി പഠനങ്ങൾ ഈ നദിയിലെ മലിനീകരണം സാധാരണ നിലയേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അനിയന്ത്രിതമായ മലിനജല നിർമാർജനവും കൃഷിയിൽ വളങ്ങളുടെ വിവേചനരഹിതമായ ഉപയോഗവും മൂലകാരണങ്ങളാണ്. മലിനീകരണം നദിയിലെ  ജലത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തിനും നദിയുടെ ആരോഗ്യത്തിനും ഒരുപോലെ ഭീഷണിയാണ്.&lt;ref&gt;Shaban &amp; Hamzé, eds. (2018), pp. 1–15.&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>b6iwdcd4xki33mzvmzw3vwvgx5m7sf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹസ്ബാനി നദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673773</id>
    <revision>
      <id>4682779</id>
      <parentid>4682541</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7461" sha1="ag2eqj77pg7n54hrzknoqye9xawcjjp" xml:space="preserve">{{Infobox river
| embed                    = 
| name                     = ഹസ്ബാനി നദി
| qid                      = 
| suppressfields           = 
| fetchwikidata            = 
| image                    = File:Hazbani.jpg
| image_size               = 
| image_upright            = 
| image_alt                = 
| image_caption            = Hazbani river in south Lebanon
| map                      = 
| map_size                 = 
| map_alt                  = 
| map_caption              = 
| mouth_coordinates        = {{Coord|33|11|15|N|35|37|10|E|display=inline}}
| pushpin_map              = 
| pushpin_alt              = 
| pushpin_map_size         = 
| pushpin_relief           = 
| pushpin_caption          = 
| mapframe                 = yes
| mapframe-zoom            = 9
| cities                   = 
| source1                  = [[Wazzani]] in [[Lebanon]]
| source1_location         = 
| source1_length           = 
| source1_elevation        = 
| source1_coordinates      = {{Coord|33|14|17|N|35|37|29|E|display=inline,title}}
| source1_coord_ref        = 
| source2                  = Haqzbieh
| mouth                    = [[Jordan River]]
| mouth_location           = [[Israel]]
}}
'''ഹസ്ബാനി''' ([[അറബി ഭാഷ|അറബിക്]]: الحاصباني / ALA-LC: ''al-Ḥāṣbānī''), [[ലെബനാൻ|ലെബനാനിലൂടെയും]] [[ഗോലാൻ കുന്നുകൾ|ഗോലാൻ കുന്നുകളിലൂടെയും]] വടക്കൻ ഇസ്രായേലിലൂടെയും ഒഴുകുന്ന ജോർദാൻ നദിയുടെ പ്രധാന പോഷകനദിയാണ്. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ, പാശ്ചാത്യർ 'അപ്പർ ജോർദാൻ നദി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇതിനെ, തദ്ദേശവാസികൾഅറബിയിൽ ഹസ്ബാനി നദി എന്ന അർത്ഥത്തിൽ നഹർ ഹസ്ബാനി എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Velde, van de |first=C.W.M. |author-link=Charles William Meredith van de Velde |url=https://archive.org/details/narrativeajourn00veldgoog |title=Narrative of a journey through Syria and Palestine in 1851 and 1852 |publisher=William Blackwood and son |year=1854 |volume=1 |page=[https://archive.org/details/narrativeajourn00veldgoog/page/n197/mode/2up 168]}}&lt;/ref&gt;

ഹസ്ബാനി നദിയിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്ന ജലത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ലെബനനിലെ രണ്ട് നീരുറവകളായ വസാനി, ഹക്സ്ബീഹ് എന്നിവയിൽ നിന്നാണ്.&lt;ref&gt;[[FAO]] (Water Resources section) {{cite web|url=http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries/lebanon/index.stm|title=AQUASTAT - FAO's Information System on Water and Agriculture|access-date=2011-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409054730/http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries/lebanon/index.stm|archive-date=2008-04-09|url-status=dead}} &quot;Overall, there are about 40 major streams in Lebanon and, based on the hydrographic system, the country can be divided into five regions: ... [including] the Hasbani river basin in the south-east.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[United Nations University|UNU]] The Jordan River [http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80858e/80858E06.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202062018/http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80858e/80858E06.htm|date=2010-12-02}} &quot;The Dan spring, the largest of the sources of the upper Jordan, lies wholly within Israel close to the border with Syria. The spring sources of the Hasbani River lie entirely within Lebanon. The spring source of the Banias River is in Syria. These three small streams unite 6&amp;nbsp;km inside Israel at about 70 m above sea level to form the upper Jordan River.&quot;&lt;/ref&gt; രണ്ടാമത്തേത് ഹസ്ബാനി നദിയുടെ മുകൾ ഭാഗത്തുള്ള ഒരു കൂട്ടം നീരുറവകളാണ്.&lt;ref&gt;[[United Nations University|UNU]] The Jordan River [http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80858e/80858E06.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202062018/http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80858e/80858E06.htm|date=2010-12-02}}&lt;/ref&gt; ഹസ്ബാനി നദി 25 മൈൽ (40 കിലോമീറ്റർ) ദൂരം ലെബനനിലെ വാദി അൽ-തൈമിലൂടെ ഒഴുകി ഗജാർ ഗ്രാമത്തിലെ അതിർത്തി കടക്കുകയും താമസിയാതെ വടക്കൻ ഇസ്രായേലിലെ ഒരു സ്ഥലത്ത് ബനിയാസ്, ഡാൻ നദികളുമായി സംയോജിച്ച് [[ജോർദാൻ നദി]] രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;[[MERIP]] Heightened Israeli-Lebanese Tensions Over Jordan's Headwaters [http://www.merip.org/mero/mero093002.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161229135701/https://en.wikipedia.org/wiki/MERIP|date=2016-12-29}}&lt;/ref&gt; ഗജാറിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്റർ (2.5 മൈൽ) താഴെ, ഹസ്ബാനി നദി ലെബനനും ഗോലാൻ കുന്നുകളും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയായി മാറുന്നു.

വസാനി നദിയും ഹക്സ്ബീഹ് നദിയും സംയോജിതമായി പ്രതിവർഷം ശരാശരി 138 ദശലക്ഷം ഘനമീറ്റർ ജലം ഒഴുകിയെത്തുന്നു. ഹസ്ബാനി നദിയുടെ ഒഴുക്കിന്റെ ഏകദേശം 20% ലെബനൻ-ഗോലാൻ ഹൈറ്റ്സ് അതിർത്തിയോട് ചേർന്ന്, ഹെർമോൺ പർവതത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 3 കിലോമീറ്റർ (1.9 മൈൽ) പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള ഗജാറിലെ വസാനി നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് എത്തുന്നത്. ലെബനനിൽനിന്നോ ഇസ്രായേലിൽനിന്നോ ഹസ്ബാനിയിലേക്കുള്ള തുടർച്ചയായ വർഷം മുഴുവനും ഒഴുകുന്ന ഒരേയൊരു ഒഴുക്കായതിനാൽ വസാനി നീരുറവയിൽനിന്നുള്ള ജലത്തിന്റെ സംഭാവന നദിക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്.&lt;ref&gt;[[MERIP]] Heightened Israeli-Lebanese Tensions Over Jordan's Headwaters [http://www.merip.org/mero/mero093002.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161229135701/https://en.wikipedia.org/wiki/MERIP|date=2016-12-29}} &quot;In the hot summer months, the Wazzani springs are the only source of flowing water in the Hasbani. Upstream from the Wazzani, the river is dry.&quot;&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>ag2eqj77pg7n54hrzknoqye9xawcjjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഓം നദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673786</id>
    <revision>
      <id>4682771</id>
      <parentid>4682728</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3314" sha1="lhnj5xts2ft07j1lnr5tiwry0oqt9es" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name              = ഓം
| other_name        = Омь
| image             = RiverOm2009.JPG
| image_caption     = The Om in [[Kuybyshev, Novosibirsk Oblast|Kuybyshev]]
| source1           = 
| source1_elevation =
| mouth             = [[ഇർതിഷ്]]
| mouth_location    = 
| mouth_coordinates = {{coord|54.9817|N|73.3694|E|source:kolossus-ruwiki|display=it}}
| progression       = {{drainage|Irtysh}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[റഷ്യ]]
| length            = {{convert|1091|km|abbr=on}}
| discharge1_avg    = {{convert|64|m3/s|abbr=on}} 121 km from the mouth
| basin_size        = {{convert|52600|km2|abbr=on}}
| mapframe          = yes
| mapframe-zoom     = 5
| mapframe-point    = none
}}
റഷ്യയിലെ പടിഞ്ഞാറൻ സൈബീരിയൻ സമതലങ്ങളുടെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''ഓം''' ([[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]]: Омь, സൈബീരിയൻ ടാറ്റർ: Ом&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;). ഇർതിഷ് നദിയുടെ വലതുവശത്തുള്ള ഒരു പോഷകനദിയാണിത്. 1,091 കിലോമീറ്റർ (678 മൈൽ) നീളമുള്ള ഈ നദിക്ക് 52,600 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (20,300 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുള്ള നീർത്തട പ്രദേശമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;gvr&quot; /&gt;

ബരാബ ടാറ്റർ ഭാഷയിൽ &quot;ശാന്തമായ&quot; എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'ഓം' (om) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാകാം ഈ പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

== ഗതി ==
നോവോസിബിർസ്ക്, ടോംസ്ക് ഒബ്ലാസ്റ്റുകളുടെ അതിർത്തിയിലുള്ള വാസ്യുഗാൻ ചതുപ്പുനിലത്തിൽ നിന്നാണ് 'ഓം' നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. പടിഞ്ഞാറൻ സൈബീരിയൻ സമതലത്തിലെ 'ബരാബ താഴ്ന്ന പ്രദേശം' വഴിയാണ് ഇത് പ്രധാനമായും ഒഴുകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;bse&quot;&gt;[http://bse.sci-lib.com/article084414.html Омь], [[Great Soviet Encyclopedia]]&lt;/ref&gt; ഓം, ഇർതിഷ് നദികൾ സംഗമിക്കുന്നിടത്ത് ഓംസ്ക് നഗരവും ഓം, ടാർക്ക നദികൾ സംഗമിക്കുന്നിടത്ത് ഉസ്റ്റ്-ടാർക്ക ഗ്രാമീണ മേഖലയും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇച്ച, കാമ, ടാർടാസ് എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദികൾ.&lt;ref name=&quot;bse2&quot;&gt;[http://bse.sci-lib.com/article084414.html Омь], [[Great Soviet Encyclopedia]]&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
[[വർഗ്ഗം:റഷ്യയിലെ നദികൾ]]</text>
      <sha1>lhnj5xts2ft07j1lnr5tiwry0oqt9es</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പുലാങ്കി നദി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673789</id>
    <revision>
      <id>4682776</id>
      <parentid>4682740</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9889" sha1="rz4sl7yt0g7yulip6ysl05ow34vkn52" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = പുലാങ്കി നദി
| native_name         = {{Native name list|tag1=ceb|name1=Suba sa Pulangi|tag2=mdh|name2=Pulangi a Pulangi}}
| other_name          = Pulangui River
| etymology           = Empamulangi (center of the island)&lt;br /&gt;Pulangi (river)
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Pulangi river in valencia.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = വലൻസിയ പട്ടണത്തിലെ മാപാഗ് സമതലത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുലാങ്കി നദി, റിയോ ഗ്രാൻഡെ ഡി മിൻഡാനാവോയുടെ പ്രധാന പോഷകനദികളിലൊന്നാണ്.
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = {{flagicon|Philippines}} [[Philippines]]
| subdivision_type2   = Region
| subdivision_name2   = {{ubl|[[Northern Mindanao]]|[[Soccsksargen]]|[[Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao|BARMM]]}}
| subdivision_type3   = Province
| subdivision_name3   = {{hlist|[[Bukidnon]]|[[Cotabato]]}}
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length              = {{convert|199|mi|km|order=flip|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;worldatlas&quot;/&gt;
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = [[Mangabon Range]]
| source1_location    = Brgy. Kalabugao, [[Impasugong, Bukidnon]]
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[Mindanao River]]
| mouth_location      = 
| mouth_coordinates   = {{Coord|7.14384|N|124.80323|E|format=dms|dim:15000_region:PH_type:river|display=inline,title}}
| mouth_elevation     = 
| progression         = Pulangi–[[Mindanao River|Mindanao]]
| river_system        = 
| basin_size          = 
| tributaries_left    = {{hlist|[[Bobonawan River]]|[[Sawaga River]]|[[Manupali River]]|[[Muleta River]]|[[Maradugao River]]|[[Malitubog River]]|[[Maramag River]]}}
| tributaries_right   = {{hlist|[[Tigwa River]]|[[Kabacan River]]|[[Dampilasan River]]|[[Maapag River]]|[[Laligan River]]|[[Kalabugao River]]|[[Tinanan River]]|[[Kulaman River]]|[[Arakan River]]}}
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = 
}}
[[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പീൻസിലെ]] മിൻഡനാവോ ദ്വീപിലെ വിപുലമായ നദീവ്യവസ്ഥയായ 'റിയോ ഗ്രാൻഡെ ഡി മിൻഡനാവോ'യുടെ പ്രധാന പോഷകനദികളിലൊന്നാണ് '''പുലാങ്കി നദി''' (ഇതിനെ 'പുലാങ്വി' എന്നും എഴുതാറുണ്ട്). 320 കിലോമീറ്റർ (199 മൈൽ) നീളമുള്ള ഈ നദി, ബുക്കിഡ്‌നോണിലെ ഏറ്റവും നീളമേറിയതും ഫിലിപ്പീൻസിലെ അഞ്ചാമത്തെ നീളമേറിയതുമായ നദിയാണ്.&lt;ref name=&quot;worldatlas&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/longest-rivers-in-the-philippines.html|title=Longest Rivers In The Philippines|accessdate=September 9, 2019|date=July 24, 2018|website=worldatlas.com|publisher=WorldAtlas|language=en|author1=Kenneth Kimutai too}}&lt;/ref&gt; ഇംപാസുഗോംഗ്, ബുക്കിഡ്‌നോണിലെ ബരാംഗേ കലബുഗാവോയിലെ അതിന്റെ ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന് ബുക്കിഡ്‌നോൺ പ്രവിശ്യയിലെ ഭൂരിഭാഗം നഗരങ്ങളിലൂടെയും മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിലൂടെയും ഇത് സഞ്ചരിക്കുന്നു.

== ചരിത്രം ==

=== പദോൽപ്പത്തി ===
&quot;ദ്വീപിന്റെ കേന്ദ്രം&quot; എന്നർത്ഥം വരുന്ന മനോബോ പദമായ ''എംപാമുലങ്കിയിൽ'' നിന്നാണ് നദിയുടെ പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, ഇത് മിൻഡാനാവോ ദ്വീപിനുള്ളിലെ നദിയുടെ സ്ഥാനമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മഗുയിൻഡാനോൺ ഭാഷയിൽ, പുലാങ്കി എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;നദി&quot; എന്നാണ്.

== നീർത്തടവും ജലവൈദ്യുത നിലയവും ==
പുലാങ്കിയിൽ ഒരു ജലസംഭരണിയുടെ തരത്തിലുള്ള പുലാങ്കി IV ജലവൈദ്യുത നിലയവും നീർത്തടവുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wikimapia.org/5387796/Pulangi-4-Hydroelectric-Plant|title=Pulangi 4 Hydroelectric Plant - Maramag|website=wikimapia.org}}&lt;/ref&gt; 255 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള പുലാങ്കി IV ജലവൈദ്യുത നിലയമാണ് മിൻഡാനാവോയിലെ വൈദ്യുതി ആവശ്യത്തിന്റെ 25% നൽകുന്നത്. ഇതിന്റെ ഉടമസ്ഥതയും പ്രവർത്തനവും നാഷണൽ പവർ കോർപ്പറേഷന്റെ (NAPOCOR) കീഴിലാണ്. ബുക്കിഡ്നോൺ പ്രവിശ്യയുടെ കുടിവെള്ളത്തിനും നാഷണൽ ഇറിഗേഷൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ (എൻ.ഐ.എ.) വഴിയുള്ള ജലസേചനത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള പ്രധാന ജലസ്രോതസ്സ് കൂടിയാണ് ഈ ജലസംഭരണിയും അണക്കെട്ടും.&lt;ref name=&quot;Pulangi Watershed Area Team&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.napocor.gov.ph/WMD%20WEBPAGE/area%20teams/pul.htm|title=Pulangi Watershed Area Team|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100704051818/http://www.napocor.gov.ph/WMD%20WEBPAGE/area%20teams/pul.htm|archivedate=July 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

== സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യം ==
പുലാങ്കി നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തിന് ചുറ്റുപാടുമായി അധിവസിക്കുന്ന ഹിഗാവോനോൻ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾ സ്വയം 'പുലാങ്കിയൻ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://apupalamguwancenter.essc.org.ph/?p=246|title=Assisting Forests: The Pulangiyen Approach in Bendum (2010)|access-date=June 25, 2021|last1=Linantad|first1=Lucy|last2=Sagula|first2=Rufino|date=April 26, 2010|website=Apu Palamguwan Cultural Education Center|language=en-US|last3=Bruno|first3=Eric|last4=Walpole|first4=Pedro}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/41220/41220-013-ipp-en_8.pdf|title=PHI: Integrated Natural Resources and Environmental Management Project: Higaonon Ancestral Domain|access-date=June 25, 2021|date=July 2019}}&lt;/ref&gt; പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണവും ഇവരുടെ തദ്ദേശീയ വിജ്ഞാന വ്യവസ്ഥകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/41220/41220-013-ipp-en_8.pdf|title=PHI: Integrated Natural Resources and Environmental Management Project: Higaonon Ancestral Domain|access-date=June 25, 2021|date=July 2019}}&lt;/ref&gt; ഹിഗാവോനോൻ, ബുക്കിഡ്നോൺ എന്നീ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗത ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പുലാങ്കി നദീതടം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/41220/41220-013-ipp-en_8.pdf|title=PHI: Integrated Natural Resources and Environmental Management Project: Higaonon Ancestral Domain|access-date=June 25, 2021|date=July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fpe.ph/impact_story/protecting-watersheds-and-ancestral-domain/6|title=Foundation for the Philippine Environment|access-date=June 25, 2021|date=February 6, 2015|website=Foundation for the Philippine Environment}}&lt;/ref&gt; ഹാഗ്പ, കലബുഗാവോ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽപ്പാടങ്ങളിലേക്കും കൃഷിയിടങ്ങളിലേക്കും ആവശ്യമായ ജലം ഈ നദീതടത്തിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iccaregistry.org/en/explore/Philippines/patagonan-daw-bahaw-bahaw|title=The ICCA Registry|access-date=June 25, 2021|website=The ICCA Registry}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>rz4sl7yt0g7yulip6ysl05ow34vkn52</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682778</id>
      <parentid>4682776</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinkottayam</username>
        <id>84843</id>
      </contributor>
      <origin>4682778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9951" sha1="8751pfzcbpjaz0rarg80n8b8m0f6gvr" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name                = പുലാങ്കി നദി
| native_name         = {{Native name list|tag1=ceb|name1=Suba sa Pulangi|tag2=mdh|name2=Pulangi a Pulangi}}
| other_name          = Pulangui River
| etymology           = Empamulangi (center of the island)&lt;br /&gt;Pulangi (river)
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Pulangi river in valencia.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = വലൻസിയ പട്ടണത്തിലെ മാപാഗ് സമതലത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുലാങ്കി നദി, റിയോ ഗ്രാൻഡെ ഡി മിൻഡാനാവോയുടെ പ്രധാന പോഷകനദികളിലൊന്നാണ്.
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = Country
| subdivision_name1   = {{flagicon|Philippines}} [[Philippines]]
| subdivision_type2   = Region
| subdivision_name2   = {{ubl|[[Northern Mindanao]]|[[Soccsksargen]]|[[Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao|BARMM]]}}
| subdivision_type3   = Province
| subdivision_name3   = {{hlist|[[Bukidnon]]|[[Cotabato]]}}
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length              = {{convert|199|mi|km|order=flip|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;worldatlas&quot;/&gt;
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = 
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = 
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = [[Mangabon Range]]
| source1_location    = Brgy. Kalabugao, [[Impasugong, Bukidnon]]
| source1_coordinates = 
| source1_elevation   = 
| mouth               = [[Mindanao River]]
| mouth_location      = 
| mouth_coordinates   = {{Coord|7.14384|N|124.80323|E|format=dms|dim:15000_region:PH_type:river|display=inline,title}}
| mouth_elevation     = 
| progression         = Pulangi–[[Mindanao River|Mindanao]]
| river_system        = 
| basin_size          = 
| tributaries_left    = {{hlist|[[Bobonawan River]]|[[Sawaga River]]|[[Manupali River]]|[[Muleta River]]|[[Maradugao River]]|[[Malitubog River]]|[[Maramag River]]}}
| tributaries_right   = {{hlist|[[Tigwa River]]|[[Kabacan River]]|[[Dampilasan River]]|[[Maapag River]]|[[Laligan River]]|[[കലബുഗാവോ നദി]]|[[ടിനാനൻ നദി]]|[[കുലമാൻ നദി]]|[[അരക്കാൻ നദി]]}}
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = 
}}
[[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പീൻസിലെ]] മിൻഡനാവോ ദ്വീപിലെ വിപുലമായ നദീവ്യവസ്ഥയായ 'റിയോ ഗ്രാൻഡെ ഡി മിൻഡനാവോ'യുടെ പ്രധാന പോഷകനദികളിലൊന്നാണ് '''പുലാങ്കി നദി''' (ഇത് 'പുലാങ്വി' എന്നും എഴുതാറുണ്ട്). 320 കിലോമീറ്റർ (199 മൈൽ) നീളമുള്ള ഈ നദി, ബുക്കിഡ്‌നോണിലെ ഏറ്റവും നീളമേറിയതും ഫിലിപ്പീൻസിലെ അഞ്ചാമത്തെ നീളമേറിയതുമായ നദിയാണ്.&lt;ref name=&quot;worldatlas&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/longest-rivers-in-the-philippines.html|title=Longest Rivers In The Philippines|accessdate=September 9, 2019|date=July 24, 2018|website=worldatlas.com|publisher=WorldAtlas|language=en|author1=Kenneth Kimutai too}}&lt;/ref&gt; ഇംപാസുഗോംഗ്, ബുക്കിഡ്‌നോണിലെ ബരാംഗേ കലബുഗാവോയിലെ അതിന്റെ ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന് ബുക്കിഡ്‌നോൺ പ്രവിശ്യയിലെ ഭൂരിഭാഗം നഗരങ്ങളിലൂടെയും മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിലൂടെയും ഇത് സഞ്ചരിക്കുന്നു.

== ചരിത്രം ==

=== പദോൽപ്പത്തി ===
&quot;ദ്വീപിന്റെ കേന്ദ്രം&quot; എന്നർത്ഥം വരുന്ന മനോബോ പദമായ ''എംപാമുലങ്കിയിൽ'' നിന്നാണ് നദിയുടെ പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, ഇത് മിൻഡാനാവോ ദ്വീപിനുള്ളിലെ നദിയുടെ സ്ഥാനമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മഗുയിൻഡാനോൺ ഭാഷയിൽ, പുലാങ്കി എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം &quot;നദി&quot; എന്നാണ്.

== നീർത്തടവും ജലവൈദ്യുത നിലയവും ==
പുലാങ്കിയിൽ ഒരു ജലസംഭരണിയുടെ തരത്തിലുള്ള പുലാങ്കി IV ജലവൈദ്യുത നിലയവും നീർത്തടവുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wikimapia.org/5387796/Pulangi-4-Hydroelectric-Plant|title=Pulangi 4 Hydroelectric Plant - Maramag|website=wikimapia.org}}&lt;/ref&gt; 255 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള പുലാങ്കി IV ജലവൈദ്യുത നിലയമാണ് മിൻഡാനാവോയിലെ വൈദ്യുതി ആവശ്യത്തിന്റെ 25% നൽകുന്നത്. ഇതിന്റെ ഉടമസ്ഥതയും പ്രവർത്തനവും നാഷണൽ പവർ കോർപ്പറേഷന്റെ (NAPOCOR) കീഴിലാണ്. ബുക്കിഡ്നോൺ പ്രവിശ്യയുടെ കുടിവെള്ളത്തിനും നാഷണൽ ഇറിഗേഷൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ (എൻ.ഐ.എ.) വഴിയുള്ള ജലസേചനത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള പ്രധാന ജലസ്രോതസ്സ് കൂടിയാണ് ഈ ജലസംഭരണിയും അണക്കെട്ടും.&lt;ref name=&quot;Pulangi Watershed Area Team&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.napocor.gov.ph/WMD%20WEBPAGE/area%20teams/pul.htm|title=Pulangi Watershed Area Team|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100704051818/http://www.napocor.gov.ph/WMD%20WEBPAGE/area%20teams/pul.htm|archivedate=July 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

== സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യം ==
പുലാങ്കി നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തിന് ചുറ്റുപാടുമായി അധിവസിക്കുന്ന ഹിഗാവോനോൻ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾ സ്വയം 'പുലാങ്കിയൻ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://apupalamguwancenter.essc.org.ph/?p=246|title=Assisting Forests: The Pulangiyen Approach in Bendum (2010)|access-date=June 25, 2021|last1=Linantad|first1=Lucy|last2=Sagula|first2=Rufino|date=April 26, 2010|website=Apu Palamguwan Cultural Education Center|language=en-US|last3=Bruno|first3=Eric|last4=Walpole|first4=Pedro}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/41220/41220-013-ipp-en_8.pdf|title=PHI: Integrated Natural Resources and Environmental Management Project: Higaonon Ancestral Domain|access-date=June 25, 2021|date=July 2019}}&lt;/ref&gt; പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണവും ഇവരുടെ തദ്ദേശീയ വിജ്ഞാന വ്യവസ്ഥകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/41220/41220-013-ipp-en_8.pdf|title=PHI: Integrated Natural Resources and Environmental Management Project: Higaonon Ancestral Domain|access-date=June 25, 2021|date=July 2019}}&lt;/ref&gt; ഹിഗാവോനോൻ, ബുക്കിഡ്നോൺ എന്നീ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗത ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പുലാങ്കി നദീതടം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/41220/41220-013-ipp-en_8.pdf|title=PHI: Integrated Natural Resources and Environmental Management Project: Higaonon Ancestral Domain|access-date=June 25, 2021|date=July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fpe.ph/impact_story/protecting-watersheds-and-ancestral-domain/6|title=Foundation for the Philippine Environment|access-date=June 25, 2021|date=February 6, 2015|website=Foundation for the Philippine Environment}}&lt;/ref&gt; ഹാഗ്പ, കലബുഗാവോ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലെ നെൽപ്പാടങ്ങളിലേക്കും കൃഷിയിടങ്ങളിലേക്കും ആവശ്യമായ ജലം ഈ നദീതടത്തിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iccaregistry.org/en/explore/Philippines/patagonan-daw-bahaw-bahaw|title=The ICCA Registry|access-date=June 25, 2021|website=The ICCA Registry}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>8751pfzcbpjaz0rarg80n8b8m0f6gvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kunnicode</title>
    <ns>3</ns>
    <id>673791</id>
    <revision>
      <id>4682769</id>
      <parentid>4682747</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T13:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinayaraj</username>
        <id>25055</id>
      </contributor>
      <comment>അറിയിപ്പ്: [[വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4682769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10070" sha1="8x6wusjtx3zkafpl4eskxoh6c6jwnpj" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Kunnicode | Kunnicode | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:05, 4 നവംബർ 2026 (UTC)
==  [[:വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:46, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8x6wusjtx3zkafpl4eskxoh6c6jwnpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673792</id>
    <revision>
      <id>4682766</id>
      <parentid>4682751</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T13:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinayaraj</username>
        <id>25055</id>
      </contributor>
      <comment>ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4682766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2534" sha1="68ddupnuekh3ac5qci2ycrs840rdj8i" xml:space="preserve">{{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}}

'''വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്''' മലയാളം എഴുത്തുകാരനും ഗ്രാഫിക് ഡിസൈനറുമാണ്. ''കട്ടച്ചൂള'' എന്ന ഓർമ്മപ്പുസ്തകത്തിന്റെ രചയിതാവാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/your-creatives/2023/05/10/malayalam-experience-note-by-vincent-kunnicode.html|title=പേടിപ്പിച്ച പ്രസവകാലം - വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട് എഴുതിയ അനുഭവക്കുറിപ്പ്|access-date=2026-11-04|language=ml}}&lt;/ref&gt;

== സാഹിത്യജീവിതം ==
വ്യക്തിഗത ഓർമ്മകളും ഗ്രാമീണ ജീവിതാനുഭവങ്ങളും പ്രമേയമാക്കിയുള്ള രചനയാണ് വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോടിന്റെ ''കട്ടച്ചൂള'' എന്ന പുസ്തകം. മാൻകൈന്റ് ലിറ്ററേച്ചറാണ് പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രസാധകർ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.booklove.co.in/product-page/kattachoola|title=KATTACHOOLA {{!}} കട്ടച്ചൂള|access-date=2026-11-04|language=en}}&lt;/ref&gt;

2026 നവംബർ 3-ന് കുന്നിക്കോട് എ.പി.പി.എം.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് സ്കൂളിൽ പുസ്തകത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രകാശനം നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Citation|title=1.1K കാഴ്‌ചകൾ · 23 പ്രതികരണങ്ങൾ {{!}} വിൻസെൻ്റ് കുന്നിക്കോട് രചിച്ച #കട്ടച്ചൂള എന്ന പുസ്തകത്തിൻ്റെ പ്രകാശനം ആവണീശ്വരം APPM VHSS ൽ നടന്നു. {{!}} GCN Vartha|url=https://www.facebook.com/reel/1793792416081161/|language=ml|access-date=2026-11-04}}&lt;/ref&gt;

== പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==

* കട്ടച്ചൂള – ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ.

== അവലംബങ്ങൾ ==

* Kerala Kaumudi, 3 നവംബർ 2026.
* Manorama Online, 19 മാർച്ച് 2019.
* Manorama Online, 10 മേയ് 2023.</text>
      <sha1>68ddupnuekh3ac5qci2ycrs840rdj8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്</title>
    <ns>4</ns>
    <id>673793</id>
    <revision>
      <id>4682767</id>
      <timestamp>2026-11-04T13:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinayaraj</username>
        <id>25055</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]])</comment>
      <origin>4682767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1688" sha1="htc9cl8glyax8pkud3tu6n358qm0eqn" xml:space="preserve">===[[:വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്]]===
{{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}}

:{{la|വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്}} – (&lt;includeonly&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്|View AfD]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/നവംബർ 2026#{{anchorencode:വിൻസെന്റ് കുന്നിക്കോട്}}|View log]]&lt;/noinclude&gt;{{int:dot-separator}} &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B5%BB%E0%B4%B8%E0%B5%86%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B5%8D Stats]&lt;/span&gt;)
ശ്രദ്ധേയതയില്ല, ആത്മകഥ [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:46, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>htc9cl8glyax8pkud3tu6n358qm0eqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചൊവ്വക്കാരൻ മൂസ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673794</id>
    <revision>
      <id>4682785</id>
      <timestamp>2026-11-04T15:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saif Arash</username>
        <id>88773</id>
      </contributor>
      <comment>''''ചൊവ്വക്കാരൻ മൂസ''' അഥവാ '''മൂസക്കാക്ക''', പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലും പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[തലശ്ശേരി]] കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11866" sha1="r7c6nut1kdfoiw53ypfsujoz5tun2gr" xml:space="preserve">'''ചൊവ്വക്കാരൻ മൂസ''' അഥവാ '''മൂസക്കാക്ക''', പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലും പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും [[തലശ്ശേരി]] കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരിയും ധനകാര്യ ഇടപാടുകാരനുമായിരുന്നു. കെയി കുടുംബാംഗമായിരുന്ന അദ്ദേഹം [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഇംഗ്ലീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുമായി]] വ്യാപാരബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു. തലശ്ശേരിയിലെ ഓടത്തിൽ പള്ളിയുടെ നിർമ്മാതാവായും അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;tourism&quot;&gt;[https://www.keralatourism.org/malabar/odathil-palli/127 Odathil Palli]. കേരള ടൂറിസം. ശേഖരിച്ചത്: 2026 നവംബർ 4.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mcdonald&quot;&gt;James McDonald (2019). “Migration as an opportunity for reinvention: Alfred and Margaret Rich of Gundaroo”. ''Australian Journal of Biography and History'', 2, പുറങ്ങൾ 49–60; മൂസയെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശം പുറം 52. [https://history.cass.anu.edu.au/files/docs/2024/12/AJBH_no_2_2019.pdf പൂർണ്ണപാഠം].&lt;/ref&gt;

== കുടുംബപശ്ചാത്തലം ==
കെയി കുടുംബത്തിന്റെ വ്യാപാരപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ ആലുപ്പിക്കാക്കയുടെ സഹോദരീപുത്രനായിരുന്നു മൂസക്കാക്ക. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മലബാറിൽ പ്രാധാന്യം നേടിയ മാപ്പിള വ്യാപാരി-ഭൂവുടമ കുടുംബങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു കെയി കുടുംബം. തലശ്ശേരിയായിരുന്നു അവരുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തനകേന്ദ്രം. ആലുപ്പിക്കാക്കയ്ക്കുശേഷം കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തികസ്വാധീനം വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ മൂസക്കാക്ക പങ്കുവഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;ismail&quot;&gt;E. Ismail. [https://www.sahapedia.org/keyis-and-odathil-mosque-thalassery The Keyis and the Odathil Mosque of Thalassery]. ''Sahapedia''. ശേഖരിച്ചത്: 2026 നവംബർ 4.&lt;/ref&gt;

== വ്യാപാരപ്രവർത്തനങ്ങൾ ==
മലബാറിൽനിന്നുള്ള കുരുമുളക് വ്യാപാരത്തിലായിരുന്നു മൂസയുടെ പ്രധാന ഇടപെടൽ. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് കുരുമുളക് വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള കരാറുകളിൽ ഏർപ്പെട്ട ആദ്യകാല പ്രാദേശിക വ്യാപാരികളിൽ അദ്ദേഹവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വടക്കേ മലബാറിലെ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് കമ്പനിക്ക് കൈമാറാൻ പ്രാദേശിക കമ്മീഷൻ ഏജന്റുമാരെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ആശ്രയിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;Amita Shah (2018 ഡിസംബർ 19). [https://openthemagazine.com/cover-stories/new-year-2019-issue/the-spice-route The Spice Route]. ''Open''.&lt;/ref&gt;

കെയി വ്യാപാരികളുടെ ഇടപാടുകൾ തലശ്ശേരിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയിരുന്നില്ല. കൊച്ചി, ആലപ്പുഴ, മംഗലാപുരം, ബോംബെ, സൂറത്ത്, തൂത്തുക്കുടി, മസൂലിപട്ടണം തുടങ്ങിയ തുറമുഖങ്ങളുമായും അവർ ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;abraham&quot;&gt;Santhosh Abraham (2017). “The Keyi Mappila Muslim Merchants of Tellicherry and the Making of Coastal Cosmopolitanism on the Malabar Coast”. ''Asian Review of World Histories'', 5 (2), പുറങ്ങൾ 145–162; പ്രത്യേകിച്ച് പുറങ്ങൾ 154–158. doi:10.1163/22879811-12340009. [https://www.mappilaheritagelibrary.com/wp-content/uploads/2018/10/The-Keyi-Mappila-Muslim-Merchants-of-Tellicherry-and-the-Making-of-Coastal-Cosmopolitanism-on-the-Malabar-Coast.pdf പൂർണ്ണപാഠം].&lt;/ref&gt;

== ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുമായുള്ള ബന്ധം ==
ആംഗ്ലോ-മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങളുടെ കാലത്ത് കെയി കുടുംബവും ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയും തമ്മിലുള്ള സഹകരണത്തിൽ മൂസ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. പണം, ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ തുടങ്ങിയവ ലഭ്യമാക്കാൻ കമ്പനി അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തികശേഷിയെയും പ്രാദേശികബന്ധങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ചിരുന്നു. 1792–1793 കാലത്തെ മലബാർ സംയുക്ത കമ്മീഷന്റെ രേഖകളിൽ അദ്ദേഹം വിതരണം ചെയ്ത കുരുമുളകിന്റെ അളവ്, വില, മൂല്യം എന്നിവ സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;abraham&quot; /&gt;

ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിക്കു വായ്പ നൽകാൻ കഴിയുന്നത്ര സമ്പന്നനായ വ്യാപാരിയായാണ് ജെയിംസ് മക്ഡൊണാൾഡിന്റെ പഠനം മൂസയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;mcdonald&quot; /&gt;

== പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരികളുമായുള്ള ഇടപാടുകൾ ==
അറക്കൽ ബീവി, കടത്തനാട് രാജാവ്, ചിറക്കൽ രാജാവ്, കുടക് രാജാവ് എന്നിവരുമായി മൂസയ്ക്ക് സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളുണ്ടായിരുന്നു. 1795-ൽ അറക്കൽ ബീവിക്കുവേണ്ടി കമ്പനിക്ക് 10,000 രൂപ നൽകാമെന്ന് അദ്ദേഹം ഏറ്റെടുത്തതായി സന്തോഷ് അബ്രഹാം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരികളുടെ നികുതികുടിശ്ശിക തീർക്കുന്നതിനുള്ള ധനസഹായത്തിലും അദ്ദേഹം ഇടപെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;abraham&quot; /&gt;

== മർഡോക്ക് ബ്രൗണുമായുള്ള കേസ് ==
കടം തിരിച്ചടയ്ക്കാത്തതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരിയായ മർഡോക്ക് ബ്രൗണിനെതിരെ മൂസ മദ്രാസിലെ മേയേഴ്സ് കോടതിയിൽ കേസ് നടത്തി. കുരുമുളക് ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്ന ബ്രൗണിന്റെ വാദത്തിനെതിരെ മറ്റൊരു ഇംഗ്ലീഷ് വ്യാപാരിയെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ അവകാശവാദം തെളിയിച്ച മൂസ കേസിൽ വിജയിച്ചു.&lt;ref name=&quot;abraham&quot; /&gt;

== ഓടത്തിൽ പള്ളി ==
[[പ്രമാണം:Odathil_Mosque_Thalasserry.jpg|ലഘുചിത്രം|മൂസക്കാക്ക നിർമ്മിച്ച തലശ്ശേരിയിലെ ഓടത്തിൽ പള്ളി.]]
മൂസക്കാക്കയുടെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് തലശ്ശേരിയിലെ ഓടത്തിൽ പള്ളി. ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന രണ്ടേക്കർ സ്ഥലം വാങ്ങിയാണ് പള്ളി നിർമ്മിച്ചതെന്ന് പ്രൊഫ. ഇ. ഇസ്മായിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. സ്ഥലം നേരത്തേ കരിമ്പിൻതോട്ടമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;ismail&quot; /&gt;

പള്ളിയുടെ നിർമ്മാണത്തിനാവശ്യമായ മരം തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ് സമ്മാനിച്ചതായി കേരള ടൂറിസവും സഹപീഡിയയും രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. കേരളീയ വാസ്തുവിദ്യാശൈലി, മരപ്പണി, ചെമ്പുപാകിയ മേൽക്കൂര എന്നിവ പള്ളിയുടെ സവിശേഷതകളാണ്.&lt;ref name=&quot;tourism&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ismail&quot; /&gt;

പള്ളിവളപ്പിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്താണ് മൂസക്കാക്കയുടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാരുടെയും ഖബറുകളുള്ളത്.&lt;ref name=&quot;ismail&quot; /&gt;

== മരണം ==
മൂസയുടെ മരണവർഷത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പഠനങ്ങളിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്. സന്തോഷ് അബ്രഹാമിന്റെ 2017-ലെ പഠനം 1806 എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്.&lt;ref name=&quot;abraham&quot; /&gt; ജെയിംസ് മക്ഡൊണാൾഡിന്റെ 2019-ലെ പഠനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതകാലം 1745–1807 എന്നാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;mcdonald&quot; /&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== കൂടുതൽ വായന ==

* M. P. Mujeebu Rehman (2007). “Merchants, Colonialism and Indigenous Capital: Chovvakkaran Moosa and the English East India Company”. ''Advances in Arts &amp; Ideas'', 3, പുറങ്ങൾ 129–139.</text>
      <sha1>r7c6nut1kdfoiw53ypfsujoz5tun2gr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673795</id>
    <revision>
      <id>4682790</id>
      <timestamp>2026-11-04T15:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>'അപ്പർ കുട്ടനാടിലെ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളിൽ ഏറെ പ്രസിദ്ധമാണ് ഷോട്ട് 1926 ലാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ആദ്യമായി നീരണിയുന്നത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ശില്പി. 1952 ലെ നെഹ്‌റു ട...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2889" sha1="8lpgpdt22434d6dsgaqa3mykoarx7e1" xml:space="preserve">അപ്പർ കുട്ടനാടിലെ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളിൽ ഏറെ പ്രസിദ്ധമാണ് ഷോട്ട് 1926 ലാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ആദ്യമായി നീരണിയുന്നത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ശില്പി. 1952 ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിൽ 4.4 മിനിട്ട് എന്ന റിക്കോർഡ് സമയം കൊണ്ട് തുഴഞ്ഞെത്തി ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചതാണ് ആദ്യ വള്ളംമായ പുളിക്കത്ര.

എന്നാൽ അന്നത്തെ മുഖ്യാതിഥിയായി പങ്കെടുത്ത പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഓളങ്ങളെ കീറിമുറിച്ച് വെടിയുണ്ട പോലെ ചീറി പാഞ്ഞ് വന്ന പുളിക്കത്ര കളിവള്ളത്തെ നോക്കി ആവേശത്തോടെ 'ഷോട്ട്' എന്ന് വിളിച്ചപ്പോൾ ഇരുകരകളിൽ നിന്നും ആർപ്പുവിളി ഉയർന്നു. പിന്നീട് ഷോട്ട് എന്ന ഓമനപേരിൽ പുളിക്കത്ര വള്ളം അറിയപെടുവാൻ തുടങ്ങി. 1960ൽ കോഴിമുക്ക നാരായണൻ ആചാരിയും 2001 ൽ ഉമാ മഹേശനും ആയിരുന്നു ശില്പികൾ. ഇപ്പോൾ നിർമ്മിച്ച കളിവള്ളത്തിന് മുപ്പത്തിഅഞ്ചേ കാൽ കോൽ നീളവും 40 അംഗുലം വീതിയും ഉണ്ട്. 50 തുഴച്ചിൽക്കാരും 3 നിലക്കാരും 4 പങ്കായക്കാരും 3 ഒറ്റതുഴക്കാരും ഉൾപെടെ 60 പേർ ഉണ്ട്. ആഞ്ഞിലി തടിയിലാണ് വള്ളത്തിന്റെ പണി പൂർത്തിയാക്കിയിരിക്കുന്നത്.

ഒമ്പത് ദശാംബ്ദം കൊണ്ട് ഒരേ കുടുംബത്തിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി 4 തലമുറക്കാർ 4 കളിവള്ളങ്ങൾ നിർമിച്ച് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതുമായ ബഹുമതി ഈ കുടുംബത്തിന് മാത്രം സ്വന്തവും ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യവുമാണ്.</text>
      <sha1>8lpgpdt22434d6dsgaqa3mykoarx7e1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682811</id>
      <parentid>4682790</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:06:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4836" sha1="3ezxel6770jkngr0bu8bv535ap18cue" xml:space="preserve">
==ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം==

അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ പ്രസിദ്ധമായ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര. എടത്വാ വില്ലേജ് യൂണിയൻ രൂപീകരണത്തിനുശേഷം ആദ്യ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന റിട്ടയേർഡ് കൃഷി ഇൻസ്പെക്ടർ മാലിയിൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയാണ് 1926-ൽ എടത്വായിലെ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാട്ടിൽ നിന്ന് ആദ്യത്തെ പുളിക്കത്ര വള്ളം നീരണിയിച്ചത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ആദ്യ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി.

1952-ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ 4.4 മിനിറ്റ് എന്ന റെക്കോർഡ് സമയത്തിൽ തുഴഞ്ഞെത്തി ഈ വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചു. അന്ന് മുഖ്യാതിഥിയായി പങ്കെടുത്ത ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, അതിവേഗത്തിൽ കുതിച്ചെത്തിയ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തെ കണ്ട് ആവേശത്തോടെ 'ഷോട്ട്' എന്ന് വിളിച്ചതോടെയാണ് വള്ളത്തിന് 'ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര' എന്ന പേര് ലഭിച്ചതെന്നാണ് പ്രചാരത്തിലുള്ള ചരിത്രവിവരണം.

1960-ൽ കോഴിമുക്ക നാരായണൻ ആചാരിയും 2001-ൽ ഉമാമഹേശനും വള്ളത്തിന്റെ തുടർനിർമ്മാണത്തിൽ ശില്പികളായി പ്രവർത്തിച്ചു. 2017 ജൂലൈ 27-ന് ഏറ്റവും പുതിയതായി നിർമ്മിച്ച 'ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര' വള്ളം നീരണിഞ്ഞു. 35¼ കോൽ നീളവും 40 അംഗുലം വീതിയുമുള്ള ഈ വള്ളം ആഞ്ഞിലിത്തടിയിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു ഇതിന്റെ ശില്പി.

വള്ളത്തിൽ 50 തുഴച്ചിൽക്കാർ, 3 നിലക്കാർ, 4 പങ്കായക്കാർ, 3 ഒറ്റത്തുഴക്കാർ എന്നിങ്ങനെ ആകെ 60 പേർ പങ്കെടുക്കുന്നു.

=മത്സരനേട്ടങ്ങൾ=

ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1960-ൽ നീരണിഞ്ഞ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളം നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ 36 തവണ വിജയിച്ചതായി കുടുംബചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. പാണ്ടങ്കരി സെന്റ് ജോർജ് ബോട്ട് ക്ലബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നാല് ഹാട്രിക്കുകൾ ഉൾപ്പെടെ ഏകദേശം 16 വിജയങ്ങൾ ഈ വള്ളം നേടിയിട്ടുണ്ട്.

=പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ പാരമ്പര്യം=

ഏകദേശം ഒൻപത് പതിറ്റാണ്ടുകളിലായി ഒരേ കുടുംബത്തിലെ തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകൾ നാല് കളിവള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു എന്ന പ്രത്യേകത പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിനുണ്ട്. കുട്ടനാടൻ വള്ളംകളി ചരിത്രത്തിൽ കുടുംബത്തിന്റെ ഈ പാരമ്പര്യം ശ്രദ്ധേയമാണ്.</text>
      <sha1>3ezxel6770jkngr0bu8bv535ap18cue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682840</id>
      <parentid>4682811</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14269" sha1="65dr25jh4w4qitl3inhvagj6gt0ak8w" xml:space="preserve">== ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം ==

അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ എടത്വാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ വെപ്പ് കളിവള്ളമാണ് '''ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര'''. കുട്ടനാടൻ വള്ളംകളി ചരിത്രത്തിൽ ദീർഘകാല പാരമ്പര്യവും നിരവധി വിജയങ്ങളും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുള്ള ഈ വള്ളം മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മത്സരരംഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം നീളുന്ന വള്ളംകളി പാരമ്പര്യമാണ് ഈ കുടുംബത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== ആദ്യ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ തുടക്കം ===

എടത്വാ വില്ലേജ് യൂണിയൻ രൂപീകരണത്തിനുശേഷം ആദ്യ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന റിട്ടയേർഡ് കൃഷി ഇൻസ്പെക്ടർ മാലിയിൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയാണ് 1926-ൽ ആദ്യമായി എടത്വായിലെ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാട്ടിൽ നിന്ന് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ കളിവള്ളം നീരണിയിച്ചത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ആദ്യ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== ഷോട്ട് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് ===

1952-ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിലാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചത്. അന്ന് 1500 മീറ്റർ ദൂരം 4.4 മിനിറ്റ് കൊണ്ട് പിന്നിട്ടതായി മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. മത്സരത്തിന് മുഖ്യാതിഥിയായി എത്തിയിരുന്ന അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, അതിവേഗത്തിൽ കുതിച്ചെത്തിയ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തെ നോക്കി ആവേശത്തോടെ 'ഷൂട്ട്' എന്ന് വിളിച്ചതായും തുടർന്ന് അത് 'ഷോട്ട്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതായും പ്രചാരത്തിലുള്ള ചരിത്രവിവരണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇതോടെയാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ |url=https://malayalamuk.com/shot-boat-launch/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== തുടർനിർമ്മാണവും തലമുറകളും ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരരംഗത്ത് അവതരിപ്പിച്ചു. 1960-ൽ ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഷോട്ട് എന്ന പേരിൽ വള്ളം നീരണിഞ്ഞു. ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കോയില്മുക്ക് നാരായണൻ ആചാരിയുടെ പേരും വാർത്തകളിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 2001-ൽ ഉമാമഹേശന്റെ ശില്പനിർമാണത്തിൽ മറ്റൊരു വള്ളവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഈ വള്ളം 'ജെയ് ഷോട്ട്' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-3/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== 2017-ലെ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിലെ നാലാമത്തെ കളിവള്ളമായ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര 2017 ജൂലൈ 27-ന് നീരണിഞ്ഞു. പുളിക്കത്ര ബാബുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയിൽ (ജോർജി) ആണ് പുതിയ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. വള്ളംകളിയുടെ പാരമ്പര്യം പുതുതലമുറയിലേക്ക് കൈമാറുക എന്നതും പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് പിന്നിലെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നു. ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയുടെയും രഞ്ജന ജോർജിന്റെയും മകൻ ആദം പുളിക്കത്രയെ വള്ളത്തിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി അവതരിപ്പിച്ചതും അന്ന് ശ്രദ്ധേയമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. ആഞ്ഞിലിത്തടിയിലാണ് വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. 35¼ കോൽ നീളവും 40 അംഗുലം വീതിയുമുള്ള വള്ളത്തിൽ 50 തുഴച്ചിൽക്കാർ, 3 നിലക്കാർ, 4 പങ്കായക്കാർ, 3 ഒറ്റത്തുഴക്കാർ എന്നിങ്ങനെ ആകെ 60 പേർ പങ്കെടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== മത്സരനേട്ടങ്ങൾ ==

വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ വിജയചരിത്രമാണ് ഷോട്ട് പുളിക്കത്രയ്ക്കുള്ളത്. ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1960-ൽ നീരണിഞ്ഞ ഷോട്ട് വള്ളം നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിൽ 36 തവണ വിജയിച്ചതായി മനോരമ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നാല് ഹാട്രിക് വിജയങ്ങളും ഈ വള്ളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പാണ്ടങ്കരി സെന്റ് ജോർജ് ബോട്ട് ക്ലബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ ജലമേളകളിൽ വള്ളം മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-race-boat/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

വിവിധ വർഷങ്ങളിലെ വാർത്തകളിൽ വിജയങ്ങളുടെ എണ്ണം 36, 37 എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ വിജയങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം സംബന്ധിച്ച് ഔദ്യോഗിക മത്സരരേഖകൾ കൂടി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം ==

ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനടുത്ത കാലയളവിൽ ഒരേ കുടുംബത്തിലെ തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകൾ നാല് കളിവള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു എന്ന പ്രത്യേകത പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിനുണ്ട്. 1926-ൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം തുടർന്നുള്ള തലമുറകളിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോയി. 2017-ൽ നാലാമത്തെ വള്ളമായ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര നീരണിഞ്ഞതോടെ ഈ കുടുംബപാരമ്പര്യം വീണ്ടും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.

തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകളുടെ വള്ളനിർമാണ പാരമ്പര്യത്തിന് കുടുംബത്തിന് യൂണിവേഴ്സൽ റെക്കോർഡ്സ് ഫോറത്തിന്റെ (URF) അംഗീകാരം ലഭിച്ചതായും മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guinness URF Records |url=https://malayalamuk.com/guinness-urf-records/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}}</text>
      <sha1>65dr25jh4w4qitl3inhvagj6gt0ak8w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682841</id>
      <parentid>4682840</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം */</comment>
      <origin>4682841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14269" sha1="asvhyu9fv84nc3imdaiolisr30w32o4" xml:space="preserve">== ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം ==

അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ എടത്വാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ വെപ്പ് കളിവള്ളമാണ് '''ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര'''. കുട്ടനാടൻ വള്ളംകളി ചരിത്രത്തിൽ ദീർഘകാല പാരമ്പര്യവും നിരവധി വിജയങ്ങളും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുള്ള ഈ വള്ളം മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മത്സരരംഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം നീളുന്ന വള്ളംകളി പാരമ്പര്യമാണ് ഈ കുടുംബത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== ആദ്യ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ തുടക്കം ===

എടത്വാ വില്ലേജ് യൂണിയൻ രൂപീകരണത്തിനുശേഷം ആദ്യ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന റിട്ടയേർഡ് കൃഷി ഇൻസ്പെക്ടർ മാലിയിൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയാണ് 1926-ൽ ആദ്യമായി എടത്വായിലെ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാട്ടിൽ നിന്ന് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ കളിവള്ളം നീരണിയിച്ചത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ആദ്യ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== ഷോട്ട് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് ===

1952-ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിലാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചത്. അന്ന് 1500 മീറ്റർ ദൂരം 4.4 മിനിറ്റ് കൊണ്ട് പിന്നിട്ടതായി മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. മത്സരത്തിന് മുഖ്യാതിഥിയായി എത്തിയിരുന്ന അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, അതിവേഗത്തിൽ കുതിച്ചെത്തിയ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തെ നോക്കി ആവേശത്തോടെ 'ഷൂട്ട്' എന്ന് വിളിച്ചതായും തുടർന്ന് അത് 'ഷോട്ട്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതായും പ്രചാരത്തിലുള്ള ചരിത്രവിവരണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇതോടെയാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ |url=https://malayalamuk.com/shot-boat-launch/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== തുടർനിർമ്മാണവും തലമുറകളും ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരരംഗത്ത് അവതരിപ്പിച്ചു. 1960-ൽ ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഷോട്ട് എന്ന പേരിൽ വള്ളം നീരണിഞ്ഞു. ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കോയില്മുക്ക് നാരായണൻ ആചാരിയുടെ പേരും വാർത്തകളിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 2001-ൽ ഉമാമഹേശന്റെ ശില്പനിർമാണത്തിൽ മറ്റൊരു വള്ളവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഈ വള്ളം 'ജെയ് ഷോട്ട്' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-3/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== 2017-ലെ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിലെ നാലാമത്തെ കളിവള്ളമായ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര 2017 ജൂലൈ 27-ന് നീരണിഞ്ഞു. പുളിക്കത്ര ബാബുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയിൽ (ജോർജി) ആണ് പുതിയ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. വള്ളംകളിയുടെ പാരമ്പര്യം പുതുതലമുറയിലേക്ക് കൈമാറുക എന്നതും പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് പിന്നിലെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നു. ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയുടെയും രഞ്ജന ജോർജിന്റെയും മകൻ ആദം പുളിക്കത്രയെ വള്ളത്തിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി അവതരിപ്പിച്ചതും അന്ന് ശ്രദ്ധേയമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. ആഞ്ഞിലിത്തടിയിലാണ് വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. 35¼ കോൽ നീളവും 40 അംഗുലം വീതിയുമുള്ള വള്ളത്തിൽ 50 തുഴച്ചിൽക്കാർ, 3 നിലക്കാർ, 4 പങ്കായക്കാർ, 3 ഒറ്റത്തുഴക്കാർ എന്നിങ്ങനെ ആകെ 60 പേർ പങ്കെടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== മത്സരനേട്ടങ്ങൾ ==

വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ വിജയചരിത്രമാണ് ഷോട്ട് പുളിക്കത്രയ്ക്കുള്ളത്. ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1960-ൽ നീരണിഞ്ഞ ഷോട്ട് വള്ളം നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിൽ 36 തവണ വിജയിച്ചതായി മനോരമ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നാല് ഹാട്രിക് വിജയങ്ങളും ഈ വള്ളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പാണ്ടങ്കരി സെന്റ് ജോർജ് ബോട്ട് ക്ലബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ ജലമേളകളിൽ വള്ളം മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-race-boat/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

വിവിധ വർഷങ്ങളിലെ വാർത്തകളിൽ വിജയങ്ങളുടെ എണ്ണം 36, 37 എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ വിജയങ്ങളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം സംബന്ധിച്ച് ഔദ്യോഗിക മത്സരരേഖകൾ കൂടി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം ==

ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനടുത്ത കാലയളവിൽ ഒരേ കുടുംബത്തിലെ തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകൾ നാല് കളിവള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു എന്ന പ്രത്യേകത പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിനുണ്ട്. 1926-ൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം തുടർന്നുള്ള തലമുറകളിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോയി. 2017-ൽ നാലാമത്തെ വള്ളമായ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര നീരണിഞ്ഞതോടെ ഈ കുടുംബപാരമ്പര്യം വീണ്ടും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.

തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകളുടെ വള്ളനിർമാണ പാരമ്പര്യത്തിന് കുടുംബത്തിന് യൂണിവേഴ്സൽ റെക്കോർഡ്സ് ഫോറത്തിന്റെ (URF) അംഗീകാരം ലഭിച്ചതായും മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guinness URF Records |url=https://malayalamuk.com/guinness-urf-records/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>asvhyu9fv84nc3imdaiolisr30w32o4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682847</id>
      <parentid>4682841</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* മത്സരനേട്ടങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4682847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13586" sha1="rdqb3ss4dr7io0c7c2wkvht6skomm6g" xml:space="preserve">== ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം ==

അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ എടത്വാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ വെപ്പ് കളിവള്ളമാണ് '''ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര'''. കുട്ടനാടൻ വള്ളംകളി ചരിത്രത്തിൽ ദീർഘകാല പാരമ്പര്യവും നിരവധി വിജയങ്ങളും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുള്ള ഈ വള്ളം മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മത്സരരംഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം നീളുന്ന വള്ളംകളി പാരമ്പര്യമാണ് ഈ കുടുംബത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== ആദ്യ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ തുടക്കം ===

എടത്വാ വില്ലേജ് യൂണിയൻ രൂപീകരണത്തിനുശേഷം ആദ്യ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന റിട്ടയേർഡ് കൃഷി ഇൻസ്പെക്ടർ മാലിയിൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയാണ് 1926-ൽ ആദ്യമായി എടത്വായിലെ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാട്ടിൽ നിന്ന് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ കളിവള്ളം നീരണിയിച്ചത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ആദ്യ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== ഷോട്ട് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് ===

1952-ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിലാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചത്. അന്ന് 1500 മീറ്റർ ദൂരം 4.4 മിനിറ്റ് കൊണ്ട് പിന്നിട്ടതായി മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. മത്സരത്തിന് മുഖ്യാതിഥിയായി എത്തിയിരുന്ന അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, അതിവേഗത്തിൽ കുതിച്ചെത്തിയ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തെ നോക്കി ആവേശത്തോടെ 'ഷൂട്ട്' എന്ന് വിളിച്ചതായും തുടർന്ന് അത് 'ഷോട്ട്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതായും പ്രചാരത്തിലുള്ള ചരിത്രവിവരണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇതോടെയാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ |url=https://malayalamuk.com/shot-boat-launch/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== തുടർനിർമ്മാണവും തലമുറകളും ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരരംഗത്ത് അവതരിപ്പിച്ചു. 1960-ൽ ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഷോട്ട് എന്ന പേരിൽ വള്ളം നീരണിഞ്ഞു. ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കോയില്മുക്ക് നാരായണൻ ആചാരിയുടെ പേരും വാർത്തകളിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 2001-ൽ ഉമാമഹേശന്റെ ശില്പനിർമാണത്തിൽ മറ്റൊരു വള്ളവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഈ വള്ളം 'ജെയ് ഷോട്ട്' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-3/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== 2017-ലെ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിലെ നാലാമത്തെ കളിവള്ളമായ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര 2017 ജൂലൈ 27-ന് നീരണിഞ്ഞു. പുളിക്കത്ര ബാബുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയിൽ (ജോർജി) ആണ് പുതിയ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. വള്ളംകളിയുടെ പാരമ്പര്യം പുതുതലമുറയിലേക്ക് കൈമാറുക എന്നതും പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് പിന്നിലെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നു. ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയുടെയും രഞ്ജന ജോർജിന്റെയും മകൻ ആദം പുളിക്കത്രയെ വള്ളത്തിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി അവതരിപ്പിച്ചതും അന്ന് ശ്രദ്ധേയമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. ആഞ്ഞിലിത്തടിയിലാണ് വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. 35¼ കോൽ നീളവും 40 അംഗുലം വീതിയുമുള്ള വള്ളത്തിൽ 50 തുഴച്ചിൽക്കാർ, 3 നിലക്കാർ, 4 പങ്കായക്കാർ, 3 ഒറ്റത്തുഴക്കാർ എന്നിങ്ങനെ ആകെ 60 പേർ പങ്കെടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== മത്സരനേട്ടങ്ങൾ ==

വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ വിജയചരിത്രമാണ് ഷോട്ട് പുളിക്കത്രയ്ക്കുള്ളത്. ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1960-ൽ നീരണിഞ്ഞ ഷോട്ട് വള്ളം നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിൽ 36 തവണ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. നാല് ഹാട്രിക് വിജയങ്ങളും ഈ വള്ളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പാണ്ടങ്കരി സെന്റ് ജോർജ് ബോട്ട് ക്ലബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ ജലമേളകളിൽ വള്ളം മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-race-boat/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം ==

ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനടുത്ത കാലയളവിൽ ഒരേ കുടുംബത്തിലെ തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകൾ നാല് കളിവള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു എന്ന പ്രത്യേകത പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിനുണ്ട്. 1926-ൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം തുടർന്നുള്ള തലമുറകളിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോയി. 2017-ൽ നാലാമത്തെ വള്ളമായ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര നീരണിഞ്ഞതോടെ ഈ കുടുംബപാരമ്പര്യം വീണ്ടും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.

തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകളുടെ വള്ളനിർമാണ പാരമ്പര്യത്തിന് കുടുംബത്തിന് യൂണിവേഴ്സൽ റെക്കോർഡ്സ് ഫോറത്തിന്റെ (URF) അംഗീകാരം ലഭിച്ചതായും മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guinness URF Records |url=https://malayalamuk.com/guinness-urf-records/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>rdqb3ss4dr7io0c7c2wkvht6skomm6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682862</id>
      <parentid>4682847</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* ആദ്യ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ തുടക്കം */</comment>
      <origin>4682862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13584" sha1="aed5u0qnfinksbxmyj88w1i8hx0dmxr" xml:space="preserve">== ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം ==

അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ എടത്വാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ വെപ്പ് കളിവള്ളമാണ് '''ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര'''. കുട്ടനാടൻ വള്ളംകളി ചരിത്രത്തിൽ ദീർഘകാല പാരമ്പര്യവും നിരവധി വിജയങ്ങളും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുള്ള ഈ വള്ളം മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മത്സരരംഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം നീളുന്ന വള്ളംകളി പാരമ്പര്യമാണ് ഈ കുടുംബത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ തുടക്കം ==

എടത്വാ വില്ലേജ് യൂണിയൻ രൂപീകരണത്തിനുശേഷം ആദ്യ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന റിട്ടയേർഡ് കൃഷി ഇൻസ്പെക്ടർ മാലിയിൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയാണ് 1926-ൽ ആദ്യമായി എടത്വായിലെ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാട്ടിൽ നിന്ന് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ കളിവള്ളം നീരണിയിച്ചത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ആദ്യ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== ഷോട്ട് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് ===

1952-ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിലാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചത്. അന്ന് 1500 മീറ്റർ ദൂരം 4.4 മിനിറ്റ് കൊണ്ട് പിന്നിട്ടതായി മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. മത്സരത്തിന് മുഖ്യാതിഥിയായി എത്തിയിരുന്ന അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, അതിവേഗത്തിൽ കുതിച്ചെത്തിയ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തെ നോക്കി ആവേശത്തോടെ 'ഷൂട്ട്' എന്ന് വിളിച്ചതായും തുടർന്ന് അത് 'ഷോട്ട്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതായും പ്രചാരത്തിലുള്ള ചരിത്രവിവരണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇതോടെയാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ |url=https://malayalamuk.com/shot-boat-launch/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== തുടർനിർമ്മാണവും തലമുറകളും ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരരംഗത്ത് അവതരിപ്പിച്ചു. 1960-ൽ ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഷോട്ട് എന്ന പേരിൽ വള്ളം നീരണിഞ്ഞു. ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കോയില്മുക്ക് നാരായണൻ ആചാരിയുടെ പേരും വാർത്തകളിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 2001-ൽ ഉമാമഹേശന്റെ ശില്പനിർമാണത്തിൽ മറ്റൊരു വള്ളവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഈ വള്ളം 'ജെയ് ഷോട്ട്' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-3/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== 2017-ലെ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിലെ നാലാമത്തെ കളിവള്ളമായ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര 2017 ജൂലൈ 27-ന് നീരണിഞ്ഞു. പുളിക്കത്ര ബാബുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയിൽ (ജോർജി) ആണ് പുതിയ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. വള്ളംകളിയുടെ പാരമ്പര്യം പുതുതലമുറയിലേക്ക് കൈമാറുക എന്നതും പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് പിന്നിലെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നു. ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയുടെയും രഞ്ജന ജോർജിന്റെയും മകൻ ആദം പുളിക്കത്രയെ വള്ളത്തിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി അവതരിപ്പിച്ചതും അന്ന് ശ്രദ്ധേയമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. ആഞ്ഞിലിത്തടിയിലാണ് വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. 35¼ കോൽ നീളവും 40 അംഗുലം വീതിയുമുള്ള വള്ളത്തിൽ 50 തുഴച്ചിൽക്കാർ, 3 നിലക്കാർ, 4 പങ്കായക്കാർ, 3 ഒറ്റത്തുഴക്കാർ എന്നിങ്ങനെ ആകെ 60 പേർ പങ്കെടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== മത്സരനേട്ടങ്ങൾ ==

വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ വിജയചരിത്രമാണ് ഷോട്ട് പുളിക്കത്രയ്ക്കുള്ളത്. ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1960-ൽ നീരണിഞ്ഞ ഷോട്ട് വള്ളം നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിൽ 36 തവണ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. നാല് ഹാട്രിക് വിജയങ്ങളും ഈ വള്ളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പാണ്ടങ്കരി സെന്റ് ജോർജ് ബോട്ട് ക്ലബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ ജലമേളകളിൽ വള്ളം മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-race-boat/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം ==

ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനടുത്ത കാലയളവിൽ ഒരേ കുടുംബത്തിലെ തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകൾ നാല് കളിവള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു എന്ന പ്രത്യേകത പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിനുണ്ട്. 1926-ൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം തുടർന്നുള്ള തലമുറകളിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോയി. 2017-ൽ നാലാമത്തെ വള്ളമായ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര നീരണിഞ്ഞതോടെ ഈ കുടുംബപാരമ്പര്യം വീണ്ടും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.

തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകളുടെ വള്ളനിർമാണ പാരമ്പര്യത്തിന് കുടുംബത്തിന് യൂണിവേഴ്സൽ റെക്കോർഡ്സ് ഫോറത്തിന്റെ (URF) അംഗീകാരം ലഭിച്ചതായും മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guinness URF Records |url=https://malayalamuk.com/guinness-urf-records/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>aed5u0qnfinksbxmyj88w1i8hx0dmxr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682863</id>
      <parentid>4682862</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഷോട്ട് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് */</comment>
      <origin>4682863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13582" sha1="jc5nttgqxailli0cyb4zwbon806ojkl" xml:space="preserve">== ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം ==

അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ എടത്വാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ വെപ്പ് കളിവള്ളമാണ് '''ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര'''. കുട്ടനാടൻ വള്ളംകളി ചരിത്രത്തിൽ ദീർഘകാല പാരമ്പര്യവും നിരവധി വിജയങ്ങളും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുള്ള ഈ വള്ളം മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മത്സരരംഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം നീളുന്ന വള്ളംകളി പാരമ്പര്യമാണ് ഈ കുടുംബത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ തുടക്കം ==

എടത്വാ വില്ലേജ് യൂണിയൻ രൂപീകരണത്തിനുശേഷം ആദ്യ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന റിട്ടയേർഡ് കൃഷി ഇൻസ്പെക്ടർ മാലിയിൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയാണ് 1926-ൽ ആദ്യമായി എടത്വായിലെ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാട്ടിൽ നിന്ന് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ കളിവള്ളം നീരണിയിച്ചത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ആദ്യ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ഷോട്ട് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് ==

1952-ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിലാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചത്. അന്ന് 1500 മീറ്റർ ദൂരം 4.4 മിനിറ്റ് കൊണ്ട് പിന്നിട്ടതായി മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. മത്സരത്തിന് മുഖ്യാതിഥിയായി എത്തിയിരുന്ന അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, അതിവേഗത്തിൽ കുതിച്ചെത്തിയ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തെ നോക്കി ആവേശത്തോടെ 'ഷൂട്ട്' എന്ന് വിളിച്ചതായും തുടർന്ന് അത് 'ഷോട്ട്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതായും പ്രചാരത്തിലുള്ള ചരിത്രവിവരണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇതോടെയാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ |url=https://malayalamuk.com/shot-boat-launch/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== തുടർനിർമ്മാണവും തലമുറകളും ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരരംഗത്ത് അവതരിപ്പിച്ചു. 1960-ൽ ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഷോട്ട് എന്ന പേരിൽ വള്ളം നീരണിഞ്ഞു. ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കോയില്മുക്ക് നാരായണൻ ആചാരിയുടെ പേരും വാർത്തകളിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 2001-ൽ ഉമാമഹേശന്റെ ശില്പനിർമാണത്തിൽ മറ്റൊരു വള്ളവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഈ വള്ളം 'ജെയ് ഷോട്ട്' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-3/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== 2017-ലെ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിലെ നാലാമത്തെ കളിവള്ളമായ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര 2017 ജൂലൈ 27-ന് നീരണിഞ്ഞു. പുളിക്കത്ര ബാബുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയിൽ (ജോർജി) ആണ് പുതിയ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. വള്ളംകളിയുടെ പാരമ്പര്യം പുതുതലമുറയിലേക്ക് കൈമാറുക എന്നതും പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് പിന്നിലെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നു. ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയുടെയും രഞ്ജന ജോർജിന്റെയും മകൻ ആദം പുളിക്കത്രയെ വള്ളത്തിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി അവതരിപ്പിച്ചതും അന്ന് ശ്രദ്ധേയമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. ആഞ്ഞിലിത്തടിയിലാണ് വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. 35¼ കോൽ നീളവും 40 അംഗുലം വീതിയുമുള്ള വള്ളത്തിൽ 50 തുഴച്ചിൽക്കാർ, 3 നിലക്കാർ, 4 പങ്കായക്കാർ, 3 ഒറ്റത്തുഴക്കാർ എന്നിങ്ങനെ ആകെ 60 പേർ പങ്കെടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== മത്സരനേട്ടങ്ങൾ ==

വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ വിജയചരിത്രമാണ് ഷോട്ട് പുളിക്കത്രയ്ക്കുള്ളത്. ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1960-ൽ നീരണിഞ്ഞ ഷോട്ട് വള്ളം നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിൽ 36 തവണ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. നാല് ഹാട്രിക് വിജയങ്ങളും ഈ വള്ളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പാണ്ടങ്കരി സെന്റ് ജോർജ് ബോട്ട് ക്ലബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ ജലമേളകളിൽ വള്ളം മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-race-boat/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം ==

ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനടുത്ത കാലയളവിൽ ഒരേ കുടുംബത്തിലെ തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകൾ നാല് കളിവള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു എന്ന പ്രത്യേകത പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിനുണ്ട്. 1926-ൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം തുടർന്നുള്ള തലമുറകളിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോയി. 2017-ൽ നാലാമത്തെ വള്ളമായ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര നീരണിഞ്ഞതോടെ ഈ കുടുംബപാരമ്പര്യം വീണ്ടും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.

തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകളുടെ വള്ളനിർമാണ പാരമ്പര്യത്തിന് കുടുംബത്തിന് യൂണിവേഴ്സൽ റെക്കോർഡ്സ് ഫോറത്തിന്റെ (URF) അംഗീകാരം ലഭിച്ചതായും മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guinness URF Records |url=https://malayalamuk.com/guinness-urf-records/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>jc5nttgqxailli0cyb4zwbon806ojkl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682864</id>
      <parentid>4682863</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* തുടർനിർമ്മാണവും തലമുറകളും */</comment>
      <origin>4682864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13580" sha1="8wxh8l949twy8wgj3fb391y0w5dkebj" xml:space="preserve">== ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം ==

അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ എടത്വാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ വെപ്പ് കളിവള്ളമാണ് '''ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര'''. കുട്ടനാടൻ വള്ളംകളി ചരിത്രത്തിൽ ദീർഘകാല പാരമ്പര്യവും നിരവധി വിജയങ്ങളും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുള്ള ഈ വള്ളം മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മത്സരരംഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം നീളുന്ന വള്ളംകളി പാരമ്പര്യമാണ് ഈ കുടുംബത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ തുടക്കം ==

എടത്വാ വില്ലേജ് യൂണിയൻ രൂപീകരണത്തിനുശേഷം ആദ്യ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന റിട്ടയേർഡ് കൃഷി ഇൻസ്പെക്ടർ മാലിയിൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയാണ് 1926-ൽ ആദ്യമായി എടത്വായിലെ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാട്ടിൽ നിന്ന് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ കളിവള്ളം നീരണിയിച്ചത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ആദ്യ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ഷോട്ട് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് ==

1952-ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിലാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചത്. അന്ന് 1500 മീറ്റർ ദൂരം 4.4 മിനിറ്റ് കൊണ്ട് പിന്നിട്ടതായി മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. മത്സരത്തിന് മുഖ്യാതിഥിയായി എത്തിയിരുന്ന അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, അതിവേഗത്തിൽ കുതിച്ചെത്തിയ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തെ നോക്കി ആവേശത്തോടെ 'ഷൂട്ട്' എന്ന് വിളിച്ചതായും തുടർന്ന് അത് 'ഷോട്ട്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതായും പ്രചാരത്തിലുള്ള ചരിത്രവിവരണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇതോടെയാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ |url=https://malayalamuk.com/shot-boat-launch/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== തുടർനിർമ്മാണവും തലമുറകളും ==

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരരംഗത്ത് അവതരിപ്പിച്ചു. 1960-ൽ ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഷോട്ട് എന്ന പേരിൽ വള്ളം നീരണിഞ്ഞു. ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കോയില്മുക്ക് നാരായണൻ ആചാരിയുടെ പേരും വാർത്തകളിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 2001-ൽ ഉമാമഹേശന്റെ ശില്പനിർമാണത്തിൽ മറ്റൊരു വള്ളവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഈ വള്ളം 'ജെയ് ഷോട്ട്' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-3/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== 2017-ലെ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര ===

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിലെ നാലാമത്തെ കളിവള്ളമായ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര 2017 ജൂലൈ 27-ന് നീരണിഞ്ഞു. പുളിക്കത്ര ബാബുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയിൽ (ജോർജി) ആണ് പുതിയ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. വള്ളംകളിയുടെ പാരമ്പര്യം പുതുതലമുറയിലേക്ക് കൈമാറുക എന്നതും പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് പിന്നിലെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നു. ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയുടെയും രഞ്ജന ജോർജിന്റെയും മകൻ ആദം പുളിക്കത്രയെ വള്ളത്തിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി അവതരിപ്പിച്ചതും അന്ന് ശ്രദ്ധേയമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. ആഞ്ഞിലിത്തടിയിലാണ് വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. 35¼ കോൽ നീളവും 40 അംഗുലം വീതിയുമുള്ള വള്ളത്തിൽ 50 തുഴച്ചിൽക്കാർ, 3 നിലക്കാർ, 4 പങ്കായക്കാർ, 3 ഒറ്റത്തുഴക്കാർ എന്നിങ്ങനെ ആകെ 60 പേർ പങ്കെടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== മത്സരനേട്ടങ്ങൾ ==

വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ വിജയചരിത്രമാണ് ഷോട്ട് പുളിക്കത്രയ്ക്കുള്ളത്. ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1960-ൽ നീരണിഞ്ഞ ഷോട്ട് വള്ളം നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിൽ 36 തവണ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. നാല് ഹാട്രിക് വിജയങ്ങളും ഈ വള്ളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പാണ്ടങ്കരി സെന്റ് ജോർജ് ബോട്ട് ക്ലബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ ജലമേളകളിൽ വള്ളം മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-race-boat/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം ==

ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനടുത്ത കാലയളവിൽ ഒരേ കുടുംബത്തിലെ തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകൾ നാല് കളിവള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു എന്ന പ്രത്യേകത പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിനുണ്ട്. 1926-ൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം തുടർന്നുള്ള തലമുറകളിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോയി. 2017-ൽ നാലാമത്തെ വള്ളമായ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര നീരണിഞ്ഞതോടെ ഈ കുടുംബപാരമ്പര്യം വീണ്ടും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.

തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകളുടെ വള്ളനിർമാണ പാരമ്പര്യത്തിന് കുടുംബത്തിന് യൂണിവേഴ്സൽ റെക്കോർഡ്സ് ഫോറത്തിന്റെ (URF) അംഗീകാരം ലഭിച്ചതായും മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guinness URF Records |url=https://malayalamuk.com/guinness-urf-records/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>8wxh8l949twy8wgj3fb391y0w5dkebj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682865</id>
      <parentid>4682864</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2017-ലെ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര */</comment>
      <origin>4682865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13578" sha1="4uwu16z6xv7tbjb20zid2csd6cki3ba" xml:space="preserve">== ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം ==

അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ എടത്വാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ വെപ്പ് കളിവള്ളമാണ് '''ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര'''. കുട്ടനാടൻ വള്ളംകളി ചരിത്രത്തിൽ ദീർഘകാല പാരമ്പര്യവും നിരവധി വിജയങ്ങളും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുള്ള ഈ വള്ളം മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മത്സരരംഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം നീളുന്ന വള്ളംകളി പാരമ്പര്യമാണ് ഈ കുടുംബത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ തുടക്കം ==

എടത്വാ വില്ലേജ് യൂണിയൻ രൂപീകരണത്തിനുശേഷം ആദ്യ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന റിട്ടയേർഡ് കൃഷി ഇൻസ്പെക്ടർ മാലിയിൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയാണ് 1926-ൽ ആദ്യമായി എടത്വായിലെ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാട്ടിൽ നിന്ന് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ കളിവള്ളം നീരണിയിച്ചത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ആദ്യ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ഷോട്ട് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് ==

1952-ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിലാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചത്. അന്ന് 1500 മീറ്റർ ദൂരം 4.4 മിനിറ്റ് കൊണ്ട് പിന്നിട്ടതായി മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. മത്സരത്തിന് മുഖ്യാതിഥിയായി എത്തിയിരുന്ന അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, അതിവേഗത്തിൽ കുതിച്ചെത്തിയ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തെ നോക്കി ആവേശത്തോടെ 'ഷൂട്ട്' എന്ന് വിളിച്ചതായും തുടർന്ന് അത് 'ഷോട്ട്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതായും പ്രചാരത്തിലുള്ള ചരിത്രവിവരണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇതോടെയാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ |url=https://malayalamuk.com/shot-boat-launch/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== തുടർനിർമ്മാണവും തലമുറകളും ==

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരരംഗത്ത് അവതരിപ്പിച്ചു. 1960-ൽ ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഷോട്ട് എന്ന പേരിൽ വള്ളം നീരണിഞ്ഞു. ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കോയില്മുക്ക് നാരായണൻ ആചാരിയുടെ പേരും വാർത്തകളിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 2001-ൽ ഉമാമഹേശന്റെ ശില്പനിർമാണത്തിൽ മറ്റൊരു വള്ളവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഈ വള്ളം 'ജെയ് ഷോട്ട്' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-3/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== 2017-ലെ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര ==

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിലെ നാലാമത്തെ കളിവള്ളമായ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര 2017 ജൂലൈ 27-ന് നീരണിഞ്ഞു. പുളിക്കത്ര ബാബുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയിൽ (ജോർജി) ആണ് പുതിയ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. വള്ളംകളിയുടെ പാരമ്പര്യം പുതുതലമുറയിലേക്ക് കൈമാറുക എന്നതും പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് പിന്നിലെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നു. ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയുടെയും രഞ്ജന ജോർജിന്റെയും മകൻ ആദം പുളിക്കത്രയെ വള്ളത്തിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി അവതരിപ്പിച്ചതും അന്ന് ശ്രദ്ധേയമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. ആഞ്ഞിലിത്തടിയിലാണ് വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. 35¼ കോൽ നീളവും 40 അംഗുലം വീതിയുമുള്ള വള്ളത്തിൽ 50 തുഴച്ചിൽക്കാർ, 3 നിലക്കാർ, 4 പങ്കായക്കാർ, 3 ഒറ്റത്തുഴക്കാർ എന്നിങ്ങനെ ആകെ 60 പേർ പങ്കെടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== മത്സരനേട്ടങ്ങൾ ==

വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ വിജയചരിത്രമാണ് ഷോട്ട് പുളിക്കത്രയ്ക്കുള്ളത്. ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1960-ൽ നീരണിഞ്ഞ ഷോട്ട് വള്ളം നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിൽ 36 തവണ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. നാല് ഹാട്രിക് വിജയങ്ങളും ഈ വള്ളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പാണ്ടങ്കരി സെന്റ് ജോർജ് ബോട്ട് ക്ലബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ ജലമേളകളിൽ വള്ളം മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-race-boat/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം ==

ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനടുത്ത കാലയളവിൽ ഒരേ കുടുംബത്തിലെ തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകൾ നാല് കളിവള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു എന്ന പ്രത്യേകത പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിനുണ്ട്. 1926-ൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം തുടർന്നുള്ള തലമുറകളിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോയി. 2017-ൽ നാലാമത്തെ വള്ളമായ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര നീരണിഞ്ഞതോടെ ഈ കുടുംബപാരമ്പര്യം വീണ്ടും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.

തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകളുടെ വള്ളനിർമാണ പാരമ്പര്യത്തിന് കുടുംബത്തിന് യൂണിവേഴ്സൽ റെക്കോർഡ്സ് ഫോറത്തിന്റെ (URF) അംഗീകാരം ലഭിച്ചതായും മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guinness URF Records |url=https://malayalamuk.com/guinness-urf-records/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>4uwu16z6xv7tbjb20zid2csd6cki3ba</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682875</id>
      <parentid>4682865</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഷോട്ട് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് */</comment>
      <origin>4682875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13461" sha1="41mac2zbmmdx6wzcih7lhfdwvhopqhr" xml:space="preserve">== ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം ==

അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ എടത്വാ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ വെപ്പ് കളിവള്ളമാണ് '''ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര'''. കുട്ടനാടൻ വള്ളംകളി ചരിത്രത്തിൽ ദീർഘകാല പാരമ്പര്യവും നിരവധി വിജയങ്ങളും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുള്ള ഈ വള്ളം മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മത്സരരംഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം നീളുന്ന വള്ളംകളി പാരമ്പര്യമാണ് ഈ കുടുംബത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തിന്റെ തുടക്കം ==

എടത്വാ വില്ലേജ് യൂണിയൻ രൂപീകരണത്തിനുശേഷം ആദ്യ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന റിട്ടയേർഡ് കൃഷി ഇൻസ്പെക്ടർ മാലിയിൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയാണ് 1926-ൽ ആദ്യമായി എടത്വായിലെ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാട്ടിൽ നിന്ന് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ കളിവള്ളം നീരണിയിച്ചത്. നീലകണ്ഠൻ ആചാരിയായിരുന്നു ആദ്യ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. അപ്പർ കുട്ടനാട്ടിലെ വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ഷോട്ട് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് ==

1952-ലെ നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിലാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ശ്രദ്ധേയമായ പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചത്. അന്ന് 1500 മീറ്റർ ദൂരം 4.4 മിനിറ്റ് കൊണ്ട് പിന്നിട്ടു. മത്സരത്തിന് മുഖ്യാതിഥിയായി എത്തിയിരുന്ന അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, അതിവേഗത്തിൽ കുതിച്ചെത്തിയ പുളിക്കത്ര വള്ളത്തെ നോക്കി ആവേശത്തോടെ 'ഷൂട്ട്' എന്ന് വിളിച്ചതായും തുടർന്ന് അത് 'ഷോട്ട്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതായും പ്രചാരത്തിലുള്ള ചരിത്രവിവരണങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇതോടെയാണ് പുളിക്കത്ര വള്ളം ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ |url=https://malayalamuk.com/shot-boat-launch/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== തുടർനിർമ്മാണവും തലമുറകളും ==

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ വള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരരംഗത്ത് അവതരിപ്പിച്ചു. 1960-ൽ ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഷോട്ട് എന്ന പേരിൽ വള്ളം നീരണിഞ്ഞു. ഈ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കോയില്മുക്ക് നാരായണൻ ആചാരിയുടെ പേരും വാർത്തകളിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 2001-ൽ ഉമാമഹേശന്റെ ശില്പനിർമാണത്തിൽ മറ്റൊരു വള്ളവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഈ വള്ളം 'ജെയ് ഷോട്ട്' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-3/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== 2017-ലെ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര ==

പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിലെ നാലാമത്തെ കളിവള്ളമായ പുതിയ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര 2017 ജൂലൈ 27-ന് നീരണിഞ്ഞു. പുളിക്കത്ര ബാബുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയിൽ (ജോർജി) ആണ് പുതിയ വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. വള്ളംകളിയുടെ പാരമ്പര്യം പുതുതലമുറയിലേക്ക് കൈമാറുക എന്നതും പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് പിന്നിലെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നു. ജോർജ് ചുമ്മാർ മാലിയുടെയും രഞ്ജന ജോർജിന്റെയും മകൻ ആദം പുളിക്കത്രയെ വള്ളത്തിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി അവതരിപ്പിച്ചതും അന്ന് ശ്രദ്ധേയമായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഓള പരപ്പിലൂടെ ചക്രവാളങ്ങൾ കീഴടക്കുവാൻ ‘ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര’; നീരണിയൽ ജൂലൈ 27ന് |url=https://malayalamuk.com/shot/ |website=Malayalam UK |date=2017-07-25 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു പുതിയ വള്ളത്തിന്റെ ശില്പി. ആഞ്ഞിലിത്തടിയിലാണ് വള്ളം നിർമ്മിച്ചത്. 35¼ കോൽ നീളവും 40 അംഗുലം വീതിയുമുള്ള വള്ളത്തിൽ 50 തുഴച്ചിൽക്കാർ, 3 നിലക്കാർ, 4 പങ്കായക്കാർ, 3 ഒറ്റത്തുഴക്കാർ എന്നിങ്ങനെ ആകെ 60 പേർ പങ്കെടുക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി കഴിഞ്ഞതോടെ ഗ്യാലറികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വള്ളങ്ങൾ |url=https://malayalamuk.com/after-the-nehru-trophy-boat-race-stopped-the-boats-rested-in-the-galleries/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== മത്സരനേട്ടങ്ങൾ ==

വെപ്പ് വള്ളങ്ങളുടെ മത്സരരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ വിജയചരിത്രമാണ് ഷോട്ട് പുളിക്കത്രയ്ക്കുള്ളത്. ബാബു പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1960-ൽ നീരണിഞ്ഞ ഷോട്ട് വള്ളം നെഹ്‌റു ട്രോഫി ജലമേളയിൽ 36 തവണ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. നാല് ഹാട്രിക് വിജയങ്ങളും ഈ വള്ളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പാണ്ടങ്കരി സെന്റ് ജോർജ് ബോട്ട് ക്ലബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ ജലമേളകളിൽ വള്ളം മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മോളി ജോൺ: പുളിക്കത്ര ഷോട്ട് വള്ളങ്ങളുടെ റാണി യാത്രയായി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2025/02/27/molly-john-shot-pulikkatra-passes-away.html |website=മലയാള മനോരമ |date=2025-02-27 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ഷോട്ട് |url=https://malayalamuk.com/shot-race-boat/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിന്റെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം ==

ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനടുത്ത കാലയളവിൽ ഒരേ കുടുംബത്തിലെ തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകൾ നാല് കളിവള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു എന്ന പ്രത്യേകത പുളിക്കത്ര കുടുംബത്തിനുണ്ട്. 1926-ൽ ചുമ്മാർ ജോർജ് പുളിക്കത്രയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച വള്ളംകളി പാരമ്പര്യം തുടർന്നുള്ള തലമുറകളിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോയി. 2017-ൽ നാലാമത്തെ വള്ളമായ ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര നീരണിഞ്ഞതോടെ ഈ കുടുംബപാരമ്പര്യം വീണ്ടും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.

തുടർച്ചയായ നാല് തലമുറകളുടെ വള്ളനിർമാണ പാരമ്പര്യത്തിന് കുടുംബത്തിന് യൂണിവേഴ്സൽ റെക്കോർഡ്സ് ഫോറത്തിന്റെ (URF) അംഗീകാരം ലഭിച്ചതായും മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=എടത്വ മാലിയിൽ പുളിക്കത്ര തറവാടിന് യു.ആർ.എഫ് ലോക റിക്കോർഡ് സമ്മാനിച്ചു |url=https://www.malayalamdailynews.com/651219/ |website=Malayalam Daily News |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guinness URF Records |url=https://malayalamuk.com/guinness-urf-records/ |website=Malayalam UK |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>41mac2zbmmdx6wzcih7lhfdwvhopqhr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Binoy M Thomas</title>
    <ns>3</ns>
    <id>673796</id>
    <revision>
      <id>4682791</id>
      <timestamp>2026-11-04T15:53:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6840" sha1="okd593pozfme28s157d9a2x00hc3uvl" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Binoy M Thomas | Binoy M Thomas | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 15:53, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>okd593pozfme28s157d9a2x00hc3uvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:എം.എ.എൽ.പി.എസ്. വാലില്ലാപുഴ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>673797</id>
    <revision>
      <id>4682809</id>
      <timestamp>2026-11-04T16:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saif Arash</username>
        <id>88773</id>
      </contributor>
      <comment>'{{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|expanded=yes}}  ~~~~' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="267" sha1="mlaug2x1bf91twopb5wicfsgx9bbznr" xml:space="preserve">{{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|expanded=yes}}

[[ഉപയോക്താവ്:Saif Arash|Saif Arash]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Saif Arash|സംവാദം]]) 16:58, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>mlaug2x1bf91twopb5wicfsgx9bbznr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാമ്മൂടൻ വള്ളം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673798</id>
    <revision>
      <id>4682822</id>
      <timestamp>2026-11-04T17:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>' {{വിവരപ്പെട്ടി | പേര് = മാമ്മൂടൻ | ചിത്രം = | വിവരണം = മാമ്മൂടൻ കളിവള്ളം | വിഭാഗം = ഇരുട്ടുകുത്തി | നീളം = 31¼ കോൽ | വീതി = 46 അംഗുലം | തുഴക്കാർ = 51 | അമരക്കാർ = 3 | നിലയാളുകൾ = 3 }}  '''മാ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5487" sha1="eopwqhqjmlznniv6kqj8g436vpshx37" xml:space="preserve">
{{വിവരപ്പെട്ടി
| പേര് = മാമ്മൂടൻ
| ചിത്രം =
| വിവരണം = മാമ്മൂടൻ കളിവള്ളം
| വിഭാഗം = ഇരുട്ടുകുത്തി
| നീളം = 31¼ കോൽ
| വീതി = 46 അംഗുലം
| തുഴക്കാർ = 51
| അമരക്കാർ = 3
| നിലയാളുകൾ = 3
}}

'''മാമ്മൂടൻ''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വള്ളംകളി മത്സരരംഗത്ത് നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി സാന്നിധ്യമറിയിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു കളിവള്ളമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഈ വള്ളം വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലായി പുതുക്കിപ്പണിയുകയും മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷികാഘോഷം നടന്നു |url=https://malayalamblog.com/689771/ |website=Malayalam Daily News}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

വൈക്കം വാസു ആചാരിയാണ് മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ ആദ്യകാല നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. പിന്നീട് ഉമാമഹേശ്വരന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു. 2018-ൽ കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു.

== പുനർനിർമ്മാണം ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ഉളികുത്തൽ ചടങ്ങ് 2018 മാർച്ച് 12-ന് നടന്നു. കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു മുഖ്യശിൽപി. പുനർനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം 2019 ഓഗസ്റ്റ് 19-ന് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ ചടങ്ങ് നടന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2019}}&lt;/ref&gt;

== സാങ്കേതിക സവിശേഷതകൾ ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ പ്രധാന അളവുകളും ഘടനാപരമായ സവിശേഷതകളും താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്:

* നീളം: 31¼ കോൽ
* വീതി: 46 അംഗുലം
* തുഴക്കാർ: 51
* അമരക്കാർ: 3
* നിലയാളുകൾ: 3

== വള്ളംകളി ചരിത്രം ==

1983–1984 കാലഘട്ടത്തിൽ മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ സ്വന്തമായിരുന്ന തുഴച്ചിൽ സംഘവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വെള്ളിപ്പരുന്ത് ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.

കെ.എൻ.ബി.സി. കുമരകം അവസാനമായി മാമ്മൂടനിൽ മത്സരിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഒന്നാം തുഴക്കാരനായ ബോസിന് എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് തുഴയുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് വെള്ളിപ്പരുന്തിനെ വള്ളത്തിൽനിന്ന് മാറ്റിവെച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് അത് കരുവേലിത്തറയുടെ ചുരുളിൽ പറന്നിറങ്ങിയതായും വള്ളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഴയകാല ഓർമകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചവർ ==

* വൈക്കം വാസു ആചാരി — ആദ്യകാല നിർമ്മാണം
* ഉമാമഹേശ്വരൻ — പുനർനിർമ്മാണം
* കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരി — 2018-ലെ പുനർനിർമ്മാണം, മുഖ്യശിൽപി

== അവലംബങ്ങൾ ==

&lt;references /&gt;

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [https://malayalamblog.com/689771/ മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷികാഘോഷം]
* [https://www.malayalamdailynews.com/689579/ മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം]</text>
      <sha1>eopwqhqjmlznniv6kqj8g436vpshx37</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682823</id>
      <parentid>4682822</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5099" sha1="fk4xu5bwqke8cvepht5k4njsrfsn4a6" xml:space="preserve">

'''മാമ്മൂടൻ''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വള്ളംകളി മത്സരരംഗത്ത് നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി സാന്നിധ്യമറിയിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു കളിവള്ളമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഈ വള്ളം വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലായി പുതുക്കിപ്പണിയുകയും മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷികാഘോഷം നടന്നു |url=https://malayalamblog.com/689771/ |website=Malayalam Daily News}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

വൈക്കം വാസു ആചാരിയാണ് മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ ആദ്യകാല നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. പിന്നീട് ഉമാമഹേശ്വരന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു. 2018-ൽ കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു.

== പുനർനിർമ്മാണം ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ഉളികുത്തൽ ചടങ്ങ് 2018 മാർച്ച് 12-ന് നടന്നു. കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു മുഖ്യശിൽപി. പുനർനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം 2019 ഓഗസ്റ്റ് 19-ന് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ ചടങ്ങ് നടന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2019}}&lt;/ref&gt;

== സാങ്കേതിക സവിശേഷതകൾ ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ പ്രധാന അളവുകളും ഘടനാപരമായ സവിശേഷതകളും താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്:

* നീളം: 31¼ കോൽ
* വീതി: 46 അംഗുലം
* തുഴക്കാർ: 51
* അമരക്കാർ: 3
* നിലയാളുകൾ: 3

== വള്ളംകളി ചരിത്രം ==

1983–1984 കാലഘട്ടത്തിൽ മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ സ്വന്തമായിരുന്ന തുഴച്ചിൽ സംഘവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വെള്ളിപ്പരുന്ത് ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.

കെ.എൻ.ബി.സി. കുമരകം അവസാനമായി മാമ്മൂടനിൽ മത്സരിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഒന്നാം തുഴക്കാരനായ ബോസിന് എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് തുഴയുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് വെള്ളിപ്പരുന്തിനെ വള്ളത്തിൽനിന്ന് മാറ്റിവെച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് അത് കരുവേലിത്തറയുടെ ചുരുളിൽ പറന്നിറങ്ങിയതായും വള്ളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഴയകാല ഓർമകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചവർ ==

* വൈക്കം വാസു ആചാരി — ആദ്യകാല നിർമ്മാണം
* ഉമാമഹേശ്വരൻ — പുനർനിർമ്മാണം
* കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരി — 2018-ലെ പുനർനിർമ്മാണം, മുഖ്യശിൽപി

== അവലംബങ്ങൾ ==

&lt;references /&gt;

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [https://malayalamblog.com/689771/ മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷികാഘോഷം]
* [https://www.malayalamdailynews.com/689579/ മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം]</text>
      <sha1>fk4xu5bwqke8cvepht5k4njsrfsn4a6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682827</id>
      <parentid>4682823</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* സാങ്കേതിക സവിശേഷതകൾ */</comment>
      <origin>4682827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5496" sha1="norelrtrmh6bd5px0pwsvu4x5re3yhz" xml:space="preserve">

'''മാമ്മൂടൻ''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വള്ളംകളി മത്സരരംഗത്ത് നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി സാന്നിധ്യമറിയിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു കളിവള്ളമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഈ വള്ളം വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലായി പുതുക്കിപ്പണിയുകയും മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷികാഘോഷം നടന്നു |url=https://malayalamblog.com/689771/ |website=Malayalam Daily News}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

വൈക്കം വാസു ആചാരിയാണ് മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ ആദ്യകാല നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. പിന്നീട് ഉമാമഹേശ്വരന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു. 2018-ൽ കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു.

== പുനർനിർമ്മാണം ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ഉളികുത്തൽ ചടങ്ങ് 2018 മാർച്ച് 12-ന് നടന്നു. കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു മുഖ്യശിൽപി. പുനർനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം 2019 ഓഗസ്റ്റ് 19-ന് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ ചടങ്ങ് നടന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2019}}&lt;/ref&gt;

== സാങ്കേതിക സവിശേഷതകൾ ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ പ്രധാന അളവുകളും ഘടനാപരമായ സവിശേഷതകളും താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്:

* നീളം: 31¼ കോൽ
* വീതി: 46 അംഗുലം
* തുഴക്കാർ: 51
* അമരക്കാർ: 3
* നിലയാളുകൾ: 3
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന്
 |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/
 |website=Malayalam Daily News
 |date=2024-07-19
 |language=ml
 |access-date=2026-11-04
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104173134/https://www.malayalamdailynews.com/689579/
 |archive-date=2026-11-04
}}&lt;/ref&gt;

== വള്ളംകളി ചരിത്രം ==

1983–1984 കാലഘട്ടത്തിൽ മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ സ്വന്തമായിരുന്ന തുഴച്ചിൽ സംഘവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വെള്ളിപ്പരുന്ത് ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.

കെ.എൻ.ബി.സി. കുമരകം അവസാനമായി മാമ്മൂടനിൽ മത്സരിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഒന്നാം തുഴക്കാരനായ ബോസിന് എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് തുഴയുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് വെള്ളിപ്പരുന്തിനെ വള്ളത്തിൽനിന്ന് മാറ്റിവെച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് അത് കരുവേലിത്തറയുടെ ചുരുളിൽ പറന്നിറങ്ങിയതായും വള്ളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഴയകാല ഓർമകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചവർ ==

* വൈക്കം വാസു ആചാരി — ആദ്യകാല നിർമ്മാണം
* ഉമാമഹേശ്വരൻ — പുനർനിർമ്മാണം
* കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരി — 2018-ലെ പുനർനിർമ്മാണം, മുഖ്യശിൽപി

== അവലംബങ്ങൾ ==

&lt;references /&gt;

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [https://malayalamblog.com/689771/ മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷികാഘോഷം]
* [https://www.malayalamdailynews.com/689579/ മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം]</text>
      <sha1>norelrtrmh6bd5px0pwsvu4x5re3yhz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682828</id>
      <parentid>4682827</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറം കണ്ണികൾ */</comment>
      <origin>4682828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5169" sha1="i1uni9uwj1ei0x1xg2nesvwayj794ii" xml:space="preserve">

'''മാമ്മൂടൻ''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വള്ളംകളി മത്സരരംഗത്ത് നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി സാന്നിധ്യമറിയിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു കളിവള്ളമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഈ വള്ളം വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലായി പുതുക്കിപ്പണിയുകയും മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷികാഘോഷം നടന്നു |url=https://malayalamblog.com/689771/ |website=Malayalam Daily News}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

വൈക്കം വാസു ആചാരിയാണ് മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ ആദ്യകാല നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. പിന്നീട് ഉമാമഹേശ്വരന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു. 2018-ൽ കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു.

== പുനർനിർമ്മാണം ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ഉളികുത്തൽ ചടങ്ങ് 2018 മാർച്ച് 12-ന് നടന്നു. കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു മുഖ്യശിൽപി. പുനർനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം 2019 ഓഗസ്റ്റ് 19-ന് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ ചടങ്ങ് നടന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2019}}&lt;/ref&gt;

== സാങ്കേതിക സവിശേഷതകൾ ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ പ്രധാന അളവുകളും ഘടനാപരമായ സവിശേഷതകളും താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്:

* നീളം: 31¼ കോൽ
* വീതി: 46 അംഗുലം
* തുഴക്കാർ: 51
* അമരക്കാർ: 3
* നിലയാളുകൾ: 3
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന്
 |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/
 |website=Malayalam Daily News
 |date=2024-07-19
 |language=ml
 |access-date=2026-11-04
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104173134/https://www.malayalamdailynews.com/689579/
 |archive-date=2026-11-04
}}&lt;/ref&gt;

== വള്ളംകളി ചരിത്രം ==

1983–1984 കാലഘട്ടത്തിൽ മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ സ്വന്തമായിരുന്ന തുഴച്ചിൽ സംഘവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വെള്ളിപ്പരുന്ത് ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.

കെ.എൻ.ബി.സി. കുമരകം അവസാനമായി മാമ്മൂടനിൽ മത്സരിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഒന്നാം തുഴക്കാരനായ ബോസിന് എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് തുഴയുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് വെള്ളിപ്പരുന്തിനെ വള്ളത്തിൽനിന്ന് മാറ്റിവെച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് അത് കരുവേലിത്തറയുടെ ചുരുളിൽ പറന്നിറങ്ങിയതായും വള്ളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഴയകാല ഓർമകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചവർ ==

* വൈക്കം വാസു ആചാരി — ആദ്യകാല നിർമ്മാണം
* ഉമാമഹേശ്വരൻ — പുനർനിർമ്മാണം
* കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരി — 2018-ലെ പുനർനിർമ്മാണം, മുഖ്യശിൽപി

== അവലംബങ്ങൾ ==

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>i1uni9uwj1ei0x1xg2nesvwayj794ii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682833</id>
      <parentid>4682828</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5516" sha1="rjcwv0fwr13r61ubw944k8zlkujc1sl" xml:space="preserve">

'''മാമ്മൂടൻ''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വള്ളംകളി മത്സരരംഗത്ത് നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി സാന്നിധ്യമറിയിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു കളിവള്ളമാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഈ വള്ളം വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലായി പുതുക്കിപ്പണിയുകയും മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന്
 |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/
 |website=Malayalam Daily News
 |date=2024-07-19
 |language=ml
 |access-date=2026-11-04
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104173134/https://www.malayalamdailynews.com/689579/
 |archive-date=2026-11-04
}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

വൈക്കം വാസു ആചാരിയാണ് മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ ആദ്യകാല നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. പിന്നീട് ഉമാമഹേശ്വരന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു. 2018-ൽ കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു.

== പുനർനിർമ്മാണം ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ഉളികുത്തൽ ചടങ്ങ് 2018 മാർച്ച് 12-ന് നടന്നു. കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു മുഖ്യശിൽപി. പുനർനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം 2019 ഓഗസ്റ്റ് 19-ന് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ ചടങ്ങ് നടന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന്
 |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/
 |website=Malayalam Daily News
 |date=2024-07-19
 |language=ml
 |access-date=2026-11-04
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104173134/https://www.malayalamdailynews.com/689579/
 |archive-date=2026-11-04
}}&lt;/ref&gt;

== സാങ്കേതിക സവിശേഷതകൾ ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ പ്രധാന അളവുകളും ഘടനാപരമായ സവിശേഷതകളും താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്:

* നീളം: 31¼ കോൽ
* വീതി: 46 അംഗുലം
* തുഴക്കാർ: 51
* അമരക്കാർ: 3
* നിലയാളുകൾ: 3
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന്
 |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/
 |website=Malayalam Daily News
 |date=2024-07-19
 |language=ml
 |access-date=2026-11-04
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104173134/https://www.malayalamdailynews.com/689579/
 |archive-date=2026-11-04
}}&lt;/ref&gt;

== വള്ളംകളി ചരിത്രം ==

1983–1984 കാലഘട്ടത്തിൽ മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ സ്വന്തമായിരുന്ന തുഴച്ചിൽ സംഘവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വെള്ളിപ്പരുന്ത് ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.

കെ.എൻ.ബി.സി. കുമരകം അവസാനമായി മാമ്മൂടനിൽ മത്സരിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഒന്നാം തുഴക്കാരനായ ബോസിന് എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് തുഴയുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് വെള്ളിപ്പരുന്തിനെ വള്ളത്തിൽനിന്ന് മാറ്റിവെച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് അത് കരുവേലിത്തറയുടെ ചുരുളിൽ പറന്നിറങ്ങിയതായും വള്ളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഴയകാല ഓർമകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചവർ ==

* വൈക്കം വാസു ആചാരി — ആദ്യകാല നിർമ്മാണം
* ഉമാമഹേശ്വരൻ — പുനർനിർമ്മാണം
* കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരി — 2018-ലെ പുനർനിർമ്മാണം, മുഖ്യശിൽപി

== അവലംബങ്ങൾ ==

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>rjcwv0fwr13r61ubw944k8zlkujc1sl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682925</id>
      <parentid>4682833</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T01:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19762" sha1="8dwq7x24befuzgmfozx9v9fneq7hiqg" xml:space="preserve">'''മാമ്മൂടൻ''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വള്ളംകളി മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരു ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് കളിവള്ളമാണ്. നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി മത്സരരംഗത്ത് സാന്നിധ്യമുള്ള ഈ വള്ളം വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ പല ബോട്ട് ക്ലബ്ബുകൾക്കുവേണ്ടി മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വൈക്കം വാസു ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആദ്യകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട വള്ളം പിന്നീട് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2024-07-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം അതിന്റെ പഴയ പേരുകളുമായും കുട്ടനാട്ടിലെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യവുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നെതാവ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ചരിത്രക്കുറിപ്പനുസരിച്ച്, ചെമ്പിൽ അരയന്റെ കാലവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്ന 'ചിറചാടി' എന്ന പേരിലുള്ള പഴയ ഓടി വള്ളം പിന്നീട് കോട്ടയം മാങ്ങാനം കളരിക്കൽ കുടുംബം വാങ്ങുകയും 'കളരിക്കൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഫിലോമിന എന്ന പേരിൽ ഈ വള്ളം മത്സരരംഗത്ത് എത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയുമ്പോൾ കുറച്ചു ചരിത്രം |url=https://www.nethavu.com/news-details.php?newsid=373 |website=Nethavu |language=ml }}&lt;/ref&gt;

1969-ൽ എഫ്.ബി.സി. ചേന്നങ്കരി രൂപീകരിച്ചതിനുശേഷം 1970-ൽ ടീം കളരിക്കൽ വള്ളം വാങ്ങിയതായും ഫിലോമിന എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തതായും പ്രസ്തുത ചരിത്രക്കുറിപ്പിൽ പറയുന്നു. 1971-ൽ ഫിലോമിന ആദ്യമായി മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. തുടർന്നുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ചമ്പക്കുളം മൂലം വള്ളംകളിയിലും നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിലും ഉൾപ്പെടെ വിവിധ മത്സരങ്ങളിൽ വിജയങ്ങൾ നേടിയതായി ഈ ചരിത്രവിവരണം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയുമ്പോൾ കുറച്ചു ചരിത്രം |url=https://www.nethavu.com/news-details.php?newsid=373 |website=Nethavu |language=ml }}&lt;/ref&gt;

പിന്നീട് മാമ്മൂട്ടിൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സണ്ണിച്ചൻ ഫിലോമിന വള്ളം വാങ്ങിയതായും വടക്കൻ ഓടി വള്ളങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ പരിചയസമ്പന്നനായ വൈക്കം വാസു ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വള്ളം അഴിച്ചുനീട്ടി പുതുക്കിപ്പണിതതായും ചരിത്രക്കുറിപ്പിൽ പരാമർശിക്കുന്നു. ഈ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം വള്ളത്തിന് മാമ്മൂടൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിലുള്ള മത്സരവള്ളമായി മാമ്മൂടൻ പിന്നീട് അറിയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ മന്ത്രി പി. ജെ. ജോസഫ് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ ചടങ്ങ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതായി പ്രസ്തുത വിവരണം വ്യക്തമാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയുമ്പോൾ കുറച്ചു ചരിത്രം |url=https://www.nethavu.com/news-details.php?newsid=373 |website=Nethavu |language=ml }}&lt;/ref&gt;

== മത്സരചരിത്രം ==

മാമ്മൂടൻ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ കുമരകം, കൈനകരി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ ബോട്ട് ക്ലബ്ബുകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. 1980-കളിൽ കുമരകം നാഷണൽ ഇന്റർനാഷണൽ ടീമിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ മാമ്മൂടൻ വിജയം നേടിയതായി നെതാവുവിന്റെ ചരിത്രക്കുറിപ്പിൽ പറയുന്നു. തുടർന്ന് പച്ച ചെക്കിടിക്കാട് ടീമിന്റെ നേതൃത്വത്തിലും നെഹ്റു ട്രോഫിയിൽ തുടർച്ചയായ വിജയങ്ങൾ നേടിയതായി പ്രസ്തുത ലേഖനം പരാമർശിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയുമ്പോൾ കുറച്ചു ചരിത്രം |url=https://www.nethavu.com/news-details.php?newsid=373 |website=Nethavu |language=ml }}&lt;/ref&gt;

2017-ൽ കുമരകം ശ്രീനാരായണഗുരു ജയന്തി വള്ളംകളിയിൽ കുമരകം മൂലേച്ചേരി ബോട്ട് ക്ലബ്ബിന്റെ മാമ്മൂടൻ മൂന്നാം സ്ഥാനം നേടിയതായി മാധ്യമം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. കവണാറ്റിൻകര വള്ളംകളിയിൽ ജേതാവായ മാമ്മൂടനെ ആദ്യ മത്സരത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് പടക്കുതിര ഫൈനലിൽ പ്രവേശിച്ചതെന്നും റിപ്പോർട്ടിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=കുമരകം ശ്രീനാരായണഗുരു ജയന്തി മത്സര വള്ളംകളി: പടക്കുതിര ജേതാവ് |url=https://www.madhyamam.com/local-news/kottayam/2017/sep/07/328708 |website=Madhyamam |date=2017-09-07 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

2017-ലെ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിക്കുള്ള രജിസ്ട്രേഷൻ സംബന്ധിച്ച മാധ്യമം റിപ്പോർട്ടിൽ മാമ്മൂടനെ ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കരുമാടിക്കുട്ടൻ ബോട്ട് ക്ലബ്ബിന്റെ പേരിലാണ് അന്ന് വള്ളം രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരുന്നതെന്ന് റിപ്പോർട്ടിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളം രജിസ്ട്രേഷൻ ഇന്ന് അവസാനിക്കും; ഇതുവരെ 67 വള്ളങ്ങൾ |url=https://www.madhyamam.com/amp/local-news/kochi/2017/jul/26/300067 |website=Madhyamam |date=2017-07-26 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

2022-ൽ കുമരകത്തെ മുത്തേരിമടയിൽ നടന്ന പരിശീലനത്തുഴച്ചിലിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള പ്രദർശന മത്സരത്തിൽ പരിപ്പ് ബോട്ട് ക്ലബ്ബിന്റെ മാമ്മൂടൻ ഇരുട്ടുകുത്തി ഒന്നാം വിഭാഗത്തിൽ പടക്കുതിരയെ പരാജയപ്പെടുത്തി വിജയിച്ചതായി മനോരമ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മുത്തേരിമടയിൽ ആവേശത്തിരയേറ്റം; 5 ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളുടെ പ്രദർശനത്തുഴച്ചിലും ചെറുവള്ളങ്ങളുടെ മത്സരവും |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/kottayam/2022/08/29/kottayam-kumarakom-boat-race.html |website=Malayala Manorama |date=2022-08-29 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

2023-ലെ ചമ്പക്കുളം മൂലം വള്ളംകളിയിൽ അയ്മനം ഡ്രീം ക്യാച്ചേഴ്സ് ബോട്ട് ക്ലബ്ബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മത്സരിച്ച മാമ്മൂടൻ ഇരുട്ടുകുത്തി വിഭാഗത്തിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം നേടി. മത്സരത്തിൽ മാമ്മൂടന്റെ വിജയത്തെക്കുറിച്ച് മനോരമ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ചമ്പക്കുളം മൂലം വള്ളംകളി മഴയിലും ചോരാതെ ആവേശം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2023/07/04/alappuzha-champakulam-boat-race.html |website=Malayala Manorama |date=2023-07-04 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

== പുനർനിർമ്മാണം ==

കാലക്രമത്തിൽ വള്ളത്തിന്റെ ഘടനയും മത്സരശേഷിയും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി മാമ്മൂടൻ പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിതിട്ടുണ്ട്. വൈക്കം വാസു ആചാരിയുടെ ആദ്യകാല നിർമ്മാണത്തിനുശേഷം ഉമാമഹേശ്വരന്റെ നേതൃത്വത്തിലും വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു. പിന്നീട് 2018-ൽ വിപുലമായ പുനർനിർമ്മാണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2024-07-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

2018 മാർച്ച് 12-ന് ഉച്ചയ്ക്ക് 12.10-ന് പുനർനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ഉളികുത്തൽ ചടങ്ങ് നടന്നു. കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു മുഖ്യശിൽപി. വള്ളത്തിന്റെ പിടിപ്പ് വർധിപ്പിക്കുക, അമരച്ചുരുളിന്റെ ഭാഗത്ത് അകലം കൂട്ടുക, വില്ല് പൂർണമായും പുതുക്കുക, മധ്യഭാഗത്ത് വീതിയുള്ള പലകകൾ ചേർക്കുക തുടങ്ങിയ ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയതായി നെതാവുവിന്റെ റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയുമ്പോൾ കുറച്ചു ചരിത്രം |url=https://www.nethavu.com/news-details.php?newsid=373 |website=Nethavu |language=ml }}&lt;/ref&gt;

പുതുക്കിപ്പണിത വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ ചടങ്ങ് 2019 ഓഗസ്റ്റ് 19-ന് ഉച്ചയ്ക്ക് 12.05-ന് നടന്നു. നൂറുകണക്കിന് വള്ളംകളി പ്രേമികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലും വഞ്ചിപ്പാട്ടിന്റെയും ആഘോഷങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയോടെയുമായിരുന്നു ചടങ്ങ്. വള്ളം വീണ്ടും മത്സരരംഗത്തേക്ക് തിരിച്ചെത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ചടങ്ങ് സംഘടിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=വള്ളംകളി പ്രേമികളുടെ മനസ്സിൽ ആവേശമുണർത്തി പുതുക്കി പണിത മാമ്മൂടൻ കളിവളളം നീരണിയൽ നടത്തി |url=https://malayalamuk.com/the-newly-built-mammootan-boat/ |website=Malayalam UK |date=2019-08-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

== സാങ്കേതിക സവിശേഷതകൾ ==

മാമ്മൂടൻ ഇരുട്ടുകുത്തി വിഭാഗത്തിലുള്ള ഒരു പരമ്പരാഗത കളിവള്ളമാണ്. വള്ളത്തിന്റെ അളവുകളും മത്സരസമയത്തെ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണവും താഴെക്കൊടുക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2024-07-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

നീളം: 31¼ കോൽ
വീതി: 46 അംഗുലം
തുഴക്കാർ: 51
അമരക്കാർ: 3
നിലയാളുകൾ: 3

== നീരണിയലിന്റെ 40-ാം വാർഷികം ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയലിന്റെ 40-ാം വാർഷികം 2024 ജൂലൈയിൽ ആഘോഷിച്ചു. ജൂലൈ 21-ന് വള്ളപ്പുരയിൽ നടന്ന ചടങ്ങിൽ മാമ്മൂട്ടിൽ അഡ്വ. ഉമ്മൻ എം. മാത്യു അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. മുട്ടാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് അംഗം ജോസ് മാമ്മൂടൻ ചടങ്ങ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. തലവടി ചുണ്ടൻ വള്ളം സമിതി പഞ്ചായത്ത് കോർഡിനേഷൻ കമ്മിറ്റി ചെയർമാൻ ഡോ. ജോൺസൺ വി. ഇടിക്കുള മുഖ്യപ്രഭാഷണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2024-07-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

ചടങ്ങിന്റെ ഭാഗമായി കളിവള്ളം ശിൽപി സാബു നാരായണൻ ആചാരിയെ ആദരിച്ചു. നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കൈനകരി സെന്റ് മേരീസ് ബോട്ട് ക്ലബ്ബിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് പങ്കായവും ഒന്നാം തുഴയും കൈമാറി. മാമ്മൂടൻ വള്ളം ഫാൻസ് അസോസിയേഷന്റെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു വാർഷികാഘോഷം സംഘടിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2024-07-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

== വെള്ളിപ്പരുന്തും പഴയകാല ഓർമകളും ==

1983–1984 കാലഘട്ടത്തിൽ മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ തുഴച്ചിൽ സംഘവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വെള്ളിപ്പരുന്ത് എന്ന പേരും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. കെ.എൻ.ബി.സി. കുമരകം അവസാനമായി മാമ്മൂടനിൽ മത്സരിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഒന്നാം തുഴക്കാരനായ ബോസിന് എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് തുഴയുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് വെള്ളിപ്പരുന്തിനെ വള്ളത്തിൽനിന്ന് മാറ്റിവെച്ചതായി പഴയകാല വള്ളംകളി ഓർമകളിൽ പറയപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് വെള്ളിപ്പരുന്ത് കരുവേലിത്തറയുടെ ചുരുളിൽ പറന്നിറങ്ങിയതായും മാമ്മൂടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഴയകാല അനുഭവവിവരണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചവർ ==

വൈക്കം വാസു ആചാരി — ആദ്യകാല നിർമ്മാണം.
ഉമാമഹേശ്വരൻ — പിൽക്കാലത്തെ പുനർനിർമ്മാണം.
കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരി — 2018-ലെ പുനർനിർമ്മാണത്തിന്റെ മുഖ്യശിൽപി.

== അവലംബങ്ങൾ ==

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>8dwq7x24befuzgmfozx9v9fneq7hiqg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682973</id>
      <parentid>4682925</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <origin>4682973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19871" sha1="ci35tfh7z5kxu6txhzqmrt7nfykt71q" xml:space="preserve">[[File:Mammoodan Vallam.jpg|thumb|right|300px|മാമ്മൂടൻ വെപ്പ് വള്ളം]]

'''മാമ്മൂടൻ''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വള്ളംകളി മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരു ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് കളിവള്ളമാണ്. നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി മത്സരരംഗത്ത് സാന്നിധ്യമുള്ള ഈ വള്ളം വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ പല ബോട്ട് ക്ലബ്ബുകൾക്കുവേണ്ടി മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വൈക്കം വാസു ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആദ്യകാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട വള്ളം പിന്നീട് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2024-07-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം അതിന്റെ പഴയ പേരുകളുമായും കുട്ടനാട്ടിലെ വള്ളംകളി പാരമ്പര്യവുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നെതാവ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ചരിത്രക്കുറിപ്പനുസരിച്ച്, ചെമ്പിൽ അരയന്റെ കാലവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്ന 'ചിറചാടി' എന്ന പേരിലുള്ള പഴയ ഓടി വള്ളം പിന്നീട് കോട്ടയം മാങ്ങാനം കളരിക്കൽ കുടുംബം വാങ്ങുകയും 'കളരിക്കൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഫിലോമിന എന്ന പേരിൽ ഈ വള്ളം മത്സരരംഗത്ത് എത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയുമ്പോൾ കുറച്ചു ചരിത്രം |url=https://www.nethavu.com/news-details.php?newsid=373 |website=Nethavu |language=ml }}&lt;/ref&gt;

1969-ൽ എഫ്.ബി.സി. ചേന്നങ്കരി രൂപീകരിച്ചതിനുശേഷം 1970-ൽ ടീം കളരിക്കൽ വള്ളം വാങ്ങിയതായും ഫിലോമിന എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തതായും പ്രസ്തുത ചരിത്രക്കുറിപ്പിൽ പറയുന്നു. 1971-ൽ ഫിലോമിന ആദ്യമായി മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. തുടർന്നുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ചമ്പക്കുളം മൂലം വള്ളംകളിയിലും നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിലും ഉൾപ്പെടെ വിവിധ മത്സരങ്ങളിൽ വിജയങ്ങൾ നേടിയതായി ഈ ചരിത്രവിവരണം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയുമ്പോൾ കുറച്ചു ചരിത്രം |url=https://www.nethavu.com/news-details.php?newsid=373 |website=Nethavu |language=ml }}&lt;/ref&gt;

പിന്നീട് മാമ്മൂട്ടിൽ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സണ്ണിച്ചൻ ഫിലോമിന വള്ളം വാങ്ങിയതായും വടക്കൻ ഓടി വള്ളങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ പരിചയസമ്പന്നനായ വൈക്കം വാസു ആചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വള്ളം അഴിച്ചുനീട്ടി പുതുക്കിപ്പണിതതായും ചരിത്രക്കുറിപ്പിൽ പരാമർശിക്കുന്നു. ഈ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുശേഷം വള്ളത്തിന് മാമ്മൂടൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിലുള്ള മത്സരവള്ളമായി മാമ്മൂടൻ പിന്നീട് അറിയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ മന്ത്രി പി. ജെ. ജോസഫ് വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ ചടങ്ങ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതായി പ്രസ്തുത വിവരണം വ്യക്തമാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയുമ്പോൾ കുറച്ചു ചരിത്രം |url=https://www.nethavu.com/news-details.php?newsid=373 |website=Nethavu |language=ml }}&lt;/ref&gt;

== മത്സരചരിത്രം ==

മാമ്മൂടൻ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ കുമരകം, കൈനകരി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ ബോട്ട് ക്ലബ്ബുകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. 1980-കളിൽ കുമരകം നാഷണൽ ഇന്റർനാഷണൽ ടീമിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ മാമ്മൂടൻ വിജയം നേടിയതായി നെതാവുവിന്റെ ചരിത്രക്കുറിപ്പിൽ പറയുന്നു. തുടർന്ന് പച്ച ചെക്കിടിക്കാട് ടീമിന്റെ നേതൃത്വത്തിലും നെഹ്റു ട്രോഫിയിൽ തുടർച്ചയായ വിജയങ്ങൾ നേടിയതായി പ്രസ്തുത ലേഖനം പരാമർശിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയുമ്പോൾ കുറച്ചു ചരിത്രം |url=https://www.nethavu.com/news-details.php?newsid=373 |website=Nethavu |language=ml }}&lt;/ref&gt;

2017-ൽ കുമരകം ശ്രീനാരായണഗുരു ജയന്തി വള്ളംകളിയിൽ കുമരകം മൂലേച്ചേരി ബോട്ട് ക്ലബ്ബിന്റെ മാമ്മൂടൻ മൂന്നാം സ്ഥാനം നേടിയതായി മാധ്യമം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. കവണാറ്റിൻകര വള്ളംകളിയിൽ ജേതാവായ മാമ്മൂടനെ ആദ്യ മത്സരത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് പടക്കുതിര ഫൈനലിൽ പ്രവേശിച്ചതെന്നും റിപ്പോർട്ടിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=കുമരകം ശ്രീനാരായണഗുരു ജയന്തി മത്സര വള്ളംകളി: പടക്കുതിര ജേതാവ് |url=https://www.madhyamam.com/local-news/kottayam/2017/sep/07/328708 |website=Madhyamam |date=2017-09-07 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

2017-ലെ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിക്കുള്ള രജിസ്ട്രേഷൻ സംബന്ധിച്ച മാധ്യമം റിപ്പോർട്ടിൽ മാമ്മൂടനെ ഇരുട്ടുകുത്തി എ ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കരുമാടിക്കുട്ടൻ ബോട്ട് ക്ലബ്ബിന്റെ പേരിലാണ് അന്ന് വള്ളം രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരുന്നതെന്ന് റിപ്പോർട്ടിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളം രജിസ്ട്രേഷൻ ഇന്ന് അവസാനിക്കും; ഇതുവരെ 67 വള്ളങ്ങൾ |url=https://www.madhyamam.com/amp/local-news/kochi/2017/jul/26/300067 |website=Madhyamam |date=2017-07-26 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

2022-ൽ കുമരകത്തെ മുത്തേരിമടയിൽ നടന്ന പരിശീലനത്തുഴച്ചിലിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള പ്രദർശന മത്സരത്തിൽ പരിപ്പ് ബോട്ട് ക്ലബ്ബിന്റെ മാമ്മൂടൻ ഇരുട്ടുകുത്തി ഒന്നാം വിഭാഗത്തിൽ പടക്കുതിരയെ പരാജയപ്പെടുത്തി വിജയിച്ചതായി മനോരമ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മുത്തേരിമടയിൽ ആവേശത്തിരയേറ്റം; 5 ചുണ്ടൻ വള്ളങ്ങളുടെ പ്രദർശനത്തുഴച്ചിലും ചെറുവള്ളങ്ങളുടെ മത്സരവും |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/kottayam/2022/08/29/kottayam-kumarakom-boat-race.html |website=Malayala Manorama |date=2022-08-29 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

2023-ലെ ചമ്പക്കുളം മൂലം വള്ളംകളിയിൽ അയ്മനം ഡ്രീം ക്യാച്ചേഴ്സ് ബോട്ട് ക്ലബ്ബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മത്സരിച്ച മാമ്മൂടൻ ഇരുട്ടുകുത്തി വിഭാഗത്തിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം നേടി. മത്സരത്തിൽ മാമ്മൂടന്റെ വിജയത്തെക്കുറിച്ച് മനോരമ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ചമ്പക്കുളം മൂലം വള്ളംകളി മഴയിലും ചോരാതെ ആവേശം |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/alappuzha/2023/07/04/alappuzha-champakulam-boat-race.html |website=Malayala Manorama |date=2023-07-04 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

== പുനർനിർമ്മാണം ==

കാലക്രമത്തിൽ വള്ളത്തിന്റെ ഘടനയും മത്സരശേഷിയും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി മാമ്മൂടൻ പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിതിട്ടുണ്ട്. വൈക്കം വാസു ആചാരിയുടെ ആദ്യകാല നിർമ്മാണത്തിനുശേഷം ഉമാമഹേശ്വരന്റെ നേതൃത്വത്തിലും വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിതു. പിന്നീട് 2018-ൽ വിപുലമായ പുനർനിർമ്മാണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2024-07-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

2018 മാർച്ച് 12-ന് ഉച്ചയ്ക്ക് 12.10-ന് പുനർനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ഉളികുത്തൽ ചടങ്ങ് നടന്നു. കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരിയായിരുന്നു മുഖ്യശിൽപി. വള്ളത്തിന്റെ പിടിപ്പ് വർധിപ്പിക്കുക, അമരച്ചുരുളിന്റെ ഭാഗത്ത് അകലം കൂട്ടുക, വില്ല് പൂർണമായും പുതുക്കുക, മധ്യഭാഗത്ത് വീതിയുള്ള പലകകൾ ചേർക്കുക തുടങ്ങിയ ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയതായി നെതാവുവിന്റെ റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ വള്ളം നീരണിയുമ്പോൾ കുറച്ചു ചരിത്രം |url=https://www.nethavu.com/news-details.php?newsid=373 |website=Nethavu |language=ml }}&lt;/ref&gt;

പുതുക്കിപ്പണിത വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയൽ ചടങ്ങ് 2019 ഓഗസ്റ്റ് 19-ന് ഉച്ചയ്ക്ക് 12.05-ന് നടന്നു. നൂറുകണക്കിന് വള്ളംകളി പ്രേമികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലും വഞ്ചിപ്പാട്ടിന്റെയും ആഘോഷങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയോടെയുമായിരുന്നു ചടങ്ങ്. വള്ളം വീണ്ടും മത്സരരംഗത്തേക്ക് തിരിച്ചെത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ചടങ്ങ് സംഘടിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=വള്ളംകളി പ്രേമികളുടെ മനസ്സിൽ ആവേശമുണർത്തി പുതുക്കി പണിത മാമ്മൂടൻ കളിവളളം നീരണിയൽ നടത്തി |url=https://malayalamuk.com/the-newly-built-mammootan-boat/ |website=Malayalam UK |date=2019-08-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

== സാങ്കേതിക സവിശേഷതകൾ ==

മാമ്മൂടൻ ഇരുട്ടുകുത്തി വിഭാഗത്തിലുള്ള ഒരു പരമ്പരാഗത കളിവള്ളമാണ്. വള്ളത്തിന്റെ അളവുകളും മത്സരസമയത്തെ അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണവും താഴെക്കൊടുക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2024-07-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

നീളം: 31¼ കോൽ
വീതി: 46 അംഗുലം
തുഴക്കാർ: 51
അമരക്കാർ: 3
നിലയാളുകൾ: 3

== നീരണിയലിന്റെ 40-ാം വാർഷികം ==

മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ നീരണിയലിന്റെ 40-ാം വാർഷികം 2024 ജൂലൈയിൽ ആഘോഷിച്ചു. ജൂലൈ 21-ന് വള്ളപ്പുരയിൽ നടന്ന ചടങ്ങിൽ മാമ്മൂട്ടിൽ അഡ്വ. ഉമ്മൻ എം. മാത്യു അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. മുട്ടാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് അംഗം ജോസ് മാമ്മൂടൻ ചടങ്ങ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. തലവടി ചുണ്ടൻ വള്ളം സമിതി പഞ്ചായത്ത് കോർഡിനേഷൻ കമ്മിറ്റി ചെയർമാൻ ഡോ. ജോൺസൺ വി. ഇടിക്കുള മുഖ്യപ്രഭാഷണം നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2024-07-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

ചടങ്ങിന്റെ ഭാഗമായി കളിവള്ളം ശിൽപി സാബു നാരായണൻ ആചാരിയെ ആദരിച്ചു. നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കൈനകരി സെന്റ് മേരീസ് ബോട്ട് ക്ലബ്ബിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് പങ്കായവും ഒന്നാം തുഴയും കൈമാറി. മാമ്മൂടൻ വള്ളം ഫാൻസ് അസോസിയേഷന്റെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു വാർഷികാഘോഷം സംഘടിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മാമ്മൂടൻ നീരണിയൽ 40-ാം വാർഷിക ആഘോഷം 21ന് |url=https://www.malayalamdailynews.com/689579/ |website=Malayalam Daily News |date=2024-07-19 |language=ml }}&lt;/ref&gt;

== വെള്ളിപ്പരുന്തും പഴയകാല ഓർമകളും ==

1983–1984 കാലഘട്ടത്തിൽ മാമ്മൂടൻ വള്ളത്തിന്റെ തുഴച്ചിൽ സംഘവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വെള്ളിപ്പരുന്ത് എന്ന പേരും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. കെ.എൻ.ബി.സി. കുമരകം അവസാനമായി മാമ്മൂടനിൽ മത്സരിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഒന്നാം തുഴക്കാരനായ ബോസിന് എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് തുഴയുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് വെള്ളിപ്പരുന്തിനെ വള്ളത്തിൽനിന്ന് മാറ്റിവെച്ചതായി പഴയകാല വള്ളംകളി ഓർമകളിൽ പറയപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് വെള്ളിപ്പരുന്ത് കരുവേലിത്തറയുടെ ചുരുളിൽ പറന്നിറങ്ങിയതായും മാമ്മൂടനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഴയകാല അനുഭവവിവരണങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

== നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചവർ ==

വൈക്കം വാസു ആചാരി — ആദ്യകാല നിർമ്മാണം.
ഉമാമഹേശ്വരൻ — പിൽക്കാലത്തെ പുനർനിർമ്മാണം.
കോവിൽമുക്ക് സാബു നാരായണൻ ആചാരി — 2018-ലെ പുനർനിർമ്മാണത്തിന്റെ മുഖ്യശിൽപി.

== അവലംബങ്ങൾ ==

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>ci35tfh7z5kxu6txhzqmrt7nfykt71q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ധൂമാഭഗവതി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673799</id>
    <revision>
      <id>4682834</id>
      <timestamp>2026-11-04T17:39:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <comment>ധൂമാഭഗവതി</comment>
      <origin>4682834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278" sha1="ls6o18hd977ssa8bm82a1xepuca248i" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].</text>
      <sha1>ls6o18hd977ssa8bm82a1xepuca248i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682836</id>
      <parentid>4682834</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="ev2g83e5vyd0u6ok6mn19tdyu8s5v9t" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].

[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ev2g83e5vyd0u6ok6mn19tdyu8s5v9t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682860</id>
      <parentid>4682836</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:59:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <origin>4682860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1213" sha1="qio0k5239zuk6bs5ejhpipoy0e2g3sj" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher= |year= |page= |language=ml}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qio0k5239zuk6bs5ejhpipoy0e2g3sj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682861</id>
      <parentid>4682860</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4682861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1230" sha1="0w28qsl332ej56wvch8fc7hwztw8auo" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0w28qsl332ej56wvch8fc7hwztw8auo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682867</id>
      <parentid>4682861</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4682867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1511" sha1="p1zlfyao4bc33ll2dyb22fc574yv1re" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;
== അവലംബം == {{reflist|refs= &lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=മാതൃഭൂമി ബുക്സ് |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt; }}

[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>p1zlfyao4bc33ll2dyb22fc574yv1re</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682869</id>
      <parentid>4682867</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4682869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1492" sha1="b0oow3xl5to7zuaa3eh9p7gixihx7ex" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;
== അവലംബം == 
&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=മാതൃഭൂമി ബുക്സ് |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;
[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>b0oow3xl5to7zuaa3eh9p7gixihx7ex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682871</id>
      <parentid>4682869</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4682871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1271" sha1="ha7x9pa5kszmv4jj65xyse7805a8l9c" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;
== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ha7x9pa5kszmv4jj65xyse7805a8l9c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682872</id>
      <parentid>4682871</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4682872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="tox5gxm21kgg3di7e79i1vfw8ut5x1k" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;
== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>tox5gxm21kgg3di7e79i1vfw8ut5x1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682879</id>
      <parentid>4682872</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4682879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1610" sha1="cu7do8bnq01zs32rs6w6np3vhe7rz9t" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വേഷവും അവതരണവും == 

അതിരൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം അരങ്ങിലെത്തുന്നത്.

== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>cu7do8bnq01zs32rs6w6np3vhe7rz9t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682881</id>
      <parentid>4682879</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <comment>/* വേഷവും അവതരണവും */</comment>
      <origin>4682881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1846" sha1="715gfhb9z0tj3uz3y8evqg9p5tulsqy" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വേഷവും അവതരണവും == 

അതിരൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം അരങ്ങിലെത്തുന്നത്. തിരുമുടിയിലും അരക്കെട്ടിലും കത്തുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾ ധരിച്ചാണ് തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്.

== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>715gfhb9z0tj3uz3y8evqg9p5tulsqy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682883</id>
      <parentid>4682881</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <origin>4682883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2007" sha1="e4dkzn075uuekfcbrndb28l3slgidd4" xml:space="preserve">''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]]. മന്ത്രമൂർത്തികളുടെ ഗണത്തിൽപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയാണ് ധൂമാഭഗവതി.

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വേഷവും അവതരണവും == 

അതിരൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം അരങ്ങിലെത്തുന്നത്. തിരുമുടിയിലും അരക്കെട്ടിലും കത്തുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾ ധരിച്ചാണ് തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്.

== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>e4dkzn075uuekfcbrndb28l3slgidd4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682884</id>
      <parentid>4682883</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <origin>4682884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2009" sha1="8i91vt2t9gaiehwsdpyg2dk3zynuc2p" xml:space="preserve">'''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി'''  എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]]. മന്ത്രമൂർത്തികളുടെ ഗണത്തിൽപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയാണ് ധൂമാഭഗവതി.

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വേഷവും അവതരണവും == 

അതിരൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം അരങ്ങിലെത്തുന്നത്. തിരുമുടിയിലും അരക്കെട്ടിലും കത്തുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾ ധരിച്ചാണ് തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്.

== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>8i91vt2t9gaiehwsdpyg2dk3zynuc2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682886</id>
      <parentid>4682884</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <origin>4682886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2032" sha1="b517h7rxdmg62y9y6qjtj94a8omucdb" xml:space="preserve">'''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി'''  എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]]. മന്ത്രമൂർത്തികളുടെ ഗണത്തിൽപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയാണ് ധൂമാഭഗവതി.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;/&gt;

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ &quot;പൊന്മകൾ&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വേഷവും അവതരണവും == 

അതിരൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം അരങ്ങിലെത്തുന്നത്. തിരുമുടിയിലും അരക്കെട്ടിലും കത്തുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾ ധരിച്ചാണ് തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്.

== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>b517h7rxdmg62y9y6qjtj94a8omucdb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682888</id>
      <parentid>4682886</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4682888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2018" sha1="5w9z6ae7kw4cy1otmljt9tdyjatpz9f" xml:space="preserve">'''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി'''  എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]]. മന്ത്രമൂർത്തികളുടെ ഗണത്തിൽപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയാണ് ധൂമാഭഗവതി.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;/&gt;

== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ മകൾ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വേഷവും അവതരണവും == 

അതിരൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം അരങ്ങിലെത്തുന്നത്. തിരുമുടിയിലും അരക്കെട്ടിലും കത്തുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾ ധരിച്ചാണ് തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്.

== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>5w9z6ae7kw4cy1otmljt9tdyjatpz9f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682889</id>
      <parentid>4682888</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <origin>4682889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2034" sha1="faxp72ybyotdeygg2nqypslmnqz2z3z" xml:space="preserve">{{Needs Image}}

'''ധൂമാഭഗവതി''' ('''ധൂമ്രഭഗവതി'''  എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]]. മന്ത്രമൂർത്തികളുടെ ഗണത്തിൽപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയാണ് ധൂമാഭഗവതി.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;/&gt;
== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ മകൾ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വേഷവും അവതരണവും == 

അതിരൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം അരങ്ങിലെത്തുന്നത്. തിരുമുടിയിലും അരക്കെട്ടിലും കത്തുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾ ധരിച്ചാണ് തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്.

== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>faxp72ybyotdeygg2nqypslmnqz2z3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682891</id>
      <parentid>4682889</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:45:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <origin>4682891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2158" sha1="oc2josreongg1hpjqhd20w5oa9pwab7" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
'''ധൂമാഭഗവതി''' (ധൂമ്രഭഗവതി) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്].  മന്ത്രമൂർത്തികളുടെ ഗണത്തിൽപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയാണ് ധൂമാഭഗവതി.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;/&gt;
== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ മകൾ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വേഷവും അവതരണവും == 

അതിരൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം അരങ്ങിലെത്തുന്നത്. തിരുമുടിയിലും അരക്കെട്ടിലും കത്തുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾ ധരിച്ചാണ് തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്.

== കെട്ടിയാടുന്ന കാവുകൾ == 

ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന പ്രധാന കാവുകൾ:

== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>oc2josreongg1hpjqhd20w5oa9pwab7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682892</id>
      <parentid>4682891</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jameela P.</username>
        <id>46131</id>
      </contributor>
      <origin>4682892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2159" sha1="3yszaxw992hprsfkgh0wenbkwb95bvv" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
'''ധൂമാഭഗവതി''' (ധൂമ്രഭഗവതി) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].  മന്ത്രമൂർത്തികളുടെ ഗണത്തിൽപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയാണ് ധൂമാഭഗവതി.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;/&gt;
== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ മകൾ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വേഷവും അവതരണവും == 

അതിരൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം അരങ്ങിലെത്തുന്നത്. തിരുമുടിയിലും അരക്കെട്ടിലും കത്തുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾ ധരിച്ചാണ് തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്.

== കെട്ടിയാടുന്ന കാവുകൾ == 

ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന പ്രധാന കാവുകൾ:

== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>3yszaxw992hprsfkgh0wenbkwb95bvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682896</id>
      <parentid>4682892</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T19:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manojk</username>
        <id>9257</id>
      </contributor>
      <comment>#MediaHunter #TheyyamEditathon</comment>
      <origin>4682896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2216" sha1="12uluzuqiouslh4mc13y2oecsg1k54e" xml:space="preserve">[[File:Dhooma Bhagavathy Theyyam.jpg|thumb|ധൂമാഭഗവതി]]
'''ധൂമാഭഗവതി''' (ധൂമ്രഭഗവതി) ഉത്തരകേരളത്തിൽ കെട്ടിയാടുന്ന ഒരു [[തെയ്യം|തെയ്യമാണ്]].  മന്ത്രമൂർത്തികളുടെ ഗണത്തിൽപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയാണ് ധൂമാഭഗവതി.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;/&gt;
== ഐതിഹ്യം == 

ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, നൃത്തത്തിന്റെ അവസാനം [[ശിവൻ|ശ്രീ മഹാദേവൻ]] ഹോമകുണ്ഡത്തിലേക്ക് നോക്കി മൂന്നു തവണ നീട്ടി വിളിച്ചപ്പോൾ കനലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുത്രിയാണ് ധൂമാഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ദേവിയെ മഹാദേവന്റെ മകൾ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Karippath&quot;&gt;{{cite book |last=കരിപ്പത്ത് |first=ആർ.സി. |title=തെയ്യപ്രപഞ്ചം |publisher=Mathrubhumi |year=2022 |page=74 |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വേഷവും അവതരണവും == 

അതിരൗദ്രഭാവത്തിലാണ് ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം അരങ്ങിലെത്തുന്നത്. തിരുമുടിയിലും അരക്കെട്ടിലും കത്തുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾ ധരിച്ചാണ് തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്.

== കെട്ടിയാടുന്ന കാവുകൾ == 

ധൂമാഭഗവതി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന പ്രധാന കാവുകൾ:

== ഇതും കാണുക == 

* [[തെയ്യം]] 

* [[തെയ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബം == 
{{reflist}}


[[വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>12uluzuqiouslh4mc13y2oecsg1k54e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673800</id>
    <revision>
      <id>4682844</id>
      <timestamp>2026-11-04T17:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>'ത,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ര,ha7590e561a3f4850ു,ha7590e561a3f4850വ,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ത,ha7590e561a3f4850പ,ha7590e561a3f4850ു,ha7590e561a3f4850ര,ha7590e561a3f4850ം,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ജ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ി,...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5887" sha1="0ju8bix6kcdg45opilpjfjx9cm49zlt" xml:space="preserve">ത,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ര,ha7590e561a3f4850ു,ha7590e561a3f4850വ,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ത,ha7590e561a3f4850പ,ha7590e561a3f4850ു,ha7590e561a3f4850ര,ha7590e561a3f4850ം,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ജ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ൽ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ആ,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ങ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ങ,ha7590e561a3f4850ൽ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850വ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ദ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850ഭ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850സ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ജ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ൽ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ആ,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ങ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ങ,ha7590e561a3f4850ൽ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ഉ,ha7590e561a3f4850പ,ha7590e561a3f4850ജ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ൽ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ആ,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ങ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ങ,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850ു,ha7590e561a3f4850ം,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850വ,ha7590e561a3f4850െ,ha7590e561a3f4850‍,ha7590e561a3f4850ഞ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ഞ,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850മ,ha7590e561a3f4850ൂ,ha7590e561a3f4850ട,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850ു,ha7590e561a3f4850ം,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ഇ,ha7590e561a3f4850ട,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ൽ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850പ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ര,ha7590e561a3f4850ധ,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850വ,ha7590e561a3f4850ീ,ha7590e561a3f4850ഥ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ൽ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850ു,ha7590e561a3f4850ം,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ഒ,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850ര,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ക,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850ോ,ha7590e561a3f4850മ,ha7590e561a3f4850ീ,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850ർ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850മ,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ത,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ക,ha7590e561a3f4850ച,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ച,ha7590e561a3f4850ു,ha7590e561a3f4850ം,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ഗ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ര,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850മ,ha7590e561a3f4850ീ,ha7590e561a3f4850ണ,ha7590e561a3f4850മ,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850അ,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ത,ha7590e561a3f4850ര,ha7590e561a3f4850ീ,ha7590e561a3f4850ക,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ഷ,ha7590e561a3f4850ത,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ത,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ൽ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850മ,ha7590e561a3f4850ു,ha7590e561a3f4850ദ,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850ക,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ക,ha7590e561a3f4850ൽ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ഗ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ര,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850മ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850പ,ha7590e561a3f4850ഞ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ച,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ത,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ത,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ൽ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850സ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ഥ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ത,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ച,ha7590e561a3f4850െ,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ു,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850വ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850ദ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850ല,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850മ,ha7590e561a3f4850ാ,ha7590e561a3f4850ണ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ഇ,ha7590e561a3f4850ള,ha7590e561a3f4850മ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850പ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ഗ,ha7590e561a3f4850വ,ha7590e561a3f4850ൺ,ha7590e561a3f4850മ,ha7590e561a3f4850െ,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850ഹ,ha7590e561a3f4850യ,ha7590e561a3f4850ർ,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850സ,ha7590e561a3f4850െ,ha7590e561a3f4850ക,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ക,ha7590e561a3f4850ന,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850റ,ha7590e561a3f4850ി,ha7590e561a3f4850 ,ha7590e561a3f4850സ,ha7590e561a3f4850്,ha7590e561a3f4850ക,ha7590e561a3f4850ൂ,ha7590e561a3f4850ൾ,ha7590e561a3f4850.,ha7590e561a3f4850</text>
      <sha1>0ju8bix6kcdg45opilpjfjx9cm49zlt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682845</id>
      <parentid>4682844</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>താളിലെ വിവരങ്ങൾ . എന്നാക്കിയിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1" sha1="6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb" xml:space="preserve">.</text>
      <sha1>6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682846</id>
      <parentid>4682845</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T17:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4682846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="793" sha1="cful1e7lc7y9hlzglxr1w119jiknku6" xml:space="preserve">തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.</text>
      <sha1>cful1e7lc7y9hlzglxr1w119jiknku6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682866</id>
      <parentid>4682846</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4682866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2073" sha1="i5p7y5semu30qub0ezfp1kyrb72rnvt" xml:space="preserve">തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.

{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}</text>
      <sha1>i5p7y5semu30qub0ezfp1kyrb72rnvt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682868</id>
      <parentid>4682866</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:06:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4682868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10640" sha1="ioy0r5h1qvkhr6qek0yndzswlarxlw2" xml:space="preserve">തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.

{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}


== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* രാജസേനൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, സംവിധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്)
* പ്രിയങ്ക എൻ നായർ (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ് ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ് പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:42011|സ്‌കൂൾ വിക്കി]] 
*[https://ghsselampa.blogspot.com/ ബ്ലോഗ്]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ioy0r5h1qvkhr6qek0yndzswlarxlw2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682870</id>
      <parentid>4682868</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ */</comment>
      <origin>4682870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10693" sha1="9jcz1xht982xh7rgf9xpislojvigdqp" xml:space="preserve">തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് '''ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.'''

{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}


== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* [[രാജസേനൻ]] (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, സംവിധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്)
* [[പ്രിയങ്ക നായർ|പ്രിയങ്ക എൻ നായർ]] (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ്.ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി. സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ് പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:42011|സ്‌കൂൾ വിക്കി]] 
*[https://ghsselampa.blogspot.com/ ബ്ലോഗ്]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9jcz1xht982xh7rgf9xpislojvigdqp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682922</id>
      <parentid>4682870</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T01:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4682922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10749" sha1="domrgvr0d5yae55nfz5nzo0w0pg8qak" xml:space="preserve">കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് '''ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.'''

{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}


== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* [[രാജസേനൻ]] (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, സംവിധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്)
* [[പ്രിയങ്ക നായർ|പ്രിയങ്ക എൻ നായർ]] (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ്.ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി. സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ് പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:42011|സ്‌കൂൾ വിക്കി]] 
*[https://ghsselampa.blogspot.com/ ബ്ലോഗ്]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>domrgvr0d5yae55nfz5nzo0w0pg8qak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682948</id>
      <parentid>4682922</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചിത്രശാല */</comment>
      <origin>4682948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10698" sha1="avxk74qc5vj3eytkpgfuxg8nyr3m8av" xml:space="preserve">കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് '''ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.'''

{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}


== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* [[രാജസേനൻ]] (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, സംവിധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്)
* [[പ്രിയങ്ക നായർ|പ്രിയങ്ക എൻ നായർ]] (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ്.ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി. സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ് പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:42011|സ്‌കൂൾ വിക്കി]] 
*[https://ghsselampa.blogspot.com/ ബ്ലോഗ്]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>avxk74qc5vj3eytkpgfuxg8nyr3m8av</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4683015</id>
      <parentid>4682948</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T10:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <origin>4683015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10734" sha1="44owums1tdfo5tyvbjos30zkub5ppdz" xml:space="preserve">കേരളം സംസ്ഥാനത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങൽ ഉപജില്ലയിൽ ആറ്റിങ്ങലിനും വെ‍ഞ്ഞാറമൂടിനും ഇടയിൽ പ്രധാനവീഥിയിൽ നിന്നും ഒന്നര കിലോമീറ്റർ മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുദാക്കൽ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിദ്യാലയമാണ് '''ഇളമ്പ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ.'''

{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ
 | image                   = 42011 TVM GHSS Elampa 03.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇളമ്പ
 | pushpin_map             = Kerala
 | location                = ഇളമ്പ
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|8.694836 |76.871048 |display=inline,title}}
 | other_name              = 
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01/06/1924&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = തിരുവനന്തപുരം
 | educational_authority   = ആറ്റിങ്ങൽ
 | grades                  = 5-12
 | medium_of_language      = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്
 | website                 = https://schoolwiki.in/42011
 | udisce_code             = 32140100206
 | Kerala_school_code      = 42011
}}


== ചരിത്രം ==
ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം

ഒരു നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സങ്കല്പങ്ങളുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ. ഒരു കുടിപ്പള്ളിക്കൂടമായി ആരംഭിച്ച് ഇന്ന് ശതാബ്ദിയുടെ നിറവിലേയ്ക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ഹയർ സെക്കന്ററി തലം വരെ എത്തി നിൽക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാലയം.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

1924- ൽ ആരംഭിച്ച ഈ സ്കൂൾ ഒരു മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളായാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോവർ പ്രൈമറി മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ സ്കൂളിന്റെ മാനേജർ കട്ടയ്ക്കാലിൽ  രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു. സ്കൂളിന്റെ അന്നത്തെ പ്രഥമാദ്ധ്യാപകനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. കൊല്ലവർഷം 1122-ൽ നെയ്യാറ്റിൻകര, തിരുവനന്തപുരം, നെടുമങ്ങാട്, ചിറയിൻകീഴ് താലൂക്കുകൾ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസമേഖലകളായി അധികാരികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതനുസരിച്ച് ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെ ക്ലാസുകളുള്ള എല്ലാ മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളും സറണ്ടർ ചെയ്യണമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെതുടർന്ന് ഒരണ പ്രതിഫലം വാങ്ങി 1123-ൽ സ്കൂൾ ഗവൺമെന്റിന് കൈമാറി. അങ്ങനെ കൊല്ലവർഷം1123 (1948-ൽ) ഈ സ്കൂൾ ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളായി.            

നാട്ടുകാരുടേയും ജനപ്രതിനിധികളുടേയും ശ്രമഫലമായി 1952-ൽ ഇതൊരു അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. സ്കൂളിനുവേണ്ടി ഒന്നര ഏക്കർ ഭൂമി സ്ഥലവാസിയായ  പറങ്കിമാംവിള ശേഖരക്കുറുപ്പ് സംഭാവനയായി നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും നാട്ടുകാരുടേയും പ്രവർത്തനഫലമായി ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുകയും 1966-ൽ ഇതൊരു ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ഒന്നര ഏക്കർ സ്ഥലവും അഞ്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കെട്ടിടവും നാട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമങ്ങളുടേയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും ഫലപ്രാപ്തിയായി. അന്ന് പ്രഥമാധ്യാപകന്റെ ചാർജ്ജ്  രവീന്ദ്രൻ നായർക്കായിരുന്നു. ഹൈസ്കൂളിൽ ആദ്യത്തെ പ്രഥമാധ്യാപിക  ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി അമ്മ ആയിരുന്നു. 1974-ൽ പ്രൈമറിസ്കൂൾ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തി തൊട്ടടുത്ത് മറ്റൊരു പ്രൈമറിസ്കൂളായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ചാവടിവിള വേലായുധക്കുറുപ്പ് 30 സെന്റ് സ്ഥലം പുതിയ എൽ.പി.എസ്. നു വേണ്ടി കൊടുത്തു.                                                   

കിളിമാനൂർ എം.എൽ.എ, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് പ്രതിനിധികൾ, രാഷ്ട്രീയ  സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ,  പി.റ്റി.എ. എന്നിവരുടെ ശ്രമഫലമായി 2004-05 അധ്യായന വർഷത്തിൽ ഈ സ്കൂൾ ഒരു ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. നാട്ടുകാരനായ  തിപ്പെട്ടിയിൽ രാജൻ സ്കൂളിനായി ഒരു ആഡിറ്റോറിയം നർമ്മിച്ചുനൽകിയത് സ്കൂളിന്റെ ഭൗതികസാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥിതിടെയ്യുന്ന സ്കൂളിൽ 10 കെട്ടിടങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. അവയിൽ ആറെണ്ണം ടെറസ്സ് കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ഒരു സെമി പെർമനന്റ് കെട്ടിടവും 32 ക്ലാസ് മുറികൾ ഉള്ള ഒരു ബഹുനില മന്ദിരവും ഒരു ലൈബ്രറി ഹാൾ 2 കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബുകൾ തുടങ്ങി വിപുലമായ സജ്ജീകരണങ്ങളോടുകൂടിയ സയൻസ് ലാബുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഇളമ്പ ഗവൺമെൻ്റ് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂളിലെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ.

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

* [[രാജസേനൻ]] (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, സംവിധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്)
* [[പ്രിയങ്ക നായർ|പ്രിയങ്ക എൻ നായർ]] (ചലച്ചിത്ര നടി)
* വൈശാഖ് രാജൻ (ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്)
* എസ്.ബി സതീശൻ (ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ ഫാഷൻ ഡിസൈനർ)
* ജി. സുധർമ്മിണി (ഐ.എ. ആൻഡ് എ.എസ് പ്രിൻസിപ്പൽ അക്കൗണ്ടന്റ് ജനറൽ)

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 04.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 05.jpg
പ്രമാണം:42011 TVM GHSS Elampa 01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:42011|സ്‌കൂൾ വിക്കി]] 
*[https://ghsselampa.blogspot.com/ ബ്ലോഗ്]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>44owums1tdfo5tyvbjos30zkub5ppdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:മാമ്മൂടൻ വള്ളം</title>
    <ns>1</ns>
    <id>673801</id>
    <revision>
      <id>4682857</id>
      <timestamp>2026-11-04T17:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>'{{വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം | year=2026|created=yes}} ~~~~' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="159citsi3lktetk1rjvcm5w5khszgnz" xml:space="preserve">{{വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം | year=2026|created=yes}} [[ഉപയോക്താവ്:Varghesepunnamada|Varghesepunnamada]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Varghesepunnamada|സംവാദം]]) 17:57, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>159citsi3lktetk1rjvcm5w5khszgnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:ഷോട്ട് പുളിക്കത്ര വള്ളം</title>
    <ns>1</ns>
    <id>673802</id>
    <revision>
      <id>4682859</id>
      <timestamp>2026-11-04T17:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>'{{വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം | year=2026|created=yes}} ~~~~' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="rofk1mb6dwwrzwv3b36rz25kb51ezft" xml:space="preserve">{{വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം | year=2026|created=yes}} [[ഉപയോക്താവ്:Varghesepunnamada|Varghesepunnamada]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Varghesepunnamada|സംവാദം]]) 17:59, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>rofk1mb6dwwrzwv3b36rz25kb51ezft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വർഗ്ഗം:2026 -ലെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>673803</id>
    <revision>
      <id>4682873</id>
      <timestamp>2026-11-04T18:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>create cat</comment>
      <origin>4682873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="nmlq32evju6w6tfag5fq6lat438b81v" xml:space="preserve">[[WP:WAM2026|വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻമാസം 2026]]</text>
      <sha1>nmlq32evju6w6tfag5fq6lat438b81v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സി. ഡഗ്ലസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673804</id>
    <revision>
      <id>4682874</id>
      <timestamp>2026-11-04T18:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <comment>'ഭാരതീയനായ ചിത്രകാരനാണ് സി. ഡഗ്ലസ്. മദ്രാസ് കലാപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു. പ്രാദേശിക മുൻഗണനകൾക്കപ്പുറം സാർവദേശീയമായ വിശ്വമാനവിക കാഴ്ചപ്പാടു...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1989" sha1="ru3647rfrpywmrq3x38it780e6cmf07" xml:space="preserve">ഭാരതീയനായ ചിത്രകാരനാണ് സി. ഡഗ്ലസ്. മദ്രാസ് കലാപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു. പ്രാദേശിക മുൻഗണനകൾക്കപ്പുറം സാർവദേശീയമായ വിശ്വമാനവിക കാഴ്ചപ്പാടും ശൈലിയും അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്. വിഷ്വൽ ആർട്ട് രംഗത്ത് സംസ്ഥാന സർക്കാർ നൽകുന്ന പരമോന്നത ബഹുമതിയായ രാജാ രവിവർമ്മ പുരസ്‌കാരം 2023 ൽ ലഭിച്ചു. (പ്രഖ്യാപിച്ചത് 2026 ൽ). സമകാലീന ഇന്ത്യൻ ചിത്രകലയിൽ സുദീർഘവും പരീക്ഷണാത്മകവുമായ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളാണ് ഡഗ്ലസിന്റേതെന്ന് പുരസ്കാര ജൂറി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. മുതിർന്ന കലാകാരനായ പി. ഗോപിനാഥ് ചെയർപേഴ്‌സണും ആർ. ശാന്താമണി, ഡോ. സി.എസ്. ജയറാം, ടി.വി. സന്തോഷ്, മെമ്പർ സെക്രട്ടറി രാജി ആർ. പിള്ള (അക്കാദമി സെക്രട്ടറി ഇൻ-ചാർജ് ആയിരുന്നു) എന്നിവർ അംഗങ്ങളുമായ ജൂറിയാണ് ഡഗ്ലസിനെ 2023ലെ രാജാ രവിവർമ്മ പുരസ്‌കാരത്തിനായി തെരഞ്ഞെടുത്തത്. &lt;ref&gt;https://prdlive.kerala.gov.in/news/408303&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;References/&gt;</text>
      <sha1>ru3647rfrpywmrq3x38it780e6cmf07</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682876</id>
      <parentid>4682874</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:ചിത്രകാരന്മാർ രാജ്യം തിരിച്ച്]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2097" sha1="fqmjpjkjcslfqepycdxdrmqa2jz7kq7" xml:space="preserve">ഭാരതീയനായ ചിത്രകാരനാണ് സി. ഡഗ്ലസ്. മദ്രാസ് കലാപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു. പ്രാദേശിക മുൻഗണനകൾക്കപ്പുറം സാർവദേശീയമായ വിശ്വമാനവിക കാഴ്ചപ്പാടും ശൈലിയും അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്. വിഷ്വൽ ആർട്ട് രംഗത്ത് സംസ്ഥാന സർക്കാർ നൽകുന്ന പരമോന്നത ബഹുമതിയായ രാജാ രവിവർമ്മ പുരസ്‌കാരം 2023 ൽ ലഭിച്ചു. (പ്രഖ്യാപിച്ചത് 2026 ൽ). സമകാലീന ഇന്ത്യൻ ചിത്രകലയിൽ സുദീർഘവും പരീക്ഷണാത്മകവുമായ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളാണ് ഡഗ്ലസിന്റേതെന്ന് പുരസ്കാര ജൂറി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. മുതിർന്ന കലാകാരനായ പി. ഗോപിനാഥ് ചെയർപേഴ്‌സണും ആർ. ശാന്താമണി, ഡോ. സി.എസ്. ജയറാം, ടി.വി. സന്തോഷ്, മെമ്പർ സെക്രട്ടറി രാജി ആർ. പിള്ള (അക്കാദമി സെക്രട്ടറി ഇൻ-ചാർജ് ആയിരുന്നു) എന്നിവർ അംഗങ്ങളുമായ ജൂറിയാണ് ഡഗ്ലസിനെ 2023ലെ രാജാ രവിവർമ്മ പുരസ്‌കാരത്തിനായി തെരഞ്ഞെടുത്തത്. &lt;ref&gt;https://prdlive.kerala.gov.in/news/408303&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;References/&gt;

[[വർഗ്ഗം:ചിത്രകാരന്മാർ രാജ്യം തിരിച്ച്]]</text>
      <sha1>fqmjpjkjcslfqepycdxdrmqa2jz7kq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682877</id>
      <parentid>4682876</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:16:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:ചിത്രകാരന്മാർ രാജ്യം തിരിച്ച്]] നീക്കം ചെയ്തു; [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചിത്രകാരന്മാർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4682877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2075" sha1="2towacxkb3ovgg0hwm1reifcjpqsjc7" xml:space="preserve">ഭാരതീയനായ ചിത്രകാരനാണ് സി. ഡഗ്ലസ്. മദ്രാസ് കലാപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു. പ്രാദേശിക മുൻഗണനകൾക്കപ്പുറം സാർവദേശീയമായ വിശ്വമാനവിക കാഴ്ചപ്പാടും ശൈലിയും അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്. വിഷ്വൽ ആർട്ട് രംഗത്ത് സംസ്ഥാന സർക്കാർ നൽകുന്ന പരമോന്നത ബഹുമതിയായ രാജാ രവിവർമ്മ പുരസ്‌കാരം 2023 ൽ ലഭിച്ചു. (പ്രഖ്യാപിച്ചത് 2026 ൽ). സമകാലീന ഇന്ത്യൻ ചിത്രകലയിൽ സുദീർഘവും പരീക്ഷണാത്മകവുമായ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളാണ് ഡഗ്ലസിന്റേതെന്ന് പുരസ്കാര ജൂറി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. മുതിർന്ന കലാകാരനായ പി. ഗോപിനാഥ് ചെയർപേഴ്‌സണും ആർ. ശാന്താമണി, ഡോ. സി.എസ്. ജയറാം, ടി.വി. സന്തോഷ്, മെമ്പർ സെക്രട്ടറി രാജി ആർ. പിള്ള (അക്കാദമി സെക്രട്ടറി ഇൻ-ചാർജ് ആയിരുന്നു) എന്നിവർ അംഗങ്ങളുമായ ജൂറിയാണ് ഡഗ്ലസിനെ 2023ലെ രാജാ രവിവർമ്മ പുരസ്‌കാരത്തിനായി തെരഞ്ഞെടുത്തത്. &lt;ref&gt;https://prdlive.kerala.gov.in/news/408303&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;References/&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചിത്രകാരന്മാർ]]</text>
      <sha1>2towacxkb3ovgg0hwm1reifcjpqsjc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗവൺമെൻറ് . എച്ച്.എസ്. എസ് ഇളമ്പ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673805</id>
    <redirect title="ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ" />
    <revision>
      <id>4682878</id>
      <timestamp>2026-11-04T18:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>'&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;തിരിച്ചുവിടൽ[[ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ]]' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="8ocn37yqnz0z8w90nw6nahsfp1sn4pw" xml:space="preserve">&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;തിരിച്ചുവിടൽ[[ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ]]</text>
      <sha1>8ocn37yqnz0z8w90nw6nahsfp1sn4pw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682880</id>
      <parentid>4682878</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T18:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>[[ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4682880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="9wn0j9yoyv2zbazd4x8pvyyo92dzse5" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടൽ[[ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ]]</text>
      <sha1>9wn0j9yoyv2zbazd4x8pvyyo92dzse5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഇളമ്പ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>673806</id>
    <revision>
      <id>4682885</id>
      <timestamp>2026-11-04T18:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shajinss</username>
        <id>208313</id>
      </contributor>
      <comment>'{{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="6rgy6n0nylruxvh4lf699e8b3ckt3u6" xml:space="preserve">{{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|created=yes}}</text>
      <sha1>6rgy6n0nylruxvh4lf699e8b3ckt3u6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജെ.എൻ.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. പുതുപ്പണം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673807</id>
    <revision>
      <id>4682894</id>
      <timestamp>2026-11-04T19:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = ജെ.എൻ.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. പുതുപ്പണം | image                 =  | image_size            =  | caption               = ജെ.എൻ.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. പുതുപ്പണം | location              = [[പുതുപ്പണം]] | country               = ഇന്ത്യ | coor...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4888" sha1="cvrs7rl8y716lttmbs7l3e3v0cu3qko" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ജെ.എൻ.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. പുതുപ്പണം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ജെ.എൻ.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. പുതുപ്പണം
| location              = [[പുതുപ്പണം]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1966|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = കോഴിക്കോട്
| educational_authority = വടകര ഉപജില്ല
| grades                = 5 മുതൽ 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32041300541
| Kerala_school_code    = 16009
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[വടകര താലൂക്ക്|വടകര താലൂക്കിൽ]] [[വടകര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വടകര പഞ്ചായത്തിൽ]] [[പുതുപ്പണം]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജെ.എൻ.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. പുതുപ്പണം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/16009|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടകര നിയമസഭാമണ്ഡലം|വടകര നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വടകര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1966 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 40 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 38 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1966-ൽ ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ സ്മരണാർത്ഥം വടകര പുതുപ്പണത്ത് സ്ഥാപിതമായ വിദ്യാലയമാണിത്. പ്രദേശത്തെ ഗ്രാമീണ മേഖലയ്ക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്ന ഈ വിദ്യാലയം 1997-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
9200 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 26 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1 ഏക്കർ 95 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/16009|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/16009 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:വടകര വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>cvrs7rl8y716lttmbs7l3e3v0cu3qko</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682895</id>
      <parentid>4682894</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T19:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayshamarjana</username>
        <id>131632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4682895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4916" sha1="bnwt168j9w0yl7bccjfmey0uwbio8kv" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ജെ.എൻ.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. പുതുപ്പണം
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ജെ.എൻ.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. പുതുപ്പണം
| location              = [[പുതുപ്പണം]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1966|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = കോഴിക്കോട്
| educational_authority = വടകര ഉപജില്ല
| grades                = 5 മുതൽ 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32041300541
| Kerala_school_code    = 16009
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[വടകര താലൂക്ക്|വടകര താലൂക്കിൽ]] [[വടകര മുനിസിപ്പാലിറ്റി|വടകര മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ]]  [[പുതുപ്പണം]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജെ.എൻ.എം. ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്. പുതുപ്പണം'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/16009|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[വടകര നിയമസഭാമണ്ഡലം|വടകര നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വടകര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1966 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 40 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 38 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1966-ൽ ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ സ്മരണാർത്ഥം വടകര പുതുപ്പണത്ത് സ്ഥാപിതമായ വിദ്യാലയമാണിത്. പ്രദേശത്തെ ഗ്രാമീണ മേഖലയ്ക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്ന ഈ വിദ്യാലയം 1997-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.

==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
9200 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 26 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1 ഏക്കർ 95 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/16009|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/16009 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:വടകര വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>bnwt168j9w0yl7bccjfmey0uwbio8kv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Abdulla poovathi</title>
    <ns>3</ns>
    <id>673808</id>
    <revision>
      <id>4682911</id>
      <timestamp>2026-11-04T21:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6844" sha1="i8bofnd3b6wa4hm8gnhq2z78s6w96ii" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Abdulla poovathi | Abdulla poovathi | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 21:55, 4 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>i8bofnd3b6wa4hm8gnhq2z78s6w96ii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Abdulla poovathi</title>
    <ns>2</ns>
    <id>673809</id>
    <revision>
      <id>4682915</id>
      <timestamp>2026-11-04T22:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdulla poovathi</username>
        <id>225006</id>
      </contributor>
      <comment>പരിചയം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4682915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="900" sha1="lm8zfh0io3igfa3yvq8p9z793h379hl" xml:space="preserve">

നമസ്കാരം!

ഞാൻ '''അബ്ദുള്ള പൂവത്തി''' (അബ്ദുള്ള പൂവ്വത്തിക്കൽ). കേരളത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ അരീക്കോട്, പൂവ്വത്തിക്കൽ സ്വദേശിയാണ്. മലയാള സാഹിത്യ രംഗത്ത് നോവലുകളും ചെറുകഥകളും എഴുതുന്നു.

'''പ്രധാന കൃതികൾ:'''

* '''പിലാത്തോയുടെ പ്രവാചകൻ''' (നോവൽ)

മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കാനും തിരുത്തലുകൾ നൽകാനുമായി ഞാൻ ഈ അക്കൗണ്ട് ഉപയോഗിക്കുന്നു.</text>
      <sha1>lm8zfh0io3igfa3yvq8p9z793h379hl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682916</id>
      <parentid>4682915</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T22:39:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdulla poovathi</username>
        <id>225006</id>
      </contributor>
      <comment>പരിചയം</comment>
      <origin>4682916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="864" sha1="4ihmiztgmxerpv6ektnjojyfz4sv6wx" xml:space="preserve">


'''അബ്ദുള്ള പൂവത്തി''' (അബ്ദുള്ള പൂവ്വത്തിക്കൽ). കേരളത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ അരീക്കോട്, പൂവ്വത്തിക്കൽ സ്വദേശിയാണ്. മലയാള സാഹിത്യ രംഗത്ത് നോവലുകളും ചെറുകഥകളും എഴുതുന്നു.

'''പ്രധാന കൃതികൾ:'''

* '''പിലാത്തോയുടെ പ്രവാചകൻ''' (നോവൽ)

മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കാനും തിരുത്തലുകൾ നൽകാനുമായി ഞാൻ ഈ അക്കൗണ്ട് ഉപയോഗിക്കുന്നു.</text>
      <sha1>4ihmiztgmxerpv6ektnjojyfz4sv6wx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/Sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>673810</id>
    <revision>
      <id>4682935</id>
      <timestamp>2026-11-05T04:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name =ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം | image = |image_size = 350px | caption = |location = | country = ഇന്ത്യ |coordinates = {{Coord| | |display=inline,title}} | other_name =ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം | type = പൊതുവിദ്യാലയം |established = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1266" sha1="32rgtefsdar7tbdsqjj4oo3wo2bpuzk" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name =ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
| image =
|image_size = 350px
| caption =
|location =
| country = ഇന്ത്യ
|coordinates = {{Coord| | |display=inline,title}}
| other_name =ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
| type = പൊതുവിദ്യാലയം
|established = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
| school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
|district =കാസർഗോഡ്
|educational_authority =കാഞ്ഞങ്ങാട്
| grades 1 - 4
|medium_of_language = മലയാളം
| website =https://schoolwiki.in/12312
| udisce_code =32010500201
|Kerala_school_code =12312
}}

== ചരിത്രം ==

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>32rgtefsdar7tbdsqjj4oo3wo2bpuzk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682937</id>
      <parentid>4682935</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2423" sha1="fad2lblakx49t5lgkgqdpj3lhjaudr3" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. 
{{Infobox school
| name =ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
| image =
|image_size = 350px
| caption =
|location =
| country = ഇന്ത്യ
|coordinates = {{Coord| | |display=inline,title}}
| other_name =ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
| type = പൊതുവിദ്യാലയം
|established = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
| school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
|district =കാസർഗോഡ്
|educational_authority =കാഞ്ഞങ്ങാട്
| grades 1 - 4
|medium_of_language = മലയാളം
| website =https://schoolwiki.in/12312
| udisce_code =32010500201
|Kerala_school_code =12312
}}

== ചരിത്രം ==

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>fad2lblakx49t5lgkgqdpj3lhjaudr3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682939</id>
      <parentid>4682937</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2579" sha1="hwupgpjhwovwc9s8krcvpiuteqy13mm" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. 
{{Infobox school
| name =ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
| image =
|image_size = 350px
| caption =
|location =
| country = ഇന്ത്യ
|coordinates = {{Coord| | |display=inline,title}}
| other_name =ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
| type = പൊതുവിദ്യാലയം
|established = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
| school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
|district =കാസർഗോഡ്
|educational_authority =കാഞ്ഞങ്ങാട്
| grades 1 - 4
|medium_of_language = മലയാളം
| website =https://schoolwiki.in/12312
| udisce_code =32010500201
|Kerala_school_code =12312
}}

== ചരിത്രം ==

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>hwupgpjhwovwc9s8krcvpiuteqy13mm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682940</id>
      <parentid>4682939</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2853" sha1="0u8nns3p68gbz2qtl7mhh5q6jdta228" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 12.2551352, 75.1280824
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord| | |display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0u8nns3p68gbz2qtl7mhh5q6jdta228</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682941</id>
      <parentid>4682940</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2851" sha1="0rnnt9p9xznk34p94p7zg2n3ghdhrv8" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                =
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0rnnt9p9xznk34p94p7zg2n3ghdhrv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682942</id>
      <parentid>4682941</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T04:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2861" sha1="m28fgf8jxqxe8syytuvrv13f37irymr" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                =
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             =01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>m28fgf8jxqxe8syytuvrv13f37irymr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682954</id>
      <parentid>4682942</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4682954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8363" sha1="2otf30qdzj74544uetn3vsnsgqin5qq" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                =
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             =01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
2014ൽ ശതോത്തര രജതജുബിലി ആഘോഷിച്ച വിദ്യാലയമാണ് നീലേശ്വരം ഗവ. എൽ പി സ്കുൾ. പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഒാലക്കെട്ടിടത്തിൽ ഹിന്ദുസ്കുൾ എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്തെ ആരംഭിച്ച മാപ്പിളസ്കുുൾ ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കുൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മിസ്സിസ്സ് എം.ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്നു ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ ഇന്ന് എൽ കെ ജി,യു കെ ജി യിൽ 81 ഉം എൽ പിയിൽ189ഉം കൂടി ആകെ 270 വിദ്യാർഥികളുണ്ട്.ഇതിൽ പ്രൈമറിയിൽ 97 ആൺകുട്ടികളും 92 പെൺകുട്ടികളും ,പ്രീപ്രൈമറിയിൽ 38 ആൺകുട്ടികളും 43 പെൺകുട്ടികളും ,ഉണ്ട്. ആകെ 135 ആൺകുട്ടികളും 135 പെൺകുട്ടികളുംഉണ്ട്..

സ്കുളിൽ1305 പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. സ്കുൾ കെട്ടിടം മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റാണ്.13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

സ്ഥലപരിമിതിയിലും ഹരിതക്ളബ്ഭിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ പച്ചക്കറിക്കൃഷിയും ചെയ്തുവരുന്നു ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക,പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽകുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായപരിശീലനം നൽകുന്നു.മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. സ്കുൾ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് PTA, MPTA, SMC, വികസനസമിതി എന്നിവയുടെ സഹകരണം നിസീമമാണ്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമൺ‍ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2otf30qdzj74544uetn3vsnsgqin5qq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682956</id>
      <parentid>4682954</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:43:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4682956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8158" sha1="3n3iqpyucifit0i5ksj4lml8n52h81n" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                =
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             =01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ ഇന്ന് എൽ കെ ജി, യു കെ ജി യിൽ 81 ഉം എൽ പിയിൽ 189ഉം കൂടി ആകെ 270 വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. ഇതിൽ പ്രൈമറിയിൽ 97 ആൺകുട്ടികളും 92 പെൺകുട്ടികളും ,പ്രീപ്രൈമറിയിൽ 38 ആൺകുട്ടികളും 43 പെൺകുട്ടികളും ,ഉണ്ട്. ആകെ 135 ആൺകുട്ടികളും 135 പെൺകുട്ടികളുംഉണ്ട്..

സ്കുളിൽ1305 പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. സ്കുൾ കെട്ടിടം മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റാണ്.13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

സ്ഥലപരിമിതിയിലും ഹരിതക്ളബ്ഭിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ പച്ചക്കറിക്കൃഷിയും ചെയ്തുവരുന്നു ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക,പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽകുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായപരിശീലനം നൽകുന്നു.മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. സ്കുൾ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് PTA, MPTA, SMC, വികസനസമിതി എന്നിവയുടെ സഹകരണം നിസീമമാണ്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമൺ‍ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==

==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ==

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>3n3iqpyucifit0i5ksj4lml8n52h81n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682958</id>
      <parentid>4682956</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4682958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7193" sha1="9poklpfmkftrk73chbo53b9s1synw0s" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = 
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                =
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             =01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9poklpfmkftrk73chbo53b9s1synw0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682959</id>
      <parentid>4682958</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7241" sha1="av3wa2ya5sgdyvmkiapfffboemj2b8v" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>av3wa2ya5sgdyvmkiapfffboemj2b8v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682961</id>
      <parentid>4682959</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T05:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചിത്രശാല */</comment>
      <origin>4682961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7435" sha1="scbd4e5scgbpok2vi3cteszakxlsx9d" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
File:12312 GLPS NILESHWAR AWARD 01.jpg
File:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 01.jpg
File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 02.jpg
File:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>scbd4e5scgbpok2vi3cteszakxlsx9d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682962</id>
      <parentid>4682961</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചിത്രശാല */</comment>
      <origin>4682962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7517" sha1="pn23gwobz3bek73xwitmibx5kj39at3" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR AWARD 01.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 01.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 02.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>pn23gwobz3bek73xwitmibx5kj39at3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682963</id>
      <parentid>4682962</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചിത്രശാല */</comment>
      <origin>4682963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7457" sha1="5sbozsrukssyx55ht0wm5pwjk9k5exu" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR AWARD 01.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 02.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>5sbozsrukssyx55ht0wm5pwjk9k5exu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682965</id>
      <parentid>4682963</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7620" sha1="56lcz7immb2p8e4gjwnu6rgwptgov63" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/haritha-vidyalayam-educational-reality-show-finale-on-saturday/article70683941.ece|title=}}&lt;/ref&gt; ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR AWARD 01.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 02.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>56lcz7immb2p8e4gjwnu6rgwptgov63</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682966</id>
      <parentid>4682965</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7748" sha1="jvqoni4mtjuhhf89y2jk1i5h9bmnc8a" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/haritha-vidyalayam-educational-reality-show-finale-on-saturday/article70683941.ece|title=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/haritha-vidyalayam-educational-reality-show-finale-on-saturday/article70683941.ece}}&lt;/ref&gt; ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR AWARD 01.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 02.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>jvqoni4mtjuhhf89y2jk1i5h9bmnc8a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682967</id>
      <parentid>4682966</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7662" sha1="8nkhz23oklya8y87yvgvf1feh2wunsg" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/haritha-vidyalayam-educational-reality-show-finale-on-saturday/article70683941.ece|title=Harithavidyalayam Educational Reality Show}}&lt;/ref&gt; ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR AWARD 01.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 02.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>8nkhz23oklya8y87yvgvf1feh2wunsg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682968</id>
      <parentid>4682967</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7796" sha1="qrplf2lgfsahlxvplr2frnsctq6lga8" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/haritha-vidyalayam-educational-reality-show-finale-on-saturday/article70683941.ece|title=Harithavidyalayam Educational Reality Show}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kite.kerala.gov.in/KITE/itsadmin/uploads/docs/1082.pdf|title=HV season 4- list of selected schools}}&lt;/ref&gt; ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR AWARD 01.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 02.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qrplf2lgfsahlxvplr2frnsctq6lga8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682969</id>
      <parentid>4682968</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8431" sha1="s9ryw9wpxhjpctjg5mpah1dspgm7roe" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/haritha-vidyalayam-educational-reality-show-finale-on-saturday/article70683941.ece|title=Harithavidyalayam Educational Reality Show}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kite.kerala.gov.in/KITE/itsadmin/uploads/docs/1082.pdf|title=HV season 4- list of selected schools}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/%E0%B4%B9%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%82_%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF_%E0%B4%B7%E0%B5%8B_%E0%B4%B8%E0%B5%80%E0%B4%B8%E0%B5%BA_4/%E0%B4%97%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D_%E0%B4%AB%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B5%87|title=ഹരിതവിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ സീസൺ 4/ഗ്രാന്റ് ഫിനാലേ - Schoolwiki|access-date=2026-11-05|language=ml}}&lt;/ref&gt; ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR AWARD 01.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 02.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>s9ryw9wpxhjpctjg5mpah1dspgm7roe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>താണിയൻ ദ് ഗ്രേറ്റ്‌ വള്ളം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673811</id>
    <revision>
      <id>4682943</id>
      <timestamp>2026-11-05T04:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>''''താണിയൻ''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വള്ളംകളികളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു വള്ളമാണ്. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ചാത്തേടം–തുരുത്തിപ്പുറം പ്...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4005" sha1="e70n9kgc2y0shc7wg73xzjz9wgc08tf" xml:space="preserve">'''താണിയൻ''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വള്ളംകളികളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു വള്ളമാണ്. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ചാത്തേടം–തുരുത്തിപ്പുറം പ്രദേശത്തെ താണിയത്ത് കുടുംബവുമായി ഈ വള്ളത്തിന് ബന്ധമുണ്ട്. പഴയ വള്ളം ''സാന്താ മരിയ'' (Santa Maria) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതായി പത്രറിപ്പോർട്ടുകൾ പരാമർശിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Manorama2020&quot;&gt;{{cite news |title=ഓടി വരുന്നു ഓടിക്കാലം |work=മലയാള മനോരമ |date=20 March 2020 |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2020/03/20/ernakulam-boats-works.amp.html}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

മലയാള മനോരമയിൽ 2020 മാർച്ച് 20-ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം പഴയ താണിയൻ വള്ളം 1892-ൽ നിർമിച്ചതാണ്. പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ വള്ളം സാന്താ മരിയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.&lt;ref name=&quot;Manorama2020&quot; /&gt;

1973-ൽ ഔസോ താണിയത്ത് ഈ വള്ളം സ്വന്തമാക്കിയതോടെയാണ് താണിയൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് എന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിലുള്ള വിവരം.&lt;ref name=&quot;Manorama2020&quot; /&gt;

== വള്ളംകളിയിലെ നേട്ടങ്ങൾ ==

താണിയൻ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1974, 1975, 1976 വർഷങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായി നെഹ്റു ട്രോഫി നേടിയതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. തുടർച്ചയായി പതിനൊന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടിയതും ഒരേ ദിവസം രണ്ട് കിരീടങ്ങൾ നേടിയതും ഈ വള്ളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Manorama2020&quot; /&gt;

== താണിയൻ ദ് ഗ്രേറ്റ് ==

2020-ൽ പഴയ താണിയൻ വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിത് ''താണിയൻ ദ് ഗ്രേറ്റ്'' (Thaniyan The Great) എന്ന പേരിൽ നിലനിർത്തുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പദ്ധതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Manorama2020&quot; /&gt;

== അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}}

== ബാഹ്യ കണ്ണികൾ ==

[https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2020/03/20/ernakulam-boats-works.amp.html മലയാള മനോരമ – ഓടി വരുന്നു ഓടിക്കാലം]
[https://www.nehrutrophy.nic.in/ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളി ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വള്ളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>e70n9kgc2y0shc7wg73xzjz9wgc08tf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682995</id>
      <parentid>4682943</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheGreatEditor024</username>
        <id>211141</id>
      </contributor>
      <comment>/* താണിയൻ ദ് ഗ്രേറ്റ് */</comment>
      <origin>4682995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4005" sha1="7dvd4jvvcr2oow4ob9cycff2gl2hqnz" xml:space="preserve">'''താണിയൻ''' കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത വള്ളംകളികളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഇരുട്ടുകുത്തി വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു വള്ളമാണ്. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ചാത്തേടം–തുരുത്തിപ്പുറം പ്രദേശത്തെ താണിയത്ത് കുടുംബവുമായി ഈ വള്ളത്തിന് ബന്ധമുണ്ട്. പഴയ വള്ളം ''സാന്താ മരിയ'' (Santa Maria) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതായി പത്രറിപ്പോർട്ടുകൾ പരാമർശിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Manorama2020&quot;&gt;{{cite news |title=ഓടി വരുന്നു ഓടിക്കാലം |work=മലയാള മനോരമ |date=20 March 2020 |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2020/03/20/ernakulam-boats-works.amp.html}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

മലയാള മനോരമയിൽ 2020 മാർച്ച് 20-ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം പഴയ താണിയൻ വള്ളം 1892-ൽ നിർമിച്ചതാണ്. പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ വള്ളം സാന്താ മരിയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതായി റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.&lt;ref name=&quot;Manorama2020&quot; /&gt;

1973-ൽ ഔസോ താണിയത്ത് ഈ വള്ളം സ്വന്തമാക്കിയതോടെയാണ് താണിയൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് എന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിലുള്ള വിവരം.&lt;ref name=&quot;Manorama2020&quot; /&gt;

== വള്ളംകളിയിലെ നേട്ടങ്ങൾ ==

താണിയൻ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1974, 1975, 1976 വർഷങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായി നെഹ്റു ട്രോഫി നേടിയതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. തുടർച്ചയായി പതിനൊന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടിയതും ഒരേ ദിവസം രണ്ട് കിരീടങ്ങൾ നേടിയതും ഈ വള്ളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;Manorama2020&quot; /&gt;

== താണിയൻ ദ് ഗ്രേറ്റ് ==

2020-ൽ പഴയ താണിയൻ വള്ളം പുതുക്കിപ്പണിത് ''താണിയൻ ദ് ഗ്രേറ്റ്'' (Thaniyan The Great) എന്ന പേരിൽ നിലനിർത്തുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പദ്ധതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Manorama2020&quot; /&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ കണ്ണികൾ ==

[https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2020/03/20/ernakulam-boats-works.amp.html മലയാള മനോരമ – ഓടി വരുന്നു ഓടിക്കാലം]
[https://www.nehrutrophy.nic.in/ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളി ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വള്ളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>7dvd4jvvcr2oow4ob9cycff2gl2hqnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പനയക്കഴിപ്പ്‌ വള്ളം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673812</id>
    <revision>
      <id>4682951</id>
      <timestamp>2026-11-05T05:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>''''പനയക്കഴിപ്പ് വെപ്പ് വള്ളം''' കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കുമാരനല്ലൂർ പ്രദേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരമ്പരാഗത വെപ്പ് വിഭാഗത്തിലുള്ള വള്ളമാണ്. തെക്കുംകൂർ രാജഭരണകാലത്ത്...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5577" sha1="dutd78t6wjom4o8pprh89aol9qvpjho" xml:space="preserve">'''പനയക്കഴിപ്പ് വെപ്പ് വള്ളം''' കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കുമാരനല്ലൂർ പ്രദേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരമ്പരാഗത വെപ്പ് വിഭാഗത്തിലുള്ള വള്ളമാണ്. തെക്കുംകൂർ രാജഭരണകാലത്ത് പടവള്ളമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഈ വള്ളം പിന്നീട് മത്സരവള്ളമായി മാറി.

== ചരിത്രം ==

മലയാള മനോരമയിൽ 2022 സെപ്റ്റംബർ 6-ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം തെക്കുംകൂർ രാജഭരണകാലത്ത് പടവള്ളമായിരുന്ന പനയക്കഴിപ്പ് വള്ളം പിന്നീട് വെപ്പ് കളിവള്ളമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Manorama2022&quot;&gt;{{cite news |title=രാജഭരണ കാലത്ത് പടവള്ളം, പിന്നീട് വെപ്പ് കളിവള്ളം; അപൂർവ നിയോഗത്തിന്റെ നൂറാം വർഷത്തിൽ പനയക്കഴിപ്പ് വള്ളം |work=മലയാള മനോരമ |date=6 September 2022 |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/kottayam/2022/09/06/kottayam-kumaranalloor-boat.html}}&lt;/ref&gt;

പഴയ രേഖകൾ ഉദ്ധരിച്ച് പനയക്കഴിപ്പ് എൻ.എസ്.എസ്. കരയോഗം ഭാരവാഹികൾ നൽകിയ വിവരമനുസരിച്ച് തെക്കുംകൂർ രാജാവിന്റെ പടവള്ളങ്ങളുടെ അളവുകൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ വള്ളം നിർമിച്ചത്. കാവാലത്താണ് വള്ളം നിർമിച്ചത്. പിന്നീട് മാമ്പുഴക്കരിക്കാർ വാങ്ങുകയും അവിടെനിന്ന് പനയക്കഴിപ്പിലെത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Manorama2022&quot; /&gt;

== ഉടമസ്ഥത ==

വള്ളം മുമ്പ് ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു. നിലവിൽ പനയക്കഴിപ്പ് 1398-ാം നമ്പർ എൻ.എസ്.എസ്. കരയോഗത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്.&lt;ref name=&quot;Manorama2022&quot; /&gt;

== കുമാരനല്ലൂർ ഊരുചുറ്റ് വള്ളംകളി ==

കുമാരനല്ലൂർ ദേവിയുടെ സിംഹവാഹനം മീനച്ചിലാറ്റിലൂടെ ഊരുചുറ്റുമ്പോൾ അകമ്പടി വള്ളമായും പകരം വള്ളമായും പനയക്കഴിപ്പ് വെപ്പ് വള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്നു. സിംഹവാഹനം വഹിക്കുന്നതിന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മറ്റൊരു വള്ളത്തിന് തടസ്സമുണ്ടാകുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ പനയക്കഴിപ്പ് വള്ളം പകരമായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഈ പാരമ്പര്യത്തിന് 2022-ൽ നൂറ് വർഷം പൂർത്തിയായതായി മലയാള മനോരമ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Manorama2022&quot; /&gt;

== വള്ളംകളിയിലെ പങ്കാളിത്തം ==

നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ വെപ്പ് വിഭാഗത്തിലും പനയക്കഴിപ്പ് മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2017-ലെ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ വാർത്തയിൽ പനയക്കഴിപ്പ് വെപ്പ് എ ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽ കുമ്മനം ബോട്ട് ക്ലബ്ബിന്റെ പേരിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളം രജിസ്ട്രേഷൻ ഇന്ന് അവസാനിക്കും; ഇതുവരെ 67 വള്ളങ്ങൾ |work=മാധ്യമം |date=26 July 2017 |url=https://www.madhyamam.com/amp/local-news/kochi/2017/jul/26/300067}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==

{{Reflist}}

== ബാഹ്യ കണ്ണികൾ ==

[https://www.manoramaonline.com/district-news/kottayam/2022/09/06/kottayam-kumaranalloor-boat.html മലയാള മനോരമ – പനയക്കഴിപ്പ് വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം]
[https://www.nehrutrophy.nic.in/ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളി ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വള്ളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>dutd78t6wjom4o8pprh89aol9qvpjho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682992</id>
      <parentid>4682951</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T09:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varghesepunnamada</username>
        <id>141207</id>
      </contributor>
      <comment>/* വള്ളംകളിയിലെ പങ്കാളിത്തം */</comment>
      <origin>4682992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5580" sha1="cw20xg689ljyyfurv6oe2a9yq5uk5zf" xml:space="preserve">'''പനയക്കഴിപ്പ് വെപ്പ് വള്ളം''' കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കുമാരനല്ലൂർ പ്രദേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരമ്പരാഗത വെപ്പ് വിഭാഗത്തിലുള്ള വള്ളമാണ്. തെക്കുംകൂർ രാജഭരണകാലത്ത് പടവള്ളമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഈ വള്ളം പിന്നീട് മത്സരവള്ളമായി മാറി.

== ചരിത്രം ==

മലയാള മനോരമയിൽ 2022 സെപ്റ്റംബർ 6-ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം തെക്കുംകൂർ രാജഭരണകാലത്ത് പടവള്ളമായിരുന്ന പനയക്കഴിപ്പ് വള്ളം പിന്നീട് വെപ്പ് കളിവള്ളമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;Manorama2022&quot;&gt;{{cite news |title=രാജഭരണ കാലത്ത് പടവള്ളം, പിന്നീട് വെപ്പ് കളിവള്ളം; അപൂർവ നിയോഗത്തിന്റെ നൂറാം വർഷത്തിൽ പനയക്കഴിപ്പ് വള്ളം |work=മലയാള മനോരമ |date=6 September 2022 |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/kottayam/2022/09/06/kottayam-kumaranalloor-boat.html}}&lt;/ref&gt;

പഴയ രേഖകൾ ഉദ്ധരിച്ച് പനയക്കഴിപ്പ് എൻ.എസ്.എസ്. കരയോഗം ഭാരവാഹികൾ നൽകിയ വിവരമനുസരിച്ച് തെക്കുംകൂർ രാജാവിന്റെ പടവള്ളങ്ങളുടെ അളവുകൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ വള്ളം നിർമിച്ചത്. കാവാലത്താണ് വള്ളം നിർമിച്ചത്. പിന്നീട് മാമ്പുഴക്കരിക്കാർ വാങ്ങുകയും അവിടെനിന്ന് പനയക്കഴിപ്പിലെത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Manorama2022&quot; /&gt;

== ഉടമസ്ഥത ==

വള്ളം മുമ്പ് ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു. നിലവിൽ പനയക്കഴിപ്പ് 1398-ാം നമ്പർ എൻ.എസ്.എസ്. കരയോഗത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്.&lt;ref name=&quot;Manorama2022&quot; /&gt;

== കുമാരനല്ലൂർ ഊരുചുറ്റ് വള്ളംകളി ==

കുമാരനല്ലൂർ ദേവിയുടെ സിംഹവാഹനം മീനച്ചിലാറ്റിലൂടെ ഊരുചുറ്റുമ്പോൾ അകമ്പടി വള്ളമായും പകരം വള്ളമായും പനയക്കഴിപ്പ് വെപ്പ് വള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്നു. സിംഹവാഹനം വഹിക്കുന്നതിന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മറ്റൊരു വള്ളത്തിന് തടസ്സമുണ്ടാകുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ പനയക്കഴിപ്പ് വള്ളം പകരമായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഈ പാരമ്പര്യത്തിന് 2022-ൽ നൂറ് വർഷം പൂർത്തിയായതായി മലയാള മനോരമ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Manorama2022&quot; /&gt;

== വള്ളംകളിയിലെ പങ്കാളിത്തം ==

നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയിൽ വെപ്പ് വിഭാഗത്തിലും പനയക്കഴിപ്പ് മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2017-ലെ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളിയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ വാർത്തയിൽ പനയക്കഴിപ്പ് വെപ്പ് ബി ഗ്രേഡ് വിഭാഗത്തിൽ കുമ്മനം ബോട്ട് ക്ലബ്ബിന്റെ പേരിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളം രജിസ്ട്രേഷൻ ഇന്ന് അവസാനിക്കും; ഇതുവരെ 67 വള്ളങ്ങൾ |work=മാധ്യമം |date=26 July 2017 |url=https://www.madhyamam.com/amp/local-news/kochi/2017/jul/26/300067}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==

{{Reflist}}

== ബാഹ്യ കണ്ണികൾ ==

[https://www.manoramaonline.com/district-news/kottayam/2022/09/06/kottayam-kumaranalloor-boat.html മലയാള മനോരമ – പനയക്കഴിപ്പ് വള്ളത്തിന്റെ ചരിത്രം]
[https://www.nehrutrophy.nic.in/ നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളി ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വള്ളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വള്ളംകളി]]</text>
      <sha1>cw20xg689ljyyfurv6oe2a9yq5uk5zf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673813</id>
    <revision>
      <id>4682970</id>
      <timestamp>2026-11-05T06:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>'കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8431" sha1="s9ryw9wpxhjpctjg5mpah1dspgm7roe" xml:space="preserve">കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ നീലേശ്വരത്ത്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/haritha-vidyalayam-educational-reality-show-finale-on-saturday/article70683941.ece|title=Harithavidyalayam Educational Reality Show}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kite.kerala.gov.in/KITE/itsadmin/uploads/docs/1082.pdf|title=HV season 4- list of selected schools}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/%E0%B4%B9%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%82_%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF_%E0%B4%B7%E0%B5%8B_%E0%B4%B8%E0%B5%80%E0%B4%B8%E0%B5%BA_4/%E0%B4%97%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D_%E0%B4%AB%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B5%87|title=ഹരിതവിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ സീസൺ 4/ഗ്രാന്റ് ഫിനാലേ - Schoolwiki|access-date=2026-11-05|language=ml}}&lt;/ref&gt; ചലച്ചിത്രനടി കാവ്യാമാധവൻ ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ ബാസൽമിഷൻ 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്.ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR AWARD 01.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 02.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>s9ryw9wpxhjpctjg5mpah1dspgm7roe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682972</id>
      <parentid>4682970</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <origin>4682972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8591" sha1="0963y8h0fh9f9iqoonmhfbr14itpse9" xml:space="preserve">[[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ]] [[നീലേശ്വരം|നീലേശ്വരത്ത്]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാൽ പ്രൈമറി വിദ്യാലയമാണ്  '''ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം'''.  1888 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/12312|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-11-05|language=en}}&lt;/ref&gt;  കേരളത്തിലെ മികച്ച പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി കൈറ്റ് വിക്റ്റേഴ്സ്  നടത്തുന്ന [[ഹരിതവിദ്യാലയം|ഹരിത വിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ]] 4.0 യിൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ വിദ്യാലയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/haritha-vidyalayam-educational-reality-show-finale-on-saturday/article70683941.ece|title=Harithavidyalayam Educational Reality Show}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kite.kerala.gov.in/KITE/itsadmin/uploads/docs/1082.pdf|title=HV season 4- list of selected schools}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/%E0%B4%B9%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%82_%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF_%E0%B4%B7%E0%B5%8B_%E0%B4%B8%E0%B5%80%E0%B4%B8%E0%B5%BA_4/%E0%B4%97%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D_%E0%B4%AB%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B5%87|title=ഹരിതവിദ്യാലയം റിയാലിറ്റി ഷോ സീസൺ 4/ഗ്രാന്റ് ഫിനാലേ - Schoolwiki|access-date=2026-11-05|language=ml}}&lt;/ref&gt; ചലച്ചിത്രനടി [[കാവ്യ മാധവൻ]] ഈ വിദ്യാലയത്തിലാണ് പ്രൈമറി പഠനം നടത്തിയിരുന്നത്. നീലേശ്വരം രാജാറോഡിൽ ഗാന്ധിസ്മൃതിമണ്ഡപത്തിനടുത്ത് ഹോമിയോ ആശുപത്രിക്ക് തൊട്ടടുത്താണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് 
{{Infobox school
 | name                    = ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം
 | image                   = File:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 01.jpg
 | image_size              = 350px
 | caption                 = 
 | location                = 
 | country                 = ഇന്ത്യ
 | coordinates             = {{Coord|  12.2551352| 75.1280824|display=inline,title}}
 | other_name              = ജിഎൽപിഎസ് നീലേശ്വരം
 | type                    = പൊതുവിദ്യാലയം
 | established             = 01-06-1888 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
 | school_board            = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
 | district                = കാസർഗോഡ്
 | educational_authority   = കാഞ്ഞങ്ങാട്|grades 1 - 4
 | medium_of_language      = മലയാളം
 | website                 = https://schoolwiki.in/12312
 | udisce_code             = 32010500201
 | Kerala_school_code      = 12312
}}

== ചരിത്രം ==
പഴയ ദക്ഷിണ കർ​ണാടകയിൽപ്പെട്ട നീലേശ്വരത്തെ ഓട്ടു കമ്പനിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയെന്ന മുഖ്യലക്ഷ്യത്തോടെ [[ബാസൽ മിഷൻ|ബാസൽമിഷൻ]] 1 .6.1988 ൽ ഈ സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഒരു ഓലക്കെട്ടിടത്തിൽ '''ഹിന്ദുസ്കൂൾ''' എന്ന പേരിലാരംഭിച്ച ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച '''മാപ്പിളസ്കൂൾ'''  ലയിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. അന്ന് ജനങ്ങൽ ഈ സ്ഥാപനത്തെ പെണ്ണുങ്ങളുടെ സ്കൂൾ എന്ന് വിളിക്കുമായിരുന്നു. 1915 വരെ ബാസൽ മിഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന എം. ആറോൺ സ്ഥാപനമേധാവിയായി തുടർന്നു. പഴയ ഓലമേഞ്ഞ കെട്ടിടത്തിൽ തുടർന്നു വന്ന സ്കുൾ 1935 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നി ബാധയെ തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 

2009-10 വർഷത്തിൽ കേവലം 48 കുട്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സ്കുളിൽ 2026 ൽ  189  വിദ്യാർഥികളുണ്ട്. 

== ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ ==
സ്കുളിൽ 1300 ൽപ്പരം പുസ്തകങ്ങളുള്ള നല്ലൊരു ലൈബ്രറിയുണ്ട്. മൂന്നു നില കോൺക്രീറ്റ്  കെട്ടിടമുണ്ട്. 13 മുറികളിലായി ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നു.

സ്കുൾ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം നല്ലപാഠം ക്ളബ്ബിൻെറ നേതൃത്വത്തിൽ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നുണ്ട്. 2025-26 വർഷത്തിൽ നല്ലപാഠം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മലയാളമനോരമയുടെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷവും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങ‍ൾ നടത്തി വരുന്നു.

ആരോഗ്യം, വിദ്യാരംഗം ക്ലബ്ബുകളും സജ്ജീവമാണ്. ഭാഷയിൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. കലാകായിക-പ്രവൃത്തിപരിചയ വിഷയങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിശീലനം നൽകുന്നു. മാസം തോറും പത്രക്വിസും, ദിനാഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്. മുഴുവൻവിദ്യാർഥികളും പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കുൾ വാർഷികം, രക്ഷിതാക്കളും കുട്ടികളും പങ്കെടുക്കുന്ന പഠനയാത്ര, പി ടി എയുടെ പ്രതിമാസ സ്കുൾ ക്ളീനിംഗ് എന്നിവ എടുത്തു പറയത്തക്കതാണ്. 

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR AWARD 01.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR VARNAKOODARAM 02.jpg
പ്രമാണം:12312 GLPS NILESHWAR SCHOOLBUS 02.jpg
&lt;/gallery&gt;

== പുറംകണ്ണികൾ ==
*[[schoolwiki:12312|സ്കൂൾവിക്കി‍]]

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0963y8h0fh9f9iqoonmhfbr14itpse9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Anoopgnm/31064</title>
    <ns>2</ns>
    <id>673814</id>
    <revision>
      <id>4682975</id>
      <timestamp>2026-11-05T06:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anoopgnm</username>
        <id>209962</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name = | image = |image_size = 350px | caption = |location = | country = ഇന്ത്യ |coordinates = {{Coord| | |display=inline,title}} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം |established = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt; | school_board = കേരള പൊതു...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="619" sha1="j2g6el2loruhlsbjki0y7kr7fo4ovyo" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name =
| image =
|image_size = 350px
| caption =
|location =
| country = ഇന്ത്യ
|coordinates = {{Coord| | |display=inline,title}}
| other_name =
| type = പൊതുവിദ്യാലയം
|established = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
| school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
|district =
|educational_authority =
| grades =
|medium_of_language = മലയാളം
| website =
| udisce_code =
|Kerala_school_code =
}}</text>
      <sha1>j2g6el2loruhlsbjki0y7kr7fo4ovyo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4682976</id>
      <parentid>4682975</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T06:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anoopgnm</username>
        <id>209962</id>
      </contributor>
      <origin>4682976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="3a7j9g0iwm14svwxrbby1ujbi8c2laq" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name =
| image =
|image_size = 350px
| caption =
|location =
| country = ഇന്ത്യ
|coordinates = {{Coord| | |display=inline,title}}
| other_name =
| type = പൊതുവിദ്യാലയം
|established = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}&lt;/ref&gt;
| school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
|district =
|educational_authority =
| grades =
|medium_of_language = മലയാളം
| website =
| udisce_code =
|Kerala_school_code =
}}മലയാള കാവ്യാസ്വാദകരെ കുചേലവൃത്തം വഞ്ചിപ്പാട്ടിലൂടെ ആഹ്ളാദത്തിന്റെ ഓളപ്പരപ്പിലെത്തിച്ച രാമപുരത്ത് വാര്യരുടെ ജന്മം കൊണ്ടും, സാഹിത്യത്തറവാട്ടിലേക്ക് അഗ്നിസാക്ഷിയായി കടന്നുവന്ന ലളിതാംബിക അന്തർജനത്തിന്റെ കർമ്മം കൊണ്ടും അനുഗൃഹീതമായ രാമപുരത്തു  നിന്നും  ഏഴ് കി.മീ. അകലെ ഇടക്കോലി ഗ്രാമത്തിൽ അറിവിന്റെ ശ്രീകോവിലായി ഈ വിദ്യാലയം വിരാജിക്കുന്നു.</text>
      <sha1>3a7j9g0iwm14svwxrbby1ujbi8c2laq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സംവാദം:ഗവൺമെന്റ് എൽ.പി. സ്കൂൾ നീലേശ്വരം</title>
    <ns>1</ns>
    <id>673815</id>
    <revision>
      <id>4682979</id>
      <timestamp>2026-11-05T07:33:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vijayanrajapuram</username>
        <id>21314</id>
      </contributor>
      <comment>'{{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="6rgy6n0nylruxvh4lf699e8b3ckt3u6" xml:space="preserve">{{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|created=yes}}</text>
      <sha1>6rgy6n0nylruxvh4lf699e8b3ckt3u6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VIJI.C</title>
    <ns>3</ns>
    <id>673816</id>
    <revision>
      <id>4682985</id>
      <timestamp>2026-11-05T08:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4682985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6824" sha1="qshiuez91szmc4l6as82pqkq3hotmt1" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: VIJI.C | VIJI.C | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:01, 5 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qshiuez91szmc4l6as82pqkq3hotmt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Helloarunsunil</title>
    <ns>3</ns>
    <id>673817</id>
    <revision>
      <id>4683005</id>
      <timestamp>2026-11-05T09:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4683005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6840" sha1="1c6col5syqygl0colsitzez8j0sbvf8" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Helloarunsunil | Helloarunsunil | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:55, 5 നവംബർ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1c6col5syqygl0colsitzez8j0sbvf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഡോ. അയ്യത്താൻ ഗോപാലൻ എം.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673818</id>
    <revision>
      <id>4683008</id>
      <timestamp>2026-11-05T10:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = ഡോ. അയ്യത്താൻ ഗോപാലൻ എം.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. | image                 =  | image_size            =  | caption               = ഡോ. അയ്യത്താൻ ഗോപാലൻ എം.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. | location              = [[ചിന്താവളപ്പ്]] | country               = ഇന...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4683008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5061" sha1="f2lf1g73d9788o0d4iyuosb4z718p0u" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ഡോ. അയ്യത്താൻ ഗോപാലൻ എം.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ഡോ. അയ്യത്താൻ ഗോപാലൻ എം.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.
| location              = [[ചിന്താവളപ്പ്]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (Unaided Recognised)
| established           = {{Start date|1966|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = കോഴിക്കോട്
| educational_authority = കോഴിക്കോട് സിറ്റി ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 10 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32041400913
| Kerala_school_code    = 17029
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[കോഴിക്കോട് താലൂക്ക്|കോഴിക്കോട് താലൂക്കിൽ]] [[കോഴിക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോഴിക്കോട് പഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിന്താവളപ്പ്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു Unaided Recognised വിദ്യാലയമാണ് '''ഡോ. അയ്യത്താൻ ഗോപാലൻ എം.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17029|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് സൗത്ത് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] കോഴിക്കോട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1966 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 2 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1966-ൽ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ് ഡോ. അയ്യത്താൻ ഗോപാലന്റെ സ്മരണാർത്ഥം കോഴിക്കോട് ചിന്താവളപ്പിൽ സ്ഥാപിതമായ പ്രമുഖ അൺ എയ്ഡഡ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം വിദ്യാലയമാണിത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
3050 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആകെ 12 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 73 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/17029|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/17029 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് സിറ്റി വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് സിറ്റി വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>f2lf1g73d9788o0d4iyuosb4z718p0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.ടി. ചാക്കോ എം. എച്ച്.എസ്. കുണ്ടുതോട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673819</id>
    <revision>
      <id>4683009</id>
      <timestamp>2026-11-05T10:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = പി.ടി. ചാക്കോ എം. എച്ച്.എസ്. കുണ്ടുതോട് | image                 =  | image_size            =  | caption               = പി.ടി. ചാക്കോ എം. എച്ച്.എസ്. കുണ്ടുതോട് | location              = [[കുണ്ടുതോട്]] | country               = ഇന്ത...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4683009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5175" sha1="bl62hhbe75wm3wkr61gwx6gyy37ygcg" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = പി.ടി. ചാക്കോ എം. എച്ച്.എസ്. കുണ്ടുതോട്
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = പി.ടി. ചാക്കോ എം. എച്ച്.എസ്. കുണ്ടുതോട്
| location              = [[കുണ്ടുതോട്]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്)
| established           = {{Start date|1979|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = കോഴിക്കോട്
| educational_authority = കുന്നുമ്മൽ ഉപജില്ല
| grades                = 1 മുതൽ 10 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32040700104
| Kerala_school_code    = 16067
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[വടകര താലൂക്ക്|വടകര താലൂക്കിൽ]] [[കാവിലുംപാറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാവിലുംപാറ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[കുണ്ടുതോട്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''പി.ടി. ചാക്കോ എം. എച്ച്.എസ്. കുണ്ടുതോട്'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/16067|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[നാദാപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|നാദാപുരം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വടകര ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1979 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. കോഴിക്കോട് ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 47 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 37 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1979-ൽ കുന്നുമ്മൽ ഉപജില്ലയിലെ കുണ്ടുതോട് പ്രദേശത്ത് സ്ഥാപിതമായ എയ്ഡഡ് ഹൈസ്കൂളാണിത്. മലയോര മേഖലയിലെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ തുടർപഠനത്തിനായി മുൻ മന്ത്രി പി.ടി. ചാക്കോയുടെ സ്മരണാർത്ഥമാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
2000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 8 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2.83 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/16067|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/16067 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കുന്നുമ്മൽ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കുന്നുമ്മൽ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>bl62hhbe75wm3wkr61gwx6gyy37ygcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ.എം.ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തവനൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673820</id>
    <revision>
      <id>4683011</id>
      <timestamp>2026-11-05T10:03:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = കെ.എം.ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തവനൂർ | image                 =  | image_size            =  | caption               = കെ.എം.ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തവനൂർ | location              = [[തവനൂർ]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4683011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4980" sha1="qu6by4vty9r1h2t1f5zats7sdrj4arb" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = കെ.എം.ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തവനൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = കെ.എം.ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തവനൂർ
| location              = [[തവനൂർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1960|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = എടപ്പാൾ ഉപജില്ല
| grades                = 5 മുതൽ 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32050700320
| Kerala_school_code    = 19032
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[പൊന്നാനി താലൂക്ക്|പൊന്നാനി താലൂക്കിൽ]] [[തവനൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തവനൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തവനൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''കെ.എം.ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. തവനൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19032|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[തവനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തവനൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1960 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 21 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 31 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1960-ൽ കേരള ഗാന്ധി കെ. കേളപ്പന്റെ ശ്രമഫലമായി തവനൂരിൽ സ്ഥാപിതമായ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ സ്ഥാപനമാണിത്. പിന്നീട് കെ. കേളപ്പന്റെ സ്മരണാർത്ഥം നാമകരണം ചെയ്ത ഈ സ്കൂളിൽ 2004-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി ആരംഭിച്ചു.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
5000 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 40 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 5 ഏക്കർ 50 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19032|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19032 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എടപ്പാൾ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:എടപ്പാൾ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>qu6by4vty9r1h2t1f5zats7sdrj4arb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Helloarunsunil/Xylem Learning</title>
    <ns>2</ns>
    <id>673821</id>
    <revision>
      <id>4683016</id>
      <timestamp>2026-11-05T10:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Helloarunsunil</username>
        <id>225019</id>
      </contributor>
      <comment>സൈലം ലേണിംഗ് സംബന്ധിച്ച അവലംബങ്ങളോടുകൂടിയ കരട്</comment>
      <origin>4683016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6774" sha1="heopsyk9z8nz6fjw6c4coqdfq64i8bp" xml:space="preserve">'''സൈലം ലേണിംഗ് (Xylem Learning)'''

== ആമുഖം ==

കേരളത്തിലെ [[കോഴിക്കോട്]] ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനമാണ് സൈലം ലേണിംഗ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് (Xylem Learning Private Limited). നീറ്റ് (NEET), ജെ.ഇ.ഇ. (JEE) തുടങ്ങിയ പ്രവേശന പരീക്ഷകൾക്കും മറ്റ് മത്സര പരീക്ഷകൾക്കും സ്കൂൾതല പഠനത്തിനും സൈലം പരിശീലന ക്ലാസുകൾ നൽകുന്നു. ഓൺലൈൻ, ഓഫ്‌ലൈൻ രീതികളിലാണ് ക്ലാസുകൾ നടത്തുന്നത്.&lt;ref name=&quot;toi2023&quot;&gt;{{cite news |title=Physics Wallah ties up with Kerala company, to invest Rs 500 crore |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/physics-wallah-ties-up-with-kerala-company-to-invest-rs-500-crore/articleshow/101092166.cms |work=The Times of India |date=2023-06-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;et2023&quot;&gt;{{cite news |title=Edtech startup Physics Wallah enters into partnership with Xylem, plans Rs 500 crore investment |url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/startups/edtech-startup-physics-wallah-enters-into-partnership-with-xylem-plans-rs-500-crore-investment/articleshow/101083178.cms |work=The Economic Times |agency=PTI |date=2023-06-18 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഡോ. എസ്. അനന്തുവാണ് സൈലത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ.&lt;ref name=&quot;toi2023&quot; /&gt; 2023ൽ [[:en:Physics Wallah|ഫിസിക്സ് വാല]], സൈലം ലേണിംഗിന്റെ ഭൂരിപക്ഷ ഓഹരികൾ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref name=&quot;annual2024&quot;&gt;{{cite report |title=Annual Report for Financial Year 2023–24 |url=https://www.pw.live/version14/assets/pdfs/annual_report_for_financial_year_2023-24.pdf |publisher=Physicswallah Private Limited |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==

ഡോ. എസ്. അനന്തു മെഡിക്കൽ വിദ്യാർഥിയായിരുന്ന കാലത്താണ് പ്രവേശന പരീക്ഷകൾക്കുള്ള പരിശീലന ക്ലാസുകൾ ആരംഭിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;dhanam2022&quot;&gt;{{cite news |title=വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ സൈലം റെവല്യൂഷൻ |url=https://dhanamonline.com/amp/story/entrepreneurship/xylem-learning-app-1136718 |work=Dhanam |date=2022-05-17 |language=ml}}&lt;/ref&gt; 2020 ഡിസംബർ 4ന് സൈലം ലേണിംഗ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന പേരിൽ കമ്പനി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;zauba&quot;&gt;{{cite web |title=Xylem Learning Private Limited |url=https://www.zaubacorp.com/XYLEM-LEARNING-PRIVATE-LIMITED-U80902KL2020PTC066136 |website=ZaubaCorp |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pwfiling2025&quot;&gt;{{cite report |title=Acquisition of stake in Xylem Learning Private Limited, a Subsidiary of Physicswallah Limited |url=https://www.pw.live/version14/assets/pdfs/acquisition_of_xylem_shares.pdf |publisher=Physicswallah Limited |date=2025-12-18 |language=en}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് നേരിട്ടുള്ള ക്ലാസുകളും ഹൈബ്രിഡ് പഠനകേന്ദ്രങ്ങളും ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;dhanam2022&quot; /&gt; 2023ലെ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, സൈലത്തിന്റെ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിലൂടെ മൂന്ന് ദശലക്ഷത്തിലധികം വിദ്യാർഥികൾക്ക് സൗജന്യ ക്ലാസുകൾ നൽകുന്നതായി സ്ഥാപനം അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;toi2023&quot; /&gt;

== ഫിസിക്സ് വാലയുടെ ഏറ്റെടുക്കലും ഐ.പി.ഒ.യും ==

2023 ജൂൺ 16ന് ഫിസിക്സ് വാല സൈലം ലേണിംഗിന്റെ 60.35 ശതമാനം ഓഹരികൾ സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;annual2024&quot; /&gt; 2025 ഡിസംബറിൽ സൈലം ലേണിംഗിലെ ഫിസിക്സ് വാലയുടെ ഓഹരി പങ്കാളിത്തം 77.27 ശതമാനമായി ഉയർന്നു.&lt;ref name=&quot;et2025&quot;&gt;{{cite news |title=Edtech Physicswallah acquires additional stake in Xylem Learning |url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/technology/edtech-physicswallah-acquires-additional-stake-in-xylem-learning/articleshow/126060901.cms |work=The Economic Times |date=2025-12-18 |language=en}}&lt;/ref&gt; 2025 നവംബറിൽ ഫിസിക്സ് വാല പ്രാഥമിക ഓഹരി വിൽപ്പനയിലൂടെ (IPO) ഓഹരി വിപണിയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ സമർപ്പിച്ച രേഖകളിൽ സൈലം ലേണിംഗിനെ തങ്ങളുടെ പ്രധാന ഉപസ്ഥാപനമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;rhp2025&quot;&gt;{{cite report |title=Red Herring Prospectus |url=https://www.pw.live/version14/assets/pdfs/red_herring_prospectus.pdf |publisher=Physicswallah Limited |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;et2025&quot; /&gt;

== പഠനകേന്ദ്രങ്ങളും വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങളും ==

നീറ്റ്, ജെ.ഇ.ഇ. പ്രവേശന പരീക്ഷകൾക്കുള്ള പരിശീലനത്തിന് പുറമെ കേരള പി.എസ്.സി. പരീക്ഷകൾക്കും സ്കൂൾ വിദ്യാർഥികൾക്കുമുള്ള ട്യൂഷൻ ക്ലാസുകളും സ്ഥാപനം നൽകുന്നു.&lt;ref name=&quot;et2023&quot; /&gt;

== സ്ഥാപകൻ ==

ഡോ. എസ്. അനന്തുവാണ് സൈലം ലേണിംഗിന്റെ സ്ഥാപകനും ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറും.&lt;ref name=&quot;dhanam2022&quot; /&gt; [[ആലപ്പുഴ]] സ്വദേശിയായ അദ്ദേഹം എം.ബി.ബി.എസ്. ബിരുദധാരിയാണ്.&lt;ref name=&quot;dhanam2022&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;toi2023&quot; /&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==

{{reflist}}</text>
      <sha1>heopsyk9z8nz6fjw6c4coqdfq64i8bp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673822</id>
    <revision>
      <id>4683019</id>
      <timestamp>2026-11-05T10:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mnczubair</username>
        <id>213142</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox school | name                  = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | image                 =  | image_size            =  | caption               = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ | location              = [[താനൂർ]] | country               = ഇന്ത്യ | coordinates           =  | other_name            =  | type...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4683019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5031" sha1="lqln21zqes5jkyj2sun70cgkhcsmgcn" xml:space="preserve">{{Infobox school
| name                  = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ
| image                 = 
| image_size            = 
| caption               = ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ
| location              = [[താനൂർ]]
| country               = ഇന്ത്യ
| coordinates           = 
| other_name            = 
| type                  = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ)
| established           = {{Start date|1922|df=yes}}
| school_board          = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്
| district              = മലപ്പുറം
| educational_authority = താനൂർ ഉപജില്ല
| grades                = 5 മുതൽ 12 വരെ
| medium_of_language    = മലയാളം
| website               = 
| udisce_code           = 32051100215
| Kerala_school_code    = 19026
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[താനാളൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|താനാളൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[താനൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഡി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. താനൂർ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19026|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 15, 2026}}&lt;/ref&gt; [[താനൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|താനൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1922 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 19 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 20 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്.
==ചരിത്രം==
1922-ൽ സ്ഥാപിതമായ ദേവധാർ ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള പ്രമുഖ വിദ്യാലയങ്ങളിലൊന്നാണ്. താനൂർ തീരദേശ മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ വിപ്ലവത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ച ഈ സ്കൂളിൽ 1990-ൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി ആരംഭിച്ചു.
==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ==
14031 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 106 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 5 ഏക്കർ 50 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19026|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://schoolwiki.in/19026 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്]
[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:താനൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:താനൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]&quot;</text>
      <sha1>lqln21zqes5jkyj2sun70cgkhcsmgcn</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>