Википедиа mnwiki https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D2%AF%D2%AF%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Медиа Тусгай Хэлэлцүүлэг Хэрэглэгч Хэрэглэгчийн яриа Википедиа Википедиагийн хэлэлцүүлэг Файл Файлын хэлэлцүүлэг МедиаВики МедиаВикигийн хэлэлцүүлэг Загвар Загварын хэлэлцүүлэг Тусламж Тусламжийн хэлэлцүүлэг Ангилал Ангиллын хэлэлцүүлэг TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Коломбо 0 5847 860853 858825 2026-07-03T06:49:32Z HyBoxwood 105664 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 860853 wikitext text/x-wiki {{short description|Шри-Ланкын хамгийн том хот ба нийслэл}} {{distinguish|Колумби}} {{энэ гарчиг}} {{Инфобокс суурин | name = Коломбо | native_name = {{nativename|si|කොළඹ}}<br />{{nativename|ta|கொழும்பு}} | official_name = | settlement_type = Арилжааны нийслэл | image_skyline = {{multiple image | total_width = 300 | border = infobox | perrow = 1/2/3/2/1 | caption_align = center | image1 = Colombo_city_skyline_at_night.png | alt1 = | caption1 = [[ITC Ратнадипа]], [[Шангри-Ла Коломбо]], [[City of Dreams Sri Lanka|City of Dreams]] болон [[Лотус цамхаг]] харагдаж буй хотын холын бараа | image2 = Seema Malaka - Buddha statues.jpg | alt2 = | caption2 = [[Сема Малака]] дахь [[будда]]гийн хөшөө | image4 = Independence Commemoration Hall.jpg | alt4 = | caption4 = [[Тусгаар тогтнолын дурсгалын танхим|Дурсгалын танхим]] | image3 = SL_Colombo_asv2020-01_img24_Grand_Oriental_(crop).jpg | alt3 = | caption3 = [[Гранд Ориентал зочид буудал]] | image5 = | alt5 = | caption5 = [[Нелум Покуна Махинда Ражапакса театр|Нелум Покуна театр]] | image6 = LogosHope-ColomboHarbour-November2015-01.JPG | alt6 = | caption6 = [[Коломбогийн боомт]] | image7 = Jami_ul-Alfar_Mosque.jpg | alt7 = | caption7 = [[Жами Уль-Альфар сүм]] | image8 = SL_Colombo_asv2020-01_img10_National_Museum.jpg | alt8 = | caption8 = [[Коломбогийн Үндэсний Музей]] | image11 = LK-Colombo-altes-parlament.jpg | alt11 = | caption11 = [[Хуучин Парламентын Барилга, Коломбо|Хуучин Парламентын Барилга]], [[Цейлоны Банк]]ны барилга болон [[Дэлхийн Худалдааны Төв, Коломбо|ДХТ-ийн ихэр цамхаг]] }} | image_seal = Coat of arms of Colombo Municipal Council.svg | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Шри-Ланка Коломбо тойрог#Шри Ланка#Ази | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Улс | subdivision_name = {{flag|Шри-Ланка}} | subdivision_type1 = [[Шри-Ланкын мужууд|Муж]] | subdivision_name1 = [[Баруун муж, Шри-Ланка|Баруун муж]] | subdivision_type2 = [[Шри-Ланкын тойргууд|Тойрог]] | subdivision_name2 = [[Коломбо тойрог]] | leader_title = Хотын зөвлөл | leader_name = [[Коломбо Хотын Зөвлөл]] | leader_title1 = Захиргааны байр | leader_name1 = [[Хотын захиргааны байр (Коломбо)|Хотын Захиргаа]] | leader_title2 = [[Коломбогийн хотын дарга|Хотын дарга]] | leader_name2 = [[Враие Калли Балтазаар]] ([[Үндэсний Ардын Хүч|ҮАЧ]]) | area_total_km2 = 37.31 | area_total_sq_mi = 14.41 | area_land_km2 = 1000 | area_water_km2 = | population_total = 752,993 | population_as_of = 2011<ref name=census2011>{{cite web|title=A6 : Population by ethnicity and district according to Divisional Secretary's Division, 2012|url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop32&gp=Activities&tpl=3|work=Census of Population & Housing, 2011|publisher=Шри Ланкийн Хүн амын тооллого, статистикийн газар, Шри Ланка|access-date=2026-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20161101151718/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop32&gp=Activities&tpl=3|archive-date=2016-11-01|url-status=dead}}</ref> | population_urban = 2,323,826 | population_metro = 5,648,000 | population_density_km2 = 20182 | timezone = [[Шри-Ланкын Стандарт Цаг|ШЛСЦ]] | coordinates = {{coord|6|56|04|N|79|50|34|E|region:LK|display=it}} | utc_offset = +05:30 | elevation_m = 1 | postal_code_type = [[Шри-Ланка дахь шуудангийн код|Шуудангийн код]] | postal_code = 0xxxx | area_code = [[Шри-Ланка дахь утасны дугаар|011]] | website = {{URL|colombo.mc.gov.lk}} | area_metro_km2 = 3,684 | image_flag = Flag of Colombo MC.svg }} '''Коломбо''' ([[латин үсэг|лат-га.]] ''Colombo''; [[синхал хэл|син.]] කොළඹ; {{lang-ta|கொழும்பு}}) — [[Шри Ланка]] улсын хуучин [[нийслэл]], хамгийн том '''[[хот]]'''. Хот арлын өрнөд төв эрэгт байдаг. 750 мянган хүнтэй. Хүй дүүргийн хамт хотын бөөгнөрөлд 5.6 сая хүн багтдаг. == Нэр == «Коломбо» нэр нь [[португал хэл|португал]] [[латин үсэг|латин]] үсгээр 1505 онд ''Colombo'' гэж бичсэнээс олон улсад тархсан. Португал нэрийг Шри Ланка нутгийн [[синхал хэл]]ний කොලොන් තොට ''колон тхота'' ([[Келани]] голын боомт) гэсэн үгнээс гаралтай гэдэг. Мөн синхал хэлний කොල-අඹ-තොට кола-амба-тхота ([[манго]] жимсний модтой эрэг) гэсэн утгаас үүссэн гэх таамаг бий. Португалын далайчин [[Христофер Колумб]]ын нэртэй төстэй. == Ерөнхий == [[2001]] оны байдлаар хүн ам нь 642,163. (Дагуул хотуудтайгаа нийлээд 2,234,289). [[Цейлон арал|Цейлон арлын]] баруун өмнөд хэсэгт, хойд өргөргийн 6°54' (6.90), дорнод уртрагийн 79°50' (79.8333)-д оршино. [[Химийн үйлдвэр]], [[Шил|Шилний үйлдвэр]], [[Арьс|Арьсан бүтээгдэхүүн]], [[гэрийн тавилга]], [[эрдэнийн чулуу]] зэрэг Шри Ланкын томоохон компаниудын ихэнх нь Коломбод төвлөрдөг. Коломбо нь 2000 жилийн өмнөөс [[Ромын эзэнт гүрэн|Ром]] болон [[Араб үндэстэн|араб]], [[хятад]]тай худалдааны харилцаатай байв. [[Муслим]] худалдаачид [[8-р зуун]]д олноор суурьшиж, [[Сингалын вант улс]]ын гадаад худалдааны ихэнхийг атгаж байлаа. [[16-р зуун]]д португалчууд ирж, [[халуун ногоо]]ны худалдаа эрхлэхийн тулд цайз босгосон боловч [[17-р зуун]]д [[нидерланд]]чуудад эзлэгдсэн. [[1802]] онд [[Англи]]йн колони Цейлоны нийслэл болжээ. [[Файл:Hindutempelcolombo.JPG|thumb|right|Коломбо дахь [[хиндү]] шашны сүм]] Коломбод [[Коломбогийн Их Сургууль]] зэрэг олон их сургууль, институтууд, уран зургийн галерей, олон тооны [[Христосын шашин|Христос]], [[Ислам]], [[Буддын шашин|Будда]] болон [[Хинду шашин|Хинду шашны]] сүм хийдүүд байдаг. Мөн Азидаа томоохонд орох усан боомттой, Өмнөд Азидаа [[дэд бүтэц]] өндөр хөгжсөн хотуудын нэг юм. == Хамтын ажиллагаа бүхий хотууд == {| class="wikitable" |- !Хот !Улс !Хэзээнээс |- | [[Биратнагар]] | [[File:Flag of Nepal.svg|25px]] [[Балба]] | 1874 он |- | [[File:Coat of Arms of Saint Petersburg (2003).svg|25px]] [[Санкт-Петербург]] | [[File:Flag of Russia.svg|25px]] [[Оросын Холбооны Улс|Орос]] | 1997 он |- | [[File:中華人民共和國國徽.svg|25px]] [[Шанхай]] | [[File:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[Хятад]] | 2003 он |- | [[Лидс]] | [[File:Flag of United Kingdom.svg|25px]] [[Их Британи]] | 2008 он |- | [[File:Coat of arms of Ulaanbaatar, Mongolia.svg|25px]] [[Улаанбаатар]] | [[File:Flag of Mongolia.svg|25px]] [[Монгол Улс]] | 2012 он |- | [[File:Coat of Arms of Maldives.svg|25px]] [[Мале]] | [[File:Flag of Maldives.svg|25px]] [[Мальдив]] | 2013 он |- | [[File:Coat of Arms of Maldives.svg|25px]] [[Мароши]] | [[File:Flag of Maldives.svg|25px]] [[Мальдив]] | 2015 он |} == Цаг уур == {{Уур амьсгалын хүснэгт |location = Коломбо, Шри Ланка (1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1961–2020) |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 35.2 |Feb record high C = 36.4 |Mar record high C = 36.1 |Apr record high C = 35.2 |May record high C = 34.5 |Jun record high C = 35.2 |Jul record high C = 32.6 |Aug record high C = 32.7 |Sep record high C = 32.5 |Oct record high C = 33.6 |Nov record high C = 34.2 |Dec record high C = 35.0 |year record high C = | Jan high C = 31.4 | Feb high C = 31.6 | Mar high C = 32.0 | Apr high C = 32.0 | May high C = 31.5 | Jun high C = 30.7 | Jul high C = 30.3 | Aug high C = 30.3 | Sep high C = 30.4 | Oct high C = 30.4 | Nov high C = 30.6 | Dec high C = 30.9 | year high C = 31.0 | Jan mean C = 27.2 | Feb mean C = 27.6 | Mar mean C = 28.4 | Apr mean C = 28.7 | May mean C = 28.9 | Jun mean C = 28.4 | Jul mean C = 28.1 | Aug mean C = 28.1 | Sep mean C = 27.9 | Oct mean C = 27.5 | Nov mean C = 27.3 | Dec mean C = 27.2 | year mean C = 27.9 | Jan low C = 23.1 | Feb low C = 23.6 | Mar low C = 24.8 | Apr low C = 25.3 | May low C = 26.2 | Jun low C = 26.1 | Jul low C = 25.9 | Aug low C = 25.9 | Sep low C = 25.4 | Oct low C = 24.7 | Nov low C = 23.9 | Dec low C = 23.5 | year low C = 24.9 |Jan record low C = 16.4 |Feb record low C = 18.8 |Mar record low C = 17.7 |Apr record low C = 21.2 |May record low C = 20.5 |Jun record low C = 21.4 |Jul record low C = 21.4 |Aug record low C = 21.6 |Sep record low C = 21.2 |Oct record low C = 21.0 |Nov record low C = 18.6 |Dec record low C = 18.1 |year record low C = 16.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 79.6 | Feb precipitation mm = 77.4 | Mar precipitation mm = 102.7 | Apr precipitation mm = 248.9 | May precipitation mm = 313.6 | Jun precipitation mm = 196.7 | Jul precipitation mm = 122.6 | Aug precipitation mm = 115.5 | Sep precipitation mm = 264.2 | Oct precipitation mm = 359.3 | Nov precipitation mm = 345.8 | Dec precipitation mm = 170.7 | year precipitation mm = 2397.0 | unit precipitation days = 1.0 мм | Jan precipitation days = 4.9 | Feb precipitation days = 5.1 | Mar precipitation days = 7.7 | Apr precipitation days = 12.6 | May precipitation days = 16.6 | Jun precipitation days = 15.2 | Jul precipitation days = 10.0 | Aug precipitation days = 10.2 | Sep precipitation days = 15.2 | Oct precipitation days = 18.6 | Nov precipitation days = 16.0 | Dec precipitation days = 9.0 | year precipitation days = 141.2 |time day = Өдрийн |Jan humidity = 69 |Feb humidity = 69 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 75 |May humidity = 78 |Jun humidity = 79 |Jul humidity = 78 |Aug humidity = 77 |Sep humidity = 78 |Oct humidity = 78 |Nov humidity = 76 |Dec humidity = 73 |year humidity = 75 |Jan sun = 248.0 |Feb sun = 246.4 |Mar sun = 275.9 |Apr sun = 234.0 |May sun = 201.5 |Jun sun = 195.0 |Jul sun = 201.5 |Aug sun = 201.5 |Sep sun = 189.0 |Oct sun = 201.5 |Nov sun = 210.0 |Dec sun = 217.0 |year sun = 2621.3 |source 1 = NOAA (чийгшэл, нар 1961–1990)<ref name="WMONormals">{{cite web |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/SriLanka/CSV/Colombo_43466.csv |title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020 — Colombo |publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date = 2026-04-19 |archive-date = 2024-12-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20241208104947/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/SriLanka/CSV/Colombo_43466.csv |url-status = dead }}</ref><ref name= NOAA>{{Cite FTP | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_II/S3/43466.TXT | server = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | title = Colombo Climate Normals 1961–1990 | access-date = 2026-04-19}}</ref> |source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (extremes)<ref name = DWD>{{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_434660_kt.pdf | title = Klimatafel von Colombo (Kolamba) / Шри Ланка (Цейлон) | work = Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = de | access-date = 2026-04-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190416113756/https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_434660_kt.pdf | archive-date = 2019-04-16 | url-status = dead }}</ref> |date=May 2012 }} == Цахим холбоос == {{Commonscat|Colombo|Коломбо}} {{Wiktionary}} {{Wikivoyage}} == Эшлэл == {{Reflist}} [[Ангилал:Коломбо| ]] [[Ангилал:Далайн боомттой суурин]] [[Ангилал:Шри Ланкын Өрнөд аймаг]] [[Ангилал:Шри Ланкын урьдын нийслэл]] [[Ангилал:Шри Ланкын суурин]] myuelm4it4l1uy797clciro7r9rtssh 7 сарын 2 0 16648 860846 860818 2026-07-02T23:18:36Z Dostojewskij 30144 Владимир Набоков ➯ [[Владимир Набоков]] 860846 wikitext text/x-wiki {{Жилийн өдрүүд|7 сарын}} '''7 сарын 2''' нь [[Григорийн тоолол|Григорийн тооллын]] жилийн 183 дахь ([[өндөр жил]] бол 184 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 182 өдөр үлдэж байна. == Үйл явдлууд == * [[1853]] - Оросын цэргүүд Османы газар нутаг болох Молдавын вант улс руу дайран орж, [[Крымын дайн (1853—1856)|Крымын дайн]] эхлүүлжээ. * [[1881]] - АНУ-ын 20 дахь ерөнхийлөгч [[Жеймс Абрам Гарфильд]] [[Вашингтон (хот)|Вашингтон хотноо]] буудуулж шархадсан бөгөөд удалгүй 9-р сард нас барсан байна. * 1900 - Парис хотод II дахь Зуны Олимпын наадам нээлтээ хийсэн. * [[1950]] - [[Солонгосын дайн]]: АНУ-ын цэрэг Солонгост хүрэлцэн ирэв. * [[1976]] - Умард болон Өмнөд Вьетнам 20 жил үргэлжилсэн дайны дараагаар албан ёсоор нэгдэж [[Вьетнам|Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам улс]] болсон. * 2002 — Стив Фоссетт агаарын бөмбөлөгөөр анх дэлхийг бүтэн тойрох аялал хийжээ. == Энэ өдөр төрөгсөд == * 1877 - [[Герман Гессе]] (1962 онд нас барсан) 1946 оны Нобелийн шагналтан германы зохиолч. * 1922 - [[Пьер Карден]] (2020 онд нас барсан) францын алдарт загвар зохион бүтээгч. * 1968 - [[Эрдэнэбатын Балжинням]] (2021 онд нас барсан) -Монголын хөлбөмбөгийн тайлбарлагч. * 1984 - [[Мөнхсайханы Өсөхбаяр]] - Монгол Улсын "Заан" цолтой бөх == Энэ өдөр нас барагсад == * 1566 — [[Нострадамус]] (''Мишель де Нотрдам''; 1503 онд төрсөн), францын эмч, зохиолч, яруу найрагч, алхимик, одон орон судлаач, зөнч, таамаг дэвшүүлэгч. * 1949 — [[Георгий Димитров]] (1882 онд төрсөн) болгарын коммунист, хувьсгалч, улс төрч. * 1961 — [[Эрнест Хемингуэй]] (1899 онд төрсөн), америкийн зохиолч, 1954 оны Нобелийн шагналтан. * 1977 — [[Владимир Набоков]] (1899 онд төрсөн) оросын болон америкийн зохиолч, орчуулагч, уран зохиол судлаач, амьтан шавж судлаач. * 1989 — [[Андрей Громыко]] (1909 онд төрсөн) зөвлөлтийн улс төрч, ЗХУ-ын Гадаад хэргийн сайд (1957—1985), ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн тэргүүлэгчдийн дарга (1985—1988). * 1999 — [[Марио Пьюзо]] (1920 онд төрсөн) итали гаралтай америкийн зохиолч, «[[Загамайлсан эцэг (кино)|Загалмайлсан эцэг]]<nowiki/>» романы зохиолч. == Тэмдэглэлт баярууд == Олон Улсын спортын сэтгүүлчийн өдөр. ---- {{Commonscat|2 July|7 сарын 2}} [[Ангилал:Өдөр|0702]] [[Ангилал:Долоодугаар сарын өдөр|#02]] 5jakw8ckkwzaflfkbc3yogvuv7uivap 860847 860846 2026-07-02T23:20:01Z Dostojewskij 30144 [[1900 оны Зуны Олимп]] 860847 wikitext text/x-wiki {{Жилийн өдрүүд|7 сарын}} '''7 сарын 2''' нь [[Григорийн тоолол|Григорийн тооллын]] жилийн 183 дахь ([[өндөр жил]] бол 184 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 182 өдөр үлдэж байна. == Үйл явдлууд == * [[1853]] - Оросын цэргүүд Османы газар нутаг болох Молдавын вант улс руу дайран орж, [[Крымын дайн (1853—1856)|Крымын дайн]] эхлүүлжээ. * [[1881]] - АНУ-ын 20 дахь ерөнхийлөгч [[Жеймс Абрам Гарфильд]] [[Вашингтон (хот)|Вашингтон хотноо]] буудуулж шархадсан бөгөөд удалгүй 9-р сард нас барсан байна. * 1900 - Парис хотод [[1900 оны Зуны Олимп|II дахь Зуны Олимпын]] наадам нээлтээ хийсэн. * [[1950]] - [[Солонгосын дайн]]: АНУ-ын цэрэг Солонгост хүрэлцэн ирэв. * [[1976]] - Умард болон Өмнөд Вьетнам 20 жил үргэлжилсэн дайны дараагаар албан ёсоор нэгдэж [[Вьетнам|Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам улс]] болсон. * 2002 — Стив Фоссетт агаарын бөмбөлөгөөр анх дэлхийг бүтэн тойрох аялал хийжээ. == Энэ өдөр төрөгсөд == * 1877 - [[Герман Гессе]] (1962 онд нас барсан) 1946 оны Нобелийн шагналтан германы зохиолч. * 1922 - [[Пьер Карден]] (2020 онд нас барсан) францын алдарт загвар зохион бүтээгч. * 1968 - [[Эрдэнэбатын Балжинням]] (2021 онд нас барсан) -Монголын хөлбөмбөгийн тайлбарлагч. * 1984 - [[Мөнхсайханы Өсөхбаяр]] - Монгол Улсын "Заан" цолтой бөх == Энэ өдөр нас барагсад == * 1566 — [[Нострадамус]] (''Мишель де Нотрдам''; 1503 онд төрсөн), францын эмч, зохиолч, яруу найрагч, алхимик, одон орон судлаач, зөнч, таамаг дэвшүүлэгч. * 1949 — [[Георгий Димитров]] (1882 онд төрсөн) болгарын коммунист, хувьсгалч, улс төрч. * 1961 — [[Эрнест Хемингуэй]] (1899 онд төрсөн), америкийн зохиолч, 1954 оны Нобелийн шагналтан. * 1977 — [[Владимир Набоков]] (1899 онд төрсөн) оросын болон америкийн зохиолч, орчуулагч, уран зохиол судлаач, амьтан шавж судлаач. * 1989 — [[Андрей Громыко]] (1909 онд төрсөн) зөвлөлтийн улс төрч, ЗХУ-ын Гадаад хэргийн сайд (1957—1985), ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн тэргүүлэгчдийн дарга (1985—1988). * 1999 — [[Марио Пьюзо]] (1920 онд төрсөн) итали гаралтай америкийн зохиолч, «[[Загамайлсан эцэг (кино)|Загалмайлсан эцэг]]<nowiki/>» романы зохиолч. == Тэмдэглэлт баярууд == Олон Улсын спортын сэтгүүлчийн өдөр. ---- {{Commonscat|2 July|7 сарын 2}} [[Ангилал:Өдөр|0702]] [[Ангилал:Долоодугаар сарын өдөр|#02]] 1s4psow0ghenfuwnn212lyqqgvf76kz Пүрэвийн Бүрэнтөгс 0 26916 860845 844327 2026-07-02T13:45:28Z Батаа1221 105669 /* */ 860845 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Инфобокс бөх | name = Пүрэвийн Бүрэнтөгс | image = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1988|4|7}} | birth_place = [[Давст сум]], [[Увс аймаг]] | death_date = | death_place = | death_cause = | monuments = | height = | weight = | spouse = | children = | wrestling_title = [[Улсын аварга]] | title1 = Улсын аварга | title_year1 = 2020 | title2 = Улсын арслан | title_year2 = 2012 | title3 = Аймгийн арслан | title_year3 = 2010 | title4 = Аймгийн начин | title_year4 = 2008 | түрүүлсэн = '''2''' ([[2012 оны улсын наадмын бөх барилдаан|2012]], [[2020 оны улсын наадмын бөх барилдаан|2020]]) | үзүүрлэсэн = '''1''' ([[2015 оны улсын наадмын бөх барилдаан|2015]]) | шөвгөрсөн = '''8''' (2012, 2015, 2016, 2019, 2020, 2022, 2024, 2025) | updated = 2025-7-12 }} ''' Пүрэвийн Бүрэнтөгс''' нь 1988 онд төрсөн [[Увс]] аймгийн [[Давст сум]]ын уугуул, [[үндэсний бөх]]ийн [[улсын аварга]] бөх. Увс аймгийн Давст сумаас анх 1981 онд [[Мядагийн Мөнгөн]] арслан цол хүртсэнээс хойш 31 жилийн дараа арслан цол хүртсэн. Тэрээр 2004 онд Давст сумаас аймгийн төвийн арван жилийн II дунд сургуульд суралцан, биеийн тамирын багш Бат-Очирын удирдлаган доор анх бэлтгэл сургуулилтаа хийж эхэлжээ. 2007 онд сургуулиа төгсөөд Дархан аварга Хорлоогийн Баянмөнхийн үүсгэн байгуулсан "Шонхор-Олимп" дээд сургуульд элсэн оржээ. Олимп дэвжээнд 4 жилийн турш бэлтгэл хийнгээ улс, аймгийн цолтой болон цэргийн, залуу бөхчүүдийн заал танхимын барилдаануудад тогтмол амжилттай барилдаж байлаа. 2011 оноос эхлэн төрөлх нутгийнхаа [[Увс нуур дэвжээ]]ний тамирчдын нэг болжээ. Түүний өндөр 192см. ==Амжилт== *2008 онд [[Увс]] аймгийн наадамд шөвгөрч [[Аймгийн начин]] цол *2010 онд [[Баян-Өлгий]] аймгийн наадамд түрүүлж [[Аймгийн арслан]] цол *2012 онд Улсын наадамд улсын аварга С.Мөнхбатаар дөрөв, улсын заан М.Өсөхбаяраар тав, улсын начин Э.Энхбатаар зургаа, улсын гарьд М.Баяржавхлангаар долоо, улсын арслан Г.Эрхэмбаяраар найм, улсын заан Д.Рагчаагаар ес даван түрүүлж [[Улсын арслан]] цол тус тус хүртсэн. *2015 онд Улсын наадамд аймгийн арслан М.Еркебуланаар дөрөв, аймгийн арслан Б.Дэлгэрсайханаар тав, аймгийн хурц арслан А.Алтанхуягаар зургаа, улсын начин Н.Бхтзаяагаар долоо, улсын заан Ч.Санжаадамбаар 8 даван үзүүрлэсэн. *2016 онд Улсын наадамд аймгийн харцага Д.Тогтохжаргалаар дөрөв, аймгийн хурц арслан Ц.Цэвэлсолномоор тав, аймгийн арслан Б.Баатарцолоор зургаа, аймгийн арслан Х.Гантулгаар долоо давж чимэг нэмсэн. *2019 онд Улсын наадамд аймгийн арслан Д.Аззаяагаар дөрөв, аймгийг арслан Д.Бадамгараар тав, улсын өсөх идэр өрнөн дэлгэрэх начин Э.Энхбатаар зургаа давж чимэг нэмсэн. *2020 онд Улсын наадамд аймгийн арслан О.Цэцэнцэнгэлээр дөрөв, улсын начин Б.Чимэдвандангаар тав, аймгийн арслан О.Мөнх-Эрдэнээр зургаа, аймгийн арслан Б.Бат-Оршихоор долоо, улсын заан Б.Пүрэвсайханаар найм, улсын аварга Н.Батсууриар ес даван түрүүлж [[Улсын аварга]] цол тус тус хүртсэн. *2022 онд Улсын наадамд аймгийн начин Т.Дэчинжүрмэдээр дөрөв, улсын начин Л.Батзоригоор тав, аймгийн арслан Э.Нямаагаар зургаа, улсын начин Л.Лха-Очироор долоо, цэргийн хурц арслан М.Лхагвагэрэлээр найм давж шөвгийн дөрөвт үлдэн чимэг нэмсэн. *2024 онд Улсын наадамд цэргийн заан Ө.Батсууриар дөрөв, аймгийн арслан Г.Хишигбатаар тав, аймгийн хурц арслан А.Амарсанаагаар зургаа, улсын начин Э.Ууганбаяраар долоо давж шөвгийн дөрөвт үлдэн чимэг нэмсэн. *2025 онд Улсын наадамд цэргийн заан Ө.Батсууриар дөрөв, аймгийн арслан А.Нармандахаар тав, аймгийн арслан Ш.Отгонтөгсөөр зургаа, аймгийн арслан М.Билгүтэйгээр долоо давж чимэг нэмсэн. == Үндэсний бөхийн амжилт == {{Mongolian Wrestling Record/Start|Пүрэвийн Бүрэнтөгс<ref>{{cite web | title=Пүрэвийн Бүрэнтөгсийн амжилт | url=https://www.devjee.mn/w/-KhWuKsTc9V_tD3O6g_A | publisher=Дэвжээ.мн - Үндэсний бөхийн мэдээллийн сан}}</ref>}} {{Mongolian Wrestling Record|2025|N|512|NC|7|OoB|0}} {{Mongolian Wrestling Record|2024|N|512|NC|7|HS2|0}} {{Mongolian Wrestling Record|2023|N|512|NC|3||0}} {{Mongolian Wrestling Record|2022|N|1024|NC|8|BH|0}} {{Mongolian Wrestling Record|2021|C||NC| ||0|Ковидоос болж тэмцээн цуцлагдсан}} {{Mongolian Wrestling Record|2020|N|512|NL|9|NC|1}} {{Mongolian Wrestling Record|2019|N|512|NL|6|UuZ|0}} {{Mongolian Wrestling Record|2018|N|512|NL|4||0}} {{Mongolian Wrestling Record|2017|N|512|NL|4||0}} {{Mongolian Wrestling Record|2016|N|1024|NL|7|SS|0}} {{Mongolian Wrestling Record|2015|N|512|NL|8|UuB|0}} {{Mongolian Wrestling Record|2014|N|512|NL|3||0}} {{Mongolian Wrestling Record|2013|N|512|NL|3||0}} {{Mongolian Wrestling Record|2012|N|512|AL|9|NL|1}} {{Mongolian Wrestling Record|2011|N|512|AL|||}} {{Mongolian Wrestling Record|2010|A|256|AF|8|AL|1}} {{Mongolian Wrestling Record/End}} ==Эшлэл== {{reflist}} {{Үндэсний бөхийн аварга}} {{DEFAULTSORT:Бүрэнтөгс, Пүрэвийн}} [[Ангилал:Давстын хүн]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1988 онд төрсөн]] [[Ангилал:Улсын аварга]] 1u4yorqjcwzbcp000w9l44cqzv1nf2w Александр Колчак 0 51274 860852 849605 2026-07-03T03:52:44Z ~2026-37909-14 105681 860852 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс цэргийн зүтгэлтэн | нэр = Колчак | зураг =[[Файл:Vice-AdmiralKolchak.jpg|250px|]] | зургийн_тайлбар = Александр Васильевич Колчак | төрсөн_он_сар_өдөр = 1874 оны 11 сарын 16 | нас барсан_он_сар_өдөр= 1920 оны 2 сарын 7 | оршуулсан_газар_нэр = ЗХУ. Новосибирск | төрсөн_газар = [[Оросын Хаант Улс]], [[Санкт-Петербург]] хот | нас барсан_газар = ЗХУ. [[Эрхүү хот]] | алдаршсан_нэр = | бүтэн_нэр = адмирал Александр Васильевич Колчак | эх_орон = орос | салбар = Тэнгисийн цэргийн | албан_он_жилүүд = | цол_хэргэм = дэслэгч генерал | ажиллагааны_тоо = | нэгж = дивиз | албан_тушаал = [[Цагаантны хөдөлгөөн]] | тулалдаанууд = [[Орос-Японы дайн]], [[Дэлхийн нэгдүгээр дайн]], [[Оросын иргэний дайн]] | тулалдааны_нэр = | шагналууд = | харилцаа = | бусад_үйл = }} '''Александр Колчак''' ([[Орос хэл|орос.]] ''Александр Васильевич Колчак,'' 1874 оны 11-р сарын 16-нд [[Санкт-Петербург]] хотод төрсөн- 1920 оны 2-р сарын 7-нд [[Эрхүү]] хотод буудуулан нас барсан) [[Оросын Хаант Улс|Оросын хаант улсын]] Тэнгисийн цэргийн командлагч, [[Оросын иргэний дайн|Оросын Иргэний дайны]] үед большевик Засгийн газрын эсрэг цагаантаны армийг удирдаж байсан бөгөөд Орос улсын Дээд захирагч (1918 оны 11-р сарын 18-наас нас бартлаа 1920 оны 2-р сарын 7-ны өдөр хүртэл) Засгийн газрыг толгойлж байсан Оросын улс төрийн зүтгэлтэн, далай судлаач эрдэмтэн. ==Намтар== Адмирал Александр Колчак 1874 онд Санкт-Петербург хотноо цэргийн генералын гэр бүлд төржээ. Түүний эцэг Василий Иванович Колчак нь тэнгисийн цэргийн хошууч генерал цолтой хүн байсан байсан ба Крымын дайны үед 1853—1856 онд [[Севастополь]] хотын хамгаалалтанд оролцож явжээ. Дайны дараа Тэнгисийн яамны харьяа Обуховскийн үйлдвэрт ерөнхий инженер зохион бүтээгчээр ажилласан байна. Эх нь Ольга Ильинична Колчак (төрөхдөө- Посохова) (1855—1894) худалдаачны охин байсан. Тэрээр бага боловсрол гэртээ аваад Петербургийн гимназид элсэн орж суралцаад дараа нь эцгийнхээ хүссэнээр Тэнгисийн цэргийн сургуульд 1888 онд ороод 1894 онд төгссөн байна. 1895-1899 онд Алс дорнодын [[Владивосток]] хотод томилогдон ажиллажээ. Улмаар Оросын өрнө зүгийн тэнгисийн бааз Корнштадад томилогдон 1900 он хүртэл хойд туйл судлалын “Зарья” хөлөг онгоц дээр алба хаажээ. Маш хүнд зовлон бэрхшээлийн даван туулж аялан ирээд өөрийн хэсэг нөхдийн хамт хойд туйлд “Колчак ба Туйл” гэдэг аялал зохион байгуулж [[Оросын газар зүйн нийгэмлэг|Оросын газар зүйн нийгэмлэгийн]] шагналаар шагнуулж байжээ. 1904 онд [[Орос-Японы дайн|Орос-Японы дайны]] үед буцан ирж Порт-Артур боомтод томилогдон иржээ. Тэрээр Оросын хэрэх онгоц Аскольдыг удирдан Японы хэрэх онгоц Такасогог устган Оросын эзэн хаанаас "Гэгээн Анна" одонгоор шагнуулсан байна. Гэвч тэрээр шархдан [[Нагасаки]] хотын шоронд дайн дуустал хоригдсон байна. 1905 оны 4-р сард Санкт-Петербург хотноо эргэн ирж Оросын шинжлэх ухааны академид орж ажиллан эрдэм шинжилгээний нилээд олон бүтээл туурвисан байна. [[Файл:Directoria.jpg|thumb|265x265px|А.Колчак Түр Засгийн газрын Цэргийн яамны сайд, 1918 он]] 1906 онд Оросын Тэнгисийн цэргийн Жанжин штабд орж Балтын флотыг удирдсан байна. 1914 онд [[Дэлхийн нэгдүгээр дайн]] эхлэхэд Балтын флотыг удирдан дайнд удаа дараа ялалт байгуулж шалгарсан тул 1916 оны 4 сард контр-адмирал, 8 сард вице-адмирал цолоор тус тус шагнуулсан байна. Улмаар [[Хар тэнгис|Хар тэнгисийн]] флотын удирдагч болсон. 1917 онд Орос оронд хувьсгал болж дэлхийн 1-р дайнд өөрчлөлт гарсан бөгөөд Хар тэнгисийн флотод бослого гарч үймээн самуун дэгдэж байжээ. Тэрээр бүх албан тушаалаасаа бууж Петроград хотноо ирсэн бөгөөд түр Засгийн газартай хэлэлцээ хийсэн байдаг. Удалгүй тэрээр АНУ, Европоор хэсэг аялан явж байгаад цагаантаны Түр засгийн газрыг дэмжин 1918 онд Владивосток хотноо эргэн иржээ. Тэрээр Дээд командлан захирагч “адмирал” цол авч 110,000 цэрэг бүхий арми байгуулан [[Омск]], [[Уфа]], [[Саратов]] хотуудыг эзлэн авч улаан оросуудаас чөлөөлж байжээ. Тэрээр тухайн үедээ хаант засгийг дахин сэргээхийн төлөө байсан бөгөөд гадны улс орнуудын дэмжлэг нилээн авсан юм. Түүний мэдэлд 300,000 км нутаг дэвсгэр 7 сая орчим хүн байсан. Мөн [[генерал Каппел]]ийн удирдсан цагаантаны цэрэг Казань хотыг [[чех]]үүдийн тусламжтайгаар эзлэн авах үед Казаньд шилжүүлсэн байсан [[Хаант Оросын алтны нөөц]]ийг олзолсон байна. Энэхүү хөрөнгийг Колчак Омск буюу тухайн үеийн өөрийн [[нийслэл хот]] руу зөөюөрлөсөн. Олзолсон Хаант Оросын алтны нөөцийг дээп захирагч Колчак нь өөрийн Засгийн газар болон цэрэг, армийг санхүүжүүлэхэд ашиглаж байжээ. Колчакийн байдал нь большвекуудад аюул занал учруулж эрс шийдэмгий арга хэмжээ авахад хүргэсэн. [[Улаан Арми|Улаан арми]] 1919 оны 4 сард сөрөг давшилт хийн цагаантаны хүчийг Уфа зэрэг томоохон хотоос хөөн гаргаж цагаан армийг [[Сибирь|Сибирийн]] зүг шахсан байна. Тухайн үед улаан армийг домогт жанжин [[Михаил Николаевич Тухачевский|Михаил Тухаче́вский]] командлан захирч бүх цагаантаныг Уралаас зүүнтийш хөөн гаргасан. Гагцхүү өмнө зүгт [[Антон Деникин|Антон Дени́кины]] арми үлдээд байсан бөгөөд Колчак тэр 2 хүчээ нийлүүлж чадалгүй салсан байдаг. Омск хотноо ихэнх хүчээ алдсан адмирал Колчак [[Эрхүү|Эрхүүгийн]] зүг Транс-Сибирийн төмөр замаар [[Чехийн легион|Чехийн легионы]] хамгаалалтайгаар явсан боловч Эрхүүд бослого гарган хотыг хувьсгалчид хянаж байсан. Энэ үед [[Атаман Семёнов]] Эрхүү хотоос шахагдан [[Чита]] хотод түр байрлаж байжээ. Генерал Каппель 30,000 орчим цэрэгтэйгээр адмиралын араас алдарт “Сибирийн мөсөн аян”-г эхлүүлсэн. 1920 оны 1 сард Францын генерал Жаннен өөрийн аюулгүй байдлаа адмиралаар солин түүнийг хувьсгалт зөвлөлд тушаан өгсөн юм. Эрхүүгийн хувьсгалт зөвлөл адмиралд үймээн дэгдээгч гадаадын гар хөл хэмээн ял тулгасан бөгөөд [[Владимир Ленин|Владимир Ленины]] шууд тушаалын дагуу адмирал Колчакийг цагаантаны түр Засгийн газрын ерөнхий сайд [[Виктор Пепеляев|Виктор Пепеляевийн]] хамт 1920 оны 2-р сарын 7-нд буудан хороож цогцосыг нь Ангар мөрөн живүүлэн мөрөө балласан юм. ==Гэр бүл== Түүний эхнэрийг Софья Фёдоровна Колчак гэдэг байсан бөгөөд тэрээр Зөвлөлтийн хувьсгалаас хойш Францад хүүгийн хамт цагаачлан амьдарч улмаар сүүлд 1956 онд нас барсан юм. Түүний хүү Ростислав Колчак 1910 онд төрсөн бөгөөд [[Дэлхийн хоёрдугаар дайн|дэлхийн 2-р дайнд]] Францын талд Фашист германы эсрэг тулалдан дайны дараа 1965 онд нас баржээ. Удаах хүү Александр [[Парис]] хотод амьдарч байна. == Намтарууд == * Admiral Kolchak. M. I. Smirnov. ''The Slavonic and East European Review'', Vol. 11, No. 32 (Jan., 1933), pp.&nbsp;373–387 * Problems of Polar Research: a Series of Papers by Thirty-one Authors. Special Publication No.7. New York, American Geographical Society, 1928. * The testimony of Kolchak and other Siberian materials. [[Stanford University Press]]. 1935. * ''Civil War in Siberia: The Anti-Bolshevik Government of Admiral Kolchak'', Jonathan D. Smele. Cambridge University press, 1996. * ''White Siberia'', N.G.O. Pereira. McGill-Queens University Press, 1996. == Цаашид унших == * Connaughton, R. M. ''The Republic of the Ushakovka: Admiral Kolchak and the Allied Intervention in Siberia, 1918–1920,'' Routledge, 1990. * Cracknell, Brian. ''The Failure of Admiral Kolchak,'' Eureditions, 1978. * Hammond, Gail C. ''Admiral Kolchak: A Contrast of Hope and Betrayal for Russia, 1918–1920,'' Western Connecticut State College, 1982. * Landfield, Jerome. [https://archive.org/stream/p2weeklyreviewde01newyuoft#page/184/mode/2up "The Attempt to Discredit Kolchak,"] ''Weekly Review,'' Vol. I, No. 9, July 1919. * Pereira, N. G. O. "White Power during the Civil War in Siberia (1918–1920): Dilemmas of Kolchak's "War Anti-Communism," ''Canadian Slavonic Papers'' (1987) 29#1 pp 45–62. online * Stewart, George. [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.32106014360504;view=1up;seq=11 ''The White Armies of Russia; A Chronicle of Counter-Revolution and Allied Intervention,''] The Macmillan Company, 1933. * Unterberger, Betty Miller. [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015007041463;view=1up;seq=9 ''America's Siberian Expedition, 1918–1920; A Study of National Policy,''] Duke University Press, 1956. == Гадаад холбоос == {{Commons category|Aleksandr Kolchak|Alexander Kolchak}} * [https://web.archive.org/web/20141020085408/http://av-kolchak.jimdo.com/ The site about admiral Kolchak](in Russian). * [http://www.gwpda.org/naval/pers0002.htm An essay on Aleksandr Kolchak], including a photo * [https://web.archive.org/web/20150705004127/http://militera.lib.ru/db/kolchak/index.html Kolchak testimony] (in Russian). * {{IMDb title|1101026|Admiral}} * {{IMDb title|1542498|Admiral TV series}} * ''[[Admiral (film)|Admiral]]'' (2008) with [[Konstantin Khabensky]] {{DEFAULTSORT:Колчак, Александр}} [[Ангилал:Оросын регэнт]] [[Ангилал:Оросын эзэнт гүрний адмирал]] [[Ангилал:Цагаан армийн зэвсэгт хүчний хүн]] [[Ангилал:Орос-Японы дайны хүн]] [[Ангилал:Оросын иргэний дайны үеэр цаазлагдсан хүн]] [[Ангилал:Арктик судлаач]] [[Ангилал:Гидрологич]] [[Ангилал:Оросууд]] [[Ангилал:1886 онд төрсөн]] [[Ангилал:1920 онд өнгөрсөн]] a58alxz1rxkwzooo9ufvrncmqh6zsn1 Цогт хунтайж 0 62584 860854 860761 2026-07-03T10:48:30Z Megzer 20491 860854 wikitext text/x-wiki [[File:Tsogtiin tsagaan baishin.JPG|thumb|right|300px|[[Булган]] аймгийн [[Дашинчилэн сум|Дашинчилэн]] сумын нутагт орших Цогтын цагаан байшингийн балгас]] '''Цогт хунтайж''' гэж алдаршсан '''Түмэнхэн''' (1581–1637) нь [[Халх]]ын тэргүүлэх язгууртны нэг байв. Тэрбээр Монголын шашин оюун санаа, бүтээн байгуулалтад төдийгүй улс төрд гүнзгий тод ул мөр үлдээжээ. Эриехэй мэргэн ханы үед Хунтайж болжээ. Цогт тайж амьдралынхаа ихэнхийг [[Туул гол]]ын орчимд төвлөрч сууж өнгөрөөсөн бөгөөд Гарма урсгалын сүм дуган бариулж, ном эрдмийг дэлгэрүүлэх үйлсэд хүчин зүтгэж байв. 1601 онд бариулсан Цогтын цагаан байшингийн балгас өнөө үеийг хүртэл үлдэж хоцорчээ. == Түүхэн намтар == Цахар харьяаны зарим монгол отгууд [[Лигдэн хаан|Лигдэн хаантай]] зөрчилдөж Өмнөд монголоос Халхад ирээд Далай жононг дэмжиж, улмаар түүнийг "хан" цолтой болгоно хэмээн шахжээ. Далай жонон тэдний саналыг Түшээт ханд хэлж, өөрөө ч хан зэрэгт дэвших хүсэлтэйгээ илэрхийлэв. Өрнөж буй улс төрийн үйл явцыг Түшээт хан Гомбодорж болгоомжтой авч үзээд арга буюу Далай жононд Сэцэн хан цол зөвшөөрөв. Энэ явдалд дургүйцсэн Цогт тайж Халхын ноёдтой эвдрэлцэх болжээ. Учир нь, тэрбээр Далай жононгоос дээгүүр зиндаа буюу Түшээт ханы дараа орох (Халхын зүүн гарын хоёр дахь ноён) язгууртан, мөн Халхын зүүн гарын тэргүүлэгчдээс хамгийн ахмад нь байв. Улс төрийн энэ мэт зөрчлөөс болж Цогт тайж Халхаас шахагдсаар Төвөдийн зүгт орших [[Дээд монголчууд|Хөхнуурын]] зүг цэрэг, ардаа авч дүрвэн нүүжээ. Тэрээр [[Төвөдийн Буддизм]]ын [[Гармапа]] урсгалыг дэмжиж Амдо (одоогийн [[Хөхнуур]]) хүртэл довтлоод тэндээ хэдэн жил "хаан" гэгдэж суув. Тэрээр Төвөд уруу довтлохдоо Их Монгол Улсын [[Лигдэн хаан]]тай хүч хавсрахаар хэлэлцсэн байсан боловч Лигдэн хаан 1634 онд Цогттой нийлж амжилгүй нас эцэслэв. Гэвч Цогт давшилтаа үргэлжлүүлэн, мөн онд [[Хөхнуур]]ын [[Түмэд]]үүдийг цохиж, тэнд төвлөрөн суужээ. Тэгээд улааны шашныхны хүсэлтээр хүү Арслангаа 1635 онд Төвөд рүү цэрэг удирдуулж явуулсан байна. Гэвч Арслан [[5-р Далай лам]]тай уулзаж, шарын шашин нь бурханы шашны урсгалуудаас хамгийн шинэлэг дээд ном болохыг ойлгож дагасан төдийгүй үүний үрээр аавынхаа холбоотнуудыг эргэж довтолсон тул Цогт хүүгээ цаазлахыг тушаажээ. Арслан тайж тушаал ёсоор алагдав. Хөхнуурын нутгийг Цогт хаан хэмээн эзлэн сууснаар халх, өвөр монгол, ойрад зэрэг бүх монголчуудын Лхаст (Төвөдөд) хүрэх, мөргөх замыг хяналтдаа байлгах болов. Үүнд, [[Шарын шашин|Гэлүгпа]] урсгал (Шарын шашин)-ыг дэмжигч монголчууд дургүйцэж, Хошуудын Төрбайхтай тохирч Цогтод цэрэглэхийг тохирсоноор 1636 онд Ойрадын баруун гарын цэргүүд Төвөдөд нэвтэрч, мөн үүнд Халхаас баруун гарын жононы цэргүүд оролцсоноор 1637 оны шийдвэрлэх тулаан болов. Энэ тулаанаар Цогтын цэрэг ялагдаж, өөрөө алуулжээ. Цогтыг дарахад хамссанаар Халх, Ойрадын харилцаа сайжирч 1640 онд Цогтын асуудлыг шийдэх ба хариас хамтарч сэргийлэх асуудлаар анх Монгол-Ойрадын цааз байгуулав. Цааз байгуулж тохиролцоод Цогтын эзэмшил нутгийг Хошуудад үлдээж, Төрбайхыг Гүш хаан хэмээн өргөснөөр Алтайн өвөрт ойрадууд бие даан буцаж суух болсон төдийгүй Гүш хан бээр Төвөдийг эрхшээх нөхцөл тохироо бүрдэв. Үүгээр Ойрад хүчирхэгжих эх тавигдав. Ихэнхдээ, Эрчисийн адгаар (Өнөөгийн зүүн хойд Казак ба Баруун өмнөд Сибирьт) Монголоос зайлан сууж, салан тусгаарлахыг эрмэлзэж ирсэн ойрадууд энэ дайны дараа Алтайн өвөрт (өнөөгийн Шинжаанд) бүхэлдээ эргэж суурьших боломжтой болжээ. Улс төрийн энэ үйл явц нь Халх, Ойрадын харилцаанд ихээхэн өөрчлөлт авчирсан юм. Цогт тайжтай дайсагнаж явсан Дээд монгол, Төвөд, Өвөр Монголын зарим хошуудад түүнийг шашин, дээдийн ёсноос урвасан этгээд гэж үздэг. Харин Монгол улсад 1945 онд ''[[Цогт тайж (кино)|Цогт тайж]]'' хэмээх [[уран сайхны кино]] бүтээхдээ коммунистууд үнэн түүхийг гуйвуулан өөрчилж, шашны эсрэг тэмцэгч эх оронч хүн мэтээр харуулж алдаршуулжээ. == Гэр бүл == * Аав: [[Бахарай хошууч]] * Ээж: Мадай тайху, [[Онниуд хошуу|онниуд]] отгийн Бэрх ноёны охин === Хатад, хүүхэд === [[Шар тууж|Их Шар туужд]] бичснээр Цогт тайж нь гурван хатантай байсан. # '''Хучуй бэйж''', [[Ихирэс|Ихирэсийн]] Бунриачийн охин. Хучуй бэйжээс Арслан хунтайж, Радна эрдэнэ, Бадма сэцэн дайчин, Сабинама абай, Жанцанам абай, Ногоон гэрэл абай, Сугасуда абай нарын 3 хүү, 4 охин төрсөн. Жанцанам абайг урианханы Жамцдэлгэр тавнанд өгөв.{{sfn|Shagdarsuren|2006|pp=108}} # '''Насхид бэйж''', [[Урианхан|Урианханы]] Убасан тавнангийн охин. Насхид бэйжээс Заан хунтайж төрсөн.{{sfn|Shagdarsuren|2006|pp=108}} # '''Цэрэнжид бэйж''', [[Бэлгүдэй|Бөх Бэлгүтэй]] ноёны удам Ном Тэмэгэт ханы ач хүү{{sfn|Shagdarsuren|2006|pp=95-97}} боржигины Доржигэр Хөнхүр тайжийн охин. Цэрэнжид бэйжээс Асрал эрх дайчин тайж, Сундари абай хоёр төрсөн. Сундари абайг горлосын Далай эрдэнэ номч тавнанд өгөв.{{sfn|Shagdarsuren|2006|pp=108}} Мөн "Буриад тойн гүүшийн ах дүү гурванд ирээдүй цагийн байдлын дурдатгал оршив" гэх нэртэй бэсрэг номд Цогт хунтайжийн татвар эмээс Хонтогор тайж гэх хүү төрж, 1637 онд Дөрвөн Ойрадын их цэрэгт Цогт тайжийн талынхан ялагдал хүлээхэд амь зулбан зугтан нагацын нутаг Авга хошуу руу гарсан тухай гардаг. Хожим нь Хонтогор тайжийн хүү Охин тайж 1691 оны [[Долоннуурын чуулган|Долоннуурын чуулганд]] оролцохдоо Халх Чин гүрнийг дагахыг эсэргүүцэн баригдаж, итгэлт нөхдийн хамтаар хойш [[Байгал нуур|Байгал нуурын]] зүгт зугтаж буй талаар гардаг. Тэрхүү Охин тайжийн удмын нэг төлөөлөл нь Монголын нэрт соён гэгээрүүлэгч [[Бямбын Ринчен|Бямбын Ринчений]] ээж юм. Хожим Цогт хунтайжийн эзэмшлээс Халхад үлдсэн нь Заан хунтайжийн хүү Сутай Илдэнгийн үр сад [[Сайн ноён хан аймаг|Сайн ноён хан аймгийн]] Илдэн засгийн хошууг үе залгамжлан захирч байв. Илдэн засгийн хошуу нь одоогийн Монгол Улсын Өвөрхангай аймгийн [[Өлзийт сум (Өвөрхангай)|Өлзийт сум]] бүхлээр, [[Хужирт сум]], [[Есөнзүйл сум]], [[Сант сум (Өвөрхангай)|Сант сумын]] зарим нутаг.{{sfn|Munkh-Ochir|2012|pp=17}} Мөн түүний үр удам Архангай аймагт таран амьдарсан. {{tree list|start}} '''Цогт хунтайжийн удам'''{{sfn|Zayabaatar|2006|pp=81}} *Бахарай хошууч **'''Цогт хунтайж''' ***'''Арслан хунтайж''' ***Радна эрдэнэ тайж ***Бадма (Лянхуа) сэцэн дайчин тайж ****Магад дайчин тайж ****Эрх цогт тайж ****Эрх тайж ***'''Заан хунтайж''' ****Шуулагшан мэргэн ахай ****Гирди эрх ахай ****Сугабала эрх зоригт ****'''Сутай илдэн хунтайж''' *****Халзан эрдэнэ ахай *****Гонгор эрх ахай, түшээ гүн *****Тойн ***Асрал эрх дайчин тайж ****Хигсабал ****Тойн ***Хонтогор тайж ****Охин тайж {{tree list/end}} ==Мөн үзэх== *''[[Цогт тайж (кино)|Цогт тайж]]'' - 1945 онд бүтсэн кино. == Эшлэл == {{Reflist}} == Ном зүй == * {{Cite book |last=Zayabaatar |first=D |title=Жамба. Асрагч нэртийн түүх |publisher=Соёмбо принтинг |year=2006 |edition=1 |location=Улаанбаатар}} * {{Cite book |last=Shagdarsuren |first=Ts |title=Их Шар тууж |publisher=Соёмбо принтинг |year=2006 |edition=1 |location=Улаанбаатар}} * {{Cite book |last=Munkh-Ochir |first=Dondogjal |title=Монгол Улсын аймаг, хошуу, сумын лавлах |year=2012 |edition=1 |location=Улаанбаатар}} [[Ангилал:Боржигин]] [[Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний хүн]] [[Ангилал:Монголын яруу найрагч]] [[Ангилал:Алтан ургийнхан]] [[Ангилал:Монголчууд]] [[Ангилал:1581 онд төрсөн]] [[Ангилал:1637 онд өнгөрсөн]] 9xytbmukv5t5feb8mwg4amnqsfad99i Тайху 0 123091 860855 766281 2026-07-03T11:15:31Z Megzer 20491 860855 wikitext text/x-wiki '''Тайху''' буюу '''Тайхоу''' ([[хятадаар]]:太后; [[пиньинь галиг]]:Tàihòu; {{MongolUnicode|‎ᠲᠠᠶᠢᠬᠤ}}; [[Кирилл үсэг|кирилл монгол]]: Тайху) хэмээх нь [[хятадаар]] хааны эх гэсэн утгатай үг.{{sfn|Gerelbadrakh|2010|pp=40}} Эртний хятадын болон [[Дорнод Ази|зүүн ази]], [[Зүүн Өмнөд Ази|зүүн өмнөд азийн]] улс орнуудад шинэ хааныг төрүүлсэн эх, өмнөх хааны бэлэвсэн их хатан, эмэг хатад, зарим тохиолдолд татвар эмс '''тайхоу''' хэмээх алдар нэрийг хэрэглэж байсан. Шинээр залагдсан [[Хаан|эзэн хаан]], улсын [[ван]] татвар эмээс төрсөн үед төрсөн эх нь тайхоу аль эсвэл тайфэй цолыг хүртэж байсан. Харин [[Монгол]]ын түүхэнд [[Юань улс]]ын үеэс монголын их хааны их хатдыг тайху гэж нэрийдэж эхэлсэн нь [[Манж]] [[Чин улс|Дайчин гүрэнд]] эзлэгдэх хүртэл хэрэглэж байв. Юань улсын үед зөвхөн хааны төрсөн эхийг зааж байснаа, XV зуунаас эхлэн алтан ургийн [[хаан]], [[жонон]]гийн их хатныг хамруулах болсон. XVII зууны эхэн үеэс Ар Халхад [[хунтайж]] зэрэг зарим их ноёдын нарын хатдыг нэрлэх хэмжээнд хүртлээ өргөн дэлгэрсэн. ==Хятад== Хятадын түүхийн цаг үе бүрт тайхоу цолыг тухайн улсын хааны цол гуншин, хатад татварын угсаа гарвал зэрэг зиндаа ямар байхаас шалтгаалж олон хэлбэрээр бичигдэж байсан ч утга санаа нь нэгэн ижил байсан. === Хуан Тайхоу (皇太后) === Хятадын түүхэнд уг цолыг анх [[Хань улс]]ын Гаозу хааны хатан [[Лү Жи]] хэрэглэж эхэлжээ. Түүнээс өмнө олон вант улсууд оршиж байхад ванхоу хэмээх цолыг хэрэглэж байсан. Хятадын төрт ёсонд эзэн хааны их хатан буюу хуанхоу нь хууль ёсны эхнэр төдийгүй, бусад хатад татвараас төрсөн хүүхдийн хууль ёсны эх нь гэж тооцогддог. Шинэ хаан нь их хатны хүү биш татвар эмээс төрсөн байсан ч, их хатан '''хуан тайхоу''' болж, төрсөн эх нь '''хуан тайфэй (皇太妃)''' болно. Харин их хатан өөд болсны дараа төрсөн эхээ тайху болгох, нэхэж өргөмжлөх зарлиг гаргах тохиолдол гарч байв. Хэрэв талийгаач хаанд хүү байхгүй бол ах дүүсийн хөвгүүдээс нэгийг нь өргөмөл хүү болгосон ч, тайхоу өргөмжлөх дэг жаяг төдийлөн өөрчлөгдөхгүй. Жишээлбэл: 1650 онд [[Эеэр засагч|Эеэр засагч хааны]] төрсөн эх жуан фэй буюу татвар эм [[Бумбутай хатан|Бумбутайг]] Жаошэн цышоу хуантайхоу (昭圣慈寿皇太后), 1661 онд [[Энх амгалан|Энх амгалан хааны]] төрсөн эх [[Шяоканжан|Тун овогт]] татвар эмийг Шэнмү Цыхө хуантайху (聖母慈和皇太后), 1861 онд [[Бүрэн засагч|Бүрэн засагч хааны]] төрсөн эх [[Цыши|Ехэнара овогт татвар эмийг]] Шэнмү Цыши хуантайху (聖母慈禧皇太后) хэмээн тус тус өргөмжилжээ. === Тайхуан тайхоу (太皇太后) === Хааны эх Хуан тайхоу цолыг хүртдэг бол Хааны эмэг эхийг Тайхуан тайхоу гэж нэрийднэ. Хааны эмээ нь улс төр, хааны хувийн амьдралд маш их нөлөөлж, гол эрх мэдлийг атгаж байсан нь цөөнгүй. Энэ цолыг анх баруун [[Хань улс]]ын [[Лю Бан|Гаоди хааны]] хатан [[Лү Жи]] хэрэглэж эхлэжээ. Хятадын сүүлчийн тайхуан тайхоу нь [[Чин улс|Чин гүрний]] [[Цыши]] юм. === Ван тайхоу (王太后) === Энэ нь [[Хавар Намрын улсын үе]], [[Байлдаант улсын үе|Байлдаант улсын үеийн]] том жижиг улсын эзэд [[Ван]] цолтой байсан. Иймээс Вангийн эхийг '''Ван тайхоу''' гэж нэрийдэж байсан нь [[Хань улс]], [[гурван улсын үе]] хүртэл ашиглаж байгаад, [[Жинь улс]]ын үеэс '''Ван Тайфэй''' (王太妃) болжээ. ==Солонгос== [[Солонгосын хойг|Солонгосын хойгт]] оршин тогтнож байсан бүхий л улсын эзэд нь [[Ван]] (王) цол хэрэглэж байсан. Иймээс Вангийн хатныг '''ван хү''' (王后), '''ван би''' (王妃); вангийн эхийг '''ван тэхү''' (王太后), '''ван тэби/ван дэби''' (王太妃/王大妃) хэмээн нэрлэж байсан. [[Шилла]], [[Гуулин улс|Курё улсын]] үед вангийн хатныг '''ван хү''' (王后), вангийн эхийг '''ван тэхү''' (王太后) гэдэг байснаа, [[Хубилай хаан|Хубилай хааны]] зарлигаар [[Чүннёль ван|Чүннёл вангийн]] үеэс эхлэн вангийн хатан '''ван би''' (王妃), вангийн эхийг '''ван тэби/ван дэби''' (王太妃/王大妃) гэж нэрлэх болсон нь [[Чосон|Чусон улс]] мөхөх хүртэл үргэлжлээд, 1897 оноос [[Японы эзэнт гүрэн]] [[Чин улс|Чин гүрнийг]] ялсны хариуд [[Чосон|Чусон улсын]] нэрийг сольж, [[Солонгосын эзэнт улс|Солонгосын эзэнт улсыг]] байгуулж, улсын эзэн нь эзэн хаан (皇帝) цол хэрэглэж эхэлснээр хатан нь '''хван хү''' (皇后), хааны эх нь '''хван тэхү''' (皇太后) цол хэрэглэх эрхтэй болсон. ==Монгол== [[Хубилай хаан]] 1264 оноос Монголын улс төрийн төвийг хятадын нутагт нүүлгэснээр тухайн газар орны засаг захиргааны тогтолцоо, хууль дүрэм, аж ахуй, хэл соёлын нөлөөнд автаж эхэлсэн. Монголын ихэс дээдэс [[Юань улс|Юань улсыг]] байгуулсны дараа уламжлалт цол гуншингаас гадна хятадын тогтолцоо, цол зэрэг, албан тушаалыг хэрэглэж эхэлсэн. Үүний илрэл нь монголын хатад урьд нь үжин, хатан, бэхи цолыг ашиглаж байсан бол Юань улсын үеэс тайху, хуанху, [[бэйж]], юнгэн (дунд ордны хатан гэсэн үгний монголжсон дуудлага), [[гүнж]] гэх мэт хятадын уламжлалт цолыг хэрэглэх болжээ. Юань улс мөхснөөс хойш 300 гаруй жил Монголын хаад ноёдын хатад охид монгол, хятад цолыг хослуулан хэрэглэж байсныг XVI-XVIII зуунд бичигдсэн түүхийн сурвалж бичгүүдээс харж болно. Тайху цол нь Юань улсын цагт хааны бэлэвсэн их хатан эсвэл хааны төрсөн эхэд олгож байсан. Харин 14-17-р зууны үеийн Монгол улсын үед хаан, жонон нарын том хүчирхэг язгууртнуудын хатдыг нэрийдэх нэгэн нэр болсон.{{sfn|Gerelbadrakh|2010|pp=40-41}} [[Юань улс|Юань улсын]] үед тайху цолтой 7 хатад байсан. # [[Хөхжин хатан|Хөхжин]]: [[Өлзийт Төмөр хаан|Өлзийт Төмөр хааны]] ээж # [[Тажи хатан|Дажи]]: [[Хайсан хүлэг хаан|Хүлүг хаан]], [[Аюурбарбад буянт хаан|Буянт хаан]] нарын ээж # [[Раднашири хатан|Анашишири]]: [[Шадбал гэгээн хаан|Гэгээн хааны]] ээж # [[Жэнгэ хатан|Жэнгэ]]: [[Хайсан хүлэг хаан|Хүлүг хааны]] их хатан # [[Бабухан хатан|Бабухан]]: [[Есөнтөмөр хаан|Есөнтөмөр хааны]] хатан. [[Аригиба хаан|Асугив хааны]] ээж # [[Будшир хатан|Будашири]]: [[Төвтөмөр заяат хаан|Заяат хааны]] хатан. [[Ринчинбал эрдэнэцогт хаан|Ринчинбал]], [[Тогоонтөмөр хаан|Тогоонтөмөр]] хаадыг өргөж авч, тайху болсон. [[Умард Юань Улс|Умард Юаний]] үеийн тайху нар: # [[Самур гүнж|Самур тайху]]: [[Батула]] чинсангийн хатан, [[Эсэн тайш|Эсэн тайшийн]] эмээ # [[Шихэр тайху|Шихир тайху]]: [[Баянмөнх жонон|Болох жононгийн]] хатан, [[Батмөнх Даян хаан|Даян хааны]] эх # [[Чагачан нагнан тайху]]{{sfn|Bayarsaikhan|2006|pp=133}}: [[Боди Алаг хаан|Боди алаг хааны]] эх, [[Төрболд]] тайжийн хатан # [[Нагнан тайху]]: [[Лигдэн хаан|Лигдэн хааны]] хатан # [[Сутай тайху]]: Лигдэн хааны хатан # Бадамжав тайху: Лигдэн хааны хатан # Өлзий тайху: Лигдэн хааны хатан # Мадай тайху: халхын [[Цогт хунтайж|Цогт хунтайжийн]] эх # Сун тайху: [[Эрээхий мэргэн хан|Эрээхий мэргэн ханы]] хатан == Эшлэл == {{Reflist}} == Ном зүй == * {{Cite book |last=Bayarsaikhan |first=M |title=Саган сэцэн. Эрдэнийн товч |publisher=Соёмбо принтинг |year=2006 |location=Улаанбаатар}} * {{Cite book |last=Gerelbadrakh |first=J |title="Дөчин, Дөрвөн хоёрын" Монгол улсын язгууртны цол зэрэг |publisher=Бемби сан |year=2010 |isbn=978-99929-78-82-1 |location=Улаанбаатар}} [[Ангилал:Цол]] [[Ангилал:Монголын цол]] [[Ангилал:Хятадын цол]] bxzrd25fj52kxfjlmf8d04dq22n43g5 Амьдрал Баяжуулагч номын клуб 0 146978 860848 860840 2026-07-03T01:35:19Z Ganaahuu 27277 Оролцоо 860848 wikitext text/x-wiki '''Амьдрал баяжуулагч номын клуб''' нь [[2025 он|2025]] оны [[8 сарын 12]]-ны өдөр үүсгэн байгуулагдсан цахимаар уншигч номын клуб юм. Ашгийн бус номын [[соёл]]<nowiki/>ыг түгээх, хувь хүний оюуны хөгжлийг дэмжсэн [[ном]] уншлага, номын [[хэлэлцүүлэг]] хийдэг. '''Уриа''': [[Тархи]]<nowiki/>ны түгжээгээ мулталъя! '''Зорилго''': [[Ном]] унших соёлыг түгээж, хамтдаа хөгжье! Хувь хүний өөрөө өөрийгөө амьдралын бүхий л талбарт буюу бие болон сэтгэлийн эрүүл мэндээ ойлгох сайжруулах, санхүүгийн сэтгэлгээгээ өөрчилж амжилт гаргахад хөтөлсөн, хөгжиж өөрчлөн сайжруулахад чиглэсэн ном сонгон уншдаг. == Түүхэн тойм == Р.Дарханцэцэг, М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од, Б.Энхнаран нарын бүсгүйчүүд хамтдаа [[2025 он|2025]] оны [[8 сарын 12]]-ны өдөр "Амьдрал баяжуулагч" номын клубээ нээж санхүүгийн чиглэлийн ном уншиж, хэлэлцэж эхэлсэн байна. 2026 оны 1 сарын 26-ны өдөр "XXI зууны бизнес" ном уншиж эхлэхэд М.Ганхүү гишүүн нэмэгдэж оржээ. == Уншиж, хэлэлцүүлсэн ном == Амьдрал Баяжуулагч номын клуб нь эхлээд санхүүгийн сэдэвт 9 ном уншиж дууссан. Одоо эрүүл мэндийн сэдэвт 9 ном уншихаас зургаа дахь номоо уншиж байна. Номыг өглөө 06:00 цагаас 30 минут уншаад 07:00 цаг хүртэл дараагийн 30 минутад хэлэлцэж, гол санаа, тойм (ил далд санаа, зохиогчийн харсан өнцөг, давхар санаа, үзэл хандлага) зэргийг хэлэлцэж санал бодлоо хуваалцдаг. Амьдрал Баяжуулагч номын клуб нь ном уншаад зогсохгүй, хэлэлцдэг тул хөтлөгч-чиглүүлэгч буюу МС хөтлөгчтэй байдаг. === Санхүүгийн сэдэвт номууд === Санхүүгийн сэдэвт номуудаас дараах есөн номыг уншсан байна. Үүнд: # "Бизнес гарын авлага" номд М.Ариунгэрэл, Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Рич Девос, "Эгэл Рич", 2020 номд Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Стевен Кови, "Өндөр бүтээмжтэй хүмүүсийн 7 дадал", 2020 номд Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # [[Роберт Кийосаки]], "Баян Аав, Ядуу Аав 1", 2003 номд М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Роберт Кийосаки, "Баян Аав, Ядуу Аав 2", 2009 номд М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Роберт Кийосаки, "Баян Аав, Ядуу Аав 3", 2009 номд М.Ариунгэрэл уншигч, хөтлөгчийг давхар хийжээ. # Роберт Кийосаки, "XXI зууны бизнес", 2023 номд Р.Ган-Од уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгч. # Экер Харв, "Саятны сэтгэлгээний нууц", 2009 номд Р.Ган-Од, Б.Энхнаран нар уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгчийг ээлжилж хийжээ. # Рабби Даниэл Лапин, "Библи дэх Бизнесийн нууц", 2023 номд Р.Ган-Од, М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгчөөр ажилласан байна. номыг уншсан байна. === Эрүүл мэндийн номууд === Эрүүл мэндийн сэдэвт дараах номуудыг уншиж байна. Үүнд: # Жулиа Эндерс, "Гэдэс", 2022 номд Б.Туул, М.Ганхүү нар уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Л.Энхзул, "Сахар", 2020 номд Р.Ган-Од уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # "Бодисын солилцоо" номд Б.Энхнаран уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Нагао Казүхиро, "Алхалт", 2025 номд Р.Дарханцэцэг, М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Нагао Казүхиро,"Алхалт 2", 2025 номд М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Максим Гончаров, "Бодит чадварууд ба Эерэг сэтгэл засал", 2026 номд Р.Ган-Од, М.Ганхүү нар уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. == Оролцоо == === Уншигчид === М.Ариунгэрэл, Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од, Б.Энхнаран, Б.Туул, М.Ганхүү нар номыг ээлжилж үндсэн уншигч болон хамтран уншигчаар ажиллаж байна. === Хөтлөгчид === М.Ариунгэрэл, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар үндсэн хөтлөгч болон хамтран хөтлөгчөөр ажиллаж иржээ. === Оролцогчид === Р.Ган-Од, Р.Дарханцэцэг, М.Ариунгэрэл, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нараас гадна Л.Чулуунцэцэг, Б.Батцэцэг, Б.Туул, Д.Дэлгэрсайхан, Н.Уянга, Д.Эрдэнэзаяа, Т.Одонтуяа, Э.Ариунтуяа, Н.Уянга, Ц.Цэвэлмаа нарын тогтмол оролцогчидтой. == Гадаад холбоос == [https://www.facebook.com/life.enrichment.book.club Амьдрал Баяжуулагч номын клуб] Фэйсбүүк хуудас хаяг: https://www.facebook.com/life.enrichment.book.club Фэйсбүүк бүлэг хаяг: https://www.facebook.com/groups/coolbooks/ [[Ангилал:Ном]] [[Ангилал:Номын клуб]] [[Ангилал:Ном судлал]] [[Ангилал:Ном сэдвээр]] __FORCETOC____INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ 6upfyt32spk5qqh50q0izfq6lb3yk8b 860849 860848 2026-07-03T01:52:09Z Ganaahuu 27277 Холбоос үүсгэв, хэлбэр засав, давхардсан хэсгийг хасав 860849 wikitext text/x-wiki '''Амьдрал баяжуулагч номын клуб''' нь [[2025 он|2025]] оны [[8 сарын 12]]-ны өдөр үүсгэн байгуулагдсан цахимаар уншигч номын клуб юм. Ашгийн бус номын [[соёл]]<nowiki/>ыг түгээх, хувь хүний оюуны хөгжлийг дэмжсэн [[ном]] уншлага, номын [[хэлэлцүүлэг]] хийдэг. '''Уриа''': [[Тархи]]<nowiki/>ны түгжээгээ мулталъя! '''Зорилго''': [[Ном]] унших соёлыг түгээж, хамтдаа хөгжье! Хувь хүний өөрөө өөрийгөө амьдралын бүхий л талбарт буюу бие болон [[Сэтгэл судлал|сэтгэл]]<nowiki/>ийн эрүүл мэндээ ойлгох сайжруулах, санхүүгийн сэтгэлгээгээ өөрчилж амжилт гаргахад хөтөлсөн, хөгжиж өөрчлөн сайжруулахад чиглэсэн ном сонгон уншдаг. == Түүхэн тойм == Р.Дарханцэцэг, М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од, Б.Энхнаран нарын бүсгүйчүүд хамтдаа [[2025 он|2025]] оны [[8 сарын 12]]-ны өдөр "Амьдрал баяжуулагч" номын клубээ нээж [[санхүү]]<nowiki/>гийн чиглэлийн ном уншиж, хэлэлцэж эхэлсэн байна. 2026 оны 1 сарын 26-ны өдөр "XXI зууны бизнес" ном уншиж эхлэхэд М.Ганхүү гишүүн нэмэгдэж оржээ. == Уншиж, хэлэлцүүлсэн ном == Амьдрал Баяжуулагч номын клуб нь эхлээд санхүүгийн сэдэвт 9 ном уншиж дууссан. Одоо эрүүл мэндийн сэдэвт 9 ном уншихаас зургаа дахь номоо уншиж байна. Номыг өглөө 06:00 цагаас 30 минут уншаад 07:00 цаг хүртэл дараагийн 30 минутад хэлэлцэж, гол санаа, тойм (ил далд санаа, зохиогчийн харсан өнцөг, давхар санаа, үзэл хандлага) зэргийг хэлэлцэж санал бодлоо хуваалцдаг. Амьдрал Баяжуулагч номын клуб нь ном уншаад зогсохгүй, хэлэлцдэг тул хөтлөгч-чиглүүлэгч буюу МС хөтлөгчтэй байдаг. === Санхүүгийн сэдэвт номууд === Санхүүгийн сэдэвт номуудаас дараах есөн номыг уншсан байна. Үүнд: # "Бизнес гарын авлага" номд М.Ариунгэрэл, Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Рич Девос, "Эгэл Рич", 2020 номд Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Стевен Кови, "Өндөр бүтээмжтэй хүмүүсийн 7 дадал", 2020 номд Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # [[Роберт Кийосаки]], "Баян Аав, Ядуу Аав 1", 2003 номд М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Роберт Кийосаки, "Баян Аав, Ядуу Аав 2", 2009 номд М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Роберт Кийосаки, "Баян Аав, Ядуу Аав 3", 2009 номд М.Ариунгэрэл уншигч, хөтлөгчийг давхар хийжээ. # Роберт Кийосаки, "XXI зууны бизнес", 2023 номд Р.Ган-Од уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгч. # Экер Харв, "Саятны сэтгэлгээний нууц", 2009 номд Р.Ган-Од, Б.Энхнаран нар уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгчийг ээлжилж хийжээ. # Рабби Даниэл Лапин, "Библи дэх Бизнесийн нууц", 2023 номд Р.Ган-Од, М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгчөөр ажилласан байна. номыг уншсан байна. === Эрүүл мэндийн номууд === Эрүүл мэндийн сэдэвт дараах номуудыг уншиж байна. Үүнд: # Жулиа Эндерс, "Гэдэс", 2022 номд Б.Туул, М.Ганхүү нар уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Л.Энхзул, "Сахар", 2020 номд Р.Ган-Од уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # "Бодисын солилцоо" номд Б.Энхнаран уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Нагао Казүхиро, "Алхалт", 2025 номд Р.Дарханцэцэг, М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Нагао Казүхиро,"Алхалт 2", 2025 номд М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Максим Гончаров, "Бодит чадварууд ба Эерэг сэтгэл засал", 2026 номд Р.Ган-Од, М.Ганхүү нар уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. == Оролцоо == === Уншигчид === М.Ариунгэрэл, Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од, Б.Энхнаран, Б.Туул, М.Ганхүү нар номыг ээлжилж үндсэн уншигч болон хамтран уншигчаар ажиллаж байна. === Хөтлөгчид === М.Ариунгэрэл, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар үндсэн хөтлөгч болон хамтран хөтлөгчөөр ажиллаж иржээ. === Оролцогчид === Р.Ган-Од, Р.Дарханцэцэг, М.Ариунгэрэл, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нараас гадна Л.Чулуунцэцэг, Б.Батцэцэг, Б.Туул, Д.Дэлгэрсайхан, Н.Уянга, Д.Эрдэнэзаяа, Т.Одонтуяа, Э.Ариунтуяа, Ц.Цэвэлмаа нарын тогтмол оролцогчидтой. == Гадаад холбоос == [https://www.facebook.com/life.enrichment.book.club Амьдрал Баяжуулагч номын клуб] Фэйсбүүк хуудас хаяг: https://www.facebook.com/life.enrichment.book.club Фэйсбүүк бүлэг хаяг: https://www.facebook.com/groups/coolbooks/ [[Ангилал:Ном]] [[Ангилал:Номын клуб]] [[Ангилал:Ном судлал]] [[Ангилал:Ном сэдвээр]] __FORCETOC____INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ p2eclpd9i2vj6buqgioueeaah1r5lxt 860850 860849 2026-07-03T02:28:49Z Ganaahuu 27277 Г.Нямтайван 860850 wikitext text/x-wiki '''Амьдрал баяжуулагч номын клуб''' нь [[2025 он|2025]] оны [[8 сарын 12]]-ны өдөр үүсгэн байгуулагдсан цахимаар уншигч номын клуб юм. Ашгийн бус номын [[соёл]]<nowiki/>ыг түгээх, хувь хүний оюуны хөгжлийг дэмжсэн [[ном]] уншлага, номын [[хэлэлцүүлэг]] хийдэг. '''Уриа''': [[Тархи]]<nowiki/>ны түгжээгээ мулталъя! '''Зорилго''': [[Ном]] унших соёлыг түгээж, хамтдаа хөгжье! Хувь хүний өөрөө өөрийгөө амьдралын бүхий л талбарт буюу бие болон [[Сэтгэл судлал|сэтгэл]]<nowiki/>ийн эрүүл мэндээ ойлгох сайжруулах, санхүүгийн сэтгэлгээгээ өөрчилж амжилт гаргахад хөтөлсөн, хөгжиж өөрчлөн сайжруулахад чиглэсэн ном сонгон уншдаг. == Түүхэн тойм == Р.Дарханцэцэг, М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од, Б.Энхнаран нарын бүсгүйчүүд хамтдаа [[2025 он|2025]] оны [[8 сарын 12]]-ны өдөр "Амьдрал баяжуулагч" номын клубээ нээж [[санхүү]]<nowiki/>гийн чиглэлийн ном уншиж, хэлэлцэж эхэлсэн байна. 2026 оны 1 сарын 26-ны өдөр "XXI зууны бизнес" ном уншиж эхлэхэд М.Ганхүү гишүүн нэмэгдэж оржээ. == Уншиж, хэлэлцүүлсэн ном == Амьдрал Баяжуулагч номын клуб нь эхлээд санхүүгийн сэдэвт 9 ном уншиж дууссан. Одоо эрүүл мэндийн сэдэвт 9 ном уншихаас зургаа дахь номоо уншиж байна. Номыг өглөө 06:00 цагаас 30 минут уншаад 07:00 цаг хүртэл дараагийн 30 минутад хэлэлцэж, гол санаа, тойм (ил далд санаа, зохиогчийн харсан өнцөг, давхар санаа, үзэл хандлага) зэргийг хэлэлцэж санал бодлоо хуваалцдаг. Амьдрал Баяжуулагч номын клуб нь ном уншаад зогсохгүй, хэлэлцдэг тул хөтлөгч-чиглүүлэгч буюу МС хөтлөгчтэй байдаг. === Санхүүгийн сэдэвт номууд === Санхүүгийн сэдэвт номуудаас дараах есөн номыг уншсан байна. Үүнд: # "Бизнес гарын авлага" номд М.Ариунгэрэл, Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Рич Девос, "Эгэл Рич", 2020 номд Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Стевен Кови, "Өндөр бүтээмжтэй хүмүүсийн 7 дадал", 2020 номд Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # [[Роберт Кийосаки]], "Баян Аав, Ядуу Аав 1", 2003 номд М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Роберт Кийосаки, "Баян Аав, Ядуу Аав 2", 2009 номд М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Роберт Кийосаки, "Баян Аав, Ядуу Аав 3", 2009 номд М.Ариунгэрэл уншигч, хөтлөгчийг давхар хийжээ. # Роберт Кийосаки, "XXI зууны бизнес", 2023 номд Р.Ган-Од уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгч. # Экер Харв, "Саятны сэтгэлгээний нууц", 2009 номд Р.Ган-Од, Б.Энхнаран нар уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгчийг ээлжилж хийжээ. # Рабби Даниэл Лапин, "Библи дэх Бизнесийн нууц", 2023 номд Р.Ган-Од, М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгчөөр ажилласан байна. номыг уншсан байна. === Эрүүл мэндийн номууд === Эрүүл мэндийн сэдэвт дараах номуудыг уншиж байна. Үүнд: # Жулиа Эндерс, "Гэдэс", 2022 номд Б.Туул, М.Ганхүү нар уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Л.Энхзул, "Сахар", 2020 номд Р.Ган-Од уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # "Бодисын солилцоо" номд Б.Энхнаран уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Нагао Казүхиро, "Алхалт", 2025 номд Р.Дарханцэцэг, М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Нагао Казүхиро,"Алхалт 2", 2025 номд М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Максим Гончаров, "Бодит чадварууд ба Эерэг сэтгэл засал", 2026 номд Р.Ган-Од, М.Ганхүү нар уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. == Оролцоо == === Уншигчид === М.Ариунгэрэл, Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од, Б.Энхнаран, Б.Туул, М.Ганхүү нар номыг ээлжилж үндсэн уншигч болон хамтран уншигчаар ажиллаж байна. === Хөтлөгчид === М.Ариунгэрэл, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар үндсэн хөтлөгч болон хамтран хөтлөгчөөр ажиллаж иржээ. === Оролцогчид === Р.Ган-Од, Р.Дарханцэцэг, М.Ариунгэрэл, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нараас гадна Л.Чулуунцэцэг, Б.Батцэцэг, Б.Туул, Д.Дэлгэрсайхан, Н.Уянга, Д.Эрдэнэзаяа, Т.Одонтуяа, Э.Ариунтуяа, Г.Нямтайван, Ц.Цэвэлмаа нарын тогтмол оролцогчидтой. == Гадаад холбоос == [https://www.facebook.com/life.enrichment.book.club Амьдрал Баяжуулагч номын клуб] Фэйсбүүк хуудас хаяг: https://www.facebook.com/life.enrichment.book.club Фэйсбүүк бүлэг хаяг: https://www.facebook.com/groups/coolbooks/ [[Ангилал:Ном]] [[Ангилал:Номын клуб]] [[Ангилал:Ном судлал]] [[Ангилал:Ном сэдвээр]] __FORCETOC____INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ gmyn3gppm8la0km3q30znb7i9sd8la7 860851 860850 2026-07-03T02:32:12Z Ganaahuu 27277 Б.Насанжаргал 860851 wikitext text/x-wiki '''Амьдрал баяжуулагч номын клуб''' нь [[2025 он|2025]] оны [[8 сарын 12]]-ны өдөр үүсгэн байгуулагдсан цахимаар уншигч номын клуб юм. Ашгийн бус номын [[соёл]]<nowiki/>ыг түгээх, хувь хүний оюуны хөгжлийг дэмжсэн [[ном]] уншлага, номын [[хэлэлцүүлэг]] хийдэг. '''Уриа''': [[Тархи]]<nowiki/>ны түгжээгээ мулталъя! '''Зорилго''': [[Ном]] унших соёлыг түгээж, хамтдаа хөгжье! Хувь хүний өөрөө өөрийгөө амьдралын бүхий л талбарт буюу бие болон [[Сэтгэл судлал|сэтгэл]]<nowiki/>ийн эрүүл мэндээ ойлгох сайжруулах, санхүүгийн сэтгэлгээгээ өөрчилж амжилт гаргахад хөтөлсөн, хөгжиж өөрчлөн сайжруулахад чиглэсэн ном сонгон уншдаг. == Түүхэн тойм == Р.Дарханцэцэг, М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од, Б.Энхнаран нарын бүсгүйчүүд хамтдаа [[2025 он|2025]] оны [[8 сарын 12]]-ны өдөр "Амьдрал баяжуулагч" номын клубээ нээж [[санхүү]]<nowiki/>гийн чиглэлийн ном уншиж, хэлэлцэж эхэлсэн байна. 2026 оны 1 сарын 26-ны өдөр "XXI зууны бизнес" ном уншиж эхлэхэд М.Ганхүү гишүүн нэмэгдэж оржээ. == Уншиж, хэлэлцүүлсэн ном == Амьдрал Баяжуулагч номын клуб нь эхлээд санхүүгийн сэдэвт 9 ном уншиж дууссан. Одоо эрүүл мэндийн сэдэвт 9 ном уншихаас зургаа дахь номоо уншиж байна. Номыг өглөө 06:00 цагаас 30 минут уншаад 07:00 цаг хүртэл дараагийн 30 минутад хэлэлцэж, гол санаа, тойм (ил далд санаа, зохиогчийн харсан өнцөг, давхар санаа, үзэл хандлага) зэргийг хэлэлцэж санал бодлоо хуваалцдаг. Амьдрал Баяжуулагч номын клуб нь ном уншаад зогсохгүй, хэлэлцдэг тул хөтлөгч-чиглүүлэгч буюу МС хөтлөгчтэй байдаг. === Санхүүгийн сэдэвт номууд === Санхүүгийн сэдэвт номуудаас дараах есөн номыг уншсан байна. Үүнд: # "Бизнес гарын авлага" номд М.Ариунгэрэл, Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Рич Девос, "Эгэл Рич", 2020 номд Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Стевен Кови, "Өндөр бүтээмжтэй хүмүүсийн 7 дадал", 2020 номд Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # [[Роберт Кийосаки]], "Баян Аав, Ядуу Аав 1", 2003 номд М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Роберт Кийосаки, "Баян Аав, Ядуу Аав 2", 2009 номд М.Ариунгэрэл, Р.Ган-Од нар уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Роберт Кийосаки, "Баян Аав, Ядуу Аав 3", 2009 номд М.Ариунгэрэл уншигч, хөтлөгчийг давхар хийжээ. # Роберт Кийосаки, "XXI зууны бизнес", 2023 номд Р.Ган-Од уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгч. # Экер Харв, "Саятны сэтгэлгээний нууц", 2009 номд Р.Ган-Од, Б.Энхнаран нар уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгчийг ээлжилж хийжээ. # Рабби Даниэл Лапин, "Библи дэх Бизнесийн нууц", 2023 номд Р.Ган-Од, М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар МС хөтлөгчөөр ажилласан байна. номыг уншсан байна. === Эрүүл мэндийн номууд === Эрүүл мэндийн сэдэвт дараах номуудыг уншиж байна. Үүнд: # Жулиа Эндерс, "Гэдэс", 2022 номд Б.Туул, М.Ганхүү нар уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Л.Энхзул, "Сахар", 2020 номд Р.Ган-Од уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # "Бодисын солилцоо" номд Б.Энхнаран уншигч, М.Ариунгэрэл МС хөтлөгч. # Нагао Казүхиро, "Алхалт", 2025 номд Р.Дарханцэцэг, М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Нагао Казүхиро,"Алхалт 2", 2025 номд М.Ганхүү уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. # Максим Гончаров, "Бодит чадварууд ба Эерэг сэтгэл засал", 2026 номд Р.Ган-Од, М.Ганхүү нар уншигч, Б.Энхнаран МС хөтлөгч. == Оролцоо == === Уншигчид === М.Ариунгэрэл, Р.Дарханцэцэг, Р.Ган-Од, Б.Энхнаран, Б.Туул, М.Ганхүү нар номыг ээлжилж үндсэн уншигч болон хамтран уншигчаар ажиллаж байна. === Хөтлөгчид === М.Ариунгэрэл, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нар үндсэн хөтлөгч болон хамтран хөтлөгчөөр ажиллаж иржээ. === Оролцогчид === Р.Ган-Од, Р.Дарханцэцэг, М.Ариунгэрэл, Б.Энхнаран, М.Ганхүү нараас гадна Л.Чулуунцэцэг, Б.Батцэцэг, Б.Туул, Д.Дэлгэрсайхан, Н.Уянга, Д.Эрдэнэзаяа, Т.Одонтуяа, Э.Ариунтуяа, Г.Нямтайван, Б.Насанжаргал, Ц.Цэвэлмаа нарын тогтмол оролцогчидтой. == Гадаад холбоос == [https://www.facebook.com/life.enrichment.book.club Амьдрал Баяжуулагч номын клуб] Фэйсбүүк хуудас хаяг: https://www.facebook.com/life.enrichment.book.club Фэйсбүүк бүлэг хаяг: https://www.facebook.com/groups/coolbooks/ [[Ангилал:Ном]] [[Ангилал:Номын клуб]] [[Ангилал:Ном судлал]] [[Ангилал:Ном сэдвээр]] __FORCETOC____INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ qwdt1rhkfjx2y9n0ef5fr62hst9d418