ကြက်သာသနာ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mnw">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝဳကဳပဳဒဳယာ</sitename>
    <dbname>mnwwiki</dbname>
    <base>https://mnw.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.26</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">တၟေင်</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ညးလွပ်</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ညးလွပ် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဝှာင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဝှာင် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထာမ်ပလိက်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ထာမ်ပလိက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ရီု</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ရီု ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ပါင်မုက်</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ပါင်မုက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မဝ်ဂျူ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မဝ်ဂျူ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ကြက်သာသနာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464</id>
    <revision>
      <id>54188</id>
      <parentid>46254</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T17:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8473" sha1="7z7zbsfhw0qt8u7b3l1zpz6ifj1miqr" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ကြက်သာသနာ ပိ သာ်
| native_name = သဳလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ
| image = 
| caption = ကြက်သာသနာ (၃) သာ် သွက်ဂွံ တိတ် ဗၠး နူ သံသာ
| field = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related_concepts = မဂ္ဂင် ၈၊ နိဗ္ဗာန်၊ ဝိပဿနာ
}}

'''ကြက်သာသနာ ပိ သာ်''' ဟွံသေင်မ္ဂး '''သိက္ခာ ၃''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဓရ် အဓိက သဇိုင် ပ္ဍဲကဵု သာသနာ [[ကျာ်တြဲ ဂေါတမ]] သွက်ဂွံ ဟံင်ပြာ် သတ္တအ် နူကဵု ဒဒိုက် ဝဋ် သံသာ ရ။ ဓရ် ကျာ်တြဲ တွံ လဝ် ခ္ဍန် ပကောံ ဖအိုတ် မ္ဂး နွံ ဆ ကြက် ပိ သာ် ဏအ် မတွံဂး '''သဳလ၊ သမာဓိ ကေုာံ ပညာ''' ရ။ 

မၞိဟ် သ္ပ သဇိုင် အဓိက ကဵု ဓရ် ဟိရိ သြတ္တပ္ပ ဟေင် ဒ္ဂေတ် ဍိုက်ပေင် မာန် ရ။ ယဝ်ရ ဒ္ဂေတ် မင်မွဲ ဓရ် ကြက် သာသနာ ပိ သာ် ဏအ် ဍိုက်က်ပေင်င် မာန် မ္ဂး ကလိဂွံ ညာဏ် အရှန် တုဲ ဂွံ ဆဵု [[နိဗ္ဗာန်]]၊ တိတ် ဗၠး နူ သံသာ မာန် ရ။

== ၁။ သဳလ (Morality) ==
သဳလ ဝွံ ဒှ် ဝေါဟာရ ပါဠိ မွဲ တုဲ မန် တအ် လေဝ် ကော် ဟီု စ &quot;သဳလ&quot; ကီု ရ။ အဓိပ္ပါယ် ဍေံ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ဒ္ဂေတ် လၟေတ်၊ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ဒ္ဂေတ် ညးမသၠုင်ပြဲ တအ် ရ။ 
* '''သရုပ် သဳလ:''' ပွမမင်မွဲ သီဗ္ၜေါတ် လဝ် ကာယ ကေုာံ ပါင် (ကာယကံ - ကမၠောန် မကၠောန် နကဵု ကာယ၊ ဝစဳကံ - အရေဝ် ဂလာန် မဟီု နကဵု ပါင်) ညံင် ဟွံဂွံ ခြံင်ဒ္ဂါတ် ကေုာံ မကၠောန် ဟီု ဗွဲမဒးရး ဂှ် ဒှ် သဳလ ရ။ 
* '''ဂကူ သဳလ:''' သဳလ ဂှ် နွံ ဂကူ နာနာ ဗီုကဵု သဳ ၅၊ သဳ ၈၊ ကေုာံ သဳ ၁၀ ရ။ ပ္ဍဲ ဂှ် သဳလ နွံ တၟေင် (ၜါ) သာ်-
  # '''စာရိတ္တသဳလ:''' ဒး မင်မွဲ ဒ္ဂေတ် ယေန်သၞာင် ဝတ် မၞုံ ကဵု မ္ၚဵု။ (ဥပမာ - ရိုသေဟ် မိမ ကေုာံ မၞိဟ် ဇၞော်)။ စာရိတ္တသဳလ လီု ဂှ် ဟွံ ဒး နရက် ကီု လေဝ် ဒှ် မၞိဟ် ဟွံမွဲ ကု ယေန်သၞာင် ရ။
  # '''ဝါရိတ္တသဳလ:''' ဒ္ဂေတ် ဒး ဝေင်ပဲါ၊ ကၠောန် သ္ပ ဟွံဂွံ။ (ဥပမာ - ဂစိုတ်၊ ကၠတ်၊ သုင် အရက်)။
* '''ဂုဏ်ဖိုလ် သဳလ:''' သဳလံ ယောဂိဿလင်္ကာရော (ကယျိုင် ညးမဂၠာဲ ဓရ် တအ် မကျိုင် ဂှ် သဳလ မွဲ ဓဝ် ကယျိုင် ဆာဲ အိုတ် ရ)။ ညးမဒ္ဂေတ် မင်မွဲ သဳလ ဍိုက်ပေင် မ္ဂး ဓရ် သတိ ခိုဟ်၊ ယၟု သၟူ အမ်မရာဲ မောဝ်၊ မုက်မတ် ဇြုင်ကေဝ်၊ ချိုတ် ဟွံ ဝိဝိင် ကေုာံ စိုပ် သွဝ် ဒှ် ဒေဝတဴ မာန် ရ။ 

== ၂။ သမာဓိ (Concentration) ==
သမာဓိ ဝွံ သဘဴ ဍေံ ဂှ် ဒှ် စိုတ် မတန်ကြန် ဗိုန် မံင် ပ္ဍဲ အာရီု မွဲ ဓဝ် ရ။ စိုတ် ဝွံ ဍေံ တုပ် ညံင်ရဴ ဂၠဴ အရိုင် မွဲ တုဲ ဒး ရပ် ထိင် လဝ် နကဵု သတိ (ညံင်ရဴ ဇုက်) ကေုာံ ဝိရဳယ ရ။
* '''ကမၠောန် သမာဓိ:''' ပွမထိင် စိုတ် ညံင် ဂွံ တန်ကြန် မွဲ ဒၞာဲ မာန် ဂှ် ဒှ် ကမၠောန် သမထ ကေုာံ ဝိပဿနာ ရ။ သမာဓိ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ကမၠောန် မဒး ကၠောန် ကေတ် န ဇကု တိုင် (ဟွံသေင် ကု ပွမဟီု ဝေင် နကဵု ပါင် သၟး) ရ။
* '''ဂကူ သမာဓိ:''' သမာဓိ နွံ ယၟု တၞဟ်ဟ် သာ် မပ္တံကဵု ခဏိကသမာဓိ၊ ဥပစာရသမာဓိ၊ အပ္ပနာသမာဓိ ကေုာံ ပဏီတသမာဓိ တအ် ရ။ 
* '''ဂုဏ်ဖိုလ် သမာဓိ:''' သမာဓိ ဍိုက်ပေင် မ္ဂး ကလိဂွံ ဇျာန် ကေုာံ တီ ဓရ် သစ္စ ပန် (ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ) မာန် ရ။ သမာဓိ ခိုင်ဗိုင် မ္ဂး ပ္ဍဲ ဘဝ ပစ္စုပ္ပန် ဏအ် ဂွံ မံင် ဗွဲမတသိုက် ကေုာံ ကိလေသ အိုတ် အာ မာန် ရ။

== ၃။ ပညာ (Wisdom) ==
ပညာ ဂှ် ဒှ် ပွမတီ ကေတ် သၠဲသၠဲလးလး၊ ပွမတီ ကေတ် ဍာံဍာံပြပြ ကေုာံ ပွမပါ်ပဲါ ခိုဟ် ပရေံ မာန် ရ။ ပညာ ဝွံ ဍေံ တုပ် ညံင်ရဴ လျး (ပညာ သမာ အာဘာ နထ္တိ) မပၠေင် ကၠေအ် တိုက် ဒမၠု မောဟ ရ။
* '''ဂကူ ပညာ (၃) သာ်:''' 
  # '''စိန္တာမယပညာ:''' ချပ် စင်ခြင် နကဵု ဉာဏ် ဇကု တုဲ တီ။
  # '''သုတမယပညာ:''' ကလင် ကေတ် ဂလာန် နူ တၠပညာ တအ် တုဲ တီ။ (ဏအ် ဂှ် ဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက် ပညာ သီုဖအိုတ် ရ)။
  # '''ဘာဝနာမယပညာ:''' ဇၞော်ပၟဝ် သမထ ဝိပဿနာ တုဲ တီ။ 
* '''တၟေင် ပညာ ကေုာံ အကုသဵု ဉာဏ်:''' ပညာ ဂှ် ဒှ် လ္ပာ် သုစရိုတ် ကေုာံ ကုသဵု သၟး ရ။ ဉာဏ် မကၠောန် လွဟ် ဂျိ ဟွံသေင်မ္ဂး မလီဠာန် ညးတၞဟ် တအ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် ပညာ ဇေတ် ဟွံသေင်၊ ဍေံ ဒှ် အကုသဵု ဉာဏ် (စိုတ် သမၠီု) ရ။ 
* '''ပွမဂၠာဲ ပညာ:''' ဘဝ မၞိဟ် ဂှ် ဒှ် ဘာ ဗ္တောန် ပညာ မွဲ ရ။ သွက် ဂကူ မန် ဂွံ ဗၠးၜး ကေုာံ မံက်ဂတဝ် ဂှ် ဇၟာပ်ပ် မန် ဒး ကတ် ဗ္တောန် ပညာ ဇဳဒိုဟ် (ပညာ ကမၠောန်၊ ပရေင် ပိုန်ဒြပ်၊ နဲကဲ ဖန်ဖက်) စဵုကဵု စုတိ အိုတ် လမျီု ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[နိဗ္ဗာန်]]
* [[မဂ္ဂင် ၈]]
* [[ဝိပဿနာ]]

== နိဿဲ ==
* အာရီုဆဌမ၊ နာဲအံင်ဇၞး (ရုတ္တံင်)။

{{DEFAULTSORT:ကြက်သာသနာ}}
[[Category:ကဏ္ဍအဓိက!]]
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>7z7zbsfhw0qt8u7b3l1zpz6ifj1miqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တ္ၚဲဗ္ဂဲသာန် ဂၠးကဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>645</id>
    <revision>
      <id>54183</id>
      <parentid>46412</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10599" sha1="l2aonsxelwfhvy7dh11ta357shtbfqz" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
|holiday_name = တ္ၚဲဗ္ဂဲသာန် ဂၠးကဝ် &lt;br&gt; National Black Cat Day
|type = ချဳဓရာင် သွက်မၞိဟ်တအ် ဂွံစွံအာရီု လတူဗ္ဂဲသာန် လပါ်ခိုဟ်
|longtype =
|image = Black Cat Borain Christmas in 2018.jpg
|caption = ဗ္ဂဲသာန် မာံဗိုလ်ရုင် တ္ၚဲခရေတ်သမာတ် သၞာံ ၂၀၁၈ (အာယုက် ၇ သၞာံ)
|official_name =
|nickname       = 
|observedby = ဂၠးကဝ် 
|significance   = 
|date = အံက်တဝ်ပါ ၂၇
|celebrations = ဆက်ဆောမ် လတူဗ္ဂဲသာန် ခိုဟ်ဟ်၊ ပတိုန်ဗီုရုပ် ဗ္ဂဲသာန်ဇကု ပ္ဍဲသဝ်ရှေလ်မဳဒဳယာ၊
|duration = ၁ တ္ၚဲ
|observances    = 
|relatedto      = 
}}
'''တ္ၚဲဗ္ဂဲသာန် ဂၠးကဝ် '''({{Lang-en|National Black Cat Day}})ဝွံ ဒှ်တ္ၚဲမကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဂိတုအံက်တဝ်ပါ ၂၇ မဒှ်တ္ၚဲ ကၠာဟွံစိုပ် တ္ၚဲဟာလ္လဝ်ဝေန် ပန်တ္ၚဲရ။ တ္ၚဲဗ္ဂဲသာန် ဂၠးကဝ်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲမကၠောန်သဘင် သွက်တိရစ္ဆာန် ဟိုတ်နူ အသာ်ကသော်ဇကုတုဲ မဒးဆဵုဂဗ ပ္ဍဲအရာ မဒးဒုင်တးပါဲတအ်ရ။ ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် ပ္ဍဲယေန်သၞာင် အခိုက်ကၞာ (ခေတ်တြေံ) ဗွဲမဂၠိုင် ပတှ်ေကေတ် ဒဒှ်ရ မဆက်စပ်ဒၟံင် ကုအရာနိမိတ်ပရေအ်၊ မဖန်ကဵု လာပ်ပရေအ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ မၞိဟ်မိက်ဂွံလွဳ ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် အောန်ညိရ။ ပ္ဍဲဒၞာဲမရံင်စံင် တိရစ္ဆာန်တအ်လေဝ် ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် မၞိဟ်ကၠုင်လွဳဗ္စအောန်တုဲ မလေပ်သှ်ေဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဗဒိုပ်လွဳလွတ်တိရစ္ဆာန်ဂၠိုင်ရ။&lt;ref name=&quot;holidays&quot;&gt;{{Cite web|url=http:/www.holidayscalendar.com/ |title=National Black Cat Day |last= |first= |date=21. Oct. 2019 |website= Holidays Calender |publisher=Open Publishing |access-date=October 23, 2019 |quote= }}&lt;/ref&gt;

==ဝင် ကေုာံ လစွံစိုတ် လတူဗ္ဂဲသာန်==

တ္ၚဲဗ္ဂဲသာန်ဂှ် စကၠောန်ကၠုင် နူအခိင်လဵုရောဂှ် ညးမွဲကီု ဟွံတီကၠးကၠးရ။ တုဲပၠန် မွဲဒေသကဵု မွဲဒေသလေဝ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ။&lt;ref name=&quot;holidays&quot;/&gt; ဍုင်ဗြိတိန် ကဵု ဍုင်နဝ်တာန်အာဲယျာလာန်ဂှ် ဂကောံစဵုဒၞာဗ္ဂဲတအ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲအံက်တဝ်ပါ ၂၇ ရ။ &lt;ref name=&quot;NBCatDay&quot;&gt;{{Cite web |url= http://www.cats.org.uk/get-involved/national-black-cat-day/|title= National Black Cat Day 2015|date= 2015|publisher= Cats Protection|archiveurl= https://web.archive.org/web/20151005163431/http://www.cats.org.uk/get-involved/national-black-cat-day/|archivedate= 2015-10-05|url-status= dead|accessdate= 2015-10-18}}&lt;/ref&gt;နမရန်တၟအ် ညံင်မၞိဟ်တအ် ဂွံဆာန် ဗ္ဂဲသာန်တုပ်ပ် ကုဗ္ဂဲတၞဟ်တအ်တုဲ ညံင်မၞိဟ်တအ် ဂွံလွဳဗ္ဂဲသာန်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄ ဂကောံမင်မဲဗ္ဂဲ ဍုင်ဗြိတိန် ပတိတ်လိက်ဒုင်စဳရေင် ဒဒှ်ရ ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် မၞိဟ်ကၠုင်ကေတ် သွက်ဂွံလွဳဗစ အောန်နူ ဗ္ဂဲအသာ်တၞဟ် ၇၀% ရ။ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2709721/Hundreds-black-cats-abandoned-owners-don-t-look-good-SELFIES.html |title=Hundreds of black cats are being abandoned by their owners because they don't look good in selfies |first=Harriet |last=Arkell |date=2014-07-29 |work=[[Daily Mail]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001044834/http://www.dailymail.co.uk/news/article-2709721/Hundreds-black-cats-abandoned-owners-don-t-look-good-SELFIES.html |archivedate=2015-10-01 |url-status=live |accessdate=2015-10-18 }}&lt;/ref&gt; ဟိုတ်ဍေဟ်ဂှ် ညးတအ် ညာတ်ကေတ် မၞိဟ်တအ် ပတှ်ေကေတ် ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် ဒှ်အသာ် ဟွံကျေဝ် ဟွံလုပ်ကဵု အရီုမတ်မၞိဟ်တအ် ၜိုတ်ဗ္ဂဲအသာ်တၞဟ် ဒှ်မာန်ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url= https://www.independent.co.uk/news/uk/black-cats-being-rejected-because-they-dont-look-good-in-selfies-says-rspca-9637202.html|title= Black cats being rejected because they don't look good in selfies, says RSPCA|first= Christopher|last= Hooten|date= 2014-07-30|location= London|work= [[The Independent]]|archiveurl= https://web.archive.org/web/20150405040719/http://www.independent.co.uk/news/uk/black-cats-being-rejected-because-they-dont-look-good-in-selfies-says-rspca-9637202.html|archivedate= 2015-04-05|url-status= live|accessdate= 2015-10-18}}&lt;/ref&gt; 

ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် ညးတအ်ကၠောန် တ္ၚဲမဒးဂၞပ်ဗ္ဂဲသာန် (Black Cat Appreciation Day) ပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂေတ် ၁၇ &lt;ref name=&quot;AnimalFound&quot;&gt;{{Cite web|url= http://animalfoundation.com/black-cats-the-good-the-bad-and-the-misunderstood/|title= Black Cats — The Good, The Bad, and The Misunderstood|date= n.d.|location= Las Vegas, Nevada|publisher= The Animal Foundation|archiveurl= https://web.archive.org/web/20161028021839/http://animalfoundation.com/black-cats-the-good-the-bad-and-the-misunderstood/|archivedate= 2016-10-28|url-status= live|accessdate= 2016-10-27}}&lt;/ref&gt; အတိုင်နူလိက်သုတေသန ဂကောံမင်မဲဗ္ဂဲအမေရိကာန် (ASPCA) ညာတ်ကေတ် ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် မၞိဟ်တအ် ကၠုင်လွဳဗ္စ နူကဵု ဗဒပ်လွဳလွတ် အောန်နူ ဗ္ဂဲအသာ်တၞဟ်တအ်ရ။&lt;ref name=&quot;AnimalFound&quot; /&gt; ဟိုတ်ဍေဟ်ဂှ် ဟိုတ်နူ မၞိဟ်တအ် ပတှ်ေကေတ်လဝ် ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုအရာဟွံခိုဟ်သန်၊ မပကဵု လာပ်ဗဇဴဂွံဍိုန်လျ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဟိုတ်နူဍေဟ်တအ် ဟွံကျေဝ်ဆာန်ဠာန် ညံင်ဗ္ဂဲအသာ်တၞဟ် ဗ္ဂဲကၞင်င်တအ်လေဝ် ဒှ်မာန်ကီုရ။ 

စပ်ကဵုဗ္ဂဲသာန်တုဲ အခိုက်ကၞာ မွဲကုမွဲ စၟတ်သမ္တီလဝ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ။ ဥပမာ ဍုင်ဗြိတိန် ကဵု ဂျပေန်မ္ဂး ညးတအ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် ဒှ်အရာ မပလံင်ကဵု လာပ်ခိုဟ်။ ဆဂး ဍုင်အမေရိကာန်မ္ဂး ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် ဒှ်လက်သန် လာပ်ပရေအ်၊ မဒှ်ဒြဟတ်မယုတ်မာ။ ပ္ဍဲကဵု ယေန်သၞာင်ဂကူလ္ၚဵုဂှ် မၞိဟ်တအ် ပတှ်ေကေတ် အဃောဇကုမအာတရဴ ယဝ်ရ ဗ္ဂဲသာန်မွဲ တတ်အာ ဂတဇကုမ္ဂး ဒှ်နိမိတ်ပရေအ် လာပ်ပရေအ် ကတဵုဒှ်မာန်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ပေါမ်အာဂီုတြေံတအ်လေဝ် ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် ဒှ်လက်သန်ပရေအ်၊ ဆလက်သန်သၟး ဟွံသေင် အလဵုဇကု ဗ္ဂဲသာန်ဂှ် မၞိဟ်တအ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ပရေအ် မယုတ်မာ မတုပ်ညံင် ခမုဲကီုရ။ ပ္ဍဲယူရောပ် ဒေသလ္ၚဵုတအ်မ္ဂး အခိင်ကၠာတေအ် ပ္ဍဲသဘင်စံင်ပၟတ်လဒေါဝ်ကညင် မဒှ်သဘင်မစံင်ခမုဲဂှ်မ္ဂး ညးတအ် စုတ်ဗ္ဂဲသာန် ဂြိုင်င်တုဲ စံင်လေဝ် ကေင်နွံလဝ်ကီုရ။ &lt;ref name=&quot;holidays&quot;/&gt;

==ဗီုမကၠောန်သဘင်==
ပ္ဍဲတ္ၚဲဗ္ဂဲသာန်ဂၠးကဝ်ဂှ်မ္ဂး တၠဗ္ဂဲတအ် နမပ သဘင်စၟတ်သမ္တီတုဲ ကဵုဗစ စၞခိုဟ်ဟ်၊ စၞဍေဟ်တအ် မဒးစိုတ်။ ပကဵုဗ္ဂဲညးတအ် ညံင်ဂွံမိပ်မြဟ် မပ္တံ ဇွိတ်သ္ပောတ်ကဵု၊ ဆာန်ကဵု ဂၠိုင်င်ရ။ တုဲပၠန် ညးတအ် တက်ဗီု ဗ္ဂဲသာန်ညးတအ်တုဲ ပတိုန်စုတ် ပ္ဍဲသဝ်ရှေလ်မဳဒဳယာတအ်ရ။ &lt;ref name=&quot;holidays&quot;/&gt;


==နိဿဲ==
&lt;references /&gt;

[[Category:ကဏ္ဍအဓိက!]]
[[Category:BEHM]]
{{Mon celebrations and memorial days}}
[[ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်ဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗ္ဂဴဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>l2aonsxelwfhvy7dh11ta357shtbfqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဇ္ဇျိမသဳလ၊ခဏ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>801</id>
    <revision>
      <id>54173</id>
      <parentid>46567</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24897" sha1="42adj66bcg9t1hb3rvqphkkes7i3iwd" xml:space="preserve">{{Infobox religious text
| name = မဇ္ဇျိမသဳလ 
| native_name = 
| background = သုတ္တန္တပိဋကတ်၊ ဒဳဃနိကာယ်
| topic = ဒ္ဂေတ်လၟေတ် ကေုာံ သဳလ ကျာ်တြဲ
| concepts = ပွမဝေၚ်ပဲါ နူဒ္ဂေတ်လောကဳ၊ ပွမထိၚ်ဒဝ် ဣန္ဒြိယ
| related_concepts = ဗြဟ္မဇာလသုတ်၊ သာမညဖလသုတ်၊ စူဠသဳလ၊ မဟာသဳလ
}}

'''မဇ္ဇျိမသဳလ (စၟတ် ၁၁-၂၀)''' ဝွံ ဒှ်ဒကုတ်လိက် မပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ပြကိုဟ် သုတ္တန္တပိဋကတ် မတွံလဝ် ပရူဒ္ဂေတ်လၟေတ် သဳလ (အဒေါဝ်) ကျာ်တြဲ မဝေၚ်ပဲါ ကၠေံ နူကဵု ပွမသ္ပ အခိုက်အလိုက် လောကဳ မပ္တံကဵု ပွမပလီုပလာ် သဘာဝ၊ ပွမတိုပ်ဒေပ်၊ ပွမဗဵုပေဲါသဘၚ် ကေုာံ ပွမဟီုဂလာန် မဟွံဆက်စပ် ကုမဂ်ဖိုလ်တအ် ရ။ လိက်ဒကုတ်ဝွံ ထ္ၜးကဵု လညာတ် ပုထုဇန်တအ် မဟီုသ္ဂး ချိုတ်ပၠိုတ် လတူ ဂုဏ် ဒ္ဂေတ်လၟေတ် ကျာ်တြဲ မတၞဟ်ခြာ နူကဵု ခမဳဗဗၞး လ္ၚဵုတအ် ရ။

== ဒ္ဂေတ်လၟေတ် မဇ္ဇျိမသဳလ (၁၁ စဵုကဵု ၂၀) ==

'''၁၁။ ဝေၚ်ပဲါ ပွမပလီုပလာ် ဗဳဇ ကေုာံ တၞံဆု'''&lt;br&gt;
သအာၚ်နူဂှ်လေဝ် တြနာဲခမဳဗဗၞးဂမၠိုၚ်လ္ၚဵု စၞအာဟာရဘောဇိုန်ဂမၠိုၚ် လျုၚ်တုဲမကဵုလဝ်ဒါန်တအ်ဂှ် ပပြဘိုဂ်အိုတ်တုဲ သီုမကၠောန်သ္ပတဴ ပွမပလီုပလာ် ဂကောံမဗဳဇ ဂကောံတၞံဆုချောဲ မဖှ်သာ်ဝွံ ပဒတဴအိုတ်ရ၊ ဂကောံဗဳဇဂါမ် ဘူတဂါမ်ဂှ် ညးဍေံဂှ်ရော၊ ဗဳဇရိုဟ် ဗဳဇလၟဳတၞံ ဗဳဇတၚ် ဗဳဇတၞုၚ်ကၟဝ် ဗဳဇမဟေၚ် မရနုက်ကဵုမသုန်တအ်ရောၚ်၊ ခမဳဂေါတမဂှ် ဝေၚ်ပဲါကၠေံ နူပွမပလီုပလာ် ဂကောံမဗဳဇ ဂကောံတၞံဆုချောဲ မဖှ်သာ်ဝွံရ၊ ယွံခမဳတအ် ပုထုဇန်ဂှ် ဟီုသ္ဂးတဴ ဂုဏ်ကျာ်မ္ဂး ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ဟီုသ္ဂးမာန်ရ။

'''၁၂။ ဝေၚ်ပဲါ ပွမတိုပ်ဒေပ်'''&lt;br&gt;
သအာၚ်နူဂှ်လေဝ် တြနာဲခမဳဗဗၞးဂမၠိုၚ်လ္ၚဵု စၞအာဟာရဘောဇိုန်ဂမၠိုၚ် လျုၚ်တုဲ မကဵုလဝ်ဒါန်တအ်ဂှ် ပပြဘိုဂ်အိုတ်တုဲ သီုမသ္ပတဴ ပွမတိုပ်ဒေပ်တုဲ ပြဘိုဂ် မဖှ်သာ်ဝွံ ပဒတဴအိုတ်ရ။ သ္ပပွမတိုပ်ဒေပ်လဝ်တုဲ ပြဘိုဂ်ဂှ် ညးဍေံဂှ်ရော၊ ပွမတိုပ်ဒေပ်ပုၚ် ပွမတိုပ်ဒေပ်ဍာ်ယာမ ပွမတိုပ်ဒေပ်ယာတ်ဗွိုက်လတက် ပွမတိုပ်ဒေပ်ယာန် ပွမတိုပ်ဒေပ် ဒၞဲါဒၟံၚ်သတိက် ပွမတိုပ်ဒေပ်မြမောဝ် ကြက်စၠန် ပွမတိုပ်ဒေပ်စၞသုၚ်စောဲ (မွဲသအာၚ်တအ်) ရောၚ်။ ခမဳဂေါတမဂှ် ဝေၚ်ပဲါကၠေံ နူပွမတိုပ်ဒေပ်တုဲ သ္ပပြဘိုဂ် မဖှ်သာ်ဝွံရ။ ယွံခမဳတအ် ပုထုဇန်ဂှ် ဟီုသ္ဂးတဴ ဂုဏ်ကျာ်မ္ဂး ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ဟီုသ္ဂးမာန်ရ။

'''၁၃။ ဝေၚ်ပဲါ ပေဲါသဘၚ် မဒှ်ဒစုက်ဇလ'''&lt;br&gt;
သအာၚ်နူဂှ်လေဝ် တြနာဲခမဳဗဗၞးဂမၠိုၚ်လ္ၚဵု စၞအာဟာရဘောဇိုန်ဂမၠိုၚ် လျုၚ်တုဲမကဵုလဝ်ဒါန်တအ်ဂှ် ပပြဘိုဂ်အိုတ်တုဲ သီုမသ္ပတဴ ပွမဗဵု(ပေဲါ) မဒှ်ဒစုက်ဇလ (သာသနာ) မဖှ်သာ်ဝွံ ပဒတဴအိုတ်ရ၊ ပွမဗဵုရံၚ် (ပေဲါ) ဂှ် ညးဍေံဂှ်ရော၊ ပွမလှ်ေ ပွမဒယှ်ေ ပွမတိၚ်ကွိၚ်ကွိုက် ပေဲါသဘၚ်လှ်ေ ပွမဟီုသ္ဂး မပ္တံတဝ်စၞေဟ်ပၞာန် ပေဲါတက်ခ္ဍာပ်ခ္ဍေဝ် (ရမျာၚ်တက်တဲ) ပေဲါတက် မပ္တံကဵုမံၚ်ဆာၚ် ပေဲါတက် ဖမ်မန်ဒိုၚ် ပေဲါထ္ၜးရုပ်ကသူ ပေဲါဝေၚ်ပသဲကလောံ ပေဲါပတဴပတိုန်ဒုန်တုဲလှ်ေ ပေဲါကြဴကြာတ်ဇုတ် ပေဲါဗဒိစိၚ် ပေဲါဗဒိချေံ ပေဲါဗဒိပြေၚ် ပေဲါဗဒိဂၠဴ ပေဲါဗဒိဗ္ၜေံ ပေဲါဗဒိသဵု ပေဲါဗဇဵုစာၚ် ပေဲါဗဇဵုဂစေမ်အဃိုတ် ပေဲါတက်တဴလေံဒဏ် ပေဲါတက်လက်ပၠုဲ ပေဲါတက်လက်ဗန် ပေဲါဗတိုၚ်ပၞာန် ပေဲါရိုဟ်လၟိဟ်စၟဳစၟတ်ပၞာန် ပေဲါပြေၚ်ပၞာန် ပေဲါဂကောံပၞာန်စိၚ်ပၞာန်ချေံတအ်ရောၚ်၊ ခမဳဂေါတမဂှ် ဝေၚ်ပဲါကၠေံ နူပွမဗဵုသ္ၚဳ (ပေဲါ) သဘၚ် မဒှ်ဒစုက်ဇလ (သာသနာ) မဖှ်သာ်ဝွံရ၊ ယွံခမဳတအ် ပုထုဇန်ဂှ် ဟီုသ္ဂးတဴဂုဏ်ကျာ်မ္ဂး ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ဟီုသ္ဂးမာန်ရ။ 

'''၁၄။ ဝေၚ်ပဲါ ပွမဝေၚ်လံၚ်ပး'''&lt;br&gt;
သအာၚ်နူဂှ်လေဝ် တြနာဲခမဳဗဗၞးဂမၠိုၚ်လ္ၚဵု စၞအာဟာရဘောဇိုန်ဂမၠိုၚ် လျုၚ်တုဲမကဵုလဝ်ဒါန်တအ်ဂှ် ပပြဘိုဂ်အိုတ်တုဲ သီုမသ္ပဒတဴ ပွမဝေၚ်လံၚ်ပး မဒှ်ဟိုတ်ပွမဟိုတ်မာဲ မဖှ်သာ်ဝွံ ပဒတဴအိုတ်ရ၊ ပွမဝေၚ်လံၚ်ဂှ် ညးဍေံဂှ်ရော၊ ပွမဝေၚ်ကၠဒ္စာံခန်၊ ပွမဝေၚ်ကၠစှ်ခန်၊ ပွမဝေၚ်ကၠပ္ဍဲအာကသ၊ ကၠောန်သရက်ပ္ဍဲတိတုဲပွမဝေၚ်၊ ပွမဝေၚ်ပေါဟ်မခတ် ဖျေံမပးပ္ဍဲလတူခတဵုပးတုဲ ပွမဝေၚ်၊ ပွမဝေၚ်တက်တၚ်ဏာၚ် ပွမဝေၚ်နကဵုဇြေဟ်ဒုန်ကရေက် ပွမဝေၚ်မခနေအ်၊ ပွမဝေၚ်ဗဂိုဟ်ပေဝ်၊ ပွမဝေၚ်နကဵုဇြေဟ်ဒုန်ကရေက် ပွမဝေၚ်မခနေအ်၊ ပွမဝေၚ်ဗဂိုဟ်ပေဝ်၊ ပွမဝေၚ်နကဵုထဲသၟတ်၊ ပွမဝေၚ်နကဵုကွဳသၟတ်၊ ပွမဝေၚ်နကဵုတ္ၚသၟတ်၊ ပွမဝေၚ်ပၞုက်အက္ခရ်၊ ပွမဝေၚ်တီကေတ်ကသပ်စိုတ်၊ သ္ပမပ္တံကဵု ညံၚ်ကၠက်ညံၚ်ခ္ဍဴညံၚ်ကုန်တုဲ ပွမဝေၚ်တအ်ရောၚ်၊ ခမဳဂေါတမဂှ် ဝေၚ်ပဲါကၠေံ နူပွမဝေၚ်လံၚ်ပး မဒှ်ဟိုတ် ပွမဟိုတ်မာဲ မဖှ်သာ်ဝွံရ၊ ယွံခမဳတအ် ပုထုဇန်ဂှ် ဟီုသ္ဂးတဴ ဂုဏ်ကျာ်မ္ဂး ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ဟီုသ္ဂးမာန်ရ။  

'''၁၅။ ဝေၚ်ပဲါ သၞာသၠုၚ် သၞာပြဲ'''&lt;br&gt;
သအာၚ်နူဂှ်လေဝ် တြနာဲခမဳဗဗၞးဂမၠိုၚ်လ္ၚဵု စၞအာဟာရဘောဇိုန်ဂမၠိုၚ် လျုၚ်တုဲမကဵုဒါန်တအ်ဂှ် ပပြဘိုဂ်အိုတ်တုဲ သီုမသ္ပတဴ ပွမရပ်စပ်သုၚ်စောဲ သၞာသၠုၚ်သၞာပြဲ မဖှ်သာ်ဝွံဂှ် ပဒတဴအိုတ်ရ။ သၞာသၠုၚ်သၞာပြဲမ္ဂးဂှ် ညးဍေံဂှ်ရော၊ ဇံၚ်မၞုံကဵုဇိုၚ်မဂၠိၚ် နူဗၞတ်ဗ္ၜတ် ဒ္စာံလပုဟ်တဲကျာ် ပၞၚ်မၞုံကဵုရုပ်သတ်ဒမြိုဟ်ပ္ဍဲဇိုၚ် ခေါဇဴဇၞော် မၞုံကဵုတသော်မဂၠိုၚ် လတူနူပန်လပုဟ်၊ သၞာတသော်သတ် မစိစောန်လဝ် ရုပ်သတ်ဒမြိုဟ်၊ သၞာတသော်သတ်သာ်ဗု၊ သၞာလး မဂပ်ဝ်ခၞံကၠောန်လဝ် နကဵုတသော်သတ် မၞုံကဵုဍောၚ်ပ္ကဴမစောန်ပြံက်တဴ၊ သၞာလးမပြိုက်လဝ်ချဵု၊ သၞာလးတသော်သတ် မၞုံကဵုရုပ်တၟေၚ်တၟဟ်၊ သၞာလးတသော်သတ် မၞုံကဵုတသာဲၜါလပါ်၊ သၞာလးတသော်သတ်မၞုံကဵုတသာဲမွဲလပါ်၊ သၞာလးမတုပ်လဝ် နကဵုတောဝ်သုတ် မဇိၚ်ကၞတ်လဝ် နတောဝ်ထဝ်၊ သၞာလးတသော်သတ်မဇၞော် ဗြဴသၟာလှ်ေစှ်တြဴ ဒတူတုဲလှ်ေရုမ်ဂပ်၊ သၞာလးစးစိၚ်၊ သၞာလးစးချေံ၊ သၞာလးကွဳ၊ သၞာလးမဇိၚ်လဝ် နကဵုစၞာံဗြန် ၜါပိထပ် မသၟဟ်ကေုာံဗၞတ်ဇံၚ်၊ သၞာလးမပြဲ မကၠောန်လဝ် နကဵုစၞာံဒြာဲစၟဝ်၊ သၞာမၞုံကဵုဂၞဳက္ဍိုပ် ဂၞဳဇိုၚ်ၜါလပါ် မဒှ်မွဲဟာန်ကေုာံ သၠဖ္ဍာန်ဗကေတ်တအ်ရောၚ်၊ ခမဳဂေါတမဂှ် ဝေၚ်ပဲါကၠေံ နူသၞာမသၠုၚ် သၞာမပြဲရ၊ ယွံခမဳတအ် ပုထုဇန်ဂှ် ဟီုသ္ဂးတဴ ဂုဏ်ကျာ်မ္ဂး ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ဟီုသ္ဂးမာန်ရ။   

'''၁၆။ ဝေၚ်ပဲါ ပွမကျိုၚ်ကျဝ်ဗြံက်ဗြ'''&lt;br&gt;
သအာၚ်နူဂှ်လေဝ် တြနာဲခမဳဗဗၞးဂမၠိုၚ်လ္ၚဵု စၞအာဟာရဘောဇိုန်ဂမၠိုၚ် လျုၚ်တုဲမကဵုလဝ်ဒါန်တအ်ဂှ် ပပြဘိုဂ်အိုတ်တုဲ သီုမသ္ပတဴ ပွမကျိုၚ်ကျဝ်ဗြံက်ဗြ ပွမလံက်ဗဗိုဟ် ဂစေအ်စၠန် မဖှ်သာ်ဝွံ ပဒတဴအိုတ်ရ၊ ပွမကျိုၚ်ကျဝ်ဗြံက်ဗြ ပွမလံက်ဗဗိုဟ် ဂစေအ်စၠန်မ္ဂးဂှ် ညးဍေံဂှ်ရော ပွမလံက်လေတ် နကဵုခၞိက်ကြကောတ်စၠန် ပွမချိုတ်ပတ် နကဵုကၠေၚ်၊ ပွမဟုံဍာ် နကဵုဍာ်စၠန် ပွမတက်သ္ပညံၚ်သပါတဲဂွံဇၞော် ပွမကျောဝ်ရံၚ်ဒေါဝ် ပွမသရက်ယန်မတ် ပွမဝေက်စရှ် ပ္ကဴသြဴ၊ ပွမလံက်ဗဗိုဟ်ဂစေအ်စၠန်၊ ပွမဖ္ဍုက်ဖ္ဍေက်သာ်စၞာံဖျုန်၊ ပွမလံက်ဗဗိုဟ် ကြကောတ်မုခ်၊ ပွမလံက်လေဝ်မုက္ခဝါ၊ ပွမသြံက်လကံက်တဲ (စုတ်လကံက်တဲ) ပွမထကတ်ဒွက်သော်၊ ပွမပကၚ်ရၚ်လေံဂတေက်၊ ပွမကၟာဲဍေၚ်ဂဥုဲ၊ ပွမပကၚ်ရၚ်သၞာ်၊ ပွမပ္ကၚ်ရၚ်လဝ် က္ဍိုၚ်မစိစောန်၊ ပွမလိုန်ဒၞပ် မစိစောန်၊ ပွမသၠိုက်လဝ်ဗြကၞေၚ်၊ ပွမပ္ကၚ်ရၚ်လဝ် မၞိက်အထောဋ်ၝောံကိုဋ် ပွမပ္ကၚ်ရၚ်လဝ် ပၞိက်တသော်သတ်၊ ပွမဗိုက်လဝ် ယာတ်ဗုဂမၠိုၚ် မၞုံကဵုတသာဲမဂၠိုၚ်တအ်ရောၚ်၊ ခမဳဂေါတမဂှ် ဝေၚ်ပဲါကၠေံ နူပွမကျိုၚ်ကျဝ်ဗြံက်ဗြ ပွမလံက်ဗဗိုဟ်ဂစေအ်စၠန် မဖှ်သာ်ဝွံရ၊ ယွံခမဳတအ် ပုထုဇန်ဂှ် ဟီုသ္ဂးတဴ ဂုဏ်ကျာ်မ္ဂး ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ဟီုသ္ဂးမာန်ရ။          

'''၁၇။ ဝေၚ်ပဲါ ဂလာန်မဒစဵုဒစးကဵု မဂ်ဖိုလ် (တိရစ္ဆာနကထာ)'''&lt;br&gt;
သအာၚ်နူဂှ်လေဝ် တြနာဲခမဳဗဗၞးဂမၠိုၚ်လ္ၚဵု စၞအာဟာရဘောဇိုန်ဂမၠိုၚ် လျုၚ်တုဲမကဵုလဝ်ဒါန်တအ်ဂှ် ပပြဘိုဂ်အိုတ်တုဲ သီုမဟီုသ္ဂးတဴ ဂလာန်မဒစဵုဒစးကဵုမဂ်ဖိုလ် မဖှ်သာ်ဝွံ ပဒတဴအိုတ်ရ၊ ဂလာန်မဒစဵုဒစးကဵု မဂ်ဖိုလ်ဂှ် ညးဍေံဂှ်ရော၊ ဂလာန်မစပ်ကဵုသၟိၚ် ဂလာန်မစပ်ကဵုကမၠတ် ဂလာန်မစပ်ကဵုအမာတ်ဇၞော် ဂလာန်မစပ်ကဵုဒပ်ဗၞာန် ဂလာန်မစပ်ကဵုဘဲဖေက်ဂၟံက် ဂလာန်မစပ်ကဵုတဝ်စၞေဟ်ပၞာန် ဂလာန်မစပ်ကဵုစၞစ ဂလာန်မစပ်ကဵုစၞသုၚ် ဂလာန်မစပ်ကဵုယာတ်ဗွိုက်လတက် ဂလာန်မစပ်ကဵုဒၞဲါသတိက် ဂလာန်မစပ်ကဵုပ္ကဴသြဴ ဂလာန်မစပ်ကဵုမြမောဝ် ဂလာန်မစပ်ကဵုကလောဒညာတ် ဂလာန်မစပ်ကဵုယာန် ဂလာန်မစပ်ကဵုကွာန် ဂလာန်မစပ်ကဵုနိဂီု ဂလာန်မစပ်ကဵုဍုၚ် ဂလာန်မစပ်ကဵုဇနပိုဒ် (ရး) ဂလာန်မစပ်ကဵုမၞိဟ်ဗြဴ ဂလာန်မစပ်ကဵုမၞိဟ်တြုံ ဂလာန်မစပ်ကဵုသရာဲသဂံၚ် ဂလာန်မစပ်ကဵုဂၠံၚ် ဂလာန်မစပ်ကဵုသၞေဟ်ဍာ် ဂလာန်မစပ်ကဵုညးစုတိကလိလောန်အာတုဲ ဂလာန်တၟေၚ်တၟဟ်တၞဟ်တၞဟ်သာ် ဂလာန်မစပ်ကဵုဟိုတ်ပရူပရာလောက ဂလာန်မစပ်ကဵုဟိုတ်ပရူပရာမှာသၟိဒ် ဂလာန်မစပ်ကဵုပွမဇၞော်မောဝ် ပွမဟုတ်ယုတ်တအ်ရောၚ်၊ ခမဳဂေါတမဂှ် ဝေၚ်ပဲါကၠေံ နူပွမဟီုဂလာန် မဒစဵုဒစးကဵု မဂ်ဖိုလ် မဖှ်သာ်ဝွံရ၊ ယွံခမဳတအ် ပုထုဇန်ဂှ် ဟီုသ္ဂးတဴ ဂုဏ်ကျာ်မ္ဂး ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ဟီုသ္ဂးမာန်ရ။          

'''၁၈။ ဝေၚ်ပဲါ ဂလာန်မစှ်ေစးရၚ်သ္ကအ်'''&lt;br&gt;
သအာၚ်နူဂှ်လေဝ် တြနာဲခမဳဗဗၞးဂမၠိုၚ်လ္ၚဵု စၞအာဟာရဘောဇိုန်ဂမၠိုၚ် လျုၚ်တုဲမကဵုလဝ်ဒါန်တအ်ဂှ် ပပြဘိုဂ်အိုတ်တုဲ သီုမဟီုသ္ဂးတဴ ဂလာန်မစှ်ေစးရၚ်သ္ကအ် မဖှ်သာ်ဝွံ ပဒတဴအိုတ်ရ။ ဂလာန်မစှ်ေစးရၚ်သ္ကအ်မ္ဂးဂှ် ညးဍေံဂှ်ရော၊ တၠအဲ ဟွံတီတဴ ဓမ္မဝိနယဝွံရ။ အဲဂှ် တီတဴ ဓမ္မဝိနယဝွံရ၊ တၠအဲ ပသာ်ဂွံတီကေတ် ဓမ္မဝိနယဝွံမာန်ဂှ်ရော၊ တၠအဲဂှ် ဒှ်ညးမၞုံကဵုဒ္ဂေတ်ကွေတ်မှာရာရ၊ အဲဂှ် ဒှ်ညးမၞုံကဵုဒ္ဂေတ်ကွေတ်ဍာံစၟတ်ရ၊ ဂလာန်အဲဂှ် ဆက်စပ်ရ၊ ဂလာန်တၠအဲဂှ် ဟွံဆက်စပ်ရ၊ တၠအဲဂှ် ဂလာန်မထေက်ကဵုသ္ဂး ပ္ဍဲကိုပ်ကၠာဂှ် သ္ဂးထောံကြဴရ၊ ဂလာန်မထေက်ကဵုသ္ဂး ပ္ဍဲကာလကြဴဂှ် သ္ဂးထောံပ္ဍဲကိုပ်ကၠာရ၊ ဂလာန်တၠအဲ လ္ၚတ်လဝ်ဗွဲမလအ်လကာဖာဂှ် ကလေၚ်ဂေတ်အာ (ဇရေၚ်တၠအဲ)တုဲ တန်တဴရ၊ ဒုဟ်မၞုံပ္ဍဲကွေတ်တၠအဲဂှ် အဲပတိုန်ထ္ၜးတုဲရ၊ တၠအဲ ကျအာတုဲရ၊ သွက်ဂွံတိတ်ဗၠး နူဒုဟ် (အဲပတိုန်ထ္ၜးလဝ်ဂှ်) သြဝ်ဂၠာဲချပ်ကၠာညိ၊ ယဝ်သၟဟ်ရထမ္ဂးလေဝ် (လၟုဟ်ဝွံဟေၚ်) သြဝ်ဟီုသောၚ်ကလးညိတအ်ရောၚ်။ ခမဳဂေါတမဂှ် ဝေၚ်ပဲါကၠေံ နူပွမဟီုသ္ဂး ဂလာန်မစှ်ေစးရၚ်သ္ကအ် မဖှ်သာ်ဝွံရ၊ ယွံခမဳတအ် ပုထုဇန်ဂှ် ဟီုသ္ဂးတဴ ဂုဏ်ကျာ်မ္ဂး ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ဟီုသ္ဂးမာန်ရ။             

'''၁၉။ ဝေၚ်ပဲါ ပွမရၚ်တၠုၚ် ကေၚ်ကာကလုတ်'''&lt;br&gt;
သအာၚ်နူဂှ်လေဝ် တြနာဲခမဳဗဗၞးဂမၠိုၚ်လ္ၚဵု စၞအာဟာရဘောဇိုန်ဂမၠိုၚ် လျုၚ်တုဲမကဵုလဝ်ဒါန်တအ်ဂှ် ပပြဘိုဂ်အိုတ်တုဲ သီုမသ္ပတဴ ပွမရၚ်တၠုၚ် ကေၚ်ကာကလုတ်ကေၚ်ကာဒုၚ်ဖအောဝ်စကာ မဖှ်သာ်ဝွံ ပဒတဴအိုတ်ရ။ ကေၚ်ကာသ္ပကလုတ် ဒုၚ်ဖအောဝ်စကာဂှ် ညးဍေံဂှ်ရော၊ ကမၠောန်ကေၚ်ကာသၟိၚ်ဂမၠိုၚ် အမာတ်ဇၞော်ဂမၠိုၚ်၊ ဂကူသၟိၚ်ဂမၠိုၚ် ဗဗၞးဂမၠိုၚ် သမ္ၚေဟ်ဂမၠိုၚ် သၟတ်ဗၠာဲဂမၠိုၚ် မတွံဂး &quot;နူဌာန်ဝွံ သြဝ်အာတဴ (ဌာန်တေံ) ညိ၊ နူဌာန်တေံ သြဝ်ကၠုၚ်တဴ (ဌာန်ဝွံ) ညိ၊ ဣဝွံဂှ် (နူဌာန်ဝွံ) သြဝ်ရၚ်တၠုၚ်ဏာညိ၊ ဣဝွံဂှ် (နူဌာန်တေံ) သြဝ်ရၚ်တၠုၚ်နၚ်ညိ &quot; တအ်ရောၚ်၊ ခမဳဂေါတမဂှ် ဝေၚ်ပဲါကၠေံ နူပွမရေၚ်တၠုၚ်ကေၚ်ကာကလုတ် ကေၚ်ကာဒုဟ်ဖအောဝ်စကာ မဖှ်သာ်ဝွံရ၊ ယွံခမဳတအ် ပုထုဇန်ဂှ် ဟီုသ္ဂးတဴ ဂုဏ်ကျာ်မ္ဂး ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ဟီုသ္ဂးမာန်ရ။             

'''၂၀။ ဝေၚ်ပဲါ ပွမလှေံလှန် ကေုာံ ပွမပတိုန်စရာဲဇကု'''&lt;br&gt;
သအာၚ်နူဂှ်လေဝ် တြနာဲခမဳဗဗၞးဂမၠိုၚ်လ္ၚဵု စၞအာဟာရဘောဇိုန်ဂမၠိုၚ် လျုၚ်တုဲ မကဵုလဝ်ဒါန်တအ်ဂှ် ပပြဘိုဂ်အိုတ်တုဲ တၞဟ်နကလိဂွံလာဘ် လေပ်ကတဵုဗဒှ်ကဵု အမ်သဝ်အိုတ်ရ။ ထ္ၜၚ်ပတိုန်ဇကုတုဲလေဝ် လေပ်ဟီုအိုတ်ရ။ လေပ်ထ္ၜးတဴ သၞိၚ်အရံၚ်နိမိတ်အိုတ်ရ။ သ္ပကရေပ်ကရတ်ကေတ် အတေၚ်အိုတ်ရ။ နကဵုလာဘ်ဂှ် ဂၠာဲသ္ၚဳတဴလာဘ်အိုတ်တအ်ရောၚ်။ ခမဳဂေါတမဂှ် တၞဟ်နဝေၚ်ပဲါကၠေံ နူပွမကလိဂွံလာဘ် ပွမကတဵုဗဒှ်ကဵုအမ်သဝ် ပွမဟီုပတိုန်ဇကု မဖှ်သာ်ဝွံရ။ ယွံခမဳတအ် ပုထုဇန်ဂှ် ဂုဏ်ကျာ်မ္ဂး ရဴသာ်ဝွံလေဝ် ဟီုသ္ဂးမာန်ရ။               

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[သုတ္တန္တပိဋကတ်]]
* [[ဒဳဃနိကာယ်]]
* [[သဳလ]]

[[Category:ကဏ္ဍအဓိက!]]
[[Category:ပရေၚ်ဘာသာ]]
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>42adj66bcg9t1hb3rvqphkkes7i3iwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂလာန်အာစာပဏ္ဍိတ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2618</id>
    <revision>
      <id>54179</id>
      <parentid>46069</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16288" sha1="2sbnkpc6udu2snzd3mozqfadwded4qv" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name = ကဗျလၚ်္ကာ သိရိန္ဒထေရ်
| title_orig = ကဗျလၚ်္ကာ သိရိန္ဒထေရ် (နာဲယှိုဲထာၚ်)
| translator = 
| image = 
| caption = 
| author = နာဲယှိုဲထာၚ်
| country = 
| language = [[ဘာသာမန်]]
| series = 
| subject = လိက်ပတ် သာသနာ, ကဗျလၚ်္ကာ, ပရေင်ဒ္ဂေတ်လၟေတ်
| genre = ကဗျ, လင်္ကာ
| publisher = ကျာ်ဇၞော်အာစာ အကုၚ်္ၚထေရ် (ဘာကျာ်သြဳမည်၊ ဍုၚ်မတ်မလီု)
| pub_date = သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၁၃
| media_type = လိက်ကၞပ်
| pages = 
| isbn = 
| oclc = 
| preceded_by = 
| followed_by = 
}}

'''ကဗျလၚ်္ကာ သိရိန္ဒထေရ်''' (ဝါ) '''နာဲယှိုဲထာၚ်''' ဝွံ ဒှ် လိက် ကဗျ လင်္ကာ မန် မွဲ မချူ ခၞံ လဝ် ရန်တၟံ သွက်ဂွံ ဒၠောအ်ဗ္တောန် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ညံင် ဂွံ တီ ဓရ် ကုသဵု ကေုာံ ပရေင် ဒ္ဂေတ် လၟေတ် ပြဲပြဲ ရ။ လိက် ဝွံ မဗၟံက် ထ္ၜး လဝ် ပရူ မၞိဟ် မွဲ မဟွံမွဲ ကု ဓရ် ကုသဵု တုဲ ကာလ စိုပ် အာ ဇရေင် သၟိၚ်ယီု မ္ဂး ဒး ဒုင် သၟာန် စၟဳစၟတ် ဗီုလဵု ဂှ် နကဵု ဗီုပြင် သၟာန် သွဟ် (Dialogue) ရ။ လိက် ဏအ် ဝွံ တက် ပတိတ် လဝ် နူကဵု ဇရေင် ကျာ်ဇၞော်အာစာ အကုၚ်္ၚထေရ်၊ ဘာကျာ်သြဳမည်၊ ဍုၚ်မတ်မလီု ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၁၃ ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ ရန်တၟံ (Introduction) ==
လိခ် ဝွံ ရန်တၟံ ကဵု ကျာ် ဓရ် သၚ် တံ ညးဂမၠိုၚ်၊ ဍုၚ်မၞိသ် ကျဝ် မူ ဓရ် နၚ် ပ္ဍဲ ပၠန် ထဲ သွက် ပ္တီ ပြဲ မူ ဓရ် ဟၟဲ ရ။ ဓရ် ကုသိုလ် ပြဲ မမိက် မွဲမွဲ ဂွံ ပ္တုဲ နၚ် ကီု လေဝ်၊ သၟိၚ်ယီု ပ္ညုၚ် ခါ သၟာန် ကၠုၚ် ဍေံ ၚုၚ် တုဲ မံၚ် တဴ ရ။

== ၂။ ခဏ် သၟာန် သွဟ် အဓိကဂမၠိုင် ==

=== ၂.၁။ ခဏ် သ္ပ ခမဳ ===
ဗုဒ္ဓ ကျာ်တြဲ သာသာနာ ပြဲ ဟၟဲ ဂဵုလဟဵု ဟာ၊ ပ္ဍဲ ကွာန် ပိုဲ ကၠာ သာသနာ ဟွံမှာ ဂဵုလဟဵု တဴ ရ။ ပဗ္ဗဇိတ ဒုလ္လဘ တၠအဲ ဟွံဂွံ နၚ် ဟာ၊ သာသနာ ပၠ လ္လာ် ခမဳ ရ ညိည စိုတ် ဟွံပါ၊ ဒဒှ် ခမဳ ပြဟ် အာစာ ဗှေ် ဂှ် ညိ ဟွံတွံ ကဵု ဟာ။ 

အစာ အဲ ဂှ် ၜိုန် ဟီုတွံ ဟွံမြတ် ပ္ဍဲ ကတောဝ် ကၠာ၊ စိုတ် အဲဍိက် ထဲ ခါ ဂှ် ပြဲ အာစိုပ် ပ္ဍဲ ကွာန် ဏီ၊ တြုံ စၟတ် ဍာံပြ က္တဵုဒှ် ရ ဂိုဟ် ဘဝ တၠအဲ ရောၚ်။

=== ၂.၂။ ခဏ် သၟာန် ဒါန ===
သဒ္ဓါ တပ်တး ဒါန သၟး ဟီုထ္ၜး ကဵု ညိ ကၠာ ကောန်ဇၞော် ပထပိုဲ အဲ တၟုဲ တ္ၚေတ် တုဲ ကဵု ဒါန် ရ၊ ကာလ ကဵု ဒါန် စေတနာ ဟာန် ပိဋ္ဌာန် ညဳသာ ဟာန်၊ စေတနာ ပိဋ္ဌာန် အောန် လောန် ဟာန် ကွေံကြာန် ဂရၚ်ပ္တီ ရ။ 

ကုသိုလ် အဲ တန် ခတှ် နွံ ပၠန် ကၟဳသြန် ပရီု ညး ရ၊ သြန် ပရီု ဟေၚ် အဲ ကဵု ရေၚ် ကလေၚ် ဂွံ ပၠန် ခိုဟ်သန် ရ အဲ တုန် ကၠာ သာ်ဝွံ မာ ကၟိုန် ကာလ ဗၞုဟ် ဒး ရောၚ်။ ပ္ဍဲ ကွာန် ပိုဲ နၚ် ကဵု ဒါန် ရေၚ် သာ်ဝွံ ဟေၚ် စဳရေၚ် ဂၠိုၚ် ရောၚ်။ 
ယုတ် ပြဲ ဟွံဟီု ညးစ ကီု အိုဿီု ဇြုၚ်သ္ဍိုက် ဟာ၊ သြန် ပြီု ဂၠိုၚ် တိုက် ညးသိုခ် ကၠာ ရံၚ် မုက္ခဝါ တုဲ ဗ္စ တဴ ရောၚ်။ မုက္ခဝါ ဍောတ ညးဒိုဂ္ဂတ် ပဲါ မှတ် ဟွံဂွံ တုဲ ဗ္စ တဴ ရောၚ်။ ညးသိုက် တဴ ထဝ် လုပ် ကၞာ ကျဝ် လး ကဵု သကဝ် ပြဲ ရောၚ်။ လ္ပာ် တေံ လ္ပာ် ဏံ ကၠုၚ် ညိ ဂဇအ် ရန်တၟံ ကော်ခဴ ရောၚ်။ 

ဂဥုဲ ဇဗၠု လက်ဖက် ကၠေၚ် သက်သက် ဖက် ကၠိက် စာၚ် ပရာၚ် တုဲ ဗ္စ တဴ ရ၊ ညးပြီု သြန် ဂၠိုၚ် ပိုဲ ညးဂမၠိုၚ် သဒ္ဓါ ဂၠိုၚ် တဴ ရောၚ်။ ကုသိုလ် ဗှေ် မှာ သြန် ဂှ် ကၠာ ဂိုဟ် အာ ကွေံကွေံ ရ။

=== ၂.၃။ ခဏ် သၟာန် ပရိက္ခရာ ===
ပရိက္ခရာ ကဵု ဒါန် ကၠာ သမ္ဓာ ဒးရး ညိ ဟာ၊ ပရိက္ခရာ ကဵု ဒါန် ကၠာ ၚုဟ် သက်သာ ဂှ် ကဵု ဂၠိုၚ် ရ။

=== ၂.၄။ ခဏ် သၟာန် ဝတ္ထု ဒါန် ===
ကာလ ကဵု ဒါန် ပစ္စယ် ပန် ဋ္ဌာန် သၟး ဇၚး မာန် ကီု ဟာ၊ ကဵု ဒါန် ပစ္စယ် ပန် ဋ္ဌာန် လီပါန် ကၠတ် နၚ် ရောၚ်။

=== ၂.၅။ ခဏ် သၟာန် နိမန် ခမဳသၚ် ===
ဗီု နိမန် သၚ် ဒးဗီုပြၚ် ဂရၚ်ပ္တီ ဟီု ညိ ကၠာ၊ ဒ္ဂေတ် သိက္ခာ ရုဲစှ် ကၠာ ဟွံမှာ နိမန် နၚ် သေၚ် ဟာ၊ ဗီု နိမန် ဂှ် ဟွံရုဲစှ် ဆဒှ် ကဵု ဒှ် နိမန် နၚ် ရ။ ပါၚ် ဟီု တိုန် ကွာဲ မုခ် ဍာတ် ဆာဲ ကောန်နာဲ ဂှ် မိနၚ် ရ၊ အ္စာ ဗီု ဏံ ထဲ အဲ ပြဲ ဗွဲမဂၠိုၚ် နိမန် နၚ် ရ၊ ကလော ပိုဲ အ္စာ ပိုဲ ကျာ်ဇၞော် ပိုဲ နာဲကွာန် ပိုဲ နိမန် နၚ် ရ။ 

သြောံ ကဵု သတ်ဂန် ဗှေ် တံ ပၠန် မူစိ တန် ကဋ္ဌိ ဂွံ ရော၊ တိတ် အာ ဘာ ဝွံ ဂြိုၚ် ဝေၚ် ဂြုဂြု စ ဇဗၠု သုၚ် ဍာ် ရောၚ် ယွံ ဒကာဇၞော် ပြာတ် သတ်ဗြဴ ဗော် ကော် တုဲ စစမ် ညိ၊ ဗီု ဏံ ကော် ခဲါ မုခ် ရာၚ် ဆာဲ ကောန်နာဲ သာ်ဏံ တၟံ နိမန် ရောၚ်။ ပ္ဍဲ ကွာန် ပိုဲ ဟေၚ် ကဵု ဒါန် ရေၚ် သာ်ဝွံ ဟေၚ် နိမန် တဴ ရ၊ အမာံ ကဵု ဒါန် ကၠာ သၟးသၟး မှာ တန် ကၠာ ဆဝွံ ရောၚ်။

=== ၂.၆။ ခဏ် သၟာန် သဳမသုန် ===
* မဉ္စသဳ တုန် အၚ်္ဂ မသုန် ဖ္ဍုန် လဝ် လၟိုန် ကီု ဟာ၊ 
သဳ မသုန် သာ် ဒ္ဂေတ် ဓရ် ကျာ် လီုလာ် ဂၠိုၚ် တဴ ရောၚ်။ ဂစိုတ် ကၠတ် သ္ကဲ ကာမေ ထဲ မွဲ ဟွံသှေ် လီု တဴ ရ၊ မုသာ ဒှ် ဒွက် အရက် ဒှ် ဍာ် လီုလာ် ဂၠိုၚ် တဴ ရောၚ်။ 
ဒှ် ကၠုၚ် တုဲ ဟာန် ဘဝ မၞိသ် သြာန် ဆာန်ဍူ လောန် ကွေံ ရောၚ်။ ဆ အဲ ဓဝ် ဟွံသေၚ် ကျဝ် မၞိသ် ဗဝ် သၟဝ် လီုလာ် တဴ ရောၚ်။ မၞိသ် ဗြ တံ ဂှ် လီုလာ် ပြဟ် ရာန် ဖျာ ဂှ် ဒှ် ဆ ဆဵု ရောၚ်။

=== ၂.၇။ ခဏ် အာ လ္ၚောဝ် ကျာ် ===
* နူ ဝွံ မွဲ ခဏ် ဂတ ဂှ် ပၠန် သၟာန် တန် စမ် အာ ရ၊ ကျာ် ဓရ် သၚ် ပြဲ ရတ် ပိ ထဲ လ္ၚောဝ် ဗွဲမရှေ်သှေ် ကီု ဟာ၊ 
ညး လ္ၚောဝ် ကျာ် ဂၠိုၚ် မိက် ဝေၚ် ဂြိုၚ် တသိုၚ် ဗက် အာ ကီု ရ၊ ကာလ ဗက် အာ သဘၚ် ကျာ် ကၠာ စေတနာ ဇြုၚ်သ္ဍိုက် လ္ၚောဝ် တဴ ဟာ၊ ဗုဒ္ဓ ဂုဏော စိုတ် ဟၟဲ အဴ ဝေၚ် သုၚ် စ နှဴ စဴ ကၠုၚ် ရောၚ်။

=== ၂.၈။ ခဏ် သၟာန် ကၠောန်ၜိုတ် မိမ ===
* မာတာ ပိတ မိမ ရ ပြာပ် ခစ ကီု ဟာ၊ 
ဟွံခစ ဂွိုၚ် အဲ ရိုၚ် တ္ၜေဟ် တိုၚ် တ္ၜေဟ် လက် ဏီ၊ 
* မှာ ရ မှာ ရ မာံဗာလ ဆာန်ဍူ ယ ကွေံ ရ။

=== ၂.၉။ ခဏ် သၟာန် ကလၚ် ဓရ် ===
* ဓရ် ကျာ် သၟိၚ်သၚ် ဒေသနာ က္ဍၚ် ဂွံ ကလေၚ် နၚ် ကီု ဟာ၊ 
စိုတ် ဟွံပါ ညိ ဂွ လောန် စိ ဖေက် ညးဗျိ ဗက် ကလေၚ် ကီု ရ၊ ကာလ ကလၚ် ဓရ် စိုတ် ဗှေ် ကျဝ် နွံ ဓရ် သဒ္ဓါ ကလၚ် တဴ ဟာ၊ ကလှ် လဖှ် ဂၠိုၚ် စိုတ်တ် ဂွိုၚ် ပ္ဍဲ ဂြိုပ် တိုၚ် ဍေံ အာစိုပ် ဏီ။ ခမဳ အာစာ တွံ ဓရ် ကၠာ မွဲ ဝါ ဓဝ် တွံ တဴ ဟာ၊ အဲ တုန် မာ မွဲ ဝါ ကၠာ ရံၚ် မုက္ခဝါ တုဲ ဗက် အာ ရ၊ ဗှေ် ကလၚ် ဓရ် ကၠာ လန် ဏံ မှာ နွံ သဒ္ဓါ တုဲ ကလၚ် တဴ ဟာ၊ ဓရ် လေဝ် စှေ် ပြဲ တိက် လဝ် ဖဲ သဝ်တ္ၚဲ က္တဵု တုဲ ကလေၚ် စဴ ရ။

=== ၂.၁၀။ ခဏ် သၟာန် ရှေ်စံၚ် အာစာ ===
* ဘာ ပရိယတ် တိုက် ပိဋကတ် သၚ် ပြဲ မှတ် ဂၠာဲ လ္ၚတ် ကီု ဟာ၊ 
ကွာၚ် ဗြာတ် ဂၠိုၚ် တဴ ဘာ ဂှ် အဴ နှဴ တုဲ ဗက် အာ ကရောမ် ညး ရ၊ ကာလ ဗက် အာ သၚ်ထေရ် ဖျုၚ် စေတနာ လ္ၚောဝ် ကီု ဟာ၊ ဇရေၚ် ခရ်သၚ် ဟွံစိုပ် ပၚ် အောပ် သတၚ် ဒၟံၚ် ပၟံၚ် ဂရာ် ရ၊ ကာလ သတၚ် ပြဟ် စိုတ် ဗှေ် ဂှ် ဇြုၚ်မြဟ် တဴ ကီု ဟာ၊ ပြုၚ်မြတ် ဂှ် သ္ၚောဲ အဲ ထဲ သ္ၚေဝ် ဂၠာဲ မွဲ စၞစ ရောၚ်။ 

* ပိုန် ဒြပ် ဘာ ဂၠိုၚ် အမာံ ဂွိုၚ် ဟွံစသိုၚ် တုဲ ပဲါ တဴ ဟာ၊ စ ပုၚ် ဘာ ဂၠိုၚ် ဗုၚ် အဲ ဇြိုၚ် နူ ဘာ တိုၚ် စှေ် ဟွံမာန် ရ၊ စ ပုၚ် တုဲ ပြဟ် ပ္ဍဲ ဘာ ဂှ် ဗှေ် ကွဟ် ကၟဟ် ကီု ဟာ၊ 
ညိ ဟွံကွဟ် ကၟဟ် အဲ ဂှ် စ တုဲ ပြဟ် ကလေၚ် စဴ ကၠုၚ် ရောၚ်။ ပ္ဍဲ ကွာန် ပိုဲ ပ္ညုၚ် အိုတ် မၞိသ် စုၚ် စသုၚ် တဴ သာ်ဏံ ရောၚ်၊ 
* အမာံ တြုံ မာ ဗှေ် ဒှ် ကၠာ ဆာန်ဍူ အာ ဗွဲမလောန် ရ။

=== ၂.၁၁။ ခဏ် သၟာန် ဂၠာဲ အာစာ ===
ယွံ အမာံ ကၠာ မွဲ ပြကာ သၟာန် အာ ဗှေ် ပၠန် ရ၊ အာစာ ပဏ္ဍိတ ဗဟုသုတ တၠအဲ ဂၠာဲ ကီု ဟာ၊ အာစာ ပဏ္ဍိတ အဲ ဆဵု ရ သ္ပ ကၠေံ မဇ္ဇျဟ် ရောၚ်။ ပဲါ နူ အာ ဂၠာဲ အာစာ ဂှ် ဆာဲ အပဲါ ဓလ်ေ ကၠေံ ဏီ၊ သဒ္ဒါ သုတ် စန် ဇရေၚ် အာစာ ပၠန် ဗှေ် တန် ဂွံ ကတ် နၚ် ကီု ဟာ၊ ဂွံ ကတ် ဂှ် သ္ၚောဲ စ ဟွံဖဲ ဒှ် ယဲ စိုတ် ဏီ ရောၚ်။ 

ဂါထာ လ္ၚောဝ် ကျာ် ဂၠိုၚ်ကဵုသာ် မွဲ သာ် ဟွံဂွံ ဟာ၊ ဂါထာ လ္ပဟီု ၜိုန် ကျာ် ကီု သီု အဲ ဟွံလ္ၚောဝ် ရ။ အမာံ တြုံ ကၠာ ဂရၚ်ပ္တီ ဏာ မှာမှာ ဟေၚ် ဂၠိုၚ် တဴ ရ၊ သွက် ဂွံ နိဿယ် ကုသိုလ် ပြဲ မူ ဂှ် လေဝ် ဟၟဲ ရောၚ်၊ သၟာန် တဴ ကွေံသန် မွဲ ဟွံဂွံ ပၠန် အောန်စိုတ် လောန် ကွေံ ရောၚ်။ ဗီု မာံ ဒှ် ကီု ပွ အိုဿီု ဆာန်ဍူ သီုဖအိုတ် ရောၚ်။ သၟိၚ်ယီု ပ္ညုၚ် ခါ သၟာန် ကၠုၚ် ဗှေ် သ္ဒး ၚုၚ် တဴ ရ၊ ကာလ ဂှ် ဆံၚ် နရက် ထံၚ် တံၚ် ဂြဲ ဖျေံ ဏာ ရောၚ်။ သရာံပါပ် စိ နရက် ဂိ ဒမၠိ ဒုၚ် တဴ ရောၚ်။ ဗီု သၟိၚ်ယီု သၟာန် ဒွက် ဂလာန် စၟတ် ဟာန် ဆဝွံ ရောၚ်။

== နိဿဲ ==
* သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၁၃၊ လိခ်ကျာ်ဇၞော်အာစာ အကုၚ်္ၚထေရ် (ဍုၚ်မတ်မလီု၊ ဘာကျာ်သြဳမည်)

[[Category:လိက်ပတ်မန်]]
[[Category:ပရေင်ဘာသာ]]
[[Category:ကဗျ ကေုာံ လင်္ကာ]]</text>
      <sha1>2sbnkpc6udu2snzd3mozqfadwded4qv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နဲသဵု၊ ဒံက်တာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2625</id>
    <revision>
      <id>54166</id>
      <parentid>47463</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20780" sha1="igiudq252qt4jksa9o2o9gmp3uuw6o6" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific-prefix = အစာသဝ်၊ သၟာကောန်ဂကူ
| name = ဒံက်တာမာံနဲသဵု
| image = Dr.MinNweSoe.png
| caption = ဗီုရုပ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု (နူသၞာံ ၂၀၂၀)
| alt = ဗီုရုပ် အစာသဝ်ဒံက်တာမာံနဲသဵု နူသၞာံ ၂၀၁၅
| order = ဝန်ဇၞော်ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
| term_start = ၂၀၁၁
| term_end = ၂၀၁၆
| order1 = ညးအုပ်ကာနာနာ ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် (တြေံ)
| term_start1 = ၂၀၀၉
| term_end1 = ၂၀၁၉
| order2 = ညးအုပ်ကာနာနာ ဗော်ညဳသၟဟ်မန်
| term_start2 = ၂၀၁၉
| term_end2 = ၁၄ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀
| party = ဗော်ညဳသၟဟ်မန်
| birth_name = မာံထောန်ရဳ
| birth_date = {{birth date|1948|5|2|df=y}}
| birth_place = ကွာန်တဵုဂူ၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
| death_date = {{death date and age|2020|09|14|1948|05|02|df=y}}
| death_place = ကွာန်ဝင်ဒုန်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
| death_cause = ယဲအာယုက်ဇၞော်
| resting_place = သုသာန် ကွာန်ဝင်ဒုန်
| nationality = ကောန်ဍုင်ဗၟာ
| ethnicity = မန်
| religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ
| alma_mater = တက္ကသိုလ်ဂဥုဲ (၁) ကေုာံ (၂)၊ ဍုင်လ္ဂုင်
}}

'''အ္စာသဝ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု''' ({{lang-my|ဒေါက်တာမင်းနွယ်စိုး}}) (၁၉၄၈-၂၀၂၀) ဝွံ ဒှ်ဒံက်တာအစာဂဥုဲ၊ အစာချူလိက် (ဗွဲတၟေင် လိက်ဝင်) ကေုာံ ညးမဂိုတ်ဂစာန် သွက်ဂကူမန် သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်မွဲတၠ နူဘဝသၟတ် စဵုကုလအိတ်အာယုက်ရ။ ဒံက်တာမာံနဲသဵုဂှ် ယၟုမြဟ်တဴ ပ္ဍဲအရာမချူလိက်ဝင် မဆေင်ကုမန် ကေုာံ ကၟိန်ဍုင်ဗၟာတုဲ လိက်ကၞပ်ဝင်မန် နဘာသာဗၟာ၊ ဘာသာမန်ဂှ် ချူခၞံလဝ်ရ။ ပ္ဍဲလပါ်ယေန်သၞာင်၊ လိက်ပတ်မန်ဂှ်လေဝ် နူဘဝကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂှ် ချဳဓရာင်ကၠုင်တုဲ ပ္ဍဲကမၠောန်ဗမံက်ရုပ်ရဴကယျိုင်ကယျဝ်မန် ခေတ်တၟိဂှ် ပါလုပ်လဝ် ဒၞာဲမၞိဟ်အဓိကရ။ 

ပ္ဍဲကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်ဂှ် ဗွဲမပြာကတ် ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲပ္ၚံက်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကြဴနူသၞောဝ်လဒက်ပတန်ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ၂၀၀၈၊ ကာလမဒက်ပတန် ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာ ကေတ်လဝ်တာလျိုင်တုဲ မဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ်အမာတ်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် နူပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် (သမၠုင်ကျာ) တုဲ သီုဂွံခပတိုန်လဝ် နဒဒှ် ဝန်ဇၞော် ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲအကြာသၞာံ (၂၀၁၁-၂၀၁၆) ရ။&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot;&gt;လိက်တၞး ကာလတွဟ်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅&lt;/ref&gt;

== ပထမအဝဲ ကေုာံ ပရေင်ပညာ ==
အစာသဝ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု (ယၟုသၟတ် မာံထောန်ယျဳ/ထွန်းရီ) ဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂိတုမေ ၂၊ ၁၉၄၈ မဒှ်ကောန် နာဲယှိုယ်၊ မိစဴဗု ဇာတိကွာန်တဵုဂူ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ ညးဂွံအံင်ကေတ် ဘာတန်သမၠုင် ပ္ဍဲဘာတန်သမၠုင် (၁) ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ တိုန်တက္ကသိုလ်ဂဥုဲ (၁) ကေုာံ (၂) ကလိဂွံတဆိပ်ကြာမဟိမုအစာသဝ်ဒံက်တာ (M.B.B.S) တုဲ နူဂှ် ဆက်တိုန် တန်ဒဳပလိုမာ အုပ်ဓုပ်ရုင်ဂဥုဲတုဲ ကလိဂွံတဆိပ်ကြာ D.H.A ရ။ တုဲပၠန် အာတိုန်ဘာပညာဂဥုဲ ပ္ဍဲဍုင်အေဿရေ မဆေင်ကုယဲအေတ် (AIDS) ရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/thanlwintimes9/posts/2173040086153829 |title=ဒေါက်တာမင်းနွယ်စိုး ကွယ်လွန် (၁၉၄၈ - ၂၀၂၀) Than Lwin Times |access-date=2020-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပေါင်မသၟိင် ==
အစာသဝ်ဒံက်တာမာံနဲသဵု ကလိဂွံတဆိပ်ကြာအစာသဝ်တုဲ လုပ်ကၠောန်ကမၠောန် နဒဒှ်ပေါင်မသၟိင် ပ္ဍဲဌာနပရေင်ထတ်ယုက်ညးဍုင်ကွာန်ဂှ် လုပ်ကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲဒေသနာနာရ။ တာလျိုင်လက်ကရဴအိုတ်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ် သကိုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် တွဵုရးဍုင်ကရေင်ဍာဲ (ကယားပြည်နယ် ကျန်းမာရေးဌာန ဦးစီးမှူး) တုဲ စပေန်ဇြေန် ဒေါအ်ဇူ နူကမၠောန်ပေါင်မသၟိင်ရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပရေင်ကောန်ဂကူမန် ==
ပ္ဍဲအခိင်မာံနဲသဵု မဒှ်ဘဝကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂှ် ပါလုပ်ချဳဓရာင်ကၠုင် ပ္ဍဲပရေင်ကမၠောန်ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ်မန် ဗွဲကတိုင်ကၟဟ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် နကုကွးဘာတက္ကသိုလ် ပအဓိကတုဲ ချပ်ဂၞန်ဂၠိုက်ဂၠာဲ ကယျိုင်ကယျဝ် မဂွံစၟတ်သမ္တီ ကယျိုင်မန်ဂှ် မာံနဲသဵု ချဳဓရာင်ကၠုင် ပ္ဍဲဒၞာဲအဓိက ကရောမ်ကွးဘာတၞဟ် ဗီုကဵု ဒံက်တာအံင်မဵု၊ နာဲမိုင်တဝ်တအ်ရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲအခိင်ကညင် ဘာကၟာတ် ညံင်ကွးဘာတအ် ဂွံအာဗတောန်လိက်မန် ကုညးကောန်ၚာ်သၟတ်မန် ပ္ဍဲဒေသနာနာဂှ်လေဝ် ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဒၞာဲ နဒဒှ်ညးမဒက်ပ္တန်ကီုရ။ 

ပ္ဍဲကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် လ္ဂုင်ဂှ် နဒဒှ်သကိုပ်စန်ဒက်မွဲတၠ၊ ပ္ဍဲဂကောံတြးပတိတ် မဂ္ဂဇြေန်မန် တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်နာနာ၊ ၁၉၇၂-၇၃ ကမ္မတဳပတိတ် ပက္ခဒိန်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာရ။ ပ္ဍဲဂကောံဗမံက်ပတိုန် ကယျိုင်ကယျဝ်မန်ဂှ် နဒဒှ်ညးတာလျိုင်ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ ညံင်ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် ပ္ဍဲရးလ္ဂုင်၊ ဗဂေါ ကေုာံ မတ်မလီု ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုင်ဂှ် ပါလုပ်ကၠုင် နဒဒှ်မၞိဟ်စန်ဒက်မွဲတၠကီုရ။ တုဲပၠန် ကေင်ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ပ္ဍဲကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် ဍုင်မတ်မလီု၊ ကမ္မတဳမကၠောန်ဗဒှ် တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် (ဍုင်မတ်မလီု) ဂှ်လေဝ် ကေင်ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ်ဥက္ကဌမွဲတၠကီုရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဂကောံမဆေင်ကုလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန်တၞဟ်တအ်လေဝ် ယိုက်ဂၠေင်ကၠုင် ပ္ဍဲတာလျိုင်အဓိက ဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပရေင်ဍုင်ကွာန် ==
ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ နူစသၞောဝ်ပတန်ဍုင် ၂၀၀၈ မဒှ်အာဒတန်တုဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် ပ္ၚံက်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပြံင်လှာဲအာရ။ နကုလညာတ်မ္ဂး အခေါင်သွက်ဂကူမန် အပ္ဍဲသၞောဝ် ညံင်သ္ဂောအ်ကလိဂွံမာန် သ္ဒးဒက်ပ္တန် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်မွဲဂှ် ညးပါလုပ် နဒဒှ်မၞိဟ်အဓိက သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် တုဲ ပ္ဍဲဗော်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာရ။ ကာလဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်ဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် ပ္ဍဲဗော်ဝွံလေဝ် ဆက်ယိုက်လဝ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာ စဵုလအိတ်လမျီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;

ပ္ဍဲသဘင်မာဲ ၂၀၁၀ ဂှ် ညးဒုင်ရုဲမာဲ သွက်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် နူပွိုင်ဆန္ဒမာဲ(၂) ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ ဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ်အမာတ်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးမွဲတၠရ။ တုဲဂှ် ဂွံဒုင်ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံအလဵုအသဳတုဲ ဂွံဒုင်ခပတိုန် နဒဒှ် ဝန်ဇၞော်ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (စီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန) နူသၞာံ ၂၀၁၁ စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၁၆ ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ သီုဂွံယိုက်ဂၠေင် နဒဒှ် ညးတာလျိုင်မဆေင်ကုဂကူမန် (မွန်တိုင်းရင်းသားရေးရာတာဝန်ခံ) ကီုရ။ 

နကုတာလျိုင်ဏအ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ဗွဟ်လိက်စံင်သုတေသနမန် (မွန်မှုသုတေသနစာတမ်းဖတ်ပွဲ)၊ စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် ကေုာံ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ ကၠောန်သဘင်ဗွဟ်လိက်စံင်သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ၊ ပ္ဍဲသဘင်ပြိုင်ပကာန်လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ တိင်တိုက်ဂှ် နကုသဘင်ပြိုင်ပကာန်လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ တိင်တိုက်ကောန်ဂကူမန် အခိုက်မန်လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုင်ကီုရ။ စပ်ကုပရေင်လိက်မန် ညံင်ဂွံဒှ်ဗတောန် ပ္ဍဲဘာအလဵုအသဳဂှ်လေဝ် ဂစာန်တုဲ ကလိဂွံကၠုင်၊ တုဲပၠန် ကဵုတန်ဗတောန် ကုအစာဘာဂမၠိုင်ကီုရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ပ္ဍဲအခိင်ညးမကေတ်လဝ်တာလျိုင်ဂှ် လိက်ပရိုင်အလဵုအသဳ နကုလိက်ပရိုင်ကောန်ဍုင်အရင် နဘာသာမန်၊ ဘာသာကရေင်၊ ဘာသာပအိုဝ်တအ်ဂှ်လေဝ် ဇၟာပ်သတ္တဟ တက််ပ္တိုန်မာန်ကၠုင်ကီုရ။ နသြန်ဘဏ္ဍာတွဵုရးဂှ် သီုဂွံစၜံက်ခါဲ ဍုင်တြေံသုဝဏ္ဏဘုမ္မိကီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;

== ကၞောတ်ဘဝ ==
အစာသဝ်ဒံက်တာမာံနဲသဵုဝွံ ပ္ဍဲအခိင်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် နဒဒှ် ညးအုပ်နာနာ ပ္ဍဲဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၁၄ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ဝ၇:၄၀ ဂှ် ၜးအတ္တဘဴ စုတိအာ နယဲအာယုက်ဇၞော် ပ္ဍဲသ္ၚိညး မနွံပ္ဍဲကွာန်ဝင်ဒုန်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ တ္ၚဲယး ၁၅ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀ ဂှ် ဖျေဟ်ကမ္မဌာန် စံင်ဇွ ပ္ဍဲသုသာန် ကွာန်ဝင်ဒုန်ရ။ အခိင်ညးမစုတိဂှ် ညးကလိဂွံအာယုက် ၇၂ သၞာံ။

== ကဗျဗၞုဟ်ဂုဏ်ဂမၠိုင် ==

=== သရာဲပ္တန်အခေါင် သရာဲပ္တန်ဍုင် (ဝါ) ဒံက်တာမေန်နွေဝ်သိုဝ် ကော် သဝ်ဝန်နဲသိုဝ် ===
&lt;poem&gt;
မွဲဒးကေတ်ဒၞါဲ ၜါကၟါဲပ္တိုန်မံင် ပိကေဝ်ပၠံင်ချိင်
ပန် ပန်အမိင် မိင်ကၠုင်နူဍောတ် ဇွိတ်သ္ပေါတ်ဝေင်ကၠုင်
တတ်သြုင်နာဍဳ ချဳသက္ကရာဇ် ညာတ်ဂၠံင်ရေင်တၠုင်
ကွတ်ပညာစုင် ဒုင်တၠုင်လ္ဂါံချပ် ဟွံခၠပ်ကေတ်အသိင် ,,!

တာလျိုင်ပ္ဍဲဒၞါဲ ဟွံဂံင်ဂၠါဲဆေဝ် ကေဝ်ချိင်ပၠုပ်ပွန်
မန်ဂွံတန်ကြန် ဂွံဖန်ဍိုန်ၜတ် ပ္ကတ်ပ္ကေင်ဒက်ပ္တန်
ပ္တန်ပ္ဍဲလိက်ပတ် ဂွံပြာကတ်လှဲ ဂၠါဲနဲဆန်ၜန်
ဇၟာပ်ဌါနစန် မန်ဖန်သွက်မန် မန်ဆာဲဨကန်...!

ပ္တန်ညးကေက်သ္ကာ ပ္တန်ပညာပြဲ ပ္တန်ပ္ဍဲကွးဘာ
ဂိစိုတ်ဓွံဒၞါ အခေါင်ရာဂၠါဲ ပတန်စရာဲလၟိုန်
ဇၟာပ်လ္ဂါံဂံင်ပၠန် ဇၟာပ်ကဏ္ဍပိုင် ဂွံၜှ်ခၠိုင်ဗိုန်
ဘဝအပ်ဇိုန် လိုန်လိုင်ပင်သၠုင် ပ္တန်ဍုင်ဖေတ်ဒြာ...!

ပ္တန်စိုတ်လအေင် ဗပေင်စိုတ်သမ္မာ ပ္တန်ပညာမန်
ပ္တန်လိက်စိုပ်နန် ပ္တန်ဝန်ယဵုဂၠေင် ပ္တန်ဟွံဗၠေင်သၞေဝ်
ပ္တန်စိုတ်ဓါတ်ခိုဟ် ပ္တန်ခ္ဍိုဟ်စိုတ်ပြိုင် ပ္တန်ခိုင်ဍာ်ဒ္ကေဝ်
ပ္တန်ပွန်ချိင်ကေဝ် ပ္တန်ခ္ဍေဝ်ခ္ဍာပ်ညဳ ပ္တန်လွဳကၟာင်နန်...!

အ္စာပ္တန်အ္စာပၠန် အ္စာဖန်အ္စာဇန် တန်ကြန်ဗျာပ်တြး
အလုံဂကူတၟး စဳကၠးဗာန်က္ဍဟ် ပလှ်စိုတ်ဍိက်ကၠာဲ
ပ္တန်ပၟိက်စိုတ်တၠ ပၠတရဴဇက် ဒက်ကောံစရာဲ
အ္စာပ္တန်ဍုင်နာဲ သရာဲပ္တန်အခေါင် ဂကူသၠောင်သၟဝ်အကး။

— ''နာဲမန်သဵုနဲ''
&lt;/poem&gt;

=== တင်ဓိုန်မန် Our Giant ===
&lt;poem&gt;
ညးဂှ်ဒှ်တင်ဓိုန်ခေတ်ပိုဲ (giant)
ညးဂှ်ညးတပ်တး
ညးဂှ်ညးစဳကၠး
ညးဂှ်ညးဂံင်
ညးဂှ်ညးလွဳၜံင်မၞိဟ်
ညးဂှ်ညးအံင်ဇၞးသ္ၚိတ်တ်
ညးဂှ်ရဲရံင်စံင်ဂကူ
ညးဂှ်ရဲပၠတရဴ
ညးဂှ်ဖအိုတ်ဏာဘဝသွက်ဂကူ။

ညးဂှ်ဒှ်ဒဒင်ဂကူ
ညးဂှ်ညးမင်မွဲဂကူ
ညးဂှ်ညးညာတ်သ္ၚေဲာ
ညးဂှ်ညးဗတိုက်နူပ္ဍဲ
ညးဂှ်သပုန်ရပ်ကၞေဟ်
ညးဂှ်ညးတီပရောဍေံ
ညးဂှ်ချိုတ်လေဝ်ယၟုသှ်ေ
ညးဂှ်ဟီုဗ္တောန်ဏာအရေဝ်မွဲ
'ကံကုသဵုမန်
မန်မိက်ဖန်ဖက်ပေင်င်မ္ဂး
ဗတိုက်ကေတ်ညိ'။

ညးဂှ်ညးဂကူဆာန်ဇေတ်တ်
ညးဂှ်တၠပညာဇေတ်တ်
ညးဂှ်သရဲာဇေတ်တ်
ညးဂှ်တာလျိုင်ပြေအာယျ
ညးဂှ်ဗက်ဒၞဲာဇိုင်ညးရော?။ ။

— ''ဍေန်ပၠဟံသာ (၁၅၊ ဝ၉၊ ၂၀၂၀)''
&lt;/poem&gt;

== နိဿဲ ==
{{reflist}}
* [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%81%8A%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC Wikipedia မင်းနွယ်စိုး၊ ဒေါက်တာ]

[[Category:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]
[[Category:ညးမချဳဓရာင် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မန်]]
[[Category:ကောန်ဂကူမန်]]</text>
      <sha1>igiudq252qt4jksa9o2o9gmp3uuw6o6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54167</id>
      <parentid>54166</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23375" sha1="qauxrnmxxw87ubuc4avmczkqnhoexal" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;
{{Infobox
| bodyclass = 
| bodystyle = width:22em;
| title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}
| titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%;
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=220x200px}}
| caption = {{{caption|}}}
| labelstyle = background: #e6f0fa; width: 35%;
| datastyle = 

| label1 = သၞောဝ်ကဵုဂုဏ် (Honorific prefix)
| data1 = {{{honorific_prefix|}}}

| label2 = ယၟုသၞောဝ်ကဵုဂုဏ် (Honorific suffix)
| data2 = {{{honorific_suffix|}}}

| label3 = ရုပ် (Image)
| data3 = {{{image|}}}

| label4 = ဂလာန်ပရူရုပ် (Caption)
| data4 = {{{caption|}}}

| label5 = ယၟုတၞဟ် (Other names)
| data5 = {{{other_names|}}}

| label6 = တာလျိုင် (Office)
| data6 = {{{office|}}}

| label7 = စမြိုင် (Term start)
| data7 = {{{term_start|}}}

| label8 = အိုတ်ဒု (Term end)
| data8 = {{{term_end|}}}

| label9 = ဒု-ညးအုပ်ကာ (Deputy)
| data9 = {{{deputy|}}}

| label10 = သကိုပ်ဍုင် (President)
| data10 = {{{president|}}}

| label11 = ဝန်ဇၞော်ဇၞော် (Prime minister)
| data11 = {{{primeminister|}}}

| label12 = ညးမကဵုတာလျိုင် (Appointer)
| data12 = {{{appointer|}}}

| label13 = စမြိုင် (Term start 1)
| data13 = {{{term_start1|}}}

| label14 = အိုတ်ဒု (Term end 1)
| data14 = {{{term_end1|}}}

| label15 = စမြိုင် (Term start 2)
| data15 = {{{term_start2|}}}

| label16 = အိုတ်ဒု (Term end 2)
| data16 = {{{term_end2|}}}

| label17 = စမြိုင် (Term start 3)
| data17 = {{{term_start3|}}}

| label18 = အိုတ်ဒု (Term end 3)
| data18 = {{{term_end3|}}}

| label19 = စမြိုင် (Term start 4)
| data19 = {{{term_start4|}}}

| label20 = အိုတ်ဒု (Term end 4)
| data20 = {{{term_end4|}}}

| label21 = စမြိုင် (Term start 5)
| data21 = {{{term_start5|}}}

| label22 = အိုတ်ဒု (Term end 5)
| data22 = {{{term_end5|}}}

| label23 = ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political party)
| data23 = {{{party|}}}

| label24 = ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တၞဟ် (Other political affiliations)
| data24 = {{{otherparty|}}}

| label25 = မိမ (Mother)
| data25 = {{{mother|}}}

| label26 = အပါ (Father)
| data26 = {{{father|}}}

| label27 = သမ္ဘာ (Spouse)
| data27 = {{{spouse|}}}

| label28 = ကောန် (Children)
| data28 = {{{children|}}}

| label29 = ကောဒေံ (Relatives)
| data29 = {{{relatives|}}}

| label30 = ဒတန် (Residence)
| data30 = {{{residence|}}}

| label31 = ဘာတက္ကသိုလ် (Alma mater)
| data31 = {{{alma_mater|}}}

| label32 = ကမၠောန် (Occupation)
| data32 = {{{occupation|}}}

| label33 = ပရဝ်ဖဂှေန် (Profession)
| data33 = {{{profession|}}}

| label34 = ပရေင်ပတှ်ေဘာသာ (Religion)
| data34 = {{{religion|}}}

| label35 = တဆိပ်ကြာ (Awards)
| data35 = {{{awards|}}}

| label36 = လက်မှတ် (Signature)
| data36 = {{{signature|}}}

| label37 = ဝဲက်ဆိုက် (Website)
| data37 = {{{website|}}}

}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''Infobox officeholder''' ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်သ္ဂောံထ္ၜး ဗၞတ်ဗ္တဳ (metadata) ပရူ **ညးအုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳ** (political officeholder) မွဲမွဲ။

== စၟတ်တဲ ==
သွက်ဂွံစကာ ထာမ်ပလိက်ဝွံ ပ္ဍဲမုက်လိက်မွဲမွဲမ္ဂး ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ချူညိ။

```wikitext
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = 
| name = 
| honorific_suffix = 
| image = 
| caption = 
| office = 
| term_start = 
| term_end = 
| office1 = 
| term_start1 = 
| term_end1 = 
| office2 = 
| term_start2 = 
| term_end2 = 
| party = 
| birth_date = 
| birth_place = 
| death_date = 
| death_place = 
| alma_mater = 
| occupation = 
| religion = 
| website = 
}}
'''အ္စာသဝ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု''' ({{lang-my|ဒေါက်တာမင်းနွယ်စိုး}}) (၁၉၄၈-၂၀၂၀) ဝွံ ဒှ်ဒံက်တာအစာဂဥုဲ၊ အစာချူလိက် (ဗွဲတၟေင် လိက်ဝင်) ကေုာံ ညးမဂိုတ်ဂစာန် သွက်ဂကူမန် သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်မွဲတၠ နူဘဝသၟတ် စဵုကုလအိတ်အာယုက်ရ။ ဒံက်တာမာံနဲသဵုဂှ် ယၟုမြဟ်တဴ ပ္ဍဲအရာမချူလိက်ဝင် မဆေင်ကုမန် ကေုာံ ကၟိန်ဍုင်ဗၟာတုဲ လိက်ကၞပ်ဝင်မန် နဘာသာဗၟာ၊ ဘာသာမန်ဂှ် ချူခၞံလဝ်ရ။ ပ္ဍဲလပါ်ယေန်သၞာင်၊ လိက်ပတ်မန်ဂှ်လေဝ် နူဘဝကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂှ် ချဳဓရာင်ကၠုင်တုဲ ပ္ဍဲကမၠောန်ဗမံက်ရုပ်ရဴကယျိုင်ကယျဝ်မန် ခေတ်တၟိဂှ် ပါလုပ်လဝ် ဒၞာဲမၞိဟ်အဓိကရ။ 

ပ္ဍဲကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်ဂှ် ဗွဲမပြာကတ် ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲပ္ၚံက်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကြဴနူသၞောဝ်လဒက်ပတန်ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ၂၀၀၈၊ ကာလမဒက်ပတန် ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာ ကေတ်လဝ်တာလျိုင်တုဲ မဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ်အမာတ်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် နူပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် (သမၠုင်ကျာ) တုဲ သီုဂွံခပတိုန်လဝ် နဒဒှ် ဝန်ဇၞော် ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲအကြာသၞာံ (၂၀၁၁-၂၀၁၆) ရ။&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot;&gt;လိက်တၞး ကာလတွဟ်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅&lt;/ref&gt;

== ပထမအဝဲ ကေုာံ ပရေင်ပညာ ==
အစာသဝ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု (ယၟုသၟတ် မာံထောန်ယျဳ/ထွန်းရီ) ဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂိတုမေ ၂၊ ၁၉၄၈ မဒှ်ကောန် နာဲယှိုယ်၊ မိစဴဗု ဇာတိကွာန်တဵုဂူ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ ညးဂွံအံင်ကေတ် ဘာတန်သမၠုင် ပ္ဍဲဘာတန်သမၠုင် (၁) ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ တိုန်တက္ကသိုလ်ဂဥုဲ (၁) ကေုာံ (၂) ကလိဂွံတဆိပ်ကြာမဟိမုအစာသဝ်ဒံက်တာ (M.B.B.S) တုဲ နူဂှ် ဆက်တိုန် တန်ဒဳပလိုမာ အုပ်ဓုပ်ရုင်ဂဥုဲတုဲ ကလိဂွံတဆိပ်ကြာ D.H.A ရ။ တုဲပၠန် အာတိုန်ဘာပညာဂဥုဲ ပ္ဍဲဍုင်အေဿရေ မဆေင်ကုယဲအေတ် (AIDS) ရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/thanlwintimes9/posts/2173040086153829 |title=ဒေါက်တာမင်းနွယ်စိုး ကွယ်လွန် (၁၉၄၈ - ၂၀၂၀) Than Lwin Times |access-date=2020-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပေါင်မသၟိင် ==
အစာသဝ်ဒံက်တာမာံနဲသဵု ကလိဂွံတဆိပ်ကြာအစာသဝ်တုဲ လုပ်ကၠောန်ကမၠောန် နဒဒှ်ပေါင်မသၟိင် ပ္ဍဲဌာနပရေင်ထတ်ယုက်ညးဍုင်ကွာန်ဂှ် လုပ်ကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲဒေသနာနာရ။ တာလျိုင်လက်ကရဴအိုတ်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ် သကိုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် တွဵုရးဍုင်ကရေင်ဍာဲ (ကယားပြည်နယ် ကျန်းမာရေးဌာန ဦးစီးမှူး) တုဲ စပေန်ဇြေန် ဒေါအ်ဇူ နူကမၠောန်ပေါင်မသၟိင်ရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပရေင်ကောန်ဂကူမန် ==
ပ္ဍဲအခိင်မာံနဲသဵု မဒှ်ဘဝကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂှ် ပါလုပ်ချဳဓရာင်ကၠုင် ပ္ဍဲပရေင်ကမၠောန်ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ်မန် ဗွဲကတိုင်ကၟဟ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် နကုကွးဘာတက္ကသိုလ် ပအဓိကတုဲ ချပ်ဂၞန်ဂၠိုက်ဂၠာဲ ကယျိုင်ကယျဝ် မဂွံစၟတ်သမ္တီ ကယျိုင်မန်ဂှ် မာံနဲသဵု ချဳဓရာင်ကၠုင် ပ္ဍဲဒၞာဲအဓိက ကရောမ်ကွးဘာတၞဟ် ဗီုကဵု ဒံက်တာအံင်မဵု၊ နာဲမိုင်တဝ်တအ်ရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲအခိင်ကညင် ဘာကၟာတ် ညံင်ကွးဘာတအ် ဂွံအာဗတောန်လိက်မန် ကုညးကောန်ၚာ်သၟတ်မန် ပ္ဍဲဒေသနာနာဂှ်လေဝ် ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဒၞာဲ နဒဒှ်ညးမဒက်ပ္တန်ကီုရ။ 

ပ္ဍဲကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် လ္ဂုင်ဂှ် နဒဒှ်သကိုပ်စန်ဒက်မွဲတၠ၊ ပ္ဍဲဂကောံတြးပတိတ် မဂ္ဂဇြေန်မန် တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်နာနာ၊ ၁၉၇၂-၇၃ ကမ္မတဳပတိတ် ပက္ခဒိန်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာရ။ ပ္ဍဲဂကောံဗမံက်ပတိုန် ကယျိုင်ကယျဝ်မန်ဂှ် နဒဒှ်ညးတာလျိုင်ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ ညံင်ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် ပ္ဍဲရးလ္ဂုင်၊ ဗဂေါ ကေုာံ မတ်မလီု ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုင်ဂှ် ပါလုပ်ကၠုင် နဒဒှ်မၞိဟ်စန်ဒက်မွဲတၠကီုရ။ တုဲပၠန် ကေင်ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ပ္ဍဲကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် ဍုင်မတ်မလီု၊ ကမ္မတဳမကၠောန်ဗဒှ် တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် (ဍုင်မတ်မလီု) ဂှ်လေဝ် ကေင်ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ်ဥက္ကဌမွဲတၠကီုရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဂကောံမဆေင်ကုလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန်တၞဟ်တအ်လေဝ် ယိုက်ဂၠေင်ကၠုင် ပ္ဍဲတာလျိုင်အဓိက ဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပရေင်ဍုင်ကွာန် ==
ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ နူစသၞောဝ်ပတန်ဍုင် ၂၀၀၈ မဒှ်အာဒတန်တုဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် ပ္ၚံက်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပြံင်လှာဲအာရ။ နကုလညာတ်မ္ဂး အခေါင်သွက်ဂကူမန် အပ္ဍဲသၞောဝ် ညံင်သ္ဂောအ်ကလိဂွံမာန် သ္ဒးဒက်ပ္တန် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်မွဲဂှ် ညးပါလုပ် နဒဒှ်မၞိဟ်အဓိက သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် တုဲ ပ္ဍဲဗော်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာရ။ ကာလဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်ဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် ပ္ဍဲဗော်ဝွံလေဝ် ဆက်ယိုက်လဝ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာ စဵုလအိတ်လမျီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;

ပ္ဍဲသဘင်မာဲ ၂၀၁၀ ဂှ် ညးဒုင်ရုဲမာဲ သွက်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် နူပွိုင်ဆန္ဒမာဲ(၂) ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ ဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ်အမာတ်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးမွဲတၠရ။ တုဲဂှ် ဂွံဒုင်ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံအလဵုအသဳတုဲ ဂွံဒုင်ခပတိုန် နဒဒှ် ဝန်ဇၞော်ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (စီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန) နူသၞာံ ၂၀၁၁ စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၁၆ ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ သီုဂွံယိုက်ဂၠေင် နဒဒှ် ညးတာလျိုင်မဆေင်ကုဂကူမန် (မွန်တိုင်းရင်းသားရေးရာတာဝန်ခံ) ကီုရ။ 

နကုတာလျိုင်ဏအ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ဗွဟ်လိက်စံင်သုတေသနမန် (မွန်မှုသုတေသနစာတမ်းဖတ်ပွဲ)၊ စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် ကေုာံ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ ကၠောန်သဘင်ဗွဟ်လိက်စံင်သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ၊ ပ္ဍဲသဘင်ပြိုင်ပကာန်လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ တိင်တိုက်ဂှ် နကုသဘင်ပြိုင်ပကာန်လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ တိင်တိုက်ကောန်ဂကူမန် အခိုက်မန်လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုင်ကီုရ။ စပ်ကုပရေင်လိက်မန် ညံင်ဂွံဒှ်ဗတောန် ပ္ဍဲဘာအလဵုအသဳဂှ်လေဝ် ဂစာန်တုဲ ကလိဂွံကၠုင်၊ တုဲပၠန် ကဵုတန်ဗတောန် ကုအစာဘာဂမၠိုင်ကီုရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ပ္ဍဲအခိင်ညးမကေတ်လဝ်တာလျိုင်ဂှ် လိက်ပရိုင်အလဵုအသဳ နကုလိက်ပရိုင်ကောန်ဍုင်အရင် နဘာသာမန်၊ ဘာသာကရေင်၊ ဘာသာပအိုဝ်တအ်ဂှ်လေဝ် ဇၟာပ်သတ္တဟ တက််ပ္တိုန်မာန်ကၠုင်ကီုရ။ နသြန်ဘဏ္ဍာတွဵုရးဂှ် သီုဂွံစၜံက်ခါဲ ဍုင်တြေံသုဝဏ္ဏဘုမ္မိကီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;

== ကၞောတ်ဘဝ ==
အစာသဝ်ဒံက်တာမာံနဲသဵုဝွံ ပ္ဍဲအခိင်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် နဒဒှ် ညးအုပ်နာနာ ပ္ဍဲဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၁၄ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ဝ၇:၄၀ ဂှ် ၜးအတ္တဘဴ စုတိအာ နယဲအာယုက်ဇၞော် ပ္ဍဲသ္ၚိညး မနွံပ္ဍဲကွာန်ဝင်ဒုန်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ တ္ၚဲယး ၁၅ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀ ဂှ် ဖျေဟ်ကမ္မဌာန် စံင်ဇွ ပ္ဍဲသုသာန် ကွာန်ဝင်ဒုန်ရ။ အခိင်ညးမစုတိဂှ် ညးကလိဂွံအာယုက် ၇၂ သၞာံ။

== ကဗျဗၞုဟ်ဂုဏ်ဂမၠိုင် ==

=== သရာဲပ္တန်အခေါင် သရာဲပ္တန်ဍုင် (ဝါ) ဒံက်တာမေန်နွေဝ်သိုဝ် ကော် သဝ်ဝန်နဲသိုဝ် ===
&lt;poem&gt;
မွဲဒးကေတ်ဒၞါဲ ၜါကၟါဲပ္တိုန်မံင် ပိကေဝ်ပၠံင်ချိင်
ပန် ပန်အမိင် မိင်ကၠုင်နူဍောတ် ဇွိတ်သ္ပေါတ်ဝေင်ကၠုင်
တတ်သြုင်နာဍဳ ချဳသက္ကရာဇ် ညာတ်ဂၠံင်ရေင်တၠုင်
ကွတ်ပညာစုင် ဒုင်တၠုင်လ္ဂါံချပ် ဟွံခၠပ်ကေတ်အသိင် ,,!

တာလျိုင်ပ္ဍဲဒၞါဲ ဟွံဂံင်ဂၠါဲဆေဝ် ကေဝ်ချိင်ပၠုပ်ပွန်
မန်ဂွံတန်ကြန် ဂွံဖန်ဍိုန်ၜတ် ပ္ကတ်ပ္ကေင်ဒက်ပ္တန်
ပ္တန်ပ္ဍဲလိက်ပတ် ဂွံပြာကတ်လှဲ ဂၠါဲနဲဆန်ၜန်
ဇၟာပ်ဌါနစန် မန်ဖန်သွက်မန် မန်ဆာဲဨကန်...!

ပ္တန်ညးကေက်သ္ကာ ပ္တန်ပညာပြဲ ပ္တန်ပ္ဍဲကွးဘာ
ဂိစိုတ်ဓွံဒၞါ အခေါင်ရာဂၠါဲ ပတန်စရာဲလၟိုန်
ဇၟာပ်လ္ဂါံဂံင်ပၠန် ဇၟာပ်ကဏ္ဍပိုင် ဂွံၜှ်ခၠိုင်ဗိုန်
ဘဝအပ်ဇိုန် လိုန်လိုင်ပင်သၠုင် ပ္တန်ဍုင်ဖေတ်ဒြာ...!

ပ္တန်စိုတ်လအေင် ဗပေင်စိုတ်သမ္မာ ပ္တန်ပညာမန်
ပ္တန်လိက်စိုပ်နန် ပ္တန်ဝန်ယဵုဂၠေင် ပ္တန်ဟွံဗၠေင်သၞေဝ်
ပ္တန်စိုတ်ဓါတ်ခိုဟ် ပ္တန်ခ္ဍိုဟ်စိုတ်ပြိုင် ပ္တန်ခိုင်ဍာ်ဒ္ကေဝ်
ပ္တန်ပွန်ချိင်ကေဝ် ပ္တန်ခ္ဍေဝ်ခ္ဍာပ်ညဳ ပ္တန်လွဳကၟာင်နန်...!

အ္စာပ္တန်အ္စာပၠန် အ္စာဖန်အ္စာဇန် တန်ကြန်ဗျာပ်တြး
အလုံဂကူတၟး စဳကၠးဗာန်က္ဍဟ် ပလှ်စိုတ်ဍိက်ကၠာဲ
ပ္တန်ပၟိက်စိုတ်တၠ ပၠတရဴဇက် ဒက်ကောံစရာဲ
အ္စာပ္တန်ဍုင်နာဲ သရာဲပ္တန်အခေါင် ဂကူသၠောင်သၟဝ်အကး။

— ''နာဲမန်သဵုနဲ''
&lt;/poem&gt;

=== တင်ဓိုန်မန် Our Giant ===
&lt;poem&gt;
ညးဂှ်ဒှ်တင်ဓိုန်ခေတ်ပိုဲ (giant)
ညးဂှ်ညးတပ်တး
ညးဂှ်ညးစဳကၠး
ညးဂှ်ညးဂံင်
ညးဂှ်ညးလွဳၜံင်မၞိဟ်
ညးဂှ်ညးအံင်ဇၞးသ္ၚိတ်တ်
ညးဂှ်ရဲရံင်စံင်ဂကူ
ညးဂှ်ရဲပၠတရဴ
ညးဂှ်ဖအိုတ်ဏာဘဝသွက်ဂကူ။

ညးဂှ်ဒှ်ဒဒင်ဂကူ
ညးဂှ်ညးမင်မွဲဂကူ
ညးဂှ်ညးညာတ်သ္ၚေဲာ
ညးဂှ်ညးဗတိုက်နူပ္ဍဲ
ညးဂှ်သပုန်ရပ်ကၞေဟ်
ညးဂှ်ညးတီပရောဍေံ
ညးဂှ်ချိုတ်လေဝ်ယၟုသှ်ေ
ညးဂှ်ဟီုဗ္တောန်ဏာအရေဝ်မွဲ
'ကံကုသဵုမန်
မန်မိက်ဖန်ဖက်ပေင်င်မ္ဂး
ဗတိုက်ကေတ်ညိ'။

ညးဂှ်ညးဂကူဆာန်ဇေတ်တ်
ညးဂှ်တၠပညာဇေတ်တ်
ညးဂှ်သရဲာဇေတ်တ်
ညးဂှ်တာလျိုင်ပြေအာယျ
ညးဂှ်ဗက်ဒၞဲာဇိုင်ညးရော?။ ။

— ''ဍေန်ပၠဟံသာ (၁၅၊ ဝ၉၊ ၂၀၂၀)''
&lt;/poem&gt;

== နိဿဲ ==
{{reflist}}
* [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%81%8A%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC Wikipedia မင်းနွယ်စိုး၊ ဒေါက်တာ]

[[Category:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]
[[Category:ညးမချဳဓရာင် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မန်]]
[[Category:ကောန်ဂကူမန်]]</text>
      <sha1>qauxrnmxxw87ubuc4avmczkqnhoexal</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54168</id>
      <parentid>54167</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20800" sha1="33j1age3egtbiltnnlhxqaa8exykjw3" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = အစာသဝ်၊ သၟာကောန်ဂကူ
| name = ဒံက်တာမာံနဲသဵု
| image = Dr.MinNweSoe.png
| caption = ဗီုရုပ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု (နူသၞာံ ၂၀၂၀)
| office = ဝန်ဇၞော်ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
| term_start = ၂၀၁၁
| term_end = ၂၀၁၆
| office1 = ညးအုပ်ကာနာနာ ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် (တြေံ)
| term_start1 = ၂၀၀၉
| term_end1 = ၂၀၁၉
| office2 = ညးအုပ်ကာနာနာ ဗော်ညဳသၟဟ်မန်
| term_start2 = ၂၀၁၉
| term_end2 = ၁၄ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀
| party = ဗော်ညဳသၟဟ်မန်
| birth_name = မာံထောန်ရဳ
| birth_date = {{birth date|1948|5|2|df=y}}
| birth_place = ကွာန်တဵုဂူ၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
| death_date = {{death date and age|2020|09|14|1948|05|02|df=y}}
| death_place = ကွာန်ဝင်ဒုန်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
| death_cause = ယဲအာယုက်ဇၞော်
| resting_place = သုသာန် ကွာန်ဝင်ဒုန်
| nationality = [[ကောန်ဍုင်ဗၟာ]]
| ethnicity = [[မန်]]
| religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| alma_mater = တက္ကသိုလ်ဂဥုဲ (၁) ကေုာံ (၂)၊ ဍုင်လ္ဂုင်
| occupation = အစာဂဥုဲ၊ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်
| profession = အစာဂဥုဲ
}}
'''အ္စာသဝ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု''' ({{lang-my|ဒေါက်တာမင်းနွယ်စိုး}}) (၁၉၄၈-၂၀၂၀) ဝွံ ဒှ်ဒံက်တာအစာဂဥုဲ၊ အစာချူလိက် (ဗွဲတၟေင် လိက်ဝင်) ကေုာံ ညးမဂိုတ်ဂစာန် သွက်ဂကူမန် သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်မွဲတၠ နူဘဝသၟတ် စဵုကုလအိတ်အာယုက်ရ။ ဒံက်တာမာံနဲသဵုဂှ် ယၟုမြဟ်တဴ ပ္ဍဲအရာမချူလိက်ဝင် မဆေင်ကုမန် ကေုာံ ကၟိန်ဍုင်ဗၟာတုဲ လိက်ကၞပ်ဝင်မန် နဘာသာဗၟာ၊ ဘာသာမန်ဂှ် ချူခၞံလဝ်ရ။ ပ္ဍဲလပါ်ယေန်သၞာင်၊ လိက်ပတ်မန်ဂှ်လေဝ် နူဘဝကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂှ် ချဳဓရာင်ကၠုင်တုဲ ပ္ဍဲကမၠောန်ဗမံက်ရုပ်ရဴကယျိုင်ကယျဝ်မန် ခေတ်တၟိဂှ် ပါလုပ်လဝ် ဒၞာဲမၞိဟ်အဓိကရ။ 

ပ္ဍဲကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်ဂှ် ဗွဲမပြာကတ် ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲပ္ၚံက်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကြဴနူသၞောဝ်လဒက်ပတန်ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ၂၀၀၈၊ ကာလမဒက်ပတန် ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာ ကေတ်လဝ်တာလျိုင်တုဲ မဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ်အမာတ်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် နူပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် (သမၠုင်ကျာ) တုဲ သီုဂွံခပတိုန်လဝ် နဒဒှ် ဝန်ဇၞော် ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲအကြာသၞာံ (၂၀၁၁-၂၀၁၆) ရ။&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot;&gt;လိက်တၞး ကာလတွဟ်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅&lt;/ref&gt;

== ပထမအဝဲ ကေုာံ ပရေင်ပညာ ==
အစာသဝ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု (ယၟုသၟတ် မာံထောန်ယျဳ/ထွန်းရီ) ဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂိတုမေ ၂၊ ၁၉၄၈ မဒှ်ကောန် နာဲယှိုယ်၊ မိစဴဗု ဇာတိကွာန်တဵုဂူ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ ညးဂွံအံင်ကေတ် ဘာတန်သမၠုင် ပ္ဍဲဘာတန်သမၠုင် (၁) ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ တိုန်တက္ကသိုလ်ဂဥုဲ (၁) ကေုာံ (၂) ကလိဂွံတဆိပ်ကြာမဟိမုအစာသဝ်ဒံက်တာ (M.B.B.S) တုဲ နူဂှ် ဆက်တိုန် တန်ဒဳပလိုမာ အုပ်ဓုပ်ရုင်ဂဥုဲတုဲ ကလိဂွံတဆိပ်ကြာ D.H.A ရ။ တုဲပၠန် အာတိုန်ဘာပညာဂဥုဲ ပ္ဍဲဍုင်အေဿရေ မဆေင်ကုယဲအေတ် (AIDS) ရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/thanlwintimes9/posts/2173040086153829 |title=ဒေါက်တာမင်းနွယ်စိုး ကွယ်လွန် (၁၉၄၈ - ၂၀၂၀) Than Lwin Times |access-date=2020-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပေါင်မသၟိင် ==
အစာသဝ်ဒံက်တာမာံနဲသဵု ကလိဂွံတဆိပ်ကြာအစာသဝ်တုဲ လုပ်ကၠောန်ကမၠောန် နဒဒှ်ပေါင်မသၟိင် ပ္ဍဲဌာနပရေင်ထတ်ယုက်ညးဍုင်ကွာန်ဂှ် လုပ်ကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲဒေသနာနာရ။ တာလျိုင်လက်ကရဴအိုတ်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ် သကိုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် တွဵုရးဍုင်ကရေင်ဍာဲ (ကယားပြည်နယ် ကျန်းမာရေးဌာန ဦးစီးမှူး) တုဲ စပေန်ဇြေန် ဒေါအ်ဇူ နူကမၠောန်ပေါင်မသၟိင်ရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပရေင်ကောန်ဂကူမန် ==
ပ္ဍဲအခိင်မာံနဲသဵု မဒှ်ဘဝကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂှ် ပါလုပ်ချဳဓရာင်ကၠုင် ပ္ဍဲပရေင်ကမၠောန်ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ်မန် ဗွဲကတိုင်ကၟဟ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် နကုကွးဘာတက္ကသိုလ် ပအဓိကတုဲ ချပ်ဂၞန်ဂၠိုက်ဂၠာဲ ကယျိုင်ကယျဝ် မဂွံစၟတ်သမ္တီ ကယျိုင်မန်ဂှ် မာံနဲသဵု ချဳဓရာင်ကၠုင် ပ္ဍဲဒၞာဲအဓိက ကရောမ်ကွးဘာတၞဟ် ဗီုကဵု ဒံက်တာအံင်မဵု၊ နာဲမိုင်တဝ်တအ်ရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲအခိင်ကညင် ဘာကၟာတ် ညံင်ကွးဘာတအ် ဂွံအာဗတောန်လိက်မန် ကုညးကောန်ၚာ်သၟတ်မန် ပ္ဍဲဒေသနာနာဂှ်လေဝ် ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဒၞာဲ နဒဒှ်ညးမဒက်ပ္တန်ကီုရ။ 

ပ္ဍဲကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် လ္ဂုင်ဂှ် နဒဒှ်သကိုပ်စန်ဒက်မွဲတၠ၊ ပ္ဍဲဂကောံတြးပတိတ် မဂ္ဂဇြေန်မန် တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်နာနာ၊ ၁၉၇၂-၇၃ ကမ္မတဳပတိတ် ပက္ခဒိန်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာရ။ ပ္ဍဲဂကောံဗမံက်ပတိုန် ကယျိုင်ကယျဝ်မန်ဂှ် နဒဒှ်ညးတာလျိုင်ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ ညံင်ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် ပ္ဍဲရးလ္ဂုင်၊ ဗဂေါ ကေုာံ မတ်မလီု ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုင်ဂှ် ပါလုပ်ကၠုင် နဒဒှ်မၞိဟ်စန်ဒက်မွဲတၠကီုရ။ တုဲပၠန် ကေင်ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ပ္ဍဲကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် ဍုင်မတ်မလီု၊ ကမ္မတဳမကၠောန်ဗဒှ် တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် (ဍုင်မတ်မလီု) ဂှ်လေဝ် ကေင်ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ်ဥက္ကဌမွဲတၠကီုရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဂကောံမဆေင်ကုလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန်တၞဟ်တအ်လေဝ် ယိုက်ဂၠေင်ကၠုင် ပ္ဍဲတာလျိုင်အဓိက ဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပရေင်ဍုင်ကွာန် ==
ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ နူစသၞောဝ်ပတန်ဍုင် ၂၀၀၈ မဒှ်အာဒတန်တုဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် ပ္ၚံက်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပြံင်လှာဲအာရ။ နကုလညာတ်မ္ဂး အခေါင်သွက်ဂကူမန် အပ္ဍဲသၞောဝ် ညံင်သ္ဂောအ်ကလိဂွံမာန် သ္ဒးဒက်ပ္တန် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်မွဲဂှ် ညးပါလုပ် နဒဒှ်မၞိဟ်အဓိက သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် တုဲ ပ္ဍဲဗော်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာရ။ ကာလဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်ဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် ပ္ဍဲဗော်ဝွံလေဝ် ဆက်ယိုက်လဝ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာ စဵုလအိတ်လမျီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;

ပ္ဍဲသဘင်မာဲ ၂၀၁၀ ဂှ် ညးဒုင်ရုဲမာဲ သွက်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် နူပွိုင်ဆန္ဒမာဲ(၂) ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ ဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ်အမာတ်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးမွဲတၠရ။ တုဲဂှ် ဂွံဒုင်ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံအလဵုအသဳတုဲ ဂွံဒုင်ခပတိုန် နဒဒှ် ဝန်ဇၞော်ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (စီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန) နူသၞာံ ၂၀၁၁ စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၁၆ ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ သီုဂွံယိုက်ဂၠေင် နဒဒှ် ညးတာလျိုင်မဆေင်ကုဂကူမန် (မွန်တိုင်းရင်းသားရေးရာတာဝန်ခံ) ကီုရ။ 

နကုတာလျိုင်ဏအ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ဗွဟ်လိက်စံင်သုတေသနမန် (မွန်မှုသုတေသနစာတမ်းဖတ်ပွဲ)၊ စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် ကေုာံ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ ကၠောန်သဘင်ဗွဟ်လိက်စံင်သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ၊ ပ္ဍဲသဘင်ပြိုင်ပကာန်လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ တိင်တိုက်ဂှ် နကုသဘင်ပြိုင်ပကာန်လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ တိင်တိုက်ကောန်ဂကူမန် အခိုက်မန်လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုင်ကီုရ။ စပ်ကုပရေင်လိက်မန် ညံင်ဂွံဒှ်ဗတောန် ပ္ဍဲဘာအလဵုအသဳဂှ်လေဝ် ဂစာန်တုဲ ကလိဂွံကၠုင်၊ တုဲပၠန် ကဵုတန်ဗတောန် ကုအစာဘာဂမၠိုင်ကီုရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ပ္ဍဲအခိင်ညးမကေတ်လဝ်တာလျိုင်ဂှ် လိက်ပရိုင်အလဵုအသဳ နကုလိက်ပရိုင်ကောန်ဍုင်အရင် နဘာသာမန်၊ ဘာသာကရေင်၊ ဘာသာပအိုဝ်တအ်ဂှ်လေဝ် ဇၟာပ်သတ္တဟ တက််ပ္တိုန်မာန်ကၠုင်ကီုရ။ နသြန်ဘဏ္ဍာတွဵုရးဂှ် သီုဂွံစၜံက်ခါဲ ဍုင်တြေံသုဝဏ္ဏဘုမ္မိကီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;

== ကၞောတ်ဘဝ ==
အစာသဝ်ဒံက်တာမာံနဲသဵုဝွံ ပ္ဍဲအခိင်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် နဒဒှ် ညးအုပ်နာနာ ပ္ဍဲဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၁၄ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ဝ၇:၄၀ ဂှ် ၜးအတ္တဘဴ စုတိအာ နယဲအာယုက်ဇၞော် ပ္ဍဲသ္ၚိညး မနွံပ္ဍဲကွာန်ဝင်ဒုန်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ တ္ၚဲယး ၁၅ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀ ဂှ် ဖျေဟ်ကမ္မဌာန် စံင်ဇွ ပ္ဍဲသုသာန် ကွာန်ဝင်ဒုန်ရ။ အခိင်ညးမစုတိဂှ် ညးကလိဂွံအာယုက် ၇၂ သၞာံ။

== ကဗျဗၞုဟ်ဂုဏ်ဂမၠိုင် ==

=== သရာဲပ္တန်အခေါင် သရာဲပ္တန်ဍုင် (ဝါ) ဒံက်တာမေန်နွေဝ်သိုဝ် ကော် သဝ်ဝန်နဲသိုဝ် ===
&lt;poem&gt;
မွဲဒးကေတ်ဒၞါဲ ၜါကၟါဲပ္တိုန်မံင် ပိကေဝ်ပၠံင်ချိင်
ပန် ပန်အမိင် မိင်ကၠုင်နူဍောတ် ဇွိတ်သ္ပေါတ်ဝေင်ကၠုင်
တတ်သြုင်နာဍဳ ချဳသက္ကရာဇ် ညာတ်ဂၠံင်ရေင်တၠုင်
ကွတ်ပညာစုင် ဒုင်တၠုင်လ္ဂါံချပ် ဟွံခၠပ်ကေတ်အသိင် ,,!

တာလျိုင်ပ္ဍဲဒၞါဲ ဟွံဂံင်ဂၠါဲဆေဝ် ကေဝ်ချိင်ပၠုပ်ပွန်
မန်ဂွံတန်ကြန် ဂွံဖန်ဍိုန်ၜတ် ပ္ကတ်ပ္ကေင်ဒက်ပ္တန်
ပ္တန်ပ္ဍဲလိက်ပတ် ဂွံပြာကတ်လှဲ ဂၠါဲနဲဆန်ၜန်
ဇၟာပ်ဌါနစန် မန်ဖန်သွက်မန် မန်ဆာဲဨကန်...!

ပ္တန်ညးကေက်သ္ကာ ပ္တန်ပညာပြဲ ပ္တန်ပ္ဍဲကွးဘာ
ဂိစိုတ်ဓွံဒၞါ အခေါင်ရာဂၠါဲ ပတန်စရာဲလၟိုန်
ဇၟာပ်လ္ဂါံဂံင်ပၠန် ဇၟာပ်ကဏ္ဍပိုင် ဂွံၜှ်ခၠိုင်ဗိုန်
ဘဝအပ်ဇိုန် လိုန်လိုင်ပင်သၠုင် ပ္တန်ဍုင်ဖေတ်ဒြာ...!

ပ္တန်စိုတ်လအေင် ဗပေင်စိုတ်သမ္မာ ပ္တန်ပညာမန်
ပ္တန်လိက်စိုပ်နန် ပ္တန်ဝန်ယဵုဂၠေင် ပ္တန်ဟွံဗၠေင်သၞေဝ်
ပ္တန်စိုတ်ဓါတ်ခိုဟ် ပ္တန်ခ္ဍိုဟ်စိုတ်ပြိုင် ပ္တန်ခိုင်ဍာ်ဒ္ကေဝ်
ပ္တန်ပွန်ချိင်ကေဝ် ပ္တန်ခ္ဍေဝ်ခ္ဍာပ်ညဳ ပ္တန်လွဳကၟာင်နန်...!

အ္စာပ္တန်အ္စာပၠန် အ္စာဖန်အ္စာဇန် တန်ကြန်ဗျာပ်တြး
အလုံဂကူတၟး စဳကၠးဗာန်က္ဍဟ် ပလှ်စိုတ်ဍိက်ကၠာဲ
ပ္တန်ပၟိက်စိုတ်တၠ ပၠတရဴဇက် ဒက်ကောံစရာဲ
အ္စာပ္တန်ဍုင်နာဲ သရာဲပ္တန်အခေါင် ဂကူသၠောင်သၟဝ်အကး။

— ''နာဲမန်သဵုနဲ''
&lt;/poem&gt;

=== တင်ဓိုန်မန် Our Giant ===
&lt;poem&gt;
ညးဂှ်ဒှ်တင်ဓိုန်ခေတ်ပိုဲ (giant)
ညးဂှ်ညးတပ်တး
ညးဂှ်ညးစဳကၠး
ညးဂှ်ညးဂံင်
ညးဂှ်ညးလွဳၜံင်မၞိဟ်
ညးဂှ်ညးအံင်ဇၞးသ္ၚိတ်တ်
ညးဂှ်ရဲရံင်စံင်ဂကူ
ညးဂှ်ရဲပၠတရဴ
ညးဂှ်ဖအိုတ်ဏာဘဝသွက်ဂကူ။

ညးဂှ်ဒှ်ဒဒင်ဂကူ
ညးဂှ်ညးမင်မွဲဂကူ
ညးဂှ်ညးညာတ်သ္ၚေဲာ
ညးဂှ်ညးဗတိုက်နူပ္ဍဲ
ညးဂှ်သပုန်ရပ်ကၞေဟ်
ညးဂှ်ညးတီပရောဍေံ
ညးဂှ်ချိုတ်လေဝ်ယၟုသှ်ေ
ညးဂှ်ဟီုဗ္တောန်ဏာအရေဝ်မွဲ
'ကံကုသဵုမန်
မန်မိက်ဖန်ဖက်ပေင်င်မ္ဂး
ဗတိုက်ကေတ်ညိ'။

ညးဂှ်ညးဂကူဆာန်ဇေတ်တ်
ညးဂှ်တၠပညာဇေတ်တ်
ညးဂှ်သရဲာဇေတ်တ်
ညးဂှ်တာလျိုင်ပြေအာယျ
ညးဂှ်ဗက်ဒၞဲာဇိုင်ညးရော?။ ။

— ''ဍေန်ပၠဟံသာ (၁၅၊ ဝ၉၊ ၂၀၂၀)''
&lt;/poem&gt;

== နိဿဲ ==
{{reflist}}
* [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%81%8A%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC Wikipedia မင်းနွယ်စိုး၊ ဒေါက်တာ]

[[Category:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]
[[Category:ညးမချဳဓရာင် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မန်]]
[[Category:ကောန်ဂကူမန်]]</text>
      <sha1>33j1age3egtbiltnnlhxqaa8exykjw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54169</id>
      <parentid>54168</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21814" sha1="lslqcky2f4ommrfko2zt6crrnuqsey7" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass = 
| bodystyle = width:22em;
| title = ဒံက်တာမာံနဲသဵု
| titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%;
| image = Dr.MinNweSoe.png
| caption = ဗီုရုပ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု (နူသၞာံ ၂၀၂၀)
| labelstyle = background: #e6f0fa; width: 35%;
| datastyle = 

| label1 = သၞောဝ်ကဵုဂုဏ်
| data1 = အစာသဝ်၊ သၟာကောန်ဂကူ

| label2 = ယၟုတၞဟ်
| data2 = မာံထောန်ရဳ (ယၟုကတဵုဒှ်)

| label3 = တာလျိုင်
| data3 = ဝန်ဇၞော်ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (၂၀၁၁–၂၀၁၆)

| label4 = စမြိုင် ၁
| data4 = ၂၀၁၁ – ၂၀၁၆

| label5 = တာလျိုင် ၂
| data5 = ညးအုပ်ကာနာနာ ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် (တြေံ)

| label6 = စမြိုင် ၂
| data6 = ၂၀၀၉ – ၂၀၁၉

| label7 = တာလျိုင် ၃
| data7 = ညးအုပ်ကာနာနာ ဗော်ညဳသၟဟ်မန်

| label8 = စမြိုင် ၃
| data8 = ၂၀၁၉ – ၁၄ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀

| label9 = ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်
| data9 = ဗော်ညဳသၟဟ်မန်

| label10 = စၟတ်တ္ၚဲမကတဵုဒှ်
| data10 = {{birth date|1948|5|2|df=y}}

| label11 = ဒတန်မကတဵုဒှ်
| data11 = ကွာန်တဵုဂူ၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်

| label12 = စၟတ်တ္ၚဲမစုတိ
| data12 = {{death date and age|2020|09|14|1948|05|02|df=y}}

| label13 = ဒတန်မစုတိ
| data13 = ကွာန်ဝင်ဒုန်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်

| label14 = ဟိုတ်မစုတိ
| data14 = ယဲအာယုက်ဇၞော်

| label15 = ဒတန်ဒစှ်ေဇွ
| data15 = သုသာန် ကွာန်ဝင်ဒုန်

| label16 = ဂကူဍုင်
| data16 = ကောန်ဍုင်ဗၟာ

| label17 = ဂကူ
| data17 = မန်

| label18 = ဘာတက္ကသိုလ်
| data18 = တက္ကသိုလ်ဂဥုဲ (၁) ကေုာံ (၂)၊ ဍုင်လ္ဂုင်

| label19 = ကမၠောန်
| data19 = အစာဂဥုဲ၊ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်

| label20 = ပရဝ်ဖဂှေန်
| data20 = အစာဂဥုဲ

| label21 = ပရေင်ပတှ်ေဘာသာ
| data21 = ဗုဒ္ဓဘာသာ
}}
'''အ္စာသဝ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု''' ({{lang-my|ဒေါက်တာမင်းနွယ်စိုး}}) (၁၉၄၈-၂၀၂၀) ဝွံ ဒှ်ဒံက်တာအစာဂဥုဲ၊ အစာချူလိက် (ဗွဲတၟေင် လိက်ဝင်) ကေုာံ ညးမဂိုတ်ဂစာန် သွက်ဂကူမန် သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်မွဲတၠ နူဘဝသၟတ် စဵုကုလအိတ်အာယုက်ရ။ ဒံက်တာမာံနဲသဵုဂှ် ယၟုမြဟ်တဴ ပ္ဍဲအရာမချူလိက်ဝင် မဆေင်ကုမန် ကေုာံ ကၟိန်ဍုင်ဗၟာတုဲ လိက်ကၞပ်ဝင်မန် နဘာသာဗၟာ၊ ဘာသာမန်ဂှ် ချူခၞံလဝ်ရ။ ပ္ဍဲလပါ်ယေန်သၞာင်၊ လိက်ပတ်မန်ဂှ်လေဝ် နူဘဝကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂှ် ချဳဓရာင်ကၠုင်တုဲ ပ္ဍဲကမၠောန်ဗမံက်ရုပ်ရဴကယျိုင်ကယျဝ်မန် ခေတ်တၟိဂှ် ပါလုပ်လဝ် ဒၞာဲမၞိဟ်အဓိကရ။ 

ပ္ဍဲကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်ဂှ် ဗွဲမပြာကတ် ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲပ္ၚံက်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကြဴနူသၞောဝ်လဒက်ပတန်ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ၂၀၀၈၊ ကာလမဒက်ပတန် ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာ ကေတ်လဝ်တာလျိုင်တုဲ မဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ်အမာတ်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် နူပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် (သမၠုင်ကျာ) တုဲ သီုဂွံခပတိုန်လဝ် နဒဒှ် ဝန်ဇၞော် ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲအကြာသၞာံ (၂၀၁၁-၂၀၁၆) ရ။&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot;&gt;လိက်တၞး ကာလတွဟ်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅&lt;/ref&gt;

== ပထမအဝဲ ကေုာံ ပရေင်ပညာ ==
အစာသဝ် ဒံက်တာမာံနဲသဵု (ယၟုသၟတ် မာံထောန်ယျဳ/ထွန်းရီ) ဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂိတုမေ ၂၊ ၁၉၄၈ မဒှ်ကောန် နာဲယှိုယ်၊ မိစဴဗု ဇာတိကွာန်တဵုဂူ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ ညးဂွံအံင်ကေတ် ဘာတန်သမၠုင် ပ္ဍဲဘာတန်သမၠုင် (၁) ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ တိုန်တက္ကသိုလ်ဂဥုဲ (၁) ကေုာံ (၂) ကလိဂွံတဆိပ်ကြာမဟိမုအစာသဝ်ဒံက်တာ (M.B.B.S) တုဲ နူဂှ် ဆက်တိုန် တန်ဒဳပလိုမာ အုပ်ဓုပ်ရုင်ဂဥုဲတုဲ ကလိဂွံတဆိပ်ကြာ D.H.A ရ။ တုဲပၠန် အာတိုန်ဘာပညာဂဥုဲ ပ္ဍဲဍုင်အေဿရေ မဆေင်ကုယဲအေတ် (AIDS) ရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/thanlwintimes9/posts/2173040086153829 |title=ဒေါက်တာမင်းနွယ်စိုး ကွယ်လွန် (၁၉၄၈ - ၂၀၂၀) Than Lwin Times |access-date=2020-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပေါင်မသၟိင် ==
အစာသဝ်ဒံက်တာမာံနဲသဵု ကလိဂွံတဆိပ်ကြာအစာသဝ်တုဲ လုပ်ကၠောန်ကမၠောန် နဒဒှ်ပေါင်မသၟိင် ပ္ဍဲဌာနပရေင်ထတ်ယုက်ညးဍုင်ကွာန်ဂှ် လုပ်ကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲဒေသနာနာရ။ တာလျိုင်လက်ကရဴအိုတ်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ် သကိုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် တွဵုရးဍုင်ကရေင်ဍာဲ (ကယားပြည်နယ် ကျန်းမာရေးဌာန ဦးစီးမှူး) တုဲ စပေန်ဇြေန် ဒေါအ်ဇူ နူကမၠောန်ပေါင်မသၟိင်ရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပရေင်ကောန်ဂကူမန် ==
ပ္ဍဲအခိင်မာံနဲသဵု မဒှ်ဘဝကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂှ် ပါလုပ်ချဳဓရာင်ကၠုင် ပ္ဍဲပရေင်ကမၠောန်ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ်မန် ဗွဲကတိုင်ကၟဟ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် နကုကွးဘာတက္ကသိုလ် ပအဓိကတုဲ ချပ်ဂၞန်ဂၠိုက်ဂၠာဲ ကယျိုင်ကယျဝ် မဂွံစၟတ်သမ္တီ ကယျိုင်မန်ဂှ် မာံနဲသဵု ချဳဓရာင်ကၠုင် ပ္ဍဲဒၞာဲအဓိက ကရောမ်ကွးဘာတၞဟ် ဗီုကဵု ဒံက်တာအံင်မဵု၊ နာဲမိုင်တဝ်တအ်ရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲအခိင်ကညင် ဘာကၟာတ် ညံင်ကွးဘာတအ် ဂွံအာဗတောန်လိက်မန် ကုညးကောန်ၚာ်သၟတ်မန် ပ္ဍဲဒေသနာနာဂှ်လေဝ် ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဒၞာဲ နဒဒှ်ညးမဒက်ပ္တန်ကီုရ။ 

ပ္ဍဲကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် လ္ဂုင်ဂှ် နဒဒှ်သကိုပ်စန်ဒက်မွဲတၠ၊ ပ္ဍဲဂကောံတြးပတိတ် မဂ္ဂဇြေန်မန် တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်နာနာ၊ ၁၉၇၂-၇၃ ကမ္မတဳပတိတ် ပက္ခဒိန်ဂှ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာရ။ ပ္ဍဲဂကောံဗမံက်ပတိုန် ကယျိုင်ကယျဝ်မန်ဂှ် နဒဒှ်ညးတာလျိုင်ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ရ။ ညံင်ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် ပ္ဍဲရးလ္ဂုင်၊ ဗဂေါ ကေုာံ မတ်မလီု ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုင်ဂှ် ပါလုပ်ကၠုင် နဒဒှ်မၞိဟ်စန်ဒက်မွဲတၠကီုရ။ တုဲပၠန် ကေင်ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ပ္ဍဲကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် ဍုင်မတ်မလီု၊ ကမ္မတဳမကၠောန်ဗဒှ် တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် (ဍုင်မတ်မလီု) ဂှ်လေဝ် ကေင်ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ်ဥက္ကဌမွဲတၠကီုရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဂကောံမဆေင်ကုလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန်တၞဟ်တအ်လေဝ် ယိုက်ဂၠေင်ကၠုင် ပ္ဍဲတာလျိုင်အဓိက ဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pamphlet&quot; /&gt;

== ပရေင်ဍုင်ကွာန် ==
ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ နူစသၞောဝ်ပတန်ဍုင် ၂၀၀၈ မဒှ်အာဒတန်တုဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် ပ္ၚံက်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပြံင်လှာဲအာရ။ နကုလညာတ်မ္ဂး အခေါင်သွက်ဂကူမန် အပ္ဍဲသၞောဝ် ညံင်သ္ဂောအ်ကလိဂွံမာန် သ္ဒးဒက်ပ္တန် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်မွဲဂှ် ညးပါလုပ် နဒဒှ်မၞိဟ်အဓိက သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် တုဲ ပ္ဍဲဗော်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာရ။ ကာလဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်ဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် ပ္ဍဲဗော်ဝွံလေဝ် ဆက်ယိုက်လဝ် နဒဒှ်ညးအုပ်ကာနာနာ စဵုလအိတ်လမျီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;

ပ္ဍဲသဘင်မာဲ ၂၀၁၀ ဂှ် ညးဒုင်ရုဲမာဲ သွက်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် နူပွိုင်ဆန္ဒမာဲ(၂) ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ ဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ်အမာတ်စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးမွဲတၠရ။ တုဲဂှ် ဂွံဒုင်ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံအလဵုအသဳတုဲ ဂွံဒုင်ခပတိုန် နဒဒှ် ဝန်ဇၞော်ဌာနဖန်ဇန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (စီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန) နူသၞာံ ၂၀၁၁ စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၁၆ ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ သီုဂွံယိုက်ဂၠေင် နဒဒှ် ညးတာလျိုင်မဆေင်ကုဂကူမန် (မွန်တိုင်းရင်းသားရေးရာတာဝန်ခံ) ကီုရ။ 

နကုတာလျိုင်ဏအ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ဗွဟ်လိက်စံင်သုတေသနမန် (မွန်မှုသုတေသနစာတမ်းဖတ်ပွဲ)၊ စၠတ်ဓဝ်တွဵုရးဍုင်မန် ကေုာံ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ ကၠောန်သဘင်ဗွဟ်လိက်စံင်သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ၊ ပ္ဍဲသဘင်ပြိုင်ပကာန်လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ တိင်တိုက်ဂှ် နကုသဘင်ပြိုင်ပကာန်လှ်ေ၊ ဒယှ်ေ၊ တိင်တိုက်ကောန်ဂကူမန် အခိုက်မန်လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုင်ကီုရ။ စပ်ကုပရေင်လိက်မန် ညံင်ဂွံဒှ်ဗတောန် ပ္ဍဲဘာအလဵုအသဳဂှ်လေဝ် ဂစာန်တုဲ ကလိဂွံကၠုင်၊ တုဲပၠန် ကဵုတန်ဗတောန် ကုအစာဘာဂမၠိုင်ကီုရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ပ္ဍဲအခိင်ညးမကေတ်လဝ်တာလျိုင်ဂှ် လိက်ပရိုင်အလဵုအသဳ နကုလိက်ပရိုင်ကောန်ဍုင်အရင် နဘာသာမန်၊ ဘာသာကရေင်၊ ဘာသာပအိုဝ်တအ်ဂှ်လေဝ် ဇၟာပ်သတ္တဟ တက််ပ္တိုန်မာန်ကၠုင်ကီုရ။ နသြန်ဘဏ္ဍာတွဵုရးဂှ် သီုဂွံစၜံက်ခါဲ ဍုင်တြေံသုဝဏ္ဏဘုမ္မိကီုရ။&lt;ref name=&quot;ThanLwinTimes&quot; /&gt;

== ကၞောတ်ဘဝ ==
အစာသဝ်ဒံက်တာမာံနဲသဵုဝွံ ပ္ဍဲအခိင်မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် နဒဒှ် ညးအုပ်နာနာ ပ္ဍဲဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၁၄ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ဝ၇:၄၀ ဂှ် ၜးအတ္တဘဴ စုတိအာ နယဲအာယုက်ဇၞော် ပ္ဍဲသ္ၚိညး မနွံပ္ဍဲကွာန်ဝင်ဒုန်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်တုဲ တ္ၚဲယး ၁၅ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၂၀ ဂှ် ဖျေဟ်ကမ္မဌာန် စံင်ဇွ ပ္ဍဲသုသာန် ကွာန်ဝင်ဒုန်ရ။ အခိင်ညးမစုတိဂှ် ညးကလိဂွံအာယုက် ၇၂ သၞာံ။

== ကဗျဗၞုဟ်ဂုဏ်ဂမၠိုင် ==

=== သရာဲပ္တန်အခေါင် သရာဲပ္တန်ဍုင် (ဝါ) ဒံက်တာမေန်နွေဝ်သိုဝ် ကော် သဝ်ဝန်နဲသိုဝ် ===
&lt;poem&gt;
မွဲဒးကေတ်ဒၞါဲ ၜါကၟါဲပ္တိုန်မံင် ပိကေဝ်ပၠံင်ချိင်
ပန် ပန်အမိင် မိင်ကၠုင်နူဍောတ် ဇွိတ်သ္ပေါတ်ဝေင်ကၠုင်
တတ်သြုင်နာဍဳ ချဳသက္ကရာဇ် ညာတ်ဂၠံင်ရေင်တၠုင်
ကွတ်ပညာစုင် ဒုင်တၠုင်လ္ဂါံချပ် ဟွံခၠပ်ကေတ်အသိင် ,,!

တာလျိုင်ပ္ဍဲဒၞါဲ ဟွံဂံင်ဂၠါဲဆေဝ် ကေဝ်ချိင်ပၠုပ်ပွန်
မန်ဂွံတန်ကြန် ဂွံဖန်ဍိုန်ၜတ် ပ္ကတ်ပ္ကေင်ဒက်ပ္တန်
ပ္တန်ပ္ဍဲလိက်ပတ် ဂွံပြာကတ်လှဲ ဂၠါဲနဲဆန်ၜန်
ဇၟာပ်ဌါနစန် မန်ဖန်သွက်မန် မန်ဆာဲဨကန်...!

ပ္တန်ညးကေက်သ္ကာ ပ္တန်ပညာပြဲ ပ္တန်ပ္ဍဲကွးဘာ
ဂိစိုတ်ဓွံဒၞါ အခေါင်ရာဂၠါဲ ပတန်စရာဲလၟိုန်
ဇၟာပ်လ္ဂါံဂံင်ပၠန် ဇၟာပ်ကဏ္ဍပိုင် ဂွံၜှ်ခၠိုင်ဗိုန်
ဘဝအပ်ဇိုန် လိုန်လိုင်ပင်သၠုင် ပ္တန်ဍုင်ဖေတ်ဒြာ...!

ပ္တန်စိုတ်လအေင် ဗပေင်စိုတ်သမ္မာ ပ္တန်ပညာမန်
ပ္တန်လိက်စိုပ်နန် ပ္တန်ဝန်ယဵုဂၠေင် ပ္တန်ဟွံဗၠေင်သၞေဝ်
ပ္တန်စိုတ်ဓါတ်ခိုဟ် ပ္တန်ခ္ဍိုဟ်စိုတ်ပြိုင် ပ္တန်ခိုင်ဍာ်ဒ္ကေဝ်
ပ္တန်ပွန်ချိင်ကေဝ် ပ္တန်ခ္ဍေဝ်ခ္ဍာပ်ညဳ ပ္တန်လွဳကၟာင်နန်...!

အ္စာပ္တန်အ္စာပၠန် အ္စာဖန်အ္စာဇန် တန်ကြန်ဗျာပ်တြး
အလုံဂကူတၟး စဳကၠးဗာန်က္ဍဟ် ပလှ်စိုတ်ဍိက်ကၠာဲ
ပ္တန်ပၟိက်စိုတ်တၠ ပၠတရဴဇက် ဒက်ကောံစရာဲ
အ္စာပ္တန်ဍုင်နာဲ သရာဲပ္တန်အခေါင် ဂကူသၠောင်သၟဝ်အကး။

— ''နာဲမန်သဵုနဲ''
&lt;/poem&gt;

=== တင်ဓိုန်မန် Our Giant ===
&lt;poem&gt;
ညးဂှ်ဒှ်တင်ဓိုန်ခေတ်ပိုဲ (giant)
ညးဂှ်ညးတပ်တး
ညးဂှ်ညးစဳကၠး
ညးဂှ်ညးဂံင်
ညးဂှ်ညးလွဳၜံင်မၞိဟ်
ညးဂှ်ညးအံင်ဇၞးသ္ၚိတ်တ်
ညးဂှ်ရဲရံင်စံင်ဂကူ
ညးဂှ်ရဲပၠတရဴ
ညးဂှ်ဖအိုတ်ဏာဘဝသွက်ဂကူ။

ညးဂှ်ဒှ်ဒဒင်ဂကူ
ညးဂှ်ညးမင်မွဲဂကူ
ညးဂှ်ညးညာတ်သ္ၚေဲာ
ညးဂှ်ညးဗတိုက်နူပ္ဍဲ
ညးဂှ်သပုန်ရပ်ကၞေဟ်
ညးဂှ်ညးတီပရောဍေံ
ညးဂှ်ချိုတ်လေဝ်ယၟုသှ်ေ
ညးဂှ်ဟီုဗ္တောန်ဏာအရေဝ်မွဲ
'ကံကုသဵုမန်
မန်မိက်ဖန်ဖက်ပေင်င်မ္ဂး
ဗတိုက်ကေတ်ညိ'။

ညးဂှ်ညးဂကူဆာန်ဇေတ်တ်
ညးဂှ်တၠပညာဇေတ်တ်
ညးဂှ်သရဲာဇေတ်တ်
ညးဂှ်တာလျိုင်ပြေအာယျ
ညးဂှ်ဗက်ဒၞဲာဇိုင်ညးရော?။ ။

— ''ဍေန်ပၠဟံသာ (၁၅၊ ဝ၉၊ ၂၀၂၀)''
&lt;/poem&gt;

== နိဿဲ ==
{{reflist}}
* [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%81%8A%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC Wikipedia မင်းနွယ်စိုး၊ ဒေါက်တာ]

[[Category:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]
[[Category:ညးမချဳဓရာင် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မန်]]
[[Category:ကောန်ဂကူမန်]]</text>
      <sha1>lslqcky2f4ommrfko2zt6crrnuqsey7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ယိုဟ်သ္ၚု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3669</id>
    <revision>
      <id>54162</id>
      <parentid>44967</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7910" sha1="3mtslru4ksbj8vtqd3idb9qkgciiukg" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = ယိုဟ်သ္ၚု
| image = Htamanè.JPG
| image_size = 225px
| caption = Htamanè with fritters and garnish
| country = ကောန်ဍုင်မန်
| region = 
| creator =[[ဂကူမန်]] 
| course = Seasonal festive dish
| main_ingredient = Glutinous rice, fried coconut shavings, roasted peanuts, toasted sesame, ground nut oil, ginger
| variations = 
| other = 
}}
'''ယိုဟ်သ္ၚု''' (လဟီု: '''ယျးဟု''' '''ယာဟု''')({{Lang-my|ထမင်းနဲ}}) ဂှ် ဒှ်ယိုဟ်မွဲဂကူ မထပက်လဝ် နကဵု ပလေင် (သ္ၚု)၊ ကၠေင်၊ သတ်ဗြဴခၞာ၊ လ္ၚဴ၊ လဂဝ်၊ မၜဲတိတုဲ နကဵုအခိုက်ကၞာမ္ဂး ကောန်ဍုင်မန် (သီုကဵုဗၟာ) ကၠောန်စ ပ္ဍဲကဵု ဂိတုမာ်။ ယိုဟ်သ္ၚုဝွံ ဟိုတ်မဒှ် ယၟုတြေံမွဲတုဲ ပ္ဍဲကဵု လဟီု အကြာဂကူမန် တၞဟ်ခြာကၠုင်တုဲ ဒှ်ကၠုင်သံသယျ ပ္ဍဲအရာမချူ နကဵုလိက်ရ။ 
[[ဝှာင်:Making Hta Ma Nae.jpg|thumb|ဗီုရုပ် မထ္ပက်ဒၟံင် ယိုဟ်သ္ၚု]]

==နိရုတ်==
ပ္ဍဲကဵု လဟီုမ္ဂး မန်ဒေသ ဗွဲမဂၠိုင် ဟီု &quot;/yahu/ (ယျးဟု)&quot;၊ ယျးဟု ညးလ္ၚဵု စှ်ေစိုတ် ကၠုင်နူ အရေဝ်ပါဠိ (ယာဂု) တုဲ ကာလမချူလိက်မ္ဂး မချူတဴ &quot;ယာဂု&quot; ဂှ် ဂွံဆဵုဂၠိုင်ကၠုင်ရ။ &quot;ယာဂု&quot; မအရေဝ်ပါဠိဝွံ ဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ပုင်ၜိုဟ်၊ ပုင်ဍာ်တှ် သွက်ဂွံသုင် yāgu : (f.) rice-gruel. rice-gruel, rice-milk (to drink)&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=Pali-English dictionary |title=https://www.wisdomlib.org/definition/yagu |last= Library |first=Wisdom |date=|website=Wisdom Library |publisher= Open |access-date= 18-02-2021 |quote=Yāgu, (f.) (cp. Vedic yavāgū; on form see Geiger, P. Gr. § 274) rice-gruel, rice-milk (to drink). See Vin. Texts II. 89. ‹-› Vin. I, 46=II. 223 (sace yāgu hoti, bhājanaṃ dhovitvā yāgu upanametabbā; yāguṃ pītassa udakaṃ datvā ... ), 51 (id.), 61 (id.), 84, 210 (Bhagavato udara-vāt-ābādho tekaṭulāya yāguyā dhuva-yāguṃ dātuṃ; i.e. a constant supply of rice-gruel), 339 (na mayaṃ iminā bhikkhunā saddhiṃ yāgupāne nisīdissāma); IV, 311; A. III, 250 (ānisaṃsā: 5 good qualities: it is good for hunger, for thirst, allays wind, cleans the bladder, helps to digest any undigested food); J. I, 186; II, 128 (for drink); PvA. 12, 23, 274.—Often combined (and eaten) with cakes (khajjaka) &amp; other soft food (bhojja), e.g. yāgukhajjaka J. I, 270; III, 20; DhA. IV, 20; Mhvs 14, 55 (°khajja-bhojja); 36, 100 (+khajja-bhojja). }}&lt;/ref&gt; လဟီု &quot;ယျးဟု&quot; ဂှ် ဗွဲစၟတ် ကၠုင်နူ အရေဝ်မန်ဇေတ်တ် &quot;ယိုဟ်သ္ၚု&quot;။ ယိုဟ်သ္ၚု ဝွံ ဗၟာတအ် ကာလမဟီုမ္ဂး ဟီု &quot;ထမနဲ&quot; တုဲ ကာလညးချူမ္ဂး &quot;ထမင်းနဲ&quot; မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ပုင်/သ္ၚု ဖုဲ&quot; (ဝါ) ပုင်မဖုဲလဝ် နကဵု အရာတၞဟ်ဟ်&quot;။ ယိုဟ်သ္ၚု ဂှ် ညးကၠောန်လဝ် နကဵု ပလေင်၊ ညးကၠောန်လဝ် နကဵုသ္ၚု ဟွံသေင် မြဴသာ်ဝွံ ဂလာန်သမာန် ကတဵုဒှ်ကၠုင်မာန်ရ။ သွဟ်ဂှ် မဒးသှ်ဏာ၊ အရေဝ်မန်  ပလေင်ဂှ်    လုပ်လၟိဟ် သ္ၚု မွဲဂကူကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပၞောဝ်ကဵု ယိုဟ် နွံနာနာသာ်ဂှ် ယိုဟ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ယိုဟ်သ္ၚု။ အရေဝ်ဗၟာ &quot;ထမင်းနဲ&quot; ကဵု အရေဝ်မန် &quot;ယိုဟ်သ္ၚု&quot; ဝွံ အဓိပ္ပါယ်တုပ်ပ်ရ။ အရေဝ်မန် ယိုဟ် ဂှ် ၜိုန်ရ ဗၟာတအ် လွဳစလဝ် &quot;ယို&quot; ကီုလေဝ် ပ္ဍဲကဵု ဝေါဟာရ ယၟုဏအ် ဗၟာဟွံဟီု &quot;ထမင်းယို&quot; စၞးဂှ် ညးတအ်ဟီု &quot;ထမင်းနဲ&quot;။ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ဗၟာလွဳစလဝ် အခိုက်ဏအ် ကိုပ်ကၠာ ဗၟာဟွံဂွံလွဳစ အရေဝ် &quot;ယိုဟ်&quot; နဒဒှ် &quot;ယို&quot; ဏီ ဟီုလေဝ် ဟွံဗၠေတ်ရ။ အရေဝ်မန် နွံမွဲပၠန်ဂှ် &quot;ယျးဟေင်&quot;။ ယျးဟေင် ဂှ် ဗွဲစၟတ် &quot;ယိုဟ်ပလေင်&quot; ဒှ်မာန်ရ။ ဆဂး ယၟုဏအ် ဟွံပြာကတ်။

==နဲကၠောန်==
===မတ် မဒးကေတ်===
* ပလေင် ၄ စေဝ်ဍာ်တှ် (တုင်ဍာ် ပွိုင် ၆ နာဍဳ)
* သတ်ဗြဴမွဲကရေက် (သံက်သၞော်တုဲ ရေက်သောဲသောဲ)
* ဍာ် ၃ စေဝ်ဍာ်တှ် 
* ကၠေင် လျိုင် ၂၀ ဒကေဝ်
* ၜဵု ၁ ဇန်လက်ဖက်
* လ္ၚဴ လျိုင် ၅ ဒကေဝ်
* မၜဲတိ လျိုင် ၅ ဒကေဝ်
* လဂဝ် လျိုင် ၅ ဒကေဝ် (ရေက်လဝ် သောဲသောဲဂၠိင်င်)
* မိတ်ခၞိက် ၁ ဇန်လက်ဖက်&lt;ref name=My-Load&gt;{{cite web|url=ထမင်းနဲထိုးပြီး စားကြမယ်|title=https://www.mmload.com/news/18472 |last= Load |first=Myanmar |date=|website=Myanmarload |publisher= Open |access-date= 18-02-2021 |quote=}}&lt;/ref&gt; 

===နဲကဲ===
# တၞဟ်နကၠေင်ဂွံမောဝ်တုဲ အခိင်မဂစိုတ်ကၠေင်ဂှ် ထောအ်စုတ် သတ်ဗြဴကရေက် ၃-၄ ကရေက်။  
# စဵုကဵု သတ်ဗြဴကရေက်ဂှ် သ္ၚေက် ခၞာတုဲ၊ သတ်ဗြဴကရေက် မသ္ၚေက်အာဂှ် ဟံင်တုဲကၠဟ်ထောအ်။ 
# ပ္ဍဲကၠေင်ဂှ် စုတ်မိတ်ခၞိက်၊ တုဲ စုတ် ပလေင် တုဲ ထကဵု၊ တုဲမ္ဂး စုတ် ဍာ်၊ ၜဵု။ 
# ဖျအ်စွံလဝ် ပၟတ်ဍိုန်န်တုဲ ဍုန် စဵုကဵု ဍာ်ဇတ်။  
# ပလေင် ဝုန်ရမ္ဂး စွံလဝ် ပၟတ်ဍိုန်န်တုဲ စုတ် သတ်ဗြဴ၊ လဂဝ်၊ လ္ၚဴ၊ မၜဲတိ။ ညံင်ဂွံကၠောအ်ကီု ညံင်ဟွံဂွံသ္ၚေက်ကီုတုဲ ဒးထကဵုဒၟံင် လ္ပဒေါအ်။ 
ကၠောအ်ရမ္ဂး ယိုဟ်သ္ၚု မနွံကဵု ရှ်မကြောအ်၊ ကတဴ၊ မောဝ်ဂှ် ကလိဂွံမာန်ရ။&lt;ref name=My-Load/&gt;

==နိဿဲ==
[[ကဏ္ဍ:ကွာင်အခိုက်ကၞာ]]</text>
      <sha1>3mtslru4ksbj8vtqd3idb9qkgciiukg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54163</id>
      <parentid>54162</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:23:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7964" sha1="at2j5iqkm92r0el6g6w65z0pbhlp4vf" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = ယိုဟ်သ္ၚု
| image = Htamanè.JPG
| image_size = 225px
| caption = Htamanè with fritters and garnish
| country = ကောန်ဍုင်မန်
| region = 
| creator =[[ဂကူမန်]] 
| course = Seasonal festive dish
| main_ingredient = Glutinous rice, fried coconut shavings, roasted peanuts, toasted sesame, ground nut oil, ginger
| variations = 
| other = 
}}
'''ယိုဟ်သ္ၚု''' (လဟီု: '''ယျးဟု''' '''ယာဟု''')({{Lang-my|ထမင်းနဲ}}) ဂှ် ဒှ်ယိုဟ်မွဲဂကူ မထပက်လဝ် နကဵု ပလေင် (သ္ၚု)၊ ကၠေင်၊ သတ်ဗြဴခၞာ၊ လ္ၚဴ၊ လဂဝ်၊ မၜဲတိတုဲ နကဵုအခိုက်ကၞာမ္ဂး ကောန်ဍုင်မန် (သီုကဵုဗၟာ) ကၠောန်စ ပ္ဍဲကဵု ဂိတုမာ်။ ယိုဟ်သ္ၚုဝွံ ဟိုတ်မဒှ် ယၟုတြေံမွဲတုဲ ပ္ဍဲကဵု လဟီု အကြာဂကူမန် တၞဟ်ခြာကၠုင်တုဲ ဒှ်ကၠုင်သံသယျ ပ္ဍဲအရာမချူ နကဵုလိက်ရ။ 
[[ဝှာင်:Making Hta Ma Nae.jpg|thumb|ဗီုရုပ် မထ္ပက်ဒၟံင် ယိုဟ်သ္ၚု]]

==နိရုတ်==
ပ္ဍဲကဵု လဟီုမ္ဂး မန်ဒေသ ဗွဲမဂၠိုင် ဟီု &quot;/yahu/ (ယျးဟု)&quot;၊ ယျးဟု ညးလ္ၚဵု စှ်ေစိုတ် ကၠုင်နူ အရေဝ်ပါဠိ (ယာဂု) တုဲ ကာလမချူလိက်မ္ဂး မချူတဴ &quot;ယာဂု&quot; ဂှ် ဂွံဆဵုဂၠိုင်ကၠုင်ရ။ &quot;ယာဂု&quot; မအရေဝ်ပါဠိဝွံ ဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ပုင်ၜိုဟ်၊ ပုင်ဍာ်တှ် သွက်ဂွံသုင် yāgu : (f.) rice-gruel. rice-gruel, rice-milk (to drink)&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=Pali-English dictionary |title=https://www.wisdomlib.org/definition/yagu |last= Library |first=Wisdom |date=|website=Wisdom Library |publisher= Open |access-date= 18-02-2021 |quote=Yāgu, (f.) (cp. Vedic yavāgū; on form see Geiger, P. Gr. § 274) rice-gruel, rice-milk (to drink). See Vin. Texts II. 89. ‹-› Vin. I, 46=II. 223 (sace yāgu hoti, bhājanaṃ dhovitvā yāgu upanametabbā; yāguṃ pītassa udakaṃ datvā ... ), 51 (id.), 61 (id.), 84, 210 (Bhagavato udara-vāt-ābādho tekaṭulāya yāguyā dhuva-yāguṃ dātuṃ; i.e. a constant supply of rice-gruel), 339 (na mayaṃ iminā bhikkhunā saddhiṃ yāgupāne nisīdissāma); IV, 311; A. III, 250 (ānisaṃsā: 5 good qualities: it is good for hunger, for thirst, allays wind, cleans the bladder, helps to digest any undigested food); J. I, 186; II, 128 (for drink); PvA. 12, 23, 274.—Often combined (and eaten) with cakes (khajjaka) &amp; other soft food (bhojja), e.g. yāgukhajjaka J. I, 270; III, 20; DhA. IV, 20; Mhvs 14, 55 (°khajja-bhojja); 36, 100 (+khajja-bhojja). }}&lt;/ref&gt; လဟီု &quot;ယျးဟု&quot; ဂှ် ဗွဲစၟတ် ကၠုင်နူ အရေဝ်မန်ဇေတ်တ် &quot;ယိုဟ်သ္ၚု&quot;။ ယိုဟ်သ္ၚု ဝွံ ဗၟာတအ် ကာလမဟီုမ္ဂး ဟီု &quot;ထမနဲ&quot; တုဲ ကာလညးချူမ္ဂး &quot;ထမင်းနဲ&quot; မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ပုင်/သ္ၚု ဖုဲ&quot; (ဝါ) ပုင်မဖုဲလဝ် နကဵု အရာတၞဟ်ဟ်&quot;။ ယိုဟ်သ္ၚု ဂှ် ညးကၠောန်လဝ် နကဵု ပလေင်၊ ညးကၠောန်လဝ် နကဵုသ္ၚု ဟွံသေင် မြဴသာ်ဝွံ ဂလာန်သမာန် ကတဵုဒှ်ကၠုင်မာန်ရ။ သွဟ်ဂှ် မဒးသှ်ဏာ၊ အရေဝ်မန်  ပလေင်ဂှ်    လုပ်လၟိဟ် သ္ၚု မွဲဂကူကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပၞောဝ်ကဵု ယိုဟ် နွံနာနာသာ်ဂှ် ယိုဟ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ယိုဟ်သ္ၚု။ အရေဝ်ဗၟာ &quot;ထမင်းနဲ&quot; ကဵု အရေဝ်မန် &quot;ယိုဟ်သ္ၚု&quot; ဝွံ အဓိပ္ပါယ်တုပ်ပ်ရ။ အရေဝ်မန် ယိုဟ် ဂှ် ၜိုန်ရ ဗၟာတအ် လွဳစလဝ် &quot;ယို&quot; ကီုလေဝ် ပ္ဍဲကဵု ဝေါဟာရ ယၟုဏအ် ဗၟာဟွံဟီု &quot;ထမင်းယို&quot; စၞးဂှ် ညးတအ်ဟီု &quot;ထမင်းနဲ&quot;။ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ဗၟာလွဳစလဝ် အခိုက်ဏအ် ကိုပ်ကၠာ ဗၟာဟွံဂွံလွဳစ အရေဝ် &quot;ယိုဟ်&quot; နဒဒှ် &quot;ယို&quot; ဏီ ဟီုလေဝ် ဟွံဗၠေတ်ရ။ အရေဝ်မန် နွံမွဲပၠန်ဂှ် &quot;ယျးဟေင်&quot;။ ယျးဟေင် ဂှ် ဗွဲစၟတ် &quot;ယိုဟ်ပလေင်&quot; ဒှ်မာန်ရ။ ဆဂး ယၟုဏအ် ဟွံပြာကတ်။

==နဲကၠောန်==
===မတ် မဒးကေတ်===
* ပလေင် ၄ စေဝ်ဍာ်တှ် (တုင်ဍာ် ပွိုင် ၆ နာဍဳ)
* သတ်ဗြဴမွဲကရေက် (သံက်သၞော်တုဲ ရေက်သောဲသောဲ)
* ဍာ် ၃ စေဝ်ဍာ်တှ် 
* ကၠေင် လျိုင် ၂၀ ဒကေဝ်
* ၜဵု ၁ ဇန်လက်ဖက်
* လ္ၚဴ လျိုင် ၅ ဒကေဝ်
* မၜဲတိ လျိုင် ၅ ဒကေဝ်
* လဂဝ် လျိုင် ၅ ဒကေဝ် (ရေက်လဝ် သောဲသောဲဂၠိင်င်)
* မိတ်ခၞိက် ၁ ဇန်လက်ဖက်&lt;ref name=My-Load&gt;{{cite web|url=ထမင်းနဲထိုးပြီး စားကြမယ်|title=https://www.mmload.com/news/18472 |last= Load |first=Myanmar |date=|website=Myanmarload |publisher= Open |access-date= 18-02-2021 |quote=}}&lt;/ref&gt; 

===နဲကဲ===
# တၞဟ်နကၠေင်ဂွံမောဝ်တုဲ အခိင်မဂစိုတ်ကၠေင်ဂှ် ထောအ်စုတ် သတ်ဗြဴကရေက် ၃-၄ ကရေက်။  
# စဵုကဵု သတ်ဗြဴကရေက်ဂှ် သ္ၚေက် ခၞာတုဲ၊ သတ်ဗြဴကရေက် မသ္ၚေက်အာဂှ် ဟံင်တုဲကၠဟ်ထောအ်။ 
# ပ္ဍဲကၠေင်ဂှ် စုတ်မိတ်ခၞိက်၊ တုဲ စုတ် ပလေင် တုဲ ထကဵု၊ တုဲမ္ဂး စုတ် ဍာ်၊ ၜဵု။ 
# ဖျအ်စွံလဝ် ပၟတ်ဍိုန်န်တုဲ ဍုန် စဵုကဵု ဍာ်ဇတ်။  
# ပလေင် ဝုန်ရမ္ဂး စွံလဝ် ပၟတ်ဍိုန်န်တုဲ စုတ် သတ်ဗြဴ၊ လဂဝ်၊ လ္ၚဴ၊ မၜဲတိ။ ညံင်ဂွံကၠောအ်ကီု ညံင်ဟွံဂွံသ္ၚေက်ကီုတုဲ ဒးထကဵုဒၟံင် လ္ပဒေါအ်။ 
ကၠောအ်ရမ္ဂး ယိုဟ်သ္ၚု မနွံကဵု ရှ်မကြောအ်၊ ကတဴ၊ မောဝ်ဂှ် ကလိဂွံမာန်ရ။&lt;ref name=My-Load/&gt;

==နိဿဲ==
[[ကဏ္ဍ:ကွာင်အခိုက်ကၞာ]]
&lt;references /&gt;
[[ကဏ္ဍ:စၞအာဟာရ]]</text>
      <sha1>at2j5iqkm92r0el6g6w65z0pbhlp4vf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမၠိုဟ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4121</id>
    <revision>
      <id>54170</id>
      <parentid>42159</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11782" sha1="j2pm4fjs5w01j0jwih3gpjj8oqm05s1" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ကမၠိုဟ်
| native_name = Cognition
| image = RobertFuddBewusstsein17Jh.png
| caption = လၟေင်ဗီုပြင် ကမၠိုဟ်၊ မဗၟံက်ထၜးလဝ် နကဵု Robert Fludd (1619)
| field = [[စိတ္တဗေဒ]] (Psychology), သိပ္ပံ ကမၠိုဟ် (Cognitive science), အာရုံကြောသိပ္ပံ (Neuroscience)
| related_concepts = လညာတ်ညာဏ်, ဉာဏ်သမ္တီ, ဒဒှ်မစွံသတိ, ပရေင်ဗစာရဏာ
}}

'''ကမၠိုဟ်''' ({{lang-en|Cognition}}) ဂှ် ဒှ်ဝေါဟာရ မဆေင် &quot;ကုကသဳစိုတ် ဟွံသေင်မ္ဂး လၟေင်ကမၠောန် မကတ်လ္ၚတ်ကေတ် လညာတ်ညာဏ် ကေုာံ ဒဒှ်မကၠိုဟ် နူကဵု မဗစာရဏာ၊ ပရေင်ဆဵုဂဗ ကေုာံ ပရေင်မဒုင်စသိုင်တအ်&quot; ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Cognition|url=https://www.lexico.com/definition/cognition|publisher=[[Oxford University Press]] and [[Dictionary.com]]|accessdate=2021-10-19|archivedate=2020-07-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715113427/https://www.lexico.com/definition/cognition}}&lt;/ref&gt; ဝေါဟာရဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုအရာမကၠိုဟ်ခၠင် ကဵု လၟေင်ဂၠံင်တရဴ မဂွံစိုပ် ဒဒှ်မကၠိုဟ်ခၠင် ဗီုကဵု - ဒဒှ်မကၠိုဟ်၊ ဒဒှ်မကလင်ပင်မှိင်၊ ဒဒှ်မဒက်ပတန်လညာတ်ညာဏ်၊ တင်သမ္တီ ကေုာံ ပရေင်ဆဵုဂဗကမၠောန်၊ မဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် ကဵု မစွံင္ၚုဟ်မး၊ မဖျေဟ်ဟိုတ်ဖိုလ်၊ မပသောင်ပြသၞာ ကေုာံ မဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ်၊ ဒဒှ်မနွံကဵုအစာံမကၠိုဟ်ကေတ်မာန် ကဵု မဟီုပတိတ် အရေဝ်ဘာသာ တအ်ရ။ လၟေင်ကမၠောန် ကမၠိုဟ်ဂှ် ဒှ်အရာမသၠဲပ္တိတ် လညာတ်ညာဏ် ကဵု မဆဵုညာတ်ကေတ် လညာတ်ညာဏ်တၟိတအ်ရ။

မအရေဝ် ကမၠိုဟ်ဏအ်ဂှ် ဗွဲမဗဗွဲ ကုပရူပရာဂှ် ပံက်အဓိပ္ပါယ် တၞဟ်ခြာတဴ ရေင်သကအ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Von Eckardt|first=Barbara | name-list-style = vanc |url=https://books.google.com/books?id=E8l48-DZln0C&amp;q=what+is+cognition&amp;pg=PA13|title=What is cognitive science?|publisher=MIT Press|year=1996|isbn=9780262720236|location=Princeton, MA|pages=45–72}}&lt;/ref&gt;

== ၁။ နိရုတ် (Etymology) ==
မအရေဝ် နကဵု ဘာသာအင်္ဂလိက် ''cognition'' ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် နူကဵု ၜိုတ် ၁၅ ဗွဝ်ကၠံ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;ဒဒှ်မချပ် ကဵု ဒဒှ်မစွံသတိ&quot;။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Revlin R | title = Cognition: Theory and Practice }}&lt;/ref&gt; 
* '''တမ်နိရုတ် လေတ္တေန်:''' မအရေဝ်ဏအ်ဂှ် ကၠုင်နူ လေတ္တေန် (နာမ်) (cognitio) မဂွံအဓိပ္ပါယ် ('ဒဒှ်မစမ်ၜတ်,' 'ဒဒှ်မဗတောန်,' ဟွံသေင်မ္ဂး 'လညာတ်ညာဏ်'), မနာမ်ဂှ် ကၠုင်နူ ကြိယာ cognosco မဗဂပ်စုတ်လဝ် con ဂတ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ('နကဵု') ကဵု gnōscō (နာမ်) မဂွံအဓိပ္ပါယ် ('ဒဒှ်မတီ')။ 
* '''တမ်နိရုတ် ဂရိတ်:''' အလဵုဇကု မအရေဝ် ''gnōscō'' ဂှ် နကဵု ဘာသာဂရိတ် γι(γ)νώσκω မဂွံအဓိပ္ပါယ် (ဒဒှ်အဲမတီ ဟွံသေင်မ္ဂး မကၠိုဟ်)။&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = Liddell HG, Scott R | author-link1 = Henry Liddell | author-link2 = Robert Scott (philologist) | date = 1940 | url = https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=gignw/skw | title = γιγνώσκω | work = [[A Greek–English Lexicon|A Greek-English Lexicon]] | veditors = Jones HS, McKenzie R | location = Oxford | publisher = [[Oxford University Press|Clarendon Press]] | via = [[Perseus Project]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Franchi S, Bianchini F | date = 2011 | title = The Search for a Theory of Cognition: Early Mechanisms and New Ideas | location = Amsterdam | publisher = [[Rodopi (publisher)|Rodopi]] | page =  XIV }}&lt;/ref&gt;

'''တမ်နိရုတ် မန်:''' မအရေဝ် မန် '''ကမၠိုဟ်''' ဂှ် ရံင်ကဵု အဓိပ္ပါယ် ဗီုလေတ္တေန်တုဲ မကြိယာမန် &quot;ကၠိုဟ်&quot; ဂှ် စကာ နဒဒှ် မနာမ် (Noun) တုဲ ဖန်ဗဒှ်လဝ်ရ။

== ၂။ လၟေင်ကမၠောန် ကမၠိုဟ် အဓိကဂမၠိုင် (Core Cognitive Processes) ==
ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ မ္ဂး၊ လၟေင်ကမၠောန် ကမၠိုဟ် ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု အစောံစရာဲ ကသဳစိုတ် နာနာ သာ် ရ-
၁။ '''ဒဒှ်မစွံသတိ (Attention):''' ဒှ် အစောံစရာဲ မရုဲစှ် ကေုာံ စွံ အာရီု လတူ တင်နင် ဟွံသေင်မ္ဂး အကာဲအရာ မွဲသ္အာင် တုဲ၊ ပွမပါဲ ထောအ် တင်နင် မဟွံ နွံ ပၟိက် တအ် ရ။
၂။ '''ဉာဏ်သမ္တီ (Memory):''' ဒှ် လၟေင်ကမၠောန် မပကောံ သိဟ်၊ မင်မဲ ကေုာံ ကလေင် ဖန်ဗဒှ် ပတိတ် တင်နင် ဟွံသေင်မ္ဂး လညာတ် မဆဵုဂဗ လဝ် ပ္ဍဲ အတိတ် တအ် ရ။ ဍေံ ပါ် လဝ် နကဵု ဉာဏ်သမ္တီ အခိင်ဂၠေအ် (Short-term memory) ကေုာံ ဉာဏ်သမ္တီ အခိင်ဂၠိင် (Long-term memory) ရ။
၃။ '''လညာတ်အာရီု (Perception):''' ဒှ် ပရေင် မကၠိုဟ်ခၠင် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အာရီု မကၠုင် နူကဵု မတ်၊ ကတောဝ်၊ မုဟ်၊ လတာ် ကေုာံ ဇကု တအ် (Sensory information) သွက်ဂွံ တီ အကာဲအရာ မ္ၚး ရ။
၄။ '''အရေဝ်ဘာသာ (Language):''' ဒှ် အစောံစရာဲ က္ဍဟ် မစၟတ်သမ္တီ၊ မကၠိုဟ်ခၠင် ကေုာံ မဖန်ဗဒှ် ပတိတ် မအရေဝ် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ရေင်သကအ် ရ။
၅။ '''မကတ်လ္ၚတ် (Learning):''' ဒှ် လၟေင်ကမၠောန် မကလိဂွံ လညာတ်၊ ပရေင်ဆဵုဂဗ ကေုာံ စလောအ် ညာဏ် တၟိ နူကဵု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ရ။
၆။ '''မဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် ကေုာံ မပသောင်ပြသၞာ (Decision Making &amp; Problem Solving):''' ဒှ် အစောံစရာဲ မစကာ ဟိုတ်ဖိုလ် ကေုာံ ညာဏ် သွက်ဂွံ ရုဲစှ် ဂၠံင်တရဴ ဟွံသေင်မ္ဂး ပသောင် ဖြေရှင်း ပြသၞာ မွဲမွဲ ရ။

== ၃။ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကမၠိုဟ် (Cognitive Development) ==
ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကမၠိုဟ် ဝွံ ဍေံ လ္ၚတ် ပါ်ပါဲ ရံင် ဒဒှ်ရ အစောံစရာဲ ကသဳစိုတ် ကောန်မၞိဟ် တအ် ပြံင်လှာဲ တိုန် ကၠုင် ဗီုလဵု နူကဵု ဘဝ ကောန်ၚာ် စဵုကဵု စိုပ် ဘဝ မၞိဟ်ဇၞော် ရ။ 
အတိုင် သဘဴဓရ် အ္စာ စိတ္တဗေဒ မပြာကတ် '''ဂျေန် ပဳအာဂေတ်''' (Jean Piaget) မ္ဂး၊ ဇၞော်မောဝ် ကမၠိုဟ် ကောန်ၚာ် တအ် ဍေံ ပြံင်လှာဲ တိုန် နကဵု လၟေင် (၄) ကဆံင် ရ-
* ကဆံင် လညာတ်အာရီု ကေုာံ ချဳဓရာင် (Sensorimotor stage) - သၠးဂၠံဂဝ် စဵုကဵု ၂ သၞာံ။
* ကဆံင် ကိုပ်ကၠာ မစကာ ဟိုတ်ဖိုလ် (Preoperational stage) - ၂ သၞာံ စဵုကဵု ၇ သၞာံ။
* ကဆံင် မစကာ ဟိုတ်ဖိုလ် လတူ အရာ မညာတ် (Concrete operational stage) - ၇ သၞာံ စဵုကဵု ၁၁ သၞာံ။
* ကဆံင် မစကာ ဟိုတ်ဖိုလ် လတူ လညာတ် သဘဴဓရ် (Formal operational stage) - ၁၁ သၞာံ ကေုာံ လတူ ဂှ်။

== ၄။ သိပ္ပံ ကမၠိုဟ် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ (Cognitive Science and Psychology) ==
ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် မ္ဂး، ပရေင် လ္ၚတ် သုတေသန မဆေင်ကဵု ကမၠိုဟ် (Cognition) ဂှ် ဍေံ ပါလုပ် ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဘာသာ ရပ်စပ် နာနာ သာ် ဗီုကဵု စိတ္တဗေဒ (Psychology)၊ အာရုံကြောသိပ္ပံ (Neuroscience)၊ ကေုာံ ဉာဏ်ပညာစက် (Artificial Intelligence) တအ် ရ။ 
တၠပညာ တအ် ဗွဲမဂၠိုင် ညးတအ် ပတောအ် ၜတ် လဝ် လၟေင်ကမၠောန် က္ဍဟ် မၞိဟ် (Cognition) ဂှ် ညံင်ရဴ ကောန်ပျူတာ (Computer) မွဲ မဒုင်ကေတ် တင်နင် (Input)၊ ကၠောန် ပလေဝ် တင်နင် (Processing)၊ ကေုာံ ပတိတ် ကဵု သွဟ် (Output) ကီု ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[စိတ္တဗေဒ]]
* [[သိပ္ပံ အာရီုကြော]]
* [[ဉာဏ်ပညာစက်]] (Artificial Intelligence)

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}
* Piaget, J. (1972). ''The Psychology of Intelligence''. Totowa, NJ: Littlefield.
* Neisser, U. (1967). ''Cognitive Psychology''. Appleton-Century-Crofts.

[[Category:စိတ္တဗေဒ]]
[[Category:BEHM]]
[[Category:လညာတ် သဘဴဓရ်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>j2pm4fjs5w01j0jwih3gpjj8oqm05s1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>&quot;စိုပ်အတးမ္ဂးအလုံရးဍုင်ကွာန်ဒးကၠောန်&quot;</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4573</id>
    <revision>
      <id>54153</id>
      <parentid>52812</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8683" sha1="msm1a92yvo83odjx10tzqxo28p5kr95" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
| holiday_name = သဘင်အတးသင်္ကြာန် (မန်)
| type = သဘင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ သာသနာ
| image = 
| caption = 
| official_name = သဘင် အတးသင်္ကြာန်
| observedby = [[ကောန်ဂကူ မန်]] ကေုာံ ဂကူ ပ္ဍဲ ဒေသ အာယှအဂၞဲ တအ်
| date = လဒေါဝ် ဂိတု ဧပရဴ (ဂိတုစဲ)
| observances = ဝေင်ဍာ်၊ မင်သဳ၊ ပ္တုဲကုသဵု၊ ဗဝ်ကျာ်ဗ္တဳ၊ ကလအ် ညးဇၞော်
}}

'''သဘင်အတးသင်္ကြာန်''' ({{lang-en|Thingyan Water Festival}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘင် ပြဝေဏဳ ကေုာံ ယေန်သၞာင် အဓိက မွဲ မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ အခိင် ကၠောံ သၞာံ တၟိ ရ။ ကောန်ဂကူ မန် တအ် ပစၟတ်သမ္တီ လဝ် တ္ၚဲ အတးသင်္ကြာန် ဏအ် ဒှ် တ္ၚဲပရဲ တ္ၚဲတၟေင် မွဲသာ် တုဲ၊ ညးတအ် ကၠောန်ဗဒှ် ပေါဲသဘင် ဝေင် ဍာ်၊ ပရေင် ပ္တုဲ ကုသဵု ကေုာံ မင်မဲ အာ ယေန်သၞာင် အခိုက်ကၞာ မန် ဗွဲမမိပ်မြဟ် ရ။ 

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် သင်္ကြာန် ကေုာံ အခိင်အခါ ==
မအရေဝ် &quot;သင်္ကြာန်&quot; ဝွံ ဍေံ ကၠုင် နူကဵု မအရေဝ် ပါဠိ &quot;သင်္ကန္တ&quot; ရ။ 
* '''အဓိပ္ပါယ်:''' သင်္ကန္တ ဝွံ ဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;ပွမပြံင်လှာဲ&quot; ရ။ သၞာံတြေံ အိုတ် တုဲ မ္ဒး ပြံင်လှာဲ လုပ် အာ သၞာံတၟိ မွဲဝါ ပၠန် ဂှ် ညး ကော်ခဴ စ သင်္ကြာန် ရ။
* '''အခိင်အခါ:''' သဘင် ဏအ် ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ အခိင် ဥတုကညင် မဒှ် အခိင် ကဴနာဍူ ကေုာံ ကဴအနာင် တအ် ရာင်မောဝ် ကျေဝ်ဂေါဝ် ကၠုင် ဒၟံင် ရ။ သၞာံတြေံ ကြပ် အိုတ်၊ လှာဲ ညောန် ကၠောံ ကၠုင် သၞာံတၟိ မ္ဂး ညးတအ် စှ်ေ အတး ဗၞတ် (၃) တ္ၚဲ ဟွံသေင်မ္ဂး (၄) တ္ၚဲ ရ။

== ၂။ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်ကုသဵု ==
ကောန်ဂကူ ဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ညးဂမၠိုင် စိုတ် လုပ် စ ဗွဲတၟေင် လတူ အခိုက်ကၞာ ယေန်သၞာင် ပြဝေဏဳ ပိုဲမန် သာ်ဏအ် ရ-

=== ၂.၁။ ပရေင်ကုသဵု ညးဇၞော်ဂမၠိုင် ===
စပ္တံ နူကဵု တ္ၚဲအတးစှ်ေ ဒဵုကဵု တ္ၚဲအတးတိုန် ဂှ် ကောန်မန် တအ် ပြာပ် လုပ် အာ ခစ သဳကၠဳ ပ္ဍဲ ရတ်ပိပြကာ မတွံဂး ကျာ်-ဓဝ်-သင် တုဲ ကၠောန်ပ္တုဲ တဴ စရင် ဓရ် ကုသဵု ရ။ 
* မိမ၊ နော်နာဲ၊ ဣစဳ၊ သဳ၊ အမူ၊ ကေုာံ ဇုဇဗဴလ တအ် ပြာပ် တိတ် အာ ဘာ တုဲ ဒ္ဂိုန် ဂိုင် ကေတ် သဳ၊ မင် သဳဥပေါသ် ရ။ 
* ညးတအ် ကလင် ဓရ်၊ ပၟဝ် ဓရ်၊ ပ္တုဲ ဝတ်၊ တိုန် ဝတ်၊ လ္ၚောဝ် ကျာ်၊ ဍေန် ပၟတ် ပၞာင် သ္ဍဴ ကေုာံ သ္ပ ပူဇဴ ကျာ် နကဵု ပ္ကဴသဴ မြမောဝ် နာနာ သာ် ရ။

=== ၂.၂။ အခိုက်ကၞာ သၟတ်ဂမၠိုင် ===
မၞိဟ်ဍောတ်တ်၊ ကောန်ၚာ် ကေုာံ သၟတ်ဝုတ်ဗၠာဲ တအ် ကသေံကၟဝ် ညးသ္ကအ် တုဲ ကၠောန် ဗဒှ် သဘင် ဗွဲမမိပ်မြဟ် ရ-
* '''ကၞာထး ကေုာံ လှ်ေဒယှ်ေ:''' ညးတအ် ကၠောန် ကၞာထး သွက်ဂွံ ဝေင်ဍာ်၊ ပြိုင် လှ်ေ ကေုာံ ပြိုင် ဒယှ်ေ ရ။ တိင်တိုက် အခိုက် တၞဟ်ဟ် မၞုံ ကဵု ရှ်သာ တအ် လေဝ် နွံ ရ။
* '''ဝေင်ဍာ်:''' ဒုင်တၠုင် ဝေင် ဍာ်၊ ပက် စဝ် ဍာ် အတးသင်္ကြာန် ရေင်သကအ် ဗွဲမမိပ်မြဟ် ရ။
* '''စၠန်မြမောဝ်:''' ထိင်ဒက် မင်မဲ အာ အခိုက်ကၞာ ပြဝေဏဳ နကဵု ပွမစကာ ဍာ်ဂစေအ် ကေုာံ စၠန်မြမောဝ် ပက်စဝ် အာ ညးမွဲ ကေုာံ ညးမွဲ ဍုက်ဍေက် ဗျဳဗျာပ် ဇာပ် လုပ် အလုံ ဇကု မွဲ ရ။

== ၃။ ပရေင်ဒါန ကေုာံ ရီုဗင် ဂကောံမၞိဟ် ==
ပ္ဍဲ အခိင် အတးသင်္ကြာန် ဂှ် ကောန်မန် တအ် သီု ကၠောန် ကမၠောန် ပရေင် မၞိဟ် ကေုာံ ဒါန တၞဟ်ဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ-
* '''ကမၠောန် ဇၞော်မောဝ် ဌာန်:''' ကၠောန် ဒဒန်၊ သိုင် ပလေဝ် ဒဒန်၊ သိုင် ဇြပ် ရုင် ကေုာံ ဒါန် ၜံက် ကၟာ၊ ဗဝ် ဂၠံင်။
* '''ကမၠောန် ကုသဵု:''' ထံက် ဇြဲ၊ ပလိုပ် ကျာ်၊ ဓလိုပ် သင်၊ ဗဝ် ကျာ်ဗ္တဳ၊ ဗလး က၊ ကေုာံ ဗလး ဂစေံ။
* '''စၞစ:''' ဖါပ်ဗ္စ ကေုာံ ဖျုင် ပလံင် ပုင်ဍာ် အတးသင်္ကြာန်။
* '''ပရေင် ရိုသေဟ်:''' ကလအ် မိမ၊ အစံင်အစာ၊ နော်နာဲ ကေုာံ ညးမၞုံ ကဵု အာယုဝုဍ္ဎိ၊ သဳလဝုဍ္ဎိ တအ် တုဲ ရာဒနာ မိက် သ္ပ တဴ အဓိဋ္ဌာန် ညံင် ယဲဘဲ အန္တရာဲ ဂွံ လာဲလေင် အာ အိုတ် ရ။

== ၄။ သင်္ကေတ လညာတ် တၟိ ==
ပ္ဍဲကဵု သၞာံတြေံ ဂှ် ယဝ်ရ ကလိလောန် အာ ဒုဟ် မမိက် ကဵု မွဲမွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွ သရာံပပ် တအ် နွံ ကၠိခ္ဍက် မံင် မ္ဂး၊ ပိုဲ ကြဴကြာတ် သ္အးဇ္ၚး ကၠေအ် နကဵု ဍာ် အတးသင်္ကြာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍာ်ဂစေအ် စၠန်မြမောဝ် ရ။ 
စိုပ် ကၠောံ ကၠုင် သၞာံတၟိ ဏအ် မ္ဂး မၞိဟ် တၟိ၊ စိုတ် တၟိ ဂှ် လွဳပရာ တုဲ ညံင် ဂွံ ဒှ် မၞိဟ် ဍိုဟ်ကေတ် စဳကၠး မာန် ဂှ် ပိုဲ ဒး ထိင်ဒက် မင်မဲ၊ ဂိုင် ကေတ် ဒ္ဂေတ် ပဋိပတ် ဗွဲမဍိုက်ပေင် ရောင်။

== နိဿဲ ==
* လိက်ပရေင် မူလ - ''စိုပ်အတးမ္ဂး အလုံရးဍုင်ကွာန် ဒးကၠောန်'' (ချူ - ကုလမန်: ဂျာမဏဳ)။

[[Category:ယေန်သၞာင်မန်]]
[[Category:သဘင်မန်]]
[[Category:လိက်ပရေင်]]</text>
      <sha1>msm1a92yvo83odjx10tzqxo28p5kr95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၞိင်ဓရ်လောကနိဗ္ဗာန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ခလံက်ခပြု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5182</id>
    <revision>
      <id>54189</id>
      <parentid>45965</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T17:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5226" sha1="mmuieamfyhx036hyr540kwc5bop7j2y" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = ဘာသၞိင်ဓရ်လောကနိဗ္ဗာန်
| native_name = ဘာသၞိင်ဓရ်လောကနိဗ္ဗာန်၊ ကွာန်ခလံက်ခပြု
| image = 
| caption = 
| location = ကွာန်ခလံက်ခပြု၊ [[ပွိုင်ဍုင်ပံင်]]၊ [[တွဵုရးဍုင်မန်]]၊ [[ဍုင်ဗၟာ]]
| religious_affiliation = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| denomination = [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]
| leadership = ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ကောဝိဒ
}}

'''ဘာသၞိင်ဓရ်လောကနိဗ္ဗာန်''' ({{lang-en|Sning Dhar Loka Nibban Monastery}}) ဝွံ ဒှ် ဘာလကျာ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန် မွဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ခလံက်ခပြု၊ ပွိုင်ဍုင်ပံင်၊ တွဵုရးဍုင်မန် ရ။ ဘာဏအ် ဝွံ ဍေံ လုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု ဂိုဏ် သင် မန် '''[[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]''' တုဲ၊ ဒှ် ဒတန် သာသနာ သွက် ခမဳသင် ကေုာံ ဒါယကာ ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ဂွံ ပ္တုဲ ဝတ်၊ ကလင် ဓရ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ကုသဵု ရ။

== ၁။ ဒတန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
ဘာသၞိင်ဓရ်လောကနိဗ္ဗာန် ဝွံ နွံ တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ခလံက်ခပြု၊ ပွိုင်ဍုင်ပံင်၊ တွဵုရးဍုင်မန် တုဲ ဍေံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန သာသနာ မွဲ သွက် ညးဍုင်ကွာန် ခလံက်ခပြု တအ် ရ။ ဘာဝွံ ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် လၟေင် ဂိုဏ် ရာမညနိကာယ မဒှ် ဂိုဏ် သင် မန် ဇၞော် အိုတ် ရ။

== ၂။ စရင် ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင် ==
အတိုင် စရင် မကလိဂွံ မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန် ဘာသၞိင်ဓရ်လောကနိဗ္ဗာန် ဝွံ ဒှ် ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ကောဝိဒ ရ။ ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ (သၞာံ ၂၀၂၁) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၄၃ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၂၃ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya1&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid02vzxFhRRUaAJHi9EX6nbEBCcz9TgAM9yiXkJc27WxaxGxe3iTUoitHVLnPuJ3fxhWl%26id%3D2044033722501918&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=October 14, 2021 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 4, 2022}}&lt;/ref&gt;

== ၃။ စရင် လၟိဟ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် ==
အတိုင် စရင် လုပ် ဒဂိုန် နူကဵု ဗဟဵု ရုင် ရာမညနိကာယ မ္ဂး ပ္ဍဲ ဘာသၞိင်ဓရ်လောကနိဗ္ဗာန် ဝွံ လၟိဟ် ခမဳသင် မလုပ် ဒဂိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဝှ် ဥတု ဗြဲ ဂှ် နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''သၞာံ ၂၀၂၄ (၁၃၈၆):''' သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ ခမဳ (၇) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya2&quot;&gt;{{cite web |date=28 June 2025 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၁၃၈၆ |url=https://ramonnyanikaya.com/2025/06/28/%e1%80%85%e1%80%9b%e1%81%9a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%81%9a%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%92%e1%80%b9%e1%80%82%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba-%e1%81%8a-%e1%81%81%e1%81%83%e1%81%88/?fbclid=IwY2xjawLM8qZleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBQRUg2MW44WGxkNEhiRlV2AR6I09YAAg2-mrHB2uC766lsHGC1zGjy6BdYBXfhrd3IaFHeiyE_tqQXkIXW8w_aem_KlD_0FJJhPuiKMuKr9ho5Q |website=ရာမညနိကာယ |publisher=Open |access-date=28 June 2025}}&lt;/ref&gt;

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ပံင်]]
* [[တွဵုရးဍုင်မန်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

[[Category:ဘာလကျာ်မန်]]
[[Category:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ပံင်]]</text>
      <sha1>mmuieamfyhx036hyr540kwc5bop7j2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဇြပ်ဗု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5266</id>
    <revision>
      <id>54180</id>
      <parentid>36444</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4482" sha1="5aotiwrlhgoxsfd7x639847smo43694" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ
| native_name = ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ၊ ဍုင်ဇြပ်ဗု
| image = 
| caption = 
| location = [[ဍုင်ဇြပ်ဗု]]၊ [[ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု]]၊ [[တွဵုရးဍုင်မန်]]
| religious_affiliation = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| denomination = [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]
| leadership = ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ သဳလဝံသ
}}

'''ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ''' ({{lang-en|Doi Sming Plai Monastery}}) ဝွံ ဒှ် ဘာလကျာ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန် မွဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန် ရ။ ဘာဏအ် ဝွံ ဍေံ လုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု ဂိုဏ် သင် မန် '''[[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]''' တုဲ၊ ဒှ် ဒတန် သာသနာ သွက် ခမဳသင် ကေုာံ ဒါယကာ ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ဂွံ ပ္တုဲ ဝတ်၊ ကလင် ဓရ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ကုသဵု ရ။

== ၁။ ဒတန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ ဝွံ နွံ တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန် တုဲ ဍေံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန သာသနာ မွဲ သွက် ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဍုင်ဇြပ်ဗု တအ် ရ။ ဘာဝွံ ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် လၟေင် ဂိုဏ် ရာမညနိကာယ မဒှ် ဂိုဏ် သင် မန် ဇၞော် အိုတ် ရ။

== ၂။ စရင် ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင် ==
အတိုင် စရင် မကလိဂွံ မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန် ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ ဝွံ ဒှ် ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ သဳလဝံသ ရ။ ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ (သၞာံ ၂၀၂၁) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၃၅ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၁၅ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid022bJpfLFBRY9xJ9ch68ZVEeVcqwm32HwENJdVhCYV1kU97zjasr972rGqBzcQkVfLl%26id%3D2044033722501918&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=October 14, 2021 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 4, 2022}}&lt;/ref&gt;

== ၃။ စရင် လၟိဟ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် ==
အတိုင် စရင် လုပ် ဒဂိုန် နူကဵု ဗဟဵု ရုင် ရာမညနိကာယ မ္ဂး ပ္ဍဲ ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ ဝွံ လၟိဟ် ခမဳသင် မလုပ် ဒဂိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဝှ် ဥတု ဗြဲ ဂှ် နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''သၞာံ ၂၀၂၁ (၁၃၈၃):''' သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ ခမဳ (၃) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya&quot;/&gt;

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ]]
* [[ဍုင်ဇြပ်ဗု]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု]]
* [[တွဵုရးဍုင်မန်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

[[Category:ဘာလကျာ်မန်]]
[[Category:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု]]</text>
      <sha1>5aotiwrlhgoxsfd7x639847smo43694</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54181</id>
      <parentid>54180</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4548" sha1="00180h51c4lm8zomhf49q229dp7f5cf" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ
| native_name = ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ၊ ဍုင်ဇြပ်ဗု
| image = 
| caption = 
| location = [[ဍုင်ဇြပ်ဗု]]၊ [[ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု]]၊ [[တွဵုရးဍုင်မန်]]
| religious_affiliation = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| denomination = [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]
| leadership = ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ သဳလဝံသ
}}

'''ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ''' ({{lang-en|Doi Sming Plai Monastery}}) ဝွံ ဒှ် ဘာလကျာ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန် မွဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန် ရ။ ဘာဏအ် ဝွံ ဍေံ လုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု ဂိုဏ် သင် မန် '''[[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]''' တုဲ၊ ဒှ် ဒတန် သာသနာ သွက် ခမဳသင် ကေုာံ ဒါယကာ ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ဂွံ ပ္တုဲ ဝတ်၊ ကလင် ဓရ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ကုသဵု ရ။

== ၁။ ဒတန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ ဝွံ နွံ တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန် တုဲ ဍေံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန သာသနာ မွဲ သွက် ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဍုင်ဇြပ်ဗု တအ် ရ။ ဘာဝွံ ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် လၟေင် ဂိုဏ် ရာမညနိကာယ မဒှ် ဂိုဏ် သင် မန် ဇၞော် အိုတ် ရ။

== ၂။ စရင် ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင် ==
အတိုင် စရင် မကလိဂွံ မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန် ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ ဝွံ ဒှ် ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ သဳလဝံသ ရ။ ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ (သၞာံ ၂၀၂၁) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၃၅ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၁၅ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid022bJpfLFBRY9xJ9ch68ZVEeVcqwm32HwENJdVhCYV1kU97zjasr972rGqBzcQkVfLl%26id%3D2044033722501918&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=October 14, 2021 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 4, 2022}}&lt;/ref&gt;

== ၃။ စရင် လၟိဟ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် ==
အတိုင် စရင် လုပ် ဒဂိုန် နူကဵု ဗဟဵု ရုင် ရာမညနိကာယ မ္ဂး ပ္ဍဲ ဘာဒဵုသၟိင်ဗၠာဲ ဝွံ လၟိဟ် ခမဳသင် မလုပ် ဒဂိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဝှ် ဥတု ဗြဲ ဂှ် နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''သၞာံ ၂၀၂၁ (၁၃၈၃):''' သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ ခမဳ (၃) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya&quot;/&gt;

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ]]
* [[ဍုင်ဇြပ်ဗု]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု]]
* [[တွဵုရးဍုင်မန်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

[[Category:ဘာလကျာ်မန်]]
[[Category:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု]]
&lt;references /&gt;
[[ကဏ္ဍ:ဘာရာမညနိကာယ]]</text>
      <sha1>00180h51c4lm8zomhf49q229dp7f5cf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သံဃံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ခယျးပ္ဍဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5379</id>
    <revision>
      <id>54186</id>
      <parentid>35493</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T17:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3623" sha1="6peathhqzwc4g99voch7poubrcced2i" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = ဘာသံဃံ
| native_name = ဘာသံဃံ၊ ကွာန်ခယျးပ္ဍဲ
| image = 
| caption = 
| location = ကွာန်ခယျးပ္ဍဲ၊ [[ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်]]၊ [[တွဵုရးကရေင်]]၊ [[ဍုင်ဗၟာ]]
| religious_affiliation = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| denomination = [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]
| leadership = ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ဃောသက
}}

'''ဘာသံဃံ''' ({{lang-en|Sangham Monastery}}) ဝွံ ဒှ် ဘာလကျာ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန် မွဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ခယျးပ္ဍဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်၊ တွဵုရးကရေင် ရ။ ဘာဏအ် ဝွံ ဍေံ လုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု ဂိုဏ် သင် မန် '''[[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]''' တုဲ၊ ဒှ် ဒတန် သာသနာ သွက် ခမဳသင် ကေုာံ ဒါယကာ ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ဂွံ ပ္တုဲ ဝတ်၊ ကလင် ဓရ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ကုသဵု ရ။

== ၁။ ဒတန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
ဘာသံဃံ ဝွံ နွံ တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ခယျးပ္ဍဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်၊ တွဵုရးကရေင် တုဲ ဍေံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန သာသနာ မွဲ သွက် ညးဍုင်ကွာန် ခယျးပ္ဍဲ တအ် ရ။ ဘာဝွံ ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် လၟေင် ဂိုဏ် ရာမညနိကာယ မဒှ် ဂိုဏ် သင် မန် ဇၞော် အိုတ် ရ။

== ၂။ စရင် ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင် ==
အတိုင် စရင် မကလိဂွံ မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန် ဘာသံဃံ ဝွံ ဒှ် ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ဃောသက ရ။ ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ (သၞာံ ၂၀၂၁) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၄၅ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၂၄ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid02ugBM2BV1mXUZkE4c8W1oAwtqhmeeCtgv9ZeDKRWKux2VuFciGguNWv6HBQLSaraYl%26id%3D2044033722501918&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=October 14, 2021 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 4, 2022}}&lt;/ref&gt;

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်]]
* [[တွဵုရးကရေင်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

[[Category:ဘာလကျာ်မန်]]
[[Category:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်]]</text>
      <sha1>6peathhqzwc4g99voch7poubrcced2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54187</id>
      <parentid>54186</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T17:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3774" sha1="69xuuq98f0gmoyv1snyuicbx88ih6fe" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = ဘာသံဃံ
| native_name = ဘာသံဃံ၊ ကွာန်ခယျးပ္ဍဲ
| image = 
| caption = 
| location = ကွာန်ခယျးပ္ဍဲ၊ [[ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်]]၊ [[တွဵုရးကရေင်]]၊ [[ဍုင်ဗၟာ]]
| religious_affiliation = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| denomination = [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]
| leadership = ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ဃောသက
}}

'''ဘာသံဃံ''' ({{lang-en|Sangham Monastery}}) ဝွံ ဒှ် ဘာလကျာ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန် မွဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ခယျးပ္ဍဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်၊ တွဵုရးကရေင် ရ။ ဘာဏအ် ဝွံ ဍေံ လုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု ဂိုဏ် သင် မန် '''[[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]''' တုဲ၊ ဒှ် ဒတန် သာသနာ သွက် ခမဳသင် ကေုာံ ဒါယကာ ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ဂွံ ပ္တုဲ ဝတ်၊ ကလင် ဓရ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ကုသဵု ရ။

== ၁။ ဒတန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
ဘာသံဃံ ဝွံ နွံ တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ခယျးပ္ဍဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်၊ တွဵုရးကရေင် တုဲ ဍေံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန သာသနာ မွဲ သွက် ညးဍုင်ကွာန် ခယျးပ္ဍဲ တအ် ရ။ ဘာဝွံ ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် လၟေင် ဂိုဏ် ရာမညနိကာယ မဒှ် ဂိုဏ် သင် မန် ဇၞော် အိုတ် ရ။

== ၂။ စရင် ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင် ==
အတိုင် စရင် မကလိဂွံ မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန် ဘာသံဃံ ဝွံ ဒှ် ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ဃောသက ရ။ ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ (သၞာံ ၂၀၂၁) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၄၅ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၂၄ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid02ugBM2BV1mXUZkE4c8W1oAwtqhmeeCtgv9ZeDKRWKux2VuFciGguNWv6HBQLSaraYl%26id%3D2044033722501918&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=October 14, 2021 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 4, 2022}}&lt;/ref&gt;

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်]]
* [[တွဵုရးကရေင်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

[[Category:ဘာလကျာ်မန်]]
[[Category:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်]]
&lt;references /&gt;
[[ကဏ္ဍ:ဘာရာမညနိကာယ]]
[[ကဏ္ဍ:ဘာရာမညနိကာယ တွဵုရးကရေင်]]</text>
      <sha1>69xuuq98f0gmoyv1snyuicbx88ih6fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သဳဟရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဍာ်ဂမ္တူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5433</id>
    <revision>
      <id>54184</id>
      <parentid>36716</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T17:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4867" sha1="rqps7ueqy91l9x02i6dp18tgl0j353f" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = ဘာသဳဟရာမ
| native_name = ဘာသဳဟရာမ၊ ကွာန်ဍာ်ဂမ္တူ
| image = 
| image_size = 250px
| alt = 
| caption = 
| location = ကွာန်ဍာ်ဂမ္တူ၊ [[ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု]]၊ [[ရးတၞင်သဳ]]၊ [[ဍုင်ဗၟာ]]
| religious_affiliation = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (ထေရဝါဒ)
| denomination = [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]
| dedicated_to = ဘာတိုက်လိက် ကေုာံ စမြိုင်သာသနာ
| leadership = ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ သုစိန္တာ (လၟုဟ်)
}}

'''ဘာသဳဟရာမ''' ({{lang-en|Siha Rama Monastery}}) ဝွံ ဒှ် ဘာလကျာ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန် မွဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ဍာ်ဂမ္တူ၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳ ရ။ ဘာဏအ် ဝွံ ဍေံ လုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု ဂိုဏ် သင် မန် '''[[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]''' တုဲ၊ ဒှ် ဒတန် သာသနာ အဓိက သွက် ခမဳသင် ကေုာံ ဒါယကာ ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ဂွံ ပ္တုဲ ဝတ်၊ ကလင် ဓရ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ကုသဵု ရ။

== ၁။ စရင် ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင် ==
အတိုင် စရင် မကလိဂွံ မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန် ဘာသဳဟရာမ ဝွံ နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ခေမိန္ဒ:''' ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ (သၞာံ ၂၀၂၁) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၈၀ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၄၁ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya1&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F2044033722501918%2Fphotos%2Fa.2044045515834072%2F2963148813923733%2F%3Ftype%3D3&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=October 14, 2021 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 4, 2022}}&lt;/ref&gt;
* '''ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ သုစိန္တာ:''' ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ (သၞာံ ၂၀၂၂) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၆၂ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၄၂ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya2&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fphoto.php%3Ffbid%3D438431661726649%26set%3Da.437467845156364%26type%3D3&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=October 9, 2022 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 23, 2022}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ စရင် လၟိဟ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် ==
အတိုင် စရင် လုပ် ဒဂိုန် နူကဵု ဗဟဵု ရုင် ရာမညနိကာယ မ္ဂး ပ္ဍဲ ဘာသဳဟရာမ ဝွံ လၟိဟ် ခမဳသင် မလုပ် ဒဂိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဝှ် ဥတု ဗြဲ ဂှ် နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''သၞာံ ၂၀၂၁ (၁၃၈၃):''' သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ ခမဳ (၄) ဇကု ကေုာံ ထပိုယ် (၆) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya1&quot;/&gt;
* '''သၞာံ ၂၀၂၂ (၁၃၈၄):''' သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ ခမဳ (၈) ဇကု ကေုာံ ထပိုယ် (၅) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya2&quot;/&gt;

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု]]
* [[ရးတၞင်သဳ]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

[[Category:ဘာလကျာ်မန်]]
[[Category:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု]]</text>
      <sha1>rqps7ueqy91l9x02i6dp18tgl0j353f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54185</id>
      <parentid>54184</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T17:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4933" sha1="fffz8vcy3herxjiqf39tuuqsactax3u" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = ဘာသဳဟရာမ
| native_name = ဘာသဳဟရာမ၊ ကွာန်ဍာ်ဂမ္တူ
| image = 
| image_size = 250px
| alt = 
| caption = 
| location = ကွာန်ဍာ်ဂမ္တူ၊ [[ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု]]၊ [[ရးတၞင်သဳ]]၊ [[ဍုင်ဗၟာ]]
| religious_affiliation = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (ထေရဝါဒ)
| denomination = [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]
| dedicated_to = ဘာတိုက်လိက် ကေုာံ စမြိုင်သာသနာ
| leadership = ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ သုစိန္တာ (လၟုဟ်)
}}

'''ဘာသဳဟရာမ''' ({{lang-en|Siha Rama Monastery}}) ဝွံ ဒှ် ဘာလကျာ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန် မွဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ဍာ်ဂမ္တူ၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳ ရ။ ဘာဏအ် ဝွံ ဍေံ လုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု ဂိုဏ် သင် မန် '''[[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]''' တုဲ၊ ဒှ် ဒတန် သာသနာ အဓိက သွက် ခမဳသင် ကေုာံ ဒါယကာ ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ဂွံ ပ္တုဲ ဝတ်၊ ကလင် ဓရ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ကုသဵု ရ။

== ၁။ စရင် ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင် ==
အတိုင် စရင် မကလိဂွံ မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန် ဘာသဳဟရာမ ဝွံ နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ခေမိန္ဒ:''' ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ (သၞာံ ၂၀၂၁) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၈၀ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၄၁ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya1&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F2044033722501918%2Fphotos%2Fa.2044045515834072%2F2963148813923733%2F%3Ftype%3D3&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=October 14, 2021 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 4, 2022}}&lt;/ref&gt;
* '''ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ သုစိန္တာ:''' ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ (သၞာံ ၂၀၂၂) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၆၂ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၄၂ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya2&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fphoto.php%3Ffbid%3D438431661726649%26set%3Da.437467845156364%26type%3D3&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=October 9, 2022 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 23, 2022}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ စရင် လၟိဟ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် ==
အတိုင် စရင် လုပ် ဒဂိုန် နူကဵု ဗဟဵု ရုင် ရာမညနိကာယ မ္ဂး ပ္ဍဲ ဘာသဳဟရာမ ဝွံ လၟိဟ် ခမဳသင် မလုပ် ဒဂိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဝှ် ဥတု ဗြဲ ဂှ် နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''သၞာံ ၂၀၂၁ (၁၃၈၃):''' သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ ခမဳ (၄) ဇကု ကေုာံ ထပိုယ် (၆) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya1&quot;/&gt;
* '''သၞာံ ၂၀၂၂ (၁၃၈၄):''' သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ ခမဳ (၈) ဇကု ကေုာံ ထပိုယ် (၅) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;ramannya2&quot;/&gt;

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု]]
* [[ရးတၞင်သဳ]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

[[Category:ဘာလကျာ်မန်]]
[[Category:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု]]
&lt;references /&gt;
[[ကဏ္ဍ:ဘာရာမညနိကာယ]]</text>
      <sha1>fffz8vcy3herxjiqf39tuuqsactax3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထဝ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ၜဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5744</id>
    <revision>
      <id>54164</id>
      <parentid>45808</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5204" sha1="e84st9g88lxvco8r1e8auw3s11e5kya" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = ဘာထဝ်
| native_name = ဘာထဝ်၊ ကွာန်ၜဝ်
| image = 
| caption = 
| location = ကွာန်ၜဝ်၊ [[ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်]]၊ [[တွဵုရးဍုင်မန်]]
| religious_affiliation = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| denomination = [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]
| leadership = ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ပဏ္ဍိတ
}}

'''ဘာထဝ်''' ({{lang-en|Ba Htaw Monastery}}) ဝွံ ဒှ် ဘာလကျာ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန် မွဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ၜဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန် ရ။ ဘာဏအ် ဝွံ ဍေံ လုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု ဂိုဏ် သင် မန် '''[[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]''' တုဲ၊ ဒှ် ဒတန် သာသနာ သွက် ခမဳသင် ကေုာံ ဒါယကာ ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ဂွံ ပ္တုဲ ဝတ်၊ ကလင် ဓရ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ကုသဵု ရ။

== ၁။ ဒတန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
ဘာထဝ် ဝွံ နွံ တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ၜဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန် တုဲ ဍေံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန သာသနာ မွဲ သွက် ညးဍုင်ကွာန် ၜဝ် တအ် ရ။ ဘာဝွံ ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် လၟေင် ဂိုဏ် ရာမညနိကာယ မဒှ် ဂိုဏ် သင် မန် ဇၞော် အိုတ် ရ။

== ၂။ စရင် ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင် ==
အတိုင် စရင် မကလိဂွံ မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန် ဘာထဝ် ဝွံ ဒှ် ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ပဏ္ဍိတ ရ။ ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ (သၞာံ ၂၀၂၁) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၅၈ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၃၈ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;2021_data&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F2044033722501918%2Fphotos%2Fa.2044045515834072%2F2968731860032095%2F%3Ftype%3D3&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=September 22, 2021 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 4, 2022}}&lt;/ref&gt;

== ၃။ စရင် လၟိဟ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် ==
အတိုင် စရင် လုပ် ဒဂိုန် နူကဵု ဗဟဵု ရုင် ရာမညနိကာယ မ္ဂး ပ္ဍဲ ဘာထဝ် ဝွံ လၟိဟ် ခမဳသင် မလုပ် ဒဂိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဝှ် ဥတု ဗြဲ ဂှ် နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''သၞာံ ၂၀၂၁ (၁၃၈၃):''' သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ (၅) ဇကု။ ပ္ဍဲ ဂှ် ခမဳ နွံ (၂) ဇကု ကေုာံ ထပိုယ် နွံ (၃) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;2021_data&quot;/&gt;
* '''သၞာံ ၂၀၂၅ (၁၃၈၆):''' အတိုင် စရင် မတိတ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၅ မ္ဂး သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ ခမဳ (၁) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;2025_data&quot;&gt;{{cite web |date=28 June 2025 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၁၃၈၆ |url=https://ramonnyanikaya.com/2025/06/28/%e1%80%85%e1%80%9b%e1%81%9a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%81%9a%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%92%e1%80%b9%e1%80%82%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba-%e1%81%8a-%e1%81%81%e1%81%83%e1%81%88/?fbclid=IwY2xjawLM8qZleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBQRUg2MW44WGxkNEhiRlV2AR6I09YAAg2-mrHB2uC766lsHGC1zGjy6BdYBXfhrd3IaFHeiyE_tqQXkIXW8w_aem_KlD_0FJJhPuiKMuKr9ho5Q |website=ရာမညနိကာယ |publisher=Open |access-date=28 June 2025}}&lt;/ref&gt;

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ]]
* [[ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်]]
* [[တွဵုရးဍုင်မန်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

[[Category:ဘာလကျာ်မန်]]
[[Category:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်]]</text>
      <sha1>e84st9g88lxvco8r1e8auw3s11e5kya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54165</id>
      <parentid>54164</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5349" sha1="o4n753h3b04np18hzrffayyxipy2at5" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = ဘာထဝ်
| native_name = ဘာထဝ်၊ ကွာန်ၜဝ်
| image = 
| caption = 
| location = ကွာန်ၜဝ်၊ [[ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်]]၊ [[တွဵုရးဍုင်မန်]]
| religious_affiliation = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| denomination = [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]
| leadership = ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ပဏ္ဍိတ
}}

'''ဘာထဝ်''' ({{lang-en|Ba Htaw Monastery}}) ဝွံ ဒှ် ဘာလကျာ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန် မွဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ၜဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန် ရ။ ဘာဏအ် ဝွံ ဍေံ လုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု ဂိုဏ် သင် မန် '''[[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ|ရာမညနိကာယ]]''' တုဲ၊ ဒှ် ဒတန် သာသနာ သွက် ခမဳသင် ကေုာံ ဒါယကာ ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ဂွံ ပ္တုဲ ဝတ်၊ ကလင် ဓရ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ကုသဵု ရ။

== ၁။ ဒတန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
ဘာထဝ် ဝွံ နွံ တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ၜဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန် တုဲ ဍေံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန သာသနာ မွဲ သွက် ညးဍုင်ကွာန် ၜဝ် တအ် ရ။ ဘာဝွံ ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် လၟေင် ဂိုဏ် ရာမညနိကာယ မဒှ် ဂိုဏ် သင် မန် ဇၞော် အိုတ် ရ။

== ၂။ စရင် ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင် ==
အတိုင် စရင် မကလိဂွံ မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန် ဘာထဝ် ဝွံ ဒှ် ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တ ပဏ္ဍိတ ရ။ ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ (သၞာံ ၂၀၂၁) ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ကလိဂွံ အာယုက် ၅၈ သၞာံ ကေုာံ နွံ ၃၈ ဝှ် ရ။&lt;ref name=&quot;2021_data&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F2044033722501918%2Fphotos%2Fa.2044045515834072%2F2968731860032095%2F%3Ftype%3D3&amp;show_text=true&amp;width=500 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် ရာမညနိကာယ |date=September 22, 2021 |website=ရုင်ရာမညနိကာယ-Office of Ramonnyanikaya |publisher=Open |access-date=October 4, 2022}}&lt;/ref&gt;

== ၃။ စရင် လၟိဟ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် ==
အတိုင် စရင် လုပ် ဒဂိုန် နူကဵု ဗဟဵု ရုင် ရာမညနိကာယ မ္ဂး ပ္ဍဲ ဘာထဝ် ဝွံ လၟိဟ် ခမဳသင် မလုပ် ဒဂိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဝှ် ဥတု ဗြဲ ဂှ် နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''သၞာံ ၂၀၂၁ (၁၃၈၃):''' သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ (၅) ဇကု။ ပ္ဍဲ ဂှ် ခမဳ နွံ (၂) ဇကု ကေုာံ ထပိုယ် နွံ (၃) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;2021_data&quot;/&gt;
* '''သၞာံ ၂၀၂၅ (၁၃၈၆):''' အတိုင် စရင် မတိတ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၅ မ္ဂး သင် မလုပ် ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် နွံ ခမဳ (၁) ဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;2025_data&quot;&gt;{{cite web |date=28 June 2025 |title=စရင်သင်လုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၁၃၈၆ |url=https://ramonnyanikaya.com/2025/06/28/%e1%80%85%e1%80%9b%e1%81%9a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%81%9a%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%92%e1%80%b9%e1%80%82%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba-%e1%81%8a-%e1%81%81%e1%81%83%e1%81%88/?fbclid=IwY2xjawLM8qZleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBQRUg2MW44WGxkNEhiRlV2AR6I09YAAg2-mrHB2uC766lsHGC1zGjy6BdYBXfhrd3IaFHeiyE_tqQXkIXW8w_aem_KlD_0FJJhPuiKMuKr9ho5Q |website=ရာမညနိကာယ |publisher=Open |access-date=28 June 2025}}&lt;/ref&gt;

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ]]
* [[ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်]]
* [[တွဵုရးဍုင်မန်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

[[Category:ဘာလကျာ်မန်]]
[[Category:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်]]
&lt;references /&gt;
[[ကဏ္ဍ:ဘာရာမညနိကာယ]]
[[ကဏ္ဍ:ဘာရာမညနိကာယ တွဵုရးမန်]]</text>
      <sha1>o4n753h3b04np18hzrffayyxipy2at5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရုပ် ၂၈</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6175</id>
    <revision>
      <id>54182</id>
      <parentid>46627</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10047" sha1="t1u9qrqh4fxvb7cfjl3zci319ojv9ld" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ရုပ် ၂၈
| native_name = 28 Material Properties
| image = 
| caption = လဒက်ပ္တန် ရုပ် ၂၈ ပြကာ ပ္ဍဲကဵု လညာတ် အဘိဓမ္မာ
| field = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အဘိဓမ္မာ]]
| related_concepts = စိုတ် (Citta), စေတသိက် (Cetasika), နိဗ္ဗာန် (Nirvana), နာမ်ရုပ်
}}

'''ရုပ် ၂၈''' ဟွံသေင်မ္ဂး '''ရူပက္ခန္ဓာ''' ဝွံ ပ္ဍဲကဵု လညာတ် ဒဿန [[အဘိဓမ္မာ]] ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး ဍေံ ဒှ် သဘာဝ ရုပ် (Matter / Material qualities) မဖန်ဗဒှ် လဝ် ခန္ဓကာယ သတ္တဝါ တအ် ကေုာံ အရာဝတ္ထု သက်ဟွံမွဲလမျီု လတူ လောက ဏအ် သီုဖအိုတ် ရ။ ရုပ် တအ် ဝွံ ဍေံ ဟွံမွဲ ကု ပရေင် ဒုင်စသိုင်၊ ပရေင် မတီ ကေုာံ ဟွံမွဲ ကု ညာဏ် ဝိညာဏ် ရ။ ပ္ဍဲကဵု အဘိဓမ္မာ မ္ဂး ရုပ် သီုဖအိုတ် နွံ (၂၈) ပြကာ တုဲ၊ ပါ် လဝ် နကဵု ဂကောံ (၁၁) ဂကောံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ။

== ၁။ သရုပ် ဂကောံ ရုပ် ၂၈ ပြကာ ==
အတိုင် လၟေင် အဘိဓမ္မာတ္ထ သင်္ဂဟ မ္ဂး၊ ရုပ် ၂၈ ပြကာ ဝွံ ပါ် လဝ် နကဵု ကဏ္ဍ ၁၁ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-

=== ၁.၁။ ဘူတရုပ် (၄) ===
မဟာဘူတရုပ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဓာတ်ဇၞော် ပန် ပြကာ မဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက် ရုပ် သီုဖအိုတ်-
# '''ပထဝဳ''' - သဘာဝ ဓာတ်တိ (ဒဒှ် မကြံင်မ္ၚိုဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍိုန်ၜတ်)။
# '''အာပေါ''' - သဘာဝ ဓာတ်ဍာ် (ဒဒှ် မဇွောဝ် ဍုက်ဍေက် ကေုာံ မပံင်ကောံ)။
# '''တေဇော''' - သဘာဝ ဓာတ်ပၟတ် (ဒဒှ် မကတဴ ဟွံသေင်မ္ဂး လမုဟ်)။
# '''ဝါယော''' - သဘာဝ ဓာတ်ကျာ (ဒဒှ် မချဳဓရာင် ကေုာံ မထံက်ပခိုင်)။

=== ၁.၂။ ပသာဒရုပ် (၅) ===
ဒှ် ရုပ် မဇြုင်ကေဝ် (Sensitive material qualities) မဒှ် သဇိုင် သွက် ဒွါရ (တြင်) မသုန်-
# '''စက္ခုပသာဒ''' - အာရီု မတ် (မညာတ် ရုပ်သာ်)။
# '''သောတပသာဒ''' - အာရီု ကတောဝ် (မမိင် ရမျှာင်)။
# '''ဃာနပသာဒ''' - အာရီု မုဟ် (မဒုင် သၟူ)။
# '''ဇိဝှာပသာဒ''' - အာရီု လတာ် (မဒုင် ရှ်သာ)။
# '''ကာယပသာဒ''' - အာရီု ဇကု (မဒုင် စသိုင် အရာ မစုက်လုဲ)။

=== ၁.၃။ ဂေါစာရရုပ် (၇) ===
ဒှ် ရုပ် အာရီု (Objective material qualities) သွက် ဒွါရ မသုန် ဂွံ ဒုင် စသိုင်-
# '''ရူပါရီု''' - အသာ် / ဗီုပြင် (သွက် မတ်)။
# '''သဒ္ဒါရီု''' - ရမျှာင် (သွက် ကတောဝ်)။
# '''ဂန္ဓာရီု''' - သၟူ (သွက် မုဟ်)။
# '''ရသာရီု''' - ရှ်သာ (သွက် လတာ်)။
# '''ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရီု''' (ပါ် နဒဒှ် ၃ ပြကာ) - အရာ မစုက်လုဲ ဒး ဇကု မတွံဂး ဓာတ်တိ (ပထဝဳ)၊ ဓာတ်ပၟတ် (တေဇော) ကေုာံ ဓာတ်ကျာ (ဝါယော) ရ။ 
*(တင်စၟတ်: ဂေါစာရရုပ် အဓိက နွံ ၄ ပြကာ သၟး ရ၊ ဆဂး ပံင် စုတ် ကု ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရီု မဒှ် ဓာတ် ၃ သာ် ဂှ် တုဲ ညး ကော်စ ဂေါစာရရုပ် ၇ ရ)။

=== ၁.၄။ ဘာဝရုပ် (၂) ===
ဒှ် ရုပ် မဗၟံက် ထ္ၜး ကဵု လိင် ကေုာံ သဘာဝ (Faculties of sex)-
# '''ဣတ္ထိဘာဝ''' - သဘာဝ မဒှ် မၞိဟ်ဗြဴ။
# '''ပုမ္ဘာဝ''' - သဘာဝ မဒှ် မၞိဟ်တြုံ။

=== ၁.၅။ ဟဒယရုပ် (၁) ===
# '''ဟဒယဝတ္ထု''' - ဒတန် ဇြိုဟ် (Heart-base) မဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် သွက် စိုတ် (မနောဝိညာဏ်) ဂွံ မှဳခို တန်တဴ။

=== ၁.၆။ ဇဳဝိတရုပ် (၁) ===
# '''ရူပဇဳဝိတ''' - လမျီု ရုပ် (Life faculty) မမင်မွဲ လဝ် ရုပ် ကမ္မဇ တအ် ညံင် ဟွံဂွံ လီုလာ်။

=== ၁.၇။ အာဟာရရုပ် (၁) ===
# '''ကဗဠဳကာရာဟာရ''' - ဩဇာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဓာတ်စၞအာဟာရ မထံက်ပင် ကဵု ရုပ် ခန္ဓ။

=== ၁.၈။ ပရိစ္ဆေဒရုပ် (၁) ===
# '''အာကာသဓာတ်''' - ရုပ် အာကာသ (Space) ဟွံသေင်မ္ဂး ဒၞာဲ လ္ၚာပ်လ္ၚ မပါ် ခြာ လဝ် အကြာ ကလာပ် ရုပ် မွဲ ကဵု မွဲ။

=== ၁.၉။ ဝိညတ်ရုပ် (၂) ===
ဒှ် ရုပ် မဟီု တွံ ကေုာံ မဗၟံက် ထ္ၜး ကဵု ပၟိက် စိုတ် ဇကု ညံင် ညးတၞဟ် ဂွံ ကၠိုဟ်-
# '''ကာယဝိညတ်''' - ပရေင် ချဳဓရာင် ဇကု၊ တဲ ကေုာံ မုက္ခဝါ (Bodily intimation)။
# '''ဝစဳဝိညတ်''' - ပရေင် ဟီု အရေဝ် တိတ် ကၠုင် နကဵု ရမျှာင် (Vocal intimation)။

=== ၁.၁၀။ ဝိကာရရုပ် (၃) ===
ဒှ် ရုပ် အကာဲအရာ မပြံင်လှာဲ ကေုာံ မသာဍာ (Mutable material qualities)-
# '''ရူပလဟုတာ''' - ဒဒှ် ရုပ် မသာ (Lightness)၊ ဟွံ ဇြိုင်။
# '''ရူပမုဒုတာ''' - ဒဒှ် ရုပ် မဍိုန်ၜတ် (Softness)၊ ဟွံ ကြံင်မ္ၚိုဟ်။
# '''ရူပကမ္မညတာ''' - ဒဒှ် ရုပ် မနွံ ကဵု အစောံ ဟွံသေင်မ္ဂး မရုံဂပ် ကု ကမၠောန် (Adaptability)။

=== ၁.၁၁။ လက္ခဏရုပ် (၄) ===
ဒှ် ရုပ် အစောံ လက္ခဏ မက္တဵုဒှ်၊ မတန် ကေုာံ မလီုလာ် (Characteristics of matter)-
# '''ဥပစယ''' - ပရေင် မစ က္တဵုဒှ် ဟွံသေင်မ္ဂး မစ ပံင်ကောံ (Integration)။
# '''သန္တတိ''' - ပရေင် မဆက်စပ် တန်တဴ အာ ဟွံ ပိုတ် (Continuity)။
# '''ဇရတာ''' - ပရေင် မဗျု ဟွံသေင်မ္ဂး မဆုတ်ယုတ် အာ (Decay)။
# '''အနိစ္စတာ''' - ပရေင် မလီုလာ် ဟွံသေင်မ္ဂး မဟွံ တန်တဴ (Impermanence)။

== ၂။ ပရေင် လၟိဟ် ကေုာံ ပံင်ကောံ (Calculation of 28 Rupas) ==
အတိုင် လၟေင် လတူ ဏအ် မ္ဂး- 
ဘူတ (၄) + ပသာဒ (၅) + ဂေါစာရ (၄ - ရူပ, သဒ္ဒ, ဂန္ဓ, ရသ) + ဘာဝ (၂) + ဟဒယ (၁) + ဇဳဝိတ (၁) + အာဟာရ (၁) + ပရိစ္ဆေဒ (၁) + ဝိညတ် (၂) + ဝိကာရ (၃) + လက္ခဏ (၄) = '''၂၈ ပြကာ''' ဍိုက်က်ပေင်င် ရ။
(တင်စၟတ်: ယဝ်ရ ရိုဟ် ဂေါစာရရုပ် နဒဒှ် ၇ ပြကာ မ္ဂး ဍေံ ဒှ် အာ ၃၁ ပြကာ ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရီု ၃ ပြကာ ဂှ် ဍေံ လုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲ မဟာဘူတရုပ် (ပထဝဳ၊ တေဇော၊ ဝါယော) တုဲ တုဲ ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက် ဟွံဂွံ ထပ် အာ တုဲ ညး ပံင် လၟိဟ် ရုပ် သီုဖအိုတ် ဒှ် (၂၈) ပြကာ သၟး ရ)။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[အဘိဓမ္မာ]]
* [[စိုတ် (ဗုဒ္ဓဘာသာ)]]
* [[စေတသိက်]]

== နိဿဲ ==
* အဘိဓမ္မတ္ထ သင်္ဂဟ (Abhidhammattha Sangaha) - ကျာ်ဇၞော်အနုရုဒ္ဓါ။
* ဗုဒ္ဓဘာသာ လိက်ပတ် သဇိုင် အဘိဓမ္မာဂမၠိုင်။

{{DEFAULTSORT:ရုပ် ၂၈}}
[[Category:ကဏ္ဍအဓိက!]]
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[Category:အဘိဓမ္မာ]]</text>
      <sha1>t1u9qrqh4fxvb7cfjl3zci319ojv9ld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကရေင်သဂဝ် (ဂကူ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6595</id>
    <revision>
      <id>54263</id>
      <parentid>43688</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T11:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14274" sha1="eq06azvutuogrbei5qzqzcbqe03z8ik" xml:space="preserve">{{infobox ethnic group
| group            = ကရေင်သဂဝ် &lt;br /&gt; S'gaw Karen &lt;br /&gt; စှီၤ / ကညီ
| image            = [[File:A Karen woman.jpg|200px]]
| image_caption    = သၟတ်ဗြဴ ကရေင်သဂဝ် မွဲတၠ နကဵု ကယျိုင် အခိုက်ကၞာ
| flag             = [[File:Flag of the Karen National Union.svg|150px]]
| flag_caption     = အလာံ ဂကူကရေင်
| poptime          = စၟတ်သမ္တီလဝ် အကြာ ၂.၆ ပြကောဋိ (၂,၆၀၀,၀၀၀)
| region1          = {{flag|Myanmar}}
| pop1             = ~ ၂,၀၀၀,၀၀၀
| region2          = {{flag|Thailand}}
| pop2             = ~ ၄၀၀,၀၀၀
| region3          = {{flag|United States}} (Diaspora)
| pop3             = ~ ၇၀,၀၀၀
| region4          = 
| pop4             = 
| region5          = 
| pop5             = 
| rels             = {{hlist|[[ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ]]|[[ခရေတ်ယာန်]]|[[ပတှ်ေ ကလော်နတ်]]}}
| langs            = [[အရေဝ်ကရေင်သဂဝ်|ကရေင်သဂဝ်]]၊ [[ဘာသာဗၟာ|ဗၟာ]]၊ [[ဘာသာသေံ|သေံ]]
}}

[[File:MyanmarKayin.png|framed|right|တွဵုရးဍုင်ကရေင် အပ္ဍဲ သဟရးဗၟာ]]

'''ဂကူကရေင်သဂဝ်'''  ({{lang-my|စကောကရင်}}‚ {{lang-en|S'gaw Karen}}) (ကရေင်: စှီၤ ဟွံသေင်မ္ဂး ပှၤကညီဖိ) မလေပ် ကော်စ '''ကရေင်ဗု'''&lt;ref name=&quot;scott&quot;/&gt; ဟွံသေင်မ္ဂး '''ပကညဝ်''' (Pgaz K'Nyau)&lt;ref&gt;[http://www9.ocn.ne.jp/~aslan/pgazpape.pdf Land Use and Sustainability in the Highlands of Northern Thailand] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929062123/http://www9.ocn.ne.jp/~aslan/pgazpape.pdf |date=2011-09-29 }}&lt;/ref&gt;{{better source|date=June 2016}} ဂှ် ဒှ် ဂကူကောန်ဍုင်အရင် အဓိက မွဲ မပဒတဴ ပ္ဍဲရးနိဂီုဗၟာ ကေုာံ ရးနိဂီုသေံ ရ။&lt;ref&gt;[http://chiangmai.prdnorth.in.th/detail_1476_eng.php Hilltribes in Thailand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402124957/http://chiangmai.prdnorth.in.th/detail_1476_eng.php |date=2015-04-02 }}&lt;/ref&gt; ဂကူကရေင်သဂဝ် တအ် ဂှ် ဒှ် မၞိဟ် မဟီုအရေဝ် ကရေင်သဂဝ် တုဲ၊ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံ ဂကူကရေင် နာနာ တအ် ဂှ် ညးတအ် ဒှ် ဂကူ မၞုံ ကု လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် အိုတ် ရ။&lt;ref&gt;[https://www.ethnologue.com/language/ksw Ethnologue - Karen, S’gaw]&lt;/ref&gt;

ကရေင်သဂဝ် ဂှ် လုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲ ဂကောံဂကူကရေင် ဂမၠိုင် မွဲ ရ။ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ရန်တၟအ် ကဵု ဂွံ ကော် တၞဟ်ခြာ ကု ကရေင်ဍာဲ တုဲ ကရေင် ဏအ် ဂှ် ညးကော်စ &quot;ကရေင်ဗု&quot;၊ ဂကူပအိုအ် ဂှ် ညးကော်စ &quot;ကရေင်လစံက်&quot; ရ။ ဆဂး ဂကူပအိုအ် တအ် ဂှ် ဟွံဒးစိုတ် ကော် ညးတအ် ကရေင် တုဲ ညးတအ် တိတ် အာ နူကဵု ဂကောံဂကူကရေင် ရ။&lt;ref name=&quot;scott&quot;&gt;[[James George Scott|Sir George Scott]]. ''Among the Hill Tribes of Burma – An Ethnological Thicket.'' National Geographic Magazine, 1922, p. 293&lt;/ref&gt;

== ၁။ ဝေါဟာရ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (Etymology) ==
ဝေါဟာရ မဟီုမ္ဂး &quot;ကရေင်သဂဝ်&quot; ဂှ် ဒှ် ယၟု မကော်စ နကဵု ဘာသာဗၟာ ကေုာံ သၟာသုတေသန ရးပလိုတ် တအ် ရ။ နကဵု အရေဝ် မိ ညးတအ် မ္ဂး ညးတအ် ကော်စ ဇကု ညးတအ် **&quot;ပကညဝ်&quot; (Pgaz K'Nyau)** မတွံဂး &quot;ကောန်မၞိဟ်&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;မၞိဟ် ဓမ္မတာ&quot; ရ။ ယၟု မဟီုမ္ဂး &quot;ကရေင်ဗု&quot; ဂှ် ကၠုင် နူကဵု အခိုက်အလိုက် သၟတ်ဗြဴ ကရေင်သဂဝ် တအ် မလေပ် ဗိုက်လတက် ကယျိုင် ခြည် ဂၠိင်င် အရံင် ဗုဗု (လဆောဝ် နှဴ ကု အရံင် ဗကေတ်) ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ သ္ပ ဒတန် အိန်ထံင် ရ။

== ၂။ ဒေသမပဒတဴ ကေုာံ လၟိဟ်မၞိဟ် (Geographic Distribution) ==
ဂကူသဂဝ် ဗွဲမဂၠိုင် ပဒတဴ ပ္ဍဲ ရးနိဂီုဗၟာ လပါ် ဗမံက် ကေုာံ သၠုင်ကျာ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်ကရေင်၊ တွဵုရးဍုင်မန် ကေုာံ တွဵုရးဍုင်ကရေင်ဍာဲ။ အတိုင် အလဵုအသဳ တွဵုရးဍုင်ကရေင် မဗမံက် ထ္ၜး လဝ် မ္ဂး ဂကူကရေင်သဂဝ် တအ် ဂှ် ပဒတဴ ဂၠိုင် ပ္ဍဲ ရးဨရာဝတဳ (ပ္ဍဲ ဒေသ ကြုင် တအ်)၊ ဒေသ ဒဵုသတိုင် (ပဲခူးရိုးမ) ကေုာံ ရးလ္ဂုင် ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.kayinstate.gov.mm/kayin/%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8 |title=ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ |last= |first= |date= |website=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ |publisher=Open |access-date=5 September 2023 |quote=စကောကရင်မျိုးနွယ်စုသည် ဧရာဝတီ၊ စစ်တောင်းနှင့် ပဲခူးရိုးမ၊ ရန်ကုန်တိုင်းတို့တွင် အများအပြား နေထိုင်ကြသည်။ |accessdate=5 September 2023 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112001625/https://www.kayinstate.gov.mm/kayin/%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8 }}&lt;/ref&gt; 

ပါဲနူ ဍုင်ဗၟာ တုဲ၊ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်သေံ လပါ် သၟဝ်ကျာ (ဥပမာ - ခရိုင် တာခ်၊ ချင်းမိုင်၊ မဲ့ဟံင်သောန် တအ်) မ္ဂး လၟိဟ် မၞိဟ် ဂကူကရေင် သဂဝ် နွံ စ ၜိုတ် ၄ ကိုဋ် (၄၀၀,၀၀၀) ပြင်င် ရ။ ပ္ဍဲ လက္ကရဴ ဏအ် ဟိုတ်နူ ပေါဲပၞာန် အပ္ဍဲ ဍုင် တုဲ ကရေင်သဂဝ် ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင်ရွှေ့ အာ တန်တဴ ပ္ဍဲ ဍုင် ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်၊ အဝ်သတြေလျာ ကေုာံ ကနေဒါ နဒဒှ် ကောန်ဍုင် ပလံင် (Diaspora/Refugees) ရ။

== ၃။ အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ လိက်ပတ် (Language and Script) ==
အရေဝ် ကရေင်သဂဝ် ဝွံ ဍေံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ အရေဝ် တိဗေတ်-ဗၟာ (Sino-Tibetan language family) ရ။ ဍေံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု အရေဝ် ကရေင်ပိုး ဗွဲမဇၞော် တုဲ မၞိဟ် ဟီု အရေဝ် ၜါ ဏအ် ကၠိုဟ်ခၠင် ကေတ် ညးသကအ် ဝါတ်ဂါတ် ရ။
သွက် လိက်ပတ် ကရေင်သဂဝ် မ္ဂး ဍေံ နွံ ကု ဗီုပြင် အဓိက ၜါ သာ်-
* '''လိက် ကရေင်သဂဝ် ခရေတ်ယာန်:''' မဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု လကျာ် သာသနာ အမေရိကာန် Jonathan Wade ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၃၂ နကဵု ပွမစကာ အက္ခရ် ဗၟာ/မန် နဒဒှ် သဇိုင်။
* '''လိက် ကရေင်သဂဝ် ဗုဒ္ဓဘာသာ:''' မဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု ကျာ်ဇၞော် အ္စာ မၞုံ ကု လညာတ် လပါ် ဗုဒ္ဓဘာသာ သွက်ဂွံ စကာ ပ္ဍဲကဵု ပရေင် သာသနာ။ လိက် ဏအ် လေဝ် ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ အက္ခရ် ဗၟာ/မန် ကီု ရ။

== ၄။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ အခိုက်ကၞာ (Culture and Traditions) ==
ဂကူကရေင်သဂဝ် တအ် ဂှ် မြဟ်တမ္ညဝ် လပါ် ပရေင် တုတ် လိက် ကေုာံ ပရေင် ကၠောန် ကမၠောန် ဗ္ၚ ကေုာံ ကမၠောန် ဂူ (Rotational farming / Taungya) ရ။
* '''ကယျိုင်ကယဝ်:''' ကယျိုင် ညးတအ် ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ် စကာ အရံင် ဗကေတ်၊ လမ္စံက် ကေုာံ ဗု။ သၟတ်ဗြဴ တအ် မလေပ် ဗိုက် ကယျိုင် ခြည် ဂၠိင် ဗုဗု တုဲ၊ မၞိဟ်ဗြဴ မအိန်ထံင် တုဲ တအ် မ္ဂး ဗိုက် ဂၠိက် လစံက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဗကေတ် မၞုံ ကု ပရေင် ဇိင် ဇာ တၟေင်င် ရ။
* '''သဘင် ဒက်တဲ (Wrist-tying Ceremony):''' ပ္ဍဲ ဂိသ် ဝှ် (အဝ်ဂေတ်/သေပ်တေမ်ဗါ) မ္ဂး ဂကူကရေင် တအ် ကၠောန် သဘင် ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ ဟွံသေင်မ္ဂး သဘင် ဒက်တဲ ဇုက် ခြည် ဗု ညံင် လမျီု ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် ဂွံ တန်တဴ ညဳသၟဟ် ကေုာံ ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ထတ်ယုက် ခိုဟ် ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ညဳသၟဟ် ဂကူ ညးတအ် မွဲ ရ။

== ၅။ ပရေင်ပတှ်ေ ကေုာံ ဘာသာ (Religion and Beliefs) ==
နူ တမ် ဝါဒိ တေအ် ဂကူကရေင်သဂဝ် တအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် ပရေင် ပတှ်ေ ကလော်နတ် (Animism) တုဲ ပတှ်ေ ကေတ် လတူ နတ် မိမ ကေုာံ နတ် သဘာဝ တအ် ရ။ 
ဆဂး ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် မ္ဂး ဂကူကရေင်သဂဝ် ဗွဲမဂၠိုင် (အကြာ ၆၀-၇၀%) ပြံင်လှာဲ လျိုင်ပတှ်ေ အာ လပါ် **ဘာသာ ခရေတ်ယာန် (Christianity)** ဗွဲမဂၠိုင် ဟိုတ်နူကဵု ပရေင် ပတန် သာသနာ နူ ခေတ် ကိုဝ်လဝ်နဳ (ဗွဲတၟေင် သၟဝ် ဂကောံ Baptist) ရ။ လၟိဟ် မသှ်ေ တအ် ဂှ် ရှ်ေသှ်ေ **ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ (Theravada Buddhism)** ကေုာံ ပရေင် ပတှ်ေ ကလော်နတ် တြေံတြဟ် တအ် ရ။

== ၆။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် (History and Politics) ==
ပ္ဍဲ ခေတ် အုပ်ဓုပ် ကိုဝ်လဝ်နဳ အင်္ဂလိက် မ္ဂး၊ ဂကူကရေင်သဂဝ် ဗွဲမဂၠိုင် လုပ် ယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ပ္ဍဲ ဒပ်ပၞာန် အင်္ဂလိက် ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ဍုင် ရ။ ကြဴနူ ရးနိဂီုဗၟာ ကလိဂွံ ဍုင် သၠးပွး ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၄၈ တုဲ၊ ဟိုတ်နူ ပရေင် ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ပရေင် အုပ်ဓုပ် အလဵုအသဳ ဖဆပလ (AFPFL) ကေုာံ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ တွဵုရး အခေါင်အုပ်ဓုပ်အပိုင် ဗၠးၜး ဇကု တုဲ၊ ညးတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် **ဂကောံ ကရေင် ကောန်ဂကူ ညဳသၟဟ် (Karen National Union - KNU)** ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၄၉ တုဲ စ ဆက် ကၠောန် ကၠုင် ပေါဲပၞာန် တဝ်စၞေဟ် စဵုကဵု တ္ၚဲ ဏအ် ရ။

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}
{{ကောန်ဂကူ ရးနိဂီုဗၟာ}}
[[ကဏ္ဍ:ကောန်ဂကူ ပ္ဍဲ ရးနိဂီုဗၟာ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကူကရေင်]]</text>
      <sha1>eq06azvutuogrbei5qzqzcbqe03z8ik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၠ​ပတ်​ပ​ထ​မ​ကဝ် ၃</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6795</id>
    <revision>
      <id>54154</id>
      <parentid>45303</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13771" sha1="fthpeth91ymq76tqh1sg438nc8suuv2" xml:space="preserve">{{Infobox religious text
| name = သၠပတ်ပထမကဝ် ခဏ် ၃
| background = သၠပတ်သမ္မာ (ခရေတ်ယာန် ကေုာံ ယሁဒါ)
| book = [[သၠပတ်ပထမကဝ်]] (Genesis)
| chapter = ၃
| characters = ကျာ်ဂမျိုၚ်၊ အာဒါမ်၊ ဨဝ၊ ဇြုံ
| location = ကၠံဨဍေန် (Garden of Eden)
| topic = မၞိဟ် စှ်ေဒုဟ် ကေုာံ ပွမဗက်ပ္တိတ် နူကၠံဨဍေန်
}}

'''သၠပတ်ပထမကဝ် ၃''' ({{lang-en|Genesis 3}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ခဏ် မရနုက်ကဵု (၃) ပ္ဍဲကဵု သၠပတ်ပထမကဝ် နူကဵု ပြကိုဟ် သၠပတ်သမ္မာ (Bible) ရ။ ပ္ဍဲခဏ် ဏအ်ဝွံ လဴထ္ၜး လဝ် ပရူပရာ အဓိက မဆေင်ကဵု အစောံစရာဲ ကောန်မၞိဟ်တအ် စှ်ေအာ ဒုဟ် ဟွံကလၚ် အသံကျာ်၊ ဒးဒုၚ် လှေံလှန် နကဵု ဇြုံ တုဲ စဒး သတ်ဆု မကၟာတ်လဒဵု လဝ် ဂှ် ရ။ ဆက်တုဲ ဍေံ ထ္ၜး ကဵု ပရူ ကျာ်ဂမျိုၚ် ဖျေံ ဒုဟ်ဒဏ် လတူ အာဒါမ်၊ ဨဝ ကေုာံ ဇြုံ သီုကဵု ပွမဗက်ပ္တိတ် ညးတအ် နူကဵု ကၠံဨဍေန် ရ။

== ၁။ ပရူပရာ အဓိကဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲခဏ် ဏအ်ဝွံ ပါ် လဝ် ပရူပရာ အဓိက (၄) သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''ဇြုံ လှေံလှန် ကေုာံ ပွမစ သတ်ဆု (ပိုဒ် ၁-၇):''' ဇြုံ ဂှ် လှေံလှန် ဨဝ ညံင်ဂွံ စ သတ်ဆု မကဵုပညာ။ ဨဝ ကေုာံ အာဒါမ် တအ် စဒး သတ်ဆု ဂှ် တုဲ မတ် ပံက် မၠာ် ညာတ် ဒဒှ်ရ ဇကု ဟွံမွဲ ကုယာတ်လတက် ရ။
* '''ကျာ်ဂမျိုၚ် စၟဳစၟတ် (ပိုဒ် ၈-၁၃):''' ကျာ်ဂမျိုၚ် က္ညကၠုင် ပ္ဍဲကၠံ တုဲ သၟာန် စၟဳစၟတ် ညးၜါ ဂှ်။ ညးတအ် ပၠောပ် ဒုဟ် ရေင်သကအ် (အာဒါမ် ပၠောပ် ဒုဟ် ဨဝ၊ ဨဝ ပၠောပ် ဒုဟ် ဇြုံ)။
* '''ပွမဖျေံ ဒုဟ်ဒဏ် (ပိုဒ် ၁၄-၁၉):''' ကျာ်ဂမျိုၚ် ဖျေံ ဒုဟ် ကုဇြုံ (ဒးအာ နကဵုဗုင်)၊ ကုဨဝ (ဒးဒုၚ် ဝေဒနာ သၠးကောန်သၚ်)၊ ကေုာံ ကုအာဒါမ် (ဒးဂစာန် ကၠောန်စ ဍောၚ်ဍောၚ်ၜိုတ်ၜိုတ် ပ္ဍဲတိ)။
* '''ပွမဗက်ပ္တိတ် နူကၠံဨဍေန် (ပိုဒ် ၂၀-၂၄):''' အာဒါမ် ကဵု ယၟု သမ္ဘာဇကု &quot;ဨဝ&quot;။ ကျာ်ဂမျိုၚ် ကဵု ယာတ်လတက် တုဲ ဗက်ပ္တိတ် ညးတအ် နူကၠံဨဍေန် သွက်ဟွံဂွံ ဆက်စ သတ်ဆု လမျီုထာဝရ။

== ၂။ လိက် အပ္ဍဲ သၠပတ် (ပိုဒ်ပေၚ်) ==
အတိုင် မူလိက် သၠပတ်သမ္မာမန် မ္ဂး၊ လိက်ပရေင် ပ္ဍဲ သၠပတ်ပထမကဝ် ၃ ဝွံ နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-

=== ၂.၁။ ဇြုံ လှေံလှန် ကေုာံ ပွမစ သတ်ဆု ===
&lt;sup&gt;၁&lt;/sup&gt;ဇြုံဝွံလောန်နူ တိရစ္ဆာန်တၞဟ်သ္အာၚ်ကျာ်ဂမျိုၚ်နာဲညးထာဝရက္တဵုပဒှ်လဝ်ဂှ် သ္ဍိုက်လောန်ဂှ်ဒှ်တုဲ၊ ပ္ဍဲကဵုမၞိဟ်ဗြဴ၊ မၞးတံဝွံ သတ်ဆုဆမနွံပ္ဍဲကၠံဂှ် ဟွံဂွံစရ သာ်ဝွံ ကျာ်ဂမျိုၚ်ဖျေံအသံကွေံကွေံဟာ သာ်ဝွံ သၟာန်ရ။ &lt;sup&gt;၂&lt;/sup&gt;မၞိဟ်ဗြဴဂှ်လေ ပိုဲညးဝွံ အခေါၚ်ဂွံစသတ်ဆုမနွံပ္ဍဲကၠံဂှ် နွံရ။ &lt;sup&gt;၃&lt;/sup&gt;သတ်ဆုမနွံပ္ဍဲအဒေါဝ်ကၠံမ္ဂးဂှ် မၞးတံဝွံ ဟွံရပ်ဟွံစမံၚ်ရ။ သာ်ဂှ် ဟွံသေၚ် ချိုတ်ရောၚ် သာ်ဝွံ အသံကျာ်ဂမျိုၚ်နွံရ သာ်ဝွံ ဟီုကဵုဇြုံရ။ 

&lt;sup&gt;၄-၅&lt;/sup&gt;ဇြုံဂှ်လေ မၞးတံဂွံချိုတ်သ္ဍာံသၟတ်ဟွံသေၚ် ဟိုတ်မ္ဂးဂှ်၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲမစသတ်ဂှ် မၞးတံဝွံ မတ်ပံက်မၠာ်မ္ဂး ခိုဟ်ကီုဟွံခိုဟ်ကီုတီတုဲ၊ တုပ်ညံၚ်ကဵုကျာ်ဂမျိုၚ်ဒှ်အိုတ်ရောၚ်ဂှ် ကျာ်ဂမျိုၚ်တီတဴရ သာ်ဝွံ ဟီုကဵုမၞိဟ်ဗြဴရ။ &lt;sup&gt;၆&lt;/sup&gt;တေံတၞံဝွံ ဒဒှ်မစခိုဟ်၊ ဒဒှ်ရုပ်သာ်လေကျေဝ်၊ ညံၚ်ဂွံကဵုပညာဂၠိုၚ်တိုန်ဒဒှ်မဒှ်တၞံဆုမသ္ဍိုက်မလိုက်မၞိဟ်ဗြဴညာတ်တုဲ သတ်ဂှ် ကေတ်တုဲ စရ။ ကဵုပ္ဍဲသမ္ဘာဇကုတုဲ ညးဝွံ စကီုရ။ &lt;sup&gt;၇&lt;/sup&gt;တေံညးၜါတံဝွံ မတ်ပံက်မၠာ်တုဲ ပ္ဍဲဇကုညးတံ ဒဒှ်ယာတ် ဟွံမွဲတီညာတ်မ္ဂး သွက်ဇကုတံဂွံလတက်ဂှ် ဇိၚ်ဇပ်တဏးဝိက္ၜၚ်တုဲ ကၠောန်ဂတ်ဂၞိၚ်ရ။

=== ၂.၂။ ကျာ်ဂမျိုၚ် စၟဳစၟတ် မၞိဟ် ===
&lt;sup&gt;၈&lt;/sup&gt;ပ္ဍဲကာလတ္ၚဲၜိုဟ်ဂှ် ရမျှာၚ် ကျာ်ဂမျိုၚ်နာဲညးထာဝရမက္ညကၠုၚ်ပ္ဍဲကၠံဂှ် မၞိဟ်တြုံကဵုဗြဴညးမိၚ်တုဲ ညံၚ်ဂွံဗၠးနူဇရေၚ်ကျာ်အောပ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲတၞံဆုကၠံဂှ်ရ။ &lt;sup&gt;၉&lt;/sup&gt;ကျာ်ဂမျိုၚ်နာဲညးထာဝရဂှ်လေ၊ မၞးဝွံ မွဲဒၞာဲမနွံရော သာ်ဝွံ ကော်မၞိဟ်ရ။ &lt;sup&gt;၁၀&lt;/sup&gt;မၞိဟ်ဂှ်လေ ပိုဲဍိက်တံမိၚ်ရမျှာၚ်တဳလပိုန်ပ္ဍဲကၠံတုဲ၊ ဟိုတ်ယာတ်လတက်ဟွံမွဲဂှ် ဖေက်တုဲ အောပ်ဒၟံၚ်ရ သာ်ဝွံ ဟီုပ္တီတဴရ။ 

&lt;sup&gt;၁၁&lt;/sup&gt;ကျာ်ဂမျိုၚ်ဂှ်လေ ပ္ဍဲမၞိဟ်ယာတ်ဟွံမွဲဂှ် ညးဂှ် ဟီုကဵုမၞးရော။ စဟွံဂွံသာ်ဝွံသတ်တၞံဆုအဲပညပ်လဝ်ဂှ် စတုဲရဟာ သာ်ဝွံ သၟာန်တဴရ။ &lt;sup&gt;၁၂&lt;/sup&gt;မၞိဟ်ဂှ်လေ မၞိဟ်ဗြဴ တဳလပိုန်မပ္အပ်ကဵုပ္ဍဲအဲဍိက်ဂှ် ကဵုသတ်ဆုဂှ် ပ္ဍဲအဲဍိက်တုဲ ပ္ဍဲအဲဍိက်စဒးရ သာ်ဝွံ ဟီုပ္တီရ။ &lt;sup&gt;၁၃&lt;/sup&gt;ကျာ်ဂမျိုၚ်နာဲညးထာဝရဂှ်လေ၊ မၞးဝွံ မူပရရောသာ်ဂှ် သၟာန်မၞိဟ်ဗြဴတုဲ၊ မၞိဟ်ဗြဴဝွံ ဇြုံလိမ်စအဲဍိက်ဗြဴတုဲ အဲဍိက်ဗြဴစဒးတုဲရ သာ်ဝွံ ဟီုပ္တီရ။

=== ၂.၃။ ပွမဖျေံ ဒုဟ်ဒဏ် ===
&lt;sup&gt;၁၄&lt;/sup&gt;ကျာ်ဂမျိုၚ်နာဲညးထာဝရဝွံ ကော်ဇြုံတုဲ၊ မၞးဝွံ ဟိုတ်မပပွဂှ်တုဲ လောန်နူပြေၚ်ဂၠဴကၟီကၠအိုတ်သီုတံဂှ် ဒးဒုၚ်လက်ချဴရ။ မၞးဝွံ အာပ္ဍဲဗုၚ်တုဲ ဒးစခနိက်တိလ္အိတ်အယုက်ရောၚ်။ &lt;sup&gt;၁၅&lt;/sup&gt;မၞးကဵုမၞိဟ်ဗြဴလေကီု၊ ဂကူဝေါၚ်သမၞိဟ်ဗြဴဂှ်လေကီု၊ အဲကဵုသၞရောၚ်။ ညးဝွံ ပိုဟ်ကေတ်က္ဍိုပ်မၞးရောၚ်။ မၞးဝွံ ပိုဟ်ကေတ်ဓနေဟ်ညးရောၚ် သာ်ဝွံ ဟီုပၟိၚ်ရ။

&lt;sup&gt;၁၆&lt;/sup&gt;ကဵုမၞိဟ်ဗြဴဂှ်လေ၊ ဝေဒနာဒဒှ်မၞးမဒးကေတ်ပတိသန္ဓိဂှ် အဲကဵုဂၠိုၚ်တိုန်ဗွဲမလောန်ရောၚ်။ ဒုၚ်ဝေဒနာသီုမဍောၚ်ၜိုတ်တုဲ ဒးသၠးကောန်ရောၚ်။ ဗက်ပၟိက်ကဵုသမ္ဘာဇကုတုဲ ဒဒှ်ညးမအုပ်လဒံဂှ် ဒးဒုၚ်ကီုရောၚ် သာ်ဝွံ ဟီုပၟိၚ်ရ။ 

&lt;sup&gt;၁၇&lt;/sup&gt;ကဵုမၞိဟ်တြုံဂှ်လေ သတ်ဆုဂှ် စဟွံဂွံ သာ်ဝွံ အဲပညပ်ၜိုန်ဒှ်ကီု၊ မၞးဂွံကလၚ်ဂလာန်မၞိဟ်ဗြဴတုဲ ဟိုတ်မစဒးဂှ် တိဝွံ သွက်မၞးဂှ် ဒးဒုၚ်ဒဒှ်မလက်ချဴရောၚ်။ သတ်တိဂှ် သီုမဍောၚ်ၜိုတ်ဒးစလ္အိတ် အယုက်ရောၚ်။ &lt;sup&gt;၁၈&lt;/sup&gt;တၞံဇလဇၟာပ်ဇၟာပ်ဂကူတံဂှ်လေ သွက်မၞးတိကဵုကၠုတ်ရောၚ်။ သဏေဝ်မဒှ်ပ္ဍဲဝါတံဂှ် မၞးဒးစရောၚ်။ &lt;sup&gt;၁၉&lt;/sup&gt;ဒဵုကဵုမကလေၚ်အာပ္ဍဲတိမၞးတိတ်ကၠုၚ်ဂှ်၊ နူကဵုမုက်မၞးပလက်တိတ်တုဲ ဒးစစဏရောၚ်။ ဟိုတ်မ္ဂးဂှ် မၞးဝွံ ဒှ်ခနိက်တုဲ ဒးကလေၚ်အာပ္ဍဲခနိက်တိပၠန်ရောၚ် သာ်ဝွံ ဟီုပၟိၚ်ရ။

=== ၂.၄။ ပွမဗက်ပ္တိတ် နူကၠံဨဍေန် ===
&lt;sup&gt;၂၀&lt;/sup&gt;ကာလဂှ် မၞိဟ်ဝွံ ကော်ဗြဴဇကုနကဵုယၟုဨဝရ။ ဟိုတ်မ္ဂးဂှ် ညးဝွံ ဒှ်မိညးဂျိုၚ်လမျီုအိုတ်သီုတံဂှ်ရောၚ်။

&lt;sup&gt;၂၁&lt;/sup&gt;ကျာ်ဂမျိုၚ်နာဲညးထာဝရဝွံလေ၊ သွက်မၞိဟ်တြုံကဵုဗြဴဂှ် နကဵုသၞာံကၠောန်ပလောံတုဲ ကဵုသလောံလတက်တဴရ။

&lt;sup&gt;၂၂&lt;/sup&gt;ကျာ်ဂမျိုၚ်နာဲညးထာဝရဂှ်လေ၊ မၞိဟ်ဝွံ ညံၚ်ညးမွဲမွဲပ္ဍဲပိုဲညးဒှ်တုဲ ခိုဟ်ကီုဟွံခိုဟ်ကီုလေပ်တီရ။ လၟုဟ်ဝွံ တၞံနသၟိက်ဂွံလမျီုထာဝရဂှ် ပၠးတဲညးတုဲ ကေတ်သတ်တၞံလမျီုမ္ဂး ဟွံဂပ်ဂေါဝ်စ သာ်ဝွံ ဟီုပၟိၚ်တုဲ &lt;sup&gt;၂၃&lt;/sup&gt;သွက်မၞိဟ်ဂွံကၠောန်ပ္ဍဲတိဇကုညးမတိတ်ကၠုၚ်ဂှ်၊ ကျာ်ဂမျိုၚ်နာဲညးထာဝရဝွံ ဗလးဏာနူအပ္ဍဲကၠံဨဍေန်ရ။ &lt;sup&gt;၂၄&lt;/sup&gt;သာ်ဂှ် ဗက်ပ္တိတ်မၞိဟ်တုဲ၊ တၞံနသၟိက်ကဵုမၚ်ဂၠံၚ်တၞံလမျီုဂှ် ကောံကုလွဟ်တဲစက်ပၟတ်မွဲစွံ၊ ပ္ဍဲဒိုဟ်ဗၟံက်ကၠံဨဍေန် စွံလဝ်ခေရုၜီတံဂှ်ရ။

== နိဿဲ ==
* ဂကောံသၠပတ်သမ္မာမန်

[[Category:ပရေၚ်ဘာသာ]]
[[Category:ခရေတ်ယာန်]]
[[Category:သၠပတ်သမ္မာ]]</text>
      <sha1>fthpeth91ymq76tqh1sg438nc8suuv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဝ်ဂျူ:IPA</title>
    <ns>828</ns>
    <id>6853</id>
    <revision>
      <id>54204</id>
      <parentid>44351</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54204</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="4744" sha1="ndgkj4912lecyrh0093p6ij6vmr1764" xml:space="preserve">-- Module:IPA/data
-- Data for Module:IPA

local data = {}

-- Default label format (English)
data.defaultLabel = &quot;%s:&quot;

data.defaultKey = &quot;Wikipedia:IPA&quot;

-- Labels for different languages (format string with %s for language name)
data.labels = {
    [&quot;en&quot;] = &quot;အင်္ဂလိက်: %s:&quot;,
    [&quot;de&quot;] = &quot;ဂျာမနဳ: %s:&quot;,
    [&quot;fr&quot;] = &quot;ပြင်သေတ်: %s:&quot;,
    [&quot;es&quot;] = &quot;သပိန်: %s:&quot;,
    [&quot;ja&quot;] = &quot;ဂျပါန်: %s:&quot;,
    [&quot;mnw&quot;] = &quot;မန်: %s:&quot;,
    [&quot;my&quot;] = &quot;ဗၟာ: %s:&quot;,
    [&quot;th&quot;] = &quot;သေံ: %s:&quot;,
    [&quot;zh&quot;] = &quot;ကြုက်: %s:&quot;,
    [&quot;ru&quot;] = &quot;ရုရှာ: %s:&quot;,
    [&quot;ar&quot;] = &quot;အာရဗဳ: %s:&quot;,
    [&quot;hi&quot;] = &quot;ဟိန္ဒူ: %s:&quot;,
    [&quot;it&quot;] = &quot;အဳတလဳ: %s:&quot;,
    [&quot;pt&quot;] = &quot;ပဝ်တူဂြဳ: %s:&quot;,
    [&quot;nl&quot;] = &quot;နယ်တာလာန်: %s:&quot;,
    [&quot;pl&quot;] = &quot;ပိုလန်: %s:&quot;,
    [&quot;sv&quot;] = &quot;သွိတ်ဒိန်: %s:&quot;,
    [&quot;no&quot;] = &quot;နဝ်ဝေ: %s:&quot;,
    [&quot;da&quot;] = &quot;ဒိန်မာတ်: %s:&quot;,
    [&quot;fi&quot;] = &quot;ဖေန်လာန်: %s:&quot;,
    [&quot;hu&quot;] = &quot;ဟာန်ဂါရဳ: %s:&quot;,
    [&quot;el&quot;] = &quot;ဂရိ: %s:&quot;,
    [&quot;tr&quot;] = &quot;တူရကဳ: %s:&quot;,
    [&quot;he&quot;] = &quot;ဟေဗြဲ: %s:&quot;,
    [&quot;ko&quot;] = &quot;ကိုဝ်ရဳယျာ: %s:&quot;,
}

-- Language data
data.langs = {
    [&quot;en&quot;] = {
        name = &quot;အင်္ဂလိက်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/အင်္ဂလိက်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;en&quot;,
    },
    [&quot;de&quot;] = {
        name = &quot;ဂျာမနဳ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ဂျာမနဳ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;de&quot;,
    },
    [&quot;fr&quot;] = {
        name = &quot;ပြင်သေတ်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ပြင်သေတ်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;fr&quot;,
    },
    [&quot;es&quot;] = {
        name = &quot;သပိန်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/သပိန်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;es&quot;,
    },
    [&quot;ja&quot;] = {
        name = &quot;ဂျပါန်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ဂျပါန်&quot;,
        format = &quot;[%s]&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;ja&quot;,
    },
    [&quot;mnw&quot;] = {
        name = &quot;မန်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/မန်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;mnw&quot;,
    },
    [&quot;my&quot;] = {
        name = &quot;ဗၟာ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ဗၟာ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;my&quot;,
    },
    [&quot;th&quot;] = {
        name = &quot;သေံ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/သေံ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;th&quot;,
    },
    [&quot;zh&quot;] = {
        name = &quot;ကြုက်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ကြုက်&quot;,
        format = &quot;[%s]&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;zh&quot;,
    },
    [&quot;ru&quot;] = {
        name = &quot;ရုရှာ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ရုရှာ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;ru&quot;,
    },
    [&quot;ar&quot;] = {
        name = &quot;အာရဗဳ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/အာရဗဳ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;ar&quot;,
    },
    [&quot;hi&quot;] = {
        name = &quot;ဟိန္ဒူ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ဟိန္ဒူ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;hi&quot;,
    },
    [&quot;it&quot;] = {
        name = &quot;အဳတလဳ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/အဳတလဳ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;it&quot;,
    },
    [&quot;pt&quot;] = {
        name = &quot;ပဝ်တူဂြဳ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ပဝ်တူဂြဳ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;pt&quot;,
    },
    [&quot;nl&quot;] = {
        name = &quot;နယ်တာလာန်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/နယ်တာလာန်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;nl&quot;,
    },
    [&quot;pl&quot;] = {
        name = &quot;ပိုလာန်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ပိုလာန်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;pl&quot;,
    },
}

-- Dialects and variants (optional)
data.langs[&quot;en&quot;].dialects = {
    [&quot;US&quot;] = {
        name = &quot;အင်္ဂလိက် (အမေရိကာန်)&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/အင်္ဂလိက်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
    },
    [&quot;UK&quot;] = {
        name = &quot;အင်္ဂလိက် (ဗြိတိန်)&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/အင်္ဂလိက်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
    },
}

-- ISO 639 synonym mapping (if needed)
data.synonyms = {
    [&quot;en&quot;] = &quot;en&quot;,
    [&quot;eng&quot;] = &quot;en&quot;,
    [&quot;de&quot;] = &quot;de&quot;,
    [&quot;ger&quot;] = &quot;de&quot;,
    [&quot;fr&quot;] = &quot;fr&quot;,
    [&quot;fre&quot;] = &quot;fr&quot;,
    [&quot;es&quot;] = &quot;es&quot;,
    [&quot;spa&quot;] = &quot;es&quot;,
    [&quot;ja&quot;] = &quot;ja&quot;,
    [&quot;jpn&quot;] = &quot;ja&quot;,
    [&quot;mnw&quot;] = &quot;mnw&quot;,
    [&quot;my&quot;] = &quot;my&quot;,
    [&quot;bur&quot;] = &quot;my&quot;,
    [&quot;th&quot;] = &quot;th&quot;,
    [&quot;tha&quot;] = &quot;th&quot;,
}

return data</text>
      <sha1>ndgkj4912lecyrh0093p6ij6vmr1764</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54205</id>
      <parentid>54204</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54205</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="6041" sha1="japm85xihg3z7rdznrxthyvhutlq9ie" xml:space="preserve">require('strict')
local p = {}

local function multiFind(s, patterns, init)
	local i, j = mw.ustring.find(s, patterns[1], init)
	for n = 2, #patterns do
		local i2, j2 = mw.ustring.find(s, patterns[n], init)
		if i2 and (not i or i2 &lt; i) then
			i, j = i2, j2
		end
	end
	return i, j
end

local function wrapAtSpaces(s)
	return mw.ustring.gsub(s, '(%s+)', '&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;%1&lt;/span&gt;')
end

local function wrapAtSpacesSafely(s)
	local patterns = {
		'%[%[[^%]|]-%s[^%]|]-|',
		'&lt;/?[A-Za-z][^&gt;]-%s[^&gt;]-&gt;'
	}
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[([^%]|]-%s[^%]|]-)%]%]', '[[%1|%1]]')
	local t = {}
	local init
	while true do
		local i, j = multiFind(s, patterns, init)
		if not i then
			break
		end
		local pre = wrapAtSpaces(mw.ustring.sub(s, init, i - 1))
		table.insert(t, pre)
		table.insert(t, mw.ustring.sub(s, i, j))
		init = j + 1
	end
	local post = wrapAtSpaces(mw.ustring.sub(s, init))
	table.insert(t, post)
	return table.concat(t)
end

local function checkNamespace(isDebug)
	return isDebug or require('Module:Category handler').main({ true })
end

local function renderCats(cats, isDebug)
	if not cats[1] or not checkNamespace(isDebug) then
		return ''
	end
	local t = {}
	for _, v in ipairs(cats) do
		table.insert(t, string.format('[[%sCategory:%s]]', isDebug and ':' or '', v))
	end
	return table.concat(t)
end

local function resolveSynonym(s)
	return require('Module:Lang/ISO 639 synonyms')[s] or s
end

local function getLangName(code, link)
	return require('Module:Lang')._name_from_tag({
		code,
		link = link,
		template = '[[Template:IPA|IPA]]'
	})
end

local function linkLang(name, target, link)
	return link == 'yes' and string.format('[[%s|%s]]', target or name .. ' language', name) or name
end

function p._main(args)
	local ret, cats = {}, {}
	local isDebug = args.debug == 'yes'
	local s, langCode, isPrivate, fullLangCode
	
	if args[2] and args[2] ~= '' then
		local data = mw.loadData('Module:IPA/data')
		local isGeneric = args.generic == 'yes'
		s = args[2]
		
		langCode = args[1]:gsub('%-.*', ''):lower()
		langCode = resolveSynonym(langCode)
		local regionCode = args[1]:match('%-(.+)')
		local langData = data.langs[langCode] or {}
		if regionCode then
			isPrivate = regionCode:sub(1, 2) == 'x-'
			if not isPrivate then
				regionCode = regionCode:upper()
			end
			if langData.dialects and langData.dialects[regionCode] then
				local newLangData = {}
				for k, v in pairs(langData) do
					if k ~= 'dialects' then
						newLangData[k] = v
					end
				end
				local dialectData = langData.dialects[regionCode]
				if dialectData.aliasOf then
					regionCode = dialectData.aliasOf
					dialectData = langData.dialects[regionCode]
				end
				if dialectData.isVariant then
					regionCode = regionCode:lower()
				end
				for k, v in pairs(dialectData) do
					newLangData[k] = v
				end
				langData = newLangData
			else
				isGeneric = true
			end
			fullLangCode = langCode .. '-' .. regionCode
		else
			fullLangCode = langCode
		end
		
		local langName = langData.name
			and linkLang(langData.name, langData.link, args.link)
			or getLangName(fullLangCode, args.link)
		if langName:sub(1, 5) == '&lt;span' then
			return langName .. renderCats({ 'IPA template errors' }, isDebug)
		end
		if args.cat ~= 'no' then
			local catLangName = args.link == 'yes'
				and mw.ustring.match(langName, '([^%[|%]]+)%]%]$')
				or langName
			table.insert(cats, string.format('Pages with %s IPA', catLangName))
		end
		
		local label = args.label
		if not label then
			local labelCode = args[3] and args[3]:lower()
				or langData.defaultLabelCode
			if labelCode == '' then
				label = ''
			else
				local langText
				if langData.text then
					langText = linkLang(
						langData.text,
						mw.ustring.match(langName, '^%[%[([^|%]]+)'),
						args.link
					)
				else
					langText = mw.ustring.gsub(
						langName,
						'^%[%[(([^|]+) languages)%]%]$',
						'[[%1|%2]]'
					)
					langText = mw.ustring.gsub(langText, ' languages(%]?%]?)$', '%1')
				end
				if labelCode and data.labels[labelCode] then
					label = data.labels[labelCode]:format(langText)
				else
					label = data.defaultLabel:format(langText)
				end
			end
		end
		if label and label ~= '' then
			local span = mw.html.create('span')
				:addClass('IPA-label')
				:wikitext(label)
			if args.small ~= 'no' then
				span:addClass('IPA-label-small')
				table.insert(ret, mw.getCurrentFrame():extensionTag({
					name = 'templatestyles',
					args = { src = 'Module:IPA/styles.css' }
				}))
			end
			table.insert(ret, tostring(span) .. ' ')
		end
		
		s = (not isGeneric and langData.format or '&amp;#91;%s&amp;#93;'):format(s)
		
		local key = not isGeneric and langData.key or data.defaultKey
		s = string.format('[[%s|%s]]', key, s)
	else
		s = args[1]
		if args.cat ~= 'no' then
			table.insert(cats, 'Pages with plain IPA')
		end
	end
	
	do
		local lang = isPrivate and langCode or fullLangCode or
			args.lang ~= '' and args.lang or 'und'
		local span = mw.html.create('span')
			:addClass('IPA')
			:addClass(args.class)
			:attr('lang', lang .. '-Latn-fonipa')
		if args.wrap ~= 'all' then
			span:addClass('nowrap')
			if args.wrap ~= 'none' then
				s = wrapAtSpacesSafely(s)
			end
		end
		if (not args[2] or args[2] == '') and args.tooltip ~= '' then
			local tooltip = args.tooltip or
				'Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)'
			span:attr('title', tooltip)
		end
		s = tostring(span:wikitext(s))
		table.insert(ret, s)
	end
	
	local audio = args.audio ~= '' and args.audio or args[4] ~= '' and args[4]
	if audio then
		local button = mw.getCurrentFrame():expandTemplate({
			title = 'Audio',
			args = { audio, '' }
		})
		table.insert(ret, ' ' .. button)
		table.insert(cats, 'Pages including recorded pronunciations')
	end
	
	table.insert(ret, renderCats(cats, isDebug))
	
	return table.concat(ret)
end

function p.main(frame)
	local args = frame:getParent().args
	if not args[1] then
		return ''
	end
	for i, v in ipairs(args) do
		args[i] = mw.text.trim(v)
	end
	return p._main(args)
end

return p</text>
      <sha1>japm85xihg3z7rdznrxthyvhutlq9ie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရာမညနိကာယ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7682</id>
    <revision>
      <id>54260</id>
      <parentid>52936</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T09:20:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5772" sha1="0dqvb755w25sv110gpyywnen4wugncg" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vcard&quot; style=&quot;width: 24em; text-align: left; font-size: 90%; background-color: #fcfcfc; border: 1px solid #ccc; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 1.3em; font-weight: bold; background-color: #FFD700; color: #8B0000; padding: 7px; border-radius: 3px;&quot; | ရာမညနိကာယ&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 0.7em; font-weight: normal; color: #333;&quot;&gt;Rāmañña Nikāya&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding-top: 10px;&quot; | [[ဝှာင်:Rāmañña Nikāya Logo.jpg|200px|center|alt=Rāmañña_Nikāya_Logo]]&lt;br/&gt; &lt;span style=&quot;font-size: smaller; font-weight: normal;&quot;&gt;တဆိပ်-ရာမညနိကာယ&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #EEE8AA; padding: 3px;&quot; | ပရူပရာ အဓိက
|-
! ဂကူဘာသာ
| [[ထေရဝါဒ]] [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
|-
! ဗီုပြင် ဂကောံ
| ဂိုဏ်သၚ်မန် (Mon Sangha Sect)
|-
! ဒေသ အဓိက
| ဒေသရးမန် ကေုာံ အလုံဍုင်ဗၟာ
|-
! အရေဝ်ဘာသာ
| [[ဘာသာမန်|မန်]]၊ [[ဘာသာပါဠိ|ပါဠိ]]
|-
! ဌာနဗဟဵု
| ဗဟဵုဂကောံသင်ရာမညနိကာယ 
|-
! ဝက်ဆိုက်
| [https://ramonnyanikaya.com/ ramonnyanikaya.com]
|}

'''ရာမညနိကာယ''' ({{lang-en|Rāmañña Nikāya}}; {{lang-my|ရာမညနိကာယဂိုဏ်း}}) ဝွံ ဒှ်ဂိုဏ်သၚ်ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန်မွဲတုဲ ဒုၚ်သ္ဇိုင်ကဵုဝေနယသိက္ခာပိုဒ်ဗွဲမတၟေၚ် ကေုာံ ပွမမၚ်မွဲအစောံစိုတ် (Identity) ဂကူမန်ရ။ ဂိုဏ်ဝွံ ဒှ်ဂိုဏ်သၚ်မန်မနွံကဵုအစောံစိုတ်ဗၠးၜး (Institutional Autonomy) ကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲအရာပွမထိၚ်ဒဝ်ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာမန် ပ္ဍဲဒေသဍုၚ်ဗၟာ သၟဝ်ကျာရ။&lt;ref&gt;Aue Nai. (2026). &quot;The Mon Sangha in Myanmar: A Study of Institutional Autonomy&quot;. Mahidol University.&lt;/ref&gt;

== ဝၚ် ကေုာံ ပွမဒက်ပ္တန် (History and Structure) ==
[[File:Mon_Sangha_Assembly.jpg|thumb|300px|ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ - ဂိုဏ်သၚ်မန် မနွံကဵုအဝဲဗၠးၜး ကေုာံ ပွမမၚ်မွဲလိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန်]]
ရာမညနိကာယ ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်ဂွံပံၚ်ဗစိုပ်သၚ်မန်နာနာ ညံၚ်ဂွံနွံသၟဝ်ဗီုပြင်မွဲဓဝ်ရ။ ဂိုဏ်ဝွံ နွံကဵုအဝဲစီရေၚ်ဓမ္မစက်ဇကု ကေုာံ သၞောတ်ပညာ (Mon Pariyatti System) ဇကုရ။ သၞောတ်ပညာဏအ်ဝွံ ဒှ်ရိုဟ်ကၞက်ကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံမၚ်မွဲလိက်ပတ်မန် ညံၚ်ဟွံဂွံကၠေံဗ္ဒန်အာရ။

== အဆက်အစပ်ကဵု အဝဲဍုၚ် (Relationship with State Power) ==
ပ္ဍဲသုတေသန '''Multicultural Studies''' မလ္ၚတ်ဒၟံၚ်ဂှ် ရာမညနိကာယ ဝွံ ဒှ်သ္ဇိုၚ်သုတေသနအဓိကရ:
* '''Institutional Autonomy:''' ဗီုရာမညနိကာယ မမၚ်မွဲအဝဲဗၠးၜးဇကု ပ္ဍဲအကာဲအရာမဒးဒုၚ်ဓရိုက်နူ '''[[ပွမဒက်ပ္တန်ဗဟဵု နကဵုသၞောတ်လောကဳ]]''' (Secular Centralization) ရ။
* '''Religious Legitimacy:''' ဗီုဂိုဏ်ဝွံ မကလိဂွံ &quot;ဓဝ်စၟတ်သမ္တီ&quot; (Legitimacy) ဗွဲမဇြိုဟ်နက် နူဂကောံမၞိဟ်မန် ပ္ဍဲအရာပွမဒှ်ညးစဵုဒၞာယေန်သၞာၚ်ဂကူရ။
* '''Coercive Isomorphism:''' ပွမလ္ၚတ်ဗီုအဝဲဍုၚ် မဓရိုက်ဖန်ဗဒှ် ညံၚ်ဂိုဏ်သၚ်မန် ဒးဒက်ပ္တန်ဗီုပြင် ညံၚ်ဂွံတူသၟဟ်ကဵု သၞောတ်ဗဟဵုဍုၚ်ရ။

== ကဏ္ဍအဓိကဂမၠိုၚ် (Main Activities) ==
* '''ပညာပရိယတ္တိ:''' ပွမဗ္တောန်လိက်ပတ်မန် ကေုာံ သၞောဝ်ဝေနယ။
* '''ပရေၚ်ယေန်သၞာၚ်:''' ပွမမၚ်မွဲသဘၚ် ကေုာံ အခိုက်ကၞာမန်နာနာ။
* '''ပရေၚ်ၜိုဟ်လလံ:''' ပွမပါလုပ် ပ္ဍဲအရာပွမသောၚ်ကလးပြသၞာဂကောံမၞိဟ်။

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[သၚ်မန်|သင်မန်]]
* [[မန်ဗေဒ]]
* [[ပွမဒက်ပ္တန်ဗဟဵု နကဵုသၞောတ်လောကဳ]]
* [[လိက်ပတ်မန်]]

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:ရာမညနိကာယ}}
[[ကဏ္ဍ:မန်ဗေဒ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်မန်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>0dqvb755w25sv110gpyywnen4wugncg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54261</id>
      <parentid>54260</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T09:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9016" sha1="s10r1upngz3ugv4whdnfby7du7w8wjm" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vcard&quot; style=&quot;width: 24em; text-align: left; font-size: 90%; background-color: #fcfcfc; border: 1px solid #ccc; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 1.3em; font-weight: bold; background-color: #FFD700; color: #8B0000; padding: 7px; border-radius: 3px;&quot; | ရာမညနိကာယ&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 0.7em; font-weight: normal; color: #333;&quot;&gt;Rāmañña Nikāya&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding-top: 10px;&quot; | [[File:Rāmañña Nikāya Logo.jpg|200px|center|alt=Rāmañña_Nikāya_Logo]]&lt;br/&gt; &lt;span style=&quot;font-size: smaller; font-weight: normal;&quot;&gt;တဆိပ်-ရာမညနိကာယ&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #EEE8AA; padding: 3px;&quot; | ပရူပရာ အဓိက
|-
! ဂကူဘာသာ
| [[ထေရဝါဒ]] [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
|-
! ဗီုပြင် ဂကောံ
| ဂိုဏ်သၚ်မန် (Mon Sangha Sect)
|-
! ဒေသ အဓိက
| ဒေသရးမန် ကေုာံ အလုံဍုင်ဗၟာ
|-
! အရေဝ်ဘာသာ
| [[ဘာသာမန်|မန်]]၊ [[ဘာသာပါဠိ|ပါဠိ]]
|-
! ဌာနဗဟဵု
| ဗဟဵုဂကောံသင်ရာမညနိကာယ 
|-
! ဝက်ဆိုက်
| [https://ramonnyanikaya.com/ ramonnyanikaya.com]
|-
! သဘဴဓရ် ဆက်စပ်
| အခေါင်အုပ်ဓုပ်အပိုင် ဗၠးၜး (Institutional Autonomy)၊ ပရေင်တန်တဴခိုင်ဗိုင် လဒက်ပ္တန် (Institutional Resilience)
|}

'''ရာမညနိကာယ''' ({{lang-en|Rāmañña Nikāya}}; {{lang-my|ရာမညနိကာယဂိုဏ်း}}) ဝွံ ဒှ် ဂိုဏ်သၚ် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူမန် မွဲ တုဲ၊ ဒုၚ်သ္ဇိုင် ကု ဝေနယသိက္ခာပိုဒ် ဗွဲမတၟေၚ် ကေုာံ ပွမမၚ်မွဲ အစောံစိုတ် ဇာတိနာမ (Identity) ဂကူမန် ရ။ ဂိုဏ်ဝွံ ဍေံ ဒှ် လဒက်ပ္တန် သၚ်မန် မၞုံ ကု အခေါင်အုပ်ဓုပ်အပိုင် ဗၠးၜး (Institutional Autonomy) ကိစ္စဇၞော် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲအရာ ပွမထိၚ်ဒဝ် ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာမန် ပ္ဍဲ အကြာ ဒေသ ဍုၚ်ဗၟာ သၟဝ်ကျာ ရ။ 

== ၁။ ဝၚ် ကေုာံ ပွမဒက်ပ္တန် (History and Structure) ==
[[File:Mon_Sangha_Assembly.jpg|thumb|300px|ဂကောံသၚ်ရာမညနိကာယ - ဂိုဏ်သၚ်မန် မနွံကဵုအဝဲဗၠးၜး ကေုာံ ပွမမၚ်မွဲလိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန်]]
ရာမညနိကာယ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် သွက်ဂွံ ပံၚ်ဗစိုပ် ဒြဟတ် သၚ်မန် နာနာ ညံၚ်ဂွံ နွံ သၟဝ် ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန် မွဲ ဓဝ် ရ။ ဂိုဏ်ဝွံ နွံ ကု အဝဲ စီရေၚ် ဓမ္မစက် ဇကု ကေုာံ သၞောတ် ပညာ ပရိယတ္တိ မန် (Mon Pariyatti System) မတၞဟ်ခြာ ရ။ သၞောတ် ပညာ ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ရိုဟ်ကၞက် ကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံ မၚ်မွဲ လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် မန် ညံၚ် ဟွံဂွံ ကၠေံဗ္ဒန် အာ သၟဝ် ဩဇာ ယေန်သၞာင် မလၟိဟ်ဂၠိုင် တအ် ရ။

== ၂။ အဆက်အစပ် ကု အဝဲဍုၚ် (Relationship with State Power) ==
ပ္ဍဲကဵု သုတေသန မဆေင်ကဵု ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် ဗွဲမဂၠိုင် (Multicultural Studies) မ္ဂး၊ ရာမညနိကာယ ဝွံ ဍေံ ဒှ် သ္ဇိုၚ် သုတေသန အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင် ပါ်ပဲါ သဘဴဓရ် လဒက်ပ္တန် ဂမၠိုင် ရ-
* '''အခေါင်အုပ်ဓုပ်အပိုင် ဗၠးၜး (Institutional Autonomy):''' ဗီုလဵု ရာမညနိကာယ မမၚ်မွဲ အဝဲ ဗၠးၜး ဇကု ပ္ဍဲကဵု အကာဲအရာ မဒး ဒုၚ် ဓရိုက် ဓလီုပ္ဍိုက် နူကဵု '''ပွမဒက်ပ္တန်ဗဟဵု နကဵုသၞောတ်လောကဳ''' (Secular Centralization)။
* '''ပရေင်တန်တဴခိုင်ဗိုင် လဒက်ပ္တန် (Institutional Resilience):''' ၜိုန်ရ နွံ ကု ပရေင် ဍဵုဍိုက် လပါ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကီု လေဝ်၊ ဗီုလဵု လဒက်ပ္တန် ဏအ် ဆက် ဂျိုင် တန်တဴ ကေုာံ ကဵု ဖဵုသွာက် ဇၞော်မောဝ် လတူ ဂကောံမၞိဟ် မာန် ဂှ် ဒှ် သင်္ကေတ ဒြဟတ် တန်တဴ ခိုင်ဗိုင် ရ။
* '''ပွမဓရိုဟ်တေင် ညံင်ဂွံတုပ်သၟဟ် (Coercive Isomorphism):''' ပွမလ္ၚတ် ဗီုလဵု အဝဲဍုၚ် ဗဟဵု မဓရိုက် ဖန်ဗဒှ် ညံၚ် ဂိုဏ်သၚ်မန် တအ် ဒး ဒက်ပ္တန် &quot;ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန်&quot; ညံၚ်ဂွံ တူသၟဟ် ကု သၞောတ် ဗဟဵု ဍုၚ် (State Bureaucracy)၊ ဆဂး သၚ်မန် တအ် စကာ နဲကဲ '''ပရေင်ပံင်နှဴ ဗျူဟာ (Strategic Hybridity)''' တုဲ ဆက် ထိင်ဒဝ် လဝ် ဇာတိနာမ အပ္ဍဲ ညးတအ်။
* '''ဓဝ်စၟတ်သမ္တီ လပါ်သာသနာ (Religious Legitimacy):''' ဗီုလဵု ဂိုဏ် ဝွံ မကလိဂွံ ဓဝ်စၟတ်သမ္တီ ဗွဲမဇြိုဟ်နက် နူကဵု ဂကောံမၞိဟ် မန် ပ္ဍဲအရာ ပွမဒှ် ညးစဵုဒၞာ ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဂကူ ရ။

== ၃။ ကဏ္ဍအဓိက ကေုာံ ကမၠောန်ဂမၠိုၚ် (Main Activities) ==
* '''ပညာ ပရိယတ္တိ:''' ပွမဖန်ဇန် သၞောတ် ဗ္တောန် လိက်ပတ် မန် ကေုာံ သၞောဝ် ဝေနယ ပ္ဍဲကဵု ဘာလကျာ် မန် တအ်၊ ကေုာံ သ္ပ သဘင် စၟဳစၟတ် စရေင် ပညာ အလုံ ဒေသ ရးမန်။
* '''ပရေၚ် ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Cultural Preservation):''' ပွမမၚ်မွဲ သဘၚ် ဓမ္မတာ ကေုာံ အခိုက်ကၞာ မန် နာနာ သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် လဝ် ဝင် ကေုာံ သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory)။
* '''ပရေၚ် ၜိုဟ်လလံ (Peacebuilding and Social Cohesion):''' ပွမပါလုပ် ပ္ဍဲအရာ ပွမသောၚ်ကလး ပြသၞာ၊ ပွမပညဳပညပ် ကေုာံ ပွမကဵု သြဇာ အဝဵု သွက် ပရေင် ညဳသၟဟ် ပ္ဍဲ အကြာ ဂကောံမၞိဟ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[သၚ်မန်]]
* [[မန်ဗေဒ]] (Mon Studies)
* [[ပွမဒက်ပ္တန်ဗဟဵု နကဵုသၞောတ်လောကဳ]] (Secular Centralization)
* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]] (Subversive Institutional Practices)
* [[လိက်ပတ်မန်]]

== နိဿဲ ==
* Aue Nai. (2026). &quot;The Mon Sangha in Myanmar: A Study of Institutional Autonomy&quot;. ''Mahidol University''.

{{DEFAULTSORT:ရာမညနိကာယ}}
[[ကဏ္ဍ:မန်ဗေဒ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်မန်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>s10r1upngz3ugv4whdnfby7du7w8wjm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လၟိဟ်စၟတ်လဒေါဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9945</id>
    <revision>
      <id>54171</id>
      <parentid>52605</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6392" sha1="55du9xushr8ygluil5691u9srwsk9lw" xml:space="preserve">[[ဝှာင်:A+_grade.svg|right|thumb|150x150px|GPA - သၞောတ်ဝ် မစၟတ်သမ္တီ ကဆံင်ပရေင်ပညာ ကွးဘာဂမၠိုင်]]
'''လၟိဟ်စၟတ်လဒေါဝ်''' ဟွံသေင်မ္ဂး '''ဂျဳပဳအေ''' ({{lang-en|Grade Point Average}} ဟွံသေင်မ္ဂး ကော်ခ္ဍန် '''GPA''') ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်သၞောတ်ဝ် အလုံဂၠးတိ မစကာ သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ၊ တၟော် ကေုာံ သ္ၚဳဂၠိပ် အစောံစရာဲ ကဆံင်ပညာ ကွးဘာမွဲမွဲ ပ္ဍဲလၟေင် ပရေင်ပညာ (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ် ကေုာံ ဘာတန်သၠုင်) ရ။

သၞောတ်ဝ် GPA ဝွံ ပကောံစွံလဝ် လၟိဟ်စၟတ် (Grades) မကလိဂွံလဝ် နူကဵု ဘာသာရပ်နာနာတုဲ တၟော်ပတိတ် နကဵု လၟိဟ်လဒေါဝ် (Average) မွဲ သွက်ဂွံ ထ္ၜးကဵု ကဆံင်အံင်ဇၞး ပရေင်ပညာ အလုံမွဲရ။

== သၞောတ်ဝ် ပွမတၟော် (Grading Scale) ==
ၜိုန်ရ ဍုင် ကေုာံ တက္ကသိုလ် တၞဟ်ခြာမ္ဂး သၞောတ်ဝ် ပွမတၟော် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ကီုလေဝ်၊ သၞောတ်ဝ် မစကာဂၠိုင်အိုတ် အလုံဂၠးတိဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ၄.၀ (4.0 Scale) ရ။ စရင်စၟတ်ဂှ် ပါ်လဝ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ-

* '''A''' = ၄.၀ (ခိုဟ်အိုတ် - Excellent)
* '''B''' = ၃.၀ (ခိုဟ် - Good)
* '''C''' = ၂.၀ (လဒေါဝ် - Average/Satisfactory)
* '''D''' = ၁.၀ (အံင် - Passing/Poor)
* '''F''' = ၀.၀ (ကျ - Failing)

သွက်ဂွံ တၟော်ပတိတ် GPA ဂှ် လၟိဟ်စၟတ် (Grade point) ဂှ် ဒးပလီုစုတ် ကု လၟိဟ် ခရက်ဒေတ် (Credit hours) နူကဵု ဘာသာရပ်ဂှ်တုဲ၊ ကလိဂွံကၠုင် လၟိဟ်သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒးပါ် (Divide) ကု လၟိဟ် ခရက်ဒေတ် သီုဖအိုတ် မကတ်လ္ၚတ်လဝ်ရ။

== ဂကူ GPA အဓိကဂမၠိုင် ==
GPA ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ပါ်လဝ် (၂) ဂကူ အဓိကရ-

# '''GPA ပွိုင်မွဲစရေက် (Semester / Term GPA):''' ဒှ် လၟိဟ်စၟတ်လဒေါဝ် မကလိဂွံ ပ္ဍဲကဵု ပွိုင်မွဲစရေက် (Semester) ဟွံသေင်မ္ဂး မွဲရာသဳ ပရေင်ပညာ ဓဝ်ရ။
# '''CGPA ဟွံသေင်မ္ဂး GPA ပံင်ကောံ (Cumulative GPA):''' ဒှ် လၟိဟ်စၟတ်လဒေါဝ် သီုဖအိုတ် နူကဵု စတိုန်ဘာ စဵုကဵုစိုပ် အခိင်လၟုဟ်။ CGPA ဝွံ ဒှ်စၟတ် မကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ကဆံင်ပညာ ဘွဲ့ မွဲမွဲရ။

== အရာမကိစ္စဇၞော် (Importance) ==
လၟိဟ်စၟတ်လဒေါဝ် (GPA) ဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု သွာင်ပရေင်ပညာ ကေုာံ လောကကမၠောန် မပ္တံကဵု-

* '''ပွမဆက်တိုန် တက္ကသိုလ် ကေုာံ ဘွဲ့မသၠုင်:''' တက္ကသိုလ် ဗွဲမဂၠိုင် (ဗွဲတၟေင် ကဆံင် မဟာဝိဇ္ဇာ ကေုာံ ပါရဂူ) တအ်ဂှ် အာတ်မိက် စၟတ် CGPA အောန်အိုတ် ၃.၀ (ဟွံသေင်မ္ဂး လတူနူဂှ်) သွက်ဂွံ ကဵုအခေါင် လုပ်တိုန်ဘာရ။
* '''ပွမကလိဂွံ လာပ်ပညာ (Scholarships):''' ဂကောံထံက်ပင် ကေုာံ တက္ကသိုလ်တအ် ရုဲစှ် ကွးဘာ သွက်ဂွံ ကဵု လာပ်ပညာ သြန်ထံက်ပင် (Scholarship) ဒုင်သဇိုင် လတူ စၟတ် GPA မသၠုင်ရ။
* '''ပွမလုပ်ကမၠောန် (Job Applications):''' ကုမ္ပဏဳ ကေုာံ ဂကောံလ္ၚဵုတအ်ဂှ် သ္ၚဳဂၠိပ် စၟတ် CGPA ပ္ဍဲအခိင် ရုဲစှ် မၞိဟ်လုပ်ကမၠောန် တၟိတၟိတအ်ရ။

== သၞောတ်ဝ် တၞဟ်ခြာ အလုံဂၠးတိ ==
သၞောတ်ဝ် ၄.၀ ဂှ် ဒှ်သၞောတ်ဝ် အဓိက ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် ကေုာံ ဍုင်ပ္ဍဲအာရှ (ဥပမာ - ထာဲ၊ မလေရှာ) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ဆဂး ဍုင်လ္ၚဵုတအ် စကာ သၞောတ်ဝ် တၞဟ်ခြာရ။ ဥပမာ - ဍုင်သေင်ကာပူတအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ၅.၀ (5.0 Scale) တုဲ၊ ဍုင်ဥရောပ လ္ၚဵုတအ် ကေုာံ ဍုင်အင်္ဂလာန် ဂှ် စကာ သၞောတ်ဝ် လၟိဟ်က္ဍိုပ်ကၠံ (Percentage) ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် ကဆံင် (Degree classification ဗီုကဵု First-class honors) တအ်ရ။

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==

* ပရေင်ပညာ
* တက္ကသိုလ်
* ခရက်ဒေတ် (ပရေင်ပညာ)
[[ကဏ္ဍ:ပရေင်ပညာ]]</text>
      <sha1>55du9xushr8ygluil5691u9srwsk9lw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54172</id>
      <parentid>54171</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6569" sha1="6cc7xisvfizkd4jjlfqeclg8hwfwakw" xml:space="preserve">[[ဝှာင်:A+_grade.svg|right|thumb|150x150px|GPA - သၞောတ်ဝ် မစၟတ်သမ္တီ ကဆံင်ပရေင်ပညာ ကွးဘာဂမၠိုင်]]
'''လၟိဟ်စၟတ်လဒေါဝ်''' ဟွံသေင်မ္ဂး '''ဂျဳပဳအေ''' ({{lang-en|Grade Point Average}} ဟွံသေင်မ္ဂး ကော်ခ္ဍန် '''GPA''') ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်သၞောတ်ဝ် အလုံဂၠးတိ မစကာ သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ၊ တၟော် ကေုာံ သ္ၚဳဂၠိပ် အစောံစရာဲ ကဆံင်ပညာ ကွးဘာမွဲမွဲ ပ္ဍဲလၟေင် ပရေင်ပညာ (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ် ကေုာံ ဘာတန်သၠုင်) ရ။

သၞောတ်ဝ် GPA ဝွံ ပကောံစွံလဝ် လၟိဟ်စၟတ် (Grades) မကလိဂွံလဝ် နူကဵု ဘာသာရပ်နာနာတုဲ တၟော်ပတိတ် နကဵု လၟိဟ်လဒေါဝ် (Average) မွဲ သွက်ဂွံ ထ္ၜးကဵု ကဆံင်အံင်ဇၞး ပရေင်ပညာ အလုံမွဲရ။

== သၞောတ်ဝ် ပွမတၟော် (Grading Scale) ==
ၜိုန်ရ ဍုင် ကေုာံ တက္ကသိုလ် တၞဟ်ခြာမ္ဂး သၞောတ်ဝ် ပွမတၟော် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ကီုလေဝ်၊ သၞောတ်ဝ် မစကာဂၠိုင်အိုတ် အလုံဂၠးတိဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ၄.၀ (4.0 Scale) ရ။ စရင်စၟတ်ဂှ် ပါ်လဝ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ-

* '''A''' = ၄.၀ (ခိုဟ်အိုတ် - Excellent)
* '''B''' = ၃.၀ (ခိုဟ် - Good)
* '''C''' = ၂.၀ (လဒေါဝ် - Average/Satisfactory)
* '''D''' = ၁.၀ (အံင် - Passing/Poor)
* '''F''' = ၀.၀ (ကျ - Failing)

သွက်ဂွံ တၟော်ပတိတ် GPA ဂှ် လၟိဟ်စၟတ် (Grade point) ဂှ် ဒးပလီုစုတ် ကု လၟိဟ် ခရက်ဒေတ် (Credit hours) နူကဵု ဘာသာရပ်ဂှ်တုဲ၊ ကလိဂွံကၠုင် လၟိဟ်သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒးပါ် (Divide) ကု လၟိဟ် ခရက်ဒေတ် သီုဖအိုတ် မကတ်လ္ၚတ်လဝ်ရ။

== ဂကူ GPA အဓိကဂမၠိုင် ==
GPA ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ပါ်လဝ် (၂) ဂကူ အဓိကရ-

# '''GPA ပွိုင်မွဲစရေက် (Semester / Term GPA):''' ဒှ် လၟိဟ်စၟတ်လဒေါဝ် မကလိဂွံ ပ္ဍဲကဵု ပွိုင်မွဲစရေက် (Semester) ဟွံသေင်မ္ဂး မွဲရာသဳ ပရေင်ပညာ ဓဝ်ရ။
# '''CGPA ဟွံသေင်မ္ဂး GPA ပံင်ကောံ (Cumulative GPA):''' ဒှ် လၟိဟ်စၟတ်လဒေါဝ် သီုဖအိုတ် နူကဵု စတိုန်ဘာ စဵုကဵုစိုပ် အခိင်လၟုဟ်။ CGPA ဝွံ ဒှ်စၟတ် မကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ကဆံင်ပညာ ဘွဲ့ မွဲမွဲရ။

== အရာမကိစ္စဇၞော် (Importance) ==
လၟိဟ်စၟတ်လဒေါဝ် (GPA) ဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု သွာင်ပရေင်ပညာ ကေုာံ လောကကမၠောန် မပ္တံကဵု-

* '''ပွမဆက်တိုန် တက္ကသိုလ် ကေုာံ ဘွဲ့မသၠုင်:''' တက္ကသိုလ် ဗွဲမဂၠိုင် (ဗွဲတၟေင် ကဆံင် မဟာဝိဇ္ဇာ ကေုာံ ပါရဂူ) တအ်ဂှ် အာတ်မိက် စၟတ် CGPA အောန်အိုတ် ၃.၀ (ဟွံသေင်မ္ဂး လတူနူဂှ်) သွက်ဂွံ ကဵုအခေါင် လုပ်တိုန်ဘာရ။
* '''ပွမကလိဂွံ လာပ်ပညာ (Scholarships):''' ဂကောံထံက်ပင် ကေုာံ တက္ကသိုလ်တအ် ရုဲစှ် ကွးဘာ သွက်ဂွံ ကဵု လာပ်ပညာ သြန်ထံက်ပင် (Scholarship) ဒုင်သဇိုင် လတူ စၟတ် GPA မသၠုင်ရ။
* '''ပွမလုပ်ကမၠောန် (Job Applications):''' ကုမ္ပဏဳ ကေုာံ ဂကောံလ္ၚဵုတအ်ဂှ် သ္ၚဳဂၠိပ် စၟတ် CGPA ပ္ဍဲအခိင် ရုဲစှ် မၞိဟ်လုပ်ကမၠောန် တၟိတၟိတအ်ရ။

== သၞောတ်ဝ် တၞဟ်ခြာ အလုံဂၠးတိ ==
သၞောတ်ဝ် ၄.၀ ဂှ် ဒှ်သၞောတ်ဝ် အဓိက ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် ကေုာံ ဍုင်ပ္ဍဲအာရှ (ဥပမာ - ထာဲ၊ မလေရှာ) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ဆဂး ဍုင်လ္ၚဵုတအ် စကာ သၞောတ်ဝ် တၞဟ်ခြာရ။ ဥပမာ - ဍုင်သေင်ကာပူတအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ၅.၀ (5.0 Scale) တုဲ၊ ဍုင်ဥရောပ လ္ၚဵုတအ် ကေုာံ ဍုင်အင်္ဂလာန် ဂှ် စကာ သၞောတ်ဝ် လၟိဟ်က္ဍိုပ်ကၠံ (Percentage) ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် ကဆံင် (Degree classification ဗီုကဵု First-class honors) တအ်ရ။

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==

* ပရေင်ပညာ
* တက္ကသိုလ်
* ခရက်ဒေတ် (ပရေင်ပညာ)
[[ကဏ္ဍ:ပရေင်ပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင်အုပ်ဓုပ်ပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:နဲကဲစၟဳစၟတ်ပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍာ်ဒကေဝ်ပညာ]]</text>
      <sha1>6cc7xisvfizkd4jjlfqeclg8hwfwakw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အရေဝ်ဘာသာမန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10408</id>
    <revision>
      <id>54174</id>
      <parentid>53524</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7153" sha1="kk9d3pr2r4dtacm2gosxxsg1wxvpndv" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name = ဘာသာမန်
| native_name = အရေဝ်မန် (Mon)
| states = [[ဍုင်ဗၟာ]]၊ [[ဍုင်သေံ]]
| region = [[တွဵုရးဍုင်မန်]]၊ [[တွဵုရးကရေင်]]၊ [[ရးတၞင်သဳ]]၊ [[ရးဗဂေါ]] ကေုာံ ဒေသလဒေါဝ် ဍုင်သေံ
| speakers = ၜိုတ် ၈၀၀,၀၀၀ စဵုကဵု ၁ ပြကောဋိ (1 Million)
| date = လၟိဟ် ဆိင်ဆ
| familycolor = Austroasiatic
| fam1 = [[ဘာသာ အဝ်သတြောအေရှာတေတ်|အဝ်သတြောအေရှာတေတ်]] (Austroasiatic)
| fam2 = [[ဘာသာ မန်-ခမာ|မန်-ခမာ]] (Mon-Khmer)
| fam3 = [[ဂကောံဘာသာ မန်|မန်]] (Monic)
| script = [[မလိက်မန်]]
| nation = [[ကောန်ဂကူ မန်]]
| iso1 = 
| iso2 = mnw
| iso3 = mnw
| glotto = monn1252
}}
{{Short description|အရေဝ်ဘာသာ ဂကောံ အဝ်သတြောအေရှတေတ် မဟီုဂးလဝ် နကဵု ဂကူမန် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ ကေုာံ ဍုင်သေံ}}
&lt;div style=&quot;font-family: 'RamonnyaNKY', sans-serif;&quot;&gt;

'''အရေဝ်ဘာသာမန်''' ({{lang-en|Mon language}}; {{lang-my|မွန်ဘာသာစကား}}; {{lang-th|ภาษามอญ}}) ဝွံ ဒှ် အရေဝ်ဘာသာ တမ်မူလ မဟီုဂး နကဵု [[ဂကူမန်]] မပဒတဴ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဗၟာ လပါ်သၟဝ် (တွဵုရးဍုင်မန်၊ တွဵုရးကရေင် ကေုာံ ရးတၞင်သဳ) ကေုာံ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်သေံ လ္ၚဵု ဒေသ ရ။ အရေဝ်ဘာသာမန်ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံ အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြောအေရှတေတ် (Austroasiatic) ဂကောံကဝက် မန်-ခမာ (Mon-Khmer) ရ။

အရေဝ်ဘာသာမန်ဝွံ ဒှ် အရေဝ်ဘာသာ မနွံကဵု ဝင် မဇၞော်တၠာဲတုဲ၊ ပ္ဍဲခေတ်တမၠာတေအ် မပ္တံကဵု ခေတ် ဒွါရဝတဳ ကေုာံ ခေတ် ဟံသာဝတဳ တအ်ဂှ် ဒှ်လဝ် အရေဝ်ဘာသာ စကာရုင် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ လိက်ပတ် မစကာပြးဇး ပ္ဍဲဒေသ အာရှအရှေ့တောင် မွဲရ။

== ဝင် ကေုာံ အက္ခရ် ==
လိက်မန်ဝွံ ကၠုင်နူ လိက်ဗြဟ္မဳ (Brahmi) လပါ်သၠုင်ကျာ ဍုင်အိန္ဒိယတုဲ လွဳစလဝ် နူကဵု အက္ခရ် ပလ္လဝ (Pallava script) ရ။ လိက်မန်ဂှ် ဒှ် သဇိုင်တမ်မူလ သွက် လိက်ဗၟာ (Burmese script) ကေုာံ လိက်တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲဒေသဏအ် ရ။ လိက်တၟအ်မန် ခေတ်တြေံအိုတ်ဂှ် ဆဵုညာတ်ကေတ် ပ္ဍဲကဵု ဒေသ ဍုင်သေံ (ခေတ် ဒွါရဝတဳ) ကေုာံ ဍုင်ဗၟာ (ခေတ် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ ကေုာံ ဗုကာံ) ရ။

== ရမ္သာင် ဒေသဂမၠိုင် (Dialects) ==
အရေဝ်ဘာသာမန်ဝွံ နွံကဵု ရမ္သာင် ဟီုဂး ဒေသနာနာသာ် (Dialects) တုဲ ဗွဲယေဘုယျ ပါ်လဝ် ပိ ဒေသ အဓိက ရ-
# '''မန်ဗဂေါ (မန်ရး):''' အရေဝ် မဟီုဂး ပ္ဍဲဒေသ ဗဂေါ။ ခေတ်လၟုဟ် ဆဵုညာတ် အောန်ကွေံကွေံ ရ။
# '''မန်မတ်မလီု (မန်ဒေသလဒေါဝ်):''' အရေဝ် မဟီုဂး ပ္ဍဲဒေသ မတ်မလီု၊ မုဟ်ဍုင် ကေုာံ ပံင်။ ဒှ် ရမ္သာင် မစကာဂၠိုင် ပ္ဍဲကဵု လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်စံညွှန်း ခေတ်လၟုဟ် ရ။
# '''မန်ရေဝ် (မန်ဒေသသၠုင်ကျာ):''' အရေဝ် မဟီုဂး ပ္ဍဲဒေသ ရေဝ် ကေုာံ ရးတၞင်သဳ။ နွံကဵု ရမ္သာင် မတၞဟ်ခြာ နူ မတ်မလီု ညိည။

တုဲပၠန် အရေဝ်မန် ပ္ဍဲဍုင်သေံ (Thai-Mon) လေဝ် နွံကဵု ရမ္သာင် ကေုာံ လွပ် ဝေါဟာ မတၞဟ်ခြာ နူ မန်ဍုင်ဗၟာ ကီုရ။

== ပရေင်မင်မွဲ ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲပညာ ==
ပ္ဍဲကဵု ခေတ်လၟုဟ်ဝွံ အရေဝ်ဘာသာမန်ဂှ် ဒးဒုင် ပရေင်ဓရိုဟ် ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ်တုဲ လုပ်လၟိဟ် အရေဝ်ဘာသာ မဒးစွံသတိ ညံင်ဟွံဂွံ ကၠက်အာ (Vulnerable language) ရ။ သွက်ဂွံ မင်မွဲ အာဲကၟာဲ အရေဝ်ဘာသာဂှ် လဒက်ပ္တန် ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်စၠောအ်ကဵု အရေဝ်ဘာသာ ဒေသ (Transmission of local language) ဂှ် ဒှ်အရာ ကိစ္စဇၞော် မွဲရ။

ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်ပရေင်ပညာ အထူး မပ္တံကဵု ဘာကောန်ဂကူမန် (Mon National Schools) တအ်ဂှ် နွံကဵု ပရေင်ပြံင်လှာဲ နဲကဲဗတောန် (Pedagogical adaptation) ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ကောန်ၚာ်မန်တအ် ကေုာံ ပွမဗတောန်ကဵု လိက်မန်၊ ဝင်မန် နဒဒှ် ဘာသာသင်ရိုး အဓိက သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ်လဝ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ဂကူမန် ရ။

== ဆက်လ္ၚတ် ==
* [[ဂကူမန်]]
* [[ဝေါဟာမန်]]
* [[သဒ္ဒါမန်]]
* [[လိက်ပတ်မန်]]
* [[အဘိဓာန်]]

&lt;/div&gt;

{{DEFAULTSORT:အရေဝ်ဘာသာမန်}}
[[ကဏ္ဍ:အရေဝ်ဘာသာမန်]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကူမန်]]
[[ကဏ္ဍ:အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြောအေရှတေတ်]]</text>
      <sha1>kk9d3pr2r4dtacm2gosxxsg1wxvpndv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54175</id>
      <parentid>54174</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:45:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7172" sha1="tfvfgq1rup7ciqjxr2eu6573pcpnwy7" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name = ဘာသာမန်
| native_name = အရေဝ်မန် (Mon)
| states = [[ဍုင်ဗၟာ]]၊ [[ဍုင်သေံ]]
| region = [[တွဵုရးဍုင်မန်]]၊ [[တွဵုရးကရေင်]]၊ [[ရးတၞင်သဳ]]၊ [[ရးဗဂေါ]] ကေုာံ ဒေသလဒေါဝ် ဍုင်သေံ
| speakers = ၜိုတ် ၈၀၀,၀၀၀ စဵုကဵု ၁ ပြကောဋိ (1 Million)
| date = လၟိဟ် ဆိင်ဆ
| familycolor = Austroasiatic
| fam1 = [[ဘာသာ အဝ်သတြောအေရှာတေတ်|အဝ်သတြောအေရှာတေတ်]] (Austroasiatic)
| fam2 = [[ဘာသာ မန်-ခမာ|မန်-ခမာ]] (Mon-Khmer)
| fam3 = [[ဂကောံဘာသာ မန်|မန်]] (Monic)
| script = [[မလိက်မန်]]
| nation = [[ကောန်ဂကူ မန်]]
| iso1 = 
| iso2 = mnw
| iso3 = mnw
| glotto = monn1252
}}
{{Short description|အရေဝ်ဘာသာ ဂကောံ အဝ်သတြောအေရှတေတ် မဟီုဂးလဝ် နကဵု ဂကူမန် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ ကေုာံ ဍုင်သေံ}}
&lt;div style=&quot;font-family: 'RamonnyaNKY', sans-serif;&quot;&gt;

'''အရေဝ်ဘာသာမန်''' ({{lang-en|Mon language}}; {{lang-my|မွန်ဘာသာစကား}}; {{lang-th|ภาษามอญ}}) ဝွံ ဒှ် အရေဝ်ဘာသာ တမ်မူလ မဟီုဂး နကဵု [[ဂကူမန်]] မပဒတဴ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဗၟာ လပါ်သၟဝ် (တွဵုရးဍုင်မန်၊ တွဵုရးကရေင် ကေုာံ ရးတၞင်သဳ) ကေုာံ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်သေံ လ္ၚဵု ဒေသ ရ။ အရေဝ်ဘာသာမန်ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံ အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြောအေရှတေတ် (Austroasiatic) ဂကောံကဝက် မန်-ခမာ (Mon-Khmer) ရ။

အရေဝ်ဘာသာမန်ဝွံ ဒှ် အရေဝ်ဘာသာ မနွံကဵု ဝင် မဇၞော်တၠာဲတုဲ၊ ပ္ဍဲခေတ်တမၠာတေအ် မပ္တံကဵု ခေတ် ဒွါရဝတဳ ကေုာံ ခေတ် ဟံသာဝတဳ တအ်ဂှ် ဒှ်လဝ် အရေဝ်ဘာသာ စကာရုင် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ လိက်ပတ် မစကာပြးဇး ပ္ဍဲဒေသ အာရှအရှေ့တောင် မွဲရ။

== ဝင် ကေုာံ အက္ခရ် ==
လိက်မန်ဝွံ ကၠုင်နူ လိက်ဗြဟ္မဳ (Brahmi) လပါ်သၠုင်ကျာ ဍုင်အိန္ဒိယတုဲ လွဳစလဝ် နူကဵု အက္ခရ် ပလ္လဝ (Pallava script) ရ။ လိက်မန်ဂှ် ဒှ် သဇိုင်တမ်မူလ သွက် လိက်ဗၟာ (Burmese script) ကေုာံ လိက်တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲဒေသဏအ် ရ။ လိက်တၟအ်မန် ခေတ်တြေံအိုတ်ဂှ် ဆဵုညာတ်ကေတ် ပ္ဍဲကဵု ဒေသ ဍုင်သေံ (ခေတ် ဒွါရဝတဳ) ကေုာံ ဍုင်ဗၟာ (ခေတ် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ ကေုာံ ဗုကာံ) ရ။

== ရမ္သာင် ဒေသဂမၠိုင် (Dialects) ==
အရေဝ်ဘာသာမန်ဝွံ နွံကဵု ရမ္သာင် ဟီုဂး ဒေသနာနာသာ် (Dialects) တုဲ ဗွဲယေဘုယျ ပါ်လဝ် ပိ ဒေသ အဓိက ရ-
# '''မန်ဗဂေါ (မန်ရး):''' အရေဝ် မဟီုဂး ပ္ဍဲဒေသ ဗဂေါ။ ခေတ်လၟုဟ် ဆဵုညာတ် အောန်ကွေံကွေံ ရ။
# '''မန်မတ်မလီု (မန်ဒေသလဒေါဝ်):''' အရေဝ် မဟီုဂး ပ္ဍဲဒေသ မတ်မလီု၊ မုဟ်ဍုင် ကေုာံ ပံင်။ ဒှ် ရမ္သာင် မစကာဂၠိုင် ပ္ဍဲကဵု လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်စံညွှန်း ခေတ်လၟုဟ် ရ။
# '''မန်ရေဝ် (မန်ဒေသသၠုင်ကျာ):''' အရေဝ် မဟီုဂး ပ္ဍဲဒေသ ရေဝ် ကေုာံ ရးတၞင်သဳ။ နွံကဵု ရမ္သာင် မတၞဟ်ခြာ နူ မတ်မလီု ညိည။

တုဲပၠန် အရေဝ်မန် ပ္ဍဲဍုင်သေံ (Thai-Mon) လေဝ် နွံကဵု ရမ္သာင် ကေုာံ လွပ် ဝေါဟာ မတၞဟ်ခြာ နူ မန်ဍုင်ဗၟာ ကီုရ။

== ပရေင်မင်မွဲ ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲပညာ ==
ပ္ဍဲကဵု ခေတ်လၟုဟ်ဝွံ အရေဝ်ဘာသာမန်ဂှ် ဒးဒုင် ပရေင်ဓရိုဟ် ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ်တုဲ လုပ်လၟိဟ် အရေဝ်ဘာသာ မဒးစွံသတိ ညံင်ဟွံဂွံ ကၠက်အာ (Vulnerable language) ရ။ သွက်ဂွံ မင်မွဲ အာဲကၟာဲ အရေဝ်ဘာသာဂှ် လဒက်ပ္တန် ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်စၠောအ်ကဵု အရေဝ်ဘာသာ ဒေသ (Transmission of local language) ဂှ် ဒှ်အရာ ကိစ္စဇၞော် မွဲရ။

ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်ပရေင်ပညာ အထူး မပ္တံကဵု ဘာကောန်ဂကူမန် (Mon National Schools) တအ်ဂှ် နွံကဵု ပရေင်ပြံင်လှာဲ နဲကဲဗတောန် (Pedagogical adaptation) ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ကောန်ၚာ်မန်တအ် ကေုာံ ပွမဗတောန်ကဵု လိက်မန်၊ ဝင်မန် နဒဒှ် ဘာသာသင်ရိုး အဓိက သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ်လဝ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ဂကူမန် ရ။

== ဆက်လ္ၚတ် ==
* [[ဂကူမန်]]
* [[ဝေါဟာမန်]]
* [[သဒ္ဒါမန်]]
* [[လိက်ပတ်မန်]]
* [[အဘိဓာန်]]

== နိဿဲ ==
&lt;/div&gt;

{{DEFAULTSORT:အရေဝ်ဘာသာမန်}}
[[ကဏ္ဍ:အရေဝ်ဘာသာမန်]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကူမန်]]
[[ကဏ္ဍ:အရေဝ်ဘာသာ အဝ်သတြောအေရှတေတ်]]</text>
      <sha1>tfvfgq1rup7ciqjxr2eu6573pcpnwy7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၆. မေ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>10682</id>
    <revision>
      <id>54194</id>
      <parentid>54083</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="31jnyneyp2xbnsbnvillw9tuu8kuv4g" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:right;margin-left:0.5em;&quot; id=&quot;mp-otd-img&quot;&gt;
[[File:Eiffel Tower.jpg|100px|တိုင်အဳဖေဝ် (Eiffel Tower)]]&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width:100px;&quot;&gt;တိုင်အဳဖေဝ်&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
'''[[မေ ၆]]'''

* [[၁၈၈၉]] – '''[[တိုင်အဳဖေဝ်]]''' (Eiffel Tower) ''(ပ္ဍဲ ဗီုရုပ်)'' ပ္ဍဲ ဍုင်ပဴရေတ် ဂှ် စပံက် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ လုပ် ဗဵု ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ သဘင် ထ္ၜးပျး ဂၠးကဝ် (Universal Exposition)။
* [[၁၉၃၇]] – ဘဲအန္တရာဲ ဟေန်ဒေန်ဗာက်: က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဂျာမနဳ '''[[ဟေန်ဒေန်ဗာက်]]''' (Hindenburg) တူ လေင် အာ ပ္ဍဲ အခိင် မစှ်ေ ပ္ဍဲ တွဵုရး နျူဂျာသဳ၊ ဍုင် အမေရိကာန်။
* [[၁၉၅၄]] – သၟာ ဂြိပ် ပေါဲပြိုင် အင်္ဂလိက် '''[[ရဝ်ဂျာ ဗာန်နေတ်သတာ]]''' (Roger Bannister) ဒှ် ကောန်မၞိဟ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် မဂြိပ် ဂွံ ဇမၠိင် မွဲ တိုင် (Mile) အပ္ဍဲ အခိင် သၟဝ် ၄ မိနေတ်။
* [[၁၉၉၄]] – '''[[ဥမင် ကလာပ်ရံင်]]''' (Channel Tunnel) မဒှ် ဥမင် သၟဝ် ဍာ်ၜဳ မဆက် လဝ် အကြာ ဍုင်အေင်္ဂလာန် ကဵု ဍုင်ပြင်သေတ် ဂှ် စပံက် သုင်စောဲ ဍိုက်က်ပေင်င်။

'''တ္ၚဲ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် မပြဲဂမၠိုင်:''' [[ဇြဳဂမောန် ဖရေက်]] (Sigmund Freud) (၁၈၅၆) • [[တဝ်နဳ ဗလဲ]] (Tony Blair) (၁၉၅၃) • [[ဂျံက် ကလောနဳ]] (George Clooney) (၁၉၆၁)
'''တ္ၚဲ မစုတိဂမၠိုင်:''' [[အေက်ဒဝပ် ၇]] (Edward VII) (၁၉၁၀) • [[မာရဳယာ မောန်တက်သဝ်ရဳ]] (Maria Montessori) (၁၉၅၂) • [[မာလဳနာ ဒဳထရိတ်]] (Marlene Dietrich) (၁၉၉၂)

&lt;div style=&quot;text-align: right; font-size: 90%;&quot;&gt;'''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၅. မေ|မေ ၅]]''' – '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၆. မေ|မေ ၆]]''' – '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၇. မေ|မေ ၇]]'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>31jnyneyp2xbnsbnvillw9tuu8kuv4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54195</id>
      <parentid>54194</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="ldziaeiiiv8t2gcsp903if05g58fjyd" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:right;margin-left:0.5em;&quot; id=&quot;mp-otd-img&quot;&gt;
[[File:Eiffel Tower.jpg|100px|တိုင်အဳဖေဝ် (Eiffel Tower)]]&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width:100px;&quot;&gt;တိုင်အဳဖေဝ်&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
'''[[မေ ၆]]'''

* [[၁၈၈၉]] – '''[[တိုင်အဳဖေဝ်]]''' (Eiffel Tower) ''(ပ္ဍဲ ဗီုရုပ်)'' ပ္ဍဲ ဍုင်ပဴရေတ် ဂှ် စပံက် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ လုပ် ဗဵု ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ သဘင် ထ္ၜးပျး ဂၠးကဝ် (Universal Exposition)။
* [[၁၉၃၇]] – ဘဲအန္တရာဲ ဟေန်ဒေန်ဗာက်: က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဂျာမနဳ '''[[ဟေန်ဒေန်ဗာက်]]''' (Hindenburg) တူ လေင် အာ ပ္ဍဲ အခိင် မစှ်ေ ပ္ဍဲ တွဵုရး နျူဂျာသဳ၊ ဍုင် အမေရိကာန်။
* [[၁၉၅၄]] – သၟာ ဂြိပ် ပေါဲပြိုင် အင်္ဂလိက် '''[[ရဝ်ဂျာ ဗာန်နေတ်သတာ]]''' (Roger Bannister) ဒှ် ကောန်မၞိဟ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် မဂြိပ် ဂွံ ဇမၠိင် မွဲ တိုင် (Mile) အပ္ဍဲ အခိင် သၟဝ် ၄ မိနေတ်။
* [[၁၉၉၄]] – '''[[ဥမင် ကလာပ်ရံင်]]''' (Channel Tunnel) မဒှ် ဥမင် သၟဝ် ဍာ်ၜဳ မဆက် လဝ် အကြာ ဍုင်အေင်္ဂလာန် ကဵု ဍုင်ပြင်သေတ် ဂှ် စပံက် သုင်စောဲ ဍိုက်က်ပေင်င်။

'''တ္ၚဲ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် မပြဲဂမၠိုင်:''' [[သိဂ်မေန် ဖရိုက်]] (Sigmund Freud) (၁၈၅၆) • [[တဝ်နဳ ဗလဲ]] (Tony Blair) (၁၉၅၃) • [[ဂျံက် ကလောနဳ]] (George Clooney) (၁၉၆၁)
'''တ္ၚဲ မစုတိဂမၠိုင်:''' [[အေက်ဒဝပ် ၇]] (Edward VII) (၁၉၁၀) • [[မာရဳယာ မောန်တက်သဝ်ရဳ]] (Maria Montessori) (၁၉၅၂) • [[မာလဳနာ ဒဳထရိတ်]] (Marlene Dietrich) (၁၉၉၂)

&lt;div style=&quot;text-align: right; font-size: 90%;&quot;&gt;'''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၅. မေ|မေ ၅]]''' – '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၆. မေ|မေ ၆]]''' – '''[[ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၇. မေ|မေ ၇]]'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ldziaeiiiv8t2gcsp903if05g58fjyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သၠပတ်သမ္မာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>10703</id>
    <revision>
      <id>54155</id>
      <timestamp>2026-05-05T16:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Cat main|သၠပတ်သမ္မာ}}  ကဏ္ဍ ဏအ် ဝွံ ပကောံ ပြဒ္ဒညာ လဝ် သွက် လိက်ပရေင် မဆက်စပ် ကု '''သၠပတ်သမ္မာ''' (Bible) မပ္တံကဵု ပြကိုဟ် သၠပတ်တြေံ (Old Testament)၊ သၠပတ်တၟိ (New Testament)၊ ပရူပရာ အဓိက၊ ကေ...&quot;</comment>
      <origin>54155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="701" sha1="azdzf9ps7ha5td5cex55nmy4lu4j31b" xml:space="preserve">{{Cat main|သၠပတ်သမ္မာ}}

ကဏ္ဍ ဏအ် ဝွံ ပကောံ ပြဒ္ဒညာ လဝ် သွက် လိက်ပရေင် မဆက်စပ် ကု '''သၠပတ်သမ္မာ''' (Bible) မပ္တံကဵု ပြကိုဟ် သၠပတ်တြေံ (Old Testament)၊ သၠပတ်တၟိ (New Testament)၊ ပရူပရာ အဓိက၊ ကေုာံ ခဏ် နာနာ မဆေင်ကဵု သာသနာ ခရေတ်ယာန် ကေုာံ ယሁဒါ တအ် ရ။

[[Category:ခရေတ်ယာန်]]
[[Category:ပရေၚ်ဘာသာ]]
[[Category:လိက်ပတ် သာသနာ]]</text>
      <sha1>azdzf9ps7ha5td5cex55nmy4lu4j31b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကောကန်ကာဒါ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10704</id>
    <revision>
      <id>54156</id>
      <timestamp>2026-05-05T16:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox landform | name = ကောကန်ကာဒါ | other_name = Kokankada Cliff | native_name = कोकणकडा | image =  | caption = ဗီုပြင် ဇြဟ် ဒဵု ကောကန်ကာဒါ မညာတ် ကေတ် နူ သ္ၚောဲ | elevation_m =  | elevation_ft = ~ ၄၀၀၀ | location = ဒေသ ဒဵု ဟရိယှချန္ဒြဂဒ် (Harishchandra...&quot;</comment>
      <origin>54156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8243" sha1="hi3fy56epqsl7yn38t715lypxsnbkn6" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name = ကောကန်ကာဒါ
| other_name = Kokankada Cliff
| native_name = कोकणकडा
| image = 
| caption = ဗီုပြင် ဇြဟ် ဒဵု ကောကန်ကာဒါ မညာတ် ကေတ် နူ သ္ၚောဲ
| elevation_m = 
| elevation_ft = ~ ၄၀၀၀
| location = ဒေသ ဒဵု ဟရိယှချန္ဒြဂဒ် (Harishchandragad), တွဵုရး မဟာရဋ္ဌ (Maharashtra), [[အိန္ဒိယ]]
| range = [[ကရောင်ဒဵု ဂါတ် ပလိုတ်]] (Western Ghats / Sahyadri)
| type = ဇြဟ် ဒဵု (Cliff / Escarpment)
}}

'''ကောကန်ကာဒါ''' ({{lang-en|Kokankada}}, {{lang-mr|कोकणकडा}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဇြဟ် ဒဵု (Cliff) သဘာဝ မဇၞော် ကေုာံ ပြာကတ် အိုတ် မွဲ မၞုံ ပ္ဍဲ အရှာံ ဒဵု ဝင် '''ဟရိယှချန္ဒြဂဒ်''' (Harishchandragad) ပ္ဍဲကဵု တွဵုရး မဟာရဋ္ဌ၊ ဍုင် [[အိန္ဒိယ]] ရ။ ဇြဟ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ လစောတ် စှ်ေ အာ လပါ် ဒေသ လဒေါဝ် ကောကန် (Konkan) တုဲ မၞုံ ကု ဗီုပြင် ကဝက် ခ္ဍမ် (Semi-circular) ညံင်ရဴ ဒၞေင် ဇြုံဂမျိ ကီု ရ။ ဟိုတ်နူကဵု ဗီုပြင် သဘာဝ မတၟေင် တၞဟ်ခြာ ကေုာံ အကာဲအရာ ရာသဳဥတု သဘာဝ တအ် တုဲ ဍေံ ဒှ် ဒၞာဲ မဂြဲ ကေတ် စိုတ် ညးမတိုန် ဒဵု ကေုာံ သၟာ ဓါတ်ရုပ် တအ် ဗွဲမလောန် ရ။

== ၁။ ပထဝဳ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Geography and Structure) ==
ကောကန်ကာဒါ ဝွံ ဍေံ နွံ ပ္ဍဲကဵု [[ကရောင်ဒဵု ဂါတ် ပလိုတ်]] (Western Ghats) မကော်ခဴ စ သဟျာဒြိ (Sahyadri) ရ။ 
* '''ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန်:''' ဇြဟ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဟွံ စှ်ေ အာ တပ်ပ် ရ၊ ဍေံ ဂလိုင် ကဝက် ခ္ဍမ် တိတ် အာ လပါ် မ္ၚး (Overhang) တုဲ သမၠုင် ဍေံ နွံ ၜိုတ် ၄,၀၀၀ ပေ (၁,၂၀၀ မဳတာ) လတူ ဗလး ဍာ် ၜဳ ရ။ 
* '''ရှုခင်း ကေုာံ ညာတ် ညာတ်:''' နူကဵု က္ဍိုပ် ဇြဟ် ဏအ် မ္ဂး မၞိဟ် တအ် ညာတ် ကေတ် ဂြိုပ် ဆု မစိဟ် ဍိုတ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ခရိုင် ပလိုတ် ကေုာံ ညာတ် ကေတ် ပရေင် တ္ၚဲ နူ (Sunset) သာ် ထဝ် ဗွဲမကျေဝ်ဂေါဝ် မာန် ရ။

== ၂။ အရာ တၟေင် မပြာကတ်ဂမၠိုင် (Notable Natural Phenomena) ==
ဟိုတ်နူကဵု ဗီုပြင် ဒဵု မခ္ဍမ် တိတ် အာ မ္ၚး ဂှ်ရ، ပ္ဍဲကဵု ကောကန်ကာဒါ ဝွံ ပိုယ် ဂွံ ဆဵု ကေတ် အကာဲအရာ သဘာဝ မတၟေင် ၜါ သာ် ရ-
၁။ '''ဍာ်တၟာဲ ဒြေပ် တိုန် လတူ (Reverse Waterfall):''' ပ္ဍဲ အခိင် ဥတု ဗြဲ မ္ဂး، ကျာ မပိုက် ကၠုင် နူကဵု ဇြဟ် သၟဝ် တအ် ဂှ် ဍေံ ဒြိုဟ် တိုန် အာ လပါ် လတူ ဗွဲမသကာတ်မြဟ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဍာ် မပြဟ် စှ်ေ နူ က္ဍိုပ် ဒဵု တအ် ဂှ် ဍေံ ဟွံ စှ်ေ အာ သၟဝ် တုဲ၊ ကျာ ပိုက် ပတိုန် ဍာ် တအ် ဂှ် လပါ် လတူ ပၠန် တုဲ ညံင်ရဴ ဍာ်တၟာဲ မကလေင် ပြဟ် တိုန် အာ အကာသ ကီု ရ။
၂။ '''တ္ၚဲ အိန်တန် ခ္ဍမ် ကေုာံ အရိပ် (Brocken Spectre):''' ပ္ဍဲ အခိင် ဥတု မၞုံ ကု မုဟ် ကျာ (Mist) ကေုာံ တ္ၚဲ တိတ် မ္ဂး، ညးမရောက် အာ လတူ က္ဍိုပ် ဇြဟ် တအ် မလေပ် ညာတ် ကေတ် အရိပ် ဇကု မၞုံ လဒေါဝ် တ္ၚဲ အိန်တန် (Rainbow) မခ္ဍမ် ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု မုဟ် ကျာ သၟဝ် ဇြဟ် တေအ် ရ။ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် အကာဲအရာ ထ္ၜး လျး သဘာဝ မွဲ မကော်စ Brocken spectre ရ။

== ၃။ ပရေင် တရဴ အာစိုပ် ကေုာံ တိုန် ဒဵု (Trekking and Tourism) ==
ကောကန်ကာဒါ ဂှ် ဍေံ ဒှ် ဒၞာဲ အဓိက သွက် ညးမဒးဂၞပ် ပရေင် တိုန် ဒဵု (Trekking) တအ် ပ္ဍဲ တွဵုရး မဟာရဋ္ဌ ရ။
* '''ဂၠံင် တရဴ:''' သွက်ဂွံ စိုပ် ကောကန်ကာဒါ ဂှ် ဒး တိုန် အာ နူကဵု ကွာန် သၟဝ် တအ် နကဵု ဂၠံင် တိုန် ဒဵု နာနာ မပ္တံကဵု ဂၠံင် Pachnai (လောဲ အိုတ်)၊ ဂၠံင် Khireshwar ကေုာံ ဂၠံင် Nalichi Vaat (ဝါတ် အိုတ် ကေုာံ ပ္ကီု အန္တရာဲ ဂၠိုင် အိုတ်)။
* '''အခိင် ခိုဟ် အိုတ်:''' သွက်ဂွံ အာ လ္ၚတ် ဂှ် အခိင် ကြဴ နူ ဥတု ဗြဲ (Post-monsoon) ဂိတု သေပ်တေမ်ဗာ စဵုကဵု ဂိတု ဒဳဇြေမ်ဗာ ဂှ် ဒှ် အခိင် ခိုဟ် အိုတ် သွက်ဂွံ ညာတ် ရှုခင်း ဍာ် သ္ၚေက် ကေုာံ မုဟ် ကျာ ရ။

== ၄။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဘဲအန္တရာဲ (Safety Precautions) ==
ဟိုတ်နူ ဇြဟ် ဏအ် နွံ သမၠုင် ဗွဲမလောန် ကေုာံ ဍေံ ဟွံမွဲ ကု ခြိုင် အာကာ (Fencing) ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဗွဲမဂၠိုင် တုဲ، ပရေင် အန္တရာဲ လေဝ် ဇၞော် လောန် ရ-
* ပ္ဍဲ အခိင် ဥတု ဗြဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ကျာ သကာတ်မြဟ် ဂှ် မၞိဟ် တအ် ဟွံ ထေက် ကဵု အာ က္ၜင် ကြပ်ပ် ကု ဇိုင် ဇြဟ် ရ။ 
* ဒၞာဲ လ္ၚဵု တအ် ဂှ် တိ လောတ် မာန် တုဲ ဒး စွံ သတိ လတူ ပရေင် ကွာ် ဇိုင် ဗွဲမဇၞော်ကၠး ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[အိန္ဒိယ]]
* [[ကရောင်ဒဵု ဂါတ် ပလိုတ်]] (Western Ghats)
* [[ပရေင် တိုန် ဒဵု]] (Trekking)

== နိဿဲ ==
* Harishchandragad Trek, Maharashtra Tourism Official Records.
* Karkare, S. (2018). ''Trekking in the Sahyadris''. Pune: Popular Prakashan.
* Brocken spectre at Kokankada, local geographical studies.

[[Category:ဒတန် ပထဝဳ အိန္ဒိယ]]
[[Category:တွဵုရး မဟာရဋ္ဌ]]
[[Category:ကရောင်ဒဵု ဂါတ် ပလိုတ်]]
[[Category:ဒဵုဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>hi3fy56epqsl7yn38t715lypxsnbkn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Lang-mr</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10705</id>
    <revision>
      <id>54157</id>
      <timestamp>2026-05-05T16:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;includeonly&gt;[[ဘာသာမရဌဳ|မရဌဳ]]: &lt;span lang=&quot;mr&quot; xml:lang=&quot;mr&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt; {{Documentation|content= ထာမ်ပလိက် ဏအ် ဝွံ စကာ သွက်ဂွံ ထ္ၜး ကဵု မလိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဝေါဟာရ မချူ လဝ် နကဵု [[ဘာသာမရဌဳ]] (Marathi language) ရ။  == ဗ...&quot;</comment>
      <origin>54157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="729" sha1="lp9v356yag8a8hzj7klvj3wjz27vzoe" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;[[ဘာသာမရဌဳ|မရဌဳ]]: &lt;span lang=&quot;mr&quot; xml:lang=&quot;mr&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
ထာမ်ပလိက် ဏအ် ဝွံ စကာ သွက်ဂွံ ထ္ၜး ကဵု မလိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဝေါဟာရ မချူ လဝ် နကဵု [[ဘာသာမရဌဳ]] (Marathi language) ရ။

== ဗီုစကာ ==
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang-mr|कोकणकडा}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

== အဖဵုသွဟ် ==
[[ဘာသာမရဌဳ|မရဌဳ]]: &lt;span lang=&quot;mr&quot; xml:lang=&quot;mr&quot;&gt;कोकणकडा&lt;/span&gt;

[[Category:ထာမ်ပလိက် ဘာသာဂမၠိုင်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lp9v356yag8a8hzj7klvj3wjz27vzoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox landform</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10706</id>
    <revision>
      <id>54158</id>
      <timestamp>2026-05-05T16:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;noinclude&gt; {{Documentation subpage}} &lt;/noinclude&gt; {{Infobox | bodyclass =  | bodystyle = width:22em; | title = {{{name|{{PAGENAME}}}}} | titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=220x200px}} | caption = {{{caption|}}} | image_map = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map|}}}|size={...&quot;</comment>
      <origin>54158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2960" sha1="i1ambe9um81i8fiqj4o8xl42gpq89l3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;
{{Infobox
| bodyclass = 
| bodystyle = width:22em;
| title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}
| titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%;
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=220x200px}}
| caption = {{{caption|}}}
| image_map = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map|}}}|size={{{image_map_size|}}}|sizedefault=220x200px}}
| map_caption = {{{map_caption|}}}
| labelstyle = background: #e6f0fa; width: 35%;
| datastyle = 

| label1 = ယၟုတၞဟ်
| data1 = {{{alt_name|}}}

| label2 = ဂကူဗီုပြင် (Type)
| data2 = {{{type|}}}

| label3 = ဒတန် (Location)
| data3 = {{{location|}}}

| label4 = ဒေသ (Region)
| data4 = {{{region|}}}

| label5 = ဒတန်ဂၞန် (Coordinates)
| data5 = {{{coordinates|}}}

| label6 = သဇိုင်တိ (Area)
| data6 = {{{area|}}}

| label7 = ဇမၠိင် (Length)
| data7 = {{{length|}}}

| label8 = အနာံ (Width)
| data8 = {{{width|}}}

| label9 = သမၠုင် (Elevation)
| data9 = {{{elevation|}}}

| label10 = သမၠုင်အိုတ် (Highest point)
| data10 = {{{highest_point|}}}

| label11 = သမၠုင်သဝ်အိုတ် (Lowest point)
| data11 = {{{lowest_point|}}}

| label12 = ဒဒိုက် (Depth)
| data12 = {{{depth|}}}

| label13 = သၞောတ်ဒေသ (Ecosystem)
| data13 = {{{ecosystem|}}}

| label14 = ယေန်သၞာင် (Geology)
| data14 = {{{geology|}}}

| label15 = ဝင် (Formed)
| data15 = {{{formed|}}}

| label16 = ဝဲက်ဆိုက် (Website)
| data16 = {{{website|}}}

}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''Infobox landform''' ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်သ္ဂောံထ္ၜး ဗၞတ်ဗ္တဳ (metadata) ပရူ **ဗီုပြင်တိဍာ်** (landform) မွဲမွဲ။

ဥပမာ ဗီုပြင်တိဍာ်ဂမၠိုင် ဗီုကဵု:
* [[ဒဵု]] (Mountain)
* [[ကမၠိုင်]] (Valley)
* [[ၜဳ]] (River)
* [[ဍာ်ၜဳ]] (Lake)
* [[ဒါန်]] (Waterfall)
* [[ဂြိုပ်]] (Forest)
* [[ဇြိုင်]] (Marsh/Swamp)
* [[တကအ်]] (Island)
* [[ကမၠိုၚ်]] (Canyon)
* [[သြင်ဗတဳ]] (Beach)

== စၟတ်တဲ ==
သွက်ဂွံစကာ ထာမ်ပလိက်ဝွံ ပ္ဍဲမုက်လိက်မွဲမွဲမ္ဂး ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ချူညိ။

```wikitext
{{Infobox landform
| name = 
| alt_name = 
| image = 
| caption = 
| image_map = 
| map_caption = 
| type = 
| location = 
| region = 
| coordinates = 
| area = 
| length = 
| width = 
| elevation = 
| highest_point = 
| lowest_point = 
| depth = 
| ecosystem = 
| geology = 
| formed = 
| website = 
}}</text>
      <sha1>i1ambe9um81i8fiqj4o8xl42gpq89l3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘာသာမရဌဳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10707</id>
    <revision>
      <id>54159</id>
      <timestamp>2026-05-05T16:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox language | name = ဘာသာမရဌဳ | native_name = मराठी (Marāṭhī) | states = [[အိန္ဒိယ]] | region = တွဵုရး [[မဟာရဋ္ဌ]] ကေုာံ [[ဂဝ်ဝါ]] | speakers = ၈၃ ပြကောဋိ (2011) | familycolor = Indo-European | fam1 = ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယူရဝ...&quot;</comment>
      <origin>54159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9524" sha1="b7s8ayojyo6dgshmxi0a9ksy5znlknp" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name = ဘာသာမရဌဳ
| native_name = मराठी (Marāṭhī)
| states = [[အိန္ဒိယ]]
| region = တွဵုရး [[မဟာရဋ္ဌ]] ကေုာံ [[ဂဝ်ဝါ]]
| speakers = ၈၃ ပြကောဋိ (2011)
| familycolor = Indo-European
| fam1 = [[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]]
| fam2 = [[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အဳရန်|အေန်ဒဝ်-အဳရန်]]
| fam3 = [[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်|အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]]
| fam4 = တိုၚ်သၠုၚ်ကျာ
| script = [[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]] (Devanagari)၊ သမိုင်းဝင်: မလိက် မောဒဳ (Modi script)
| nation = တွဵုရး မဟာရဋ္ဌ၊ ဂဝ်ဝါ
| iso1 = mr
| iso2 = mar
| iso3 = mar
}}

'''ဘာသာမရဌဳ''' ({{lang-en|Marathi}}, {{lang-mr|मराठी}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ အရေဝ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဘာသာ [[အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]] တုဲ၊ ညးဍုင် [[အိန္ဒိယ]] ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ တွဵုရး [[မဟာရဋ္ဌ]] (Maharashtra) တအ် ဟီုဂး စကာ ဒၟံင် ရ။ အတိုင် စရင် လၟိဟ် မၞိဟ် ဍုင် အိန္ဒိယ သၞာံ ၂၀၁၁ မ္ဂး ညးမဟီု ဘာသာ ဏအ် နကဵု အရေဝ် မိ နွံ ၜိုတ် ၈၃ ပြကောဋိ (၈၃ မဳလဳယာန်) ပြင် တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ အရေဝ် ညးမဟီု ဂၠိုင် အိုတ် မရနုက်ကဵု ပိ ပ္ဍဲ ဍုင် အိန္ဒိယ (ကြဴနူ [[ဘာသာ ဟိန်ဒဳ]] ကေုာံ [[ဘာသာ ဗေင်္ဂလဳ]]) ကေုာံ ဒှ် ဘာသာ မဟီု ဂၠိုင် အိုတ် မရနုက်ကဵု ၁၀ လတူ ဂၠးတိ ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ဘာသာ မရဌဳ ဝွံ နွံ အာယုက် လအ်လ ဗွဲမလောန် တုဲ ဍေံ ပြံင်လှာဲ တိတ် ကၠုင် နူကဵု ဘာသာ သက္ကတ (Sanskrit) ကေုာံ မဟာရဋ္ဌဳ ပရကြိုတ် (Maharashtri Prakrit) ရ။
* '''ခေတ် တမၠာ (ကိုပ်ကၠာ ၁၂ ဗွဝ်ကၠံ):''' သက်သဳ လိက်တၟအ် ညးမချူ လဝ် နကဵု ဘာသာ မရဌဳ တြေံ အိုတ် ဂှ် ဂွံ ဆဵု ကေတ် ပ္ဍဲ လိက်တၟအ် ပ္ဍဲ အေဒဳ ၈ ဗွဝ်ကၠံ ကေုာံ ၉ ဗွဝ်ကၠံ ရ။ 
* '''ခေတ် လဒေါဝ် ကေုာံ လိက်ပတ် ဘက္ကတဳ (Bhakti Movement):''' ပ္ဍဲ အခိင် အေဒဳ ၁၃ ဗွဝ်ကၠံ ဂှ် လိက်ပတ် မရဌဳ စ ပြာကတ် ကၠုင် ဗွဲမလောန် နူကဵု ဂကောံ ညးမလျိုင်ပတှ်ေ ဘာသာ ဟိန္ဒူ မပ္တံကဵု သၟာကဗျ ကေုာံ အ္စာ ဓရ် ဗီုကဵု ဒညာနေယှဝါရ် (Dnyaneshwar) ကေုာံ တုကရာမ် (Tukaram) တအ် ရ။ ညးတအ် ချူ လဝ် လိက် ကဗျ လင်္ကာ နကဵု အရေဝ် မရဌဳ သွက် ညးဍုင်ကွာန် ဓမ္မတာ တအ် ဂွံ ကၠိုဟ် လောဲ ရ။
* '''ခေတ် အေန်ပါယာ မရထာ (၁၇-၁၉ ဗွဝ်ကၠံ):''' လက်ထက် သၟိင် ဨကရာဇ် ရှဳဝါဂျဳ (Shivaji Maharaj) မအုပ်ဓုပ် ဍုင် ဂှ်၊ ဘာသာ မရဌဳ ဝွံ ဍေံ ဒှ် ကၠုင် ဘာသာ ရုင် တရာဝ်ဝင် သွက် အေန်ပါယာ မရထာ (Maratha Empire) ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် ဂှ် ပရေင် ချူ လိက် ဝင် ကေုာံ သၞောဝ် တရာဲ တအ် ဇၞော်မောဝ် လောန် ရ။

== ၂။ ပထဝဳ ကေုာံ ဒေသ လဟီု ==
* '''ဒေသ အဓိက:''' ဘာသာ မရဌဳ ဝွံ ဒှ် ဘာသာ တရာဝ်ဝင် သွက် တွဵုရး မဟာရဋ္ဌ တုဲ، သီု ဒှ် ဘာသာ တရာဝ်ဝင် မရနုက်ကဵု ၜါ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဂဝ်ဝါ (Goa) ကေုာံ ဒေသ ဒဒြာ ကဵု နဂါရ် ဟဝေလဳ (Dadra and Nagar Haveli) ကီု ရ။
* '''ဒေသ ရေင်မိတ်:''' ညးမဟီု ဘာသာ ဏအ် ဗွဲမဂၠိုင် နွံ ဒၟံင် ပ္ဍဲ တွဵုရး မဆက်စပ် ဗီုကဵု ဂူဂျရတ်၊ မဇ္ဈပဒေသ်၊ တေလၚ်္ဂဏ ကေုာံ ကာနတက တအ် ရ။
* '''အရေဝ် ဒေသ (Dialects):''' ဘာသာ မရဌဳ ဂှ် ဍေံ ပါ် လဝ် နကဵု အရေဝ် ဒေသ နာနာ ဗီုကဵု အရေဝ် မရဌဳ စံမ္ဂး (Standard Marathi) မသုင်စောဲ ပ္ဍဲ ဍုင် ပူနေ၊ ကေုာံ အရေဝ် ဝါရ်ဟဒဳ (Varhadi) မဟီု ပ္ဍဲ ဒေသ ဝိဒရ်ဘ တအ် ရ။ အရေဝ် ကောန်ကနဳ (Konkani) ဂှ် လေဝ် တုပ် ဒၟံင် ကု မရဌဳ ကီု လေဝ် လၟုဟ် မ္ဂး စၟတ်သမ္တီ လဝ် နဒဒှ် ဘာသာ တၞဟ်ခြာ မွဲ ရ။

== ၃။ သၞောတ်ဝ် မလိက် ကေုာံ သဒ္ဒါ ==
* '''မလိက် ဒေဝနာဂရဳ:''' ပ္ဍဲ အခိင် လၟုဟ် မ္ဂး ဘာသာ မရဌဳ ဂှ် ညးတအ် ချူ နကဵု '''[[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]]''' (Devanagari script) မကော်စ မလိက် ဗာလ်ဗောဒ် (Balbodh) ရ။ မလိက် ဏအ် ဂှ် ဒှ် မလိက် မစကာ ဒၟံင် သွက် ဘာသာ ဟိန်ဒဳ ကေုာံ သက္ကတ တအ် ကီု တုဲ ဍေံ ချူ နူ ဇွိ အာ ပုင် ရ။
* '''မလိက် မောဒဳ (Modi Script):''' ပ္ဍဲ ခေတ် ကိုပ်ကၠာ (နူကဵု ၁၃ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု လဒေါဝ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ) ဂှ်၊ ညးတအ် စကာ လဝ် မလိက် &quot;မောဒဳ&quot; (Modi) သွက်ဂွံ ချူ လိက် ဘာသာ မရဌဳ မပြဟ်ပြေဟ် ပ္ဍဲ လိက် စက္ခော ကေုာံ ရုင် အလဵုအသဳ ရ။ ဆဂး ကြဴနူ သၞာံ ၁၉၅၀ တအ် ဂှ် ပြံင်လှာဲ စကာ ဒေဝနာဂရဳ သီုဖအိုတ် ရ။
* '''သဒ္ဒါ (Grammar):''' လဒက်ပ္တန် ဝါကျ မရဌဳ ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ကတ္တား - ကံ - ကြိယာ (SOV) ရ။ ဍေံ နွံ ကု လိင် သမ္တီ ၃ သာ် (တြုံ၊ ဗြဴ၊ နပုလ္လိင်) ရ။

== ၄။ အခန်ကဏ္ဍ ယေန်သၞာင် ကေုာံ မဳဒဳယာ ==
* '''လိက်ပတ်:''' လိက်ပတ် မရဌဳ ဂှ် ဍေံ ကဆံင် သၠုင် ဗွဲမလောန် တုဲ အ္စာ ချူ လိက် မရဌဳ ဗွဲမဂၠိုင် ကလိဂွံ လဝ် လာဘ် လိက်ပတ် ဇၞော် အိုတ် ဍုင် အိန္ဒိယ Jnanpith Award ရ။
* '''ရုပ်ဒမျိုင် ကေုာံ ပြဇာတ်:''' ဇာတ်ကား မရဌဳ (Marathi cinema) တအ် ဝွံ ဒှ် ဇာတ်ကား မကၠောန် လဝ် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် ဍုင် အိန္ဒိယ တုဲ၊ ပြဇာတ် မရဌဳ (Marathi theatre) ဂှ် လေဝ် ပြာကတ် စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[အိန္ဒိယ]]
* [[တွဵုရး မဟာရဋ္ဌ]]
* [[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]]
* [[ဘာသာ ဟိန်ဒဳ]]

== နိဿဲ ==
* &quot;Census of India 2011: Language&quot;. Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India.
* Deshpande, Madhav (2007). ''Marathi''. London: Routledge.
* Masica, Colin P. (1991). ''The Indo-Aryan Languages''. Cambridge University Press.

[[Category:ဘာသာ အရေဝ်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]]
[[Category:အိန္ဒိယ]]</text>
      <sha1>b7s8ayojyo6dgshmxi0a9ksy5znlknp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘာသာ ဗေင်္ဂလဳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10708</id>
    <revision>
      <id>54160</id>
      <timestamp>2026-05-05T16:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox language | name = ဘာသာ ဗေင်္ဂလဳ | native_name = বাংলা (Bangla) | states = [[ဗင်္ဂလာဒေသ်]]၊ [[အိန္ဒိယ]] | region = အာယှ သၠုင်ကျာ | speakers = ၃၀၀ ပြကောဋိ (2022) | familycolor = Indo-European | fam1 = ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယ...&quot;</comment>
      <origin>54160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9510" sha1="jm4tbh5padcsnhbd2n7cvll18jsxarl" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name = ဘာသာ ဗေင်္ဂလဳ
| native_name = বাংলা (Bangla)
| states = [[ဗင်္ဂလာဒေသ်]]၊ [[အိန္ဒိယ]]
| region = အာယှ သၠုင်ကျာ
| speakers = ၃၀၀ ပြကောဋိ (2022)
| familycolor = Indo-European
| fam1 = [[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]]
| fam2 = [[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အဳရန်|အေန်ဒဝ်-အဳရန်]]
| fam3 = [[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်|အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]]
| fam4 = တိုၚ်ဗၟံက်
| script = [[မလိက် ဗေင်္ဂလဳ-အာသံ]] (Bengali-Assamese script)
| nation = ဍုင်ဗင်္ဂလာဒေသ်၊ တွဵုရး ဗင်္ဂလားပလိုတ် ကေုာံ တြိပူရ
| iso1 = bn
| iso2 = ben
| iso3 = ben
}}

'''ဘာသာ ဗေင်္ဂလဳ''' ဟွံသေင်မ္ဂး '''ဘာသာ ဗင်္ဂလာ''' ({{lang-en|Bengali}}, বাংলা ''Bangla'') ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ အရေဝ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဘာသာ [[အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]] မဟီုဂး စကာ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာယှ သၠုင်ကျာ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ ဍုင် [[ဗင်္ဂလာဒေသ်]] ကေုာံ တွဵုရး ဗင်္ဂလားပလိုတ် ဍုင် [[အိန္ဒိယ]] ရ။ နကဵု လၟိဟ် ညးမဟီု အရေဝ် ဏအ် နဒဒှ် အရေဝ် မိ နွံ ၜိုတ် ၂၃၀ ပြကောဋိ (၂၃၀ မဳလဳယာန်) ကေုာံ ညးမဟီု နဒဒှ် အရေဝ် မရနုက်ကဵု ၜါ သီုဖအိုတ် ပံင် မ္ဂး နွံ ၜိုတ် ၃၀၀ ပြကောဋိ တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ အရေဝ် မဟီု ဂၠိုင် အိုတ် လတူ ဂၠးတိ ပ္ဍဲ ကဆံင် မရနုက်ကဵု ထပှ် (၇) ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ဘာသာ ဗေင်္ဂလဳ ဝွံ ဍေံ ဇၞော်မောဝ် ပြံင်လှာဲ ကၠုင် နူကဵု ဘာသာ သက္ကတ (Sanskrit)၊ မဂဓဳ ပရကြိုတ် (Magadhi Prakrit) ကေုာံ အပဘြံသ (Apabhramsa) တအ် နကဵု လၟေင် အခိင် (၃) ကဆံင် ရ-
* '''ခေတ် တမၠာ (၉၀၀ - ၁၄၀၀ အေဒဳ):''' လိက်ပတ် ဗေင်္ဂလဳ တြေံ အိုတ် ဂှ် ဂွံ ဆဵု ကေတ် ပ္ဍဲ လိက် ကဗျ သာသနာ မၞုံ ယၟု &quot;ချာရ်ယာပါဒ်&quot; (Charyapada) မချူ လဝ် ပ္ဍဲ ၜိုတ် ၁၀ ဗွဝ်ကၠံ ကဵု ၁၂ ဗွဝ်ကၠံ ရ။
* '''ခေတ် လဒေါဝ် (၁၄၀၀ - ၁၈၀၀ အေဒဳ):''' ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် ဝွံ လိက်ပတ် ကဗျ လင်္ကာ မဆေင်ကဵု သာသနာ ဗီုကဵု မင်္ဂလကဗျ (Mangalkavya) တအ် ပြာကတ် ကၠုင် ရ။ လိက်ပတ် တအ် ဝွံ လဒုင် ကေတ် လဝ် အထံက်အပင် နူ အရေဝ် အာရပ် ကေုာံ ပါသဳ လေဝ် နွံ ရ။
* '''ခေတ် လၟုဟ် (၁၉ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု လၟုဟ်):''' ပ္ဍဲ အခိင် ပရေင် ညာဏ် ပညာ ကၠးဖ္ဍး ဒေသ ဗင်္ဂလား (Bengal Renaissance) ပ္ဍဲ အခိင် ခေတ် အေန်ပါယာ ဗြိတိန် ဂှ်၊ သၞောတ်ဝ် လိက် ဗေင်္ဂလဳ စံမ္ဂး လၟုဟ် (Standard Bengali) ဂှ် ပလေဝ်ပလေတ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နကဵု တၠပညာ ကေုာံ အ္စာ ကဗျ တအ် ရ။

== ၂။ ပထဝဳ ကေုာံ ဒေသ လဟီု ==
* '''ဍုင် ဗင်္ဂလာဒေသ်:''' ဘာသာ ဗေင်္ဂလဳ ဂှ် ဒှ် ဘာသာ တရာဝ်ဝင် ကေုာံ ဘာသာ ကောန်ဂကူ အလုံ ဍုင် ရ။ ညးဍုင်ကွာန် ၜိုတ် ၉၈ တၟဴခံင် ဍေံ ဟီုဂး စကာ ဒၟံင် အရေဝ် ဏအ် ရ။
* '''ဍုင် အိန္ဒိယ:''' ပ္ဍဲ ဍုင် အိန္ဒိယ မ္ဂး ဍေံ ဒှ် ဘာသာ တရာဝ်ဝင် ပ္ဍဲ တွဵုရး ဗင်္ဂလားပလိုတ် (West Bengal)၊ တွဵုရး တြိပူရ (Tripura) ကေုာံ ဒေသ ဗရက် (Barak Valley) ပ္ဍဲ တွဵုရး အာသံ တအ် ရ။ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ အရေဝ် မဟီု ဂၠိုင် အိုတ် မရနုက်ကဵု ၜါ ပ္ဍဲ အိန္ဒိယ (ကြဴနူ [[ဘာသာ ဟိန်ဒဳ]]) ရ။

== ၃။ သၞောတ်ဝ် မလိက် ကေုာံ သဒ္ဒါ ==
* '''မလိက် ဗေင်္ဂလဳ:''' ညးတအ် ချူ နကဵု '''မလိက် ဗေင်္ဂလဳ-အာသံ''' (Bengali-Assamese script) မဒှ် သၞောတ်ဝ် မလိက် အဘူဂဳဒါ (Abugida) မွဲ မပြံင်လှာဲ ကၠုင် နူ တၞောဝ် မလိက် ဗြဟ္မဳ (Brahmi script) ရ။ မလိက် ဏအ် ဍေံ ချူ နူ ဇွိ အာ ပုင် တုဲ နွံ ကု ဍောင် လိက် လတူ (Matra) တုပ် ညံင် [[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]] ကီု ရ။
* '''သဒ္ဒါ (Grammar):''' လဒက်ပ္တန် ဝါကျ ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ကတ္တား - ကံ - ကြိယာ (SOV) ရ။ အရာ တၟေင် အိုတ် သွက် ဘာသာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဟွံ ပါ် လဝ် လိင် (Gender) သွက် နာမ် ကေုာံ ကြိယာ တအ် ရ။ ဏအ် ဂှ် တၞဟ်ခြာ နူကဵု ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန် တၞဟ် တအ် ဗီုကဵု ဟိန်ဒဳ ရ။

== ၄။ အခန်ကဏ္ဍ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ==
* '''ပရေင် လိက်ပတ်:''' လိက်ပတ် ဗေင်္ဂလဳ ဝွံ ဍေံ ကဆံင် သၠုင် လောန် ရ။ အ္စာ ကဗျ ရဗိန်ဒြနာထ် တဂဝ် (Rabindranath Tagore) ညးမချူ လဝ် ဒွက် ကောန်ဂကူ သွက် ဍုင် အိန္ဒိယ ကေုာံ ဗင်္ဂလာဒေသ် ၜါ ဍုင် သီုဖအိုတ် ဂှ် ကလိဂွံ လာဘ် နဝ်ဗဴ လိက်ပတ် (Nobel Prize in Literature) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၃ နကဵု ဘာသာ ဗေင်္ဂလဳ ဏအ် ရ။
* '''ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ဘာသာအရေဝ်:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၂ ဂှ် ကောန်ဍုင် ပါကစ္စတာန် ဗၟံက် (လၟုဟ် ဗင်္ဂလာဒေသ်) တအ် ထ္ၜး ဆန္ဒ ညံင် ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ဘာသာ ဗေင်္ဂလဳ နဒဒှ် ဘာသာ တရာဝ်ဝင် အလုံ ဍုင် တုဲ ဒး ဒုင် ပန် ဂစိုတ် လဝ် ဂၠိုင်ကဵု မၞိဟ် နကဵု ဒပ် ပၞာန် ပါကစ္စတာန် ရ။ သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် ဆာန် ဂကူ ကေုာံ သၠးလမျီု သွက် ဘာသာအရေဝ် မိ ဏအ် တုဲ၊ ကုလသမဂ္ဂ (UNESCO) စၟတ်သမ္တီ လဝ် တ္ၚဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၁ ဂှ် နဒဒှ် '''[[တ္ၚဲ ဘာသာအရေဝ် မိ ဂၠးကဝ်]]''' (International Mother Language Day) ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဗင်္ဂလာဒေသ်]]
* [[အိန္ဒိယ]]
* [[ဘာသာ ဟိန်ဒဳ]]
* [[တ္ၚဲ ဘာသာအရေဝ် မိ ဂၠးကဝ်]]

== နိဿဲ ==
* &quot;Bengali language&quot;. ''Encyclopedia Britannica''.
* &quot;Census of India 2011: Language&quot;. Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India.
* Thompson, Hanne-Ruth (2012). ''Bengali''. London: John Benjamins Publishing.

[[Category:ဘာသာ အရေဝ်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]]
[[Category:ဗင်္ဂလာဒေသ်]]
[[Category:အိန္ဒိယ]]</text>
      <sha1>jm4tbh5padcsnhbd2n7cvll18jsxarl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘာသာ ဟိန်ဒဳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10709</id>
    <revision>
      <id>54161</id>
      <timestamp>2026-05-05T16:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox language | name = ဘာသာ ဟိန်ဒဳ | native_name = हिन्दी (Hindī) | states = [[အိန္ဒိယ]] | region = အာယှ သၠုင်ကျာ | speakers = ၆၀၀ ပြကောဋိ (Total) &lt;br&gt; ၃၄၃ ပြကောဋိ (Native) | familycolor = Indo-European | fam1 = ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-...&quot;</comment>
      <origin>54161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8688" sha1="6n6i225a737e2zx8dbo4waul26k07ew" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name = ဘာသာ ဟိန်ဒဳ
| native_name = हिन्दी (Hindī)
| states = [[အိန္ဒိယ]]
| region = အာယှ သၠုင်ကျာ
| speakers = ၆၀၀ ပြကောဋိ (Total) &lt;br&gt; ၃၄၃ ပြကောဋိ (Native)
| familycolor = Indo-European
| fam1 = [[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]]
| fam2 = [[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အဳရန်|အေန်ဒဝ်-အဳရန်]]
| fam3 = [[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်|အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]]
| fam4 = တိုၚ်လဒေါဝ်
| script = [[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]] (Devanagari)
| nation = ဍုင် [[အိန္ဒိယ]]၊ ဍုင် ဖဳဂျဳ
| iso1 = hi
| iso2 = hin
| iso3 = hin
}}

'''ဘာသာ ဟိန်ဒဳ''' ({{lang-en|Hindi}}, हिन्दी ''Hindī'') ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ အရေဝ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဘာသာ [[အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]] မဟီုဂး စကာ ဒၟံင် ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ ဒေသ လဒေါဝ် ကေုာံ သၟဝ်ကျာ ဍုင် [[အိန္ဒိယ]] ရ။ ဘာသာ ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ တရာဝ်ဝင် အလဵုအသဳ ကၟိန်ဍုင် အိန္ဒိယ ကီု ရ။ နကဵု လၟိဟ် ညးမဟီု အရေဝ် ဏအ် နဒဒှ် အရေဝ် မိ နွံ ၜိုတ် ၃၄၃ ပြကောဋိ ပြင် ကေုာံ ညးမစကာ နဒဒှ် အရေဝ် မရနုက်ကဵု ၜါ ပံင် သီုဖအိုတ် မ္ဂး နွံ ၜိုတ် ၆၀၀ ပြကောဋိ ပြင် တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ အရေဝ် မဟီု ဂၠိုင် အိုတ် လတူ ဂၠးတိ ပ္ဍဲ ကဆံင် မရနုက်ကဵု ပိ (ကြဴနူ ဘာသာ အင်္ဂလိက် ကေုာံ ဘာသာ ကြုက် မန်ဒါရိန်) ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ဘာသာ ဟိန်ဒဳ ဝွံ ဍေံ တိတ် ကၠုင် နူကဵု တၞောဝ် ဘာသာ သက္ကတ (Sanskrit) ကေုာံ ပရကြိုတ် (Prakrit) ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ:''' ဍေံ ပြံင်လှာဲ ကၠုင် နူကဵု အရေဝ် အပဘြံသ (Apabhramsa) ပ္ဍဲ အကြာ ၇ ဗွဝ်ကၠံ ကဵု ၁၃ ဗွဝ်ကၠံ ရ။
* '''ဟိန္ဒူသတာနဳ (Hindustani):''' ပ္ဍဲ ခေတ် အေန်ပါယာ မူဂေါလ် (Mughal Empire) ကေုာံ အလဵုအသဳ ဒေလဟဳ ဂှ် အရေဝ် ဒေသ ခါရဳဗဝ်လဳ (Khariboli) ဏအ် ပံင်နှဴ ကု ဝေါဟာရ ဘာသာ ပါသဳ ကေုာံ အာရပ် တုဲ က္တဵုဒှ် ကၠုင် ဘာသာ ဟိန္ဒူသတာနဳ ရ။
* '''ခေတ် လၟုဟ်:''' ကြဴနူ ဍုင် အိန္ဒိယ ကလိဂွံ ဍုင် သၠးပွး ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၄၇ တုဲ၊ အလဵုအသဳ တအ် ဖန်ဗဒှ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် &quot;ဘာသာ ဟိန်ဒဳ စံမ္ဂး&quot; (Modern Standard Hindi) မစကာ ဝေါဟာရ သက္ကတ ဂၠိုင်င် သွက်ဂွံ ဒှ် ဘာသာ တရာဝ်ဝင် အလုံ ဍုင် ရ။ (ဍေံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု ဘာသာ ဥရဒူ / Urdu မစကာ ဝေါဟာရ အာရပ် ကေုာံ ပါသဳ ဗွဲမဂၠိုင်)။

== ၂။ ပထဝဳ ကေုာံ ဒေသ လဟီု ==
* '''ဍုင် အိန္ဒိယ:''' ဒေသ မဟီု ဘာသာ ဟိန်ဒဳ ဂၠိုင် အိုတ် ဂှ် ညးကော်စ &quot;ခရိုင် ဟိန်ဒဳ&quot; (Hindi Belt) မပ္တံကဵု တွဵုရး ဥတ္တာရ် ပဒေသ်၊ မဇ္ဈပဒေသ်၊ ဗီဟာရ်၊ ရာဂျသတာန်၊ ဂျာခါန် ကေုာံ ဒေလဟဳ တအ် ရ။ 
* '''ဂၠးတိ (Diaspora):''' ကောန်ဍုင် အိန္ဒိယ မပြံင် တိတ် အာ မံင် ပ္ဍဲ ဍုင် သၟာင် တအ် လေဝ် ဟီု စကာ ဒၟံင် ရ။ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ ဍုင် ဖဳဂျဳ (Fiji) မ္ဂး ဘာသာ ဖဳဂျဳ ဟိန်ဒဳ (Fiji Hindi) ဂှ် ဒှ် ဘာသာ တရာဝ်ဝင် မွဲ ကီု ရ။ ညးမဟီု ဟိန်ဒဳ သီု နွံ ပ္ဍဲ ဍုင် မဝ်ရဳယှာတ်၊ ဂူယာနာ ကေုာံ အမေရိကာန် တအ် ရ။

== ၃။ သၞောတ်ဝ် မလိက် ကေုာံ သဒ္ဒါ ==
* '''မလိက် ဒေဝနာဂရဳ:''' ညးတအ် ချူ ဘာသာ ဟိန်ဒဳ နကဵု '''[[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]]''' (Devanagari script) မချူ နူ ဇွိ အာ ပုင် ကေုာံ မၞုံ ကု ဍောင် လိက် လတူ (Shirorekha) မဆက် လဝ် အကြာ မလိက် မွဲ ကဵု မွဲ ရ။
* '''သဒ္ဒါ (Grammar):''' လဒက်ပ္တန် ဝါကျ ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ကတ္တား - ကံ - ကြိယာ (SOV) ရ။
* '''လိင် (Gender):''' ပ္ဍဲ ဘာသာ ဟိန်ဒဳ မ္ဂး နာမ် သီုဖအိုတ် (သီုကဵု အရာ သက်ဟွံမွဲ လမျီု ဗီုကဵု ခုံ၊ ကွဳစက်၊ လိက် တအ်) ဂှ် ဍေံ ပါ် လဝ် လိင် ၜါ သာ် (တြုံ - Puling၊ ဗြဴ - Striling) ရ။ ဝါကျ ကေုာံ ကြိယာ တအ် ဂှ် ဒး ပြံင်လှာဲ ဗက် အတိုင် လိင် နာမ် ဂှ် တုဲ ဏအ် ဂှ် ဒှ် အရာ ဝါတ်ဂါတ် အိုတ် သွက် ညးမစ လ္ၚတ် ဘာသာ ဏအ် ရ။

== ၄။ အခန်ကဏ္ဍ ယေန်သၞာင် ကေုာံ မဳဒဳယာ ==
* '''ရုပ်ဒမျိုင် ဘောလဳဝုဒ် (Bollywood):''' ဇာတ်ကား ရုပ်ဒမျိုင် ဍုင် အိန္ဒိယ မကၠောန် ပတိတ် နူကဵု ဒေသ မောမ်ဗာင် (Mumbai) တအ် ဂှ် စကာ ဘာသာ ဟိန်ဒဳ သီုဖအိုတ် ရ။ ဇာတ်ကား ကေုာံ ဒွက် ဘောလဳဝုဒ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် အရာ အဓိက သွက်ဂွံ ဖြန့်ဝေ ဘာသာ ဟိန်ဒဳ အလုံ ဂၠးကဝ် ရ။
* '''ပရေင် လိက်ပတ်:''' လိက်ပတ် ဟိန်ဒဳ ဝွံ နွံ ကဆံင် သၠုင် တုဲ၊ သၟာကဗျ ကေုာံ အ္စာ ချူ လိက် ပြာကတ် ဗီုကဵု မောန်ရှဳ ပြေမ်ချာန် (Munshi Premchand)၊ ကာဗဳရ် (Kabir) ကေုာံ တူလသဳဒါသ် (Tulsidas) တအ် ချူ လဝ် လိက် ဝတ္ထု ကေုာံ လင်္ကာ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[အိန္ဒိယ]]
* [[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]]
* [[ဘာသာ သက္ကတ]]
* [[ဘာသာ ဗေင်္ဂလဳ]]

== နိဿဲ ==
* &quot;Census of India 2011: Language&quot;. Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India.
* McGregor, R. S. (1993). ''The Oxford Hindi-English Dictionary''. Oxford University Press.
* Snell, Rupert (2000). ''Teach Yourself Hindi''. McGraw-Hill.

[[Category:ဘာသာ အရေဝ်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]]
[[Category:အိန္ဒိယ]]</text>
      <sha1>6n6i225a737e2zx8dbo4waul26k07ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Glottolog</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10710</id>
    <revision>
      <id>54176</id>
      <timestamp>2026-05-05T16:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;noinclude&gt; {{Documentation subpage}} &lt;/noinclude&gt;&lt;span class=&quot;glottolog-code&quot;&gt;[[glottolog:{{{1}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]]&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;  == ဂလာန်ဗွဲခမၞန် == ထာမ်ပလိက် '''Glottolog''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံစုတ် လေန် (link) စူဒိုက် ကုလိက်စၟတ်သမ္တီ Glottolog (ပရူဘာသာဗေဒ)။  Glottol...&quot;</comment>
      <origin>54176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1543" sha1="shdwv1587pszljkrstlsnlr0sm06hio" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;&lt;span class=&quot;glottolog-code&quot;&gt;[[glottolog:{{{1}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]]&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''Glottolog''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံစုတ် လေန် (link) စူဒိုက် ကုလိက်စၟတ်သမ္တီ Glottolog (ပရူဘာသာဗေဒ)။

Glottolog ဝွံ ဒှ်အာဲဗဟဵု (database) မစၟတ်သမ္တီ ပရူဘာသာ &quot;glottocode&quot; သွက်ဘာသာမွဲမွဲ။

== စၟတ်တဲ ==
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{Glottolog|glottocode|text}}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

== မၞိဟ်ဗဂိန် ==
* `1` – glottocode (ဥပမာ- `mRNA` သွက်ဘာသာမန်)
* `2` – လိက်မထ္ၜး (ခမၞန်) – ယဝ်ဟွံစုတ်မ္ဂး ပ္တိတ် glottocode

== ဥပမာ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| ထာမ်ပလိက် || ပွံက်
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Glottolog|mRNA}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{Glottolog|mRNA}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Glottolog|mRNA|Mon}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{Glottolog|mRNA|Mon}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Glottolog|mRNA|ဘာသာမန်}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{Glottolog|mRNA|ဘာသာမန်}}
|}

== Glottocode သွက်ဘာသာမန် ==
* ဘာသာမန် – `mRNA`

== ဆက်ဗှ် ==
* [[Glottolog]]
* {{tl|Ethnologue}}
* {{tl|ISO 639}}

[[Category:ထာမ်ပလိက်လေန်မ္ၚး]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>shdwv1587pszljkrstlsnlr0sm06hio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘာသာသံသကြိုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10711</id>
    <revision>
      <id>54177</id>
      <timestamp>2026-05-05T16:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox language|name=ဘာသာသံသကြိုတ် (သက္ကတ)|native_name=संस्कृतम् (Saṃskṛtam)|states=[[အိန္ဒိယ]]၊ [[နဳပေါ]]|region=အာယှ သၠုင်ကျာ|speakers=ၜိုတ် ၂၅,၀၀၀ (အရေဝ်မိ - ၂၀၁၁) &lt;br&gt; (စကာ ပ္ဍဲ ပရေင်သာသနာ ကေုာံ လိက်ပတ် ဗ...&quot;</comment>
      <origin>54177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9636" sha1="mtdqsnlvhnvhml24k2x8pt4qvf06faz" xml:space="preserve">{{Infobox language|name=ဘာသာသံသကြိုတ် (သက္ကတ)|native_name=संस्कृतम् (Saṃskṛtam)|states=[[အိန္ဒိယ]]၊ [[နဳပေါ]]|region=အာယှ သၠုင်ကျာ|speakers=ၜိုတ် ၂၅,၀၀၀ (အရေဝ်မိ - ၂၀၁၁) &lt;br&gt; (စကာ ပ္ဍဲ ပရေင်သာသနာ ကေုာံ လိက်ပတ် ဗွဲမဂၠိုင်)|familycolor=Indo-European|fam1=[[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]]|fam2=[[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အဳရန်|အေန်ဒဝ်-အဳရန်]]|fam3=[[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်|အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]]|script=[[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]] (Devanagari)၊ တြေံ: [[မလိက် ဗြဟ္မဳ]] (Brahmi)|nation=ဍုင် [[အိန္ဒိယ]] (ဘာသာဂကူ တရာဝ်ဝင် မွဲ)|iso1=sa|iso2=san|iso3=san}}'''ဘာသာသံသကြိုတ်''' ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ လိက်ပတ်မန် မလေပ် ကော်စ '''ဘာသာသက္ကတ''' ({{lang-en|Sanskrit}}, संस्कृतम् ''Saṃskṛtam'') ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ အရေဝ် တမၠာ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဘာသာ [[အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]] ဇၞော်မောဝ် ပြာကတ် လဝ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာယှ သၠုင်ကျာ ရ။ ဘာသာ ဏအ် ဝွံ ဍေံ နွံ အာယုက် လအ်လ ဗွဲမလောန် တုဲ ဒှ် ဘာသာ သွက် လိက်ပတ် သာသနာ ဟိန္ဒူ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ (ဗွဲတၟေင် မဟာယာန ကေုာံ ဝဇိရယာန) ကေုာံ သာသနာ ဂျိန် တအ် ရ။ ၜိုန်ရ ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် မၞိဟ် မဟီု အရေဝ် ဏအ် နဒဒှ် အရေဝ် မိ နွံ အောန် လောန် ကီု လေဝ်၊ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် လောန် သွက် ဝင်၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ လိက်ပတ် ဒဿန အလုံ ဒေသ အာယှ မွဲ ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ဘာသာ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ပြံင်လှာဲ ကၠုင် နကဵု လၟေင် အခိင် ၜါ ကဆံင် အဓိက ရ-

* '''သံသကြိုတ် ခေတ် ဝေဒ (Vedic Sanskrit):''' (ၜိုတ် ၁၅၀၀ - ၅၀၀ ဘဳသဳ) ဍေံ ဒှ် အရေဝ် ကေုာံ လိက်ပတ် မစကာ လဝ် ပ္ဍဲ ပြကိုဟ် ဝေဒ (Vedas) မပ္တံကဵု ရိဂ်ဝေဒ (Rigveda) မဒှ် လိက် ကျာ် သာသနာ ဟိန္ဒူ မတြေံ အိုတ် ဂှ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် မ္ဂး ဘာသာ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် အရေဝ် မဟီု ဓမ္မတာ မွဲ ကီု ရ။
* '''သံသကြိုတ် ခေတ် စံမ္ဂး (Classical Sanskrit):''' (နူ ၅၀၀ ဘဳသဳ စဵုကဵု လၟုဟ်) ပ္ဍဲ ၜိုတ် ၄ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ ဂှ် တၠပညာ သဒ္ဒါ ဇၞော် မၞုံ ယၟု '''ပါဏိနိ''' (Pāṇini) ဖျေဟ် လဒက်ပ္တန် သၞောတ်ဝ် သဒ္ဒါ သံသကြိုတ် ဍိုက်က်ပေင်င် ပ္ဍဲ ပြကိုဟ် အဋ္ဌာဓျာယဳ (Aṣṭādhyāyī) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် ဘာသာ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ဟွံ ပြံင်လှာဲ အာ ရေၚ်ကာန် တုဲ ဒှ် အာ ဘာသာ လိက်ပတ် ကေုာံ သုတေသန စံမ္ဂး မွဲ ရ။

== ၂။ အခန်ကဏ္ဍ သာသနာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ==
ဘာသာ သံသကြိုတ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် တမ်ရိုဟ် ယေန်သၞာင် အိန္ဒိယ တုဲ ပါလုပ် ပ္ဍဲ သာသနာ နာနာ သာ် ရ-

* '''သာသနာ ဟိန္ဒူ:''' လိက် ကျာ် သီုဖအိုတ် မပ္တံကဵု ဝေဒ၊ ဥပနိသျှာဒ် (Upanishads)၊ ပူရာဏ (Puranas) ကေုာံ လိက် ဝင် ဇၞော် မပ္တံကဵု မဟာဘာရတ (Mahabharata) ကေုာံ ရာမာယဏ (Ramayana) တအ် ဂှ် ချူ လဝ် နကဵု ဘာသာ သံသကြိုတ် ရ။
* '''ဗုဒ္ဓဘာသာ:''' ၜိုန်ရ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ ဂှ် စကာ [[ဘာသာ ပါဠိ]] ကီု လေဝ်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ မဟာယာန ကေုာံ ဝဇိရယာန (ဗီုကဵု ပ္ဍဲ ဍုင် ကြုက်၊ ဂျပေန်၊ တိဗေတ်) တအ် ဂှ် ညးတအ် စကာ ဘာသာ သံသကြိုတ် ဗွဲမဂၠိုင် သွက် လိက် သုတ္တန် တအ် ရ (ဥပမာ - ဓမ္မပဒ သံသကြိုတ် ကေုာံ သုတ် ပညာပါရမဳ)။
* '''သိပ္ပံ ကေုာံ ပညာ:''' ကွတ် ပညာ တမၠာ မပ္တံကဵု နက္ခတ္တဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ ကေုာံ ဂဥုဲ အာယုဗ္ဗေဒ (Ayurveda) တအ် လေဝ် ချူ လဝ် နကဵု သံသကြိုတ် သၟး ရ။

== ၃။ သၞောတ်ဝ် မလိက် ကေုာံ သဒ္ဒါ ==

* '''မလိက်:''' ပ္ဍဲ အခိင် ကိုပ်ကၠာ တေအ် မ္ဂး ဘာသာ ဏအ် ဍေံ ဟွံမွဲ ကု မလိက် အပိုင် တုဲ ညးတအ် ဆက်စၠောအ် ပါင် တိုက်ရိုက် (Oral tradition) သၟး ရ။ ကြဴ ဏအ် စကာ မလိက် ဗြဟ္မဳ (Brahmi script) တုဲ၊ ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် မ္ဂး ညးတအ် ချူ ဘာသာ သံသကြိုတ် နကဵု '''[[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]]''' (Devanagari) အိုတ် ရ။
* '''သဒ္ဒါ (Grammar):''' သဒ္ဒါ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ဇြိုဟ်နက် ကေုာံ တိကျ လောန် ရ။ ဝေါဟာရ မွဲ မ္ဂး ဍေံ ပြံင်လှာဲ လိင် (Gender - ၃ သာ်)၊ ကိန်း (Number - ၃ သာ်: ဨကဝစ်၊ ဒွိဝစ်၊ ဗဟုဝစ်) ကေုာံ ဝိဘတ် (Case - ၈ သာ်) မာန် ရ။ လဒက်ပ္တန် ဝါကျ ဂှ် ဒှ် ကတ္တား - ကံ - ကြိယာ (SOV) ရ။

== ၄။ အဝဲလဟီု ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ==
ပ္ဍဲ တ္ၚဲဏအ် ဘာသာ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ဟွံ ဒှ် အရေဝ် မဟီု ဓမ္မတာ ပ္ဍဲ လဒေါဝ် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ကီု လေဝ်-

* '''အခန်ကဏ္ဍ တရာဝ်ဝင်:''' ဍုင် အိန္ဒိယ စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဍေံ နဒဒှ် ဘာသာ တရာဝ်ဝင် ကေုာံ &quot;ဘာသာ အရေဝ် ဂန္ထဝင်&quot; (Classical language) အလုံ ဍုင် မွဲ ရ။
* '''ပရေင် သာသနာ:''' ခမဳ ဗဗၞး ကေုာံ ညးမလျိုင်ပတှ်ေ တအ် စကာ ဒၟံင် သံသကြိုတ် သွက်ဂွံ ဖ္ဍောတ် မန္တန် ကေုာံ ကၠောန် ပေါဲ သဘင် သာသနာ ရိုဟ်ဒဒှ် တ္ၚဲ ရ။
* '''ဝေါဟာရ ပ္ဍဲ ဘာသာ တၞဟ်:''' ဘာသာ အရေဝ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာယှ အဂၞဲ မပ္တံကဵု ဘာသာ သေံ၊ ခမေန်၊ ဂျာဗာ၊ ဗၟာ ကေုာံ '''[[ဘာသာမန်]]''' တအ် ဂှ် လဒုင် ကေတ် လဝ် ဝေါဟာရ သံသကြိုတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ (ဥပမာ - ဘာသာ၊ ဍုင်၊ အာယုက်၊ သုခ၊ မင်္ဂလာ)။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[အိန္ဒိယ]]
* [[ဘာသာ ဟိန်ဒဳ]]
* [[ဘာသာ ပါဠိ]]
* [[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]]

== နိဿဲ ==

* Burrow, T. (2001). ''The Sanskrit Language''. Motilal Banarsidass.
* &quot;Census of India 2011: Language&quot;. Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India.
* Coulson, Michael (1992). ''Sanskrit: An Introduction to the Classical Language''. Teach Yourself Books.</text>
      <sha1>mtdqsnlvhnvhml24k2x8pt4qvf06faz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54178</id>
      <parentid>54177</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T16:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9851" sha1="b0mzyg6pfryopq3wycdq8aueg2vzofb" xml:space="preserve">{{Infobox language|name=ဘာသာသံသကြိုတ် (သက္ကတ)|native_name=संस्कृतम् (Saṃskṛtam)|states=[[အိန္ဒိယ]]၊ [[နဳပေါ]]|region=အာယှ သၠုင်ကျာ|speakers=ၜိုတ် ၂၅,၀၀၀ (အရေဝ်မိ - ၂၀၁၁) &lt;br&gt; (စကာ ပ္ဍဲ ပရေင်သာသနာ ကေုာံ လိက်ပတ် ဗွဲမဂၠိုင်)|familycolor=Indo-European|fam1=[[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်|အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယေန်]]|fam2=[[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အဳရန်|အေန်ဒဝ်-အဳရန်]]|fam3=[[ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်|အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]]|script=[[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]] (Devanagari)၊ တြေံ: [[မလိက် ဗြဟ္မဳ]] (Brahmi)|nation=ဍုင် [[အိန္ဒိယ]] (ဘာသာဂကူ တရာဝ်ဝင် မွဲ)|iso1=sa|iso2=san|iso3=san}}'''ဘာသာသံသကြိုတ်''' ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ လိက်ပတ်မန် မလေပ် ကော်စ '''ဘာသာသက္ကတ''' ({{lang-en|Sanskrit}}, संस्कृतम् ''Saṃskṛtam'') ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ အရေဝ် တမၠာ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဘာသာ [[အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]] ဇၞော်မောဝ် ပြာကတ် လဝ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာယှ သၠုင်ကျာ ရ။ ဘာသာ ဏအ် ဝွံ ဍေံ နွံ အာယုက် လအ်လ ဗွဲမလောန် တုဲ ဒှ် ဘာသာ သွက် လိက်ပတ် သာသနာ ဟိန္ဒူ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ (ဗွဲတၟေင် မဟာယာန ကေုာံ ဝဇိရယာန) ကေုာံ သာသနာ ဂျိန် တအ် ရ။ ၜိုန်ရ ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် မၞိဟ် မဟီု အရေဝ် ဏအ် နဒဒှ် အရေဝ် မိ နွံ အောန် လောန် ကီု လေဝ်၊ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် လောန် သွက် ဝင်၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ လိက်ပတ် ဒဿန အလုံ ဒေသ အာယှ မွဲ ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ဘာသာ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ပြံင်လှာဲ ကၠုင် နကဵု လၟေင် အခိင် ၜါ ကဆံင် အဓိက ရ-

* '''သံသကြိုတ် ခေတ် ဝေဒ (Vedic Sanskrit):''' (ၜိုတ် ၁၅၀၀ - ၅၀၀ ဘဳသဳ) ဍေံ ဒှ် အရေဝ် ကေုာံ လိက်ပတ် မစကာ လဝ် ပ္ဍဲ ပြကိုဟ် ဝေဒ (Vedas) မပ္တံကဵု ရိဂ်ဝေဒ (Rigveda) မဒှ် လိက် ကျာ် သာသနာ ဟိန္ဒူ မတြေံ အိုတ် ဂှ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် မ္ဂး ဘာသာ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် အရေဝ် မဟီု ဓမ္မတာ မွဲ ကီု ရ။
* '''သံသကြိုတ် ခေတ် စံမ္ဂး (Classical Sanskrit):''' (နူ ၅၀၀ ဘဳသဳ စဵုကဵု လၟုဟ်) ပ္ဍဲ ၜိုတ် ၄ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ ဂှ် တၠပညာ သဒ္ဒါ ဇၞော် မၞုံ ယၟု '''ပါဏိနိ''' (Pāṇini) ဖျေဟ် လဒက်ပ္တန် သၞောတ်ဝ် သဒ္ဒါ သံသကြိုတ် ဍိုက်က်ပေင်င် ပ္ဍဲ ပြကိုဟ် အဋ္ဌာဓျာယဳ (Aṣṭādhyāyī) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် ဘာသာ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ဟွံ ပြံင်လှာဲ အာ ရေၚ်ကာန် တုဲ ဒှ် အာ ဘာသာ လိက်ပတ် ကေုာံ သုတေသန စံမ္ဂး မွဲ ရ။

== ၂။ အခန်ကဏ္ဍ သာသနာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ==
ဘာသာ သံသကြိုတ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် တမ်ရိုဟ် ယေန်သၞာင် အိန္ဒိယ တုဲ ပါလုပ် ပ္ဍဲ သာသနာ နာနာ သာ် ရ-

* '''သာသနာ ဟိန္ဒူ:''' လိက် ကျာ် သီုဖအိုတ် မပ္တံကဵု ဝေဒ၊ ဥပနိသျှာဒ် (Upanishads)၊ ပူရာဏ (Puranas) ကေုာံ လိက် ဝင် ဇၞော် မပ္တံကဵု မဟာဘာရတ (Mahabharata) ကေုာံ ရာမာယဏ (Ramayana) တအ် ဂှ် ချူ လဝ် နကဵု ဘာသာ သံသကြိုတ် ရ။
* '''ဗုဒ္ဓဘာသာ:''' ၜိုန်ရ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ ဂှ် စကာ [[ဘာသာ ပါဠိ]] ကီု လေဝ်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ မဟာယာန ကေုာံ ဝဇိရယာန (ဗီုကဵု ပ္ဍဲ ဍုင် ကြုက်၊ ဂျပေန်၊ တိဗေတ်) တအ် ဂှ် ညးတအ် စကာ ဘာသာ သံသကြိုတ် ဗွဲမဂၠိုင် သွက် လိက် သုတ္တန် တအ် ရ (ဥပမာ - ဓမ္မပဒ သံသကြိုတ် ကေုာံ သုတ် ပညာပါရမဳ)။
* '''သိပ္ပံ ကေုာံ ပညာ:''' ကွတ် ပညာ တမၠာ မပ္တံကဵု နက္ခတ္တဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ ကေုာံ ဂဥုဲ အာယုဗ္ဗေဒ (Ayurveda) တအ် လေဝ် ချူ လဝ် နကဵု သံသကြိုတ် သၟး ရ။

== ၃။ သၞောတ်ဝ် မလိက် ကေုာံ သဒ္ဒါ ==

* '''မလိက်:''' ပ္ဍဲ အခိင် ကိုပ်ကၠာ တေအ် မ္ဂး ဘာသာ ဏအ် ဍေံ ဟွံမွဲ ကု မလိက် အပိုင် တုဲ ညးတအ် ဆက်စၠောအ် ပါင် တိုက်ရိုက် (Oral tradition) သၟး ရ။ ကြဴ ဏအ် စကာ မလိက် ဗြဟ္မဳ (Brahmi script) တုဲ၊ ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် မ္ဂး ညးတအ် ချူ ဘာသာ သံသကြိုတ် နကဵု '''[[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]]''' (Devanagari) အိုတ် ရ။
* '''သဒ္ဒါ (Grammar):''' သဒ္ဒါ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ဇြိုဟ်နက် ကေုာံ တိကျ လောန် ရ။ ဝေါဟာရ မွဲ မ္ဂး ဍေံ ပြံင်လှာဲ လိင် (Gender - ၃ သာ်)၊ ကိန်း (Number - ၃ သာ်: ဨကဝစ်၊ ဒွိဝစ်၊ ဗဟုဝစ်) ကေုာံ ဝိဘတ် (Case - ၈ သာ်) မာန် ရ။ လဒက်ပ္တန် ဝါကျ ဂှ် ဒှ် ကတ္တား - ကံ - ကြိယာ (SOV) ရ။

== ၄။ အဝဲလဟီု ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ==
ပ္ဍဲ တ္ၚဲဏအ် ဘာသာ သံသကြိုတ် ဝွံ ဍေံ ဟွံ ဒှ် အရေဝ် မဟီု ဓမ္မတာ ပ္ဍဲ လဒေါဝ် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ကီု လေဝ်-

* '''အခန်ကဏ္ဍ တရာဝ်ဝင်:''' ဍုင် အိန္ဒိယ စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဍေံ နဒဒှ် ဘာသာ တရာဝ်ဝင် ကေုာံ &quot;ဘာသာ အရေဝ် ဂန္ထဝင်&quot; (Classical language) အလုံ ဍုင် မွဲ ရ။
* '''ပရေင် သာသနာ:''' ခမဳ ဗဗၞး ကေုာံ ညးမလျိုင်ပတှ်ေ တအ် စကာ ဒၟံင် သံသကြိုတ် သွက်ဂွံ ဖ္ဍောတ် မန္တန် ကေုာံ ကၠောန် ပေါဲ သဘင် သာသနာ ရိုဟ်ဒဒှ် တ္ၚဲ ရ။
* '''ဝေါဟာရ ပ္ဍဲ ဘာသာ တၞဟ်:''' ဘာသာ အရေဝ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာယှ အဂၞဲ မပ္တံကဵု ဘာသာ သေံ၊ ခမေန်၊ ဂျာဗာ၊ ဗၟာ ကေုာံ '''[[ဘာသာမန်]]''' တအ် ဂှ် လဒုင် ကေတ် လဝ် ဝေါဟာရ သံသကြိုတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ (ဥပမာ - ဘာသာ၊ ဍုင်၊ အာယုက်၊ သုခ၊ မင်္ဂလာ)။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[အိန္ဒိယ]]
* [[ဘာသာ ဟိန်ဒဳ]]
* [[ဘာသာ ပါဠိ]]
* [[မလိက် ဒေဝနာဂရဳ]]

== နိဿဲ ==

* Burrow, T. (2001). ''The Sanskrit Language''. Motilal Banarsidass.
* &quot;Census of India 2011: Language&quot;. Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India.
* Coulson, Michael (1992). ''Sanskrit: An Introduction to the Classical Language''. Teach Yourself Books.
[[Category:ဘာသာ အရေဝ်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဘာသာ အေန်ဒဝ်-အာရိယာန်]] [[Category:အိန္ဒိယ]] [[Category:ပရေင်သာသနာ]]</text>
      <sha1>b0mzyg6pfryopq3wycdq8aueg2vzofb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ကာဒ် တ္ၚဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ/၇. မေ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>10712</id>
    <revision>
      <id>54190</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;'''၇ မေ'''၊ တ္ၚဲ  * သၞာံ ၁၈၂၄ – အစာကွိင်ကွိုက် ဂျာမနဳ '''လုဒ်ဝိဂ် ဗန် ဗဳထဝ်ဗေန်''' (Ludwig van Beethoven) ထ္ၜးပျး တိင်တိုက် ဒွက် (Ninth Symphony) အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်ဗဳယေန်နာ (Vienna)။ * သ...&quot;</comment>
      <origin>54190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3004" sha1="qpmaqu89y8282gy8z5srysc6r1y9swp" xml:space="preserve">'''၇ မေ'''၊ တ္ၚဲ

* သၞာံ ၁၈၂၄ – အစာကွိင်ကွိုက် ဂျာမနဳ '''လုဒ်ဝိဂ် ဗန် ဗဳထဝ်ဗေန်''' (Ludwig van Beethoven) ထ္ၜးပျး တိင်တိုက် ဒွက် (Ninth Symphony) အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်ဗဳယေန်နာ (Vienna)။
* သၞာံ ၁၉၁၅ – ပ္ဍဲ အခိင် ပၞာန်ဂၠးတိအလန်ပထမ ဂှ် က္ၜင်စက် ယူကေ '''RMS Lusitania''' ဒးဒုင် ပန် နကဵု က္ၜင်သၟဝ်ဍာ် ဂျာမနဳ တုဲ ဗၠိုတ်စှ်ေအာ၊ မၞိဟ် ၁,၁၉၈ တၠ ဒး သၠးအာ လမျီု။
* သၞာံ ၁၉၄၅ – '''ပၞာန်ဂၠးတိအလန်ဒုတိယ''': ဍုင်ဂျာမနဳ ထ္ပက်စၟတ်တဲ ဒုင်ကျပၞာန် ဗွဲမသက္ကုစဳစောတ်၊ မဒှ် ဟိုတ် ပၞာန် ပ္ဍဲ ရးဥရောပ ဂွံ အာစိုပ်ဒတုဲ အိုတ်သ္ကုတ် ရ။
* သၞာံ ၁၉၅၄ – '''ပၞာန် ဒိန်ဗိန်ဖူ''' (Battle of Dien Bien Phu) အာစိုပ်ဒတုဲ၊ ဒပ်ပၞာန် ပြင်သေတ် ဒးဒုင်ကျအာ ပၞာန် ကု ဒပ်ပၞာန် ဗဳယေတ်မေန် (Viet Minh) သွက် သမၠးပွး ဍုင်ဗဳယေတ်နာမ်။
* သၞာံ ၁၉၉၂ – က္ၜင်အကာသ နာသာ (NASA) မၞုံ ယၟု '''အေန်ဒေဗာ''' (Space Shuttle Endeavour) ဂှ် ပလံင်ပတိုန် ဏာ လတူ အကာသ သွက် လၟေင်ကမၠောန် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ်။

'''တ္ၚဲက္တဵုဒှ်မၞိဟ်ဂမၠိုင်:'''
* သၞာံ ၁၈၃၃ – ဂျဝ်ဟာန် ဗရာမ် (Johannes Brahms)၊ အစာကွိင်ကွိုက် ဂျာမနဳ (စုတိ ၁၈၉၇)။
* သၞာံ ၁၈၄၀ – ဖြတ် အဳလဳယိချ် ချာဲကဝ်သကဳ (Pyotr Ilyich Tchaikovsky)၊ အစာကွိင်ကွိုက် ရုရှာ (စုတိ ၁၈၉၃)။
* သၞာံ ၁၈၆၁ – '''[[ရဗိန်ဒြနာထ် တဂဝ်]]''' (Rabindranath Tagore)၊ အစာကဗျ ကေုာံ ညးမကလိဂွံ လာဘ်နဝ်ဗဴ ဍုင်အိန္ဒိယ (စုတိ ၁၉၄၁)။

'''တ္ၚဲစုတိဂမၠိုင်:'''
* သၞာံ ၁၈၂၅ – အန်တဝ်နဳယဝ် သာလဳရေရဳ (Antonio Salieri)၊ အစာကွိင်ကွိုက် အဳတလဳ (က္တဵုဒှ် ၁၇၅၀)။</text>
      <sha1>qpmaqu89y8282gy8z5srysc6r1y9swp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မေ ၆</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10713</id>
    <revision>
      <id>54191</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;'''၆ မေ''' ({{lang-en|May 6}}) ဝွံ ဒှ် တ္ၚဲ မရနုက်ကဵု ၁၂၆ တ္ၚဲ (ပ္ဍဲ သၞာံ ထပ် မ္ဂး ဒှ် ၁၂၇ တ္ၚဲ) ပ္ဍဲ [[ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန်]] ရ။ သွက် သၞာံ ဂွံ အိုတ် အာ ဂှ် သှ်ေ ဒၟံင် ၂۳၉ တ္ၚဲ ရ။...&quot;</comment>
      <origin>54191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="5a1a017o0pwi4evxtmonowo9z7kw7cl" xml:space="preserve">'''၆ မေ''' ({{lang-en|May 6}}) ဝွံ ဒှ် တ္ၚဲ မရနုက်ကဵု ၁၂၆ တ္ၚဲ (ပ္ဍဲ သၞာံ ထပ် မ္ဂး ဒှ် ၁၂၇ တ္ၚဲ) ပ္ဍဲ [[ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန်]] ရ။ သွက် သၞာံ ဂွံ အိုတ် အာ ဂှ် သှ်ေ ဒၟံင် ၂۳၉ တ္ၚဲ ရ။

== တ္ၚဲက္တဵုဒှ်အဓိကဂမၠိုင် (Events) ==
* သၞာံ ၁၈၈၉ – '''တိုင် ဨဖှေလ်''' (Eiffel Tower) ပ္ဍဲ ဍုင်ပါရဳသ် ဂှ် စ ပံက် ကဵု အခေါင် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ တိုန် ဗဵု အလန် ကိုပ်ကၠာ အိုတ်။
* သၞာံ ၁၉၃၇ – '''ဘဲအန္တရာဲ ဟိန်ဒေန်ဗုဂ်''' (Hindenburg disaster): က္ၜင်ကျာ ဂျာမနဳ ဟိန်ဒေန်ဗုဂ် ဂှ် စံင်တူ လေင် တုဲ က္တဵုဒှ် ဘဲအန္တရာဲ ဇၞော် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုင် အမေရိကာန်၊ မၞိဟ် ၃၆ တၠ ဒး သၠး အာ လမျီု။
* သၞာံ ၁၉၅၄ – အစာ ဇမၠိင် ဒြေပ် ဍုင်ဗြိတိန် ရဝ်ဂျာ ဗာန်နိသတာ (Roger Bannister) ဂှ် ဒြေပ် ပ္ဍဲ ဗၞတ် ဇမၠိင် မွဲ တိုင် (1 mile) အာစိုပ် ဒတုဲ နကဵု အခိင် သၟဝ် ပန် မိနေတ် အလန် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဝင်။
* သၞာံ ၁၉၉၄ – ဥမင် လဒေါဝ် ၜဳ '''ချာန်နေလ်''' (Channel Tunnel) မဆက် လဝ် အကြာ ဍုင်အင်္ဂလာန် ကေုာံ ဍုင်ပြင်သေတ် ဂှ် ပံက် ပတိတ် နကဵု တရာဝ်ဝင်။

== တ္ၚဲက္တဵုဒှ်မၞိဟ်ဂမၠိုင် (Births) ==
* သၞာံ ၁၈၅၆ – '''သိဂ်မောန် ဖရိုက်''' (Sigmund Freud)၊ တၠပညာ စိတ္တဗေဒ ဩသတြဳယျာ ကေုာံ မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ် သၞောတ် စိတ္တခွဲခြာ (Psychoanalysis) (စုတိ ၁၉၃၉)။
* သၞာံ ၁၉၆၁ – ဂျောတ် ကလူနဳ (George Clooney)၊ သၟာ ရုပ်ဒမျိုင် ကေုာံ ဒါရိုက်တာ အမေရိကာန်။

== တ္ၚဲစုတိဂမၠိုင် (Deaths) ==
* သၞာံ ၁၈၅၉ – အလေက်ဇြာန်ဒါ ဗွန် ဟုမ်ဗောလ်ဒ် (Alexander von Humboldt)၊ တၠပညာ ပထဝဳ ကေုာံ သဘာဝ ဂကူ ဂျာမနဳ (က္တဵုဒှ် ၁၇၆၉)။
* သၞာံ ၁၉၁၀ – သၟိင် ဨကရာဇ် အေက်ဒဝါတ် သတ္တမ (Edward VII)၊ သၟိင် ဍုင်ဗြိတိန် (က္တဵုဒှ် ၁၈၄၁)။

== တ္ၚဲ သဘင် ကေုာံ တ္ၚဲ ပရဲဂမၠိုင် (Holidays and Observances) ==
* တ္ၚဲ ညးလွဳယဲ (National Nurses Day) - ဍုင်အမေရိကာန်။

[[Category:မေ]]
[[Category:တ္ၚဲဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ပြက္ခဒိန်]]</text>
      <sha1>5a1a017o0pwi4evxtmonowo9z7kw7cl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10714</id>
    <revision>
      <id>54192</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox calendar | name = ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန် | type = သောလာ (တိုင်သၟိင်တ္ၚဲ) | date_introduced = ၁၅ အံက်တဝ်ဗါ ၁၅၈၂ | introduced_by = သၟိင်သင်္ဂရာဇ် ပုပ် ဂရဳဂေါရဳ မရနုက်ကဵု ၁၃ (Pope Gregory XIII) | current_year = (အတိုင်...&quot;</comment>
      <origin>54192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10000" sha1="4xy3794zp7793ibqfv1q8abuukvnn86" xml:space="preserve">{{Infobox calendar
| name = ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန်
| type = သောလာ (တိုင်သၟိင်တ္ၚဲ)
| date_introduced = ၁၅ အံက်တဝ်ဗါ ၁၅၈၂
| introduced_by = သၟိင်သင်္ဂရာဇ် ပုပ် ဂရဳဂေါရဳ မရနုက်ကဵု ၁၃ (Pope Gregory XIII)
| current_year = (အတိုင် သၞာံ ခေတ် လၟုဟ်)
| month_names = ဇာန်နဝါရဳ, ဖေဖဝ်ဝါရဳ, မာတ်, ဨပြဳ, မေ, ဂျောန်, ဂျူလာင်, အဝ်ဂေတ်, သေပ်တေမ်ဗါ, အံက်တဝ်ဗါ, နဝ်ဝေမ်ဗါ, ဒဳဇြေမ်ဗါ
}}

'''ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန်''' ({{lang-en|Gregorian calendar}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ပြက္ခဒိန် မစကာ ဒၟံင် ဗွဲမလှဲလး အလုံ လိုက် မွဲ ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ရ။ ပြက္ခဒိန် ဝွံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ပရေင် ပလေဝ်ပလေတ် ကလေင် စၟတ်သမ္တီ [[ပြက္ခဒိန် ဂျူလဳယာန်]] (Julian calendar) တုဲ၊ သၟိင်သင်္ဂရာဇ် သာသနာ ခရေတ် '''ပုပ် ဂရဳဂေါရဳ မရနုက်ကဵု ၁၃''' (Pope Gregory XIII) စၟတ်သမ္တီ ပြေင်ဖျေဟ် လဝ် ပ္ဍဲ ဂိတု အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၁၅၈၂ ရ။ ပြက္ခဒိန် ဝွံ ဒှ် ပြက္ခဒိန် သောလာ (Solar calendar) မရံင် ကဵု လၟေင် ဂၠံင် ဂၠးတိ မဂေတ် ဗိုတ် တ္ၚဲ တုဲ ဖျေဟ် လဝ် သၞောတ်ဝ် လၟိဟ် တ္ၚဲ ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ ဟိုတ် မဂွံ ပလေဝ်ပလေတ် ==
ပြက္ခဒိန် ဂျူလဳယာန် တြေံ မစကာ ကၠုင် နူ ခေတ် သၟိင် ဂျူလဳယေတ် သဳဇာ (Julius Caesar) ဂှ်၊ မွဲ သၞာံ မ္ဂး နွံ ၃၆၅.၂၅ တ္ၚဲ တုဲ ဍေံ ဂၠိင် လောန် အာ နူကဵု သၞာံ သောလာ ဇေတ်တ် ၜိုတ် ၁၁ မိနေတ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကာလ စိုပ် ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ ဂှ်၊ တ္ၚဲ အဳကွေတ်နံက် (Vernal equinox - တ္ၚဲ ကဵု ဗတံ ဇမၠိင် တုပ်) မဒှ် တ္ၚဲ အဓိက သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲ သဘင် အဳသတာ (Easter) သာသနာ ခရေတ် ဂှ်၊ ဍေံ ဆုတ်ယုတ် လွာဲ အာ ၜိုတ် ၁၀ တ္ၚဲ ရ။ 

သွက်ဂွံ ပလေဝ် အာ ဟိုတ် ယောင်ယာ ဏအ် တုဲ သၟိင်သင်္ဂရာဇ် ပုပ် ဂရဳဂေါရဳ မရနုက်ကဵု ၁၃ ဂှ် ဖျေဟ် သ္ဂုတ်သွာတ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပြက္ခဒိန် တၟိ အတိုင် လညာတ် တၠပညာ သင်္ချာ မၞုံ ယၟု အလောဲသဳယေတ် လဳလဳယေတ် (Aloysius Lilius) ရ။ ကာလ စ စကာ ပြက္ခဒိန် တၟိ ဏအ် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၅၈၂ ဂှ်၊ ညးတအ် ဒး ပလီု ထောအ် ၁၀ တ္ၚဲ နူကဵု ဂိတု အံက်တဝ်ဗါ တုဲ (အံက်တဝ်ဗါ ၄ တုဲ ဆက် အာ အံက်တဝ်ဗါ ၁၅ လွာဲဂှ်) ရ။

== ၂။ သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် ကေုာံ သၞာံထပ် (Leap Year) ==
ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန် ဝွံ မွဲ သၞာံ မ္ဂး နွံ ၁၂ ဂိတု ကေုာံ လၟိဟ် တ္ၚဲ သီုဖအိုတ် ၃၆၅ တ္ၚဲ (ပ္ဍဲ သၞာံ ဓမ္မတာ) ရ။ ဆဂး သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် လၟိဟ် တ္ၚဲ ညံင် ဂွံ ညဳ ကု လၟေင် ဂၠးတိ ဂေတ် တ္ၚဲ ဂှ် ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် သၞောတ်ဝ် '''သၞာံထပ်''' (Leap year) မနွံ ၃၆၆ တ္ၚဲ (ထပ် စုတ် မွဲ တ္ၚဲ ပ္ဍဲ ဂိတု ဖေဖဝ်ဝါရဳ) ရ။

သၞောတ်ဝ် သၞာံထပ် ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန် မ္ဂး-
* သၞာံ မစသိုင် ပြေ ကု ၄ မ္ဂး ဒှ် သၞာံထပ် ရ။ (ဥပမာ - ၂၀၂၀၊ ၂၀၂၄၊ ၂၀၂၈)
* ဆဂး သၞာံ မစသိုင် ပြေ ကု ၁၀၀ မ္ဂး '''ဟွံ ဒှ်''' သၞာံထပ် ရ။ (ဥပမာ - ၁၇၀၀၊ ၁၈၀၀၊ ၁၉၀၀ တအ် ဂှ် ဟွံ ဒှ် သၞာံထပ်)။
* ဆဂးပၠန် သၞာံ မစသိုင် ပြေ ကု ၄၀၀ မ္ဂး '''ကလေင် ဒှ်''' သၞာံထပ် ပၠန် ရ။ (ဥပမာ - ၁၆၀၀၊ ၂၀၀၀၊ ၂၄၀၀ တအ် ဂှ် ဒှ် သၞာံထပ်)။

ဟိုတ်နူ သၞောတ်ဝ် ဏအ် တုဲ ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန် ဝွံ မွဲ သၞာံ မ္ဂး နွံ လၟိဟ် တ္ၚဲ သမၠီု ၃၆၅.၂၄၂၅ တ္ၚဲ တုဲ ဍေံ ကြပ် ညောန် ကု သၞာံ သောလာ ဇေတ်တ် (၃၆၅.၂၄၂၂ တ္ၚဲ) လောန် ရ။ ဒး ကေတ် အခိင် ၜိုတ် ၃,၃၀၀ သၞာံ မှ ဍေံ တၞဟ်ခြာ အာ မွဲ တ္ၚဲ ရ။

== ၃။ လၟေင် ဂိတုဂမၠိုင် ==
ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန် ဝွံ နွံ ၁၂ ဂိတု အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
# [[ဇာန်နဝါရဳ]] (January) - ၃၁ တ္ၚဲ
# [[ဖေဖဝ်ဝါရဳ]] (February) - ၂၈ တ္ၚဲ (၂၉ တ္ၚဲ ပ္ဍဲ သၞာံထပ်)
# [[မာတ်]] (March) - ၃၁ တ္ၚဲ
# [[ဨပြဳ]] (April) - ၃၀ တ္ၚဲ
# [[မေ]] (May) - ၃၁ တ္ၚဲ
# [[ဂျောန်]] (June) - ၃၀ တ္ၚဲ
# [[ဂျူလာင်]] (July) - ၃၁ တ္ၚဲ
# [[အဝ်ဂေတ်]] (August) - ၃၁ တ္ၚဲ
# [[သေပ်တေမ်ဗါ]] (September) - ၃၀ တ္ၚဲ
# [[အံက်တဝ်ဗါ]] (October) - ၃၁ တ္ၚဲ
# [[နဝ်ဝေမ်ဗါ]] (November) - ၃၀ တ္ၚဲ
# [[ဒဳဇြေမ်ဗါ]] (December) - ၃၁ တ္ၚဲ

== ၄။ ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ စကာ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ==
* '''ဍုင် ကာတ္တလေတ်:''' ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ဍုင် မလျိုင်ပတှ်ေ သာသနာ ခရေတ် ကာတ္တလေတ် ဗီုကဵု ဍုင် သပိန်၊ ပဝ်တူဂြဳ၊ ပြင်သေတ် ကေုာံ အဳတလဳ တအ် စကာ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၅၈၂ ရ။
* '''ဍုင် ပရဝ်တေတ်သတာန်:''' ဍုင် မလျိုင်ပတှ်ေ ပရဝ်တေတ်သတာန် (Protestant) ဗီုကဵု ဍုင် ဗြိတိန် ကေုာံ ကဝ်လဝ်နဳ ဍေံ တအ် (သီုကဵု အမေရိကာန်) ဂှ် ပြံင်လှာဲ စကာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၇၅၂ ရ (အခိင် ဂှ် ဒး ပလီု ထောအ် ၁၁ တ္ၚဲ သွက်ဂွံ ညဳ ကု ဍုင် တၞဟ်)။
* '''ဍုင် အံက်သဝ်ဒံက်:''' ဍုင် ရုရှာ (Russia) ဂှ် ပြံင်လှာဲ စကာ ကြဴနူ ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု သၞာံ ၁၉၁၈ တုဲ၊ ဍုင် ဂရိတ် (Greece) ဂှ် စကာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၃ ရ။
* '''ခေတ် လၟုဟ်:''' ပ္ဍဲ တ္ၚဲဏအ် မ္ဂး ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ (သီုကဵု အာယှ ကေုာံ အာဖရိက) တအ် စၟတ်သမ္တီ စကာ ပြက္ခဒိန် ဏအ် နဒဒှ် ပြက္ခဒိန် တရာဝ်ဝင် အလဵုအသဳ ကေုာံ သွက် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် စၠောအ် ဍုင် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ပြက္ခဒိန်]]
* [[ပြက္ခဒိန် ဂျူလဳယာန်]]
* [[သၞာံထပ်]]

== နိဿဲ ==
* Richards, E. G. (1998). ''Mapping Time: The Calendar and its History''. Oxford University Press.
* Doggett, L. E. (1992). &quot;Calendars&quot;. In Seidelmann, P. K. (ed.). ''Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac''.

[[Category:ပြက္ခဒိန်ဂမၠိုင်]]
[[Category:ပြက္ခဒိန် ဂရဳဂေါရဳယာန်]]
[[Category:သၞောတ်ဝ် အခိင်]]</text>
      <sha1>4xy3794zp7793ibqfv1q8abuukvnn86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox calendar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10715</id>
    <revision>
      <id>54193</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;noinclude&gt; {{Documentation subpage}} &lt;/noinclude&gt; {{Infobox | bodyclass =  | bodystyle = width:22em; | title = {{{name|{{PAGENAME}}}}} | titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=220x200px}} | caption = {{{caption|}}} | labelstyle = background: #e6f0fa; width: 35%; | datastyle =   | label1 = ယ...&quot;</comment>
      <origin>54193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2803" sha1="t4qpwp5y10cfcbgw9uodx5rj8hzloqq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;
{{Infobox
| bodyclass = 
| bodystyle = width:22em;
| title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}
| titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%;
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=220x200px}}
| caption = {{{caption|}}}
| labelstyle = background: #e6f0fa; width: 35%;
| datastyle = 

| label1 = ယၟုတၞဟ်
| data1 = {{{alt_name|}}}

| label2 = ဂကူပြက္ကဒါန်
| data2 = {{{type|}}}

| label3 = သၞာံမစပ္တံ
| data3 = {{{start_year|}}}

| label4 = သၞာံမအိုတ်
| data4 = {{{end_year|}}}

| label5 = ဂိတုဂမၠိုင်
| data5 = {{{months|}}}

| label6 | လၟိဟ်တ္ၚဲ
| data6 = {{{days|}}}

| label7 = သၞာံထပ်ထောံ (Leap year)
| data7 = {{{leap_year|}}}

| label8 = စၟတ်သမ္တီ သၞာံထပ်ထောံ
| data8 = {{{leap_year_adjustment|}}}

| label9 = စမြိုင် (Epoch)
| data9 = {{{epoch|}}}

| label10 = စကာ ပ္ဍဲဒေသ (Used by)
| data10 = {{{used_by|}}}

| label11 = သၞောတ်ဗ္ၜတ် (Observances)
| data11 = {{{observances|}}}

| label12 = ပရူဝင်
| data12 = {{{history|}}}

| label13 = လိက်ပတ်
| data13 = {{{literature|}}}

| label14 = ဝဲက်ဆိုက်
| data14 = {{{website|}}}

}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''Infobox calendar''' ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်သ္ဂောံထ္ၜး ဗၞတ်ဗ္တဳ (metadata) ပရူ **ပြက္ကဒါန်** (calendar) မွဲမွဲ။

ဥပမာ ပြက္ကဒါန်ဂမၠိုင် ဗီုကဵု:
* [[ပြက္ကဒါန်ဂရဳဂေါရဳယာန်]] (Gregorian calendar)
* [[ပြက္ကဒါန်မန်]] (Mon calendar)
* [[ပြက္ကဒါန်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (Buddhist calendar)
* [[ပြက္ကဒါန်ဟေဂျရဳ]] (Hijri/Islamic calendar)
* [[ပြက္ကဒါန်ဟေဗြဲ]] (Hebrew calendar)
* [[ပြက္ကဒါန်ခမာ]] (Khmer calendar)
* [[ပြက္ကဒါန်သေံ]] (Thai solar calendar)

== စၟတ်တဲ ==
သွက်ဂွံစကာ ထာမ်ပလိက်ဝွံ ပ္ဍဲမုက်လိက်မွဲမွဲမ္ဂး ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ချူညိ။

```wikitext
{{Infobox calendar
| name = 
| alt_name = 
| image = 
| caption = 
| type = 
| start_year = 
| end_year = 
| months = 
| days = 
| leap_year = 
| leap_year_adjustment = 
| epoch = 
| used_by = 
| observances = 
| history = 
| literature = 
| website = 
}}</text>
      <sha1>t4qpwp5y10cfcbgw9uodx5rj8hzloqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သိဂ်မေန် ဖရိုက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10716</id>
    <revision>
      <id>54196</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox scientist | name = သိဂ်မောန် ဖရိုက် | native_name = Sigmund Freud | image = Sigmund Freud LIFE.jpg | caption = သိဂ်မောန် ဖရိုက် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၂ | birth_name = Sigismund Schlomo Freud | birth_date = {{Birth date|1856|5|6|df=y}} | birth_place = ဍုင်ဖရိုက်ဗာဂ်၊ အေန်ပါယာ ဩသတြဳ...&quot;</comment>
      <origin>54196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9731" sha1="3i9jjj2wr9r2c649kq7o6jytgxyytmh" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name = သိဂ်မောန် ဖရိုက်
| native_name = Sigmund Freud
| image = Sigmund Freud LIFE.jpg
| caption = သိဂ်မောန် ဖရိုက် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၂
| birth_name = Sigismund Schlomo Freud
| birth_date = {{Birth date|1856|5|6|df=y}}
| birth_place = ဍုင်ဖရိုက်ဗာဂ်၊ အေန်ပါယာ ဩသတြဳယျာ (လၟုဟ် ပ္ဍဲ ဍုင်ချေတ်)
| death_date = {{Death date and age|1939|9|23|1856|5|6|df=y}}
| death_place = ဍုင်လာန်ဒါန်၊ ဍုင်အင်္ဂလာန်
| fields = [[စိတ္တဗေဒ]]၊ ပါ်ပဲါစိုတ် (Psychoanalysis)၊ သိပ္ပံအာရီုကြော
| alma_mater = တက္ကသိုလ် ဗဳယေန်နာ (University of Vienna)
| known_for = စိတ္တခွဲခြာ (Psychoanalysis)၊ စိုတ် မဟွံမွဲ ကုသတိ (Unconscious mind)၊ Id, ego, and super-ego၊ ပွမကံက်အဓိပ္ပါယ် သွပ်လ္ပအ်
| spouse = မာသာ ဗာနေသ် (Martha Bernays)
}}

'''သိဂ်မောန် ဖရိုက်''' ({{lang-en|Sigmund Freud}}၊ /frɔɪd/ ''FROYD''၊ {{IPA-de|ˈziːkmʊnt ˈfʁɔʏt|lang}}၊ ၆ မေ ၁၈၅၆ – ၂၃ သေပ်တေမ်ဗါ ၁၉၃၉) ဝွံ ဍေံ ဒှ် တၠပညာ ဂဥုဲ အာရီုကြော ဂကူ ဩသတြဳယျာ (Austrian neurologist) မွဲ တုဲ၊ ညးဝွံ ဒှ် မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ် လဝ် သၞောတ် '''ပညာ စိတ္တခွဲခြာ''' (Psychoanalysis) မဒှ် သၞောတ် လ္ၚတ် ကေုာံ လွဳယဲ ကသဳစိုတ် ကောန်မၞိဟ် အလန် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ရ။ လညာတ် သဘဴဓရ် ညး မပ္တံကဵု စိုတ် အဝိဇ္ဇာ (Unconscious mind) ကေုာံ ပရေင် ကံက်အဓိပ္ပါယ် သွပ်လ္ပအ် တအ် ဂှ် ဍေံ ပြံင်လှာဲ ထောအ် ပရေင် လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ အလုံ ဂၠးတိ မွဲ ရ။

== ၁။ ဝင်ဘဝ ကေုာံ ပရေင်ပညာ ==
သိဂ်မောန် ဖရိုက် ဝွံ က္တဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ဂကူဂျူး (Jewish) မွဲ ပ္ဍဲ ဍုင် ဖရိုက်ဗာဂ် (Freiberg) လၟုဟ် မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်ချေတ် (Czech Republic) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၅၆ ရ။ ကာလ ညး ကလိဂွံ အာယုက် ပန် သၞာံ ဂှ် ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ညး ပြံင် အာ မံင် ပ္ဍဲ ဍုင် ဗဳယေန်နာ (Vienna)၊ ဍုင်ဩသတြဳယျာ ရ။

ညး တိုန် ကတ်လ္ၚတ် ပညာ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ဗဳယေန်နာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၇၃ တုဲ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ အ္စာသဝ် (MD) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၁ ရ။ ညး စ လုပ် ကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ ရုင်ဂဥုဲ ဇၞော် ဍုင်ဗဳယေန်နာ တုဲ လ္ၚတ် သုတေသန လပါ် ကလာပ်ရုပ် အာရီုကြော ကေုာံ ယဲ က္ဍဟ် ဂမၠိုင် ရ။ ကြဴနူ ပၞာန် ဒုတိယ ဂၠးတိ စ က္တဵုဒှ် တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၃၈ ဂှ်၊ ဟိုတ်နူ ဘဲ အန္တရာဲ နာဇြဳ (Nazis) တအ် ဍိုက်ဗတိုက် ဂကူဂျူး တုဲ၊ ညး ဒး ဒြေပ် ဒဴ ပြံင် အာ မံင် ပ္ဍဲ ဍုင်လာန်ဒါန်၊ အင်္ဂလာန် ရ။ ညး စုတိ အာ နကဵု ယဲ ကေန်သာ ပါင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၃၉ ရ။

== ၂။ ကွတ်ပညာ စိတ္တခွဲခြာ (Psychoanalysis) ==
သိဂ်မောန် ဖရိုက် ဝွံ ညး ဖန်ဗဒှ် လဝ် နဲကဲ လွဳယဲ စိုတ် တၟိ မွဲ မကော်စ &quot;Psychoanalysis&quot; ရ။ သၞောတ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ပွမကဵု ယဲ ကေုာံ အ္စာသဝ် တအ် ဟီုဂး သဳကၠဳ ညးသကအ် (Dialogue) ရ။ ဖရိုက် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ ယဲ စိုတ် ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဍေံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ပရေင် ဒုင်စသိုင် ကေုာံ သွပ်လ္ပအ် မပၞုက် ဒၟံင် ပ္ဍဲ &quot;စိုတ် အဝိဇ္ဇာ&quot; (Unconscious mind) နူ အခိင် ဘဝ ကောန်ၚာ် တေအ် ရ။ 

ညး စကာ နဲကဲ မကော်စ &quot;Free association&quot; မဒှ် နဲကဲ မကဵု ညးယဲ တအ် ဟီု ပတိတ် အရာ မနွံ ပ္ဍဲ က္ဍဟ် ညးတအ် သီု ဟွံမွဲ ကု ပရေင် ကၟာတ်လဒဵု သွက်ဂွံ ဂၠာဲ တမ်ရိုဟ် ပြသၞာ စိုတ် တအ် ရ။

== ၃။ လညာတ် သဘဴဓရ် အဓိကဂမၠိုင် ==
လညာတ် ဖရိုက် မပြာကတ် အိုတ် ဂှ် နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''စိုတ် မဟွံမွဲ ကုသတိ (The Unconscious Mind):''' ဖရိုက် ဟီု ဒဒှ်ရ စိုတ် ကောန်မၞိဟ် တအ် ဂှ် ဍေံ တုပ် ညံင် ဍောင် တၟအ်ကလောအ် ဍာ် (Iceberg) ကီု ရ။ အရာ ပိုဲ မတီ မချပ် ဒၟံင် လၟုဟ် ဂှ် ဒှ် ဆ က္ဍဟ် ဍောတ်တ် မနွံ လတူ ဍာ် သၟး ရ။ ဒၞာဲ ဇၞော် အိုတ် မပၞုက် သ္ၚောအ် ဒၟံင် သၟဝ် ဍာ် မပ္တံကဵု ပၟိက်ဆန္ဒ၊ ပရေင် ဖေက်ဂၟံက်၊ ကေုာံ ဉာဏ်သမ္တီ တြေံ တအ် ဂှ် ဒှ် စိုတ် အဝိဇ္ဇာ ရ။
* '''Id, Ego ကေုာံ Superego:''' ညး ပါ် လဝ် လဒက်ပ္တန် စိုတ် ကောန်မၞိဟ် နွံ ပိ သာ် ရ-
  # '''Id (အိဒ်):''' စိုတ် အရိုင် မနွံ ပၟိက် မိက်ဂွံ ဂွံ တသိုက် လွာဲဂှ် (Basic instincts)။
  # '''Superego (သူပါအဳဂဝ်):''' စိုတ် မတီ ဒုဟ် ကေုာံ ပရေင် ကိုက်စိုတ် (Morals and rules) မဂွံ နူ မိမ ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန်။
  # '''Ego (အဳဂဝ်):''' စိုတ် မဒှ် ဒဒှ် ဍာံ (Reality) မဖန်ဇန် ထိင်ဒဝ် ညံင် ဂွံ ညဳသၟဟ် အကြာ ပၟိက် Id ကေုာံ Superego ရ။
* '''ပွမကံက်အဓိပ္ပါယ် သွပ်လ္ပအ် (Dream Interpretation):''' ညး ချူ လဝ် လိက်ကၞပ် မပြာကတ် ''The Interpretation of Dreams'' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၉၉ တုဲ၊ ညး ဟီု ဒဒှ်ရ သွပ်လ္ပအ် ဂှ် ဒှ် &quot;ဂၠံင်တရဴ သၟိင် သွက်ဂွံ လုပ် စိုပ် စိုတ် အဝိဇ္ဇာ&quot; (Royal road to the unconscious) ရ။

== ၄။ ဩဇာ လတူ အနာဂတ် ==
ၜိုန်ရ လညာတ် ဖရိုက် လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် တၠပညာ သိပ္ပံ တအ် ဒစဵုဒစး ကေုာံ ပါ်ပဲါ ကီု လေဝ်၊ ဩဇာ ညး လတူ ပရေင် လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ (Psychology)၊ လိက်ပတ်၊ ရုပ်ဒမျိုင် ကေုာံ ယေန်သၞာင် အလုံ ဂၠးတိ ဂှ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန် ရ။ ဝေါဟာရ ညး မပ္တံကဵု &quot;Ego&quot;, &quot;Denial&quot;, ကေုာံ &quot;Freudian slip&quot; တအ် ဂှ် လုပ် စိုပ် အာ ပ္ဍဲ အရေဝ် ဓမ္မတာ လၟေင် တ္ၚဲ ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[စိတ္တဗေဒ]]
* [[သိပ္ပံ ကမၠိုဟ်]]
* [[ကာရ် ဂျုင်]] (Carl Jung)

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}
* Freud, S. (1899). ''The Interpretation of Dreams''.
* Gay, Peter (1998). ''Freud: A Life for Our Time''. W. W. Norton &amp; Company.
* Jones, Ernest (1953). ''The Life and Work of Sigmund Freud''. Basic Books.

[[Category:စိတ္တဗေဒ]]
[[Category:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]
[[Category:ဩသတြဳယျာ]]
[[Category:ညးမချဳဓရာင် ပရေင် သိပ္ပံ]]</text>
      <sha1>3i9jjj2wr9r2c649kq7o6jytgxyytmh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54203</id>
      <parentid>54196</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၂။ ကွတ်ပညာ စိတ္တခွဲခြာ (Psychoanalysis) */</comment>
      <origin>54203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9731" sha1="7in9wpra6yl9mlg1fdorjfx8lc1vxnr" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name = သိဂ်မောန် ဖရိုက်
| native_name = Sigmund Freud
| image = Sigmund Freud LIFE.jpg
| caption = သိဂ်မောန် ဖရိုက် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၂
| birth_name = Sigismund Schlomo Freud
| birth_date = {{Birth date|1856|5|6|df=y}}
| birth_place = ဍုင်ဖရိုက်ဗာဂ်၊ အေန်ပါယာ ဩသတြဳယျာ (လၟုဟ် ပ္ဍဲ ဍုင်ချေတ်)
| death_date = {{Death date and age|1939|9|23|1856|5|6|df=y}}
| death_place = ဍုင်လာန်ဒါန်၊ ဍုင်အင်္ဂလာန်
| fields = [[စိတ္တဗေဒ]]၊ ပါ်ပဲါစိုတ် (Psychoanalysis)၊ သိပ္ပံအာရီုကြော
| alma_mater = တက္ကသိုလ် ဗဳယေန်နာ (University of Vienna)
| known_for = စိတ္တခွဲခြာ (Psychoanalysis)၊ စိုတ် မဟွံမွဲ ကုသတိ (Unconscious mind)၊ Id, ego, and super-ego၊ ပွမကံက်အဓိပ္ပါယ် သွပ်လ္ပအ်
| spouse = မာသာ ဗာနေသ် (Martha Bernays)
}}

'''သိဂ်မောန် ဖရိုက်''' ({{lang-en|Sigmund Freud}}၊ /frɔɪd/ ''FROYD''၊ {{IPA-de|ˈziːkmʊnt ˈfʁɔʏt|lang}}၊ ၆ မေ ၁၈၅၆ – ၂၃ သေပ်တေမ်ဗါ ၁၉၃၉) ဝွံ ဍေံ ဒှ် တၠပညာ ဂဥုဲ အာရီုကြော ဂကူ ဩသတြဳယျာ (Austrian neurologist) မွဲ တုဲ၊ ညးဝွံ ဒှ် မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ် လဝ် သၞောတ် '''ပညာ စိတ္တခွဲခြာ''' (Psychoanalysis) မဒှ် သၞောတ် လ္ၚတ် ကေုာံ လွဳယဲ ကသဳစိုတ် ကောန်မၞိဟ် အလန် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ရ။ လညာတ် သဘဴဓရ် ညး မပ္တံကဵု စိုတ် အဝိဇ္ဇာ (Unconscious mind) ကေုာံ ပရေင် ကံက်အဓိပ္ပါယ် သွပ်လ္ပအ် တအ် ဂှ် ဍေံ ပြံင်လှာဲ ထောအ် ပရေင် လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ အလုံ ဂၠးတိ မွဲ ရ။

== ၁။ ဝင်ဘဝ ကေုာံ ပရေင်ပညာ ==
သိဂ်မောန် ဖရိုက် ဝွံ က္တဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ဂကူဂျူး (Jewish) မွဲ ပ္ဍဲ ဍုင် ဖရိုက်ဗာဂ် (Freiberg) လၟုဟ် မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်ချေတ် (Czech Republic) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၅၆ ရ။ ကာလ ညး ကလိဂွံ အာယုက် ပန် သၞာံ ဂှ် ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ညး ပြံင် အာ မံင် ပ္ဍဲ ဍုင် ဗဳယေန်နာ (Vienna)၊ ဍုင်ဩသတြဳယျာ ရ။

ညး တိုန် ကတ်လ္ၚတ် ပညာ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ဗဳယေန်နာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၇၃ တုဲ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ အ္စာသဝ် (MD) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၁ ရ။ ညး စ လုပ် ကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ ရုင်ဂဥုဲ ဇၞော် ဍုင်ဗဳယေန်နာ တုဲ လ္ၚတ် သုတေသန လပါ် ကလာပ်ရုပ် အာရီုကြော ကေုာံ ယဲ က္ဍဟ် ဂမၠိုင် ရ။ ကြဴနူ ပၞာန် ဒုတိယ ဂၠးတိ စ က္တဵုဒှ် တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၃၈ ဂှ်၊ ဟိုတ်နူ ဘဲ အန္တရာဲ နာဇြဳ (Nazis) တအ် ဍိုက်ဗတိုက် ဂကူဂျူး တုဲ၊ ညး ဒး ဒြေပ် ဒဴ ပြံင် အာ မံင် ပ္ဍဲ ဍုင်လာန်ဒါန်၊ အင်္ဂလာန် ရ။ ညး စုတိ အာ နကဵု ယဲ ကေန်သာ ပါင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၃၉ ရ။

== ၂။ ကွတ်ပညာ စိတ္တပါ်ခြာ (Psychoanalysis) ==
သိဂ်မောန် ဖရိုက် ဝွံ ညး ဖန်ဗဒှ် လဝ် နဲကဲ လွဳယဲ စိုတ် တၟိ မွဲ မကော်စ &quot;Psychoanalysis&quot; ရ။ သၞောတ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ပွမကဵု ယဲ ကေုာံ အ္စာသဝ် တအ် ဟီုဂး သဳကၠဳ ညးသကအ် (Dialogue) ရ။ ဖရိုက် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ ယဲ စိုတ် ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဍေံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ပရေင် ဒုင်စသိုင် ကေုာံ သွပ်လ္ပအ် မပၞုက် ဒၟံင် ပ္ဍဲ &quot;စိုတ် အဝိဇ္ဇာ&quot; (Unconscious mind) နူ အခိင် ဘဝ ကောန်ၚာ် တေအ် ရ။ 

ညး စကာ နဲကဲ မကော်စ &quot;Free association&quot; မဒှ် နဲကဲ မကဵု ညးယဲ တအ် ဟီု ပတိတ် အရာ မနွံ ပ္ဍဲ က္ဍဟ် ညးတအ် သီု ဟွံမွဲ ကု ပရေင် ကၟာတ်လဒဵု သွက်ဂွံ ဂၠာဲ တမ်ရိုဟ် ပြသၞာ စိုတ် တအ် ရ။

== ၃။ လညာတ် သဘဴဓရ် အဓိကဂမၠိုင် ==
လညာတ် ဖရိုက် မပြာကတ် အိုတ် ဂှ် နွံ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''စိုတ် မဟွံမွဲ ကုသတိ (The Unconscious Mind):''' ဖရိုက် ဟီု ဒဒှ်ရ စိုတ် ကောန်မၞိဟ် တအ် ဂှ် ဍေံ တုပ် ညံင် ဍောင် တၟအ်ကလောအ် ဍာ် (Iceberg) ကီု ရ။ အရာ ပိုဲ မတီ မချပ် ဒၟံင် လၟုဟ် ဂှ် ဒှ် ဆ က္ဍဟ် ဍောတ်တ် မနွံ လတူ ဍာ် သၟး ရ။ ဒၞာဲ ဇၞော် အိုတ် မပၞုက် သ္ၚောအ် ဒၟံင် သၟဝ် ဍာ် မပ္တံကဵု ပၟိက်ဆန္ဒ၊ ပရေင် ဖေက်ဂၟံက်၊ ကေုာံ ဉာဏ်သမ္တီ တြေံ တအ် ဂှ် ဒှ် စိုတ် အဝိဇ္ဇာ ရ။
* '''Id, Ego ကေုာံ Superego:''' ညး ပါ် လဝ် လဒက်ပ္တန် စိုတ် ကောန်မၞိဟ် နွံ ပိ သာ် ရ-
  # '''Id (အိဒ်):''' စိုတ် အရိုင် မနွံ ပၟိက် မိက်ဂွံ ဂွံ တသိုက် လွာဲဂှ် (Basic instincts)။
  # '''Superego (သူပါအဳဂဝ်):''' စိုတ် မတီ ဒုဟ် ကေုာံ ပရေင် ကိုက်စိုတ် (Morals and rules) မဂွံ နူ မိမ ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန်။
  # '''Ego (အဳဂဝ်):''' စိုတ် မဒှ် ဒဒှ် ဍာံ (Reality) မဖန်ဇန် ထိင်ဒဝ် ညံင် ဂွံ ညဳသၟဟ် အကြာ ပၟိက် Id ကေုာံ Superego ရ။
* '''ပွမကံက်အဓိပ္ပါယ် သွပ်လ္ပအ် (Dream Interpretation):''' ညး ချူ လဝ် လိက်ကၞပ် မပြာကတ် ''The Interpretation of Dreams'' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၉၉ တုဲ၊ ညး ဟီု ဒဒှ်ရ သွပ်လ္ပအ် ဂှ် ဒှ် &quot;ဂၠံင်တရဴ သၟိင် သွက်ဂွံ လုပ် စိုပ် စိုတ် အဝိဇ္ဇာ&quot; (Royal road to the unconscious) ရ။

== ၄။ ဩဇာ လတူ အနာဂတ် ==
ၜိုန်ရ လညာတ် ဖရိုက် လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် တၠပညာ သိပ္ပံ တအ် ဒစဵုဒစး ကေုာံ ပါ်ပဲါ ကီု လေဝ်၊ ဩဇာ ညး လတူ ပရေင် လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ (Psychology)၊ လိက်ပတ်၊ ရုပ်ဒမျိုင် ကေုာံ ယေန်သၞာင် အလုံ ဂၠးတိ ဂှ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန် ရ။ ဝေါဟာရ ညး မပ္တံကဵု &quot;Ego&quot;, &quot;Denial&quot;, ကေုာံ &quot;Freudian slip&quot; တအ် ဂှ် လုပ် စိုပ် အာ ပ္ဍဲ အရေဝ် ဓမ္မတာ လၟေင် တ္ၚဲ ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[စိတ္တဗေဒ]]
* [[သိပ္ပံ ကမၠိုဟ်]]
* [[ကာရ် ဂျုင်]] (Carl Jung)

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}
* Freud, S. (1899). ''The Interpretation of Dreams''.
* Gay, Peter (1998). ''Freud: A Life for Our Time''. W. W. Norton &amp; Company.
* Jones, Ernest (1953). ''The Life and Work of Sigmund Freud''. Basic Books.

[[Category:စိတ္တဗေဒ]]
[[Category:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]
[[Category:ဩသတြဳယျာ]]
[[Category:ညးမချဳဓရာင် ပရေင် သိပ္ပံ]]</text>
      <sha1>7in9wpra6yl9mlg1fdorjfx8lc1vxnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox scientist</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10717</id>
    <revision>
      <id>54197</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;noinclude&gt; {{Documentation subpage}} &lt;/noinclude&gt; {{Infobox | bodyclass =  | bodystyle = width:22em; | title = {{{name|{{PAGENAME}}}}} | titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=220x200px}} | caption = {{{caption|}}} | labelstyle = background: #e6f0fa; width: 35%; | datastyle =   | label1 = ယ...&quot;</comment>
      <origin>54197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3490" sha1="s8n1mwkseivpeybo9t041fx61awrgdt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;
{{Infobox
| bodyclass = 
| bodystyle = width:22em;
| title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}
| titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%;
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=220x200px}}
| caption = {{{caption|}}}
| labelstyle = background: #e6f0fa; width: 35%;
| datastyle = 

| label1 = ယၟုတၞဟ်
| data1 = {{{alt_name|}}}

| label2 = ကတဵုဒှ် (Born)
| data2 = {{{birth_date|}}} {{#if:{{{birth_place|}}}|&lt;br /&gt;{{{birth_place|}}}}}

| label3 = စုတိ (Died)
| data3 = {{{death_date|}}} {{#if:{{{death_place|}}}|&lt;br /&gt;{{{death_place|}}}}}

| label4 = ဒတန်ဒစှ်ေဇွ (Resting place)
| data4 = {{{resting_place|}}}

| label5 = ဂကူဍုင် (Nationality)
| data5 = {{{nationality|}}}

| label6 = ဂကူ (Ethnicity)
| data6 = {{{ethnicity|}}}

| label7 = ဘာတက္ကသိုလ် (Alma mater)
| data7 = {{{alma_mater|}}}

| label8 = ပရဝ်ဖဂှေန် (Profession)
| data8 = {{{profession|}}}

| label9 = ကမၠောန် (Occupation)
| data9 = {{{occupation|}}}

| label10 = လၟေင်ပညာ (Field)
| data10 = {{{field|}}}

| label11 = ဌာနကမၠောန် (Institutions)
| data11 = {{{institutions|}}}

| label12 = လိက်တမ် (Thesis)
| data12 = {{{thesis|}}}

| label13 = ပညာသြဝါဒ (Doctoral advisor)
| data13 = {{{doctoral_advisor|}}}

| label14 = ကွးဘာ (Doctoral students)
| data14 = {{{doctoral_students|}}}

| label15 = ပရူပညာ မပြာကတ် (Known for)
| data15 = {{{known_for|}}}

| label16 = ဩဇာ (Influences)
| data16 = {{{influences|}}}

| label17 = ဩဇာကဵု (Influenced)
| data17 = {{{influenced|}}}

| label18 = လာဘ်ဗ္ဇဴ (Awards)
| data18 = {{{awards|}}}

| label19 = လက်မှတ် (Signature)
| data19 = {{{signature|}}}

| label20 = ဝဲက်ဆိုက် (Website)
| data20 = {{{website|}}}

}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''Infobox scientist''' ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်သ္ဂောံထ္ၜး ဗၞတ်ဗ္တဳ (metadata) ပရူ **သိပ္ပံပညာရှင်** (scientist) မွဲမွဲ။

ဥပမာ သိပ္ပံပညာရှင်ဂမၠိုင် ဗီုကဵု:
* [[အလ်ဗာတ် အာဲန်သတာင်]] (Albert Einstein)
* [[အာကိမိတ်]] (Isaac Newton)
* [[မာရီ ကြူရဳ]] (Marie Curie)
* [[ဒါဝ်ဝိန်]] (Charles Darwin)
* [[ဂါလိလိယဝ်]] (Galileo Galilei)
* [[နီးလ်သ် ဗော်]] (Niels Bohr)
* [[သ်တေဖေန် ဟေၚ်ကင်း]] (Stephen Hawking)

== စၟတ်တဲ ==
သွက်ဂွံစကာ ထာမ်ပလိက်ဝွံ ပ္ဍဲမုက်လိက်မွဲမွဲမ္ဂး ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ချူညိ။

```wikitext
{{Infobox scientist
| name = 
| alt_name = 
| image = 
| caption = 
| birth_date = 
| birth_place = 
| death_date = 
| death_place = 
| resting_place = 
| nationality = 
| ethnicity = 
| alma_mater = 
| profession = 
| occupation = 
| field = 
| institutions = 
| thesis = 
| doctoral_advisor = 
| doctoral_students = 
| known_for = 
| influences = 
| influenced = 
| awards = 
| signature = 
| website = 
}}</text>
      <sha1>s8n1mwkseivpeybo9t041fx61awrgdt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54198</id>
      <parentid>54197</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3487" sha1="21n16tx4jwwdxgcgttt1duqolt9b5vt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;
{{Infobox
| bodyclass = 
| bodystyle = width:22em;
| title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}
| titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%;
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=220x200px}}
| caption = {{{caption|}}}
| labelstyle = background: #e6f0fa; width: 35%;
| datastyle = 

| label1 = ယၟုတၞဟ်
| data1 = {{{alt_name|}}}

| label2 = ကတဵုဒှ် (Born)
| data2 = {{{birth_date|}}} {{#if:{{{birth_place|}}}|&lt;br /&gt;{{{birth_place|}}}}}

| label3 = စုတိ (Died)
| data3 = {{{death_date|}}} {{#if:{{{death_place|}}}|&lt;br /&gt;{{{death_place|}}}}}

| label4 = ဒတန်ဒစှ်ေဇွ (Resting place)
| data4 = {{{resting_place|}}}

| label5 = ဂကူဍုင် (Nationality)
| data5 = {{{nationality|}}}

| label6 = ဂကူ (Ethnicity)
| data6 = {{{ethnicity|}}}

| label7 = ဘာတက္ကသိုလ် (Alma mater)
| data7 = {{{alma_mater|}}}

| label8 = ပရဝ်ဖဂှေန် (Profession)
| data8 = {{{profession|}}}

| label9 = ကမၠောန် (Occupation)
| data9 = {{{occupation|}}}

| label10 = လၟေင်ပညာ (Field)
| data10 = {{{field|}}}

| label11 = ဌာနကမၠောန် (Institutions)
| data11 = {{{institutions|}}}

| label12 = လိက်တမ် (Thesis)
| data12 = {{{thesis|}}}

| label13 = ပညာသြဝါဒ (Doctoral advisor)
| data13 = {{{doctoral_advisor|}}}

| label14 = ကွးဘာ (Doctoral students)
| data14 = {{{doctoral_students|}}}

| label15 = ပရူပညာ မပြာကတ် (Known for)
| data15 = {{{known_for|}}}

| label16 = ဩဇာ (Influences)
| data16 = {{{influences|}}}

| label17 = ဩဇာကဵု (Influenced)
| data17 = {{{influenced|}}}

| label18 = လာဘ်ဗ္ဇဴ (Awards)
| data18 = {{{awards|}}}

| label19 = လက်မှတ် (Signature)
| data19 = {{{signature|}}}

| label20 = ဝဲက်ဆိုက် (Website)
| data20 = {{{website|}}}

}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''Infobox scientist''' ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်သ္ဂောံထ္ၜး ဗၞတ်ဗ္တဳ (metadata) ပရူ **သိပ္ပံပညာရှင်** (scientist) မွဲမွဲ။

ဥပမာ သိပ္ပံပညာရှင်ဂမၠိုင် ဗီုကဵု:
* [[အလ်ဗာတ် အာဲန်သတာင်]] (Albert Einstein)
* [[အာကိမိတ်]] (Isaac Newton)
* [[မာရီ ကြူရဳ]] (Marie Curie)
* [[ဒါဝ်ဝိန်]] (Charles Darwin)
* [[ဂါလိလိယဝ်]] (Galileo Galilei)
* [[နဳလ်သ် ဗော်]] (Niels Bohr)
* [[သ်တေဖေန် ဟေၚ်ကေန်]] (Stephen Hawking)

== စၟတ်တဲ ==
သွက်ဂွံစကာ ထာမ်ပလိက်ဝွံ ပ္ဍဲမုက်လိက်မွဲမွဲမ္ဂး ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ချူညိ။

```wikitext
{{Infobox scientist
| name = 
| alt_name = 
| image = 
| caption = 
| birth_date = 
| birth_place = 
| death_date = 
| death_place = 
| resting_place = 
| nationality = 
| ethnicity = 
| alma_mater = 
| profession = 
| occupation = 
| field = 
| institutions = 
| thesis = 
| doctoral_advisor = 
| doctoral_students = 
| known_for = 
| influences = 
| influenced = 
| awards = 
| signature = 
| website = 
}}</text>
      <sha1>21n16tx4jwwdxgcgttt1duqolt9b5vt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:IPA-de</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10718</id>
    <revision>
      <id>54199</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;noinclude&gt; {{Documentation subpage}} &lt;/noinclude&gt;{{#invoke:IPA|main|lang=de|2={{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;  == ဂလာန်ဗွဲခမၞန် == ထာမ်ပလိက် '''IPA-de''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်အရေဝ်ဘာသာ '''ဂျာမနဳ''' (German language)။  == စၟတ်တဲ == &lt;pre&gt;&lt;nowik...&quot;</comment>
      <origin>54199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1341" sha1="cpbij6rhxmmjh56848pslb1pzw8trze" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;{{#invoke:IPA|main|lang=de|2={{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''IPA-de''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်အရေဝ်ဘာသာ '''ဂျာမနဳ''' (German language)။

== စၟတ်တဲ ==
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{IPA-de|IPA string}}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

== ဥပမာ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| ထာမ်ပလိက် || ပွံက်
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-de|ˈhaɪlɪç}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-de|ˈhaɪlɪç}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-de|ˈaɪnflʊs}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-de|ˈaɪnflʊs}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-de|ˈʃpʁaːxə}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-de|ˈʃpʁaːxə}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-de|ˈʔaːbənt}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-de|ˈʔaːbənt}}
|}

== ဆက်ဗှ် ==
* {{tl|IPA}} – ထာမ်ပလိက်ဗဟ်သၞောတ်
* {{tl|IPA-en}} – သွက်အင်္ဂလိက်
* {{tl|IPA-mnw}} – သွက်မန်
* {{tl|IPA-fr}} – သွက်ပြင်သေတ်
* {{tl|IPA-es}} – သွက်သပိန်
* {{tl|IPA-ja}} – သွက်ဂျပန်

[[Category:ထာမ်ပလိက်ဗွဟ်ရမ္သာင်]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cpbij6rhxmmjh56848pslb1pzw8trze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:IPA-en</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10719</id>
    <revision>
      <id>54200</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;noinclude&gt; {{Documentation subpage}} &lt;/noinclude&gt;{{#invoke:IPA|main|lang=en|2={{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;  == ဂလာန်ဗွဲခမၞန် == ထာမ်ပလိက် '''IPA-en''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်အရေဝ်ဘာသာ '''အင်္ဂလိက်''' (English language)။  == စၟတ်တဲ == &lt;...&quot;</comment>
      <origin>54200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1356" sha1="6lpdqvpm4gwtgvyvt4mx57q8bczsonx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;{{#invoke:IPA|main|lang=en|2={{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''IPA-en''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်အရေဝ်ဘာသာ '''အင်္ဂလိက်''' (English language)။

== စၟတ်တဲ ==
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{IPA-en|IPA string}}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

== ဥပမာ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| ထာမ်ပလိက် || ပွံက်
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-en|ˈhaɪ.lɪk}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-en|ˈhaɪ.lɪk}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-en|ˈɪn.flu.əns}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-en|ˈɪn.flu.əns}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-en|ˈlæŋ.ɡwɪdʒ}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-en|ˈlæŋ.ɡwɪdʒ}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-en|ˈiː.zɪ.ər}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-en|ˈiː.zɪ.ər}}
|}

== ဆက်ဗှ် ==
* {{tl|IPA}} – ထာမ်ပလိက်ဗဟ်သၞောတ်
* {{tl|IPA-de}} – သွက်ဂျာမနဳ
* {{tl|IPA-mnw}} – သွက်မန်
* {{tl|IPA-fr}} – သွက်ပြင်သေတ်
* {{tl|IPA-es}} – သွက်သပိန်
* {{tl|IPA-ja}} – သွက်ဂျပန်

[[Category:ထာမ်ပလိက်ဗွဟ်ရမ္သာင်]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6lpdqvpm4gwtgvyvt4mx57q8bczsonx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:IPA-fr</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10720</id>
    <revision>
      <id>54201</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;noinclude&gt; {{Documentation subpage}} &lt;/noinclude&gt;{{#invoke:IPA|main|lang=fr|2={{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;  == ဂလာန်ဗွဲခမၞန် == ထာမ်ပလိက် '''IPA-fr''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်အရေဝ်ဘာသာ '''ပြင်သေတ်''' (French language)။  == စၟတ်တဲ == &lt;pre&gt;...&quot;</comment>
      <origin>54201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1321" sha1="ovg578grw38qhste8pdk2quga4mfopb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;{{#invoke:IPA|main|lang=fr|2={{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''IPA-fr''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်အရေဝ်ဘာသာ '''ပြင်သေတ်''' (French language)။

== စၟတ်တဲ ==
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{IPA-fr|IPA string}}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

== ဥပမာ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| ထာမ်ပလိက် || ပွံက်
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-fr|bɔ̃.ʒuʁ}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-fr|bɔ̃.ʒuʁ}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-fr|fʁɑ̃.sɛ}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-fr|fʁɑ̃.sɛ}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-fr|pa.ʁi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-fr|pa.ʁi}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-fr|maʁ.sɛj}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-fr|maʁ.sɛj}}
|}

== ဆက်ဗှ် ==
* {{tl|IPA}} – ထာမ်ပလိက်ဗဟ်သၞောတ်
* {{tl|IPA-en}} – သွက်အင်္ဂလိက်
* {{tl|IPA-de}} – သွက်ဂျာမနဳ
* {{tl|IPA-mnw}} – သွက်မန်
* {{tl|IPA-es}} – သွက်သပိန်
* {{tl|IPA-ja}} – သွက်ဂျပန်

[[Category:ထာမ်ပလိက်ဗွဟ်ရမ္သာင်]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ovg578grw38qhste8pdk2quga4mfopb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:IPA-es</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10721</id>
    <revision>
      <id>54202</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;noinclude&gt; {{Documentation subpage}} &lt;/noinclude&gt;{{#invoke:IPA|main|lang=es|2={{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;  == ဂလာန်ဗွဲခမၞန် == ထာမ်ပလိက် '''IPA-es''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်အရေဝ်ဘာသာ '''သပိန်''' (Spanish language)။  == စၟတ်တဲ == &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;...&quot;</comment>
      <origin>54202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1374" sha1="47kweku5ii0w00i5s232dl9ogi55qe6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;{{#invoke:IPA|main|lang=es|2={{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''IPA-es''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်အရေဝ်ဘာသာ '''သပိန်''' (Spanish language)။

== စၟတ်တဲ ==
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{IPA-es|IPA string}}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

== ဥပမာ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| ထာမ်ပလိက် || ပွံက်
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-es|esˈpaɲa}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-es|esˈpaɲa}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-es|maˈðɾið}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-es|maˈðɾið}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-es|ˈbjɛn.βe.ni.ðo}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-es|ˈbjɛn.βe.ni.ðo}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-es|laˈti.no.a.me.ɾiˈka.no}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-es|laˈti.no.a.me.ɾiˈka.no}}
|}

== ဆက်ဗှ် ==
* {{tl|IPA}} – ထာမ်ပလိက်ဗဟ်သၞောတ်
* {{tl|IPA-en}} – သွက်အင်္ဂလိက်
* {{tl|IPA-de}} – သွက်ဂျာမနဳ
* {{tl|IPA-fr}} – သွက်ပြင်သေတ်
* {{tl|IPA-mnw}} – သွက်မန်
* {{tl|IPA-ja}} – သွက်ဂျပန်

[[Category:ထာမ်ပလိက်ဗွဟ်ရမ္သာင်]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>47kweku5ii0w00i5s232dl9ogi55qe6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဝ်ဂျူ:IPA/data</title>
    <ns>828</ns>
    <id>10722</id>
    <revision>
      <id>54206</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;-- Module:IPA/data -- Simple data for IPA templates  local data = {}  -- Default label data.defaultLabel = &quot;%s:&quot; data.defaultKey = &quot;Wikipedia:IPA&quot;  -- Language labels data.labels = {     [&quot;en&quot;] = &quot;အင်္ဂလိက်: %s:&quot;,     [&quot;de&quot;] = &quot;ဂျာမနဳ: %s:&quot;,     [&quot;fr&quot;] = &quot;ပြင်သေတ်: %s:&quot;,     [&quot;es&quot;] = &quot;သပိန်: %s:&quot;,     [&quot;ja&quot;] = &quot;ဂျပန်: %s:&quot;,     [&quot;mnw&quot;] = &quot;မန်: %s:...&quot;</comment>
      <origin>54206</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="1837" sha1="eb2vnnq6zazhevjcik5nrx24nfsneu4" xml:space="preserve">-- Module:IPA/data
-- Simple data for IPA templates

local data = {}

-- Default label
data.defaultLabel = &quot;%s:&quot;
data.defaultKey = &quot;Wikipedia:IPA&quot;

-- Language labels
data.labels = {
    [&quot;en&quot;] = &quot;အင်္ဂလိက်: %s:&quot;,
    [&quot;de&quot;] = &quot;ဂျာမနဳ: %s:&quot;,
    [&quot;fr&quot;] = &quot;ပြင်သေတ်: %s:&quot;,
    [&quot;es&quot;] = &quot;သပိန်: %s:&quot;,
    [&quot;ja&quot;] = &quot;ဂျပန်: %s:&quot;,
    [&quot;mnw&quot;] = &quot;မန်: %s:&quot;,
    [&quot;my&quot;] = &quot;ဗၟာ: %s:&quot;,
    [&quot;th&quot;] = &quot;သေံ: %s:&quot;,
}

-- Language data
data.langs = {
    [&quot;en&quot;] = {
        name = &quot;အင်္ဂလိက်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/အင်္ဂလိက်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;en&quot;,
    },
    [&quot;de&quot;] = {
        name = &quot;ဂျာမနဳ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ဂျာမနဳ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;de&quot;,
    },
    [&quot;fr&quot;] = {
        name = &quot;ပြင်သေတ်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ပြင်သေတ်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;fr&quot;,
    },
    [&quot;es&quot;] = {
        name = &quot;သပိန်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/သပိန်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;es&quot;,
    },
    [&quot;ja&quot;] = {
        name = &quot;ဂျပန်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ဂျပန်&quot;,
        format = &quot;[%s]&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;ja&quot;,
    },
    [&quot;mnw&quot;] = {
        name = &quot;မန်&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/မန်&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;mnw&quot;,
    },
    [&quot;my&quot;] = {
        name = &quot;ဗၟာ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/ဗၟာ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;my&quot;,
    },
    [&quot;th&quot;] = {
        name = &quot;သေံ&quot;,
        key = &quot;Wikipedia:IPA/သေံ&quot;,
        format = &quot;/%s/&quot;,
        defaultLabelCode = &quot;th&quot;,
    },
}

return data</text>
      <sha1>eb2vnnq6zazhevjcik5nrx24nfsneu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက်ဗွဟ်ရမ္သာင်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>10723</id>
    <revision>
      <id>54207</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;div style=&quot;text-align: center; margin-bottom: 20px;&quot;&gt; [[ဝှာင်:IPA_icon.png|link=|80x80px]]  = ကဏ္ဍ: ထာမ်ပလိက်ဗွဟ်ရမ္သာင် = &lt;/div&gt;'''ကဏ္ဍဏအ်''' ပါ်ပရအ်လဝ် ထာမ်ပလိက် မဆေင်စပ် ကုပွမထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်ဗွဟ်ရမ္သ...&quot;</comment>
      <origin>54207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1869" sha1="gfypg1pzrjlgm3v4eeqwtnyvjeufu0u" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;text-align: center; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;
[[ဝှာင်:IPA_icon.png|link=|80x80px]]

= ကဏ္ဍ: ထာမ်ပလိက်ဗွဟ်ရမ္သာင် =
&lt;/div&gt;'''ကဏ္ဍဏအ်''' ပါ်ပရအ်လဝ် ထာမ်ပလိက် မဆေင်စပ် ကုပွမထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်ဗွဟ်ရမ္သာင် (pronunciation) ပ္ဍဲမုက်လိက်ဂမၠိုင်။

== ပရူကဏ္ဍ ==
ထာမ်ပလိက်ဗွဟ်ရမ္သာင်ဂမၠိုင် စကာသွက်သ္ဂောံထ္ၜး ဗွဟ်ရမ္သာင် (pronunciation) နကဵုအက္ခရ် IPA သွက်ဘာသာနာနာ။ ထာမ်ပလိက်ဏအ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒက်ပ္တန်လဝ် နူတမ်ပလိက် {{tl|IPA}}။

== ထာမ်ပလိက် ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 20px;&quot;&gt;
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-en]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-de]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-fr]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-es]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-ja]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-zh]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-ru]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-ar]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-it]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-pt]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-nl]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-pl]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-mnw]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-my]]
* [[ထာမ်ပလိက်:IPA-th]]
&lt;/div&gt;

== ဆက်ဗှ် ==

* [[:Category:ထာမ်ပလိက်ဂမၠိုင်]]
* [[:Category:ထာမ်ပလိက်ဘာသာ]]</text>
      <sha1>gfypg1pzrjlgm3v4eeqwtnyvjeufu0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:IPA-zh</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10724</id>
    <revision>
      <id>54208</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;noinclude&gt; {{Documentation subpage}} &lt;/noinclude&gt;{{#invoke:IPA|main|lang=zh|2={{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;  == ဂလာန်ဗွဲခမၞန် == ထာမ်ပလိက် '''IPA-zh''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်အရေဝ်ဘာသာ '''ကြုက်''' (Chinese language)။  == စၟတ်တဲ == &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;...&quot;</comment>
      <origin>54208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1452" sha1="0xfhv20mveu73gb25vlqljjjlbqjxbg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;{{#invoke:IPA|main|lang=zh|2={{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''IPA-zh''' ဝွံ သွက်သ္ဂောံထ္ၜး အက္ခရ် IPA (International Phonetic Alphabet) သွက်အရေဝ်ဘာသာ '''ကြုက်''' (Chinese language)။

== စၟတ်တဲ ==
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{IPA-zh|IPA string}}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

== ဥပမာ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| ထာမ်ပလိက် || ပွံက်
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-zh|peɪ˥˩ tɕɪŋ˨˩˦}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-zh|peɪ˥˩ tɕɪŋ˨˩˦}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-zh|ʂɑŋ˥˩ xaɪ˨˩˦}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-zh|ʂɑŋ˥˩ xaɪ˨˩˦}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-zh|pu˨˩˦ tɕʰi˧˥}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-zh|pu˨˩˦ tɕʰi˧˥}}
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{IPA-zh|ɕi˥˥ an˨˩˦}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{IPA-zh|ɕi˥˥ an˨˩˦}}
|}

== ဆက်ဗှ် ==
* {{tl|IPA}} – ထာမ်ပလိက်ဗဟ်သၞောတ်
* {{tl|IPA-en}} – သွက်အင်္ဂလိက်
* {{tl|IPA-de}} – သွက်ဂျာမနဳ
* {{tl|IPA-fr}} – သွက်ပြင်သေတ်
* {{tl|IPA-es}} – သွက်သပိန်
* {{tl|IPA-ja}} – သွက်ဂျပန်
* {{tl|IPA-mnw}} – သွက်မန်

[[Category:ထာမ်ပလိက်ဗွဟ်ရမ္သာင်]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0xfhv20mveu73gb25vlqljjjlbqjxbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တိုင်အဳဖေဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10725</id>
    <revision>
      <id>54209</id>
      <timestamp>2026-05-05T23:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox building|name=တိုင်အဳဖေဝ်|native_name=Tour Eiffel|image=|caption=တိုင်အဳဖေဝ်၊ ဍုင်ပါရဳသ်|location=[[ဍုင်ပါရဳသ်]]၊ [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]|coordinates=48°51′30″N 2°17′40″E|status=စကာဒၟံင်|built=၁၈၈၇–၁၈၈၉|opened=၃၁ မာတ် ၁၈၈၉|architect=သတဳ...&quot;</comment>
      <origin>54209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5816" sha1="36s2omj7icqsitloysauzyv670essaz" xml:space="preserve">{{Infobox building|name=တိုင်အဳဖေဝ်|native_name=Tour Eiffel|image=|caption=တိုင်အဳဖေဝ်၊ ဍုင်ပါရဳသ်|location=[[ဍုင်ပါရဳသ်]]၊ [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]|coordinates=48°51′30″N 2°17′40″E|status=စကာဒၟံင်|built=၁၈၈၇–၁၈၈၉|opened=၃၁ မာတ် ၁၈၈၉|architect=သတဳဖေန် သဝ်ဗေသတြေ (Stephen Sauvestre)|engineer=မဝ်ရဳသ် ကဝ်ချလိန်၊ အဳမဳလ် နဝ်ဂဳယာ|main_contractor=ဂုသတာဗ် အဳဖေဝ် (Gustave Eiffel)|height=၃၃၀ မဳတာ (၁,၀၈၃ ပေ)|structural_system=ပသဲ (Puddle iron)}}'''တိုင်အဳဖေဝ်''' ({{lang-en|Eiffel Tower}}၊ {{lang-fr|Tour Eiffel}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် တိုင်ပသဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု သလာတ် ဇျံင်ဒမာတ် (Champ de Mars) ပ္ဍဲ [[ဍုင်ပါရဳသ်]]၊ [[ဍုင်ပြင်သေတ်]] ရ။ တိုင်ဏအ်ဝွံ က္တဵုဒှ်လဝ် နူကဵု ယၟု အေန်ဂျေန်နဳယာ ဂုသတာဗ် အဳဖေဝ် (Gustave Eiffel) ညးမဒှ် မၞိဟ်မဖန်ဗဒှ် ကေုာံ သြိုင်ခၞံ လဝ် ရ။ တိုင်ဝွံ ဍေံဒှ် သင်္ကေတ အဓိက သွက် ဍုင်ပြင်သေတ် တုဲ၊ ဒှ် အရာမွဲ မပြာကတ် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ကီု ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
တိုင်အဳဖေဝ် ဝွံ ညးတအ် သြိုင်ခၞံ လဝ် ပ္ဍဲ အကြာ သၞာံ ၁၈၈၇ ကဵု ၁၈၈၉ သွက်ဂွံ ဒှ် တြင် လုပ် သဘင်ထ္ၜးပျး ဂၠးတိ (1889 World's Fair) မကၠောန် ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင်ပါရဳသ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲပေင် ၁၀၀ သၞာံ ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ပြင်သေတ် (French Revolution) ရ။ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် အခိင် မစ သြိုင် ဂှ် တၠပညာ အနုသုခုမ ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန် ပါရဳသ် တအ် ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံဒးဂၞပ် တုဲ ဒစဵုဒစး လဝ် ရ။ ဆဂး ကြဴနူ ဂှ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် အာ အရာ မဆာဲ အိုတ် သွက် ဍုင် ပါရဳသ် မွဲ ကေုာံ ဒှ် ဂုဏ်စရာဲ သွက် ဂကူ ပြင်သေတ် တအ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ==

* '''သမၠုင်:''' တိုင်အဳဖေဝ် ဂှ် နွံ သမၠုင် သီုဖအိုတ် ၃၃၀ မဳတာ (၁,၀၈၃ ပေ)။ ပ္ဍဲ အခိင် မသြိုင် တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၉ ဂှ် ဍေံ ဒှ် စမြိုင် မသၠုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ (စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၃၀ စမြိုင် ခရိုက်သလာ ဍုင်နျူယံက် မသြိုင် တုဲ)။
* '''အလင် (Levels):''' တိုင်ဏအ် နွံ ပိ ကဆံင် သွက် ညးလ္ၚတ်ဗဵု တအ် ဂွံ တိုန် ဗဵု ရ။ ပ္ဍဲ ကဆံင် ပထမ ကဵု ဒုတိယ ဂှ် နွံ ကု ရုင်စသုင် ကေုာံ ဆေင် သွံ ကပေါတ် တုဲ၊ ကဆံင် လတူ အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဗဵု ရုပ်ရဴ ဍုင် ပါရဳသ် အလုံ မွဲ ရ (ညးလ္ၚတ်ဗဵု တအ် တိုန် နကဵု ဓါတ်လှေကား ဟွံသေင်မ္ဂး ကွာ် တိုန် ဇိုင်လှေကား ဂွံ ရ)။
* '''ကပေါတ်:''' သြိုင်ခၞံ လဝ် နကဵု ပသဲ (Puddle iron) ၜိုတ် ၇,၃၀၀ တာန် တုဲ၊ ပံင်ကောံ လဝ် နကဵု မသန် (Rivets) ၂.၅ ပြကောဋိ (မဳလဳယာန်) မ ရ။

== ၃။ အခန်ကဏ္ဍ ပရေင်အာတရဴ ==
တိုင်အဳဖေဝ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဒၞာဲ မၞိဟ် တအ် အာ လ္ၚတ် ဗဵု ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ (ဒၞာဲ မဒး ရာန် အခေါင်) ရ။ ဇၟာပ်ပ် သၞာံ မ္ဂး ညးအာတရဴ နူကဵု အလုံ ဂၠးတိ ၜိုတ် ၇ ပြကောဋိ ပြင် ကၠုင် ဝေင် လ္ၚတ် ဗဵု တိုင် ဏအ် ရ။ သီု ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ဆာန် ကေုာံ ရဝ်မေန်တေတ် (Romance) သွက် သၟာဆာန် တအ် ကီု ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ဍုင်ပါရဳသ်]]
* [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

* Jonnes, Jill (2009). ''Eiffel's Tower: The Thrilling Story Behind Paris's Beloved Monument''. Penguin.
* Harvie, David I. (2006). ''Eiffel: The Genius Who Reinvented Himself''. Sutton.</text>
      <sha1>36s2omj7icqsitloysauzyv670essaz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54210</id>
      <parentid>54209</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6012" sha1="1vuqd34qatlfp4qki837u96a3aj9g8k" xml:space="preserve">{{Infobox building|name=တိုင်အဳဖေဝ်|native_name=Tour Eiffel|image=|caption=တိုင်အဳဖေဝ်၊ ဍုင်ပါရဳသ်|location=[[ဍုင်ပါရဳသ်]]၊ [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]|coordinates=48°51′30″N 2°17′40″E|status=စကာဒၟံင်|built=၁၈၈၇–၁၈၈၉|opened=၃၁ မာတ် ၁၈၈၉|architect=သတဳဖေန် သဝ်ဗေသတြေ (Stephen Sauvestre)|engineer=မဝ်ရဳသ် ကဝ်ချလိန်၊ အဳမဳလ် နဝ်ဂဳယာ|main_contractor=ဂုသတာဗ် အဳဖေဝ် (Gustave Eiffel)|height=၃၃၀ မဳတာ (၁,၀၈၃ ပေ)|structural_system=ပသဲ (Puddle iron)}}'''တိုင်အဳဖေဝ်''' ({{lang-en|Eiffel Tower}}၊ {{lang-fr|Tour Eiffel}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် တိုင်ပသဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု သလာတ် ဇျံင်ဒမာတ် (Champ de Mars) ပ္ဍဲ [[ဍုင်ပါရဳသ်]]၊ [[ဍုင်ပြင်သေတ်]] ရ။ တိုင်ဏအ်ဝွံ က္တဵုဒှ်လဝ် နူကဵု ယၟု အေန်ဂျေန်နဳယာ ဂုသတာဗ် အဳဖေဝ် (Gustave Eiffel) ညးမဒှ် မၞိဟ်မဖန်ဗဒှ် ကေုာံ သြိုင်ခၞံ လဝ် ရ။ တိုင်ဝွံ ဍေံဒှ် သင်္ကေတ အဓိက သွက် ဍုင်ပြင်သေတ် တုဲ၊ ဒှ် အရာမွဲ မပြာကတ် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ကီု ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
တိုင်အဳဖေဝ် ဝွံ ညးတအ် သြိုင်ခၞံ လဝ် ပ္ဍဲ အကြာ သၞာံ ၁၈၈၇ ကဵု ၁၈၈၉ သွက်ဂွံ ဒှ် တြင် လုပ် သဘင်ထ္ၜးပျး ဂၠးတိ (1889 World's Fair) မကၠောန် ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင်ပါရဳသ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲပေင် ၁၀၀ သၞာံ ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ပြင်သေတ် (French Revolution) ရ။ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် အခိင် မစ သြိုင် ဂှ် တၠပညာ အနုသုခုမ ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန် ပါရဳသ် တအ် ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံဒးဂၞပ် တုဲ ဒစဵုဒစး လဝ် ရ။ ဆဂး ကြဴနူ ဂှ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် အာ အရာ မဆာဲ အိုတ် သွက် ဍုင် ပါရဳသ် မွဲ ကေုာံ ဒှ် ဂုဏ်စရာဲ သွက် ဂကူ ပြင်သေတ် တအ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ==

* '''သမၠုင်:''' တိုင်အဳဖေဝ် ဂှ် နွံ သမၠုင် သီုဖအိုတ် ၃၃၀ မဳတာ (၁,၀၈၃ ပေ)။ ပ္ဍဲ အခိင် မသြိုင် တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၉ ဂှ် ဍေံ ဒှ် စမြိုင် မသၠုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ (စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၃၀ စမြိုင် ခရိုက်သလာ ဍုင်နျူယံက် မသြိုင် တုဲ)။
* '''အလင် (Levels):''' တိုင်ဏအ် နွံ ပိ ကဆံင် သွက် ညးလ္ၚတ်ဗဵု တအ် ဂွံ တိုန် ဗဵု ရ။ ပ္ဍဲ ကဆံင် ပထမ ကဵု ဒုတိယ ဂှ် နွံ ကု ရုင်စသုင် ကေုာံ ဆေင် သွံ ကပေါတ် တုဲ၊ ကဆံင် လတူ အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဗဵု ရုပ်ရဴ ဍုင် ပါရဳသ် အလုံ မွဲ ရ (ညးလ္ၚတ်ဗဵု တအ် တိုန် နကဵု ဓါတ်လှေကား ဟွံသေင်မ္ဂး ကွာ် တိုန် ဇိုင်လှေကား ဂွံ ရ)။
* '''ကပေါတ်:''' သြိုင်ခၞံ လဝ် နကဵု ပသဲ (Puddle iron) ၜိုတ် ၇,၃၀၀ တာန် တုဲ၊ ပံင်ကောံ လဝ် နကဵု မသန် (Rivets) ၂.၅ ပြကောဋိ (မဳလဳယာန်) မ ရ။

== ၃။ အခန်ကဏ္ဍ ပရေင်အာတရဴ ==
တိုင်အဳဖေဝ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဒၞာဲ မၞိဟ် တအ် အာ လ္ၚတ် ဗဵု ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ (ဒၞာဲ မဒး ရာန် အခေါင်) ရ။ ဇၟာပ်ပ် သၞာံ မ္ဂး ညးအာတရဴ နူကဵု အလုံ ဂၠးတိ ၜိုတ် ၇ ပြကောဋိ ပြင် ကၠုင် ဝေင် လ္ၚတ် ဗဵု တိုင် ဏအ် ရ။ သီု ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ဆာန် ကေုာံ ရဝ်မေန်တေတ် (Romance) သွက် သၟာဆာန် တအ် ကီု ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ဍုင်ပါရဳသ်]]
* [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

* Jonnes, Jill (2009). ''Eiffel's Tower: The Thrilling Story Behind Paris's Beloved Monument''. Penguin.
* Harvie, David I. (2006). ''Eiffel: The Genius Who Reinvented Himself''. Sutton.

[[Category:ဍုင်ပြင်သေတ်]] [[Category:စမြိုင်ဂမၠိုင်]] [[Category:ပါရဳသ်]] [[Category:ဒၞာဲ ပရေင်အာတရဴ]]</text>
      <sha1>1vuqd34qatlfp4qki837u96a3aj9g8k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54211</id>
      <parentid>54210</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6110" sha1="lehnk6zzkofipdfhznpqy39zpbmwt93" xml:space="preserve">{{Infobox building|name=တိုင်အဳဖေဝ်|native_name=Tour Eiffel|image=[[File:Tour Eiffel Wikimedia Commons (cropped).jpg|thumb|Tour Eiffel Wikimedia Commons (cropped)]]|caption=တိုင်အဳဖေဝ်၊ ဍုင်ပါရဳသ်|location=[[ဍုင်ပါရဳသ်]]၊ [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]|coordinates=48°51′30″N 2°17′40″E|status=စကာဒၟံင်|built=၁၈၈၇–၁၈၈၉|opened=၃၁ မာတ် ၁၈၈၉|architect=သတဳဖေန် သဝ်ဗေသတြေ (Stephen Sauvestre)|engineer=မဝ်ရဳသ် ကဝ်ချလိန်၊ အဳမဳလ် နဝ်ဂဳယာ|main_contractor=ဂုသတာဗ် အဳဖေဝ် (Gustave Eiffel)|height=၃၃၀ မဳတာ (၁,၀၈၃ ပေ)|structural_system=ပသဲ (Puddle iron)}}'''တိုင်အဳဖေဝ်''' ({{lang-en|Eiffel Tower}}၊ {{lang-fr|Tour Eiffel}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် တိုင်ပသဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု သလာတ် ဇျံင်ဒမာတ် (Champ de Mars) ပ္ဍဲ [[ဍုင်ပါရဳသ်]]၊ [[ဍုင်ပြင်သေတ်]] ရ။ တိုင်ဏအ်ဝွံ က္တဵုဒှ်လဝ် နူကဵု ယၟု အေန်ဂျေန်နဳယာ ဂုသတာဗ် အဳဖေဝ် (Gustave Eiffel) ညးမဒှ် မၞိဟ်မဖန်ဗဒှ် ကေုာံ သြိုင်ခၞံ လဝ် ရ။ တိုင်ဝွံ ဍေံဒှ် သင်္ကေတ အဓိက သွက် ဍုင်ပြင်သေတ် တုဲ၊ ဒှ် အရာမွဲ မပြာကတ် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ကီု ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
တိုင်အဳဖေဝ် ဝွံ ညးတအ် သြိုင်ခၞံ လဝ် ပ္ဍဲ အကြာ သၞာံ ၁၈၈၇ ကဵု ၁၈၈၉ သွက်ဂွံ ဒှ် တြင် လုပ် သဘင်ထ္ၜးပျး ဂၠးတိ (1889 World's Fair) မကၠောန် ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင်ပါရဳသ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲပေင် ၁၀၀ သၞာံ ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ပြင်သေတ် (French Revolution) ရ။ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် အခိင် မစ သြိုင် ဂှ် တၠပညာ အနုသုခုမ ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန် ပါရဳသ် တအ် ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံဒးဂၞပ် တုဲ ဒစဵုဒစး လဝ် ရ။ ဆဂး ကြဴနူ ဂှ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် အာ အရာ မဆာဲ အိုတ် သွက် ဍုင် ပါရဳသ် မွဲ ကေုာံ ဒှ် ဂုဏ်စရာဲ သွက် ဂကူ ပြင်သေတ် တအ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ==

* '''သမၠုင်:''' တိုင်အဳဖေဝ် ဂှ် နွံ သမၠုင် သီုဖအိုတ် ၃၃၀ မဳတာ (၁,၀၈၃ ပေ)။ ပ္ဍဲ အခိင် မသြိုင် တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၉ ဂှ် ဍေံ ဒှ် စမြိုင် မသၠုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ (စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၃၀ စမြိုင် ခရိုက်သလာ ဍုင်နျူယံက် မသြိုင် တုဲ)။
* '''အလင် (Levels):''' တိုင်ဏအ် နွံ ပိ ကဆံင် သွက် ညးလ္ၚတ်ဗဵု တအ် ဂွံ တိုန် ဗဵု ရ။ ပ္ဍဲ ကဆံင် ပထမ ကဵု ဒုတိယ ဂှ် နွံ ကု ရုင်စသုင် ကေုာံ ဆေင် သွံ ကပေါတ် တုဲ၊ ကဆံင် လတူ အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဗဵု ရုပ်ရဴ ဍုင် ပါရဳသ် အလုံ မွဲ ရ (ညးလ္ၚတ်ဗဵု တအ် တိုန် နကဵု ဓါတ်လှေကား ဟွံသေင်မ္ဂး ကွာ် တိုန် ဇိုင်လှေကား ဂွံ ရ)။
* '''ကပေါတ်:''' သြိုင်ခၞံ လဝ် နကဵု ပသဲ (Puddle iron) ၜိုတ် ၇,၃၀၀ တာန် တုဲ၊ ပံင်ကောံ လဝ် နကဵု မသန် (Rivets) ၂.၅ ပြကောဋိ (မဳလဳယာန်) မ ရ။

== ၃။ အခန်ကဏ္ဍ ပရေင်အာတရဴ ==
တိုင်အဳဖေဝ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဒၞာဲ မၞိဟ် တအ် အာ လ္ၚတ် ဗဵု ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ (ဒၞာဲ မဒး ရာန် အခေါင်) ရ။ ဇၟာပ်ပ် သၞာံ မ္ဂး ညးအာတရဴ နူကဵု အလုံ ဂၠးတိ ၜိုတ် ၇ ပြကောဋိ ပြင် ကၠုင် ဝေင် လ္ၚတ် ဗဵု တိုင် ဏအ် ရ။ သီု ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ဆာန် ကေုာံ ရဝ်မေန်တေတ် (Romance) သွက် သၟာဆာန် တအ် ကီု ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ဍုင်ပါရဳသ်]]
* [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

* Jonnes, Jill (2009). ''Eiffel's Tower: The Thrilling Story Behind Paris's Beloved Monument''. Penguin.
* Harvie, David I. (2006). ''Eiffel: The Genius Who Reinvented Himself''. Sutton.

[[Category:ဍုင်ပြင်သေတ်]] [[Category:စမြိုင်ဂမၠိုင်]] [[Category:ပါရဳသ်]] [[Category:ဒၞာဲ ပရေင်အာတရဴ]]</text>
      <sha1>lehnk6zzkofipdfhznpqy39zpbmwt93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54212</id>
      <parentid>54211</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T00:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6135" sha1="cuzk9z3ko7tq9yuxqb853l7sw8nj3gb" xml:space="preserve">{{Infobox building|name=တိုင်အဳဖေဝ်|native_name=Tour Eiffel|image=[[File:Tour Eiffel Wikimedia Commons (cropped).jpg|thumb|Tour Eiffel Wikimedia Commons (cropped)]]|caption=တိုင်အဳဖေဝ်၊ ဍုင်ပါရဳသ်|location=[[ဍုင်ပါရဳသ်]]၊ [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]|coordinates=48°51′30″N 2°17′40″E|status=စကာဒၟံင်|built=၁၈၈၇–၁၈၈၉|opened=၃၁ မာတ် ၁၈၈၉|architect=သတဳဖေန် သဝ်ဗေသတြေ (Stephen Sauvestre)|engineer=မဝ်ရဳသ် ကဝ်ချလိန်၊ အဳမဳလ် နဝ်ဂဳယာ|main_contractor=ဂုသတာဗ် အဳဖေဝ် (Gustave Eiffel)|height=၃၃၀ မဳတာ (၁,၀၈၃ ပေ)|structural_system=ပသဲ (Puddle iron)}}'''တိုင်အဳဖေဝ်''' ({{lang-en|Eiffel Tower}}၊ {{lang-fr|Tour Eiffel}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် တိုင်ပသဲ မၞုံ တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု သလာတ် ဇျံင်ဒမာတ် (Champ de Mars) ပ္ဍဲ [[ဍုင်ပါရဳသ်]]၊ [[ပြင်သေတ်|ဍုင်ပြင်သေတ်]] ရ။ တိုင်ဏအ်ဝွံ က္တဵုဒှ်လဝ် နူကဵု ယၟု အေန်ဂျေန်နဳယာ ဂုသတာဗ် အဳဖေဝ် (Gustave Eiffel) ညးမဒှ် မၞိဟ်မဖန်ဗဒှ် ကေုာံ သြိုင်ခၞံ လဝ် ရ။ တိုင်ဝွံ ဍေံဒှ် သင်္ကေတ အဓိက သွက် ဍုင်ပြင်သေတ် တုဲ၊ ဒှ် အရာမွဲ မပြာကတ် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ကီု ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
တိုင်အဳဖေဝ် ဝွံ ညးတအ် သြိုင်ခၞံ လဝ် ပ္ဍဲ အကြာ သၞာံ ၁၈၈၇ ကဵု ၁၈၈၉ သွက်ဂွံ ဒှ် တြင် လုပ် သဘင်ထ္ၜးပျး ဂၠးတိ (1889 World's Fair) မကၠောန် ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင်ပါရဳသ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲပေင် ၁၀၀ သၞာံ ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ပြင်သေတ် (French Revolution) ရ။ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် အခိင် မစ သြိုင် ဂှ် တၠပညာ အနုသုခုမ ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန် ပါရဳသ် တအ် ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံဒးဂၞပ် တုဲ ဒစဵုဒစး လဝ် ရ။ ဆဂး ကြဴနူ ဂှ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် အာ အရာ မဆာဲ အိုတ် သွက် ဍုင် ပါရဳသ် မွဲ ကေုာံ ဒှ် ဂုဏ်စရာဲ သွက် ဂကူ ပြင်သေတ် တအ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ==

* '''သမၠုင်:''' တိုင်အဳဖေဝ် ဂှ် နွံ သမၠုင် သီုဖအိုတ် ၃၃၀ မဳတာ (၁,၀၈၃ ပေ)။ ပ္ဍဲ အခိင် မသြိုင် တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၉ ဂှ် ဍေံ ဒှ် စမြိုင် မသၠုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ (စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၃၀ စမြိုင် ခရိုက်သလာ ဍုင်နျူယံက် မသြိုင် တုဲ)။
* '''အလင် (Levels):''' တိုင်ဏအ် နွံ ပိ ကဆံင် သွက် ညးလ္ၚတ်ဗဵု တအ် ဂွံ တိုန် ဗဵု ရ။ ပ္ဍဲ ကဆံင် ပထမ ကဵု ဒုတိယ ဂှ် နွံ ကု ရုင်စသုင် ကေုာံ ဆေင် သွံ ကပေါတ် တုဲ၊ ကဆံင် လတူ အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဗဵု ရုပ်ရဴ ဍုင် ပါရဳသ် အလုံ မွဲ ရ (ညးလ္ၚတ်ဗဵု တအ် တိုန် နကဵု ဓါတ်လှေကား ဟွံသေင်မ္ဂး ကွာ် တိုန် ဇိုင်လှေကား ဂွံ ရ)။
* '''ကပေါတ်:''' သြိုင်ခၞံ လဝ် နကဵု ပသဲ (Puddle iron) ၜိုတ် ၇,၃၀၀ တာန် တုဲ၊ ပံင်ကောံ လဝ် နကဵု မသန် (Rivets) ၂.၅ ပြကောဋိ (မဳလဳယာန်) မ ရ။

== ၃။ အခန်ကဏ္ဍ ပရေင်အာတရဴ ==
တိုင်အဳဖေဝ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဒၞာဲ မၞိဟ် တအ် အာ လ္ၚတ် ဗဵု ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ (ဒၞာဲ မဒး ရာန် အခေါင်) ရ။ ဇၟာပ်ပ် သၞာံ မ္ဂး ညးအာတရဴ နူကဵု အလုံ ဂၠးတိ ၜိုတ် ၇ ပြကောဋိ ပြင် ကၠုင် ဝေင် လ္ၚတ် ဗဵု တိုင် ဏအ် ရ။ သီု ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ဆာန် ကေုာံ ရဝ်မေန်တေတ် (Romance) သွက် သၟာဆာန် တအ် ကီု ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ဍုင်ပါရဳသ်]]
* [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

* Jonnes, Jill (2009). ''Eiffel's Tower: The Thrilling Story Behind Paris's Beloved Monument''. Penguin.
* Harvie, David I. (2006). ''Eiffel: The Genius Who Reinvented Himself''. Sutton.

[[Category:ဍုင်ပြင်သေတ်]] [[Category:စမြိုင်ဂမၠိုင်]] [[Category:ပါရဳသ်]] [[Category:ဒၞာဲ ပရေင်အာတရဴ]]</text>
      <sha1>cuzk9z3ko7tq9yuxqb853l7sw8nj3gb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဍုင်ပါရဳသ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10726</id>
    <revision>
      <id>54213</id>
      <timestamp>2026-05-06T00:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox settlement|name=ဍုင်ပါရဳသ်|native_name=Paris|image_skyline=Paris - Eiffelturm und Marsfeld2.jpg|image_caption=လဒက်ပ္တန် ဍုင်ပါရဳသ် ကေုာံ တိုင်အဳဖေဝ်|image_flag=Flag of Paris with coat of arms.svg|image_shield=Blason de Paris.svg|pushpin_map=France|subdivision_type=ဍုင်|subdivision_name=ဍုင်ပြင်...&quot;</comment>
      <origin>54213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7476" sha1="mn16nqyexrz3wzlpfjm7uweo10mqd93" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=ဍုင်ပါရဳသ်|native_name=Paris|image_skyline=Paris - Eiffelturm und Marsfeld2.jpg|image_caption=လဒက်ပ္တန် ဍုင်ပါရဳသ် ကေုာံ တိုင်အဳဖေဝ်|image_flag=Flag of Paris with coat of arms.svg|image_shield=Blason de Paris.svg|pushpin_map=France|subdivision_type=ဍုင်|subdivision_name=[[ဍုင်ပြင်သေတ်]] (France)|subdivision_type1=ရး (Region)|subdivision_name1=Île-de-France|leader_title=နာဲသၟိင်ဍုင် (Mayor)|leader_name=Anne Hidalgo|area_total_km2=105.4|population_total=ၜိုတ် ၂.၁ ပြကောဋိ (2023)|population_metro=ၜိုတ် ၁၃ ပြကောဋိ|timezone=CET (UTC+1)|coordinates=48°51′24″N 2°21′08″E|website=[https://www.paris.fr paris.fr]}}'''ဍုင်ပါရဳသ်''' ({{lang-en|Paris}}၊ {{lang-fr|Paris}} /pa.ʁi/) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင် မၞုံ ကု လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ [[ဍုင်ပြင်သေတ်]] ရ。 ဍုင်ဝွံ နွံ တန်တဴ ဒၟံင် လတူ ပြင် ၜဳသေန် (Seine River) ပ္ဍဲ လဒေါဝ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်ပြင်သေတ် တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ယေန်သၞာင်၊ အနုသုခုမ၊ ဖက်ရှေန် (Fashion) ကေုာံ ပရေင် စၞအာဟာရ မပြာကတ် အလုံ ဂၠးတိ မွဲ ရ。 ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ နကဵု ယၟု တၞဟ် မ္ဂး ညးတအ် ကော်စ &quot;ဍုင် လျး&quot; (La Ville Lumière / City of Light) ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ဍုင် ပရေင်ဆာန်&quot; (City of Love) ရ。

== ၁။ ဝင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==

* '''ခေတ် တြေံ:''' ဍုင် ဏအ် ဝွံ ဂကူ ကေတ်လ် (Celtic tribe) မၞုံ ယၟု ပါရဳသဳ (Parisii) တအ် စ ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ ၜိုတ် ၃ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ ရ。 ကြဴနူ ဂှ် အေန်ပါယာ ရဝ်မ (Roman Empire) တအ် သီ ကေတ် တုဲ သြိုင်ခၞံ လဝ် ဍုင် မၞုံ ယၟု လူတဳသျှာ (Lutetia) ရ。
* '''ခေတ် လဒေါဝ်:''' ပ္ဍဲ ၅ ဗွဝ်ကၠံ ဂှ် သၟိင် ကလဝ်ဗိသ် (Clovis I) သီ ကေတ် တုဲ စၟတ်သမ္တီ လဝ် နဒဒှ် ဍုင်ဇၞော် သွက် ဂကူ ဖရန့် (Franks) တအ် ရ。 နူ ဂှ် စ တုဲ ဍေံ ဒှ် ကၠုင် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်ပြင်သေတ် ရ。
* '''ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ပြင်သေတ်:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၇၈၉ ဂှ် ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် လဝ် ဗဟဵု ဌာန အဓိက သွက် &quot;ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ပြင်သေတ်&quot; (French Revolution) မဖျေဟ် ထောအ် သၞောတ်ဝ် သၟိင်ဨကရာဇ် ကေုာံ ဒက်ပ္တန် သၞောတ် သမ္မတ ရ。

== ၂။ ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု ==

* '''ပထဝဳ:''' ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ဇိုင် ၜဳသေန် (Seine) တုဲ ၜဳ ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပါ် လဝ် ဍုင် ဏအ် နကဵု ၜါ ကရေက် မတွံဂး &quot;ပြင် သတုံ&quot; (Right Bank / Rive Droite) ကဵု &quot;ပြင် ဇွိ&quot; (Left Bank / Rive Gauche) ရ。
* '''ရာသဳဥတု:''' ဍုင် ဏအ် နွံ ကု ရာသဳဥတု အဝ်ရှေန်နေတ် (Oceanic climate) တုဲ ဥတု ကညင် မ္ဂး ကတဴ သၟဟ်အစောံ ကေုာံ ဥတု မုဟ်ကျာ မ္ဂး လမုဟ် စဵုကဵု ထီု ဍာ်ကလောအ် စှ်ေ မာန် ရ。

== ၃။ ဒၞာဲ စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ပရေင်အာတရဴ ==
ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင် မၞိဟ် အာ ဝေင် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ တုဲ ဒၞာဲ စၟတ်သမ္တီ အဓိက ဂမၠိုင် မ္ဂး-

* '''[[တိုင်အဳဖေဝ်]] (Eiffel Tower):''' သင်္ကေတ ဍုင်ပါရဳသ် ကေုာံ ပြင်သေတ် သြိုင်ခၞံ လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၉။
* '''တိုက်ထ္ၜးပျး လုဗ် (Louvre Museum):''' ဒှ် တိုက်ထ္ၜးပျး အနုသုခုမ ဇၞော် အိုတ် ကေုာံ မၞိဟ် အာ လ္ၚတ် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ၊ မဒှ် ဒၞာဲ ထ္ၜး လဝ် ရုပ်ကသူ မဝ်နာလဳသာ (Mona Lisa)။
* '''ဘာကျာ် နဝ်တြေဒါမ် (Notre-Dame de Paris):''' ဘာကျာ် ခရေတ်ယာန် ခေတ် ဂေါတေတ် (Gothic) မပြာကတ် အလုံ လိုက်။
* '''တြင်ဇမၞး (Arc de Triomphe):''' တြင် ဇၞးပၞာန် မသြိုင် လဝ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် အံင်ဇၞး ပၞာန် နပိုလဳယောန် (Napoleon)။

== ၄။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ==

* '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ်:''' ဒေသ ဍုင်ပါရဳသ် (Île-de-France) ဝွံ ဍေံ ပတိတ် ကဵု သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်ပြင်သေတ် တုဲ ဒှ် ဌာန် ဗဟဵု သွက် ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ。
* '''ဖက်ရှေန် ကေုာံ အနုသုခုမ:''' ပါရဳသ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဖက်ရှေန် မွဲ တုဲ ကမ္ပဏဳ ကယျိုင်ကယျဝ် မပြာကတ် ဗီုကဵု Chanel, Dior ကေုာံ Louis Vuitton တအ် နွံ တန်တဴ ဒၟံင် ရ。 သဘင် ပေါဲ ထ္ၜး ဖက်ရှေန် (Paris Fashion Week) ဂှ် ဒှ် သဘင် ကိစ္စဇၞော် အိုတ် မွဲ သွက် လောက ကယျိုင်ကယျဝ် ရ。

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]
* [[တိုင်အဳဖေဝ်]]
* [[ရးဥရောပ]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

* Fierro, Alfred (1996). ''Histoire et dictionnaire de Paris''. Robert Laffont.
* Jones, Colin (2004). ''Paris: Biography of a City''. New York: Penguin Books.</text>
      <sha1>mn16nqyexrz3wzlpfjm7uweo10mqd93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54215</id>
      <parentid>54213</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T00:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7501" sha1="i0y57fbf5oe822y6ryn7z6dqut6744d" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=ဍုင်ပါရဳသ်|native_name=Paris|image_skyline=Paris - Eiffelturm und Marsfeld2.jpg|image_caption=လဒက်ပ္တန် ဍုင်ပါရဳသ် ကေုာံ တိုင်အဳဖေဝ်|image_flag=Flag of Paris with coat of arms.svg|image_shield=Blason de Paris.svg|pushpin_map=France|subdivision_type=ဍုင်|subdivision_name=[[ဍုင်ပြင်သေတ်]] (France)|subdivision_type1=ရး (Region)|subdivision_name1=Île-de-France|leader_title=နာဲသၟိင်ဍုင် (Mayor)|leader_name=Anne Hidalgo|area_total_km2=105.4|population_total=ၜိုတ် ၂.၁ ပြကောဋိ (2023)|population_metro=ၜိုတ် ၁၃ ပြကောဋိ|timezone=CET (UTC+1)|coordinates=48°51′24″N 2°21′08″E|website=[https://www.paris.fr paris.fr]}}'''ဍုင်ပါရဳသ်''' ({{lang-en|Paris}}၊ {{lang-fr|Paris}} /pa.ʁi/) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင် မၞုံ ကု လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ [[ပြင်သေတ်|ဍုင်ပြင်သေတ်]] ရ。 ဍုင်ဝွံ နွံ တန်တဴ ဒၟံင် လတူ ပြင် ၜဳသေန် (Seine River) ပ္ဍဲ လဒေါဝ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်ပြင်သေတ် တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ယေန်သၞာင်၊ အနုသုခုမ၊ ဖက်ရှေန် (Fashion) ကေုာံ ပရေင် စၞအာဟာရ မပြာကတ် အလုံ ဂၠးတိ မွဲ ရ。 ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ နကဵု ယၟု တၞဟ် မ္ဂး ညးတအ် ကော်စ &quot;ဍုင် လျး&quot; (La Ville Lumière / City of Light) ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ဍုင် ပရေင်ဆာန်&quot; (City of Love) ရ。

== ၁။ ဝင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==

* '''ခေတ် တြေံ:''' ဍုင် ဏအ် ဝွံ ဂကူ ကေတ်လ် (Celtic tribe) မၞုံ ယၟု ပါရဳသဳ (Parisii) တအ် စ ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ ၜိုတ် ၃ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ ရ。 ကြဴနူ ဂှ် အေန်ပါယာ ရဝ်မ (Roman Empire) တအ် သီ ကေတ် တုဲ သြိုင်ခၞံ လဝ် ဍုင် မၞုံ ယၟု လူတဳသျှာ (Lutetia) ရ。
* '''ခေတ် လဒေါဝ်:''' ပ္ဍဲ ၅ ဗွဝ်ကၠံ ဂှ် သၟိင် ကလဝ်ဗိသ် (Clovis I) သီ ကေတ် တုဲ စၟတ်သမ္တီ လဝ် နဒဒှ် ဍုင်ဇၞော် သွက် ဂကူ ဖရန့် (Franks) တအ် ရ。 နူ ဂှ် စ တုဲ ဍေံ ဒှ် ကၠုင် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်ပြင်သေတ် ရ。
* '''ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ပြင်သေတ်:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၇၈၉ ဂှ် ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် လဝ် ဗဟဵု ဌာန အဓိက သွက် &quot;ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ပြင်သေတ်&quot; (French Revolution) မဖျေဟ် ထောအ် သၞောတ်ဝ် သၟိင်ဨကရာဇ် ကေုာံ ဒက်ပ္တန် သၞောတ် သမ္မတ ရ。

== ၂။ ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု ==

* '''ပထဝဳ:''' ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ဇိုင် ၜဳသေန် (Seine) တုဲ ၜဳ ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပါ် လဝ် ဍုင် ဏအ် နကဵု ၜါ ကရေက် မတွံဂး &quot;ပြင် သတုံ&quot; (Right Bank / Rive Droite) ကဵု &quot;ပြင် ဇွိ&quot; (Left Bank / Rive Gauche) ရ。
* '''ရာသဳဥတု:''' ဍုင် ဏအ် နွံ ကု ရာသဳဥတု အဝ်ရှေန်နေတ် (Oceanic climate) တုဲ ဥတု ကညင် မ္ဂး ကတဴ သၟဟ်အစောံ ကေုာံ ဥတု မုဟ်ကျာ မ္ဂး လမုဟ် စဵုကဵု ထီု ဍာ်ကလောအ် စှ်ေ မာန် ရ。

== ၃။ ဒၞာဲ စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ပရေင်အာတရဴ ==
ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင် မၞိဟ် အာ ဝေင် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ တုဲ ဒၞာဲ စၟတ်သမ္တီ အဓိက ဂမၠိုင် မ္ဂး-

* '''[[တိုင်အဳဖေဝ်]] (Eiffel Tower):''' သင်္ကေတ ဍုင်ပါရဳသ် ကေုာံ ပြင်သေတ် သြိုင်ခၞံ လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၉။
* '''တိုက်ထ္ၜးပျး လုဗ် (Louvre Museum):''' ဒှ် တိုက်ထ္ၜးပျး အနုသုခုမ ဇၞော် အိုတ် ကေုာံ မၞိဟ် အာ လ္ၚတ် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ၊ မဒှ် ဒၞာဲ ထ္ၜး လဝ် ရုပ်ကသူ မဝ်နာလဳသာ (Mona Lisa)။
* '''ဘာကျာ် နဝ်တြေဒါမ် (Notre-Dame de Paris):''' ဘာကျာ် ခရေတ်ယာန် ခေတ် ဂေါတေတ် (Gothic) မပြာကတ် အလုံ လိုက်။
* '''တြင်ဇမၞး (Arc de Triomphe):''' တြင် ဇၞးပၞာန် မသြိုင် လဝ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် အံင်ဇၞး ပၞာန် နပိုလဳယောန် (Napoleon)။

== ၄။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ==

* '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ်:''' ဒေသ ဍုင်ပါရဳသ် (Île-de-France) ဝွံ ဍေံ ပတိတ် ကဵု သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်ပြင်သေတ် တုဲ ဒှ် ဌာန် ဗဟဵု သွက် ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ。
* '''ဖက်ရှေန် ကေုာံ အနုသုခုမ:''' ပါရဳသ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဖက်ရှေန် မွဲ တုဲ ကမ္ပဏဳ ကယျိုင်ကယျဝ် မပြာကတ် ဗီုကဵု Chanel, Dior ကေုာံ Louis Vuitton တအ် နွံ တန်တဴ ဒၟံင် ရ。 သဘင် ပေါဲ ထ္ၜး ဖက်ရှေန် (Paris Fashion Week) ဂှ် ဒှ် သဘင် ကိစ္စဇၞော် အိုတ် မွဲ သွက် လောက ကယျိုင်ကယျဝ် ရ。

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]
* [[တိုင်အဳဖေဝ်]]
* [[ရးဥရောပ]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

* Fierro, Alfred (1996). ''Histoire et dictionnaire de Paris''. Robert Laffont.
* Jones, Colin (2004). ''Paris: Biography of a City''. New York: Penguin Books.</text>
      <sha1>i0y57fbf5oe822y6ryn7z6dqut6744d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54216</id>
      <parentid>54215</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T00:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7680" sha1="2llozhixc7ba770kw8bhkc63unyn2qo" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=ဍုင်ပါရဳသ်|native_name=Paris|image_skyline=Paris - Eiffelturm und Marsfeld2.jpg|image_caption=လဒက်ပ္တန် ဍုင်ပါရဳသ် ကေုာံ တိုင်အဳဖေဝ်|image_flag=Flag of Paris with coat of arms.svg|image_shield=Blason de Paris.svg|pushpin_map=France|subdivision_type=ဍုင်|subdivision_name=[[ဍုင်ပြင်သေတ်]] (France)|subdivision_type1=ရး (Region)|subdivision_name1=Île-de-France|leader_title=နာဲသၟိင်ဍုင် (Mayor)|leader_name=Anne Hidalgo|area_total_km2=105.4|population_total=ၜိုတ် ၂.၁ ပြကောဋိ (2023)|population_metro=ၜိုတ် ၁၃ ပြကောဋိ|timezone=CET (UTC+1)|coordinates=48°51′24″N 2°21′08″E|website=[https://www.paris.fr paris.fr]}}'''ဍုင်ပါရဳသ်''' ({{lang-en|Paris}}၊ {{lang-fr|Paris}} /pa.ʁi/) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင် မၞုံ ကု လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ [[ပြင်သေတ်|ဍုင်ပြင်သေတ်]] ရ。 ဍုင်ဝွံ နွံ တန်တဴ ဒၟံင် လတူ ပြင် ၜဳသေန် (Seine River) ပ္ဍဲ လဒေါဝ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်ပြင်သေတ် တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် ဗဟဵု ဌာန အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ယေန်သၞာင်၊ အနုသုခုမ၊ ဖက်ရှေန် (Fashion) ကေုာံ ပရေင် စၞအာဟာရ မပြာကတ် အလုံ ဂၠးတိ မွဲ ရ。 ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ နကဵု ယၟု တၞဟ် မ္ဂး ညးတအ် ကော်စ &quot;ဍုင် လျး&quot; (La Ville Lumière / City of Light) ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ဍုင် ပရေင်ဆာန်&quot; (City of Love) ရ。

== ၁။ ဝင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==

* '''ခေတ် တြေံ:''' ဍုင် ဏအ် ဝွံ ဂကူ ကေတ်လ် (Celtic tribe) မၞုံ ယၟု ပါရဳသဳ (Parisii) တအ် စ ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ ၜိုတ် ၃ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ ရ。 ကြဴနူ ဂှ် အေန်ပါယာ ရဝ်မ (Roman Empire) တအ် သီ ကေတ် တုဲ သြိုင်ခၞံ လဝ် ဍုင် မၞုံ ယၟု လူတဳသျှာ (Lutetia) ရ。
* '''ခေတ် လဒေါဝ်:''' ပ္ဍဲ ၅ ဗွဝ်ကၠံ ဂှ် သၟိင် ကလဝ်ဗိသ် (Clovis I) သီ ကေတ် တုဲ စၟတ်သမ္တီ လဝ် နဒဒှ် ဍုင်ဇၞော် သွက် ဂကူ ဖရန့် (Franks) တအ် ရ。 နူ ဂှ် စ တုဲ ဍေံ ဒှ် ကၠုင် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်ပြင်သေတ် ရ。
* '''ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ပြင်သေတ်:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၇၈၉ ဂှ် ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် လဝ် ဗဟဵု ဌာန အဓိက သွက် &quot;ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ပြင်သေတ်&quot; (French Revolution) မဖျေဟ် ထောအ် သၞောတ်ဝ် သၟိင်ဨကရာဇ် ကေုာံ ဒက်ပ္တန် သၞောတ် သမ္မတ ရ。

== ၂။ ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု ==

* '''ပထဝဳ:''' ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ဇိုင် ၜဳသေန် (Seine) တုဲ ၜဳ ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပါ် လဝ် ဍုင် ဏအ် နကဵု ၜါ ကရေက် မတွံဂး &quot;ပြင် သတုံ&quot; (Right Bank / Rive Droite) ကဵု &quot;ပြင် ဇွိ&quot; (Left Bank / Rive Gauche) ရ。
* '''ရာသဳဥတု:''' ဍုင် ဏအ် နွံ ကု ရာသဳဥတု အဝ်ရှေန်နေတ် (Oceanic climate) တုဲ ဥတု ကညင် မ္ဂး ကတဴ သၟဟ်အစောံ ကေုာံ ဥတု မုဟ်ကျာ မ္ဂး လမုဟ် စဵုကဵု ထီု ဍာ်ကလောအ် စှ်ေ မာန် ရ。

== ၃။ ဒၞာဲ စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ပရေင်အာတရဴ ==
ဍုင်ပါရဳသ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင် မၞိဟ် အာ ဝေင် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ တုဲ ဒၞာဲ စၟတ်သမ္တီ အဓိက ဂမၠိုင် မ္ဂး-

* '''[[တိုင်အဳဖေဝ်]] (Eiffel Tower):''' သင်္ကေတ ဍုင်ပါရဳသ် ကေုာံ ပြင်သေတ် သြိုင်ခၞံ လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၉။
* '''တိုက်ထ္ၜးပျး လုဗ် (Louvre Museum):''' ဒှ် တိုက်ထ္ၜးပျး အနုသုခုမ ဇၞော် အိုတ် ကေုာံ မၞိဟ် အာ လ္ၚတ် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ၊ မဒှ် ဒၞာဲ ထ္ၜး လဝ် ရုပ်ကသူ မဝ်နာလဳသာ (Mona Lisa)။
* '''ဘာကျာ် နဝ်တြေဒါမ် (Notre-Dame de Paris):''' ဘာကျာ် ခရေတ်ယာန် ခေတ် ဂေါတေတ် (Gothic) မပြာကတ် အလုံ လိုက်။
* '''တြင်ဇမၞး (Arc de Triomphe):''' တြင် ဇၞးပၞာန် မသြိုင် လဝ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် အံင်ဇၞး ပၞာန် နပိုလဳယောန် (Napoleon)။

== ၄။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ==

* '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ်:''' ဒေသ ဍုင်ပါရဳသ် (Île-de-France) ဝွံ ဍေံ ပတိတ် ကဵု သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်ပြင်သေတ် တုဲ ဒှ် ဌာန် ဗဟဵု သွက် ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ。
* '''ဖက်ရှေန် ကေုာံ အနုသုခုမ:''' ပါရဳသ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဖက်ရှေန် မွဲ တုဲ ကမ္ပဏဳ ကယျိုင်ကယျဝ် မပြာကတ် ဗီုကဵု Chanel, Dior ကေုာံ Louis Vuitton တအ် နွံ တန်တဴ ဒၟံင် ရ。 သဘင် ပေါဲ ထ္ၜး ဖက်ရှေန် (Paris Fashion Week) ဂှ် ဒှ် သဘင် ကိစ္စဇၞော် အိုတ် မွဲ သွက် လောက ကယျိုင်ကယျဝ် ရ。

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ဍုင်ပြင်သေတ်]]
* [[တိုင်အဳဖေဝ်]]
* [[ရးဥရောပ]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}

* Fierro, Alfred (1996). ''Histoire et dictionnaire de Paris''. Robert Laffont.
* Jones, Colin (2004). ''Paris: Biography of a City''. New York: Penguin Books.
[[Category:ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင်]] [[Category:ဍုင်ပြင်သေတ်]] [[Category:ပါရဳသ်]] [[Category:ရးဥရောပ]]</text>
      <sha1>2llozhixc7ba770kw8bhkc63unyn2qo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဝ်ဂျူ:Location map/data/France</title>
    <ns>828</ns>
    <id>10727</id>
    <revision>
      <id>54214</id>
      <timestamp>2026-05-06T00:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;return { 	name = 'France', 	description = 'Map of France', 	projection = 'equirectangular', 	top = 51.5, 	bottom = 41.0, 	left = -5.8, 	right = 10.2, 	default = 'France location map-Regions and departements-2016.svg', 	relief = 'France relief location map.jpg', 	image1 = 'France location map-Regions and departements.svg' }&quot;</comment>
      <origin>54214</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="324" sha1="6g4q7fkee6qtinq74e7m49vf4e37dm0" xml:space="preserve">return {
	name = 'France',
	description = 'Map of France',
	projection = 'equirectangular',
	top = 51.5,
	bottom = 41.0,
	left = -5.8,
	right = 10.2,
	default = 'France location map-Regions and departements-2016.svg',
	relief = 'France relief location map.jpg',
	image1 = 'France location map-Regions and departements.svg'
}</text>
      <sha1>6g4q7fkee6qtinq74e7m49vf4e37dm0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်ဍဵုဍိုက် လတူအေန်တာနေတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10728</id>
    <revision>
      <id>54217</id>
      <timestamp>2026-05-06T00:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = ပရေင်ဍဵုဍိုက် လတူအေန်တာနေတ် (Cyberbullying) | native_name = သပုန်လာင် / သပုန် အေန်တာနေတ် | image =  | caption = ပရေင်ဍဵုဍိုက် လတူအေန်တာနေတ် ဂှ် ဒှ် ဘဲအန္တရာဲ ဇၞော် မွဲ ပ္ဍဲ ခေတ်...&quot;</comment>
      <origin>54217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9070" sha1="r81g49s7wkepdfy86h1eeww455n8arr" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ပရေင်ဍဵုဍိုက် လတူအေန်တာနေတ် (Cyberbullying)
| native_name = သပုန်လာင် / သပုန် အေန်တာနေတ်
| image = 
| caption = ပရေင်ဍဵုဍိုက် လတူအေန်တာနေတ် ဂှ် ဒှ် ဘဲအန္တရာဲ ဇၞော် မွဲ ပ္ဍဲ ခေတ် ဒဳဂျဳတေဝ် လၟုဟ် ရ။
| field = [[စိတ္တဗေဒ]]၊ [[မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ [[အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ်]]
| related_concepts = ပရေင်စုတ်စောဲ၊ ပွမဖေက်ဂၟံက်၊ ဒဳဂျဳတေဝ်
}}

'''ပရေင်ဍဵုဍိုက် လတူအေန်တာနေတ်''' ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် ဓမ္မတာ မလေပ် ကော်စ '''သပုန်လာင်''' ({{lang-en|Cyberbullying}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ပွမဍဵုဍိုက်၊ ဟီုပျဲပျာံ၊ ပလီုစရာဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဖေက်ဂၟံက် ညးတၞဟ် နကဵု ပရေင်အဆက်အစောံ ကိရိယာ ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital devices) မပ္တံကဵု စက်ဖုင်၊ ကောန်ပျူတာ ကေုာံ တာဗလက် တအ် ရ။ 

အရာ ဏအ် ဝွံ ဍေံ က္တဵုဒှ် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲကဵု မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ် (Social Media) ဗီုကဵု ဝှုက်ဗောက် (Facebook)၊ အေန်သတာဂရာမ် (Instagram)၊ တွိတာ (Twitter/X) ကေုာံ ပ္ဍဲ လိက် မက်သေတ် (Messaging apps) ကေုာံ ဂေမ် လတူလာင် တအ် ရ။ ဟိုတ်နူကဵု ညးမဍဵုဍိုက် တအ် ဂှ် ပၞုက် လဝ် ယၟု ဇကု (Anonymous) ဂွံ တုဲ ပရေင် ဍဵုဍိုက် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဂိဇြိုင် ကေုာံ ဖေက်ဂၟံက် လောန် နူကဵု ပရေင် ဍဵုဍိုက် အတိက် တေအ် ဏီ ရ။

== ၁။ ဗီုပြင် ကေုာံ နဲကဲ ဍဵုဍိုက်ဂမၠိုင် (Types of Cyberbullying) ==
ပရေင်ဍဵုဍိုက် လတူ အေန်တာနေတ် ဝွံ ဍေံ နွံ ဗီုပြင် တၞဟ်ဟ် သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''ပွမဟီုပျဲ ကေုာံ စုတ်စောဲ (Harassment):''' ပွမပလံင် လိက် ပရေံပရေံ၊ လိက် စုတ်စောဲ ကေုာံ ရုပ် မဟွံဒးရး ကု ညးမွဲမွဲ လိင်င် ကေုာံ ဂၠိုင်ကဵုအလန်။
* '''ပွမပတိတ် ပရူပရာ ပူဂိုလ် (Doxing / Outing):''' ပွမကေတ် တင်နင် ပူဂိုလ် ညးတၞဟ် ဥပမာ - ဓါတ်ရုပ် ပၞုက်၊ လိက် ပၞုက် ဟွံသေင်မ္ဂး လိက်ပရော သ္ၚိ တအ် ဂှ် တုဲ ပတိတ် ဖြး ပ္ဍဲ လတူ လာင် ညံင် ညးဂှ် ဂွံ ဂွပါတ် ကေုာံ လီုစရာဲ။
* '''ပွမသ္ပပတောအ် ယၟု ညးတၞဟ် (Impersonation):''' ပွမခၞံ အကံက် တၟိ (Fake account) နကဵု ယၟု ကေုာံ ရုပ် ညးတၞဟ် တုဲ အာ ဟီု အရေဝ် ပရေံပရေံ ဟွံသေင်မ္ဂး ကၠောန် ကမၠောန် ဟွံခိုဟ် ညံင် ညးတၞဟ် တအ် ဂွံ ထေင် ဗၠေတ်။
* '''ပွမဗက်လ္ၚတ် ကေုာံ ဖေက်ဂၟံက် (Cyberstalking):''' ပွမဗက် လ္ၚတ် ဒၟံင် ပရေင်ချဳဓရာင် ညးတၞဟ် လတူလာင် လၟိုန် အခိင် တုဲ ပလံင် လိက် ဇမၞော် ဘဲ (Threats) ညံင် ညးဂှ် ဂွံ ဖေက်ဂၟံက်။
* '''ပွမပါ်ခြာ ကေုာံ ထဍေင်ပတိတ် (Exclusion):''' ပွမတမၠင် စိုတ် တုဲ ဟွံကဵု ညးမွဲမွဲ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ (Group chat) ဟွံသေင်မ္ဂး ဂေမ် မွဲမွဲ။

== ၂။ အကျိုးဆက် ကေုာံ အန္တရာဲဂမၠိုင် (Impacts) ==
ညးမဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် လတူလာင် တအ် ဂှ် ကလိဂွံ အကျိုးဆက် ပရေံပရေံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ-
* '''ပရေင်ထတ်ယုက် စိုတ်:''' ဒှ် ယဲသ္ၚောံ (Depression)၊ စိုတ်ဓါတ်စှ်ေ၊ ဒှ် ပရေင် ဖေက်ဂၟံက် (Anxiety) ကေုာံ ဟွံမိက် ဆက်ဆောံ ကု မၞိဟ် တၞဟ် တအ် (Isolation)။
* '''ပရေင်ပညာ ကေုာံ ကမၠောန်:''' ဟွံမိက် အာ ဘာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံမိက် အာ ရုင် တုဲ စိုတ် ဟွံပါ ပ္ဍဲ ကမၠောန်။
* '''ပရေင် ထတ်ယုက် ကာယ:''' ဟိုတ်နူ စိုတ် ဍောင်ၜိုတ် တုဲ တိက် ဟွံလှိင်၊ စ ပုင် ဟွံစှ်ေ ကေုာံ ယဲ က္တဵုဒှ် လောဲ။
* '''အန္တရာဲ လမျီု:''' လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ဒုင်စသိုင် ဟွံမာန် တုဲ စဵုကဵု သ္ပပလီု လမျီု ဇကု (Suicide) က္တဵုဒှ် မာန် ရ။

== ၃။ နဲကဲ စဵုဒၞာ ကေုာံ ပရေင်တဝ်စၞေဟ် (Prevention &amp; Solutions) ==
ယဝ်ရ ဇကု ဟွံသေင်မ္ဂး မိတ်သဟာဲ ဇကု မွဲမွဲ ဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် လတူ အေန်တာနေတ် မ္ဂး ဒး သ္ပ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
# '''လ္ပ ကလေင် ဟီု (Don't respond):''' လ္ပ ကလေင် တက် လိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ကလေင် ဟီု ကု ညးမဍဵုဍိုက် ဂှ် ညိ။ ဍေံတအ် မိက်ဂွံ ညာတ် ဇကု စိုတ်လီု ကေုာံ ဒေါသ တိတ် ရ။
# '''ဂိုင်သိပ် လဝ် သက်သဳ (Save the evidence):''' ရိုက် ကေတ် လဝ် ဗီုပြင် လိက် (Screenshots) ဟွံသေင်မ္ဂး ဓါတ်ရုပ် တအ် ဂှ် သွက်ဂွံ ဒှ် သက်သဳ ကာလ တိုင်ပ္တီ။
# '''ကၟာတ်လဒဵု ကေုာံ တိုင်ပ္တီ (Block and Report):''' ကၟာတ် ထောအ် (Block) အကံက် ညးမဍဵုဍိုက် ဂှ် တုဲ တိုင်ပ္တီ (Report) ကု မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ် (ဥပမာ - Facebook, Instagram) ညံင် ဂွံ ပလီု ထောအ် အကံက် ဍေံ တအ်။
# '''ဟီုလဴ ကု ညးဇၞော် (Talk to someone trusted):''' ယဝ်ရ ဒှ် ကောန်ၚာ် မ္ဂး ဒး ဟီုလဴ ထ္ၜး ကု မိမ ဟွံသေင်မ္ဂး အ္စာဘာ တအ်။ ယဝ်ရ ဒှ် မၞိဟ်ဇၞော် မ္ဂး ဒး ဟီုလဴ ကု မိတ်သဟာဲ မစှ်ေစိုတ် ဟွံသေင်မ္ဂး တိုင်ပ္တီ ကု ရုင်ဗၠာဲသၟိင် (Cybercrime department) မာန် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[အေန်တာနေတ်]]
* [[မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[စိတ္တဗေဒ]]

== နိဿဲ ==
* Hinduja, S., &amp; Patchin, J. W. (2014). ''Bullying Beyond the Schoolyard: Preventing and Responding to Cyberbullying''. Corwin Press.
* Cyberbullying Research Center. (2023). &quot;What is Cyberbullying?&quot;. 

[[Category:အေန်တာနေတ်]]
[[Category:မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ]]
[[Category:အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>r81g49s7wkepdfy86h1eeww455n8arr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်ဒစဵုဒစး လညာတ်သြဇာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10729</id>
    <revision>
      <id>54218</id>
      <timestamp>2026-05-06T01:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ (Counter Hegemony) | native_name = ပရေင်ဒစဵုဒစး လညာတ်သြဇာ | image =  | caption =  | field = [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[ဒဿန]] | key_people = [[အာန်တဝ်နဳယဝ် ဂရာမ်သဳ]] (Anto...&quot;</comment>
      <origin>54218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7885" sha1="e0athak5nwls8n5830xyunvaj0oyljy" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ (Counter Hegemony)
| native_name = ပရေင်ဒစဵုဒစး လညာတ်သြဇာ
| image = 
| caption = 
| field = [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[ဒဿန]]
| key_people = [[အာန်တဝ်နဳယဝ် ဂရာမ်သဳ]] (Antonio Gramsci)
| related_concepts = ဟေဂျဳမဝ်နဳ (Hegemony), ယေန်သၞာင် ဓလီုပ္ဍိုက်, [[ဝါဒ မာက်]] (Marxism)
}}

'''ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ''' ({{lang-en|Counter Hegemony}}) ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မန် မလေပ် ကော်စ '''ပရေင်ဒစဵုဒစး လညာတ်သြဇာ''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ဒဿန ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် မွဲ မတွံဂး ပွမဒစဵုဒစး၊ ပါ်ပဲါ ကေုာံ တဝ်စၞေဟ် ညံင် ဂွံ ပလီုကၠေအ် လညာတ်၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ အဝဵုသြဇာ ဂကောံ ညးမအုပ်ဓုပ် (Ruling class) တအ် ညံင် ဟွံဂွံ ဓလီုပ္ဍိုက် လတူ ဂကောံ ညးဍုင်ကွာန် သၟဝ် တအ် ရ။ 

သဘဴဓရ် ဝွံ ဍေံ တိတ် ကၠုင် နူကဵု လညာတ် တၠပညာ မာက်သေတ် ဣတလဳ မၞုံ ယၟု '''အာန်တဝ်နဳယဝ် ဂရာမ်သဳ''' (Antonio Gramsci) တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် လဒက်ပ္တန် အဓိက မွဲ သွက် ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင် ဗၠးၜး ကောန်မၞိဟ် တအ် ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ တမ်ရိုဟ် ==
သဘဴဓရ် &quot;ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ&quot; ဝွံ အာန်တဝ်နဳယဝ် ဂရာမ်သဳ ဖန်ဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ အကြာ သၞာံ ၁၉၃၀ တအ် အခိင် ညး မဒး ဒုင် ဖျေဟ် လဝ် ထံင် နကဵု အလဵုအသဳ ဖာသေတ် (Fascist) ဣတလဳ ရ။ ညး ချူ လဝ် ပ္ဍဲ လိက်ကၞပ် ညး မၞုံ ယၟု ''Prison Notebooks'' တုဲ ညး ပါ်ပဲါ လဝ် ဒဒှ်ရ သၞောတ် ဝါဒ ဓနသေဌ် (Capitalism) ဂှ် ဍေံ ဟွံသေင် ဆ လွပ် အဝဵု ပၞာန် မွဲ ဓဝ် မထိင်ဒဝ် လဝ် မၞိဟ် တအ်၊ ဍေံ စကာ လဝ် ယေန်သၞာင်၊ မဳဒဳယာ၊ ကေုာံ ပရေင် ပညာ တုဲ စုတ် လဝ် လညာတ် (Ideology) ပ္ဍဲ က္ဍဟ် မၞိဟ် တအ် ညံင် ဂွံ ထေင် ကေတ် သၞောတ်ဝ် မဍဵုဍိုက် ဏအ် ဂှ် ဒှ် အရာ &quot;ဓမ္မတာ&quot; ရ။ အရာ ဏအ် ဂှ် ညး ကော်စ '''ဟေဂျဳမဝ်နဳ''' (Hegemony - လညာတ်သြဇာ) ရ။

သွက်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ကု ဟေဂျဳမဝ်နဳ ဏအ် ဂှ်၊ ဂကောံ သၟာကမၠောန် ကေုာံ ညးမဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် တအ် ဒး ဒက်ပ္တန် ယေန်သၞာင် တၟိ၊ လညာတ် တၟိ ကေုာံ ဒက်ပ္တန် အဖွဲ့အစည်း မဒစဵုဒစး ကု ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် ရောင်။ အရာ ဏအ် ဂှ် ညး ကော်စ '''ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ''' ရ။

== ၂။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သဘဴဓရ် ==
သွက်ဂွံ ကၠိုဟ် ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ မ္ဂး ဒး တီ လဒက်ပ္တန် အဓိက ၜါ သာ် ရ-
* '''ဟေဂျဳမဝ်နဳ (Hegemony):''' ဂကောံ ညးမအုပ်ဓုပ် (Ruling class) တအ် စကာ အရာ မပ္တံကဵု ဘာဗတောန်လိက်၊ ဘာသာ၊ လိက်ပတ် ကေုာံ မဳဒဳယာ တုဲ ဖန်ဇန် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ဒုင်တဲ ပရေင် ဍဵုဍိုက် ဍေံတအ် နကဵု သဘဴဓဝ် &quot;အလဵုအလဵု&quot; (Common sense) ရ။ 
* '''ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ (Counter Hegemony):''' ပွမထကး ပလီု ထောအ် လညာတ် &quot;အလဵုအလဵု&quot; ဂှ် တုဲ ဖန်ဗဒှ် လညာတ် တၟိ မၞုံ ကု ပရေင် ဗၠးၜး ကေုာံ တုပ်သၟဟ်။ ဍေံ ဒှ် ပွမလ္ၚတ် သုတေသန (Critical thinking) တုဲ ညာတ် ကေတ် ဒုဟ် သၞောတ်ဝ် မအုပ်ဓုပ် တအ် ရ။

== ၃။ ဗီုပြင် ကေုာံ သာဓကဂမၠိုင် ==
ပရေင် ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ ဝွံ ဍေံ က္တဵုဒှ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ဂၠးတိ နကဵု ဗီုပြင် နာနာ သာ် ရ-
* '''မဳဒဳယာ သၠးပွး (Alternative Media):''' ပွမဒက်ပ္တန် ပရိုင် ကေုာံ မဳဒဳယာ ညးဍုင်ကွာန် (Citizen journalism) သွက်ဂွံ ဒစဵုဒစး ပရိုင် မလီဠာန် နူကဵု မဳဒဳယာ အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ကမ္ပဏဳ ဇၞော် တအ်။
* '''ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ညးဍုင်ကွာန် (Social Movements):''' ပေါဲ ထ္ၜးဆန္ဒ ကေုာံ ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု သွက် အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ် ဗီုကဵု ဂကောံ သၟာကမၠောန် ကေုာံ ပရေင် တဝ်စၞေဟ် အခေါင်အရာ တုပ်သၟဟ် တအ်။
* '''ပရေင် ပညာ တၟိ (Alternative Education):''' ပွမဗတောန် ကဵု သၟတ် တအ် ညံင် ဂွံ တီ ဝင် ဍာံဍာံ၊ ညံင် ဂွံ ပါ်ပဲါ လညာတ် အလဵုအသဳ (Critical Pedagogy) ညံင် ဟွံဂွံ ဒုင် လှေအ်လှန် နကဵု ပရေင် ပညာ စက်ယန္တရား။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[အာန်တဝ်နဳယဝ် ဂရာမ်သဳ]] (Antonio Gramsci)
* [[ဝါဒ မာက်]] (Marxism)
* [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]
* [[အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==
* Gramsci, Antonio (1971). ''Selections from the Prison Notebooks''. International Publishers.
* Cox, Robert W. (1983). &quot;Gramsci, Hegemony and International Relations: An Essay in Method&quot;. ''Millennium: Journal of International Studies''.

[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ဒဿနဂမၠိုင်]]
[[Category:ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ပရေင်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>e0athak5nwls8n5830xyunvaj0oyljy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဳဒဳယာ သၠးပွး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10730</id>
    <revision>
      <id>54219</id>
      <timestamp>2026-05-06T02:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = မဳဒဳယာ သၠးပွး (Alternative Media) | native_name = မဳဒဳယာ အလဵုစောတ် / မဳဒဳယာ တၞဟ်ခြာ | image =  | caption =  | field = [[မဳဒဳယာ]]၊ ဂျာနယ်လဳဇြေမ်၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] | related_concepts = မဳဒဳယာ အဓိက (Mainstream Me...&quot;</comment>
      <origin>54219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7567" sha1="kz18thx91vcj23bgdrot1dfwvfyo4r2" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = မဳဒဳယာ သၠးပွး (Alternative Media)
| native_name = မဳဒဳယာ အလဵုစောတ် / မဳဒဳယာ တၞဟ်ခြာ
| image = 
| caption = 
| field = [[မဳဒဳယာ]]၊ ဂျာနယ်လဳဇြေမ်၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
| related_concepts = မဳဒဳယာ အဓိက (Mainstream Media), သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန် (Citizen Journalism), [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony)
}}

'''မဳဒဳယာ သၠးပွး''' ဟွံသေင်မ္ဂး '''မဳဒဳယာ အလဵုစောတ်''' ({{lang-en|Alternative Media}} ဟွံသေင်မ္ဂး {{lang-en|Independent Media}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဌာန မဳဒဳယာ၊ ပရိုင် ကေုာံ ပလက်ဖံင် မတၞဟ်ခြာ နူကဵု မဳဒဳယာ အဓိက (Mainstream Media) မပ္တံကဵု ဌာနပရိုင် အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဌာနပရိုင် ကမ္ပဏဳ ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်ဇၞော် တအ် ရ။ 

မဳဒဳယာ သၠးပွး ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဍေံတအ် တန်တဴ နကဵု လညာတ် အလဵုစောတ် တုဲ၊ ရန်တၟအ် ဍေံတအ် ဂှ် သွက်ဂွံ ပတိတ် ဖြး ပရိုင်၊ လညာတ် ကေုာံ ရမျှာင် ညးဍုင်ကွာန် သၟဝ် (Grassroots) မဒး ဒုင် ကၟာတ်လဒဵု လဝ် ပ္ဍဲ မဳဒဳယာ အဓိက တအ် ရ။ ဍေံ ဒှ် ကိရိယာ အဓိက မွဲ သွက် ပရေင် ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ (Counter Hegemony) ကေုာံ ပရေင် ဗၠးၜး ဂကောံမၞိဟ် ရ။

== ၁။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် ==
သွက်ဂွံ ပါ်ပဲါ ခြာ ကေတ် မဳဒဳယာ သၠးပွး မ္ဂး ဍေံ နွံ ကု အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိက ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''ပရေင် အလဵုစောတ် (Independence):''' ဟွံမွဲ သၟဝ် ဩဇာ ဗော် ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး သေဌဳ ပိုန်ဒြပ် တအ်။ ဍေံတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု သြန် ဒါန် ညးဍုင်ကွာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ စေတနာ တအ် ရ။
* '''ရမျှာင် တၞဟ်ခြာ (Alternative Voices):''' ပတိတ် ဖြး ကဵု ရမျှာင် ဂကောံမၞိဟ် လၟိဟ် အောန်၊ ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင်၊ သၟာကမၠောန် ကေုာံ ညးမဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် တအ် မဟွံဂွံ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ မဳဒဳယာ အဓိက။
* '''ပရေင် ပါ်ပဲါ ကေုာံ သုတေသန (Critical Perspective):''' ဍေံတအ် ဟွံ ဆက် ဖြး ပရိုင် သၟး၊ ဍေံတအ် သ္ပ သုတေသန၊ ပါ်ပဲါ အဝဵုသြဇာ ကေုာံ စၟဳစၟတ် ပရိုင် မလီဠာန် (Fact-checking) ရ။
* '''ပရေင် ပါလုပ် ညးဍုင်ကွာန် (Citizen Participation):''' ဗွဲမဂၠိုင် မ္ဂး ညးမချူ ပရိုင် တအ် ဂှ် ဒှ် ညးဍုင်ကွာန် ဓမ္မတာ မၞုံ ပ္ဍဲ ဒေသ တေအ် ဇေတ်တ် (Citizen Journalists) ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် မဳဒဳယာ သၠးပွး ဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲ ခေတ် အဆက်အစောံ နာနာ ဝွံ ဗီုပြင် မဳဒဳယာ သၠးပွး ဍေံ ပြံင်လှာဲ ကၠုင် တၟာ ဂလိုင် ရ-
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ (Print &amp; Radio):''' လိက်ကၞပ် ဍောတ်တ် (Zines)၊ လိက်ပရိုင် တဝ်စၞေဟ် သၟဝ် တိ (Underground press) ကေုာံ ရေဒဳယဝ် ညးဍုင်ကွာန် (Community Radio)။
* '''ခေတ် အေန်တာနေတ် (Digital Era):''' ဝေပ်သာက် ပရိုင် အလဵုစောတ်၊ ဘလံက် (Blogs) ကေုာံ ပေါတ်ကါသ် (Podcasts)။
* '''ခေတ် မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ် (Social Media):''' မုက်လိက် ဝှုက်ဗောက် ပူဂိုလ် (Digital Creators)၊ လာင် တာဗလက်၊ တွိတာ (X) ကေုာံ ယူကျူ (YouTube) မဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု ညးစကာ တအ် အလဵုစောတ် ရ။

== ၃။ အခန်ကဏ္ဍ သွက် ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ ဂကူမန် ==
သွက် ဂကောံမၞိဟ် မဒး ဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု အဝဵု တေင်င်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သွက် ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် ဗီုကဵု ဂကူမန် တအ် မ္ဂး မဳဒဳယာ သၠးပွး ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ-
# '''ပဲါ ကၠေအ် ပရေင် ကၟာတ်လဒဵု (Bypassing Censorship):''' အခိင် အလဵုအသဳ ကၟာတ်လဒဵု ပရိုင် မ္ဂး မဳဒဳယာ သၠးပွး တအ် ဂှ် ဒှ် တြင် အဓိက သွက်ဂွံ တီ ပရိုင် ဍာံ ရ။
# '''ထိင်ဒဝ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ်:''' ဍေံတအ် ဖန်ဗဒှ် ကဵု ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ချူ တွံ နကဵု အရေဝ် ဘာသာ မိ (ဥပမာ - မန်) မဟွံဂွံ အခေါင် ပ္ဍဲ မဳဒဳယာ ဍုင် (State Media) တအ် ရ။
# '''တဝ်စၞေဟ် လညာတ် သြဇာ (Countering Hegemony):''' ဍေံ ဗိုင် ပါ်ပဲါ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် မဟွံမွဲ ကု ဗဗွဲဓရ် တုဲ သြိုင်ခၞံ လညာတ် သၠးပွး သွက် အနာဂတ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]]
* [[အခေါင် သၠးပွး ပရေင်ဟီုတွံ]]
* [[မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}
* Atton, Chris (2002). ''Alternative Media''. SAGE Publications.
* Downing, John D. H. (2001). ''Radical Media: Rebellious Communication and Social Movements''. SAGE Publications.

[[Category:မဳဒဳယာ]]
[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]
[[Category:အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>kz18thx91vcj23bgdrot1dfwvfyo4r2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10731</id>
    <revision>
      <id>54220</id>
      <timestamp>2026-05-06T02:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = ဂျာနယ်လေတ် ညးဍုင်ကွာန် | native_name = သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန် | image =  | caption =  | field = [[မဳဒဳယာ]]၊ ဂျာနယ်လဳဇြေမ်၊ [[မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]] | related_concepts = [[မဳဒဳယာ သၠးပွး]] (Alternative Media), ပရိ...&quot;</comment>
      <origin>54220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8436" sha1="c9gd182nac09xogqf5aonsgxn0wz9q5" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ဂျာနယ်လေတ် ညးဍုင်ကွာန်
| native_name = သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန်
| image = 
| caption = 
| field = [[မဳဒဳယာ]]၊ ဂျာနယ်လဳဇြေမ်၊ [[မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]]
| related_concepts = [[မဳဒဳယာ သၠးပွး]] (Alternative Media), ပရိုင် (News), အခေါင် သၠးပွး ပရေင်ဟီုတွံ
}}

'''ဂျာနယ်လေတ် ညးဍုင်ကွာန်''' ({{lang-en|Citizen Journalism}}) ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မန် မလေပ် ကော်စ '''သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန်''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် ပွမကောံပကောံ၊ ချူ၊ ပါ်ပဲါ ကေုာံ ပတိတ် ဖြး ပရိုင် တင်နင် (News and Information) နကဵု ညးဍုင်ကွာန် ဓမ္မတာ မဟွံသေင် ကု သၟာပရိုင် အ္စာ (Professional journalists) တအ် ရ။ 

ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်ဝ် ဏအ် ဝွံ ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂှ် ဟွံသေင် ဆ ညးမဗှ် ကလင် ပရိုင် ဓမ္မတာ မွဲ ဓဝ်၊ ဍေံတအ် ပြံင်လှာဲ အာ နဒဒှ် ညးမဖန်ဗဒှ် ပရိုင် (Content Creators) ကေုာံ ညးမပလံင် ပရိုင် စိုပ် တဲ ဂကောံမၞိဟ် မွဲ ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
ၜိုန်ရ လညာတ် ညးဍုင်ကွာန် ဗိုင် ချူ ပရိုင် ဝွံ နွံ ကၠုင် နူ ခေတ် လိက်ပရိုင် တြေံ (Letters to the editor) ကီု လေဝ်၊ ဍေံ ဇၞော်မောဝ် တိုန် အလုံ ဂၠးတိ ပ္ဍဲကဵု အခိင် ကောန်ပျူတာ ကေုာံ အေန်တာနေတ် ခေတ်တၟိ (Web 2.0) စ က္တဵုဒှ် ကၠုင် ရ။
* '''ခေတ် စက်ဖုင် (Smartphones):''' ဟိုတ်နူ ဇၟာပ် မၞိဟ် နွံ စက်ဖုင် မၞုံ ကု ကမ္မရာ တုဲ ဍေံတအ် ရိုက် ကေတ် ဗီု ဟွံသေင်မ္ဂး ဗဳဒဳယဝ် ပရေင် က္တဵုဒှ် မွဲမွဲ ဂွံ လွာဲဂှ် ရ။
* '''မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ် (Social Media):''' ဝှုက်ဗောက် (Facebook)၊ တွိတာ (X)၊ ကေုာံ ယူကျူ (YouTube) တအ် ဂှ် ဒှ် ပလက်ဖံင် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ပတိတ် ဖြး ပရိုင် သီု ဟွံဒး စၟဳ မဳဒဳယာ ဇၞော်ဇၞော် တအ် ရ။

== ၂။ အခန်ကဏ္ဍ ကေုာံ ကိစ္စဇၞော် ==
ဂျာနယ်လေတ် ညးဍုင်ကွာန် ဝွံ ဍေံ ယိုက်ဂၠေင် ဒၟံင် တာလျိုင် အဓိက ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ခေတ် လၟုဟ်-
# '''ပြဟ်ပြေဟ် ကေုာံ ဍာံစၟတ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ (Real-time Reporting):''' ကာလ ဘဲအန္တရာဲ က္တဵုဒှ် (ဥပမာ - က္ၜင်ကျာ စှ်ေ၊ တိချဳ၊ ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ) မ္ဂး ညးဍုင်ကွာန် မၞုံ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဂှ် ဟေင် ဒှ် မၞိဟ် မပလံင် ပရိုင် ဂွံ ပြဟ် အိုတ် ကိုပ်ကၠာ နူ ဌာနပရိုင် တအ် ဏီ ရ။
# '''ပဲါ ကၠေအ် ပရေင် ကၟာတ်လဒဵု (Bypassing Censorship):''' ပ္ဍဲ ဍုင် မၞုံ ကု အလဵုအသဳ တေင်င်၊ ဌာနပရိုင် ဓမ္မတာ တအ် ဟွံဂံင် ဟီု ပရိုင် ဍာံ ဂှ် သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂှ် ရ ဒှ် ညးမပတိတ် ဖြး အခေါင်အရာ မဒး ဒုင် ပလီု တအ် ရ။
# '''ပရိုင် ဒေသ ကေုာံ ဂကူ လၟိဟ် အောန် (Local &amp; Niche Coverage):''' မဳဒဳယာ ဇၞော်ဇၞော် တအ် ဟွံစွံ သတိ လတူ ပရိုင် ကွာန် ဍောတ်တ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပြသၞာ ဂကူ လၟိဟ် အောန် တအ် မ္ဂး သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဟေင် ဒှ် မၞိဟ် မကော် ပၠုပ် စိုတ် ညးဂၠးတိ တအ် ရ။

== ၃။ တင်ဝါတ်ဂါတ် ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပဲါ ==
ၜိုန်ရ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် ကီု လေဝ် သၞောတ်ဝ် ဏအ် နွံ ကု တင်ဍိုန်လျ ကေုာံ တင်ဝါတ်ဂါတ် လ္ၚဵု သာ် ရ-
* '''ပရိုင် မလီဠာန် (Fake News &amp; Misinformation):''' ဟိုတ်နူ ဟွံမွဲ ကု ပရေင် စၟဳစၟတ် ဍာံ/ဟွံဍာံ ဗီုကဵု ဌာနပရိုင် ဓမ္မတာ တအ် တုဲ ပရိုင် ဟွံဍာံ၊ ဗီုပြင် မပလီု လဝ် တအ် ဖြး ပြဟ် လောန် ရ။
* '''စိုတ် ပါ်ကရေက် ကေုာံ လပါ် (Bias):''' ညးဍုင်ကွာန် လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ပတိတ် ပရိုင် နကဵု စိုတ် လပါ် ဇကု မဒးဂၞပ် သၟး တုဲ ဟွံမွဲ ကု ပရေင် လဒေါဝ် (Objectivity) ရ။
* '''ပရေင် အန္တရာဲ သွက် ညးချူ (Safety Risks):''' ညးဍုင်ကွာန် မချူ ပရိုင် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင် ဗၠေတ် သၞောဝ် တအ် ဂှ် ဒး ဒုင် ဘဲ ဖေက်ဂၟံက် ကေုာံ ဒး ဒုင် ရပ် နူကဵု အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ သပုန် တအ် မာန် ရ။

== ၄။ သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်မန် ==
သွက် ဂကောံမၞိဟ် မန် ပိုဲ မ္ဂး၊ သၟတ် မန် ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန် တအ် စကာ ဒၟံင် ဝှုက်ဗောက် ညံင် ဂွံ ဒှ် ဂျာနယ်လေတ် ညးဍုင်ကွာန် ရ။ ဍေံတအ် ပတိတ် ပရိုင် မဆေင်ကဵု ပရေင် ပြသၞာ ကွာန်၊ ပရေင် ထိင်ဒဝ် ယေန်သၞာင် လိက်ပတ် ကေုာံ ဒစဵုဒစး ကဵု လညာတ် သြဇာ မဓလီုပ္ဍိုက် လဝ် ဂကူ (Counter Hegemony) နကဵု အရေဝ် ဘာသာ မိ ဇကု မာန် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[မဳဒဳယာ သၠးပွး]]
* [[အခေါင် သၠးပွး ပရေင်ဟီုတွံ]]
* [[မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==
* Allan, Stuart (2009). ''Citizen Journalism: Global Perspectives''. Peter Lang.
* Glaser, Mark (2006). &quot;Your Guide to Citizen Journalism&quot;. PBS Idea Lab.

[[Category:မဳဒဳယာ]]
[[Category:အေန်တာနေတ်]]
[[Category:မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ဂျာနယ်လဳဇြေမ်]]</text>
      <sha1>c9gd182nac09xogqf5aonsgxn0wz9q5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54221</id>
      <parentid>54220</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T02:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8454" sha1="bs5ysvce0y7p97jadvdt4fj0qv3oe69" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ဂျာနေဝ်လေတ် ညးဍုင်ကွာန်
| native_name = သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန်
| image = 
| caption = 
| field = [[မဳဒဳယာ]]၊ ဂျာနေဝ်လဳဇြေမ်၊ [[မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]]
| related_concepts = [[မဳဒဳယာ သၠးပွး]] (Alternative Media), ပရိုင် (News), အခေါင် သၠးပွး ပရေင်ဟီုတွံ
}}

'''ဂျာနေဝ်လေတ် ညးဍုင်ကွာန်''' ({{lang-en|Citizen Journalism}}) ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မန် မလေပ် ကော်စ '''သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန်''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် ပွမကောံပကောံ၊ ချူ၊ ပါ်ပဲါ ကေုာံ ပတိတ် ဖြး ပရိုင် တင်နင် (News and Information) နကဵု ညးဍုင်ကွာန် ဓမ္မတာ မဟွံသေင် ကု သၟာပရိုင် အ္စာ (Professional journalists) တအ် ရ။ 

ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်ဝ် ဏအ် ဝွံ ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂှ် ဟွံသေင် ဆ ညးမဗှ် ကလင် ပရိုင် ဓမ္မတာ မွဲ ဓဝ်၊ ဍေံတအ် ပြံင်လှာဲ အာ နဒဒှ် ညးမဖန်ဗဒှ် ပရိုင် (Content Creators) ကေုာံ ညးမပလံင် ပရိုင် စိုပ် တဲ ဂကောံမၞိဟ် မွဲ ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
ၜိုန်ရ လညာတ် ညးဍုင်ကွာန် ဗိုင် ချူ ပရိုင် ဝွံ နွံ ကၠုင် နူ ခေတ် လိက်ပရိုင် တြေံ (Letters to the editor) ကီု လေဝ်၊ ဍေံ ဇၞော်မောဝ် တိုန် အလုံ ဂၠးတိ ပ္ဍဲကဵု အခိင် ကောန်ပျူတာ ကေုာံ အေန်တာနေတ် ခေတ်တၟိ (Web 2.0) စ က္တဵုဒှ် ကၠုင် ရ။
* '''ခေတ် စက်ဖုင် (Smartphones):''' ဟိုတ်နူ ဇၟာပ် မၞိဟ် နွံ စက်ဖုင် မၞုံ ကု ကမ္မရာ တုဲ ဍေံတအ် ရိုက် ကေတ် ဗီု ဟွံသေင်မ္ဂး ဗဳဒဳယဝ် ပရေင် က္တဵုဒှ် မွဲမွဲ ဂွံ လွာဲဂှ် ရ။
* '''မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ် (Social Media):''' ဝှုက်ဗောက် (Facebook)၊ တွိတာ (X)၊ ကေုာံ ယူကျူ (YouTube) တအ် ဂှ် ဒှ် ပလက်ဖံင် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ပတိတ် ဖြး ပရိုင် သီု ဟွံဒး စၟဳ မဳဒဳယာ ဇၞော်ဇၞော် တအ် ရ။

== ၂။ အခန်ကဏ္ဍ ကေုာံ ကိစ္စဇၞော် ==
ဂျာနေဝ်လေတ် ညးဍုင်ကွာန် ဝွံ ဍေံ ယိုက်ဂၠေင် ဒၟံင် တာလျိုင် အဓိက ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ခေတ် လၟုဟ်-
# '''ပြဟ်ပြေဟ် ကေုာံ ဍာံစၟတ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ (Real-time Reporting):''' ကာလ ဘဲအန္တရာဲ က္တဵုဒှ် (ဥပမာ - က္ၜင်ကျာ စှ်ေ၊ တိချဳ၊ ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ) မ္ဂး ညးဍုင်ကွာန် မၞုံ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဂှ် ဟေင် ဒှ် မၞိဟ် မပလံင် ပရိုင် ဂွံ ပြဟ် အိုတ် ကိုပ်ကၠာ နူ ဌာနပရိုင် တအ် ဏီ ရ။
# '''ပဲါ ကၠေအ် ပရေင် ကၟာတ်လဒဵု (Bypassing Censorship):''' ပ္ဍဲ ဍုင် မၞုံ ကု အလဵုအသဳ တေင်င်၊ ဌာနပရိုင် ဓမ္မတာ တအ် ဟွံဂံင် ဟီု ပရိုင် ဍာံ ဂှ် သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂှ် ရ ဒှ် ညးမပတိတ် ဖြး အခေါင်အရာ မဒး ဒုင် ပလီု တအ် ရ။
# '''ပရိုင် ဒေသ ကေုာံ ဂကူ လၟိဟ် အောန် (Local &amp; Niche Coverage):''' မဳဒဳယာ ဇၞော်ဇၞော် တအ် ဟွံစွံ သတိ လတူ ပရိုင် ကွာန် ဍောတ်တ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပြသၞာ ဂကူ လၟိဟ် အောန် တအ် မ္ဂး သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဟေင် ဒှ် မၞိဟ် မကော် ပၠုပ် စိုတ် ညးဂၠးတိ တအ် ရ။

== ၃။ တင်ဝါတ်ဂါတ် ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပဲါ ==
ၜိုန်ရ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် ကီု လေဝ် သၞောတ်ဝ် ဏအ် နွံ ကု တင်ဍိုန်လျ ကေုာံ တင်ဝါတ်ဂါတ် လ္ၚဵု သာ် ရ-
* '''ပရိုင် မလီဠာန် (Fake News &amp; Misinformation):''' ဟိုတ်နူ ဟွံမွဲ ကု ပရေင် စၟဳစၟတ် ဍာံ/ဟွံဍာံ ဗီုကဵု ဌာနပရိုင် ဓမ္မတာ တအ် တုဲ ပရိုင် ဟွံဍာံ၊ ဗီုပြင် မပလီု လဝ် တအ် ဖြး ပြဟ် လောန် ရ။
* '''စိုတ် ပါ်ကရေက် ကေုာံ လပါ် (Bias):''' ညးဍုင်ကွာန် လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ပတိတ် ပရိုင် နကဵု စိုတ် လပါ် ဇကု မဒးဂၞပ် သၟး တုဲ ဟွံမွဲ ကု ပရေင် လဒေါဝ် (Objectivity) ရ။
* '''ပရေင် အန္တရာဲ သွက် ညးချူ (Safety Risks):''' ညးဍုင်ကွာန် မချူ ပရိုင် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင် ဗၠေတ် သၞောဝ် တအ် ဂှ် ဒး ဒုင် ဘဲ ဖေက်ဂၟံက် ကေုာံ ဒး ဒုင် ရပ် နူကဵု အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ သပုန် တအ် မာန် ရ။

== ၄။ သၟာပရိုင် ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်မန် ==
သွက် ဂကောံမၞိဟ် မန် ပိုဲ မ္ဂး၊ သၟတ် မန် ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန် တအ် စကာ ဒၟံင် ဝှုက်ဗောက် ညံင် ဂွံ ဒှ် ဂျာနေဝ်လေတ် ညးဍုင်ကွာန် ရ။ ဍေံတအ် ပတိတ် ပရိုင် မဆေင်ကဵု ပရေင် ပြသၞာ ကွာန်၊ ပရေင် ထိင်ဒဝ် ယေန်သၞာင် လိက်ပတ် ကေုာံ ဒစဵုဒစး ကဵု လညာတ် သြဇာ မဓလီုပ္ဍိုက် လဝ် ဂကူ (Counter Hegemony) နကဵု အရေဝ် ဘာသာ မိ ဇကု မာန် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[မဳဒဳယာ သၠးပွး]]
* [[အခေါင် သၠးပွး ပရေင်ဟီုတွံ]]
* [[မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==
* Allan, Stuart (2009). ''Citizen Journalism: Global Perspectives''. Peter Lang.
* Glaser, Mark (2006). &quot;Your Guide to Citizen Journalism&quot;. PBS Idea Lab.

[[Category:မဳဒဳယာ]]
[[Category:အေန်တာနေတ်]]
[[Category:မဳဒဳယာ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ဂျာနေဝ်လဳဇြေမ်]]</text>
      <sha1>bs5ysvce0y7p97jadvdt4fj0qv3oe69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်ဍာံစၟတ် ဓမ္မဗေဒ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10732</id>
    <revision>
      <id>54222</id>
      <timestamp>2026-05-06T03:12:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = ပရေင်ဍာံစၟတ် ဓမ္မဗေဒ | native_name = Theological Authenticity | image =  | caption =  | field = [[ဒဿန သာသနာ]]၊ ဓမ္မဗေဒ (Theology)၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] | related_concepts = လညာတ်တြေံ (Orthodoxy), ဗုဒ္ဓဝစန (Buddhavacana), ပရေင်ဇၞော...&quot;</comment>
      <origin>54222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9450" sha1="31tvw1mpm3aftfxhe2eaahav4qw9k5p" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ပရေင်ဍာံစၟတ် ဓမ္မဗေဒ
| native_name = Theological Authenticity
| image = 
| caption = 
| field = [[ဒဿန သာသနာ]]၊ ဓမ္မဗေဒ (Theology)၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
| related_concepts = လညာတ်တြေံ (Orthodoxy), ဗုဒ္ဓဝစန (Buddhavacana), ပရေင်ဇၞော်မောဝ် သာသနာ
}}

'''ပရေင်ဍာံစၟတ် ဓမ္မဗေဒ''' ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မန် မလေပ် ကော်စ '''ပရေင်ဍာံစၟတ် သာသနာ''' ({{lang-en|Theological Authenticity}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ဒဿန ကေုာံ ပရေင် လ္ၚတ် သာသနာ မွဲ မတွံဂး ပွမၜတ်ကၞာတ် ကေုာံ စၟဳစၟတ် ရံင် ဒဒှ်ရ ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်၊ လညာတ် ပတှ်ေ၊ အခိုက်အလိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး လိက်ပတ် သာသနာ မွဲမွဲ ဂှ် ဍေံ ကိတ်ညဳ ကေုာံ ဍာံစၟတ် ကု တမ်ရိုဟ် သဘဴဓရ် ဇေတ်တ် မကၠုင် နူ တၠသာသနာ (ဥပမာ - ကျာ်တြဲ) တအ် နွံ ၜိုတ် လဵု ရော မဒှ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု ပရေင် ထိင်ဒဝ် သာသနာ ညံင် ဟွံဂွံ လီုလာ် ကေုာံ ပွမပါ်ပဲါ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် သာသနာ ခေတ်တၟိ (Modern Religious Institutions) ရ။ 

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သဇိုင် သဘဴဓရ် ==
သဘဴဓရ် &quot;ပရေင်ဍာံစၟတ်&quot; (Authenticity) ပ္ဍဲ လပါ် ဓမ္မဗေဒ ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ တင် အဓိက သာ်ဏအ် ရ-
* '''ပရေင်ဍာံစၟတ် လိက်ပတ် (Scriptural Authenticity):''' ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဓရ် မတွံ ဒၟံင် လၟုဟ် ဂှ် ဍေံ တိတ် ကၠုင် နူကဵု လိက်ပတ် သဇိုင် ဇေတ်တ် (ဥပမာ - ပိဋကတ် ပိ) ဟာ? ဟွံသေင်မ္ဂး ဍေံ ဒှ် အရာ မထပ် ဖြပ် စုတ် လဝ် ကြဴကြဴ ဏအ် ဟာ?
* '''ပရေင်ဍာံစၟတ် ပရေင်ဒုင်စသိုင် (Experiential Authenticity):''' ပရေင် လျိုင်ပတှ်ေ ဂှ် ဍေံ ဒှ် ပရေင် ဒုင်စသိုင် ဓမ္မ ဇေတ်တ် မက္တဵုဒှ် နူကဵု ပွမလ္ၚတ် ပဋိပတ် ဟာ? ဟွံသေင်မ္ဂး ဒှ် ဆ အရာ မဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် အခိုက်အလိုက် ညးဍုင်ကွာန် ဓမ္မတာ (Cultural routine) သၟး ဟာ?
* '''ပရေင်ဍာံစၟတ် လဒက်ပ္တန် (Institutional Authenticity):''' ဂကောံ သာသနာ ကေုာံ ဒတန် သာသနာ တအ် ဂှ် ဍေံတအ် စကာ အဝဵု သြဇာ နကဵု ဂၠံင်တရဴ ဓမ္မ ဍာံဍာံ ဟာ? ဟွံသေင်မ္ဂး ဍေံတအ် စကာ သာသနာ နဒဒှ် ကိရိယာ သွက်ဂွံ ဂၠာဲ ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အဝဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဟာ?

== ၂။ ပ္ဍဲကဵု ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ဂကောံသင် ==
ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ဂကောံသင် မ္ဂး၊ သဘဴဓရ် &quot;ပရေင်ဍာံစၟတ် ဓမ္မ&quot; ဝွံ ဍေံ မလေပ် မံက်ဂတဝ် ကၠုင် အခိင် ကာလ မနွံ ကု ပရေင် ပြံင်လှာဲ ပလေဝ်ပလေတ် (Reforms) ရ-
* '''ဗုဒ္ဓဝစန ကေုာံ အဋ္ဌကထာ:''' တၠပညာ သာသနာ တအ် မလေပ် ပါ်ပဲါ ဒဒှ်ရ လိက်ပတ် ဟွံသေင်မ္ဂး အခိုက်အလိုက် လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် ဂလာန် ကျာ်တြဲ ဇေတ်တ် (ဗုဒ္ဓဝစန - Buddhavacana) ဟာ? ဟွံသေင်မ္ဂး ဍေံ ဒှ် လညာတ် အ္စာ ကြဴကြဴ တအ် မထပ် ကံက် အဓိပ္ပါယ် လဝ် (Commentaries) ဟာ?
* '''ယေန်သၞာင် ကဵု သာသနာ (Culture vs. Religion):''' လ္ၚတ် ပါ်ပဲါ အခိုက်အလိုက် မပံင်နှဴ ဒၟံင် အကြာ ပရေင် သာသနာ ဇေတ်တ် ကေုာံ လညာတ် ပတှ်ေ ဒေသ (ဥပမာ - ပရေင် လျိုင်ပတှ်ေ ကလော် ဒေဝတဴ ကေုာံ ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မပံင်နှဴ ဒၟံင် သ္ပဝ် Syncretism)။

== ၃။ တင်ဝါတ်ဂါတ် ပ္ဍဲ ခေတ် ဒဳဂျဳတေဝ် ကေုာံ ခေတ် ပိုန်ဒြပ် ==
ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် သဘဴဓရ် &quot;Theological Authenticity&quot; ဝွံ ဒး ဒုင် တင်ဝါတ်ဂါတ် ဇၞော် ကု ဒြဟတ် ၜါ သာ်-
# '''ပွမသ္ပ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် သာသနာ (Commercialization of Religion):''' ပွမစကာ သာသနာ၊ ဓရ် ကေုာံ သင်္ကေတ သာသနာ တအ် သွက်ဂွံ ဂၠာဲ သြန် ဟွံသေင်မ္ဂး လာဘ်သက္ကာရ ဗွဲမလောန် အာ စဵုကဵု သဘဴဓရ် ဇေတ်တ် တအ် လီုလာ် အာ။ (ဥပမာ - ပွမသွံရာန် ခလောက် အစောံ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမတွံ ဓရ် နကဵု ဗီုပြင် ပေါဲ လဟိင် စိုတ် သၟး)။
# '''လညာတ် သြဇာ ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political Hegemony):''' ပွမစကာ ဒတန် သာသနာ ကေုာံ လညာတ် ဓမ္မ ညံင် ဂွံ ဒှ် ကိရိယာ သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ညးဍုင်ကွာန် (Social control)။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် မ္ဂး ညးမလ္ၚတ် သုတေသန တအ် စကာ နဲကဲ &quot;ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ&quot; တုဲ ပါ်ပဲါ ကလေင် ဂၠာဲ &quot;ပရေင်ဍာံစၟတ်&quot; သာသနာ ဇေတ်တ် ရ။

== ၄။ ပရေင် ပါ်ပဲါ ကေုာံ လညာတ် တၞဟ်ခြာ (Critical Perspectives) ==
တၠပညာ လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ဟီု လဝ် ဒဒှ်ရ &quot;ပရေင်ဍာံစၟတ် ဇေတ်တ်&quot; (Absolute Authenticity) ဟီု ဂှ် ဂၠာဲ ဟွံလောဲသွာ ရ။ ဟိုတ်နူကဵု သာသနာ ဝွံ ကာလ ဍေံ တန်တဴ အာ ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် နာနာ (Multicultural societies) မ္ဂး ဍေံ ဒး ပြံင်လှာဲ ပလေဝ်ပလေတ် (Adaptation) အာ အတိုင် အခိင် ကာလ ကေုာံ ဒေသ ရ။ 
ဟိုတ်ဂှ်ရ &quot;ပရေင်ဍာံစၟတ် ဓမ္မဗေဒ&quot; ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ဆ ပွမမံင် တန်တဴ ပ္ဍဲ ဝင် အတိက် မွဲ ဓဝ်၊ ဍေံ ဒှ် ပွမလ္ၚတ် ဒဒှ်ရ သာသနာ ဂှ် ဍေံ ဆက် ကဵု ဒၟံင် ဖဵု ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် ကေုာံ ပရေင် ဗၠးၜး ဇေတ်တ် ကု ကောန်မၞိဟ် တအ် ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ဏီ ဟာ ရောင်။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဒဿန သာသနာ]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]]

== နိဿဲ ==
* Bendix, Regina (1997). ''In Search of Authenticity: The Formation of Folklore Studies''. University of Wisconsin Press.
* Taylor, Charles (1991). ''The Ethics of Authenticity''. Harvard University Press.

[[Category:ဒဿနဂမၠိုင်]]
[[Category:သာသနာ]]
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[Category:ပရေင် လ္ၚတ် ဂကောံမၞိဟ်]]</text>
      <sha1>31tvw1mpm3aftfxhe2eaahav4qw9k5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သတ္တိမကဵုဖဵု လပါ်တိတ်ဗၠး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10733</id>
    <revision>
      <id>54223</id>
      <timestamp>2026-05-06T03:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = သတ္တိမကဵုဖဵု လပါ်တိတ်ဗၠး  | native_name = Soteriological Efficacy | image =  | caption =  | field = [[ဒဿန သာသနာ]]၊ ဓမ္မဗေဒ (Theology)၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] | related_concepts = သောတေရိယဝ်လဝ်ဂျဳ (Soteriology), ပရေင်ဍာံစၟတ...&quot;</comment>
      <origin>54223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9479" sha1="0l31r7n8tfoovncqlp6p439ejvkufaz" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = သတ္တိမကဵုဖဵု လပါ်တိတ်ဗၠး 
| native_name = Soteriological Efficacy
| image = 
| caption = 
| field = [[ဒဿန သာသနာ]]၊ ဓမ္မဗေဒ (Theology)၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
| related_concepts = သောတေရိယဝ်လဝ်ဂျဳ (Soteriology), ပရေင်ဍာံစၟတ် ဓမ္မဗေဒ (Theological Authenticity), နိဗ္ဗာန် (Nirvana), ဒုင်ဟံင်ပြာ် (Salvation)
}}

'''သတ္တိမကဵုဖဵု လပါ်တိတ်ဗၠး''' ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် အင်္ဂလိက် မလေပ် ကော်စ '''သောတေရိယဝ်လဝ်ဂျဳကယ် အေဖှဳကေသဳ''' ({{lang-en|Soteriological Efficacy}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ဒဿန ကေုာံ ပရေင် လ္ၚတ် သာသနာ မွဲ မတွံဂး ပွမၜတ်ကၞာတ် ဒဒှ်ရ ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်၊ ပရေင် ရှ်ေသှ်ေ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ကမၠောန် ကုသဵု သာသနာ မွဲမွဲ ဂှ် ဍေံ နွံ ကု အစောံသတ္တိ မကဵု ဖဵု ဍာံဍာံ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် တိတ်ဗၠး (Liberation)၊ ပရေင် ဟံင်ပြာ် (Salvation) ဟွံသေင်မ္ဂး နိဗ္ဗာန် မာန် ၜိုတ် လဵု ရော မဒှ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင်ဍာံစၟတ် ဓမ္မဗေဒ (Theological Authenticity) တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် ကိရိယာ သုတေသန အဓိက မွဲ သွက်ဂွံ ပါ်ပဲါ အဝဵုသြဇာ ဒတန် သာသနာ (Religious Institutions) ကေုာံ ယေန်သၞာင် သာသနာ ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ရ။

== ၁။ တမ်ရိုဟ် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဝေါဟာရ ဝွံ ဍေံ ကၠုင် နူကဵု မအရေဝ် ၜါ မပံင်ကောံ လဝ် ရ-
* '''Soteriology (သောတေရိယဝ်လဝ်ဂျဳ):''' ကၠုင် နူ အရေဝ် ဂရိတ် ''sōtēria'' (ပရေင် ဒုင်ဟံင်ပြာ် / ပရေင် တိတ်ဗၠး) ကေုာံ ''logos'' (ပညာ / ပွမလ္ၚတ်)။ ဍေံ ဒှ် ပညာ မလ္ၚတ် ပရူ ဗီုလဵု ကောန်မၞိဟ် တအ် ဂွံ တိတ်ဗၠး နူကဵု ဒဒိုက် သံသာ ရ။
* '''Efficacy (အေဖှဳကေသဳ):''' ဍေံ မတွံဂး အစောံသတ္တိ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် မကဵု ဖဵု (Effectiveness) ဍာံဍာံ ပြပြ ရ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ &quot;Soteriological Efficacy&quot; ဟီု ဂှ် ဍေံ ဒှ် ပွမသၟာန် ဇာတ်သၟာန် ဒဒှ်ရ &quot;ကမၠောန် ဏအ်၊ ဒ္ဂေတ် ဏအ်၊ ပေါဲ သဘင် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ရီုဗင် ကဵု ပိုဲ ညံင် ဂွံ စိုပ် နိဗ္ဗာန် (ဟွံသေင်မ္ဂး) တိတ်ဗၠး နူ ဒဒိုက် ဍာံဍာံ ဟာ?&quot; ရ။

== ၂။ ပ္ဍဲ လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ==
ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး၊ သဘဴဓရ် ဏအ် ဂှ် မလေပ် မံက်ဂတဝ် ကၠုင် အခိင် ကာလ ညးတအ် ၜတ်ကၞာတ် ကမၠောန် ကုသဵု နာနာ သာ် ရ-
* '''လောကဳ ကဵု လောကုတ္တဵု (Mundane vs. Supramundane):''' ကမၠောန် လ္ၚဵု ဗီုကဵု ပွမဗဝ် ဇာတာ၊ ပွမယဵု ယတြာ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမကဵု ဒါန် သွက်ဂွံ ဂွံ ပိုန်ဒြပ် တအ် ဂှ် ဍေံ နွံ ဆ &quot;သတ္တိ ကဵု ဖဵု လောကဳ&quot; (Mundane efficacy) သၟး တုဲ၊ ဍေံ ဟွံမွဲ ကု &quot;သတ္တိ မကဵု ဖဵု လပါ် တိတ်ဗၠး&quot; (Soteriological efficacy) သွက် နိဗ္ဗာန် ရ။
* '''ဝိပဿနာ ဘာဝနာ:''' တၠပညာ ဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ဒုင်လဝ် တဲ ဒဒှ်ရ ပွမဇၞော်မောဝ် ပၟဝ် ဝိပဿနာ ဘာဝနာ သၟး ဟေင် ရ နွံ ကု &quot;Soteriological Efficacy&quot; အဝဵု သတ္တိ မသၠုင် အိုတ် သွက်ဂွံ ပလီု ကၠေအ် ကိလေသ ကေုာံ အာစိုပ် နိဗ္ဗာန်။

== ၃။ ပရေင် အဝဵုသြဇာ ကေုာံ ဒတန် သာသနာ (Institutional Authority &amp; Hegemony) ==
ပ္ဍဲ လပါ် သုတေသန ပရေင်မၞိဟ် မ္ဂး &quot;Soteriological Efficacy&quot; ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု အဝဵုသြဇာ ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် (Cultural Hegemony) ဗွဲမဇၞော် ရ-
* '''အဝဵု မထိင်ဒဝ် လဝ် (Monopoly of Salvation):''' ဒတန် သာသနာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံသင် ဇၞော်ဇၞော် တအ် မလေပ် ဖန်ဇန် လညာတ် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ထေင် ကေတ် ဒဒှ်ရ &quot;ယဝ်ရ ဟွံကၠောန် ကမၠောန် ကုသဵု ပ္ဍဲကဵု ဘာကျာ် ညးတအ် မ္ဂး (ဟွံသေင်မ္ဂး) ယဝ်ရ ဟွံဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် ညးတအ် မ္ဂး ဖဵု ကုသဵု ဟွံပေင်၊ တိတ်ဗၠး ဟွံမာန်&quot; ရ။ 
* '''ပရေင် တန်တဴ ဒတန် (Institutional Resilience):''' နကဵု ပွမထိင်ဒဝ် လဝ် လညာတ် &quot;သတ္တိ ကဵု ဖဵု&quot; ဏအ် ဂှ်၊ ဒတန် သာသနာ တအ် ဍေံတအ် ဆက် တန်တဴ ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ကလိဂွံ ဒၟံင် သြန် ဒါန် နူ ညးဍုင်ကွာန် တအ် အဆက်ဆက် ရ။

== ၄။ ပရေင် ပါ်ပဲါ ကေုာံ ခေတ် ပိုန်ဒြပ် ==
ပ္ဍဲ ခေတ် ဒဳဂျဳတေဝ် ကေုာံ ခေတ် သၞောတ်ဝ် ဓနသေဌ် (Capitalism) ဏအ် မ္ဂး သဘဴဓရ် &quot;Soteriological Efficacy&quot; ဝွံ ဒး ဒုင် ပါ်ပဲါ ဗွဲမဇၞော် ရ-
# '''ပွမသွံရာန် ပရေင်တိတ်ဗၠး (Commodification of Salvation):''' ပွမသွံရာန် ခလောက် အစောံ၊ ရုပ် ကျာ် မဟီု လဝ် နွံ သတ္တိ တၟေင်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဟီု တွံ ဒဒှ်ရ ယဝ် ကဵု ဒါန် သြန် ဂၠိုင် မ္ဂး ဂွံ စိုပ် သွဝ် လောဲသွာ တအ် ဂှ် ဒှ် ပွမစကာ &quot;Soteriological Efficacy&quot; နဒဒှ် ကိရိယာ သွက်ဂွံ ဂၠာဲ သြန် ရ။
# '''ပရေင် တဝ်စၞေဟ် (Counter Hegemony):''' ညးမလ္ၚတ် သုတေသန ကေုာံ သၟတ် တအ် စကာ လညာတ် ဏအ် တုဲ ပါ်ပဲါ ကလေင် သၟာန် သၟာန် ဒဒှ်ရ &quot;ကမၠောန် သဘင် ဇၞော်ဇၞော် မအိုတ် သြန် ကိုတ် ပြကောဋိ တအ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ကဵု ဖဵု သွက်ဂွံ တိတ်ဗၠး ဇေတ်တ် ဟာ? ဟွံသေင်မ္ဂး သွက်ဂွံ ထ္ၜး ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ឋာနန် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် သၟး ဟာ?&quot; ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ပရေင်ဍာံစၟတ် ဓမ္မဗေဒ]] (Theological Authenticity)
* [[ဒဿန သာသနာ]]
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony)

== နိဿဲ ==
* Swearer, Donald K. (2004). ''Becoming the Buddha: The Ritual of Image Consecration in Thailand''. Princeton University Press.
* Gombrich, Richard F. (1988). ''Theravada Buddhism: A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo''. Routledge.

[[Category:ဒဿနဂမၠိုင်]]
[[Category:သာသနာ]]
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>0l31r7n8tfoovncqlp6p439ejvkufaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10734</id>
    <revision>
      <id>54224</id>
      <timestamp>2026-05-06T03:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် | native_name = Subversive Institutional Practices | image =  | caption =  | field = [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် | related_concepts = ပရေင်တဝ...&quot;</comment>
      <origin>54224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9584" sha1="40pqhmmu4awg610pwcmp61e157xkjbn" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်
| native_name = Subversive Institutional Practices
| image = 
| caption = 
| field = [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်
| related_concepts = ပရေင်တဝ်စၞေဟ် လၟေင်တ္ၚဲ (Everyday resistance), [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony), ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သွက်ဂွံပလီု (Malicious compliance)
}}

'''ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်''' ({{lang-en|Subversive institutional practices}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် မွဲ တုဲ၊ ဍေံ တွံဂး ပွမချဳဓရာင်၊ အခိုက်အလိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး နဲကဲ မက္တဵုဒှ် အပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ မွဲမွဲ သွက်ဂွံ ထကး ပလီု၊ ဒစဵုဒစး၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပြံင်လှာဲ ထောအ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ လညာတ် သြဇာ မၞုံ တုဲတုဲ တအ် နကဵု နဲကဲ ဓလုက် ဟွံသေင်မ္ဂး နဲကဲ သိမ်ဇီု ရ။

ပရေင် ချဳဓရာင် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ကဵု ပွမထ္ၜးဆန္ဒ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမကလိုက်ကၟဵု နကဵု အလုံ မွဲ ဂကောံ ဗွဲမ္ၚး၊ ဍေံ ဒှ် ပရေင် တဝ်စၞေဟ် မက္တဵုဒှ် လပါ် အပ္ဍဲ (Internal resistance) နူကဵု ကောန်ဂကောံ တအ် ညံင် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် မဟွံမွဲ ကု ဗဗွဲဓရ် ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် မတေင် လောန် တအ် ဂွံ လီုလာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍိုန်လျ အာ ရ။

== ၁။ သဘဴဓရ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် တၠပညာ ဂျိမ်း သဳ သကတ် (James C. Scott) မဟီု လဝ် ပရူ &quot;ပရေင်တဝ်စၞေဟ် လၟေင်တ္ၚဲ&quot; (Everyday forms of resistance) ရ။ ကာလ မၞိဟ် တအ် ဒး ဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် သၟဝ် သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် မတေင် လောန် ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် မဟွံကိတ်ညဳ ကု ပရေင် ဍာံစၟတ် မ္ဂး ညးတအ် ဟွံဂံင် ဒစဵုဒစး ဂတ မတ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးတအ် စကာ &quot;နဲကဲ အခိုက်အလိုက် အပ္ဍဲ&quot; သွက်ဂွံ ထကး ပလီု လဒက်ပ္တန် အဝဵု ဂှ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် နဲကဲဂမၠိုင် (Mechanisms and Forms) ==
ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် ဝွံ နွံ ကု ဗီုပြင် နာနာ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''ပွမကၠောန် ကမၠောန် ဇိုင်ဇြိုင် (Foot-dragging):''' ပွမကၠောန် ကမၠောန် ဟွံကဵု စိုတ်၊ ယှအ် ထောအ် အသိင် ကမၠောန် ညံင် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ဂွံ ဇြိုင် အာ။
* '''ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သွက်ဂွံပလီု (Malicious Compliance):''' ပွမဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် မဖျေဟ် လဝ် ဂှ် ဍိုက်က်ပေင်င် စဵုကဵု သၞောတ်ဝ် ဂှ် ကလေင် ပလီု ထောအ် ကမၠောန် ဇကု (ဥပမာ - ကၠောန် အတိုင် သၞောတ်ဝ် ဇၟာပ်ပ် တင် တုဲ ကမၠောန် လီုလာ် ဟွံသေင်မ္ဂး အခိင် အိုတ် အာ)။
* '''ပွမကံက် အဓိပ္ပါယ် တၞဟ် (Subtle Reinterpretation):''' ပွမကေတ် သၞောတ်ဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ရန်တၟအ် လဒက်ပ္တန် တုဲ ကလေင် ကံက် အဓိပ္ပါယ် သွက်ဂွံ ရီုဗင် ကဵု ဂကောံ ညးမဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် တအ်၊ ညံင် ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ပရေင် ဗၠးၜး။
* '''ပွမဒက်ပ္တန် ကွန်ယက် မဟွံသေင် တရာဝ်ဝင် (Informal Networks):''' ပွမဒက်ပ္တန် ဂကောံ သၟဝ် တိ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ မိတ်သဟာဲ အပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် သွက်ဂွံ ပါ်ပရအ် တင်နင် ကေုာံ ရီုဗင် ညးသကအ် ညံင် ဟွံဂွံ ဒး ဒုင် အုပ်ဓုပ် နကဵု ညးဇၞော် တအ်။

== ၃။ ဟိုတ် ကေုာံ ပရေင်ရန်တၟအ် (Motivations) ==
မုဟိုတ် မၞိဟ် တအ် သ္ပ ပရေင် ချဳဓရာင် ဏအ် ရော?
# '''သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ အခေါင်အရာ:''' သွက်ဂွံ ကာကွယ် အခေါင်အရာ ကေုာံ ပရေင် တန်တဴ ဇကု နူကဵု ပရေင် ဓလီုပ္ဍိုက် လညာတ် သြဇာ (Hegemony) လဒက်ပ္တန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ။
# '''သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ:''' ဟိုတ်နူ ပြံင်လှာဲ လပါ် မ္ၚး ဟွံဂွံ တုဲ၊ ဒး လွဳယဲ ပြံင်လှာဲ လပါ် အပ္ဍဲ နကဵု နဲကဲ သိုက်သိုက်။
# '''သွက်ဂွံ ဂျိုင် တန်တဴ အာ မာန်:''' လဆောဝ် လဆောဝ် မ္ဂး သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် ဂှ် ဍေံ ဝါတ်ဂါတ် လောန် တုဲ သွက်ဂွံ ကၠောန် ကမၠောန် ဂွံ စိုပ် ဒတုဲ မ္ဂး ဒး ထကး ပလီု သၞောတ်ဝ် လ္ၚဵု တအ် ရ။

== ၄။ အကျိုးဆက် လတူ လဒက်ပ္တန် (Impact on Institutions) ==
ပရေင်ချဳဓရာင် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ကဵု ဖဵု သာ်ဏအ် မာန် ရ-
* '''ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဍောတ်တ် (Incremental Change):''' သၞောတ်ဝ် ဇၞော် ၜိုန်ရ ဟွံလီု ကီု လေဝ် အခိုက်အလိုက် အပ္ဍဲ ဂှ် ပြံင်လှာဲ အာ တုဲ လညာတ် တၟိ တအ် လုပ် စိုပ် ကၠုင် မာန်။
* '''ပရေင် လီုလာ် လဒက်ပ္တန် (Institutional Breakdown):''' ယဝ်ရ ပရေင် ချဳဓရာင် ဏအ် ဇၞော် လောန် အာ မ္ဂး လဒက်ပ္တန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ မွဲ လီုလာ် အာ ကွေဟ်ဟ် မာန် ရ။
* '''ပရေင် ပံင်နှဴ လညာတ် (Strategic Hybridity):''' လဒက်ပ္တန် ဂှ် ဒး ပလေဝ်ပလေတ် ကေုာံ ပံင်နှဴ လညာတ် အုပ်ဓုပ် ဇကု ကု လညာတ် ညးမဒစဵုဒစး တအ် ညံင် ဂွံ ဆက် တန်တဴ အာ မာန်။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]

== နိဿဲ ==
* Scott, James C. (1985). ''Weapons of the Weak: Everyday Forms of Peasant Resistance''. Yale University Press.
* Prasad, Anshuman, &amp; Prasad, Pushkala (2000). &quot;Stretching the Iron Cage: The Constitution and Implications of Routine Workplace Resistance&quot;. ''Organization Science''.

[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]
[[Category:ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ပရေင်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>40pqhmmu4awg610pwcmp61e157xkjbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54225</id>
      <parentid>54224</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T03:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၁။ သဘဴဓရ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် */</comment>
      <origin>54225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9572" sha1="g4uqinnyri0ppr4rowtusdnvaly5o9y" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်
| native_name = Subversive Institutional Practices
| image = 
| caption = 
| field = [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်
| related_concepts = ပရေင်တဝ်စၞေဟ် လၟေင်တ္ၚဲ (Everyday resistance), [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony), ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သွက်ဂွံပလီု (Malicious compliance)
}}

'''ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်''' ({{lang-en|Subversive institutional practices}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် မွဲ တုဲ၊ ဍေံ တွံဂး ပွမချဳဓရာင်၊ အခိုက်အလိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး နဲကဲ မက္တဵုဒှ် အပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ မွဲမွဲ သွက်ဂွံ ထကး ပလီု၊ ဒစဵုဒစး၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပြံင်လှာဲ ထောအ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ လညာတ် သြဇာ မၞုံ တုဲတုဲ တအ် နကဵု နဲကဲ ဓလုက် ဟွံသေင်မ္ဂး နဲကဲ သိမ်ဇီု ရ။

ပရေင် ချဳဓရာင် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ကဵု ပွမထ္ၜးဆန္ဒ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမကလိုက်ကၟဵု နကဵု အလုံ မွဲ ဂကောံ ဗွဲမ္ၚး၊ ဍေံ ဒှ် ပရေင် တဝ်စၞေဟ် မက္တဵုဒှ် လပါ် အပ္ဍဲ (Internal resistance) နူကဵု ကောန်ဂကောံ တအ် ညံင် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် မဟွံမွဲ ကု ဗဗွဲဓရ် ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် မတေင် လောန် တအ် ဂွံ လီုလာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍိုန်လျ အာ ရ။

== ၁။ သဘဴဓရ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် တၠပညာ ဂျိမ် သဳ သကတ် (James C. Scott) မဟီု လဝ် ပရူ &quot;ပရေင်တဝ်စၞေဟ် လၟေင်တ္ၚဲ&quot; (Everyday forms of resistance) ရ။ ကာလ မၞိဟ် တအ် ဒး ဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် သၟဝ် သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် မတေင် လောန် ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် မဟွံကိတ်ညဳ ကု ပရေင် ဍာံစၟတ် မ္ဂး ညးတအ် ဟွံဂံင် ဒစဵုဒစး ဂတ မတ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးတအ် စကာ &quot;နဲကဲ အခိုက်အလိုက် အပ္ဍဲ&quot; သွက်ဂွံ ထကး ပလီု လဒက်ပ္တန် အဝဵု ဂှ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် နဲကဲဂမၠိုင် (Mechanisms and Forms) ==
ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် ဝွံ နွံ ကု ဗီုပြင် နာနာ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
* '''ပွမကၠောန် ကမၠောန် ဇိုင်ဇြိုင် (Foot-dragging):''' ပွမကၠောန် ကမၠောန် ဟွံကဵု စိုတ်၊ ယှအ် ထောအ် အသိင် ကမၠောန် ညံင် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ဂွံ ဇြိုင် အာ။
* '''ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သွက်ဂွံပလီု (Malicious Compliance):''' ပွမဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် မဖျေဟ် လဝ် ဂှ် ဍိုက်က်ပေင်င် စဵုကဵု သၞောတ်ဝ် ဂှ် ကလေင် ပလီု ထောအ် ကမၠောန် ဇကု (ဥပမာ - ကၠောန် အတိုင် သၞောတ်ဝ် ဇၟာပ်ပ် တင် တုဲ ကမၠောန် လီုလာ် ဟွံသေင်မ္ဂး အခိင် အိုတ် အာ)။
* '''ပွမကံက် အဓိပ္ပါယ် တၞဟ် (Subtle Reinterpretation):''' ပွမကေတ် သၞောတ်ဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ရန်တၟအ် လဒက်ပ္တန် တုဲ ကလေင် ကံက် အဓိပ္ပါယ် သွက်ဂွံ ရီုဗင် ကဵု ဂကောံ ညးမဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် တအ်၊ ညံင် ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ပရေင် ဗၠးၜး။
* '''ပွမဒက်ပ္တန် ကွန်ယက် မဟွံသေင် တရာဝ်ဝင် (Informal Networks):''' ပွမဒက်ပ္တန် ဂကောံ သၟဝ် တိ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ မိတ်သဟာဲ အပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် သွက်ဂွံ ပါ်ပရအ် တင်နင် ကေုာံ ရီုဗင် ညးသကအ် ညံင် ဟွံဂွံ ဒး ဒုင် အုပ်ဓုပ် နကဵု ညးဇၞော် တအ်။

== ၃။ ဟိုတ် ကေုာံ ပရေင်ရန်တၟအ် (Motivations) ==
မုဟိုတ် မၞိဟ် တအ် သ္ပ ပရေင် ချဳဓရာင် ဏအ် ရော?
# '''သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ အခေါင်အရာ:''' သွက်ဂွံ ကာကွယ် အခေါင်အရာ ကေုာံ ပရေင် တန်တဴ ဇကု နူကဵု ပရေင် ဓလီုပ္ဍိုက် လညာတ် သြဇာ (Hegemony) လဒက်ပ္တန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ။
# '''သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ:''' ဟိုတ်နူ ပြံင်လှာဲ လပါ် မ္ၚး ဟွံဂွံ တုဲ၊ ဒး လွဳယဲ ပြံင်လှာဲ လပါ် အပ္ဍဲ နကဵု နဲကဲ သိုက်သိုက်။
# '''သွက်ဂွံ ဂျိုင် တန်တဴ အာ မာန်:''' လဆောဝ် လဆောဝ် မ္ဂး သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် ဂှ် ဍေံ ဝါတ်ဂါတ် လောန် တုဲ သွက်ဂွံ ကၠောန် ကမၠောန် ဂွံ စိုပ် ဒတုဲ မ္ဂး ဒး ထကး ပလီု သၞောတ်ဝ် လ္ၚဵု တအ် ရ။

== ၄။ ဖဵုဆက် လတူ လဒက်ပ္တန် (Impact on Institutions) ==
ပရေင်ချဳဓရာင် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ကဵု ဖဵု သာ်ဏအ် မာန် ရ-
* '''ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဍောတ်တ် (Incremental Change):''' သၞောတ်ဝ် ဇၞော် ၜိုန်ရ ဟွံလီု ကီု လေဝ် အခိုက်အလိုက် အပ္ဍဲ ဂှ် ပြံင်လှာဲ အာ တုဲ လညာတ် တၟိ တအ် လုပ် စိုပ် ကၠုင် မာန်။
* '''ပရေင် လီုလာ် လဒက်ပ္တန် (Institutional Breakdown):''' ယဝ်ရ ပရေင် ချဳဓရာင် ဏအ် ဇၞော် လောန် အာ မ္ဂး လဒက်ပ္တန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ မွဲ လီုလာ် အာ ကွေဟ်ဟ် မာန် ရ။
* '''ပရေင် ပံင်နှဴ လညာတ် (Strategic Hybridity):''' လဒက်ပ္တန် ဂှ် ဒး ပလေဝ်ပလေတ် ကေုာံ ပံင်နှဴ လညာတ် အုပ်ဓုပ် ဇကု ကု လညာတ် ညးမဒစဵုဒစး တအ် ညံင် ဂွံ ဆက် တန်တဴ အာ မာန်။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]

== နိဿဲ ==
* Scott, James C. (1985). ''Weapons of the Weak: Everyday Forms of Peasant Resistance''. Yale University Press.
* Prasad, Anshuman, &amp; Prasad, Pushkala (2000). &quot;Stretching the Iron Cage: The Constitution and Implications of Routine Workplace Resistance&quot;. ''Organization Science''.

[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]
[[Category:ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ပရေင်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>g4uqinnyri0ppr4rowtusdnvaly5o9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်ထကးပလီု သၞောတ်ဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10735</id>
    <revision>
      <id>54226</id>
      <timestamp>2026-05-06T03:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept|name=ပရေင်ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် (Subversion)|native_name=ပရေင်ပလီုသြဇာ / ပရေင်သပုန်|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ဗျူဟာပၞာန်|related_concepts=[[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (...&quot;</comment>
      <origin>54226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9510" sha1="p8g5ptzhzwwrh3n9i7bpowr4ttnqq7b" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် (Subversion)|native_name=ပရေင်ပလီုသြဇာ / ပရေင်သပုန်|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ဗျူဟာပၞာန်|related_concepts=[[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony), ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု (Revolution), ပရေင်လုပ်သိမ်ဇီု (Infiltration)}}

'''ပရေင်ထကးပလီု သၞောတ်ဝ်''' ({{lang-en|Subversion}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ကေုာံ နဲကဲ ဗျူဟာ မွဲ မတွံဂး ပွမဂစာန် ထကး ပလီု၊ ပြံင်လှာဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဖျေဟ် ထောအ် အဝဵုသြဇာ၊ လဒက်ပ္တန်၊ ကေုာံ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် (Established system or authority) မၞုံ တုဲတုဲ တအ် နကဵု နဲကဲ ဓလုက် ဟွံသေင်မ္ဂး နဲကဲ သိုက်သိုက် သာသာ ရ။

မအရေဝ် ဏအ် ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဍေံ စကာ ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင် ပၞာန် တုဲ၊ ဍေံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု &quot;ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု&quot; (Revolution) မဒှ် ပွမဒစဵုဒစး နကဵု လွဟ် ဂတ မတ် ရ။ ပရေင် ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် (Subversion) ဂှ် ဍေံ ဇီုကပိုက် လတူ လညာတ် စိုတ်ဓါတ်၊ ပရေင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ပတှ်ေ ညးဍုင်ကွာန် ညံင် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် တအ် ဂွံ လီုလာ် အာ နူကဵု အပ္ဍဲ (Rotting from within) ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် သဘဴဓရ် ==
ဝေါဟာရ အင်္ဂလိက် &quot;Subversion&quot; ဝွံ ဍေံ ကၠုင် နူကဵု အရေဝ် လေတ္တေန် (Latin) ''subvertere'' မတွံဂး &quot;ပွမကလေင် ဗဂေတ် သၟဝ်&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ပွမဖျေဟ် လပါ် သၟဝ်&quot; ရ။ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန် မ္ဂး၊ ညးမသ္ပ ပရေင် ထကးပလီု (Subversives) တအ် ဝွံ ဍေံတအ် ဟွံသြိုင် ပၞာန် တိုက် ခိုက် ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် နကဵု ဒြဟတ် ရံင်၊ ဍေံတအ် ဂၠာဲ တင်ဍိုန်လျ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် တုဲ ဖန် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အိုတ် ပတှ်ေ လတူ အလဵုအသဳ၊ သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ အဖွဲ့အစည်း မၞုံ အဝဵု တအ် ရ။

== ၂။ နဲကဲ ကေုာံ ဗီုပြင် ချဳဓရာင်ဂမၠိုင် (Methods and Tactics) ==
သွက်ဂွံ သ္ပ ပရေင် ထကးပလီု ဍိုက်က်ပေင်င် မ္ဂး ညးတအ် မလေပ် စကာ နဲကဲ နာနာ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-

* '''ပွမလုပ် သိမ်ဇီု (Infiltration):''' ပွမဗလး မၞိဟ် ဇကု ညံင် ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု အလဵုအသဳ၊ ဂကောံ ဒပ်ပၞာန်၊ မဳဒဳယာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဘာဗတောန်လိက် တအ် တုဲ ဖန်ဇန် လညာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပလီု ကမၠောန် နူကဵု အပ္ဍဲ။
* '''ပရေင် စန်ဒက် လညာတ် (Propaganda &amp; Psychological Warfare):''' ပွမပတိတ် ဖြး ပရိုင် မလီဠာန်၊ ပရိုင် ဓဇက် စိုတ် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ဂၠိုင် သံသယ၊ ဖေက်ဂၟံက် ကေုာံ ပါ် ကရေက် ဒၟံင် ညးသကအ် (Divide and conquer)။
* '''ပွမဒက်ပ္တန် ဂကောံ ဗဗွဲမတ် (Front Groups):''' ပွမဒက်ပ္တန် ဂကောံ စေတနာ၊ ဂကောံ သၟာကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ကွးဘာ မထေင် ကေတ် သၠးပွး၊ ဆဂး အပ္ဍဲ ဂှ် ဒး ဒုင် ထိင်ဒဝ် လဝ် နကဵု ဂကောံ မသ္ပ ပရေင် ထကးပလီု တအ် ရ။
* '''ပရေင် ပလီုပလာ် စက်ယန္တရား (Sabotage):''' ပွမပလီု စက်၊ တိုင် ဓါတ်လလဳ၊ ပရေင် ဆက်စၠောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ညံင် အလဵုအသဳ ဂွံ အုပ်ဓုပ် ဝါတ်ဂါတ်။

== ၃။ ပရေင် ထကးပလီု ယေန်သၞာင် (Cultural Subversion) ==
ပါဲနူ ပရေင်ဍုင်ကွာန် တုဲ &quot;Subversion&quot; ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် လောန် ပ္ဍဲ လပါ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ အနုသုခုမ ရ။ ဍေံ ဒှ် ပွမစကာ လိက်ပတ်၊ ရုပ်ရှင်၊ ဒွက်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ပျာဲပျူ (Satire) သွက်ဂွံ ဒစဵုဒစး သၞောတ်ဝ် မခိုင်ဗိုင် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ရ။

* '''သာဓက:''' ပွမချူ လိက် ကေုာံ ရုပ်ကသူ မပါ်ပဲါ သၟိင်တၠ တအ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဖန်ဗဒှ် ယေန်သၞာင် သၟတ် တၟိ (Counter-culture) မဒစဵုဒစး ကု အခိုက်အလိုက် တြေံတြဟ် တအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ယေန်သၞာင် (Cultural hegemony) ရ။

== ၄။ တၞဟ်ခြာ ကု ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ကေုာံ ပွမသစ္စာဖံက် ==

* '''ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု (Revolution):''' ဍေံ ဒှ် ပွမတဝ်စၞေဟ် ညံင် အလဵုအသဳ ဂွံ ပြဟ် စှ်ေ လွာဲဂှ် နကဵု ဒြဟတ် ညးဍုင်ကွာန် ဟွံသေင်မ္ဂး လွဟ်။ ဍေံ ဒှ် ကမၠောန် ဗွဲမ္ၚး၊ ဂတ မတ် ရ။
* '''ပရေင် ထကးပလီု (Subversion):''' ဍေံ ဒှ် ကမၠောန် အခိင် ယံင် (Long-term process) မကၠောန် အာ သိုက်သိုက် သာသာ။ ဍေံ ဟွံအာတ်မိက် ဒြဟတ် ရံင် မွဲ ဒမြိပ် ဓဝ်၊ ဍေံ အာတ်မိက် ပရေင် လီုလာ် လညာတ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် အပ္ဍဲ ရ။
* '''ပွမသစ္စာဖံက် (Treason):''' ဍေံ ဒှ် ပွမပလီု ဍုင် ဇကု တုဲ ဗိုင် ရီု ဍုင် သၟာင် ဂတ မတ် (ဥပမာ - ကဵု တင်နင် ဓလုက် ကု သၞ)။

== ၅။ ပ္ဍဲ ဝင် ဂၠးတိ ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ပြာကတ် ကၠုင် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲ အခိင် &quot;ခေတ် ပၞာန် လၜိုဟ်&quot; (Cold War) အကြာ ကၟိန်ဍုင် အမေရိကာန် ကဵု သဵုဗိယေတ် ရ။ ဌာန ဓလုက် ဗီုကဵု CIA ကေုာံ KGB တအ် စကာ လဝ် နဲကဲ ပရေင် ထကးပလီု ဏအ် သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ အလဵုအသဳ ပ္ဍဲ ဍုင် တၞဟ် တအ် သီု ဟွံဒး ပန် ပၞာန် ဂတ မတ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony)
* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]] (Subversive Institutional Practices)
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==

* Blackstock, Paul W. (1964). ''The Strategy of Subversion: Manipulating the Politics of Other Nations''. Quadrangle.
* Hosmer, Stephen T., &amp; Tanham, George K. (1986). ''Countering Covert Action''. RAND Corporation.</text>
      <sha1>p8g5ptzhzwwrh3n9i7bpowr4ttnqq7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54227</id>
      <parentid>54226</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T03:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် သဘဴဓရ် */</comment>
      <origin>54227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9510" sha1="3gh9k8cj8xnrwccu9sg5ml3y9zogv6h" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် (Subversion)|native_name=ပရေင်ပလီုသြဇာ / ပရေင်သပုန်|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ဗျူဟာပၞာန်|related_concepts=[[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony), ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု (Revolution), ပရေင်လုပ်သိမ်ဇီု (Infiltration)}}

'''ပရေင်ထကးပလီု သၞောတ်ဝ်''' ({{lang-en|Subversion}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ကေုာံ နဲကဲ ဗျူဟာ မွဲ မတွံဂး ပွမဂစာန် ထကး ပလီု၊ ပြံင်လှာဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဖျေဟ် ထောအ် အဝဵုသြဇာ၊ လဒက်ပ္တန်၊ ကေုာံ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် (Established system or authority) မၞုံ တုဲတုဲ တအ် နကဵု နဲကဲ ဓလုက် ဟွံသေင်မ္ဂး နဲကဲ သိုက်သိုက် သာသာ ရ။

မအရေဝ် ဏအ် ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဍေံ စကာ ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင် ပၞာန် တုဲ၊ ဍေံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု &quot;ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု&quot; (Revolution) မဒှ် ပွမဒစဵုဒစး နကဵု လွဟ် ဂတ မတ် ရ။ ပရေင် ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် (Subversion) ဂှ် ဍေံ ဇီုကပိုက် လတူ လညာတ် စိုတ်ဓါတ်၊ ပရေင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ပတှ်ေ ညးဍုင်ကွာန် ညံင် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် တအ် ဂွံ လီုလာ် အာ နူကဵု အပ္ဍဲ (Rotting from within) ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် သဘဴဓရ် ==
ဝေါဟာရ အင်္ဂလိက် &quot;Subversion&quot; ဝွံ ဍေံ ကၠုင် နူကဵု အရေဝ် လေတ္တေန် (Latin) ''subvertere'' မတွံဂး &quot;ပွမကလေင် ဗဂေတ် သၟဝ်&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ပွမဖျေဟ် လပါ် သၟဝ်&quot; ရ။ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန် မ္ဂး၊ ညးမသ္ပ ပရေင် ထကးပလီု (Subversives) တအ် ဝွံ ဍေံတအ် ဟွံသြိုင် ပၞာန် တိုက် ခိုက် ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် နကဵု ဒြဟတ် ရံင်၊ ဍေံတအ် ဂၠာဲ တင်ဍိုန်လျ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် တုဲ ဖန် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အိုတ် ပတှ်ေ လတူ အလဵုအသဳ၊ သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် မၞုံ အဝဵု တအ် ရ။

== ၂။ နဲကဲ ကေုာံ ဗီုပြင် ချဳဓရာင်ဂမၠိုင် (Methods and Tactics) ==
သွက်ဂွံ သ္ပ ပရေင် ထကးပလီု ဍိုက်က်ပေင်င် မ္ဂး ညးတအ် မလေပ် စကာ နဲကဲ နာနာ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-

* '''ပွမလုပ် သိမ်ဇီု (Infiltration):''' ပွမဗလး မၞိဟ် ဇကု ညံင် ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု အလဵုအသဳ၊ ဂကောံ ဒပ်ပၞာန်၊ မဳဒဳယာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဘာဗတောန်လိက် တအ် တုဲ ဖန်ဇန် လညာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပလီု ကမၠောန် နူကဵု အပ္ဍဲ။
* '''ပရေင် စန်ဒက် လညာတ် (Propaganda &amp; Psychological Warfare):''' ပွမပတိတ် ဖြး ပရိုင် မလီဠာန်၊ ပရိုင် ဓဇက် စိုတ် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ဂၠိုင် သံသယ၊ ဖေက်ဂၟံက် ကေုာံ ပါ် ကရေက် ဒၟံင် ညးသကအ် (Divide and conquer)။
* '''ပွမဒက်ပ္တန် ဂကောံ ဗဗွဲမတ် (Front Groups):''' ပွမဒက်ပ္တန် ဂကောံ စေတနာ၊ ဂကောံ သၟာကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ကွးဘာ မထေင် ကေတ် သၠးပွး၊ ဆဂး အပ္ဍဲ ဂှ် ဒး ဒုင် ထိင်ဒဝ် လဝ် နကဵု ဂကောံ မသ္ပ ပရေင် ထကးပလီု တအ် ရ။
* '''ပရေင် ပလီုပလာ် စက်ယန္တရား (Sabotage):''' ပွမပလီု စက်၊ တိုင် ဓါတ်လလဳ၊ ပရေင် ဆက်စၠောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ညံင် အလဵုအသဳ ဂွံ အုပ်ဓုပ် ဝါတ်ဂါတ်။

== ၃။ ပရေင် ထကးပလီု ယေန်သၞာင် (Cultural Subversion) ==
ပါဲနူ ပရေင်ဍုင်ကွာန် တုဲ &quot;Subversion&quot; ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် လောန် ပ္ဍဲ လပါ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ အနုသုခုမ ရ။ ဍေံ ဒှ် ပွမစကာ လိက်ပတ်၊ ရုပ်သၟိင်၊ ဒွက်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ပျာဲပျူ (Satire) သွက်ဂွံ ဒစဵုဒစး သၞောတ်ဝ် မခိုင်ဗိုင် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ရ။

* '''သာဓက:''' ပွမချူ လိက် ကေုာံ ရုပ်ကသူ မပါ်ပဲါ သၟိင်တၠ တအ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဖန်ဗဒှ် ယေန်သၞာင် သၟတ် တၟိ (Counter-culture) မဒစဵုဒစး ကု အခိုက်အလိုက် တြေံတြဟ် တအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ယေန်သၞာင် (Cultural hegemony) ရ။

== ၄။ တၞဟ်ခြာ ကု ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ကေုာံ ပွမသစ္စာဖံက် ==

* '''ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု (Revolution):''' ဍေံ ဒှ် ပွမတဝ်စၞေဟ် ညံင် အလဵုအသဳ ဂွံ ပြဟ် စှ်ေ လွာဲဂှ် နကဵု ဒြဟတ် ညးဍုင်ကွာန် ဟွံသေင်မ္ဂး လွဟ်။ ဍေံ ဒှ် ကမၠောန် ဗွဲမ္ၚး၊ ဂတ မတ် ရ။
* '''ပရေင် ထကးပလီု (Subversion):''' ဍေံ ဒှ် ကမၠောန် အခိင် ယံင် (Long-term process) မကၠောန် အာ သိုက်သိုက် သာသာ။ ဍေံ ဟွံအာတ်မိက် ဒြဟတ် ရံင် မွဲ ဒမြိပ် ဓဝ်၊ ဍေံ အာတ်မိက် ပရေင် လီုလာ် လညာတ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် အပ္ဍဲ ရ။
* '''ပွမသစ္စာဖံက် (Treason):''' ဍေံ ဒှ် ပွမပလီု ဍုင် ဇကု တုဲ ဗိုင် ရီု ဍုင် သၟာင် ဂတ မတ် (ဥပမာ - ကဵု တင်နင် ဓလုက် ကု သၞ)။

== ၅။ ပ္ဍဲ ဝင် ဂၠးတိ ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ပြာကတ် ကၠုင် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲ အခိင် &quot;ခေတ် ပၞာန် လၜိုဟ်&quot; (Cold War) အကြာ ကၟိန်ဍုင် အမေရိကာန် ကဵု သဵုဗိယေတ် ရ။ ဌာန ဓလုက် ဗီုကဵု CIA ကေုာံ KGB တအ် စကာ လဝ် နဲကဲ ပရေင် ထကးပလီု ဏအ် သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ အလဵုအသဳ ပ္ဍဲ ဍုင် တၞဟ် တအ် သီု ဟွံဒး ပန် ပၞာန် ဂတ မတ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony)
* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]] (Subversive Institutional Practices)
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==

* Blackstock, Paul W. (1964). ''The Strategy of Subversion: Manipulating the Politics of Other Nations''. Quadrangle.
* Hosmer, Stephen T., &amp; Tanham, George K. (1986). ''Countering Covert Action''. RAND Corporation.</text>
      <sha1>3gh9k8cj8xnrwccu9sg5ml3y9zogv6h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54228</id>
      <parentid>54227</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T03:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9679" sha1="nmcykebkn956su83u42z8vlr87g4d88" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် (Subversion)|native_name=ပရေင်ပလီုသြဇာ / ပရေင်သပုန်|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ဗျူဟာပၞာန်|related_concepts=[[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony), ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု (Revolution), ပရေင်လုပ်သိမ်ဇီု (Infiltration)}}

'''ပရေင်ထကးပလီု သၞောတ်ဝ်''' ({{lang-en|Subversion}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ကေုာံ နဲကဲ ဗျူဟာ မွဲ မတွံဂး ပွမဂစာန် ထကး ပလီု၊ ပြံင်လှာဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဖျေဟ် ထောအ် အဝဵုသြဇာ၊ လဒက်ပ္တန်၊ ကေုာံ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် (Established system or authority) မၞုံ တုဲတုဲ တအ် နကဵု နဲကဲ ဓလုက် ဟွံသေင်မ္ဂး နဲကဲ သိုက်သိုက် သာသာ ရ။

မအရေဝ် ဏအ် ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဍေံ စကာ ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင် ပၞာန် တုဲ၊ ဍေံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု &quot;ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု&quot; (Revolution) မဒှ် ပွမဒစဵုဒစး နကဵု လွဟ် ဂတ မတ် ရ။ ပရေင် ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် (Subversion) ဂှ် ဍေံ ဇီုကပိုက် လတူ လညာတ် စိုတ်ဓါတ်၊ ပရေင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ပတှ်ေ ညးဍုင်ကွာန် ညံင် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် တအ် ဂွံ လီုလာ် အာ နူကဵု အပ္ဍဲ (Rotting from within) ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် သဘဴဓရ် ==
ဝေါဟာရ အင်္ဂလိက် &quot;Subversion&quot; ဝွံ ဍေံ ကၠုင် နူကဵု အရေဝ် လေတ္တေန် (Latin) ''subvertere'' မတွံဂး &quot;ပွမကလေင် ဗဂေတ် သၟဝ်&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ပွမဖျေဟ် လပါ် သၟဝ်&quot; ရ။ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန် မ္ဂး၊ ညးမသ္ပ ပရေင် ထကးပလီု (Subversives) တအ် ဝွံ ဍေံတအ် ဟွံသြိုင် ပၞာန် တိုက် ခိုက် ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် နကဵု ဒြဟတ် ရံင်၊ ဍေံတအ် ဂၠာဲ တင်ဍိုန်လျ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် တုဲ ဖန် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အိုတ် ပတှ်ေ လတူ အလဵုအသဳ၊ သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် မၞုံ အဝဵု တအ် ရ။

== ၂။ နဲကဲ ကေုာံ ဗီုပြင် ချဳဓရာင်ဂမၠိုင် (Methods and Tactics) ==
သွက်ဂွံ သ္ပ ပရေင် ထကးပလီု ဍိုက်က်ပေင်င် မ္ဂး ညးတအ် မလေပ် စကာ နဲကဲ နာနာ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-

* '''ပွမလုပ် သိမ်ဇီု (Infiltration):''' ပွမဗလး မၞိဟ် ဇကု ညံင် ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု အလဵုအသဳ၊ ဂကောံ ဒပ်ပၞာန်၊ မဳဒဳယာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဘာဗတောန်လိက် တအ် တုဲ ဖန်ဇန် လညာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပလီု ကမၠောန် နူကဵု အပ္ဍဲ။
* '''ပရေင် စန်ဒက် လညာတ် (Propaganda &amp; Psychological Warfare):''' ပွမပတိတ် ဖြး ပရိုင် မလီဠာန်၊ ပရိုင် ဓဇက် စိုတ် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ဂၠိုင် သံသယ၊ ဖေက်ဂၟံက် ကေုာံ ပါ် ကရေက် ဒၟံင် ညးသကအ် (Divide and conquer)။
* '''ပွမဒက်ပ္တန် ဂကောံ ဗဗွဲမတ် (Front Groups):''' ပွမဒက်ပ္တန် ဂကောံ စေတနာ၊ ဂကောံ သၟာကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ကွးဘာ မထေင် ကေတ် သၠးပွး၊ ဆဂး အပ္ဍဲ ဂှ် ဒး ဒုင် ထိင်ဒဝ် လဝ် နကဵု ဂကောံ မသ္ပ ပရေင် ထကးပလီု တအ် ရ။
* '''ပရေင် ပလီုပလာ် စက်ယန္တရား (Sabotage):''' ပွမပလီု စက်၊ တိုင် ဓါတ်လလဳ၊ ပရေင် ဆက်စၠောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ညံင် အလဵုအသဳ ဂွံ အုပ်ဓုပ် ဝါတ်ဂါတ်။

== ၃။ ပရေင် ထကးပလီု ယေန်သၞာင် (Cultural Subversion) ==
ပါဲနူ ပရေင်ဍုင်ကွာန် တုဲ &quot;Subversion&quot; ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် လောန် ပ္ဍဲ လပါ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ အနုသုခုမ ရ။ ဍေံ ဒှ် ပွမစကာ လိက်ပတ်၊ ရုပ်သၟိင်၊ ဒွက်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ပျာဲပျူ (Satire) သွက်ဂွံ ဒစဵုဒစး သၞောတ်ဝ် မခိုင်ဗိုင် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ရ။

* '''သာဓက:''' ပွမချူ လိက် ကေုာံ ရုပ်ကသူ မပါ်ပဲါ သၟိင်တၠ တအ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဖန်ဗဒှ် ယေန်သၞာင် သၟတ် တၟိ (Counter-culture) မဒစဵုဒစး ကု အခိုက်အလိုက် တြေံတြဟ် တအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ယေန်သၞာင် (Cultural hegemony) ရ။

== ၄။ တၞဟ်ခြာ ကု ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ကေုာံ ပွမသစ္စာဖံက် ==

* '''ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု (Revolution):''' ဍေံ ဒှ် ပွမတဝ်စၞေဟ် ညံင် အလဵုအသဳ ဂွံ ပြဟ် စှ်ေ လွာဲဂှ် နကဵု ဒြဟတ် ညးဍုင်ကွာန် ဟွံသေင်မ္ဂး လွဟ်။ ဍေံ ဒှ် ကမၠောန် ဗွဲမ္ၚး၊ ဂတ မတ် ရ။
* '''ပရေင် ထကးပလီု (Subversion):''' ဍေံ ဒှ် ကမၠောန် အခိင် ယံင် (Long-term process) မကၠောန် အာ သိုက်သိုက် သာသာ။ ဍေံ ဟွံအာတ်မိက် ဒြဟတ် ရံင် မွဲ ဒမြိပ် ဓဝ်၊ ဍေံ အာတ်မိက် ပရေင် လီုလာ် လညာတ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် အပ္ဍဲ ရ။
* '''ပွမသစ္စာဖံက် (Treason):''' ဍေံ ဒှ် ပွမပလီု ဍုင် ဇကု တုဲ ဗိုင် ရီု ဍုင် သၟာင် ဂတ မတ် (ဥပမာ - ကဵု တင်နင် ဓလုက် ကု သၞ)။

== ၅။ ပ္ဍဲ ဝင် ဂၠးတိ ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ပြာကတ် ကၠုင် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲ အခိင် &quot;ခေတ် ပၞာန် လၜိုဟ်&quot; (Cold War) အကြာ ကၟိန်ဍုင် အမေရိကာန် ကဵု သဵုဗိယေတ် ရ။ ဌာန ဓလုက် ဗီုကဵု CIA ကေုာံ KGB တအ် စကာ လဝ် နဲကဲ ပရေင် ထကးပလီု ဏအ် သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ အလဵုအသဳ ပ္ဍဲ ဍုင် တၞဟ် တအ် သီု ဟွံဒး ပန် ပၞာန် ဂတ မတ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony)
* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]] (Subversive Institutional Practices)
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==

* Blackstock, Paul W. (1964). ''The Strategy of Subversion: Manipulating the Politics of Other Nations''. Quadrangle.
* Hosmer, Stephen T., &amp; Tanham, George K. (1986). ''Countering Covert Action''. RAND Corporation.
[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]] [[Category:ဗျူဟာပၞာန်]] [[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>nmcykebkn956su83u42z8vlr87g4d88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လညာတ်သဇိုင် ကွာလဳတေတိပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10736</id>
    <revision>
      <id>54229</id>
      <timestamp>2026-05-06T04:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = လညာတ်သဇိုင် ကွာလဳတေတိပ်  | native_name = Qualitative Paradigm | image =  | caption =  | field = [[သုတေသန]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပညာ မနုဿဗေဒ | related_concepts = လညာတ်သဇိုင် ကွောန်တဳတေတိပ် (Quantitative Paradigm), ပရေ...&quot;</comment>
      <origin>54229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9595" sha1="njpevxveanqkalwd6z9bik5uu63uvj6" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = လညာတ်သဇိုင် ကွာလဳတေတိပ် 
| native_name = Qualitative Paradigm
| image = 
| caption = 
| field = [[သုတေသန]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပညာ မနုဿဗေဒ
| related_concepts = လညာတ်သဇိုင် ကွောန်တဳတေတိပ် (Quantitative Paradigm), ပရေင်ပါ်ပဲါ သုတေသန (Critical Theory), ဝါဒ ကလေင်သြိုင်ခၞံ (Constructivism)
}}

'''လညာတ်သဇိုင် ကွာလဳတေတိပ်''' ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မလေပ် ကော်စ '''သဘဴဓရ် သုတေသန လ္ၚတ်အကာဲအရာ''' ({{lang-en|Qualitative Paradigm}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် လညာတ် ကေုာံ သဇိုင် ဒဿန အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင် သုတေသန သိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ် (Social Sciences) ရ။ 

လညာတ်သဇိုင် ဝွံ ဍေံ ဟွံစွံ အာရီု လတူ လၟိဟ် ဂၞန် သင်္ချာ (Numbers and Statistics) ဗီုကဵု လညာတ် ကွောန်တဳတေတိပ် (Quantitative Paradigm) တအ်၊ ဍေံ စွံ အာရီု လတူ ပွမလ္ၚတ်၊ ပွမကၠိုဟ်ခၠင် ကေုာံ ပွမပါ်ပဲါ လတူ အခိုက်အလိုက် ကောန်မၞိဟ်၊ ပရေင် ဒုင်စသိုင်၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ ဗီုလဵု ကောန်မၞိဟ် တအ် ဖန်ဗဒှ် ကေတ် အဓိပ္ပါယ် ပ္ဍဲ ဘဝ ညးတအ် (How people make sense of their world) ရ။

== ၁။ သဇိုင် ဒဿန ကေုာံ လညာတ်ဂမၠိုင် (Philosophical Foundations) ==
လညာတ်သဇိုင် ကွာလဳတေတိပ် ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ သဇိုင် ဒဿန အဓိက ၜါ သာ် ရ-
* '''လညာတ် လတူ ဒဒှ်ဍာံ (Ontology):''' ဍေံ ဒုင်လဝ် တဲ ဒဒှ်ရ &quot;ဒဒှ်ဍာံ&quot; (Reality) ဟီု ဂှ် ဍေံ ဟွံမွဲ ဆ မွဲ သာ် ဓဝ် ရ။ ဒဒှ်ဍာံ ဟီု ဂှ် ကောန်မၞိဟ် တအ် မွဲ ကု မွဲ စုက်လ္ၚု ကေုာံ ပါလုပ် သြိုင်ခၞံ ကေတ် လဝ် (Socially constructed realities) ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဍေံ နွံ ကု ဒဒှ်ဍာံ ဗွဲမဂၠိုင် (Multiple realities) အတိုင် လညာတ် ညးပါလုပ် တအ် ရ။
* '''လညာတ် ညာဏ်ပညာ (Epistemology):''' ညာဏ်ပညာ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် တီ (Knowledge) ဝွံ ဍေံ ဟွံတန်တဴ အလဵု ဍေံ ရ။ ပရေင် တီ ဝွံ ဍေံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ပရေင် ဆက်ဆောံ အကြာ ညးမသ္ပ သုတေသန (Researcher) ကေုာံ ညးမပါလုပ် ပ္ဍဲ သုတေသန (Participants) တအ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ လညာတ် ညးသုတေသန ကဵု ညးပါလုပ် တအ် ဂှ် ပါ် ခြာ ထောအ် ဟွံဂွံ ရ (Subjective logic)။

== ၂။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် (Key Characteristics) ==
သုတေသန မဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ်သဇိုင် ကွာလဳတေတိပ် တအ် ဝွံ နွံ ကု အင်္ဂလက္ခဏာ သာ်ဏအ် ရ-
# '''ပွဳပွူ သဘာဝ (Natural Setting):''' ညးသုတေသန တအ် ဟွံဖန်ဗဒှ် ဌာန် စမ်ၜတ် (Laboratory)၊ ညးတအ် စှ်ေ အာ လ္ၚတ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဌာန် ညးပါလုပ် တအ် မတန်တဴ ဇေတ်တ် (ဥပမာ - ဘာလကျာ်၊ ရုင်၊ ကွာန်) ရ။
# '''ညးသုတေသန နဒဒှ် ကိရိယာ (Researcher as Key Instrument):''' စက် ဟွံသေင်မ္ဂး စရင်သၟာန် (Questionnaire) ဂှ် ဟွံသေင် ကိရိယာ အဓိက၊ ညးမသ္ပ သုတေသန ဂှ် ရ ဒှ် မၞိဟ် မကောံပကောံ တင်နင် နကဵု မတ် ကဵု ကတောဝ် ဇကု ရ။
# '''နဲကဲ ဆင်တိုန် (Inductive Data Analysis):''' ဍေံတအ် ဟွံစ နူကဵု တင်တၞီ (Hypothesis) တုဲ စမ်ၜတ် ဍေံ၊ ဍေံတအ် ကောံပကောံ တင်နင် ဍောတ်တ် တအ် ကိုပ်ကၠာ တုဲ နူ ဂှ် မွဲ ကဆံင် မှ ဓမံက် ပတိတ် သဘဴဓရ် ဟွံသေင်မ္ဂး တင်ကၞောတ်တဲ (Themes/Theories) ရ။
# '''အဓိပ္ပါယ် ညးပါလုပ် (Participants' Meanings):''' အရာ ကိစ္စဇၞော် အိုတ် ဂှ် သွက်ဂွံ ကၠိုဟ် အဓိပ္ပါယ် ညးပါလုပ် တအ် မကဵု လဝ် လတူ ပြသၞာ မွဲမွဲ၊ ဟွံသေင် ကု အဓိပ္ပါယ် ညးသုတေသန မထေင် ကေတ် လဝ် တအ် ရ။

== ၃။ နဲကဲ သုတေသန ဂမၠိုင် (Methodologies) ==
သၟဝ် လညာတ်သဇိုင် ကွာလဳတေတိပ် ဏအ် မ္ဂး နွံ ကု နဲကဲ သုတေသန အဓိက ဗွဲမဂၠိုင် ရ-
* '''ပွမလ္ၚတ် ယေန်သၞာင် (Ethnography):''' ပွမလ္ၚတ် အခိုက်အလိုက် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂကောံမၞိဟ် မွဲမွဲ နကဵု ပွမမံင် ပံင်နှဴ မွဲစွံ ပွိုင် အခိင် လအ်လ (Participant observation)။
* '''ပွမလ္ၚတ် ပရေင်ဒုင်စသိုင် (Phenomenology):''' ပွမလ္ၚတ် ကၠိုဟ်ခၠင် အဓိပ္ပါယ် ပရေင် ဒုင်စသိုင် ဘဝ ဇေတ်တ် (Lived experiences) ညးမွဲမွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ မွဲမွဲ လတူ ဒဒှ် မွဲမွဲ။
* '''ပွမလ္ၚတ် ပရေင်က္တဵုဒှ် အပိုင်အခြာ (Case Study):''' ပွမလ္ၚတ် စိစောန် လတူ ဂကောံ၊ ပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် အစဳအဇန် မွဲမွဲ ပ္ဍဲကဵု ပွဳပွူ အခိင် ကေုာံ ဒၞာဲ အပိုင်အခြာ (Bounded system)။
* '''ပွမသြိုင်ခၞံ သဘဴဓရ် (Grounded Theory):''' ပွမကောံပကောံ တင်နင် တုဲ ပါ်ပဲါ နကဵု သၞောတ်ဝ် လၟေင်င် သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပတိတ် သဘဴဓရ် (Theory) တၟိ မွဲ မဆေင်ကဵု ဒဒှ် ဂှ်။

== ၄။ နဲကဲ ပွမကောံပကောံ တင်နင် (Data Collection Methods) ==
သွက်ဂွံ ကလိဂွံ တင်နင် ကွာလဳတေတိပ် မ္ဂး၊ ညးသုတေသန တအ် မလေပ် စကာ-
* '''သၟာန်သွဟ် (Interviews):''' လပါ် ဂၠိုင် ဒှ် ပရေင် သၟာန်သွဟ် မဟွံမွဲ ကု သၞောတ်ဝ် တေင်င် (Semi-structured ဟွံသေင်မ္ဂး Unstructured interviews) ညံင် ဂွံ ကလိဂွံ တင်နင် ဇမ္ဍိုဟ်။
* '''ပွမစၟတ်သမ္တီ / ဗဵုလ္ၚတ် (Observations):''' ပွမဗဵု လ္ၚတ် အခိုက်အလိုက် မၞိဟ် တအ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ညးတအ် မတန်တဴ သဘာဝ။
* '''ပါ်ပဲါ လိက်ပတ် (Document Analysis):''' ပွမလ္ၚတ် လိက်ကၞပ်၊ လိက်စၟတ်သမ္တီ၊ ဓါတ်ရုပ် ကေုာံ မဳဒဳယာ တအ်။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[သုတေသန]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] (Sociology)
* မနုဿဗေဒ (Anthropology)

== နိဿဲ ==
* Creswell, J. W., &amp; Poth, C. N. (2017). ''Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches''. SAGE Publications.
* Denzin, N. K., &amp; Lincoln, Y. S. (2011). ''The SAGE Handbook of Qualitative Research''. SAGE Publications.

[[Category:သုတေသန]]
[[Category:ဒဿနဂမၠိုင်]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>njpevxveanqkalwd6z9bik5uu63uvj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်ပါ်ပဲါ က္ဍိုပ်သ္ကုတ် မဒ္ဂေတ်ဗက် သဘဴဓရ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10737</id>
    <revision>
      <id>54230</id>
      <timestamp>2026-05-06T05:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = ပရေင်ပါ်ပဲါ က္ဍိုပ်သ္ကုတ် မဒ္ဂေတ်ဗက် သဘဴဓရ် | native_name = Theory-Guided Thematic Analysis | image =  | caption =  | field = [[သုတေသန]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပညာ ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် | related_concepts = လည...&quot;</comment>
      <origin>54230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10123" sha1="mssrj4clcry4gh40m8m665q7wp728ew" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ပရေင်ပါ်ပဲါ က္ဍိုပ်သ္ကုတ် မဒ္ဂေတ်ဗက် သဘဴဓရ်
| native_name = Theory-Guided Thematic Analysis
| image = 
| caption = 
| field = [[သုတေသန]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပညာ ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်
| related_concepts = [[လညာတ်သဇိုင် ကွာလဳတေတိပ်]] (Qualitative Paradigm), ပရေင်ပါ်ပဲါ ဆင်စှ်ေ (Deductive Analysis), ပရေင်ပါ်ပဲါ ဆင်တိုန် (Inductive Analysis)
}}

'''ပရေင်ပါ်ပဲါ က္ဍိုပ်သ္ကုတ် မဒ္ဂေတ်ဗက် သဘဴဓရ်''' ({{lang-en|Theory-guided thematic analysis}} ဟွံသေင်မ္ဂး Deductive thematic analysis) ဝွံ ဍေံ ဒှ် နဲကဲ သုတေသန ပရေင်ပါ်ပဲါ ကွာလဳတေတိပ် (Qualitative data analysis) မွဲ မတွံဂး ပွမစကာ သဘဴဓရ် (Theory) ဟွံသေင်မ္ဂး လညာတ် သဇိုင် မၞုံ တုဲတုဲ တအ် နဒဒှ် မတ်ဒ္ၚေါဝ် ကေုာံ ဇၞိက် သွက်ဂွံ လ္ၚတ်၊ ပါ်ပဲါ၊ ကေုာံ ကံက် အဓိပ္ပါယ် တင်နင် သုတေသန (Data) တအ် ရ။

ပ္ဍဲကဵု နဲကဲ ဝွံ ညးမသ္ပ သုတေသန ဂှ် ဍေံတအ် ဟွံအာ လ္ၚတ် တင်နင် သၟးသၟး တုဲ ညံင် သဘဴဓရ် ဂွံ မံက် ကၠုင် ကေတ်တ် (Inductive approach) ပုဟ်၊ ဍေံတအ် စပ် ကၠုင် နကဵု လညာတ် ကေုာံ ပရေင် ရန်တၟအ် မဖျေဟ် လဝ် ကၠာ တုဲ (Top-down approach)၊ ဂၠာဲ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ရံင် ဒဒှ်ရ တင်နင် တအ် ဂှ် ဍေံ ကိတ်ညဳ ကေုာံ ထံက်ဂလာန် ကု သဘဴဓရ် မရုဲ လဝ် ဂှ် ၜိုတ် လဵု ရော မဒှ် ရ။

== ၁။ တမ်ရိုဟ် ကေုာံ သဇိုင် သဘဴဓရ် ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ &quot;လညာတ် ဆင်စှ်ေ&quot; (Deductive reasoning) ရ။ ဍေံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု ပရေင် ပါ်ပဲါ မအာ လပါ် &quot;တင်နင်-အဓိက&quot; (Data-driven thematic analysis) ဗွဲမဇၞော် ရ။
* '''Data-driven (ဆင်တိုန်):''' ညးသုတေသန ဗှ် တင်နင် တုဲ၊ အရာ မဆဵု ဂၠိုင် အိုတ် ဂှ် ဖန်ဗဒှ် ပတိတ် သဘဴဓရ် တၟိ။
* '''Theory-guided (ဆင်စှ်ေ):''' ညးသုတေသန ရုဲ ကေတ် သဘဴဓရ် မွဲ (ဥပမာ - ဝါဒ မာက်၊ လညာတ် ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ) တုဲ ဗှ် တင်နင် သွက်ဂွံ ဂၠာဲ သက်သဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ပါ်ပဲါ တင်နင် နကဵု လညာတ် ဂှ်။

== ၂။ လၟေင် ကမၠောန် သုတေသန (Research Process) ==
ပရေင် ပါ်ပဲါ က္ဍိုပ်သ္ကုတ် မဒ္ဂေတ်ဗက် သဘဴဓရ် ဝွံ နွံ ကု လၟေင် ကမၠောန် အဓိက သာ်ဏအ် ရ-
# '''ပွမရုဲစှ် သဘဴဓရ် (Selecting the Theoretical Framework):''' ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ညးသုတေသန ဒး ရုဲ ကေတ် သဘဴဓရ် ဟွံသေင်မ္ဂး လညာတ် မဆက်စပ် ကု ပြသၞာ သုတေသန ဇကု အိုတ် ရ။
# '''ပွမဖန်ဗဒှ် စရင် သမ္တီ (Developing a Codebook A Priori):''' သဇိုင် လတူ သဘဴဓရ် ဂှ် တုဲ ညးသုတေသန ဖန်ဗဒှ် လဝ် စရင် ကဏ္ဍ၊ မအရေဝ် အဓိက၊ ကေုာံ က္ဍိုပ်သ္ကုတ် (Codes and Themes) ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ စ ပါ်ပဲါ တင်နင် ဏီ။
# '''ပွမပါ်ပဲါ တင်နင် (Coding the Data):''' ညးသုတေသန ဗှ် တင်နင် (ဥပမာ - လိက် သၟာန်သွဟ် Interview transcripts) တုဲ စုတ် ပၠုပ် တင်နင် တအ် ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ကဏ္ဍ မဖျေဟ် လဝ် ဂှ်။ 
# '''ပွမသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် (Reviewing and Refining):''' ရံင် ဒဒှ်ရ တင်နင် တအ် ဂှ် ဍေံ ကိတ်ညဳ ကု သဘဴဓရ် ဂှ် ဍာံ ဟာ။ ယဝ်ရ နွံ တင်နင် တၟိ မဟွံလုပ် အကြာ သဘဴဓရ် ဂှ် မ္ဂး ညးတအ် ထပ် သြိုင်ခၞံ ကဏ္ဍ တၟိ မာန် ကီု ရ။

== ၃။ သာဓက လွပ် (Example in Practice) ==
ဥပမာ - ညးသုတေသန မွဲ မိက်ဂွံ လ္ၚတ် &quot;ဗီုလဵု သၟတ်မန် တအ် တဝ်စၞေဟ် ကု ပရေင် ဍဵုဍိုက် အလဵုအသဳ ပ္ဍဲ လတူ အေန်တာနေတ်&quot;။ 
ညးတအ် ရုဲ ကေတ် သဘဴဓရ် '''&quot;ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ&quot; (Counter Hegemony)''' နဒဒှ် မတ်ဒ္ၚေါဝ် ရ။ တုဲမ္ဂး ညးတအ် ဖျေဟ် လဝ် က္ဍိုပ်သ္ကုတ် (Themes) ကိုပ်ကၠာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ်-
* က္ဍိုပ်သ္ကုတ် ၁။ ပွမဖန်ဗဒှ် မဳဒဳယာ သၠးပွး (Alternative Media Creation)
* က္ဍိုပ်သ္ကုတ် ၂။ ပွမပါ်ပဲါ သၞောတ်ဝ် ယေန်သၞာင် မတေင် လောန် (Criticizing Hegemonic Culture)
ကာလ ညးတအ် ဗှ် လိက် ပိုသ် ဝှုက်ဗောက် သၟတ် တအ် မ္ဂး ညးတအ် ဂၠာဲ တင်နင် မလုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု က္ဍိုပ်သ္ကုတ် ၜါ ဏအ် ရ။

== ၄။ တင်ခိုဟ် ကေုာံ ဖဵုဂမၠိုင် (Advantages) ==
* '''ပြဟ်ပြေဟ် ကေုာံ ချိုတ်ပၠိုတ် (Efficiency and Focus):''' ဟိုတ်နူ နွံ ကု ပရေင် ရန်တၟအ် ကေုာံ က္ဍိုပ်သ္ကုတ် ကိုပ်ကၠာ တုဲ၊ ပရေင် ပါ်ပဲါ တင်နင် ဂှ် ဟွံယောင် အာ လပါ် တၞဟ် တုဲ ပြဟ်ပြေဟ် လောန် ရ။
* '''ပွမစမ်ၜတ် သဘဴဓရ် (Theory Testing):''' ဍေံ ရီုဗင် ကဵု သွက်ဂွံ စမ်ၜတ် ရံင် ဒဒှ်ရ သဘဴဓရ် ဇၞော်ဇၞော် တအ် ဂှ် ဍေံ ကိတ်ညဳ ကု အကာဲအရာ ဂကောံမၞိဟ် တၟိ (ဥပမာ - ဂကောံမၞိဟ် မန်) ကီု ဟာ မဒှ် ရ။
* '''ပရေင် ဆက်စၠောအ် သုတေသန (Linking to existing literature):''' ဍေံ ဖန် ညံင် လဒက်ပ္တန် သုတေသန တၟိ ဂှ် ဂွံ ဆက်စပ် လောဲသွာ ကု လိက် သုတေသန မၞုံ တုဲတုဲ တအ် ရ။

== ၅။ တင်ဍိုန်လျ ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပဲါ (Limitations and Criticisms) ==
* '''လညာတ် အပါတ် (Confirmation Bias):''' ဟိုတ်နူ ညးသုတေသန တအ် မတ် စွံ လဝ် ဆ လတူ သဘဴဓရ် ဂှ် သၟး တုဲ၊ တင်နင် တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ မတၞဟ်ခြာ နူ သဘဴဓရ် တအ် ဂှ် ဒး ဒုင် ဝိုတ် ကၠေအ် အာ မာန် ရ (Blind spots)။
* '''ပွမတေင် ဓရိုဟ် ပၠုပ် (Forcing the Data):''' လဆောဝ် လဆောဝ် မ္ဂး ညးသုတေသန တအ် ဂစာန် တေင် ဓရိုဟ် စုတ် တင်နင် ညံင် ဂွံ လုပ် ကိတ်ညဳ ကု သဘဴဓရ် (Shoehorning) တုဲ ပရေင် ဍာံစၟတ် သုတေသန လီုလာ် အာ မာန် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[လညာတ်သဇိုင် ကွာလဳတေတိပ်]] (Qualitative Paradigm)
* [[သုတေသန]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==
* Braun, V., &amp; Clarke, V. (2006). &quot;Using thematic analysis in psychology&quot;. ''Qualitative Research in Psychology'', 3(2), 77-101.
* Boyatzis, R. E. (1998). ''Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development''. SAGE Publications.
* MacQueen, K. M., McLellan, E., Kay, K., &amp; Milstein, B. (1998). &quot;Codebook development for team-based qualitative analysis&quot;. ''Cultural Anthropology Methods'', 10(2), 31-36.

[[Category:သုတေသန]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ဒဿနဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>mssrj4clcry4gh40m8m665q7wp728ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10738</id>
    <revision>
      <id>54231</id>
      <timestamp>2026-05-06T05:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ် | native_name = Non-linear Feedback Loop | image =  | caption =  | field = [[သဘဴဓရ် သၞောတ်ဝ်]] (Systems Theory)၊ ပညာ သိပ္ပံ ပရေင်ထုဲကြာန် (Complexity Science)၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် | related_concepts...&quot;</comment>
      <origin>54231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10893" sha1="nzvi6n8tlvow1xkqkbtl0er3a4zvuzo" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ်
| native_name = Non-linear Feedback Loop
| image = 
| caption = 
| field = [[သဘဴဓရ် သၞောတ်ဝ်]] (Systems Theory)၊ ပညာ သိပ္ပံ ပရေင်ထုဲကြာန် (Complexity Science)၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
| related_concepts = ကဆံင် ကၞောတ်ပြံင်လှာဲ (Tipping point), သဘဴဓရ် ပရေင်ထုဲကြာန် (Chaos theory), သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ထပ်ဒြဟတ် (Positive feedback)
}}

'''သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ်''' ({{lang-en|Non-linear Feedback Loop}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပညာ မလ္ၚတ် သၞောတ်ဝ် ဂမၠိုင် (Systems Theory) တုဲ၊ ဍေံ တွံဂး အကာဲအရာ သၞောတ်ဝ် မွဲ မက္တဵုဒှ် အခိင် ကာလ ဖဵု မတိတ် ကၠုင် (Output) ဂှ် ဍေံ ကလေင် ပလံင် ပၠုပ် ကဵု ဟိုတ် တမ် (Input) မွဲဝါ ပၠန်၊ ဆဂး ပရေင် ဆက်စပ် အကြာ ဟိုတ် ကဵု ဖဵု ဂှ် ဍေံ &quot;ဟွံသေင် လၟေင်တပ်&quot; (Not proportional) ရ။ 

အဓိပ္ပါယ် ဍေံ ဂှ် ပြံင်လှာဲ ဍောတ်တ်သွတ်တ် မွဲ ဂှ် ဍေံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု အကျိုးဆက် ဗွဲမဇၞော်ဇၞော် မာန် ရ (ဟွံသေင်မ္ဂး) ပြံင်လှာဲ ဇၞော်ဇၞော် မွဲ ဂှ် ဍေံ ဟွံကဵု အကျိုးဆက် မုဟီု ဟီု မာန် ရ။ သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် သဘာဝ၊ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဂကောံမၞိဟ် ခေတ်တၟိ ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် &quot;လၟေင်တပ်&quot; ကဵု &quot;ဗွဲမဟွံတပ်&quot; ==
သွက်ဂွံ ကၠိုဟ် သဘဴဓရ် ဏအ် မ္ဂး ဒး ပါ်ပဲါ ခြာ အရာ ၜါ သာ် ဏအ် ကိုပ်ကၠာ ရ-
* '''လၟေင်တပ် (Linear):''' ဟိုတ် ကဵု ဖဵု ဂှ် တုပ်သၟဟ် ဒၟံင် ညးသကအ် တွဵု ရ။ ဥပမာ - စုတ် ဒြဟတ် ၁ ဂွံ ဖဵု ၁။ စုတ် ဒြဟတ် ၂ ဂွံ ဖဵု ၂။ ဍေံ ဒှ် အရာ မဆိင်ဆ ဂွံ လောဲသွာ ရ။
* '''ဗွဲမဟွံတပ် (Non-linear):''' ဟိုတ် ကဵု ဖဵု ဂှ် တုပ်သၟဟ် ဒၟံင် ညးသကအ် ဟွံသေင် ရ။ ဥပမာ - စုတ် ဒြဟတ် ၁ ဂွံ ဖဵု ၁။ ဆဂး စုတ် ဒြဟတ် ၂ ဂှ် ကလိဂွံ ဖဵု ၁၀ ဟွံသေင်မ္ဂး ၁၀၀ မာန် ရ (Exponential growth)။ အရာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် သၞောတ်ဝ် မွဲ ဂွံ ထုဲကြာန် ကေုာံ ဆိင်ဆ ဝါတ်ဂါတ် ရ။

== ၂။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် (Key Characteristics) ==
သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ် ဝွံ ဍေံ နွံ ကု လက္ခဏာ သဘာဝ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
# '''ကဆံင် ကၞောတ်ပြံင်လှာဲ (Tipping Points / Thresholds):''' သၞောတ်ဝ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဒုင်အာ ဒၟံင် ပရေင် ဓရိုဟ် ဍိုန်ဍိုန် စဵုကဵု စိုပ် ကဆံင် အပိုင်အခြာ မွဲ ရ။ ယဝ်ရ ၜက် အာ ကဆံင် ဂှ် (Tipping point) မ္ဂး သၞောတ်ဝ် ဂှ် ဍေံ ပြံင်လှာဲ အာ ရုတ်တရက် တုဲ ကလေင် ပလေဝ် လဝ် ဝါတ် လောန် ရ။
# '''ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ရုတ်တရက် (Exponential Amplification):''' ဖဵု မတိတ် ကၠုင် ဂှ် ဍေံ ကလေင် ထပ် ဒြဟတ် ကဵု ဟိုတ် တမ် ဂှ် ဗွဲမပြဟ် တုဲ သၞောတ်ဝ် ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ ညံင်ကဵု ဒြဟတ် လပှ် မတိုန် ဇၞော်။
# '''ပရေင် ဆိင်ဆ ဟွံမာန် (Unpredictability):''' ဟိုတ်နူ ဍေံ ဟွံဒ္ဂေတ် ဗက် ဂၠံင်တရဴ လၟေင်တပ် တုဲ၊ အကျိုးဆက် အနာဂတ် ဂှ် ဆိင်ဆ ဖျေဟ် လဝ် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ဟွံမာန် ပုဟ်။

== ၃။ ဗီုပြင် ကေုာံ သာဓက ပ္ဍဲ ဘဝ ဇေတ်တ် ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ က္တဵုဒှ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ပွဳပွူ နာနာ သာ် ရ-

=== က။ ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု (Climate Change) ===
သာဓက ပြာကတ် အိုတ် မွဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ရာသဳဥတု က္တဴ တိုန် တုဲ ဍာ်ကလခဲ မလေင် အာ ဂှ် ရ (Ice-Albedo Feedback)။ 
* ဍာ်ကလခဲ ဂှ် ဍေံ ဒး လျး တ္ၚဲ မ္ဂး ဍေံ ကလေင် ယံင် ပတိတ် လျး ဂှ် လပါ် အကး ရ။ ဆဂး ရာသဳ က္တဴ တိုန် တုဲ ဍာ်ကလခဲ လေင် အာ မ္ဂး၊ ၜဳ သမုဒ္ဒရာ မလမ္စံက် တအ် မံက် ကၠုင် ရ။ ၜဳ ဂှ် ဍေံ ဇြောတ် ဓါတ် က္တဴ ဂၠိုင် တုဲ ဖန် ညံင် ရာသဳ ဂွံ ထပ် က္တဴ တိုန် ရ။ က္တဴ တိုန် မ္ဂး ဍာ်ကလခဲ ထပ် လေင် ပြဟ် အာ ပၠန် ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ် မွဲ ရ။

=== ခ. ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဘဏ္ဍာ (Economics and Finance) ===
* '''ပရေင် ထေင်ဗၠေတ် လတူ ဘဏ် (Bank Runs):''' ယဝ်ရ မၞိဟ် ဍောတ်တ် သွတ်တ် မွဲ ထေင် ကေတ် ဘဏ် မွဲ သြန် အိုတ် ဒၟံင် ရောင် မ္ဂး၊ ညးတအ် အာ ထုတ် သြန်။ ပရိုင် ဏအ် ဖြး အာ တုဲ မၞိဟ် ဂၠိုင် တိုန် အာ ထုတ် သြန်။ ပရေင် ဖေက်ဂၟံက် (Panic) ဂှ် ဍေံ ဇၞော် တိုန် ဗွဲမဟွံတပ် (Non-linearly) တုဲ ကၞောတ် တဲ ဘဏ် ဂှ် လီုလာ် အာ ဍာံဍာံ ပြပြ မာန် ရ။

=== ဂ. ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ မဳဒဳယာ (Social Dynamics and Viral Media) ===
* ပ္ဍဲ လတူ ဝှုက်ဗောက် ဟွံသေင်မ္ဂး ယူကျူ၊ ယဝ်ရ ဝဳဒဳယဝ် မွဲ မၞိဟ် ဒးဂၞပ် ဂၠိုင် မ္ဂး၊ သၞောတ်ဝ် (Algorithm) ဂှ် ဍေံ ထပ် ထ္ၜး ကဵု မၞိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေင် ဖြး တိုန် (Virality) ဂှ် ဍေံ ဟွံအာ နကဵု လၟေင် တပ် ၁၀, ၂၀, ၃၀ ပုဟ်၊ ဍေံ တိုန် အာ ရုတ်တရက် ၁၀, ၁၀၀, ၁၀၀၀၀ အလန် မာန် ရ။

== ၄။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ==
* '''သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ဘဲအန္တရာဲ:''' ယဝ်ရ ပိုဲ ကၠိုဟ် သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ် ဏအ် မ္ဂး၊ ပိုဲ တီ ညာတ် မာန် ဒဒှ်ရ ပရေင် ပြံင်လှာဲ သၟတ် ဍောတ်တ် မွဲ ဂှ် ဍေံ ကဵု အန္တရာဲ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပိုဲ ဒး စွံ သတိ လတူ &quot;ကဆံင် ကၞောတ်ပြံင်လှာဲ&quot; (Tipping points) တအ် ညံင် ဟွံဂွံ ၜက် အာ။
* '''သွက်ဂွံ ပလေဝ်ပလေတ် လဒက်ပ္တန်:''' ပ္ဍဲကဵု ပရေင် အုပ်ဓုပ် အဖွဲ့အစည်း မ္ဂး၊ ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် ဒး ဖန်ဇန် လဝ် &quot;သၞောတ်ဝ် ထိင်ဒဝ်&quot; (Negative feedback loops) သွက်ဂွံ ထိင် လဝ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် မပြဟ် လောန် ညံင် ဟွံဂွံ ထုဲကြာန် လီုလာ် အာ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[သဘဴဓရ် သၞောတ်ဝ်]] (Systems Theory)
* [[သဘဴဓရ် ပရေင်ထုဲကြာန်]] (Chaos Theory)
* ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု (Climate Change)

== နိဿဲ ==
* Meadows, Donella H. (2008). ''Thinking in Systems: A Primer''. Chelsea Green Publishing.
* Gladwell, Malcolm (2000). ''The Tipping Point: How Little Things Can Make a Big Difference''. Little, Brown and Company.

[[Category:သဘဴဓရ် သၞောတ်ဝ်]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[Category:ဒဿန သိပ္ပံ]]</text>
      <sha1>nzvi6n8tlvow1xkqkbtl0er3a4zvuzo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54232</id>
      <parentid>54231</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T05:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10881" sha1="pksx7u7i8q7d46nq81jmg2i5o3wvp7b" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ်
| native_name = Non-linear Feedback Loop
| image = 
| caption = 
| field = [[သဘဴဓရ် သၞောတ်ဝ်]] (Systems Theory)၊ ပညာ သိပ္ပံ ပရေင်ထုဲကြာန် (Complexity Science)၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
| related_concepts = ကဆံင် ကၞောတ်ပြံင်လှာဲ (Tipping point), သဘဴဓရ် ပရေင်ထုဲကြာန် (Chaos theory), သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ထပ်ဒြဟတ် (Positive feedback)
}}

'''သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ်''' ({{lang-en|Non-linear Feedback Loop}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပညာ မလ္ၚတ် သၞောတ်ဝ် ဂမၠိုင် (Systems Theory) တုဲ၊ ဍေံ တွံဂး အကာဲအရာ သၞောတ်ဝ် မွဲ မက္တဵုဒှ် အခိင် ကာလ ဖဵု မတိတ် ကၠုင် (Output) ဂှ် ဍေံ ကလေင် ပလံင် ပၠုပ် ကဵု ဟိုတ် တမ် (Input) မွဲဝါ ပၠန်၊ ဆဂး ပရေင် ဆက်စပ် အကြာ ဟိုတ် ကဵု ဖဵု ဂှ် ဍေံ &quot;ဟွံသေင် လၟေင်တပ်&quot; (Not proportional) ရ။ 

အဓိပ္ပါယ် ဍေံ ဂှ် ပြံင်လှာဲ ဍောတ်တ်သွတ်တ် မွဲ ဂှ် ဍေံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု အဆက်ဖဵု ဗွဲမဇၞော်ဇၞော် မာန် ရ (ဟွံသေင်မ္ဂး) ပြံင်လှာဲ ဇၞော်ဇၞော် မွဲ ဂှ် ဍေံ ဟွံကဵု အဆက်ဖဵု မုဟီု ဟီု မာန် ရ။ သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် သဘာဝ၊ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဂကောံမၞိဟ် ခေတ်တၟိ ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် &quot;လၟေင်တပ်&quot; ကဵု &quot;ဗွဲမဟွံတပ်&quot; ==
သွက်ဂွံ ကၠိုဟ် သဘဴဓရ် ဏအ် မ္ဂး ဒး ပါ်ပဲါ ခြာ အရာ ၜါ သာ် ဏအ် ကိုပ်ကၠာ ရ-
* '''လၟေင်တပ် (Linear):''' ဟိုတ် ကဵု ဖဵု ဂှ် တုပ်သၟဟ် ဒၟံင် ညးသကအ် တွဵု ရ။ ဥပမာ - စုတ် ဒြဟတ် ၁ ဂွံ ဖဵု ၁။ စုတ် ဒြဟတ် ၂ ဂွံ ဖဵု ၂။ ဍေံ ဒှ် အရာ မဆိင်ဆ ဂွံ လောဲသွာ ရ။
* '''ဗွဲမဟွံတပ် (Non-linear):''' ဟိုတ် ကဵု ဖဵု ဂှ် တုပ်သၟဟ် ဒၟံင် ညးသကအ် ဟွံသေင် ရ။ ဥပမာ - စုတ် ဒြဟတ် ၁ ဂွံ ဖဵု ၁။ ဆဂး စုတ် ဒြဟတ် ၂ ဂှ် ကလိဂွံ ဖဵု ၁၀ ဟွံသေင်မ္ဂး ၁၀၀ မာန် ရ (Exponential growth)။ အရာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် သၞောတ်ဝ် မွဲ ဂွံ ထုဲကြာန် ကေုာံ ဆိင်ဆ ဝါတ်ဂါတ် ရ။

== ၂။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် (Key Characteristics) ==
သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ် ဝွံ ဍေံ နွံ ကု လက္ခဏာ သဘာဝ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
# '''ကဆံင် ကၞောတ်ပြံင်လှာဲ (Tipping Points / Thresholds):''' သၞောတ်ဝ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဒုင်အာ ဒၟံင် ပရေင် ဓရိုဟ် ဍိုန်ဍိုန် စဵုကဵု စိုပ် ကဆံင် အပိုင်အခြာ မွဲ ရ။ ယဝ်ရ ၜက် အာ ကဆံင် ဂှ် (Tipping point) မ္ဂး သၞောတ်ဝ် ဂှ် ဍေံ ပြံင်လှာဲ အာ ရုတ်တရက် တုဲ ကလေင် ပလေဝ် လဝ် ဝါတ် လောန် ရ။
# '''ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ရုတ်တရက် (Exponential Amplification):''' ဖဵု မတိတ် ကၠုင် ဂှ် ဍေံ ကလေင် ထပ် ဒြဟတ် ကဵု ဟိုတ် တမ် ဂှ် ဗွဲမပြဟ် တုဲ သၞောတ်ဝ် ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ ညံင်ကဵု ဒြဟတ် လပှ် မတိုန် ဇၞော်။
# '''ပရေင် ဆိင်ဆ ဟွံမာန် (Unpredictability):''' ဟိုတ်နူ ဍေံ ဟွံဒ္ဂေတ် ဗက် ဂၠံင်တရဴ လၟေင်တပ် တုဲ၊ အကျိုးဆက် အနာဂတ် ဂှ် ဆိင်ဆ ဖျေဟ် လဝ် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ဟွံမာန် ပုဟ်။

== ၃။ ဗီုပြင် ကေုာံ သာဓက ပ္ဍဲ ဘဝ ဇေတ်တ် ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ က္တဵုဒှ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ပွဳပွူ နာနာ သာ် ရ-

=== က။ ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု (Climate Change) ===
သာဓက ပြာကတ် အိုတ် မွဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ရာသဳဥတု က္တဴ တိုန် တုဲ ဍာ်ကလခဲ မလေင် အာ ဂှ် ရ (Ice-Albedo Feedback)။ 
* ဍာ်ကလခဲ ဂှ် ဍေံ ဒး လျး တ္ၚဲ မ္ဂး ဍေံ ကလေင် ယံင် ပတိတ် လျး ဂှ် လပါ် အကး ရ။ ဆဂး ရာသဳ က္တဴ တိုန် တုဲ ဍာ်ကလခဲ လေင် အာ မ္ဂး၊ ၜဳ သမုဒ္ဒရာ မလမ္စံက် တအ် မံက် ကၠုင် ရ။ ၜဳ ဂှ် ဍေံ ဇြောတ် ဓါတ် က္တဴ ဂၠိုင် တုဲ ဖန် ညံင် ရာသဳ ဂွံ ထပ် က္တဴ တိုန် ရ။ က္တဴ တိုန် မ္ဂး ဍာ်ကလခဲ ထပ် လေင် ပြဟ် အာ ပၠန် ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ် မွဲ ရ။

=== ခ. ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဘဏ္ဍာ (Economics and Finance) ===
* '''ပရေင် ထေင်ဗၠေတ် လတူ ဘဏ် (Bank Runs):''' ယဝ်ရ မၞိဟ် ဍောတ်တ် သွတ်တ် မွဲ ထေင် ကေတ် ဘဏ် မွဲ သြန် အိုတ် ဒၟံင် ရောင် မ္ဂး၊ ညးတအ် အာ ထုတ် သြန်။ ပရိုင် ဏအ် ဖြး အာ တုဲ မၞိဟ် ဂၠိုင် တိုန် အာ ထုတ် သြန်။ ပရေင် ဖေက်ဂၟံက် (Panic) ဂှ် ဍေံ ဇၞော် တိုန် ဗွဲမဟွံတပ် (Non-linearly) တုဲ ကၞောတ် တဲ ဘဏ် ဂှ် လီုလာ် အာ ဍာံဍာံ ပြပြ မာန် ရ။

=== ဂ. ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ မဳဒဳယာ (Social Dynamics and Viral Media) ===
* ပ္ဍဲ လတူ ဝှုက်ဗောက် ဟွံသေင်မ္ဂး ယူကျူ၊ ယဝ်ရ ဝဳဒဳယဝ် မွဲ မၞိဟ် ဒးဂၞပ် ဂၠိုင် မ္ဂး၊ သၞောတ်ဝ် (Algorithm) ဂှ် ဍေံ ထပ် ထ္ၜး ကဵု မၞိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေင် ဖြး တိုန် (Virality) ဂှ် ဍေံ ဟွံအာ နကဵု လၟေင် တပ် ၁၀, ၂၀, ၃၀ ပုဟ်၊ ဍေံ တိုန် အာ ရုတ်တရက် ၁၀, ၁၀၀, ၁၀၀၀၀ အလန် မာန် ရ။

== ၄။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ==
* '''သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ဘဲအန္တရာဲ:''' ယဝ်ရ ပိုဲ ကၠိုဟ် သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ် ဏအ် မ္ဂး၊ ပိုဲ တီ ညာတ် မာန် ဒဒှ်ရ ပရေင် ပြံင်လှာဲ သၟတ် ဍောတ်တ် မွဲ ဂှ် ဍေံ ကဵု အန္တရာဲ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပိုဲ ဒး စွံ သတိ လတူ &quot;ကဆံင် ကၞောတ်ပြံင်လှာဲ&quot; (Tipping points) တအ် ညံင် ဟွံဂွံ ၜက် အာ။
* '''သွက်ဂွံ ပလေဝ်ပလေတ် လဒက်ပ္တန်:''' ပ္ဍဲကဵု ပရေင် အုပ်ဓုပ် အဖွဲ့အစည်း မ္ဂး၊ ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် ဒး ဖန်ဇန် လဝ် &quot;သၞောတ်ဝ် ထိင်ဒဝ်&quot; (Negative feedback loops) သွက်ဂွံ ထိင် လဝ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် မပြဟ် လောန် ညံင် ဟွံဂွံ ထုဲကြာန် လီုလာ် အာ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[သဘဴဓရ် သၞောတ်ဝ်]] (Systems Theory)
* [[သဘဴဓရ် ပရေင်ထုဲကြာန်]] (Chaos Theory)
* ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု (Climate Change)

== နိဿဲ ==
* Meadows, Donella H. (2008). ''Thinking in Systems: A Primer''. Chelsea Green Publishing.
* Gladwell, Malcolm (2000). ''The Tipping Point: How Little Things Can Make a Big Difference''. Little, Brown and Company.

[[Category:သဘဴဓရ် သၞောတ်ဝ်]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[Category:ဒဿန သိပ္ပံ]]</text>
      <sha1>pksx7u7i8q7d46nq81jmg2i5o3wvp7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54233</id>
      <parentid>54232</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T05:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၂။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် (Key Characteristics) */</comment>
      <origin>54233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10893" sha1="i3rsq1lorv189to5yy2qwidrodglb34" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ်
| native_name = Non-linear Feedback Loop
| image = 
| caption = 
| field = [[သဘဴဓရ် သၞောတ်ဝ်]] (Systems Theory)၊ ပညာ သိပ္ပံ ပရေင်ထုဲကြာန် (Complexity Science)၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
| related_concepts = ကဆံင် ကၞောတ်ပြံင်လှာဲ (Tipping point), သဘဴဓရ် ပရေင်ထုဲကြာန် (Chaos theory), သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ထပ်ဒြဟတ် (Positive feedback)
}}

'''သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ်''' ({{lang-en|Non-linear Feedback Loop}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပညာ မလ္ၚတ် သၞောတ်ဝ် ဂမၠိုင် (Systems Theory) တုဲ၊ ဍေံ တွံဂး အကာဲအရာ သၞောတ်ဝ် မွဲ မက္တဵုဒှ် အခိင် ကာလ ဖဵု မတိတ် ကၠုင် (Output) ဂှ် ဍေံ ကလေင် ပလံင် ပၠုပ် ကဵု ဟိုတ် တမ် (Input) မွဲဝါ ပၠန်၊ ဆဂး ပရေင် ဆက်စပ် အကြာ ဟိုတ် ကဵု ဖဵု ဂှ် ဍေံ &quot;ဟွံသေင် လၟေင်တပ်&quot; (Not proportional) ရ။ 

အဓိပ္ပါယ် ဍေံ ဂှ် ပြံင်လှာဲ ဍောတ်တ်သွတ်တ် မွဲ ဂှ် ဍေံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု အဆက်ဖဵု ဗွဲမဇၞော်ဇၞော် မာန် ရ (ဟွံသေင်မ္ဂး) ပြံင်လှာဲ ဇၞော်ဇၞော် မွဲ ဂှ် ဍေံ ဟွံကဵု အဆက်ဖဵု မုဟီု ဟီု မာန် ရ။ သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် သဘာဝ၊ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဂကောံမၞိဟ် ခေတ်တၟိ ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် &quot;လၟေင်တပ်&quot; ကဵု &quot;ဗွဲမဟွံတပ်&quot; ==
သွက်ဂွံ ကၠိုဟ် သဘဴဓရ် ဏအ် မ္ဂး ဒး ပါ်ပဲါ ခြာ အရာ ၜါ သာ် ဏအ် ကိုပ်ကၠာ ရ-
* '''လၟေင်တပ် (Linear):''' ဟိုတ် ကဵု ဖဵု ဂှ် တုပ်သၟဟ် ဒၟံင် ညးသကအ် တွဵု ရ။ ဥပမာ - စုတ် ဒြဟတ် ၁ ဂွံ ဖဵု ၁။ စုတ် ဒြဟတ် ၂ ဂွံ ဖဵု ၂။ ဍေံ ဒှ် အရာ မဆိင်ဆ ဂွံ လောဲသွာ ရ။
* '''ဗွဲမဟွံတပ် (Non-linear):''' ဟိုတ် ကဵု ဖဵု ဂှ် တုပ်သၟဟ် ဒၟံင် ညးသကအ် ဟွံသေင် ရ။ ဥပမာ - စုတ် ဒြဟတ် ၁ ဂွံ ဖဵု ၁။ ဆဂး စုတ် ဒြဟတ် ၂ ဂှ် ကလိဂွံ ဖဵု ၁၀ ဟွံသေင်မ္ဂး ၁၀၀ မာန် ရ (Exponential growth)။ အရာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် သၞောတ်ဝ် မွဲ ဂွံ ထုဲကြာန် ကေုာံ ဆိင်ဆ ဝါတ်ဂါတ် ရ။

== ၂။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် (Key Characteristics) ==
သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ် ဝွံ ဍေံ နွံ ကု လက္ခဏာ သဘာဝ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
# '''ကဆံင် ကၞောတ်ပြံင်လှာဲ (Tipping Points / Thresholds):''' သၞောတ်ဝ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဒုင်အာ ဒၟံင် ပရေင် ဓရိုဟ် ဍိုန်ဍိုန် စဵုကဵု စိုပ် ကဆံင် အပိုင်အခြာ မွဲ ရ။ ယဝ်ရ ၜက် အာ ကဆံင် ဂှ် (Tipping point) မ္ဂး သၞောတ်ဝ် ဂှ် ဍေံ ပြံင်လှာဲ အာ ဗွဲမပြဟ် တုဲ ကလေင် ပလေဝ် လဝ် ဝါတ် လောန် ရ။
# '''ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒှ်မံက်မပြဟ် (Exponential Amplification):''' ဖဵု မတိတ် ကၠုင် ဂှ် ဍေံ ကလေင် ထပ် ဒြဟတ် ကဵု ဟိုတ် တမ် ဂှ် ဗွဲမပြဟ် တုဲ သၞောတ်ဝ် ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ ညံင်ကဵု ဒြဟတ် လပှ် မတိုန် ဇၞော်။
# '''ပရေင် ဆိင်ဆ ဟွံမာန် (Unpredictability):''' ဟိုတ်နူ ဍေံ ဟွံဒ္ဂေတ် ဗက် ဂၠံင်တရဴ လၟေင်တပ် တုဲ၊ အကျိုးဆက် အနာဂတ် ဂှ် ဆိင်ဆ ဖျေဟ် လဝ် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ဟွံမာန် ပုဟ်။

== ၃။ ဗီုပြင် ကေုာံ သာဓက ပ္ဍဲ ဘဝ ဇေတ်တ် ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ က္တဵုဒှ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ပွဳပွူ နာနာ သာ် ရ-

=== က။ ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု (Climate Change) ===
သာဓက ပြာကတ် အိုတ် မွဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ရာသဳဥတု က္တဴ တိုန် တုဲ ဍာ်ကလခဲ မလေင် အာ ဂှ် ရ (Ice-Albedo Feedback)။ 
* ဍာ်ကလခဲ ဂှ် ဍေံ ဒး လျး တ္ၚဲ မ္ဂး ဍေံ ကလေင် ယံင် ပတိတ် လျး ဂှ် လပါ် အကး ရ။ ဆဂး ရာသဳ က္တဴ တိုန် တုဲ ဍာ်ကလခဲ လေင် အာ မ္ဂး၊ ၜဳ သမုဒ္ဒရာ မလမ္စံက် တအ် မံက် ကၠုင် ရ။ ၜဳ ဂှ် ဍေံ ဇြောတ် ဓါတ် က္တဴ ဂၠိုင် တုဲ ဖန် ညံင် ရာသဳ ဂွံ ထပ် က္တဴ တိုန် ရ။ က္တဴ တိုန် မ္ဂး ဍာ်ကလခဲ ထပ် လေင် ပြဟ် အာ ပၠန် ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ် မွဲ ရ။

=== ခ. ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဘဏ္ဍာ (Economics and Finance) ===
* '''ပရေင် ထေင်ဗၠေတ် လတူ ဘဏ် (Bank Runs):''' ယဝ်ရ မၞိဟ် ဍောတ်တ် သွတ်တ် မွဲ ထေင် ကေတ် ဘဏ် မွဲ သြန် အိုတ် ဒၟံင် ရောင် မ္ဂး၊ ညးတအ် အာ ထုတ် သြန်။ ပရိုင် ဏအ် ဖြး အာ တုဲ မၞိဟ် ဂၠိုင် တိုန် အာ ထုတ် သြန်။ ပရေင် ဖေက်ဂၟံက် (Panic) ဂှ် ဍေံ ဇၞော် တိုန် ဗွဲမဟွံတပ် (Non-linearly) တုဲ ကၞောတ် တဲ ဘဏ် ဂှ် လီုလာ် အာ ဍာံဍာံ ပြပြ မာန် ရ။

=== ဂ. ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ မဳဒဳယာ (Social Dynamics and Viral Media) ===
* ပ္ဍဲ လတူ ဝှုက်ဗောက် ဟွံသေင်မ္ဂး ယူကျူ၊ ယဝ်ရ ဝဳဒဳယဝ် မွဲ မၞိဟ် ဒးဂၞပ် ဂၠိုင် မ္ဂး၊ သၞောတ်ဝ် (Algorithm) ဂှ် ဍေံ ထပ် ထ္ၜး ကဵု မၞိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေင် ဖြး တိုန် (Virality) ဂှ် ဍေံ ဟွံအာ နကဵု လၟေင် တပ် ၁၀, ၂၀, ၃၀ ပုဟ်၊ ဍေံ တိုန် အာ ရုတ်တရက် ၁၀, ၁၀၀, ၁၀၀၀၀ အလန် မာန် ရ။

== ၄။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ==
* '''သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ဘဲအန္တရာဲ:''' ယဝ်ရ ပိုဲ ကၠိုဟ် သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ် ဏအ် မ္ဂး၊ ပိုဲ တီ ညာတ် မာန် ဒဒှ်ရ ပရေင် ပြံင်လှာဲ သၟတ် ဍောတ်တ် မွဲ ဂှ် ဍေံ ကဵု အန္တရာဲ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပိုဲ ဒး စွံ သတိ လတူ &quot;ကဆံင် ကၞောတ်ပြံင်လှာဲ&quot; (Tipping points) တအ် ညံင် ဟွံဂွံ ၜက် အာ။
* '''သွက်ဂွံ ပလေဝ်ပလေတ် လဒက်ပ္တန်:''' ပ္ဍဲကဵု ပရေင် အုပ်ဓုပ် အဖွဲ့အစည်း မ္ဂး၊ ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် ဒး ဖန်ဇန် လဝ် &quot;သၞောတ်ဝ် ထိင်ဒဝ်&quot; (Negative feedback loops) သွက်ဂွံ ထိင် လဝ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် မပြဟ် လောန် ညံင် ဟွံဂွံ ထုဲကြာန် လီုလာ် အာ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[သဘဴဓရ် သၞောတ်ဝ်]] (Systems Theory)
* [[သဘဴဓရ် ပရေင်ထုဲကြာန်]] (Chaos Theory)
* ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု (Climate Change)

== နိဿဲ ==
* Meadows, Donella H. (2008). ''Thinking in Systems: A Primer''. Chelsea Green Publishing.
* Gladwell, Malcolm (2000). ''The Tipping Point: How Little Things Can Make a Big Difference''. Little, Brown and Company.

[[Category:သဘဴဓရ် သၞောတ်ဝ်]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[Category:ဒဿန သိပ္ပံ]]</text>
      <sha1>i3rsq1lorv189to5yy2qwidrodglb34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သှ်ေသၟေဟ် လဟီုခေတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10739</id>
    <revision>
      <id>54234</id>
      <timestamp>2026-05-06T05:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept|name=သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ် (Obsolete Relic)|native_name=အရာတြေံတြဟ် မဟွံလုပ်အသုင်|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်ဝင်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်|related_concepts=ပရေင်ဇြိုင်ဇြုဲ လဒက်ပ္တ...&quot;</comment>
      <origin>54234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9673" sha1="qy3sfwvnp2oyuq2zpfhqqebraqyt18e" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ် (Obsolete Relic)|native_name=အရာတြေံတြဟ် မဟွံလုပ်အသုင်|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်ဝင်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်|related_concepts=ပရေင်ဇြိုင်ဇြုဲ လဒက်ပ္တန် (Institutional Inertia), လညာတ်သြဇာ (Hegemony), ယေန်သၞာင် ဟွံဂွံ ဗက် ခေတ် (Cultural Lag)}}

'''သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်''' ({{lang-en|Obsolete relic}}) ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မန် မလေပ် ကော်စ '''အရာတြေံတြဟ် မဟွံလုပ်အသုင်''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လ္ၚတ် ဝင်၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် မွဲ တုဲ၊ ဍေံ တွံဂး အရာ ဝတ္ထု၊ အခိုက်အလိုက်၊ လညာတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် (Institution) မွဲမွဲ မသှေ် တန်တဴ ဒၟံင် နူကဵု ခေတ် အတိက် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု အခိင် လၟုဟ် မ္ဂး ဍေံ ဟွံမွဲ ကု တင်ရန်တၟအ်၊ သတ္တိ (Efficacy) ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် လုပ်အသုင် မုဟီုဟီု ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ဆ အရာ ဝတ္ထု မပ္တံကဵု စက် တြေံတြဟ် တအ် သၟး၊ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လဒက်ပ္တန် ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ဒတန် သာသနာ ကေုာံ ဗော် ဂကောံ မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် လဟီုခေတ် တအ် ညံင် ဂွံ ဒး ဒုင် ပါ်ပဲါ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သဘဴဓရ် ==
ဝေါဟာရ ဝွံ ဍေံ ကၠုင် နူကဵု မအရေဝ် ၜါ မပံင်ကောံ လဝ် ရ-

* '''Obsolete (လဟီုခေတ် / ဟွံလုပ်အသုင်):''' အရာ မွဲမွဲ ဍေံ အိုတ် အာ အခိင် တုဲ ဟွံကိတ်ညဳ ကု ခေတ် လၟုဟ် (Outdated)။ အရာ တၟိ မခိုဟ် နူ ဍေံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် တုဲ ဍေံ ဒး ဒုင် ထောအ် ကၠေအ်။
* '''Relic (သှေ်သၟေဟ် / ဓာတ်):''' အရာ မသှေ် တန်တဴ ဒၟံင် နူကဵု အတိက် မလောန် ကၠုင် လအ်လ၊ ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ် ထိင်ဒဝ် လဝ် နကဵု လညာတ် အခိုက်အလိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် သမ္တီ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ &quot;Obsolete Relic&quot; ဟီု ဂှ် ဒှ် အရာ မသှေ် တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် သၟးသၟး တုဲ၊ ဍေံ ဟွံကဵု ဖဵုသွာက် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ဇၞော်မောဝ် မုဟီုဟီု သွက် အနာဂတ် ရ။

== ၂။ မုဟိုတ် ဍေံ ဆက် တန်တဴ ဒၟံင် ရော? (Causes of Persistence) ==
အရာ လဟီုခေတ် မွဲ ၜိုန်ရ ဍေံ ဟွံလုပ်အသုင် ကီု လေဝ်၊ မုဟိုတ် ဍေံ ဆက် ဂျိုင် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ရော?

# '''ပရေင် ဇြိုင်ဇြုဲ လဒက်ပ္တန် (Institutional Inertia):''' လဒက်ပ္တန် ဂကောံ ဇၞော်ဇၞော် တအ် ဂှ် ပြံင်လှာဲ ဝါတ်ဂါတ် လောန် ရ။ ညးတအ် ဆက် ကၠောန် အာ အတိုင် အခိုက် တြေံ (Status quo) ဟိုတ်နူ ကလေင် သြိုင်ခၞံ တၟိ ဂှ် ဍေံ ဒး စကာ ဒြဟတ် ကေုာံ အခိင် ဂၠိုင် လောန်။
# '''ဖဵုသွာက် ပူဂိုလ် ကေုာံ အဝဵု (Vested Interests):''' ဂကောံ ညးမအုပ်ဓုပ် (Ruling class) လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ဍေံတအ် ကလိဂွံ ဒၟံင် အဝဵု ကေုာံ ပိုန်ဒြပ် နူကဵု သၞောတ်ဝ် လဟီုခေတ် ဂှ် တုဲ ဍေံတအ် ဂစာန် ထိင်ဒဝ် လဝ် ဍေံ ညံင် ဟွံဂွံ လီုလာ် ရ (လညာတ် သြဇာ - Hegemony)။
# '''ပရေင် လွမ်းဆွတ် ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် (Nostalgia and Sentimentality):''' ညးဍုင်ကွာန် တအ် ထေင် ကေတ် ဒဒှ်ရ အရာ ဂှ် ဍေံ ဒှ် သင်္ကေတ ယေန်သၞာင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဝင် ဂကူ ဇကု တုဲ ဂစာန် ဆက် ယိုက်ဂၠေင် ဒၟံင် ဍေံ။

== ၃။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် ==
ပ္ဍဲ လပါ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် မ္ဂး သဘဴဓရ် ဏအ် ဍေံ ဒှ် အန္တရာဲ ဇၞော် မွဲ မာန် ရ-

* '''ဗော် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ လဟီုခေတ်:''' ဗော် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ယိုက်လွဟ် မွဲမွဲ ဂှ် ဍေံတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နူကဵု သၞာံ ဗွဲမလအ်၊ ဆဂး ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ဍေံတအ် ဟွံမွဲ ကု လညာတ် တၟိ၊ ဟွံကၠောန် ကဵု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တုဲ ဍေံတအ် သှေ် ဒၟံင် ဆ ယၟု သၟး ရ။ ဏအ် ဂှ် ညးတအ် ကော်စ ဂကောံ ဂှ် ဒှ် အာ &quot;Obsolete Relic&quot; ရ။
* '''သၞောဝ် ဥပဒေ ကေုာံ အခိုက်အလိုက်:''' သၞောဝ် လ္ၚဵု ဟွံသေင်မ္ဂး အခိုက်အလိုက် မဍဵုဍိုက် အခေါင်အရာ ညးဗြဴ ကေုာံ သၟတ် တအ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် သှေ်သၟေဟ် အတိက် မဟွံကိတ်ညဳ ကု ဗဗွဲဓရ် ခေတ်တၟိ ရ။

== ၄။ ဗီုလဵု ဂွံ သ္ပ ပြဝ လတူ ဍေံ ရော? ==
ဂကောံမၞိဟ် တအ် မလေပ် သ္ပ သ္ဂုတ်သွာတ် လတူ &quot;သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်&quot; တအ် နကဵု နဲကဲ ၜါ သာ် ရ-

# '''ပွမစွံ ပ္ဍဲ တိုက်ထ္ၜးပျး (Museological Preservation):''' ယဝ်ရ အရာ ဂှ် ဍေံ ဟွံကဵု ဘဲ အန္တရာဲ ကု ဂကောံမၞိဟ် မ္ဂး ညးတအ် စွံ ဍေံ နဒဒှ် တင် လ္ၚတ် ဝင် ပ္ဍဲ တိုက်ထ္ၜးပျး (Museum) သွက် ကောန်ၚာ် တအ် ဂွံ တီ အတိက်။ ဍေံ ဟွံလုပ် ပါ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် လၟေင်တ္ၚဲ ရ။
# '''ပွမထကးပလီု (Subversion and Dismantling):''' ယဝ်ရ လဒက်ပ္တန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ လဟီုခေတ် ဂှ် ဍေံ ကၟာတ်လဒဵု ဒၟံင် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ဍဵုဍိုက် ဒၟံင် ညးဍုင်ကွာန် မ္ဂး၊ သၟတ် ကေုာံ ညးမလ္ၚတ် တအ် ဒး စကာ နဲကဲ ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် (Subversion) ကေုာံ ဒစဵုဒစး လညာတ် သြဇာ (Counter Hegemony) သွက်ဂွံ ဖျေဟ် ထောအ် ဍေံ ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]]
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==

* Ogburn, William F. (1922). ''Social Change with Respect to Culture and Original Nature''. B.W. Huebsch.
* Veblen, Thorstein. (1899). ''The Theory of the Leisure Class: An Economic Study of Institutions''. Macmillan.</text>
      <sha1>qy3sfwvnp2oyuq2zpfhqqebraqyt18e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54235</id>
      <parentid>54234</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T05:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9821" sha1="m9t3zl7wiatw55o0t9fd6dh6zss2e8r" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ် (Obsolete Relic)|native_name=အရာတြေံတြဟ် မဟွံလုပ်အသုင်|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်ဝင်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်|related_concepts=ပရေင်ဇြိုင်ဇြုဲ လဒက်ပ္တန် (Institutional Inertia), လညာတ်သြဇာ (Hegemony), ယေန်သၞာင် ဟွံဂွံ ဗက် ခေတ် (Cultural Lag)}}

'''သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်''' ({{lang-en|Obsolete relic}}) ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မန် မလေပ် ကော်စ '''အရာတြေံတြဟ် မဟွံလုပ်အသုင်''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လ္ၚတ် ဝင်၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် မွဲ တုဲ၊ ဍေံ တွံဂး အရာ ဝတ္ထု၊ အခိုက်အလိုက်၊ လညာတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် (Institution) မွဲမွဲ မသှေ် တန်တဴ ဒၟံင် နူကဵု ခေတ် အတိက် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု အခိင် လၟုဟ် မ္ဂး ဍေံ ဟွံမွဲ ကု တင်ရန်တၟအ်၊ သတ္တိ (Efficacy) ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် လုပ်အသုင် မုဟီုဟီု ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ဆ အရာ ဝတ္ထု မပ္တံကဵု စက် တြေံတြဟ် တအ် သၟး၊ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လဒက်ပ္တန် ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ဒတန် သာသနာ ကေုာံ ဗော် ဂကောံ မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် လဟီုခေတ် တအ် ညံင် ဂွံ ဒး ဒုင် ပါ်ပဲါ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သဘဴဓရ် ==
ဝေါဟာရ ဝွံ ဍေံ ကၠုင် နူကဵု မအရေဝ် ၜါ မပံင်ကောံ လဝ် ရ-

* '''Obsolete (လဟီုခေတ် / ဟွံလုပ်အသုင်):''' အရာ မွဲမွဲ ဍေံ အိုတ် အာ အခိင် တုဲ ဟွံကိတ်ညဳ ကု ခေတ် လၟုဟ် (Outdated)။ အရာ တၟိ မခိုဟ် နူ ဍေံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် တုဲ ဍေံ ဒး ဒုင် ထောအ် ကၠေအ်။
* '''Relic (သှေ်သၟေဟ် / ဓာတ်):''' အရာ မသှေ် တန်တဴ ဒၟံင် နူကဵု အတိက် မလောန် ကၠုင် လအ်လ၊ ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ် ထိင်ဒဝ် လဝ် နကဵု လညာတ် အခိုက်အလိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် သမ္တီ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ &quot;Obsolete Relic&quot; ဟီု ဂှ် ဒှ် အရာ မသှေ် တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် သၟးသၟး တုဲ၊ ဍေံ ဟွံကဵု ဖဵုသွာက် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ဇၞော်မောဝ် မုဟီုဟီု သွက် အနာဂတ် ရ။

== ၂။ မုဟိုတ် ဍေံ ဆက် တန်တဴ ဒၟံင် ရော? (Causes of Persistence) ==
အရာ လဟီုခေတ် မွဲ ၜိုန်ရ ဍေံ ဟွံလုပ်အသုင် ကီု လေဝ်၊ မုဟိုတ် ဍေံ ဆက် ဂျိုင် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ရော?

# '''ပရေင် ဇြိုင်ဇြုဲ လဒက်ပ္တန် (Institutional Inertia):''' လဒက်ပ္တန် ဂကောံ ဇၞော်ဇၞော် တအ် ဂှ် ပြံင်လှာဲ ဝါတ်ဂါတ် လောန် ရ။ ညးတအ် ဆက် ကၠောန် အာ အတိုင် အခိုက် တြေံ (Status quo) ဟိုတ်နူ ကလေင် သြိုင်ခၞံ တၟိ ဂှ် ဍေံ ဒး စကာ ဒြဟတ် ကေုာံ အခိင် ဂၠိုင် လောန်။
# '''ဖဵုသွာက် ပူဂိုလ် ကေုာံ အဝဵု (Vested Interests):''' ဂကောံ ညးမအုပ်ဓုပ် (Ruling class) လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ဍေံတအ် ကလိဂွံ ဒၟံင် အဝဵု ကေုာံ ပိုန်ဒြပ် နူကဵု သၞောတ်ဝ် လဟီုခေတ် ဂှ် တုဲ ဍေံတအ် ဂစာန် ထိင်ဒဝ် လဝ် ဍေံ ညံင် ဟွံဂွံ လီုလာ် ရ (လညာတ် သြဇာ - Hegemony)။
# '''ပရေင် လွမ်းဆွတ် ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် (Nostalgia and Sentimentality):''' ညးဍုင်ကွာန် တအ် ထေင် ကေတ် ဒဒှ်ရ အရာ ဂှ် ဍေံ ဒှ် သင်္ကေတ ယေန်သၞာင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဝင် ဂကူ ဇကု တုဲ ဂစာန် ဆက် ယိုက်ဂၠေင် ဒၟံင် ဍေံ။

== ၃။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် ==
ပ္ဍဲ လပါ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် မ္ဂး သဘဴဓရ် ဏအ် ဍေံ ဒှ် အန္တရာဲ ဇၞော် မွဲ မာန် ရ-

* '''ဗော် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ လဟီုခေတ်:''' ဗော် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ယိုက်လွဟ် မွဲမွဲ ဂှ် ဍေံတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နူကဵု သၞာံ ဗွဲမလအ်၊ ဆဂး ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ဍေံတအ် ဟွံမွဲ ကု လညာတ် တၟိ၊ ဟွံကၠောန် ကဵု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တုဲ ဍေံတအ် သှေ် ဒၟံင် ဆ ယၟု သၟး ရ။ ဏအ် ဂှ် ညးတအ် ကော်စ ဂကောံ ဂှ် ဒှ် အာ &quot;Obsolete Relic&quot; ရ။
* '''သၞောဝ် ဥပဒေ ကေုာံ အခိုက်အလိုက်:''' သၞောဝ် လ္ၚဵု ဟွံသေင်မ္ဂး အခိုက်အလိုက် မဍဵုဍိုက် အခေါင်အရာ ညးဗြဴ ကေုာံ သၟတ် တအ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် သှေ်သၟေဟ် အတိက် မဟွံကိတ်ညဳ ကု ဗဗွဲဓရ် ခေတ်တၟိ ရ။

== ၄။ ဗီုလဵု ဂွံ သ္ပ ပြဝ လတူ ဍေံ ရော? ==
ဂကောံမၞိဟ် တအ် မလေပ် သ္ပ သ္ဂုတ်သွာတ် လတူ &quot;သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်&quot; တအ် နကဵု နဲကဲ ၜါ သာ် ရ-

# '''ပွမစွံ ပ္ဍဲ တိုက်ထ္ၜးပျး (Museological Preservation):''' ယဝ်ရ အရာ ဂှ် ဍေံ ဟွံကဵု ဘဲ အန္တရာဲ ကု ဂကောံမၞိဟ် မ္ဂး ညးတအ် စွံ ဍေံ နဒဒှ် တင် လ္ၚတ် ဝင် ပ္ဍဲ တိုက်ထ္ၜးပျး (Museum) သွက် ကောန်ၚာ် တအ် ဂွံ တီ အတိက်။ ဍေံ ဟွံလုပ် ပါ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် လၟေင်တ္ၚဲ ရ။
# '''ပွမထကးပလီု (Subversion and Dismantling):''' ယဝ်ရ လဒက်ပ္တန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ လဟီုခေတ် ဂှ် ဍေံ ကၟာတ်လဒဵု ဒၟံင် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ဍဵုဍိုက် ဒၟံင် ညးဍုင်ကွာန် မ္ဂး၊ သၟတ် ကေုာံ ညးမလ္ၚတ် တအ် ဒး စကာ နဲကဲ ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် (Subversion) ကေုာံ ဒစဵုဒစး လညာတ် သြဇာ (Counter Hegemony) သွက်ဂွံ ဖျေဟ် ထောအ် ဍေံ ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]]
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==

* Ogburn, William F. (1922). ''Social Change with Respect to Culture and Original Nature''. B.W. Huebsch.
* Veblen, Thorstein. (1899). ''The Theory of the Leisure Class: An Economic Study of Institutions''. Macmillan.
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:ဝင်]] [[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]</text>
      <sha1>m9t3zl7wiatw55o0t9fd6dh6zss2e8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10740</id>
    <revision>
      <id>54236</id>
      <timestamp>2026-05-06T06:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox category | name = စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် | native_name = Social Psychology | field = [[စိတ္တဗေဒ]]၊ [[သုတေသန ပရေင်မၞိဟ်]] | description = ပညာ မလ္ၚတ် ပရူ လညာတ်၊ စိုတ်စရိုတ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ကောန်မၞိဟ် မဆက်ဆ...&quot;</comment>
      <origin>54236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6034" sha1="844370irn8kac2opyveai2qp1rgkdmy" xml:space="preserve">{{Infobox category
| name = စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်
| native_name = Social Psychology
| field = [[စိတ္တဗေဒ]]၊ [[သုတေသန ပရေင်မၞိဟ်]]
| description = ပညာ မလ္ၚတ် ပရူ လညာတ်၊ စိုတ်စရိုတ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ကောန်မၞိဟ် မဆက်ဆောံ ကု ပွဳပွူ ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ အဝဵုသြဇာ။
| related_categories = [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]], [[ဒဿန]], [[ပညာ မနုဿဗေဒ]]
}}

'''စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်''' ({{lang-en|Social Psychology}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ပညာ သိပ္ပံ မလ္ၚတ် ပရူ ဗီုလဵု လညာတ်၊ စိုတ်စရိုတ်၊ ပရေင် ဒုင်စသိုင် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ကောန်မၞိဟ် တအ် ဒး ဒုင် အုပ်ဓုပ်၊ ဓလီုပ္ဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ပြံင်လှာဲ ဟိုတ်နူကဵု ပရေင် ဆက်ဆောံ ကု ပွဳပွူ ဂကောံမၞိဟ်၊ လဒက်ပ္တန် ကေုာံ အဝဵုသြဇာ တအ် ရ။ 

ကဏ္ဍ ဝွံ ဍေံ ပံင်နှဴ လဝ် လညာတ် နူကဵု ပညာ စိတ္တဗေဒ (Psychology - ပရေင်လ္ၚတ် စိုတ်) ကေုာံ ပညာ ဂကောံမၞိဟ် (Sociology - ပရေင်လ္ၚတ် ဂကောံ) တုဲ ဍေံ လ္ၚတ် ပါ်ပဲါ အကာဲအရာ မပ္တံကဵု လညာတ် သြဇာ (Hegemony)၊ ပရေင် တဝ်စၞေဟ်၊ လဒက်ပ္တန် ဂကောံ ကေုာံ ဗီုလဵု မၞိဟ် တအ် ဖန်ဗဒှ် ယေန်သၞာင် ရ။

== လိက်ပရေင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ကဏ္ဍဏအ် (Articles in this Category) ==

သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် လိက်ပရေင် မဆက်စပ် ကု သဘဴဓရ် စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင် ပါ်ပဲါ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ဂမၠိုင် ရ-

=== ပရေင်အဝဵုသြဇာ ကေုာံ ပရေင်တဝ်စၞေဟ် (Power Dynamics &amp; Resistance) ===
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony) - ပွမဒစဵုဒစး လညာတ်သြဇာ ညးမအုပ်ဓုပ်။
* [[ပရေင်ထကးပလီု သၞောတ်ဝ်]] (Subversion) - နဲကဲ ထကးပလီု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် နူကဵု အပ္ဍဲ။
* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]] (Subversive Institutional Practices) - နဲကဲ တဝ်စၞေဟ် လၟေင်တ္ၚဲ ပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် မွဲမွဲ။

=== မဳဒဳယာ ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် (Media &amp; Communication) ===
* [[မဳဒဳယာ သၠးပွး]] (Alternative Media) - ဌာန ပရိုင် အလဵုစောတ် မတၞဟ်ခြာ နူ မဳဒဳယာ အလဵုအသဳ။
* [[ဂျာနယ်လေတ် ညးဍုင်ကွာန်]] (Citizen Journalism) - ပွမပတိတ် ဖြး ပရိုင် နကဵု ညးဍုင်ကွာန် ဓမ္မတာ။

=== လဒက်ပ္တန် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ဂကောံမၞိဟ် (Institutions &amp; Systems) ===
* [[သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး]] (Surrogate State) - အကာဲအရာ ဂကောံ မဟွံသေင် ကု အလဵုအသဳ ယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ဍုင်စၞး။
* [[သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်]] (Obsolete Relic) - သၞောတ်ဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး လဒက်ပ္တန် တြေံတြဟ် မဟွံလုပ်အသုင် သွက် ခေတ် လၟုဟ်။
* [[သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု ဗွဲမဟွံတပ်]] (Non-linear Feedback Loop) - ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရုတ်တရက် မဆိင်ဆ ဟွံမာန် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် မွဲ။

=== ဒဿန သာသနာ ကေုာံ သုတေသန (Theology &amp; Research) ===
* [[ပရေင်ဍာံစၟတ် ဓမ္မဗေဒ]] (Theological Authenticity) - ပွမစၟဳစၟတ် ပရေင်ဍာံစၟတ် ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ် သာသနာ။
* [[သတ္တိမကဵုဖဵု လပါ်တိတ်ဗၠး]] (Soteriological Efficacy) - အစောံသတ္တိ ကမၠောန် သာသနာ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် တိတ်ဗၠး။
* [[လညာတ်သဇိုင် ကွာလဳတေတိပ်]] (Qualitative Paradigm) - သဘဴဓရ် သုတေသန မလ္ၚတ် အကာဲအရာ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ကောန်မၞိဟ်။
* [[ပရေင်ပါ်ပဲါ က္ဍိုပ်သ္ကုတ် မဒ္ဂေတ်ဗက် သဘဴဓရ်]] (Theory-guided Thematic Analysis) - နဲကဲ သုတေသန မစကာ သဘဴဓရ် နဒဒှ် မတ်ဒ္ၚေါဝ်။

[[Category:စိတ္တဗေဒ]]
[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]
[[Category:ဒဿနဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>844370irn8kac2opyveai2qp1rgkdmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox category</title>
    <ns>10</ns>
    <id>10741</id>
    <revision>
      <id>54237</id>
      <timestamp>2026-05-06T06:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;noinclude&gt; {{Documentation subpage}} &lt;/noinclude&gt; {{Infobox | bodyclass =  | bodystyle = width:22em; | title = {{{name|{{PAGENAME}}}}} | titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=220x200px}} | caption = {{{caption|}}} | labelstyle = background: #e6f0fa; width: 35%; | datastyle =   | label1 = ယ...&quot;</comment>
      <origin>54237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1800" sha1="bh0cjhqj3sgxhlkuki9n49sems3403v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Documentation subpage}}
&lt;/noinclude&gt;
{{Infobox
| bodyclass = 
| bodystyle = width:22em;
| title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}
| titlestyle = background: #2c3e50; color: white; font-size: 120%;
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=220x200px}}
| caption = {{{caption|}}}
| labelstyle = background: #e6f0fa; width: 35%;
| datastyle = 

| label1 = ယၟုတၞဟ်
| data1 = {{{alt_name|}}}

| label2 = ကဏ္ဍမိ (Parent category)
| data2 = {{{parent_category|}}}

| label3 = ကဏ္ဍသၟဝ် (Subcategories)
| data3 = {{{subcategories|}}}

| label4 = မုက်လိက် ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် (Pages in this category)
| data4 = {{{pages|}}}

| label5 = ဖိုင် (Files)
| data5 = {{{files|}}}

| label6 = ပရူဗွဲခမၞန် (Description)
| data6 = {{{description|}}}

| label7 = စၟတ်တဲထပ်ဗပေင် (Additional notes)
| data7 = {{{notes|}}}

}}&lt;noinclude&gt;

== ဂလာန်ဗွဲခမၞန် ==
ထာမ်ပလိက် '''Infobox category''' ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် သွက်သ္ဂောံထ္ၜး ဗၞတ်ဗ္တဳ (metadata) ပရူ **ကဏ္ဍ** (category) မွဲမွဲ ပ္ဍဲဝဳကဳပဳဒဳယာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဝဳကဳလိက်ကၞပ်။

== စၟတ်တဲ ==
သွက်ဂွံစကာ ထာမ်ပလိက်ဝွံ ပ္ဍဲမုက်လိက်ကဏ္ဍမွဲမွဲမ္ဂး ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ချူညိ။

```wikitext
{{Infobox category
| name = 
| alt_name = 
| image = 
| caption = 
| parent_category = 
| subcategories = 
| pages = 
| files = 
| description = 
| notes = 
}}</text>
      <sha1>bh0cjhqj3sgxhlkuki9n49sems3403v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10742</id>
    <revision>
      <id>54238</id>
      <timestamp>2026-05-06T06:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး | native_name = Surrogate State | image =  | caption =  | field = [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် | related_concepts = ရးနိဂီု ဍိုန်လျ (Weak state),...&quot;</comment>
      <origin>54238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10115" sha1="ojy1mbf0ahf7acx1m3980cvdt1omsbi" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး
| native_name = Surrogate State
| image = 
| caption = 
| field = [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်
| related_concepts = ရးနိဂီု ဍိုန်လျ (Weak state), ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳ (Non-state actors), ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဂကောံယိုက်လွဟ် (Rebel governance)
}}

'''သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး''' ({{lang-en|Surrogate State}}) ဟွံသေင်မ္ဂး '''သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ စၞး''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ပ္ဍဲကဵု ပညာ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် မွဲ တုဲ၊ ဍေံ တွံဂး အကာဲအရာ မက္တဵုဒှ် အခိင် ကာလ အလဵုအသဳ မွဲမွဲ ဍိုန်လျ၊ လီုလာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ဇကု တုဲ၊ ဂကောံ မဟွံသေင် ကု အလဵုအသဳ (Non-state actors) တအ် လုပ် ကေတ် တာလျိုင် နဒဒှ် &quot;စၞး&quot; သွက်ဂွံ ကဵု ပရေင် ဆက်ဆောံ၊ ပရေင် ပညာ၊ ပရေင် ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေင် ဂီုကၠီု ကု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု ဍုင် မၞုံ ကု ပေါဲပၞာန် အပ္ဍဲ ဍုင်၊ ဍုင် မဒး ဒုင် ဍဵုဍိုက် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ဓနသေဌ် (Neoliberalism) ကေုာံ ဒေသ ပယျဵု မဟွံမွဲ သၟဝ် ဩဇာ အလဵုအသဳ အဓိက တအ် ရ။

== ၁။ ဟိုတ် ကေုာံ တမ်ရိုဟ် မက္တဵုဒှ် (Causes and Origins) ==
သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး ဝွံ ဍေံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် ဟိုတ်နူကဵု အကာဲအရာ အဓိက သာ်ဏအ် ရ-
* '''ရးနိဂီု ဍိုန်လျ ဟွံသေင်မ္ဂး လီုလာ် (Weak or Failed States):''' အလဵုအသဳ အဓိက ဂှ် ဟွံမွဲ ကု သြန် ဘဏ္ဍာ ဟွံသေင်မ္ဂး အစောံသတ္တိ သွက်ဂွံ ကဵု ပရေင် ထံက်ပင် ကု ညးဍုင်ကွာန် အလုံ မွဲ ဍုင်။
* '''ဒေသ ပယျဵု ကေုာံ ပရေင် ပါ်ခြာ (Marginalization):''' အလဵုအသဳ တအ် စွံ အာရီု ဆ ပ္ဍဲ လဒေါဝ် ဍုင်ဇၞော် သၟး တုဲ၊ ဒေသ ကောန်ဍုင်အရင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေသ ပယျဵု တအ် ဂှ် ဒး ဒုင် ဝိုတ် ကၠေအ် လဝ် (Neglected areas)။
* '''ပေါဲပၞာန် အပ္ဍဲ ဍုင် (Civil War and Conflict):''' ဟိုတ်နူ ပၞာန် တုဲ အလဵုအသဳ အုပ်ဓုပ် ဟွံစိုပ် တုဲ၊ ဂကောံ ရပ်လွဟ် တအ် ဒး ဒက်ပ္တန် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် စၞး သွက် ညးဍုင်ကွာန် ဇကု။

== ၂။ ဂကောံ မယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ဍုင်စၞး ဂမၠိုင် (Surrogate Actors) ==
ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် ဏအ် မ္ဂး ဂကောံ မယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ဍုင်စၞး နွံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ-
* '''ဂကောံ အလဵုအသဳ ဟွံသေင် (NGOs &amp; INGOs):''' ဂကောံ စေတနာ ဂၠးတိ ကေုာံ ဒေသ တအ် လုပ် ကၠုင် ထံက်ပင် ပရေင် ထတ်ယုက် (ဥပမာ - သိုင် ရုင်ဂဥုဲ) ကေုာံ ပရေင် ပညာ။ (ဥပမာ - ဍုင် အာဖရိက လ္ၚဵု တအ် မ္ဂး ရုင်ဂဥုဲ သီုဖအိုတ် ဂှ် NGOs တအ် ရ ဖန်ဇန် ဒၟံင်)။
* '''ဂကောံ ရပ်လွဟ် ကောန်ဍုင်အရင် (Ethnic Armed Organizations - EAOs):''' ပ္ဍဲကဵု ဍုင် ဗီုကဵု ဍုင်ဗၟာ မ္ဂး ဂကောံ ရပ်လွဟ် (ဥပမာ - ဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ KNU) တအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် ဌာန ပရေင် ပညာ (ဘာကောန်ဂကူ)၊ ဌာန ပရေင် ထတ်ယုက် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ဥပဒေ ဇကု သွက်ဂွံ အုပ်ဓုပ် ညးဍုင်ကွာန် အပ္ဍဲ ဒေသ ဇကု ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး ဇေတ်တ် မွဲ ရ။
* '''ဒတန် သာသနာ (Religious Institutions):''' ဘာလကျာ်၊ ဗလီ၊ ကေုာံ ဂကောံ သာသနာ တအ် မယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ မင်မဲ ညးဍုင်ကွာန် အခိင် အလဵုအသဳ ဟွံမွဲ။
* '''ကမ္ပဏဳ ပိုန်ဒြပ် (Corporate Surrogates):''' ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် တအ် မဖန်ဇန် ကဵု ဒတန် လျးလလဳ၊ ဍာ်၊ ကေုာံ ဂၠံင် ဍာန် ပ္ဍဲ ဒေသ ညးတအ် မကၠောန် ကမၠောန်။

== ၃။ ကမၠောန် ကေုာံ တာလျိုင်ဂမၠိုင် (Functions of a Surrogate State) ==
ဂကောံ တအ် ဏအ် မလေပ် ယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် မတုပ် ကု အလဵုအသဳ ဍုင် မွဲ ဗီုကဵု-
* '''ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ဝန်ဆောင်မှု (Service Provision):''' ကဵု ပရေင် ပညာ၊ ပရေင် ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေင် ကရုဏာ မပ္တံကဵု စၞစ သုင် တအ်။
* '''ပရေင် ဂီုကၠီု ကေုာံ စီရင် ဓဝ် (Security and Justice):''' ဖန်ဇန် လဝ် ဒပ် ပၞာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒပ် ဗၠာဲသၟိင် သွက်ဂွံ မင်မဲ ဂီုကၠီု ကေုာံ ဖြး သ္ဂုတ်သွာတ် အမှု ပ္ဍဲ ရုင် သၞောဝ်ဓဝ် ဒေသ။
* '''ပွမကံက် အခေါန် (Taxation):''' ကံက် အခေါန် နူ ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင် သွံရာန် သွက်ဂွံ လွပ် ဒတန် ဂကောံ။

== ၄။ အကျိုးဆက် ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပဲါ (Impact and Criticisms) ==
သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး ဝွံ နွံ သီု ဖဵု ခိုဟ် ကေုာံ တင် ဍိုန်လျ ရ-
* '''လပါ် ခိုဟ်:''' ဍေံ ရီုဗင် ကဵု လမျီု ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ အခိင် အလဵုအသဳ ဟွံမွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အခိင် ပၞာန် ညံင် ဂွံ ဆက် ဂျိုင် တန်တဴ အာ မာန်။ သွက် ကောန်ဍုင်အရင် တအ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် ဒြဟတ် သွက်ဂွံ ကာကွယ် ယေန်သၞာင်၊ လိက်ပတ် ကေုာံ ပရေင် ဗၠးၜး ဇကု ရ။
* '''လပါ် ဍိုန်လျ:''' လဆောဝ် မ္ဂး ဍေံ ဖန် ညံင် အလဵုအသဳ ဍုင် ဂွံ ဆက် ယှအ် အာ တာလျိုင် ဇကု ရ။ ဟိုတ်နူ NGOs တအ် ကၠောန် ကဵု ဒၟံင် သီုဖအိုတ် တုဲ အလဵုအသဳ တအ် ဟွံဖန်ဇန် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ထတ်ယုက် ဍုင် ခိုင်င် ကၠိုက်က် တုဲ ဍုင် ဂှ် ဒး ဒုင် ဇိုင် လတူ အရီုအဗင် မ္ၚး (Dependency) တွဵု ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဂကောံယိုက်လွဟ် (Rebel Governance)
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony)

== နိဿဲ ==
* Pfeiffer, James. (2003). &quot;International NGOs and primary health care in Mozambique: the need for a new model of collaboration&quot;. ''Social Science &amp; Medicine''.
* Mampilly, Zachariah Cherian. (2011). ''Rebel Rulers: Insurgent Governance and Civilian Life During War''. Cornell University Press.

[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ပရေင်အုပ်ဓုပ်]]</text>
      <sha1>ojy1mbf0ahf7acx1m3980cvdt1omsbi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54239</id>
      <parentid>54238</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T06:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၂။ ဂကောံ မယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ဍုင်စၞး ဂမၠိုင် (Surrogate Actors) */</comment>
      <origin>54239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10109" sha1="59902s5fs9b0yfmimz50en7q8t82d7z" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး
| native_name = Surrogate State
| image = 
| caption = 
| field = [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်
| related_concepts = ရးနိဂီု ဍိုန်လျ (Weak state), ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳ (Non-state actors), ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဂကောံယိုက်လွဟ် (Rebel governance)
}}

'''သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး''' ({{lang-en|Surrogate State}}) ဟွံသေင်မ္ဂး '''သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ စၞး''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ပ္ဍဲကဵု ပညာ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် မွဲ တုဲ၊ ဍေံ တွံဂး အကာဲအရာ မက္တဵုဒှ် အခိင် ကာလ အလဵုအသဳ မွဲမွဲ ဍိုန်လျ၊ လီုလာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ဇကု တုဲ၊ ဂကောံ မဟွံသေင် ကု အလဵုအသဳ (Non-state actors) တအ် လုပ် ကေတ် တာလျိုင် နဒဒှ် &quot;စၞး&quot; သွက်ဂွံ ကဵု ပရေင် ဆက်ဆောံ၊ ပရေင် ပညာ၊ ပရေင် ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေင် ဂီုကၠီု ကု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု ဍုင် မၞုံ ကု ပေါဲပၞာန် အပ္ဍဲ ဍုင်၊ ဍုင် မဒး ဒုင် ဍဵုဍိုက် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ဓနသေဌ် (Neoliberalism) ကေုာံ ဒေသ ပယျဵု မဟွံမွဲ သၟဝ် ဩဇာ အလဵုအသဳ အဓိက တအ် ရ။

== ၁။ ဟိုတ် ကေုာံ တမ်ရိုဟ် မက္တဵုဒှ် (Causes and Origins) ==
သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး ဝွံ ဍေံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် ဟိုတ်နူကဵု အကာဲအရာ အဓိက သာ်ဏအ် ရ-
* '''ရးနိဂီု ဍိုန်လျ ဟွံသေင်မ္ဂး လီုလာ် (Weak or Failed States):''' အလဵုအသဳ အဓိက ဂှ် ဟွံမွဲ ကု သြန် ဘဏ္ဍာ ဟွံသေင်မ္ဂး အစောံသတ္တိ သွက်ဂွံ ကဵု ပရေင် ထံက်ပင် ကု ညးဍုင်ကွာန် အလုံ မွဲ ဍုင်။
* '''ဒေသ ပယျဵု ကေုာံ ပရေင် ပါ်ခြာ (Marginalization):''' အလဵုအသဳ တအ် စွံ အာရီု ဆ ပ္ဍဲ လဒေါဝ် ဍုင်ဇၞော် သၟး တုဲ၊ ဒေသ ကောန်ဍုင်အရင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေသ ပယျဵု တအ် ဂှ် ဒး ဒုင် ဝိုတ် ကၠေအ် လဝ် (Neglected areas)။
* '''ပေါဲပၞာန် အပ္ဍဲ ဍုင် (Civil War and Conflict):''' ဟိုတ်နူ ပၞာန် တုဲ အလဵုအသဳ အုပ်ဓုပ် ဟွံစိုပ် တုဲ၊ ဂကောံ ရပ်လွဟ် တအ် ဒး ဒက်ပ္တန် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် စၞး သွက် ညးဍုင်ကွာန် ဇကု။

== ၂။ ဂကောံ မယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ဍုင်စၞး ဂမၠိုင် (Surrogate Actors) ==
ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် ဏအ် မ္ဂး ဂကောံ မယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ဍုင်စၞး နွံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ-
* '''ဂကောံ အလဵုအသဳ ဟွံသေင် (NGOs &amp; INGOs):''' ဂကောံ စေတနာ ဂၠးတိ ကေုာံ ဒေသ တအ် လုပ် ကၠုင် ထံက်ပင် ပရေင် ထတ်ယုက် (ဥပမာ - သိုင် ရုင်ဂဥုဲ) ကေုာံ ပရေင် ပညာ။ (ဥပမာ - ဍုင် အာဖရိက လ္ၚဵု တအ် မ္ဂး ရုင်ဂဥုဲ သီုဖအိုတ် ဂှ် NGOs တအ် ရ ဖန်ဇန် ဒၟံင်)။
* '''ဂကောံ ရပ်လွဟ် ကောန်ဍုင်အရင် (Ethnic Armed Organizations - EAOs):''' ပ္ဍဲကဵု ဍုင် ဗီုကဵု ဍုင်ဗၟာ မ္ဂး ဂကောံ ရပ်လွဟ် (ဥပမာ - ဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ KNU) တအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် ဌာန ပရေင် ပညာ (ဘာကောန်ဂကူ)၊ ဌာန ပရေင် ထတ်ယုက် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ဥပဒေ ဇကု သွက်ဂွံ အုပ်ဓုပ် ညးဍုင်ကွာန် အပ္ဍဲ ဒေသ ဇကု ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး ဇေတ်တ် မွဲ ရ။
* '''ဒတန် သာသနာ (Religious Institutions):''' ဘာလကျာ်၊ ဗလဳ၊ ကေုာံ ဂကောံ သာသနာ တအ် မယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ မင်မဲ ညးဍုင်ကွာန် အခိင် အလဵုအသဳ ဟွံမွဲ။
* '''ကမ္ပဏဳ ပိုန်ဒြပ် (Corporate Surrogates):''' ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် တအ် မဖန်ဇန် ကဵု ဒတန် လျးလလဳ၊ ဍာ်၊ ကေုာံ ဂၠံင် ဍာန် ပ္ဍဲ ဒေသ ညးတအ် မကၠောန် ကမၠောန်။

== ၃။ ကမၠောန် ကေုာံ တာလျိုင်ဂမၠိုင် (Functions of a Surrogate State) ==
ဂကောံ တအ် ဏအ် မလေပ် ယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် မတုပ် ကု အလဵုအသဳ ဍုင် မွဲ ဗီုကဵု-
* '''ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ပွရေင်ဝန် (Service Provision):''' ကဵု ပရေင် ပညာ၊ ပရေင် ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေင် ကရုဏာ မပ္တံကဵု စၞစ သုင် တအ်။
* '''ပရေင် ဂီုကၠီု ကေုာံ စဳရင် ဓဝ် (Security and Justice):''' ဖန်ဇန် လဝ် ဒပ် ပၞာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒပ် ဗၠာဲသၟိင် သွက်ဂွံ မင်မဲ ဂီုကၠီု ကေုာံ ဖြး သ္ဂုတ်သွာတ် အမှု ပ္ဍဲ ရုင် သၞောဝ်ဓဝ် ဒေသ။
* '''ပွမကံက် အခေါန် (Taxation):''' ကံက် အခေါန် နူ ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင် သွံရာန် သွက်ဂွံ လွပ် ဒတန် ဂကောံ။

== ၄။ အကျိုးဆက် ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပဲါ (Impact and Criticisms) ==
သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး ဝွံ နွံ သီု ဖဵု ခိုဟ် ကေုာံ တင် ဍိုန်လျ ရ-
* '''လပါ် ခိုဟ်:''' ဍေံ ရီုဗင် ကဵု လမျီု ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ အခိင် အလဵုအသဳ ဟွံမွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အခိင် ပၞာန် ညံင် ဂွံ ဆက် ဂျိုင် တန်တဴ အာ မာန်။ သွက် ကောန်ဍုင်အရင် တအ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် ဒြဟတ် သွက်ဂွံ ကာကွယ် ယေန်သၞာင်၊ လိက်ပတ် ကေုာံ ပရေင် ဗၠးၜး ဇကု ရ။
* '''လပါ် ဍိုန်လျ:''' လဆောဝ် မ္ဂး ဍေံ ဖန် ညံင် အလဵုအသဳ ဍုင် ဂွံ ဆက် ယှအ် အာ တာလျိုင် ဇကု ရ။ ဟိုတ်နူ NGOs တအ် ကၠောန် ကဵု ဒၟံင် သီုဖအိုတ် တုဲ အလဵုအသဳ တအ် ဟွံဖန်ဇန် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ထတ်ယုက် ဍုင် ခိုင်င် ကၠိုက်က် တုဲ ဍုင် ဂှ် ဒး ဒုင် ဇိုင် လတူ အရီုအဗင် မ္ၚး (Dependency) တွဵု ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဂကောံယိုက်လွဟ် (Rebel Governance)
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony)

== နိဿဲ ==
* Pfeiffer, James. (2003). &quot;International NGOs and primary health care in Mozambique: the need for a new model of collaboration&quot;. ''Social Science &amp; Medicine''.
* Mampilly, Zachariah Cherian. (2011). ''Rebel Rulers: Insurgent Governance and Civilian Life During War''. Cornell University Press.

[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ပရေင်အုပ်ဓုပ်]]</text>
      <sha1>59902s5fs9b0yfmimz50en7q8t82d7z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10743</id>
    <revision>
      <id>54240</id>
      <timestamp>2026-05-06T06:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept|name=ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး|native_name=Outer-domain camouflage|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ ပညာ မနုဿဗေဒ|related_concepts=ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden transcript), ပရေင်တဝ်စၞေဟ် လၟ...&quot;</comment>
      <origin>54240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9882" sha1="s8l5ldnd2907gejoofuxirbmdle99kz" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး|native_name=Outer-domain camouflage|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ ပညာ မနုဿဗေဒ|related_concepts=ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden transcript), ပရေင်တဝ်စၞေဟ် လၟေင်တ္ၚဲ (Everyday resistance), [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]] (Subversion)}}

'''ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး''' ({{lang-en|Outer-domain camouflage}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ကေုာံ နဲကဲ ဗျူဟာ မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ရ။ ဍေံ တွံဂး အခိုက်အလိုက် ဂကောံ ညးမဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ညးမလ္ၚတ် တဝ်စၞေဟ် တအ် မထ္ၜး ရုပ်ရဴ၊ လညာတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောတ်ဝ် ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် အတိုင် &quot;မ္ၚး မတ်&quot; (Outer domain / Public sphere) ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ ညးမဒုင်တဲ သၞောတ်ဝ် ဂှ် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု &quot;လပါ် အပ္ဍဲ&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး ဓလုက် (Inner domain) ဂှ် ညးတအ် ဆက် ထိင်ဒဝ် လဝ် လညာတ် ဒစဵုဒစး ကေုာံ အခိုက် ယေန်သၞာင် ဇေတ်တ် ညးတအ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဗျူဟာ သွက်ဂွံ ဂျိုင် တန်တဴ အာ မာန် (Survival strategy) ပ္ဍဲကဵု အကာဲအရာ ဂကောံမၞိဟ် မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် တေင်င်၊ သၞောတ်ဝ် အာဏာသျှင် (Authoritarian regimes) ဟွံသေင်မ္ဂး အကာဲအရာ မဒး ဒုင် ဓလီုပ္ဍိုက် လဝ် ယေန်သၞာင် (Cultural hegemony) တအ် ရ။

== ၁။ သဘဴဓရ် ကေုာံ လညာတ် သဇိုင် (Theoretical Background) ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် တၠပညာ ဂျိမ်း သဳ သကတ် (James C. Scott) မချူ လဝ် ပ္ဍဲ လိက်ကၞပ် ညး ''Domination and the Arts of Resistance'' ရ။ ညး ပါ်ပဲါ လဝ် ဒၞာဲ ၜါ သာ်-

* '''ဇာတ်ကွက် ဂတမတ် (Public Transcript / Outer Domain):''' ဒၞာဲ မဆက်ဆောံ အကြာ ညးမအုပ်ဓုပ် ကဵု ညးမဒးဒုင် အုပ်ဓုပ်။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂစာန် ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် အခိုက် ညးဇၞော်၊ ဟီု ဂလာန် ရှ်ေသှ်ေ ရဴဂဴ ညံင် ဟွံဂွံ ဒး ဒုင် ဘဲ ရ (ဏအ် ဂှ် ဒှ် ပွမသ္ပ ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ရ)။
* '''ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden Transcript / Inner Domain):''' ဒၞာဲ အပ္ဍဲ ဂကောံ မိတ်သဟာဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ကောန်ဂကူ ဇကု သၟး။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် ညးတအ် ဟီု ဂလာန် ပါ်ပဲါ၊ က္ၜေဟ် လက် ညးမအုပ်ဓုပ်၊ ကေုာံ ဖန်ဇန် ဗျူဟာ သွက်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ နဲကဲဂမၠိုင် (Forms of Camouflage) ==
ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ဝွံ ဍေံ မံက်ဂတဝ် ကၠုင် နကဵု ဗီုပြင် နာနာ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-

# '''ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် လညာတ် (Ideological Camouflage):''' ပွမဟီု ထံက်ဂလာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟီု ထိုင်သး သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ပ္ဍဲ ပေါဲ သဘင် မၞိဟ် ဂၠိုင် (Lip service) ဆဂး အပ္ဍဲ စိုတ် ဂှ် စွံ လညာတ် တဝ်စၞေဟ် ဍိုက်က်ပေင်င်။
# '''ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် ယေန်သၞာင် (Cultural Passing):''' ပွမဗိုက်လတက် ကယျိုင်၊ ကေုာံ သုင်စောဲ အခိုက်အလိုက် ဂကူ ညးမအုပ်ဓုပ် ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ ကောန်ဂကူ ဍေံတအ် ဇေတ်တ် (Assimilation in appearance) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ အခေါင် ကၠောန် ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး သွက် ဟွံဂွံ ဒး ဒုင် ပါ်ခြာ။
# '''ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် မအရေဝ် (Linguistic Code-Switching):''' ပ္ဍဲ ရုင် အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒၞာဲ ညးဍုင်ကွာန် မ္ဂး ဟီု အရေဝ် ရးနိဂီု (ဥပမာ - ဗၟာ/သေံ) တုဲ ပ္ဍဲ သ္ၚိ ဟွံသေင်မ္ဂး အကြာ ကွာန် မ္ဂး ကလေင် ဟီု အရေဝ် မိ (ဥပမာ - မန်) ဍိုက်က်ပေင်င်။

== ၃။ ဟိုတ် ကေုာံ ပရေင်ရန်တၟအ် (Motivations) ==
မုဟိုတ် မၞိဟ် တအ် ဒး သ္ပ ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် ဏအ် ရော?

* '''သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ဘဲအန္တရာဲ (Self-Preservation):''' ပ္ဍဲ ဍုင် မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် တေင်င် မ္ဂး၊ ပွမထ္ၜး လညာတ် ဒစဵုဒစး ဂတ မတ် ဂှ် ဍေံ ကဵု အန္တရာဲ လမျီု ဟွံသေင်မ္ဂး ဒး ဒုင် ရပ် ဖျေဟ် ထံင် မာန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒး သ္ပ ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ရ။
* '''သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ ဒြဟတ် အပ္ဍဲ (Building Inner Strength):''' နကဵု ပွမသ္ပ ညံင်ရဴ ဒုင်လဝ် တဲ လပါ်မ္ၚး ဂှ် ဍေံ ကဵု အခိင် ကေုာံ ဒၞာဲ (Space) သွက်ဂွံ ဆက် စန်ဒက် သၟတ်၊ သြိုင်ခၞံ လညာတ် ကေုာံ ပကောံ ဒြဟတ် ပ္ဍဲ လပါ် ဓလုက် ညိည သိုက်သိုက် ရ။
* '''သွက်ဂွံ လုပ် သိမ်ဇီု (Infiltration):''' သွက်ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် တုဲ ဖန်ဇန် ပြံင်လှာဲ နူကဵု အပ္ဍဲ (Subversion)။

== ၄။ အခန်ကဏ္ဍ သွက် ဂကူလၟိဟ်အောန် (Context for Minority Groups) ==
သွက် ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် ဗီုကဵု ဂကူမန် ပိုဲ တအ် မ္ဂး သဘဴဓရ် &quot;Outer-domain camouflage&quot; ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဝင် ပရေင် ဂျိုင် တန်တဴ ဇေတ်တ် မွဲ ရ။ အခိင် ကာလ အလဵုအသဳ ကၟာတ်လဒဵု လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဇကု မ္ဂး၊ ကောန်ဂကူ တအ် လပါ်မ္ၚး မ္ဂး အာ ဘာ အလဵုအသဳ၊ ကၠောန် ကမၠောန် အလဵုအသဳ ကီု လေဝ်၊ လပါ် အပ္ဍဲ ဘာလကျာ် ကေုာံ ကွာန် တအ် ဂှ် ညးတအ် ဆက် ဗတောန် လိက်မန် ဥတုကညင်၊ ဆက် စၠောအ် ဝင် ဂကူ နကဵု ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden transcript) ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး သွက်ဂွံ ကာကွယ် အရာ အပ္ဍဲ ညံင် ဟွံဂွံ လီုလာ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]]
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==

* Scott, James C. (1990). ''Domination and the Arts of Resistance: Hidden Transcripts''. Yale University Press.
* Goffman, Erving. (1959). ''The Presentation of Self in Everyday Life''. Anchor Books.</text>
      <sha1>s8l5ldnd2907gejoofuxirbmdle99kz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54241</id>
      <parentid>54240</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T06:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10049" sha1="sin007vy1qaf4jv3qa817vdddap5dle" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး|native_name=Outer-domain camouflage|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ ပညာ မနုဿဗေဒ|related_concepts=ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden transcript), ပရေင်တဝ်စၞေဟ် လၟေင်တ္ၚဲ (Everyday resistance), [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]] (Subversion)}}

'''ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး''' ({{lang-en|Outer-domain camouflage}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ကေုာံ နဲကဲ ဗျူဟာ မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ရ။ ဍေံ တွံဂး အခိုက်အလိုက် ဂကောံ ညးမဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ညးမလ္ၚတ် တဝ်စၞေဟ် တအ် မထ္ၜး ရုပ်ရဴ၊ လညာတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောတ်ဝ် ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် အတိုင် &quot;မ္ၚး မတ်&quot; (Outer domain / Public sphere) ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ ညးမဒုင်တဲ သၞောတ်ဝ် ဂှ် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု &quot;လပါ် အပ္ဍဲ&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး ဓလုက် (Inner domain) ဂှ် ညးတအ် ဆက် ထိင်ဒဝ် လဝ် လညာတ် ဒစဵုဒစး ကေုာံ အခိုက် ယေန်သၞာင် ဇေတ်တ် ညးတအ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဗျူဟာ သွက်ဂွံ ဂျိုင် တန်တဴ အာ မာန် (Survival strategy) ပ္ဍဲကဵု အကာဲအရာ ဂကောံမၞိဟ် မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် တေင်င်၊ သၞောတ်ဝ် အာဏာသျှင် (Authoritarian regimes) ဟွံသေင်မ္ဂး အကာဲအရာ မဒး ဒုင် ဓလီုပ္ဍိုက် လဝ် ယေန်သၞာင် (Cultural hegemony) တအ် ရ။

== ၁။ သဘဴဓရ် ကေုာံ လညာတ် သဇိုင် (Theoretical Background) ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် တၠပညာ ဂျိမ်း သဳ သကတ် (James C. Scott) မချူ လဝ် ပ္ဍဲ လိက်ကၞပ် ညး ''Domination and the Arts of Resistance'' ရ။ ညး ပါ်ပဲါ လဝ် ဒၞာဲ ၜါ သာ်-

* '''ဇာတ်ကွက် ဂတမတ် (Public Transcript / Outer Domain):''' ဒၞာဲ မဆက်ဆောံ အကြာ ညးမအုပ်ဓုပ် ကဵု ညးမဒးဒုင် အုပ်ဓုပ်။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂစာန် ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် အခိုက် ညးဇၞော်၊ ဟီု ဂလာန် ရှ်ေသှ်ေ ရဴဂဴ ညံင် ဟွံဂွံ ဒး ဒုင် ဘဲ ရ (ဏအ် ဂှ် ဒှ် ပွမသ္ပ ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ရ)။
* '''ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden Transcript / Inner Domain):''' ဒၞာဲ အပ္ဍဲ ဂကောံ မိတ်သဟာဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ကောန်ဂကူ ဇကု သၟး။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် ညးတအ် ဟီု ဂလာန် ပါ်ပဲါ၊ က္ၜေဟ် လက် ညးမအုပ်ဓုပ်၊ ကေုာံ ဖန်ဇန် ဗျူဟာ သွက်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ နဲကဲဂမၠိုင် (Forms of Camouflage) ==
ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ဝွံ ဍေံ မံက်ဂတဝ် ကၠုင် နကဵု ဗီုပြင် နာနာ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-

# '''ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် လညာတ် (Ideological Camouflage):''' ပွမဟီု ထံက်ဂလာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟီု ထိုင်သး သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ပ္ဍဲ ပေါဲ သဘင် မၞိဟ် ဂၠိုင် (Lip service) ဆဂး အပ္ဍဲ စိုတ် ဂှ် စွံ လညာတ် တဝ်စၞေဟ် ဍိုက်က်ပေင်င်။
# '''ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် ယေန်သၞာင် (Cultural Passing):''' ပွမဗိုက်လတက် ကယျိုင်၊ ကေုာံ သုင်စောဲ အခိုက်အလိုက် ဂကူ ညးမအုပ်ဓုပ် ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ ကောန်ဂကူ ဍေံတအ် ဇေတ်တ် (Assimilation in appearance) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ အခေါင် ကၠောန် ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး သွက် ဟွံဂွံ ဒး ဒုင် ပါ်ခြာ။
# '''ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် မအရေဝ် (Linguistic Code-Switching):''' ပ္ဍဲ ရုင် အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒၞာဲ ညးဍုင်ကွာန် မ္ဂး ဟီု အရေဝ် ရးနိဂီု (ဥပမာ - ဗၟာ/သေံ) တုဲ ပ္ဍဲ သ္ၚိ ဟွံသေင်မ္ဂး အကြာ ကွာန် မ္ဂး ကလေင် ဟီု အရေဝ် မိ (ဥပမာ - မန်) ဍိုက်က်ပေင်င်။

== ၃။ ဟိုတ် ကေုာံ ပရေင်ရန်တၟအ် (Motivations) ==
မုဟိုတ် မၞိဟ် တအ် ဒး သ္ပ ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် ဏအ် ရော?

* '''သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ဘဲအန္တရာဲ (Self-Preservation):''' ပ္ဍဲ ဍုင် မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် တေင်င် မ္ဂး၊ ပွမထ္ၜး လညာတ် ဒစဵုဒစး ဂတ မတ် ဂှ် ဍေံ ကဵု အန္တရာဲ လမျီု ဟွံသေင်မ္ဂး ဒး ဒုင် ရပ် ဖျေဟ် ထံင် မာန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒး သ္ပ ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ရ။
* '''သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ ဒြဟတ် အပ္ဍဲ (Building Inner Strength):''' နကဵု ပွမသ္ပ ညံင်ရဴ ဒုင်လဝ် တဲ လပါ်မ္ၚး ဂှ် ဍေံ ကဵု အခိင် ကေုာံ ဒၞာဲ (Space) သွက်ဂွံ ဆက် စန်ဒက် သၟတ်၊ သြိုင်ခၞံ လညာတ် ကေုာံ ပကောံ ဒြဟတ် ပ္ဍဲ လပါ် ဓလုက် ညိည သိုက်သိုက် ရ။
* '''သွက်ဂွံ လုပ် သိမ်ဇီု (Infiltration):''' သွက်ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် တုဲ ဖန်ဇန် ပြံင်လှာဲ နူကဵု အပ္ဍဲ (Subversion)။

== ၄။ အခန်ကဏ္ဍ သွက် ဂကူလၟိဟ်အောန် (Context for Minority Groups) ==
သွက် ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် ဗီုကဵု ဂကူမန် ပိုဲ တအ် မ္ဂး သဘဴဓရ် &quot;Outer-domain camouflage&quot; ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဝင် ပရေင် ဂျိုင် တန်တဴ ဇေတ်တ် မွဲ ရ။ အခိင် ကာလ အလဵုအသဳ ကၟာတ်လဒဵု လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဇကု မ္ဂး၊ ကောန်ဂကူ တအ် လပါ်မ္ၚး မ္ဂး အာ ဘာ အလဵုအသဳ၊ ကၠောန် ကမၠောန် အလဵုအသဳ ကီု လေဝ်၊ လပါ် အပ္ဍဲ ဘာလကျာ် ကေုာံ ကွာန် တအ် ဂှ် ညးတအ် ဆက် ဗတောန် လိက်မန် ဥတုကညင်၊ ဆက် စၠောအ် ဝင် ဂကူ နကဵု ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden transcript) ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး သွက်ဂွံ ကာကွယ် အရာ အပ္ဍဲ ညံင် ဟွံဂွံ လီုလာ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]]
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==

* Scott, James C. (1990). ''Domination and the Arts of Resistance: Hidden Transcripts''. Yale University Press.
* Goffman, Erving. (1959). ''The Presentation of Self in Everyday Life''. Anchor Books.

[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]] [[Category:ယေန်သၞာင်]]</text>
      <sha1>sin007vy1qaf4jv3qa817vdddap5dle</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54242</id>
      <parentid>54241</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T06:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10037" sha1="if66wedvkr56q3o8ssz3yfwqa9lelc6" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး|native_name=Outer-domain camouflage|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ [[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ ပညာ မနုဿဗေဒ|related_concepts=ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden transcript), ပရေင်တဝ်စၞေဟ် လၟေင်တ္ၚဲ (Everyday resistance), [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]] (Subversion)}}

'''ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး''' ({{lang-en|Outer-domain camouflage}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ကေုာံ နဲကဲ ဗျူဟာ မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ရ။ ဍေံ တွံဂး အခိုက်အလိုက် ဂကောံ ညးမဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ညးမလ္ၚတ် တဝ်စၞေဟ် တအ် မထ္ၜး ရုပ်ရဴ၊ လညာတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောတ်ဝ် ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် အတိုင် &quot;မ္ၚး မတ်&quot; (Outer domain / Public sphere) ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ ညးမဒုင်တဲ သၞောတ်ဝ် ဂှ် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု &quot;လပါ် အပ္ဍဲ&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး ဓလုက် (Inner domain) ဂှ် ညးတအ် ဆက် ထိင်ဒဝ် လဝ် လညာတ် ဒစဵုဒစး ကေုာံ အခိုက် ယေန်သၞာင် ဇေတ်တ် ညးတအ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဗျူဟာ သွက်ဂွံ ဂျိုင် တန်တဴ အာ မာန် (Survival strategy) ပ္ဍဲကဵု အကာဲအရာ ဂကောံမၞိဟ် မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် တေင်င်၊ သၞောတ်ဝ် တၠအာဏာ (Authoritarian regimes) ဟွံသေင်မ္ဂး အကာဲအရာ မဒး ဒုင် ဓလီုပ္ဍိုက် လဝ် ယေန်သၞာင် (Cultural hegemony) တအ် ရ။

== ၁။ သဘဴဓရ် ကေုာံ လညာတ် သဇိုင် (Theoretical Background) ==
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် တၠပညာ ဂျိမ် သဳ သကတ် (James C. Scott) မချူ လဝ် ပ္ဍဲ လိက်ကၞပ် ညး ''Domination and the Arts of Resistance'' ရ။ ညး ပါ်ပဲါ လဝ် ဒၞာဲ ၜါ သာ်-

* '''ဇာတ်ကွက် ဂတမတ် (Public Transcript / Outer Domain):''' ဒၞာဲ မဆက်ဆောံ အကြာ ညးမအုပ်ဓုပ် ကဵု ညးမဒးဒုင် အုပ်ဓုပ်။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂစာန် ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် အခိုက် ညးဇၞော်၊ ဟီု ဂလာန် ရှ်ေသှ်ေ ရဴဂဴ ညံင် ဟွံဂွံ ဒး ဒုင် ဘဲ ရ (ဏအ် ဂှ် ဒှ် ပွမသ္ပ ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ရ)။
* '''ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden Transcript / Inner Domain):''' ဒၞာဲ အပ္ဍဲ ဂကောံ မိတ်သဟာဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ကောန်ဂကူ ဇကု သၟး။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် ညးတအ် ဟီု ဂလာန် ပါ်ပဲါ၊ က္ၜေဟ် လက် ညးမအုပ်ဓုပ်၊ ကေုာံ ဖန်ဇန် ဗျူဟာ သွက်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ နဲကဲဂမၠိုင် (Forms of Camouflage) ==
ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ဝွံ ဍေံ မံက်ဂတဝ် ကၠုင် နကဵု ဗီုပြင် နာနာ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-

# '''ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် လညာတ် (Ideological Camouflage):''' ပွမဟီု ထံက်ဂလာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟီု ထိုင်သး သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ပ္ဍဲ ပေါဲ သဘင် မၞိဟ် ဂၠိုင် (Lip service) ဆဂး အပ္ဍဲ စိုတ် ဂှ် စွံ လညာတ် တဝ်စၞေဟ် ဍိုက်က်ပေင်င်။
# '''ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် ယေန်သၞာင် (Cultural Passing):''' ပွမဗိုက်လတက် ကယျိုင်၊ ကေုာံ သုင်စောဲ အခိုက်အလိုက် ဂကူ ညးမအုပ်ဓုပ် ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ ကောန်ဂကူ ဍေံတအ် ဇေတ်တ် (Assimilation in appearance) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ အခေါင် ကၠောန် ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး သွက် ဟွံဂွံ ဒး ဒုင် ပါ်ခြာ။
# '''ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် မအရေဝ် (Linguistic Code-Switching):''' ပ္ဍဲ ရုင် အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒၞာဲ ညးဍုင်ကွာန် မ္ဂး ဟီု အရေဝ် ရးနိဂီု (ဥပမာ - ဗၟာ/သေံ) တုဲ ပ္ဍဲ သ္ၚိ ဟွံသေင်မ္ဂး အကြာ ကွာန် မ္ဂး ကလေင် ဟီု အရေဝ် မိ (ဥပမာ - မန်) ဍိုက်က်ပေင်င်။

== ၃။ ဟိုတ် ကေုာံ ပရေင်ရန်တၟအ် (Motivations) ==
မုဟိုတ် မၞိဟ် တအ် ဒး သ္ပ ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် ဏအ် ရော?

* '''သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ဘဲအန္တရာဲ (Self-Preservation):''' ပ္ဍဲ ဍုင် မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် တေင်င် မ္ဂး၊ ပွမထ္ၜး လညာတ် ဒစဵုဒစး ဂတ မတ် ဂှ် ဍေံ ကဵု အန္တရာဲ လမျီု ဟွံသေင်မ္ဂး ဒး ဒုင် ရပ် ဖျေဟ် ထံင် မာန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒး သ္ပ ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ရ။
* '''သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ ဒြဟတ် အပ္ဍဲ (Building Inner Strength):''' နကဵု ပွမသ္ပ ညံင်ရဴ ဒုင်လဝ် တဲ လပါ်မ္ၚး ဂှ် ဍေံ ကဵု အခိင် ကေုာံ ဒၞာဲ (Space) သွက်ဂွံ ဆက် စန်ဒက် သၟတ်၊ သြိုင်ခၞံ လညာတ် ကေုာံ ပကောံ ဒြဟတ် ပ္ဍဲ လပါ် ဓလုက် ညိည သိုက်သိုက် ရ။
* '''သွက်ဂွံ လုပ် သိမ်ဇီု (Infiltration):''' သွက်ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် တုဲ ဖန်ဇန် ပြံင်လှာဲ နူကဵု အပ္ဍဲ (Subversion)။

== ၄။ အခန်ကဏ္ဍ သွက် ဂကူလၟိဟ်အောန် (Context for Minority Groups) ==
သွက် ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် ဗီုကဵု ဂကူမန် ပိုဲ တအ် မ္ဂး သဘဴဓရ် &quot;Outer-domain camouflage&quot; ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဝင် ပရေင် ဂျိုင် တန်တဴ ဇေတ်တ် မွဲ ရ။ အခိင် ကာလ အလဵုအသဳ ကၟာတ်လဒဵု လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဇကု မ္ဂး၊ ကောန်ဂကူ တအ် လပါ်မ္ၚး မ္ဂး အာ ဘာ အလဵုအသဳ၊ ကၠောန် ကမၠောန် အလဵုအသဳ ကီု လေဝ်၊ လပါ် အပ္ဍဲ ဘာလကျာ် ကေုာံ ကွာန် တအ် ဂှ် ညးတအ် ဆက် ဗတောန် လိက်မန် ဥတုကညင်၊ ဆက် စၠောအ် ဝင် ဂကူ နကဵု ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden transcript) ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး သွက်ဂွံ စဵုဒၞါ အရာ အပ္ဍဲ ညံင် ဟွံဂွံ လီုလာ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]]
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==

* Scott, James C. (1990). ''Domination and the Arts of Resistance: Hidden Transcripts''. Yale University Press.
* Goffman, Erving. (1959). ''The Presentation of Self in Everyday Life''. Anchor Books.

[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]] [[Category:ယေန်သၞာင်]]</text>
      <sha1>if66wedvkr56q3o8ssz3yfwqa9lelc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10744</id>
    <revision>
      <id>54243</id>
      <timestamp>2026-05-06T06:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept|name=ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ|native_name=Overwhelmingly Fixated|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်လ္ၚတ် အခိုက်အလိုက်|related_concepts=စိုတ်စောဲလာံ (Obsession), အာရီုစောဲဗာန် (Hyperfocus)...&quot;</comment>
      <origin>54243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9549" sha1="b3hftrw0kxgtcmw84og6iz1h2kjsxlg" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ|native_name=Overwhelmingly Fixated|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်လ္ၚတ် အခိုက်အလိုက်|related_concepts=စိုတ်စောဲလာံ (Obsession), အာရီုစောဲဗာန် (Hyperfocus), လညာတ်အပါတ် (Cognitive bias), ပရေင်ဒုင်စသိုင် ဟွံသာမည (Trauma)}}

'''ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ''' ({{lang-en|Overwhelmingly fixated}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် အကာဲအရာ စိတ္တဗေဒ ကေုာံ အခိုက်အလိုက် မွဲ မတွံဂး ပွမစွံ အာရီု၊ စောဲဗာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဗာန်စပ် လတူ လညာတ်၊ ပူဂိုလ်၊ အရာ ဝတ္ထု ဟွံသေင်မ္ဂး ဒဒှ် မွဲမွဲ ဗွဲမလောန်ကာဲ စဵုကဵု ဍေံ ဓလီုပ္ဍိုက် ကၠေအ် လညာတ် စိုတ်ဓါတ် သီုဖအိုတ် တုဲ၊ ဖန် ညံင် ပူဂိုလ် ဂှ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ဂှ် ဂွံ ဝိုတ် ကၠေအ်၊ ဟွံညာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံစွံ အာရီု လတူ အရာ တၞဟ်မွဲ သာ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ မလေပ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု ကဆံင် ပူဂိုလ် (Individual level) ကေုာံ ကဆံင် ဂကောံမၞိဟ် (Societal level) တုဲ၊ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ယဲ စိုတ်စောဲလာံ (OCD)၊ ပရေင် ဖေက်ဂၟံက်၊ ကေုာံ နဲကဲ ကာကွယ် စိုတ် (Coping mechanisms) တအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ တမ်ရိုဟ် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဝေါဟာရ ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု မအရေဝ် ၜါ သာ်-

* '''Overwhelmingly (လောန်ကာဲ / ဓလီုပ္ဍိုက်):''' အကာဲအရာ မဇၞော် လောန်၊ ထတ် လောန် စဵုကဵု ထိင်ဒဝ် ဟွံမာန်၊ စဵုကဵု ဍေံ ကၟာတ် ကၠေအ် လညာတ် တၞဟ် တအ် သီုဖအိုတ်။
* '''Fixated (စောဲဗာန် / ဗာန်စပ်):''' ကၠုင် နူ သဘဴဓရ် စိတ္တဗေဒ Sigmund Freud မတွံဂး &quot;Fixation&quot; (ပွမဗာန်စပ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကဆံင် မွဲမွဲ၊ ပြံင်လှာဲ ဟွံမာန်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဂစာန် ကလေင် က္တဵုဗဒှ် ဒဒှ် အတိက်)။

ဟိုတ်ဂှ်ရ &quot;Overwhelmingly fixated&quot; ဟီု ဂှ် ဍေံ ဒှ် ပရေင် စောဲဗာန် မွဲ မဟွံမွဲ ကု ပရေင် ထိင်ဒဝ် သတိ (Uncontrolled obsession) မဖန် ညံင် မၞိဟ် မွဲ ဂွံ ဒှ် အာ &quot;မတ် ကမၠက်&quot; (Tunnel vision) လတူ အရာ မွဲ ဓဝ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ လက္ခဏာဂမၠိုင် (Forms and Characteristics) ==
ပရေင် စောဲဗာန် လောန်ကာဲ ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် ကၠုင် နကဵု ဗီုပြင် ၜါ သာ်-

=== က။ လပါ် ပူဂိုလ် (Individual Level) ===

* '''စိုတ်စောဲလာံ (Obsessive Thoughts):''' ကလေင် ချပ် ဒၟံင် ပရူ မွဲ ဓဝ် ထပ် ကဵု ထပ် (ဥပမာ - စောဲဗာန် လတူ ရုပ်ရဴ ဇကု၊ စောဲဗာန် လတူ ပရေင် အံင်ဇၞး မွဲမွဲ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး စောဲဗာန် လတူ မၞိဟ် ဆာန် မပြး အာ)။
* '''အာရီုစောဲဗာန် (Hyperfocus):''' ပ္ဍဲကဵု မၞိဟ် မၞုံ ကု ယဲ ADHD ဟွံသေင်မ္ဂး Autism တအ် မ္ဂး၊ ညးတအ် မလေပ် စောဲဗာန် လတူ ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ ညးတအ် ဒးဂၞပ် မွဲ ဓဝ် စဵုကဵု ဝိုတ် စ၊ ဝိုတ် တိတ် မံင် ရ။

=== ခ။ လပါ် ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Societal / Political Level) ===

* '''စောဲဗာန် လတူ ဝင် အတိက် (Historical Fixation):''' ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကူ လ္ၚဵု တအ် ဂှ် &quot;စောဲဗာန် လောန်ကာဲ&quot; လတူ ပရေင် ကျ ပၞာန် ပ္ဍဲ အတိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍုင် မလီုလာ် အာ (ဥပမာ - ဍုင်ဟံသာဝတဳ) စဵုကဵု ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ အနာဂတ် ခေတ်တၟိ ရ။
* '''စောဲဗာန် လတူ သၞ (Enemy Fixation):''' ဗော် ပရေင်ဍုင်ကွာန် တအ် စွံ အာရီု လတူ ပွမဗတိုက် သၞ မွဲ ဓဝ် စဵုကဵု ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင် ပညာ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ်။

== ၃။ ဟိုတ် မက္တဵုဒှ် (Causes) ==
မုဟိုတ် မၞိဟ် တအ် ဂွံ စောဲဗာန် လောန်ကာဲ လတူ အရာ မွဲ ဓဝ် ရော?

# '''ပရေင်ဒုင်စသိုင် ဟွံသာမည (Trauma):''' မၞိဟ် မဒး ဒုင် လဝ် ဍဵုဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဘဲ အန္တရာဲ တအ် ဂှ် ညးတအ် စောဲဗာန် ဒၟံင် ကု အကာဲအရာ ဂှ် တုဲ တိတ် ဗၠး ဟွံမာန်။
# '''စိုတ် ဂၠိုင် သံသယ ကေုာံ ဖေက်ဂၟံက် (Anxiety &amp; Loss of Control):''' ကာလ အကာဲအရာ ဂၠးတိ (ဟွံသေင်မ္ဂး) ဘဝ ပြံင်လှာဲ ပြဟ် လောန် မ္ဂး မၞိဟ် တအ် ရပ် စောဲ လဝ် အရာ ညးတအ် မတီ လဝ် (Familiar object) ဗွဲမတေင် ညံင် ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဂီုကၠီု ရ။
# '''လညာတ် အပါတ် (Confirmation Bias):''' ညးတအ် ဒုင်တဲ ဆ တင်နင် မထံက်ဂလာန် ကု အရာ ညးတအ် မစောဲဗာန် လဝ် ဂှ် သၟး တုဲ၊ တင်နင် တၞဟ် ဂှ် ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် အိုတ် ရ။

== ၄။ အကျိုးဆက် ကေုာံ နဲကဲ သှ်ပလး (Impacts and Solutions) ==

* '''အကျိုးဆက် (Impacts):''' ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဂွံ ရပ် ဇိုင်။ ပူဂိုလ် မ္ဂး လီုလာ် ပရေင် ဆက်ဆောံ၊ ဂကောံ မ္ဂး ဟွံညာတ် အကာဲအရာ ခေတ်တၟိ တုဲ ဒှ် အာ &quot;သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်&quot; (Obsolete Relic) မာန် ရ။
* '''နဲကဲ သှ်ပလး (Solutions):'''

    * ပ္ဍဲ လပါ် ပူဂိုလ် မ္ဂး ဒး လွဳယဲ နကဵု နဲကဲ လညာတ် စိတ္တဗေဒ (Cognitive Behavioral Therapy - CBT) ညံင် ဂွံ ကလေင် ပြံင်လှာဲ လညာတ်။ 
    * ပ္ဍဲ လပါ် ဂကောံမၞိဟ် မ္ဂး ဒး သ္ပ ပရေင် ဆဝ်မ္ၚုဟ်၊ သဳကၠဳ ကေုာံ ပါ်ပဲါ (Critical discourse) ညံင် ဂွံ ညာတ် ဇဳဒိုဟ် ကေုာံ သၠး ကၠေအ် နူကဵု ပရေင် စောဲဗာန် အတိက် တအ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်]] (Obsolete Relic)
* ယဲစိုတ်စောဲလာံ (Obsessive-Compulsive Disorder)

== နိဿဲ ==

* Freud, Sigmund. (1905). ''Three Essays on the Theory of Sexuality''.
* Kahneman, Daniel. (2011). ''Thinking, Fast and Slow''. Farrar, Straus and Giroux.</text>
      <sha1>b3hftrw0kxgtcmw84og6iz1h2kjsxlg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54244</id>
      <parentid>54243</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T06:43:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9695" sha1="47t0aiqq3u942yilwo0bkdk1anmjbez" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ|native_name=Overwhelmingly Fixated|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်လ္ၚတ် အခိုက်အလိုက်|related_concepts=စိုတ်စောဲလာံ (Obsession), အာရီုစောဲဗာန် (Hyperfocus), လညာတ်အပါတ် (Cognitive bias), ပရေင်ဒုင်စသိုင် ဟွံသာမည (Trauma)}}

'''ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ''' ({{lang-en|Overwhelmingly fixated}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် အကာဲအရာ စိတ္တဗေဒ ကေုာံ အခိုက်အလိုက် မွဲ မတွံဂး ပွမစွံ အာရီု၊ စောဲဗာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဗာန်စပ် လတူ လညာတ်၊ ပူဂိုလ်၊ အရာ ဝတ္ထု ဟွံသေင်မ္ဂး ဒဒှ် မွဲမွဲ ဗွဲမလောန်ကာဲ စဵုကဵု ဍေံ ဓလီုပ္ဍိုက် ကၠေအ် လညာတ် စိုတ်ဓါတ် သီုဖအိုတ် တုဲ၊ ဖန် ညံင် ပူဂိုလ် ဂှ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ဂှ် ဂွံ ဝိုတ် ကၠေအ်၊ ဟွံညာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံစွံ အာရီု လတူ အရာ တၞဟ်မွဲ သာ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ မလေပ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု ကဆံင် ပူဂိုလ် (Individual level) ကေုာံ ကဆံင် ဂကောံမၞိဟ် (Societal level) တုဲ၊ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ယဲ စိုတ်စောဲလာံ (OCD)၊ ပရေင် ဖေက်ဂၟံက်၊ ကေုာံ နဲကဲ ကာကွယ် စိုတ် (Coping mechanisms) တအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ တမ်ရိုဟ် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဝေါဟာရ ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု မအရေဝ် ၜါ သာ်-

* '''Overwhelmingly (လောန်ကာဲ / ဓလီုပ္ဍိုက်):''' အကာဲအရာ မဇၞော် လောန်၊ ထတ် လောန် စဵုကဵု ထိင်ဒဝ် ဟွံမာန်၊ စဵုကဵု ဍေံ ကၟာတ် ကၠေအ် လညာတ် တၞဟ် တအ် သီုဖအိုတ်။
* '''Fixated (စောဲဗာန် / ဗာန်စပ်):''' ကၠုင် နူ သဘဴဓရ် စိတ္တဗေဒ Sigmund Freud မတွံဂး &quot;Fixation&quot; (ပွမဗာန်စပ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကဆံင် မွဲမွဲ၊ ပြံင်လှာဲ ဟွံမာန်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဂစာန် ကလေင် က္တဵုဗဒှ် ဒဒှ် အတိက်)။

ဟိုတ်ဂှ်ရ &quot;Overwhelmingly fixated&quot; ဟီု ဂှ် ဍေံ ဒှ် ပရေင် စောဲဗာန် မွဲ မဟွံမွဲ ကု ပရေင် ထိင်ဒဝ် သတိ (Uncontrolled obsession) မဖန် ညံင် မၞိဟ် မွဲ ဂွံ ဒှ် အာ &quot;မတ် ကမၠက်&quot; (Tunnel vision) လတူ အရာ မွဲ ဓဝ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ လက္ခဏာဂမၠိုင် (Forms and Characteristics) ==
ပရေင် စောဲဗာန် လောန်ကာဲ ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် ကၠုင် နကဵု ဗီုပြင် ၜါ သာ်-

=== က။ လပါ် ပူဂိုလ် (Individual Level) ===

* '''စိုတ်စောဲလာံ (Obsessive Thoughts):''' ကလေင် ချပ် ဒၟံင် ပရူ မွဲ ဓဝ် ထပ် ကဵု ထပ် (ဥပမာ - စောဲဗာန် လတူ ရုပ်ရဴ ဇကု၊ စောဲဗာန် လတူ ပရေင် အံင်ဇၞး မွဲမွဲ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး စောဲဗာန် လတူ မၞိဟ် ဆာန် မပြး အာ)။
* '''အာရီုစောဲဗာန် (Hyperfocus):''' ပ္ဍဲကဵု မၞိဟ် မၞုံ ကု ယဲ ADHD ဟွံသေင်မ္ဂး Autism တအ် မ္ဂး၊ ညးတအ် မလေပ် စောဲဗာန် လတူ ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ ညးတအ် ဒးဂၞပ် မွဲ ဓဝ် စဵုကဵု ဝိုတ် စ၊ ဝိုတ် တိတ် မံင် ရ။

=== ခ။ လပါ် ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Societal / Political Level) ===

* '''စောဲဗာန် လတူ ဝင် အတိက် (Historical Fixation):''' ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကူ လ္ၚဵု တအ် ဂှ် &quot;စောဲဗာန် လောန်ကာဲ&quot; လတူ ပရေင် ကျ ပၞာန် ပ္ဍဲ အတိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍုင် မလီုလာ် အာ (ဥပမာ - ဍုင်ဟံသာဝတဳ) စဵုကဵု ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ အနာဂတ် ခေတ်တၟိ ရ။
* '''စောဲဗာန် လတူ သၞ (Enemy Fixation):''' ဗော် ပရေင်ဍုင်ကွာန် တအ် စွံ အာရီု လတူ ပွမဗတိုက် သၞ မွဲ ဓဝ် စဵုကဵု ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင် ပညာ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ်။

== ၃။ ဟိုတ် မက္တဵုဒှ် (Causes) ==
မုဟိုတ် မၞိဟ် တအ် ဂွံ စောဲဗာန် လောန်ကာဲ လတူ အရာ မွဲ ဓဝ် ရော?

# '''ပရေင်ဒုင်စသိုင် ဟွံသာမည (Trauma):''' မၞိဟ် မဒး ဒုင် လဝ် ဍဵုဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဘဲ အန္တရာဲ တအ် ဂှ် ညးတအ် စောဲဗာန် ဒၟံင် ကု အကာဲအရာ ဂှ် တုဲ တိတ် ဗၠး ဟွံမာန်။
# '''စိုတ် ဂၠိုင် သံသယ ကေုာံ ဖေက်ဂၟံက် (Anxiety &amp; Loss of Control):''' ကာလ အကာဲအရာ ဂၠးတိ (ဟွံသေင်မ္ဂး) ဘဝ ပြံင်လှာဲ ပြဟ် လောန် မ္ဂး မၞိဟ် တအ် ရပ် စောဲ လဝ် အရာ ညးတအ် မတီ လဝ် (Familiar object) ဗွဲမတေင် ညံင် ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဂီုကၠီု ရ။
# '''လညာတ် အပါတ် (Confirmation Bias):''' ညးတအ် ဒုင်တဲ ဆ တင်နင် မထံက်ဂလာန် ကု အရာ ညးတအ် မစောဲဗာန် လဝ် ဂှ် သၟး တုဲ၊ တင်နင် တၞဟ် ဂှ် ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် အိုတ် ရ။

== ၄။ အကျိုးဆက် ကေုာံ နဲကဲ သှ်ပလး (Impacts and Solutions) ==

* '''အကျိုးဆက် (Impacts):''' ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဂွံ ရပ် ဇိုင်။ ပူဂိုလ် မ္ဂး လီုလာ် ပရေင် ဆက်ဆောံ၊ ဂကောံ မ္ဂး ဟွံညာတ် အကာဲအရာ ခေတ်တၟိ တုဲ ဒှ် အာ &quot;သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်&quot; (Obsolete Relic) မာန် ရ။
* '''နဲကဲ သှ်ပလး (Solutions):'''

    * ပ္ဍဲ လပါ် ပူဂိုလ် မ္ဂး ဒး လွဳယဲ နကဵု နဲကဲ လညာတ် စိတ္တဗေဒ (Cognitive Behavioral Therapy - CBT) ညံင် ဂွံ ကလေင် ပြံင်လှာဲ လညာတ်။ 
    * ပ္ဍဲ လပါ် ဂကောံမၞိဟ် မ္ဂး ဒး သ္ပ ပရေင် ဆဝ်မ္ၚုဟ်၊ သဳကၠဳ ကေုာံ ပါ်ပဲါ (Critical discourse) ညံင် ဂွံ ညာတ် ဇဳဒိုဟ် ကေုာံ သၠး ကၠေအ် နူကဵု ပရေင် စောဲဗာန် အတိက် တအ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်]] (Obsolete Relic)
* ယဲစိုတ်စောဲလာံ (Obsessive-Compulsive Disorder)

== နိဿဲ ==

* Freud, Sigmund. (1905). ''Three Essays on the Theory of Sexuality''.
* Kahneman, Daniel. (2011). ''Thinking, Fast and Slow''. Farrar, Straus and Giroux.
[[Category:စိတ္တဗေဒ]] [[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:လညာတ် ဒဿန]]</text>
      <sha1>47t0aiqq3u942yilwo0bkdk1anmjbez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54245</id>
      <parentid>54244</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T06:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9689" sha1="dxv5f7hketp37xvm8z86q9til807apq" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ|native_name=Overwhelmingly Fixated|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်လ္ၚတ် အခိုက်အလိုက်|related_concepts=စိုတ်စောဲလာံ (Obsession), အာရီုစောဲဗာန် (Hyperfocus), လညာတ်အပါတ် (Cognitive bias), ပရေင်ဒုင်စသိုင် ဟွံသာမည (Trauma)}}

'''ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ''' ({{lang-en|Overwhelmingly fixated}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် အကာဲအရာ စိတ္တဗေဒ ကေုာံ အခိုက်အလိုက် မွဲ မတွံဂး ပွမစွံ အာရီု၊ စောဲဗာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဗာန်စပ် လတူ လညာတ်၊ ပူဂိုလ်၊ အရာ ဝတ္ထု ဟွံသေင်မ္ဂး ဒဒှ် မွဲမွဲ ဗွဲမလောန်ကာဲ စဵုကဵု ဍေံ ဓလီုပ္ဍိုက် ကၠေအ် လညာတ် စိုတ်ဓါတ် သီုဖအိုတ် တုဲ၊ ဖန် ညံင် ပူဂိုလ် ဂှ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ဂှ် ဂွံ ဝိုတ် ကၠေအ်၊ ဟွံညာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံစွံ အာရီု လတူ အရာ တၞဟ်မွဲ သာ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ မလေပ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု ကဆံင် ပူဂိုလ် (Individual level) ကေုာံ ကဆံင် ဂကောံမၞိဟ် (Societal level) တုဲ၊ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ယဲ စိုတ်စောဲလာံ (OCD)၊ ပရေင် ဖေက်ဂၟံက်၊ ကေုာံ နဲကဲ စဵုဒၞါ စိုတ် (Coping mechanisms) တအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ တမ်ရိုဟ် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဝေါဟာရ ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု မအရေဝ် ၜါ သာ်-

* '''Overwhelmingly (လောန်ကာဲ / ဓလီုပ္ဍိုက်):''' အကာဲအရာ မဇၞော် လောန်၊ ထတ် လောန် စဵုကဵု ထိင်ဒဝ် ဟွံမာန်၊ စဵုကဵု ဍေံ ကၟာတ် ကၠေအ် လညာတ် တၞဟ် တအ် သီုဖအိုတ်။
* '''Fixated (စောဲဗာန် / ဗာန်စပ်):''' ကၠုင် နူ သဘဴဓရ် စိတ္တဗေဒ Sigmund Freud မတွံဂး &quot;Fixation&quot; (ပွမဗာန်စပ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကဆံင် မွဲမွဲ၊ ပြံင်လှာဲ ဟွံမာန်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဂစာန် ကလေင် က္တဵုဗဒှ် ဒဒှ် အတိက်)။

ဟိုတ်ဂှ်ရ &quot;Overwhelmingly fixated&quot; ဟီု ဂှ် ဍေံ ဒှ် ပရေင် စောဲဗာန် မွဲ မဟွံမွဲ ကု ပရေင် ထိင်ဒဝ် သတိ (Uncontrolled obsession) မဖန် ညံင် မၞိဟ် မွဲ ဂွံ ဒှ် အာ &quot;မတ် ကမၠက်&quot; (Tunnel vision) လတူ အရာ မွဲ ဓဝ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ လက္ခဏာဂမၠိုင် (Forms and Characteristics) ==
ပရေင် စောဲဗာန် လောန်ကာဲ ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် ကၠုင် နကဵု ဗီုပြင် ၜါ သာ်-

=== က။ လပါ် ပူဂိုလ် (Individual Level) ===

* '''စိုတ်စောဲလာံ (Obsessive Thoughts):''' ကလေင် ချပ် ဒၟံင် ပရူ မွဲ ဓဝ် ထပ် ကဵု ထပ် (ဥပမာ - စောဲဗာန် လတူ ရုပ်ရဴ ဇကု၊ စောဲဗာန် လတူ ပရေင် အံင်ဇၞး မွဲမွဲ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး စောဲဗာန် လတူ မၞိဟ် ဆာန် မပြး အာ)။
* '''အာရီုစောဲဗာန် (Hyperfocus):''' ပ္ဍဲကဵု မၞိဟ် မၞုံ ကု ယဲ ADHD ဟွံသေင်မ္ဂး Autism တအ် မ္ဂး၊ ညးတအ် မလေပ် စောဲဗာန် လတူ ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ ညးတအ် ဒးဂၞပ် မွဲ ဓဝ် စဵုကဵု ဝိုတ် စ၊ ဝိုတ် တိတ် မံင် ရ။

=== ခ။ လပါ် ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Societal / Political Level) ===

* '''စောဲဗာန် လတူ ဝင် အတိက် (Historical Fixation):''' ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကူ လ္ၚဵု တအ် ဂှ် &quot;စောဲဗာန် လောန်ကာဲ&quot; လတူ ပရေင် ကျ ပၞာန် ပ္ဍဲ အတိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍုင် မလီုလာ် အာ (ဥပမာ - ဍုင်ဟံသာဝတဳ) စဵုကဵု ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ အနာဂတ် ခေတ်တၟိ ရ။
* '''စောဲဗာန် လတူ သၞ (Enemy Fixation):''' ဗော် ပရေင်ဍုင်ကွာန် တအ် စွံ အာရီု လတူ ပွမဗတိုက် သၞ မွဲ ဓဝ် စဵုကဵု ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင် ပညာ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ်။

== ၃။ ဟိုတ် မက္တဵုဒှ် (Causes) ==
မုဟိုတ် မၞိဟ် တအ် ဂွံ စောဲဗာန် လောန်ကာဲ လတူ အရာ မွဲ ဓဝ် ရော?

# '''ပရေင်ဒုင်စသိုင် ဟွံသာမည (Trauma):''' မၞိဟ် မဒး ဒုင် လဝ် ဍဵုဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဘဲ အန္တရာဲ တအ် ဂှ် ညးတအ် စောဲဗာန် ဒၟံင် ကု အကာဲအရာ ဂှ် တုဲ တိတ် ဗၠး ဟွံမာန်။
# '''စိုတ် ဂၠိုင် သံသယ ကေုာံ ဖေက်ဂၟံက် (Anxiety &amp; Loss of Control):''' ကာလ အကာဲအရာ ဂၠးတိ (ဟွံသေင်မ္ဂး) ဘဝ ပြံင်လှာဲ ပြဟ် လောန် မ္ဂး မၞိဟ် တအ် ရပ် စောဲ လဝ် အရာ ညးတအ် မတီ လဝ် (Familiar object) ဗွဲမတေင် ညံင် ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဂီုကၠီု ရ။
# '''လညာတ် အပါတ် (Confirmation Bias):''' ညးတအ် ဒုင်တဲ ဆ တင်နင် မထံက်ဂလာန် ကု အရာ ညးတအ် မစောဲဗာန် လဝ် ဂှ် သၟး တုဲ၊ တင်နင် တၞဟ် ဂှ် ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် အိုတ် ရ။

== ၄။ အဆက်ဖဵု ကေုာံ နဲကဲ သှ်ပလး (Impacts and Solutions) ==

* '''အကျိုးဆက် (Impacts):''' ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဂွံ ရပ် ဇိုင်။ ပူဂိုလ် မ္ဂး လီုလာ် ပရေင် ဆက်ဆောံ၊ ဂကောံ မ္ဂး ဟွံညာတ် အကာဲအရာ ခေတ်တၟိ တုဲ ဒှ် အာ &quot;သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်&quot; (Obsolete Relic) မာန် ရ။
* '''နဲကဲ သှ်ပလး (Solutions):'''

    * ပ္ဍဲ လပါ် ပူဂိုလ် မ္ဂး ဒး လွဳယဲ နကဵု နဲကဲ လညာတ် စိတ္တဗေဒ (Cognitive Behavioral Therapy - CBT) ညံင် ဂွံ ကလေင် ပြံင်လှာဲ လညာတ်။ 
    * ပ္ဍဲ လပါ် ဂကောံမၞိဟ် မ္ဂး ဒး သ္ပ ပရေင် ဆဝ်မ္ၚုဟ်၊ သဳကၠဳ ကေုာံ ပါ်ပဲါ (Critical discourse) ညံင် ဂွံ ညာတ် ဇဳဒိုဟ် ကေုာံ သၠး ကၠေအ် နူကဵု ပရေင် စောဲဗာန် အတိက် တအ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်]] (Obsolete Relic)
* ယဲစိုတ်စောဲလာံ (Obsessive-Compulsive Disorder)

== နိဿဲ ==

* Freud, Sigmund. (1905). ''Three Essays on the Theory of Sexuality''.
* Kahneman, Daniel. (2011). ''Thinking, Fast and Slow''. Farrar, Straus and Giroux.
[[Category:စိတ္တဗေဒ]] [[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:လညာတ် ဒဿန]]</text>
      <sha1>dxv5f7hketp37xvm8z86q9til807apq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54246</id>
      <parentid>54245</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T06:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၄။ အဆက်ဖဵု ကေုာံ နဲကဲ သှ်ပလး (Impacts and Solutions) */</comment>
      <origin>54246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9683" sha1="tndj8rirkyuzbojbu4t4d6grw2y6iky" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ|native_name=Overwhelmingly Fixated|image=|caption=|field=[[စိတ္တဗေဒ]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်လ္ၚတ် အခိုက်အလိုက်|related_concepts=စိုတ်စောဲလာံ (Obsession), အာရီုစောဲဗာန် (Hyperfocus), လညာတ်အပါတ် (Cognitive bias), ပရေင်ဒုင်စသိုင် ဟွံသာမည (Trauma)}}

'''ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ''' ({{lang-en|Overwhelmingly fixated}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် အကာဲအရာ စိတ္တဗေဒ ကေုာံ အခိုက်အလိုက် မွဲ မတွံဂး ပွမစွံ အာရီု၊ စောဲဗာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဗာန်စပ် လတူ လညာတ်၊ ပူဂိုလ်၊ အရာ ဝတ္ထု ဟွံသေင်မ္ဂး ဒဒှ် မွဲမွဲ ဗွဲမလောန်ကာဲ စဵုကဵု ဍေံ ဓလီုပ္ဍိုက် ကၠေအ် လညာတ် စိုတ်ဓါတ် သီုဖအိုတ် တုဲ၊ ဖန် ညံင် ပူဂိုလ် ဂှ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ဂှ် ဂွံ ဝိုတ် ကၠေအ်၊ ဟွံညာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံစွံ အာရီု လတူ အရာ တၞဟ်မွဲ သာ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ မလေပ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု ကဆံင် ပူဂိုလ် (Individual level) ကေုာံ ကဆံင် ဂကောံမၞိဟ် (Societal level) တုဲ၊ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ယဲ စိုတ်စောဲလာံ (OCD)၊ ပရေင် ဖေက်ဂၟံက်၊ ကေုာံ နဲကဲ စဵုဒၞါ စိုတ် (Coping mechanisms) တအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ တမ်ရိုဟ် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဝေါဟာရ ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု မအရေဝ် ၜါ သာ်-

* '''Overwhelmingly (လောန်ကာဲ / ဓလီုပ္ဍိုက်):''' အကာဲအရာ မဇၞော် လောန်၊ ထတ် လောန် စဵုကဵု ထိင်ဒဝ် ဟွံမာန်၊ စဵုကဵု ဍေံ ကၟာတ် ကၠေအ် လညာတ် တၞဟ် တအ် သီုဖအိုတ်။
* '''Fixated (စောဲဗာန် / ဗာန်စပ်):''' ကၠုင် နူ သဘဴဓရ် စိတ္တဗေဒ Sigmund Freud မတွံဂး &quot;Fixation&quot; (ပွမဗာန်စပ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကဆံင် မွဲမွဲ၊ ပြံင်လှာဲ ဟွံမာန်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဂစာန် ကလေင် က္တဵုဗဒှ် ဒဒှ် အတိက်)။

ဟိုတ်ဂှ်ရ &quot;Overwhelmingly fixated&quot; ဟီု ဂှ် ဍေံ ဒှ် ပရေင် စောဲဗာန် မွဲ မဟွံမွဲ ကု ပရေင် ထိင်ဒဝ် သတိ (Uncontrolled obsession) မဖန် ညံင် မၞိဟ် မွဲ ဂွံ ဒှ် အာ &quot;မတ် ကမၠက်&quot; (Tunnel vision) လတူ အရာ မွဲ ဓဝ် ရ။

== ၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ လက္ခဏာဂမၠိုင် (Forms and Characteristics) ==
ပရေင် စောဲဗာန် လောန်ကာဲ ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် ကၠုင် နကဵု ဗီုပြင် ၜါ သာ်-

=== က။ လပါ် ပူဂိုလ် (Individual Level) ===

* '''စိုတ်စောဲလာံ (Obsessive Thoughts):''' ကလေင် ချပ် ဒၟံင် ပရူ မွဲ ဓဝ် ထပ် ကဵု ထပ် (ဥပမာ - စောဲဗာန် လတူ ရုပ်ရဴ ဇကု၊ စောဲဗာန် လတူ ပရေင် အံင်ဇၞး မွဲမွဲ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး စောဲဗာန် လတူ မၞိဟ် ဆာန် မပြး အာ)။
* '''အာရီုစောဲဗာန် (Hyperfocus):''' ပ္ဍဲကဵု မၞိဟ် မၞုံ ကု ယဲ ADHD ဟွံသေင်မ္ဂး Autism တအ် မ္ဂး၊ ညးတအ် မလေပ် စောဲဗာန် လတူ ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ ညးတအ် ဒးဂၞပ် မွဲ ဓဝ် စဵုကဵု ဝိုတ် စ၊ ဝိုတ် တိတ် မံင် ရ။

=== ခ။ လပါ် ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Societal / Political Level) ===

* '''စောဲဗာန် လတူ ဝင် အတိက် (Historical Fixation):''' ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကူ လ္ၚဵု တအ် ဂှ် &quot;စောဲဗာန် လောန်ကာဲ&quot; လတူ ပရေင် ကျ ပၞာန် ပ္ဍဲ အတိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍုင် မလီုလာ် အာ (ဥပမာ - ဍုင်ဟံသာဝတဳ) စဵုကဵု ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ အနာဂတ် ခေတ်တၟိ ရ။
* '''စောဲဗာန် လတူ သၞ (Enemy Fixation):''' ဗော် ပရေင်ဍုင်ကွာန် တအ် စွံ အာရီု လတူ ပွမဗတိုက် သၞ မွဲ ဓဝ် စဵုကဵု ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင် ပညာ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ်။

== ၃။ ဟိုတ် မက္တဵုဒှ် (Causes) ==
မုဟိုတ် မၞိဟ် တအ် ဂွံ စောဲဗာန် လောန်ကာဲ လတူ အရာ မွဲ ဓဝ် ရော?

# '''ပရေင်ဒုင်စသိုင် ဟွံသာမည (Trauma):''' မၞိဟ် မဒး ဒုင် လဝ် ဍဵုဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဘဲ အန္တရာဲ တအ် ဂှ် ညးတအ် စောဲဗာန် ဒၟံင် ကု အကာဲအရာ ဂှ် တုဲ တိတ် ဗၠး ဟွံမာန်။
# '''စိုတ် ဂၠိုင် သံသယ ကေုာံ ဖေက်ဂၟံက် (Anxiety &amp; Loss of Control):''' ကာလ အကာဲအရာ ဂၠးတိ (ဟွံသေင်မ္ဂး) ဘဝ ပြံင်လှာဲ ပြဟ် လောန် မ္ဂး မၞိဟ် တအ် ရပ် စောဲ လဝ် အရာ ညးတအ် မတီ လဝ် (Familiar object) ဗွဲမတေင် ညံင် ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဂီုကၠီု ရ။
# '''လညာတ် အပါတ် (Confirmation Bias):''' ညးတအ် ဒုင်တဲ ဆ တင်နင် မထံက်ဂလာန် ကု အရာ ညးတအ် မစောဲဗာန် လဝ် ဂှ် သၟး တုဲ၊ တင်နင် တၞဟ် ဂှ် ညးတအ် ဝိုတ် ကၠေအ် အိုတ် ရ။

== ၄။ အဆက်ဖဵု ကေုာံ နဲကဲ သှ်ပလး (Impacts and Solutions) ==

* '''အဆက်ဖဵု (Impacts):''' ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဂွံ ရပ် ဇိုင်။ ပူဂိုလ် မ္ဂး လီုလာ် ပရေင် ဆက်ဆောံ၊ ဂကောံ မ္ဂး ဟွံညာတ် အကာဲအရာ ခေတ်တၟိ တုဲ ဒှ် အာ &quot;သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်&quot; (Obsolete Relic) မာန် ရ။
* '''နဲကဲ သှ်ပလး (Solutions):'''

    * ပ္ဍဲ လပါ် ပူဂိုလ် မ္ဂး ဒး လွဳယဲ နကဵု နဲကဲ လညာတ် စိတ္တဗေဒ (Cognitive Behavioral Therapy - CBT) ညံင် ဂွံ ကလေင် ပြံင်လှာဲ လညာတ်။ 
    * ပ္ဍဲ လပါ် ဂကောံမၞိဟ် မ္ဂး ဒး သ္ပ ပရေင် ဆဝ်မ္ၚုဟ်၊ သဳကၠဳ ကေုာံ ပါ်ပဲါ (Critical discourse) ညံင် ဂွံ ညာတ် ဇဳဒိုဟ် ကေုာံ သၠး ကၠေအ် နူကဵု ပရေင် စောဲဗာန် အတိက် တအ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်]] (Obsolete Relic)
* ယဲစိုတ်စောဲလာံ (Obsessive-Compulsive Disorder)

== နိဿဲ ==

* Freud, Sigmund. (1905). ''Three Essays on the Theory of Sexuality''.
* Kahneman, Daniel. (2011). ''Thinking, Fast and Slow''. Farrar, Straus and Giroux.
[[Category:စိတ္တဗေဒ]] [[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:လညာတ် ဒဿန]]</text>
      <sha1>tndj8rirkyuzbojbu4t4d6grw2y6iky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10745</id>
    <revision>
      <id>54247</id>
      <timestamp>2026-05-06T06:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept|name=ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး|native_name=Broad Cultural Narratives|image=|caption=|field=[[ယေန်သၞာင်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပညာ မနုဿဗေဒ၊ ပရေင်လ္ၚတ် ဝင်|related_concepts=ဇာတ်ကွက် ဇၞော် (Grand Narrative),...&quot;</comment>
      <origin>54247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9925" sha1="i97mokrtdnmsogm92p8ibnx2pd2futx" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး|native_name=Broad Cultural Narratives|image=|caption=|field=[[ယေန်သၞာင်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပညာ မနုဿဗေဒ၊ ပရေင်လ္ၚတ် ဝင်|related_concepts=ဇာတ်ကွက် ဇၞော် (Grand Narrative), လညာတ်သြဇာ (Hegemony), သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory), ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ (Counter Hegemony)}}

'''ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး''' ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မလေပ် ကော်စ '''ဇာတ်ကွက် ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး''' ({{lang-en|Broad Cultural Narratives}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် ရ။ ဍေံ တွံဂး လညာတ် ဝင်၊ ပရေင် ပတှ်ေ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဇာတ်ကွက် ဇၞော်ဇၞော် မဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍုင် မွဲ သွက်ဂွံ ကံက် အဓိပ္ပါယ် ဘဝ၊ သွက်ဂွံ ဗၟံက် ထ္ၜး ဝင် အတိက်၊ သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ဂကူ (Cultural Identity) ကေုာံ သွက်ဂွံ ပညုင် ထ္ၜး ဂၠံင်တရဴ အနာဂတ် ညးတအ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ကြပ် တုပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် &quot;ဇာတ်ကွက် ဇၞော်&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;မေတ္တာ နာရေတိပ်&quot; (Meta-narratives / Grand Narratives) မဒှ် လညာတ် တၠပညာ ပြင်သေတ် ဂျောန် ဖြာန်သွာ လဳအဝ်တာတ် (Jean-François Lyotard) ရ။ ဍေံ ဒှ် &quot;ဇာတ်ကွက် အဓိက&quot; မထိင်ဒဝ် လဝ် လညာတ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် မၞိဟ် ဂၠိုင် အလုံ မွဲ ဂကောံမၞိဟ် ရ။

== ၁။ အင်္ဂလက္ခဏာ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Characteristics and Structure) ==
ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိက သာ်ဏအ် ရ-

* '''ဝင် တမ်ရိုဟ် (Myth of Origins):''' ဍေံ လဴ ထ္ၜး ပရူ ဗီုလဵု ဂကူ ဟွံသေင်မ္ဂး ဍုင် ဏအ် စ က္တဵုဒှ် ကၠုင် (ဥပမာ - ပရူ ဝင် သၟိင်၊ ပရူ ကျာ် ပတန် လဝ် ဍုင်) ညံင် ဂွံ ဒှ် အရာ မပြဲဇေတ် ကေုာံ နွံ ကု အဓိပ္ပါယ်။
* '''သၞောတ်ဝ် ကိုယ်ကျင့်တရား (Moral Framework):''' ဍေံ ဓမံက် ထ္ၜး လဝ် ဒဒှ်ရ မု ဂှ် ခိုဟ်၊ မု ဂှ် ပရေံ၊ မု ဂှ် ဒှ် အခိုက်အလိုက် မဒးရး မၞိဟ် တအ် ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက်။
* '''ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ အနာဂတ် (Destiny and Progress):''' ဍေံ ကဵု ပရေင် မျှော်လင့်ချက် သွက် အနာဂတ် (ဥပမာ - ဍုင် ပိုဲ သ္ဒး ဇၞော်မောဝ် ဂဵုလဟဵု တိုန် အာ အဆက်ဆက် ရောင်)။

== ၂။ အခန်ကဏ္ဍ ကေုာံ ဖဵုသွာက် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် (Role and Function in Society) ==
ဇာတ်ကွက် ဏအ် ဍေံ ကဵု ဖဵုသွာက် ဇၞော် လောန် သွက် ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် တအ်-

# '''ပရေင် ညဳသၟဟ် ဂကောံမၞိဟ် (Social Cohesion):''' နကဵု ပွမပတှ်ေ လတူ ဝင် ကေုာံ ဇာတ်ကွက် မွဲ ဓဝ် ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် မၞိဟ် နူကဵု ဒေသ နာနာ၊ ဍာ်ဒကေဝ် နာနာ တအ် ဂွံ ဆက်စပ် ကေုာံ ညဳသၟဟ် ဒၟံင် ညးသကအ် (Imagined Communities) ရ။
# '''ပွမကဵု သြဇာ အဝဵု (Legitimation of Power):''' ဇာတ်ကွက် ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဍေံ ဗိုင် ထံက်ဂလာန် ညံင် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်၊ အလဵုအသဳ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒတန် သာသနာ တအ် ဂွံ ဆက် တန်တဴ ဒၟံင် နကဵု ဗဗွဲဓရ် (Cultural Hegemony) ရ။
# '''ပရေင် တန်တဴခိုင်ဗိုင် လဒက်ပ္တန် (Institutional Resilience):''' လဒက်ပ္တန် ဇၞော်ဇၞော် တအ် မလေပ် စကာ ဇာတ်ကွက် ဏအ် သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ဒြဟတ် ကောန်ဂကောံ ကေုာံ သွက်ဂွံ ဂျိုင် တန်တဴ အာ မာန် ပ္ဍဲ အခိင် ကာလ ဒး ဒုင် တင်ဝါတ်ဂါတ်။

== ၃။ လညာတ် ပါ်ပဲါ နူ ဝါဒ လက္ကရဴ-မဝ်ဒေန် (Postmodern Critiques) ==
ၜိုန်ရ ဇာတ်ကွက် ဏအ် ဍေံ ကိစ္စဇၞော် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် ဝါဒ လက္ကရဴ-မဝ်ဒေန် (Postmodernism) မ္ဂး တၠပညာ တအ် ပါ်ပဲါ ဍေံ ဗွဲမဇၞော် ရ-

* '''ပွမဍဵုဍိုက် ရမျှာင် လၟိဟ်အောန်:''' ဇာတ်ကွက် ယေန်သၞာင် &quot;အဓိက&quot; ဍုင် မွဲ (Dominant Narrative) ဝွံ ဍေံ ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ် ဍဵုဍိုက်၊ ဝိုတ် ကၠေအ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ကၟာတ်လဒဵု ထောအ် &quot;ဇာတ်ကွက် ဍောတ်တ်&quot; (Micro-narratives) မဒှ် ဝင် ကေုာံ ပရေင် ဒုင်စသိုင် ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင်၊ ညးဗြဴ၊ ကေုာံ ဂကောံ လၟိဟ် အောန် တအ် ရ။
* '''ပရေင် ဍာံစၟတ် မွဲ ဓဝ် (Illusion of Absolute Truth):''' ဇာတ်ကွက် ဇၞော် တအ် ဂစာန် ဖန် ညံင် မၞိဟ် တအ် ဂွံ ထေင် ကေတ် &quot;ဍာံစၟတ် ဟီု ဂှ် နွံ ဆ မွဲ သာ် ဓဝ်&quot; ရ။ ဆဂး တၠပညာ တအ် ဟီု လဝ် ဒဒှ်ရ ဝင် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဟီု ဂှ် ဍေံ နွံ ကု လညာတ် သြိုင်ခၞံ ဇဳဒိုဟ် (Constructivism) ရ။

== ၄။ ဇာတ်ကွက် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်တဝ်စၞေဟ် (Cultural Narratives and Counter-Hegemony) ==
ပ္ဍဲကဵု ပရေင် တဝ်စၞေဟ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ယေန်သၞာင် မ္ဂး၊ ဂကောံ မဒး ဒုင် ဍဵုဍိုက် တအ် ဂှ် ဍေံတအ် စကာ နဲကဲ &quot;ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ&quot; (Counter Hegemony) သွက်ဂွံ ဒစဵုဒစး ဇာတ်ကွက် ဇၞော် အလဵုအသဳ ရ။

* ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် တိုန် &quot;ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး&quot; ဇကု ညးတအ် တၟိ (ဥပမာ - ပရေင် ကလေင် ဇၞော်မောဝ် လိက်ပတ်၊ ဝင် ကေုာံ အခေါင်အရာ သၠးပွး) သွက်ဂွံ ပကောံ ဒြဟတ် သၟတ် တအ် ကေုာံ သွက်ဂွံ ဖျေဟ် ထောအ် လညာတ် သြဇာ ညးမအုပ်ဓုပ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony)
* [[လညာတ်သြဇာ]] (Hegemony)
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] (Social Psychology)
* သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory)

== နိဿဲ ==

* Lyotard, Jean-François. (1984). ''The Postmodern Condition: A Report on Knowledge''. University of Minnesota Press.
* Hall, Stuart. (1997). ''Representation: Cultural Representations and Signifying Practices''. SAGE Publications.
* Anderson, Benedict. (1983). ''Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism''. Verso.</text>
      <sha1>i97mokrtdnmsogm92p8ibnx2pd2futx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54248</id>
      <parentid>54247</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T06:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10136" sha1="kfw9fauibi1t7e06wvtyogejf9oauo6" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး|native_name=Broad Cultural Narratives|image=|caption=|field=[[ယေန်သၞာင်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပညာ မနုဿဗေဒ၊ ပရေင်လ္ၚတ် ဝင်|related_concepts=ဇာတ်ကွက် ဇၞော် (Grand Narrative), လညာတ်သြဇာ (Hegemony), သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory), ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ (Counter Hegemony)}}

'''ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး''' ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မလေပ် ကော်စ '''ဇာတ်ကွက် ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး''' ({{lang-en|Broad Cultural Narratives}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် ရ။ ဍေံ တွံဂး လညာတ် ဝင်၊ ပရေင် ပတှ်ေ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဇာတ်ကွက် ဇၞော်ဇၞော် မဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍုင် မွဲ သွက်ဂွံ ကံက် အဓိပ္ပါယ် ဘဝ၊ သွက်ဂွံ ဗၟံက် ထ္ၜး ဝင် အတိက်၊ သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ဂကူ (Cultural Identity) ကေုာံ သွက်ဂွံ ပညုင် ထ္ၜး ဂၠံင်တရဴ အနာဂတ် ညးတအ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ကြပ် တုပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် &quot;ဇာတ်ကွက် ဇၞော်&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;မေတ္တာ နာရေတိပ်&quot; (Meta-narratives / Grand Narratives) မဒှ် လညာတ် တၠပညာ ပြင်သေတ် ဂျောန် ဖြာန်သွာ လဳအဝ်တာတ် (Jean-François Lyotard) ရ။ ဍေံ ဒှ် &quot;ဇာတ်ကွက် အဓိက&quot; မထိင်ဒဝ် လဝ် လညာတ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် မၞိဟ် ဂၠိုင် အလုံ မွဲ ဂကောံမၞိဟ် ရ။

== ၁။ အင်္ဂလက္ခဏာ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Characteristics and Structure) ==
ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိက သာ်ဏအ် ရ-

* '''ဝင် တမ်ရိုဟ် (Myth of Origins):''' ဍေံ လဴ ထ္ၜး ပရူ ဗီုလဵု ဂကူ ဟွံသေင်မ္ဂး ဍုင် ဏအ် စ က္တဵုဒှ် ကၠုင် (ဥပမာ - ပရူ ဝင် သၟိင်၊ ပရူ ကျာ် ပတန် လဝ် ဍုင်) ညံင် ဂွံ ဒှ် အရာ မပြဲဇေတ် ကေုာံ နွံ ကု အဓိပ္ပါယ်။
* '''သၞောတ်ဝ် ကိုယ်ကျင့်တရား (Moral Framework):''' ဍေံ ဓမံက် ထ္ၜး လဝ် ဒဒှ်ရ မု ဂှ် ခိုဟ်၊ မု ဂှ် ပရေံ၊ မု ဂှ် ဒှ် အခိုက်အလိုက် မဒးရး မၞိဟ် တအ် ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက်။
* '''ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ အနာဂတ် (Destiny and Progress):''' ဍေံ ကဵု ပရေင် မျှော်လင့်ချက် သွက် အနာဂတ် (ဥပမာ - ဍုင် ပိုဲ သ္ဒး ဇၞော်မောဝ် ဂဵုလဟဵု တိုန် အာ အဆက်ဆက် ရောင်)။

== ၂။ အခန်ကဏ္ဍ ကေုာံ ဖဵုသွာက် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် (Role and Function in Society) ==
ဇာတ်ကွက် ဏအ် ဍေံ ကဵု ဖဵုသွာက် ဇၞော် လောန် သွက် ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် တအ်-

# '''ပရေင် ညဳသၟဟ် ဂကောံမၞိဟ် (Social Cohesion):''' နကဵု ပွမပတှ်ေ လတူ ဝင် ကေုာံ ဇာတ်ကွက် မွဲ ဓဝ် ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် မၞိဟ် နူကဵု ဒေသ နာနာ၊ ဍာ်ဒကေဝ် နာနာ တအ် ဂွံ ဆက်စပ် ကေုာံ ညဳသၟဟ် ဒၟံင် ညးသကအ် (Imagined Communities) ရ။
# '''ပွမကဵု သြဇာ အဝဵု (Legitimation of Power):''' ဇာတ်ကွက် ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဍေံ ဗိုင် ထံက်ဂလာန် ညံင် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်၊ အလဵုအသဳ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒတန် သာသနာ တအ် ဂွံ ဆက် တန်တဴ ဒၟံင် နကဵု ဗဗွဲဓရ် (Cultural Hegemony) ရ။
# '''ပရေင် တန်တဴခိုင်ဗိုင် လဒက်ပ္တန် (Institutional Resilience):''' လဒက်ပ္တန် ဇၞော်ဇၞော် တအ် မလေပ် စကာ ဇာတ်ကွက် ဏအ် သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ဒြဟတ် ကောန်ဂကောံ ကေုာံ သွက်ဂွံ ဂျိုင် တန်တဴ အာ မာန် ပ္ဍဲ အခိင် ကာလ ဒး ဒုင် တင်ဝါတ်ဂါတ်။

== ၃။ လညာတ် ပါ်ပဲါ နူ ဝါဒ လက္ကရဴ-မဝ်ဒေန် (Postmodern Critiques) ==
ၜိုန်ရ ဇာတ်ကွက် ဏအ် ဍေံ ကိစ္စဇၞော် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် ဝါဒ လက္ကရဴ-မဝ်ဒေန် (Postmodernism) မ္ဂး တၠပညာ တအ် ပါ်ပဲါ ဍေံ ဗွဲမဇၞော် ရ-

* '''ပွမဍဵုဍိုက် ရမျှာင် လၟိဟ်အောန်:''' ဇာတ်ကွက် ယေန်သၞာင် &quot;အဓိက&quot; ဍုင် မွဲ (Dominant Narrative) ဝွံ ဍေံ ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ် ဍဵုဍိုက်၊ ဝိုတ် ကၠေအ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ကၟာတ်လဒဵု ထောအ် &quot;ဇာတ်ကွက် ဍောတ်တ်&quot; (Micro-narratives) မဒှ် ဝင် ကေုာံ ပရေင် ဒုင်စသိုင် ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင်၊ ညးဗြဴ၊ ကေုာံ ဂကောံ လၟိဟ် အောန် တအ် ရ။
* '''ပရေင် ဍာံစၟတ် မွဲ ဓဝ် (Illusion of Absolute Truth):''' ဇာတ်ကွက် ဇၞော် တအ် ဂစာန် ဖန် ညံင် မၞိဟ် တအ် ဂွံ ထေင် ကေတ် &quot;ဍာံစၟတ် ဟီု ဂှ် နွံ ဆ မွဲ သာ် ဓဝ်&quot; ရ။ ဆဂး တၠပညာ တအ် ဟီု လဝ် ဒဒှ်ရ ဝင် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဟီု ဂှ် ဍေံ နွံ ကု လညာတ် သြိုင်ခၞံ ဇဳဒိုဟ် (Constructivism) ရ။

== ၄။ ဇာတ်ကွက် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်တဝ်စၞေဟ် (Cultural Narratives and Counter-Hegemony) ==
ပ္ဍဲကဵု ပရေင် တဝ်စၞေဟ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ယေန်သၞာင် မ္ဂး၊ ဂကောံ မဒး ဒုင် ဍဵုဍိုက် တအ် ဂှ် ဍေံတအ် စကာ နဲကဲ &quot;ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ&quot; (Counter Hegemony) သွက်ဂွံ ဒစဵုဒစး ဇာတ်ကွက် ဇၞော် အလဵုအသဳ ရ။

* ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် တိုန် &quot;ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး&quot; ဇကု ညးတအ် တၟိ (ဥပမာ - ပရေင် ကလေင် ဇၞော်မောဝ် လိက်ပတ်၊ ဝင် ကေုာံ အခေါင်အရာ သၠးပွး) သွက်ဂွံ ပကောံ ဒြဟတ် သၟတ် တအ် ကေုာံ သွက်ဂွံ ဖျေဟ် ထောအ် လညာတ် သြဇာ ညးမအုပ်ဓုပ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony)
* [[လညာတ်သြဇာ]] (Hegemony)
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] (Social Psychology)
* သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory)

== နိဿဲ ==

* Lyotard, Jean-François. (1984). ''The Postmodern Condition: A Report on Knowledge''. University of Minnesota Press.
* Hall, Stuart. (1997). ''Representation: Cultural Representations and Signifying Practices''. SAGE Publications.
* Anderson, Benedict. (1983). ''Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism''. Verso.

[[Category:ယေန်သၞာင်]] [[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]] [[Category:ဒဿနဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>kfw9fauibi1t7e06wvtyogejf9oauo6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>10746</id>
    <revision>
      <id>54249</id>
      <timestamp>2026-05-06T06:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;[[Category:Wp/mnw]] [[Category:Wp/mnw/သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:Wp/mnw/စိုတ်ပညာ]]  = ကဏ္ဍ: စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် =  [[File:Psychology_icon.png|80px|link=]]  '''ကဏ္ဍဏအ်''' ပါ်ပရအ်လဝ် မုက်လိက် မဆေင်စပ် ကုစိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်...&quot;</comment>
      <origin>54249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2922" sha1="9ov733t34coxvmwewijqn4hbpqsacyd" xml:space="preserve">[[Category:Wp/mnw]]
[[Category:Wp/mnw/သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:Wp/mnw/စိုတ်ပညာ]]

= ကဏ္ဍ: စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် =

[[File:Psychology_icon.png|80px|link=]]

'''ကဏ္ဍဏအ်''' ပါ်ပရအ်လဝ် မုက်လိက် မဆေင်စပ် ကုစိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် (psychology – the study of mind and behavior)။

== ပရူကဏ္ဍ ==
'''စိတ္တဗေဒ''' (Psychology) ဝွံ ဒှ်ပရေင်ပညာ မလ္ၚတ် ပရူစိုတ် (mind)၊ ဒ္ဂေတ် (behavior)၊ ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် (emotions) မၞိဟ်။ ကဏ္ဍဏအ် ပါ်ပရအ်လဝ် မုက်လိက် မဆေင်စပ် ကုစိတ္တဗေဒ နာနာသာ်။

== ကဏ္ဍသၟဝ်ဂမၠိုင် (Subcategories) ==

&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 20px;&quot;&gt;

* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကသဳစိုတ်]] (Clinical psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်အာရီုသၟူ]] (Cognitive psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] (Social psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်]] (Developmental psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကတ်လ္ၚတ်]] (Educational psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကမၠောန်]] (Industrial and organizational psychology)
* [[:Category:သွပ်လ္ပအ်]] (Dreams)
* [[:Category:စိုတ်အဝိဇ္ဇာ]] (Unconscious mind)
* [[:Category:ကွတ်ပညာ စိတ္တခွဲခြာ]] (Psychoanalysis)

&lt;/div&gt;

== မုက်လိက် ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် ==

&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 20px;&quot;&gt;

* [[စိတ္တဗေဒ]]
* [[စိုတ်ပညာ]]
* [[သိဂ်မောန် ဖရိုက်]] (Sigmund Freud)
* [[ကာလ် ယုန်]] (Carl Jung)
* [[အလ်ဗရေတ် ဗာန်ဒုရာ]] (Albert Bandura)
* [[ဗာရှာ]] (B.F. Skinner)
* [[ဇိယာဂျေန်]] (Jean Piaget)
* [[ဝဳလျံ ဂျေမ်]] (William James)
* [[အဗ်ရာဟမ် မာသ်လော]] (Abraham Maslow)
* [[ကာလ် ရဝ်ဂျာ]] (Carl Rogers)
* [[အေဗန် ပါဗ်လောဝ်]] (Ivan Pavlov)
* [[ဇွန် ဒူး]] (John Dewey)
* [[လေဝ် ဗတ်ခ]] (Lev Vygotsky)

&lt;/div&gt;

== ဆက်ဗှ် (See also) ==

* [[:Category:Wp/mnw/သိပ္ပံပညာ]]
* [[:Category:Wp/mnw/ပရေင်မၞိဟ်]]

[[Category:သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:စိုတ်ပညာ]]</text>
      <sha1>9ov733t34coxvmwewijqn4hbpqsacyd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54250</id>
      <parentid>54249</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T07:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>54250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2937" sha1="nts0y7huxx7ceez48r8hewvyvxhp96x" xml:space="preserve">[[Category:Wp/mnw]]
[[Category:Wp/mnw/သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:Wp/mnw/စိုတ်ပညာ]]

= ကဏ္ဍ: စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် =

[[File:Greek uc psi icon.svg|thumb|Greek uc psi icon]]

'''ကဏ္ဍဏအ်''' ပါ်ပရအ်လဝ် မုက်လိက် မဆေင်စပ် ကုစိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် (psychology – the study of mind and behavior)။

== ပရူကဏ္ဍ ==
'''စိတ္တဗေဒ''' (Psychology) ဝွံ ဒှ်ပရေင်ပညာ မလ္ၚတ် ပရူစိုတ် (mind)၊ ဒ္ဂေတ် (behavior)၊ ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် (emotions) မၞိဟ်။ ကဏ္ဍဏအ် ပါ်ပရအ်လဝ် မုက်လိက် မဆေင်စပ် ကုစိတ္တဗေဒ နာနာသာ်။

== ကဏ္ဍသၟဝ်ဂမၠိုင် (Subcategories) ==

&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 20px;&quot;&gt;

* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကသဳစိုတ်]] (Clinical psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်အာရီုသၟူ]] (Cognitive psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] (Social psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်]] (Developmental psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကတ်လ္ၚတ်]] (Educational psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကမၠောန်]] (Industrial and organizational psychology)
* [[:Category:သွပ်လ္ပအ်]] (Dreams)
* [[:Category:စိုတ်အဝိဇ္ဇာ]] (Unconscious mind)
* [[:Category:ကွတ်ပညာ စိတ္တခွဲခြာ]] (Psychoanalysis)

&lt;/div&gt;

== မုက်လိက် ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် ==

&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 20px;&quot;&gt;

* [[စိတ္တဗေဒ]]
* [[စိုတ်ပညာ]]
* [[သိဂ်မောန် ဖရိုက်]] (Sigmund Freud)
* [[ကာလ် ယုန်]] (Carl Jung)
* [[အလ်ဗရေတ် ဗာန်ဒုရာ]] (Albert Bandura)
* [[ဗာရှာ]] (B.F. Skinner)
* [[ဇိယာဂျေန်]] (Jean Piaget)
* [[ဝဳလျံ ဂျေမ်]] (William James)
* [[အဗ်ရာဟမ် မာသ်လော]] (Abraham Maslow)
* [[ကာလ် ရဝ်ဂျာ]] (Carl Rogers)
* [[အေဗန် ပါဗ်လောဝ်]] (Ivan Pavlov)
* [[ဇွန် ဒူး]] (John Dewey)
* [[လေဝ် ဗတ်ခ]] (Lev Vygotsky)

&lt;/div&gt;

== ဆက်ဗှ် (See also) ==

* [[:Category:Wp/mnw/သိပ္ပံပညာ]]
* [[:Category:Wp/mnw/ပရေင်မၞိဟ်]]

[[Category:သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:စိုတ်ပညာ]]</text>
      <sha1>nts0y7huxx7ceez48r8hewvyvxhp96x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54251</id>
      <parentid>54250</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T07:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဆက်ဗှ် (See also) */</comment>
      <origin>54251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2923" sha1="jo8qsd4f5chhg4jg0qe4mkt0pzpev7r" xml:space="preserve">[[Category:Wp/mnw]]
[[Category:Wp/mnw/သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:Wp/mnw/စိုတ်ပညာ]]

= ကဏ္ဍ: စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် =

[[File:Greek uc psi icon.svg|thumb|Greek uc psi icon]]

'''ကဏ္ဍဏအ်''' ပါ်ပရအ်လဝ် မုက်လိက် မဆေင်စပ် ကုစိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် (psychology – the study of mind and behavior)။

== ပရူကဏ္ဍ ==
'''စိတ္တဗေဒ''' (Psychology) ဝွံ ဒှ်ပရေင်ပညာ မလ္ၚတ် ပရူစိုတ် (mind)၊ ဒ္ဂေတ် (behavior)၊ ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် (emotions) မၞိဟ်။ ကဏ္ဍဏအ် ပါ်ပရအ်လဝ် မုက်လိက် မဆေင်စပ် ကုစိတ္တဗေဒ နာနာသာ်။

== ကဏ္ဍသၟဝ်ဂမၠိုင် (Subcategories) ==

&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 20px;&quot;&gt;

* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကသဳစိုတ်]] (Clinical psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်အာရီုသၟူ]] (Cognitive psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] (Social psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်]] (Developmental psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကတ်လ္ၚတ်]] (Educational psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကမၠောန်]] (Industrial and organizational psychology)
* [[:Category:သွပ်လ္ပအ်]] (Dreams)
* [[:Category:စိုတ်အဝိဇ္ဇာ]] (Unconscious mind)
* [[:Category:ကွတ်ပညာ စိတ္တခွဲခြာ]] (Psychoanalysis)

&lt;/div&gt;

== မုက်လိက် ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် ==

&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 20px;&quot;&gt;

* [[စိတ္တဗေဒ]]
* [[စိုတ်ပညာ]]
* [[သိဂ်မောန် ဖရိုက်]] (Sigmund Freud)
* [[ကာလ် ယုန်]] (Carl Jung)
* [[အလ်ဗရေတ် ဗာန်ဒုရာ]] (Albert Bandura)
* [[ဗာရှာ]] (B.F. Skinner)
* [[ဇိယာဂျေန်]] (Jean Piaget)
* [[ဝဳလျံ ဂျေမ်]] (William James)
* [[အဗ်ရာဟမ် မာသ်လော]] (Abraham Maslow)
* [[ကာလ် ရဝ်ဂျာ]] (Carl Rogers)
* [[အေဗန် ပါဗ်လောဝ်]] (Ivan Pavlov)
* [[ဇွန် ဒူး]] (John Dewey)
* [[လေဝ် ဗတ်ခ]] (Lev Vygotsky)

&lt;/div&gt;

== ဆက်ဗှ် (See also) ==

* [[:Category:သိပ္ပံပညာ]]
* [[:Category:ပရေင်မၞိဟ်]]

[[Category:သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:စိုတ်ပညာ]]</text>
      <sha1>jo8qsd4f5chhg4jg0qe4mkt0pzpev7r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54252</id>
      <parentid>54251</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T07:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* မုက်လိက် ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် */</comment>
      <origin>54252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2922" sha1="ckfopo8110lclr08mv8jrygkgaqdwxi" xml:space="preserve">[[Category:Wp/mnw]]
[[Category:Wp/mnw/သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:Wp/mnw/စိုတ်ပညာ]]

= ကဏ္ဍ: စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် =

[[File:Greek uc psi icon.svg|thumb|Greek uc psi icon]]

'''ကဏ္ဍဏအ်''' ပါ်ပရအ်လဝ် မုက်လိက် မဆေင်စပ် ကုစိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် (psychology – the study of mind and behavior)။

== ပရူကဏ္ဍ ==
'''စိတ္တဗေဒ''' (Psychology) ဝွံ ဒှ်ပရေင်ပညာ မလ္ၚတ် ပရူစိုတ် (mind)၊ ဒ္ဂေတ် (behavior)၊ ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် (emotions) မၞိဟ်။ ကဏ္ဍဏအ် ပါ်ပရအ်လဝ် မုက်လိက် မဆေင်စပ် ကုစိတ္တဗေဒ နာနာသာ်။

== ကဏ္ဍသၟဝ်ဂမၠိုင် (Subcategories) ==

&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 20px;&quot;&gt;

* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကသဳစိုတ်]] (Clinical psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်အာရီုသၟူ]] (Cognitive psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] (Social psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်]] (Developmental psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကတ်လ္ၚတ်]] (Educational psychology)
* [[:Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကမၠောန်]] (Industrial and organizational psychology)
* [[:Category:သွပ်လ္ပအ်]] (Dreams)
* [[:Category:စိုတ်အဝိဇ္ဇာ]] (Unconscious mind)
* [[:Category:ကွတ်ပညာ စိတ္တခွဲခြာ]] (Psychoanalysis)

&lt;/div&gt;

== မုက်လိက် ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် ==

&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 20px;&quot;&gt;
* [[စိတ္တဗေဒ]]
* [[စိုတ်ပညာ]]
* [[သိဂ်မောန် ဖရိုက်]] (Sigmund Freud)
* [[ကာလ် ယုန်]] (Carl Jung)
* [[အလ်ဗရေတ် ဗာန်ဒုရာ]] (Albert Bandura)
* [[ဗာရှာ]] (B.F. Skinner)
* [[ဇိယာဂျေန်]] (Jean Piaget)
* [[ဝဳလျံ ဂျေမ်]] (William James)
* [[အဗ်ရာဟမ် မာသ်လော]] (Abraham Maslow)
* [[ကာလ် ရဝ်ဂျာ]] (Carl Rogers)
* [[အေဗန် ပါဗ်လောဝ်]] (Ivan Pavlov)
* [[ဇွန် ဒူး]] (John Dewey)
* [[လေဝ် ဗတ်ခ]] (Lev Vygotsky)

&lt;/div&gt;

== ဆက်ဗှ် (See also) ==

* [[:Category:သိပ္ပံပညာ]]
* [[:Category:ပရေင်မၞိဟ်]]

[[Category:သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:စိုတ်ပညာ]]</text>
      <sha1>ckfopo8110lclr08mv8jrygkgaqdwxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10747</id>
    <revision>
      <id>54253</id>
      <timestamp>2026-05-06T07:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept|name=ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက်|native_name=Historical Grievances|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ဝင်|related_concepts=သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memo...&quot;</comment>
      <origin>54253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10432" sha1="g1k6dcirj9nosq82uiczdq48mmitv7t" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက်|native_name=Historical Grievances|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ဝင်|related_concepts=သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory), ဒဒိုက် ဟွံသာမည အဆက်ဆက် (Intergenerational Trauma), ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး (Broad Cultural Narratives)}}

'''ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက်''' ({{lang-en|Historical Grievances}}) ဟွံသေင်မ္ဂး '''ပရေင်ဂိသကေဝ် ဟိုတ်နူ ဝင်''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပညာ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင် လ္ၚတ် ၜိုဟ်သြိုဟ် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် ရ။ ဍေံ တွံဂး ပရေင် ဒုင်စသိုင် ဟွံပေင်စိုတ်၊ ပရေင် ထေဲပၞတ်၊ ကေုာံ ပရေင် မဂိသကေဝ် ဗွဲမဇမ္ဍိုဟ် မက္တဵုဒှ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် မွဲ (ဥပမာ - ဂကူ၊ ဘာသာ ဟွံသေင်မ္ဂး ကောန်ဍုင်အရင်) ဟိုတ်နူကဵု ပရေင် ဍဵုဍိုက်၊ ပရေင် ဓလီုပ္ဍိုက် ကေုာံ ပရေင် ပလီုပလာ် မက္တဵုဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ အတိက် နူကဵု ဂကောံ တၞဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး အလဵုအသဳ ဍုင် တအ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ကေုာံ ပေါဲပၞာန် အကြာ ကောန်ဂကူ နာနာ သာ် တုဲ၊ ယဝ်ရ ပိုဲ ဟွံဂွံ သှ်ပလး လလံ ထောအ် ပရေင် ဂိသကေဝ် တအ် ဏအ် နကဵု ဗဗွဲဓရ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် တင် တဝ်စၞေဟ် ဇၞော် အိုတ် သွက် ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ။

== ၁။ ဟိုတ် ကေုာံ တမ်ရိုဟ် မက္တဵုဒှ် (Origins and Causes) ==
သွက်ဂွံ က္တဵုဒှ် ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက် ဏအ် မ္ဂး ဍေံ ကၠုင် နူကဵု ဒဒှ် ဇၞော်ဇၞော် သာ်ဏအ် ရ-

* '''ပရေင် သီ ကေတ် တိဍာ် ကေုာံ အုပ်ဓုပ် (Loss of Land and Sovereignty):''' ဂကောံမၞိဟ် မွဲ ဒး ဒုင် သီ ကေတ် တိဍာ် ကေုာံ အဝဵု အုပ်ဓုပ် အပိုင် (ဥပမာ - ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် တအ် ဒး ဒုင် ဍဵုဍိုက် လဝ် သၟဝ် ဝါဒ ကဝ်လဝ်နဳ ဟွံသေင်မ္ဂး အလဵုအသဳ လၟိဟ် ဂၠိုင်)။
* '''ပရေင် ပလီုပလာ် ယေန်သၞာင် (Cultural Erasure):''' ပွမဒး ဒုင် ကၟာတ်လဒဵု အခေါင် ဟီု အရေဝ် မိ၊ အခေါင် ဗတောန် လိက်ပတ် ကေုာံ အခေါင် ဒ္ဂေတ် အခိုက်အလိုက် မိမ တအ်။
* '''ပရေင် ပလီု လမျီု ကေုာံ ဂစိုတ် ပဠက် ဂကူ (Massacres and Genocide):''' ဒဒှ် မဒး ဒုင် ဂစိုတ် ပဠက် လဝ် ဂကူ၊ ဒး ဒုင် ကဵု ဒဒိုက် ဗွဲမဇၞော် ပ္ဍဲကဵု ဝင် အတိက် မဟွံကလိဂွံ လဝ် ဗဗွဲဓရ် ဇေတ်တ်။

== ၂။ လက္ခဏာ ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် (Characteristics and Transmission) ==
ပရေင် ဂိသကေဝ် ဏအ် ဍေံ ဟွံအိုတ် အာ ပ္ဍဲကဵု မွဲ အဆက် မၞိဟ် သၟး၊ ဍေံ နွံ ကု အစောံသတ္တိ မဆက်စၠောအ် ဗွဲမသကာတ်မြဟ်-

# '''သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory):''' ပရေင် ဂိသကေဝ် ဂှ် ဍေံ ပြံင်လှာဲ အာ နဒဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ဂကူ (Identity) ရ။ ညးတအ် ထိင်ဒဝ် ဍေံ နကဵု လိက်ဝင်၊ ဒွက်၊ ပုံအာဂီု ကေုာံ &quot;ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး&quot; (Broad Cultural Narratives)။
# '''ဒဒိုက် ဟွံသာမည အဆက်ဆက် (Intergenerational Trauma):''' ဒဒိုက် စိုတ် ညးမဒးဒုင် လဝ် တအ် ဂှ် ဍေံ ဆက်စၠောအ် စိုပ် ကောန်စဴ ကောန်စေက် တအ် တုဲ ဖန် ညံင် သၟတ် တအ် ဂွံ ဆက် ထေဲပၞတ် လတူ ညးမဍဵုဍိုက် လဝ် ဂကူ ညးတအ် ရ။
# '''ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ (Overwhelming Fixation):''' လဆောဝ် မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ် တအ် စောဲဗာန် အာ ကု အတိက် မဒး ဒုင် လဝ် ဍဵုဍိုက် ဏအ် ဇၞော် လောန် စဵုကဵု အာရီု သွက်ဂွံ ဖန်ဇန် အနာဂတ် လီုလာ် အာ။

== ၃။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပေါဲပၞာန် (Role in Politics and Conflict) ==
ပ္ဍဲ လပါ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မ္ဂး၊ သဘဴဓရ် ဏအ် ဍေံ ကဵု ဖဵုသွာက် နာနာ-

* '''ပရေင် ပကောံ ဒြဟတ် (Political Mobilization):''' သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ညးသ္ပက္ဍိုပ် ဗော် ယိုက်လွဟ် တအ် မလေပ် စကာ ဝင် ဂိသကေဝ် ဏအ် နဒဒှ် ကိရိယာ (Instrumentalism) သွက်ဂွံ စန်ဒက် စိုတ်ဓါတ် ကောန်ဂကူ ကေုာံ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ထံက်ဂလာန် သွက် ပေါဲပၞာန်။
* '''စက်ယန္တရား ပေါဲပၞာန် ဟွံပိုတ်သကုတ် (Cycle of Violence):''' ဂကောံ ၜါ ဂှ် မွဲ ကဵု မွဲ ကလေင် သှ် ဆဲ တုဲ ဟီု တွံ ဒၟံင် ဒဒှ်ရ &quot;ညးတေအ် သ္ပ လဝ် ပိုဲ ပ္ဍဲ အတိက် ကၠာ&quot; ရ။ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် အရာ မဆိင်ဆ ဟွံမာန် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု (Non-linear feedback loop) သွက် ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ရ။

== ၄။ နဲကဲ သှ်ပလး ကေုာံ ပရေင်ကလေင်ပညဳပညပ် (Resolution and Reconciliation) ==
သွက်ဂွံ သှ်ပလး &quot;Historical Grievances&quot; ဏအ် မ္ဂး ဝိုတ် ထောအ် အတိက် သၟး ဂှ် ဟွံရုံဂံင် ရ၊ ဍေံ နွံ ပၟိက် ဒၟံင် နဲကဲ မဇမ္ဍိုဟ်-

# '''သၞောတ်ဝ် ဗဗွဲဓရ် အလန် ပြံင်လှာဲ (Transitional Justice):''' အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ညးမကၠောန် လဝ် ဒုဟ် တအ် ဒး ဒုင် ဝန်၊ ဟီု ဒုဟ်၊ ကေုာံ ကလေင် ထံက်ပင် ရီုဗင် (Reparations) ကု ဂကောံ မဒး ဒုင် လဝ် တအ်။
# '''ကမ္မယှေန် ဍာံစၟတ် (Truth Commissions):''' သ္ပ သုတေသန ကေုာံ ပတိတ် ပရိုင် ဍာံစၟတ် ဒဒှ် အတိက် ဂှ် နကဵု တၠပညာ အလဵုစောတ် တအ် ညံင် ဂကောံ သီု ၜါ လပါ် ဂွံ ဒုင်လဝ် တဲ။
# '''ပွမကလေင် သြိုင်ခၞံ ယေန်သၞာင် (Narrative Restructuring):''' ဖန်ဗဒှ် ပရေင်လဴတွံ ဝင် တၟိ မၞုံ ကု ပရေင် ပံင်နှဴ ကေုာံ ဒုင်လဝ် တဲ လတူ လညာတ် တၞဟ်ခြာ (Pluralism) သွက်ဂွံ ဖျေဟ် ထောအ် သၞောတ်ဝ် လညာတ် သြဇာ (Counter Hegemony)။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory)
* [[ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ]]

== နိဿဲ ==

* Volkan, Vamik D. (1997). ''Blood Lines: From Ethnic Pride to Ethnic Terrorism''. Farrar, Straus and Giroux.
* Minow, Martha. (1998). ''Between Vengeance and Forgiveness: Facing History after Genocide and Mass Violence''. Beacon Press.
* Halbwachs, Maurice. (1992). ''On Collective Memory''. University of Chicago Press.</text>
      <sha1>g1k6dcirj9nosq82uiczdq48mmitv7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54254</id>
      <parentid>54253</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T07:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10644" sha1="mklv3o1cwppmjbgjlcgs9i1bqd0sdh5" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက်|native_name=Historical Grievances|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ဝင်|related_concepts=သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory), ဒဒိုက် ဟွံသာမည အဆက်ဆက် (Intergenerational Trauma), ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး (Broad Cultural Narratives)}}

'''ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက်''' ({{lang-en|Historical Grievances}}) ဟွံသေင်မ္ဂး '''ပရေင်ဂိသကေဝ် ဟိုတ်နူ ဝင်''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပညာ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင် လ္ၚတ် ၜိုဟ်သြိုဟ် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် ရ။ ဍေံ တွံဂး ပရေင် ဒုင်စသိုင် ဟွံပေင်စိုတ်၊ ပရေင် ထေဲပၞတ်၊ ကေုာံ ပရေင် မဂိသကေဝ် ဗွဲမဇမ္ဍိုဟ် မက္တဵုဒှ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် မွဲ (ဥပမာ - ဂကူ၊ ဘာသာ ဟွံသေင်မ္ဂး ကောန်ဍုင်အရင်) ဟိုတ်နူကဵု ပရေင် ဍဵုဍိုက်၊ ပရေင် ဓလီုပ္ဍိုက် ကေုာံ ပရေင် ပလီုပလာ် မက္တဵုဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ အတိက် နူကဵု ဂကောံ တၞဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး အလဵုအသဳ ဍုင် တအ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ကေုာံ ပေါဲပၞာန် အကြာ ကောန်ဂကူ နာနာ သာ် တုဲ၊ ယဝ်ရ ပိုဲ ဟွံဂွံ သှ်ပလး လလံ ထောအ် ပရေင် ဂိသကေဝ် တအ် ဏအ် နကဵု ဗဗွဲဓရ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် တင် တဝ်စၞေဟ် ဇၞော် အိုတ် သွက် ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ။

== ၁။ ဟိုတ် ကေုာံ တမ်ရိုဟ် မက္တဵုဒှ် (Origins and Causes) ==
သွက်ဂွံ က္တဵုဒှ် ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက် ဏအ် မ္ဂး ဍေံ ကၠုင် နူကဵု ဒဒှ် ဇၞော်ဇၞော် သာ်ဏအ် ရ-

* '''ပရေင် သီ ကေတ် တိဍာ် ကေုာံ အုပ်ဓုပ် (Loss of Land and Sovereignty):''' ဂကောံမၞိဟ် မွဲ ဒး ဒုင် သီ ကေတ် တိဍာ် ကေုာံ အဝဵု အုပ်ဓုပ် အပိုင် (ဥပမာ - ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် တအ် ဒး ဒုင် ဍဵုဍိုက် လဝ် သၟဝ် ဝါဒ ကဝ်လဝ်နဳ ဟွံသေင်မ္ဂး အလဵုအသဳ လၟိဟ် ဂၠိုင်)။
* '''ပရေင် ပလီုပလာ် ယေန်သၞာင် (Cultural Erasure):''' ပွမဒး ဒုင် ကၟာတ်လဒဵု အခေါင် ဟီု အရေဝ် မိ၊ အခေါင် ဗတောန် လိက်ပတ် ကေုာံ အခေါင် ဒ္ဂေတ် အခိုက်အလိုက် မိမ တအ်။
* '''ပရေင် ပလီု လမျီု ကေုာံ ဂစိုတ် ပဠက် ဂကူ (Massacres and Genocide):''' ဒဒှ် မဒး ဒုင် ဂစိုတ် ပဠက် လဝ် ဂကူ၊ ဒး ဒုင် ကဵု ဒဒိုက် ဗွဲမဇၞော် ပ္ဍဲကဵု ဝင် အတိက် မဟွံကလိဂွံ လဝ် ဗဗွဲဓရ် ဇေတ်တ်။

== ၂။ လက္ခဏာ ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် (Characteristics and Transmission) ==
ပရေင် ဂိသကေဝ် ဏအ် ဍေံ ဟွံအိုတ် အာ ပ္ဍဲကဵု မွဲ အဆက် မၞိဟ် သၟး၊ ဍေံ နွံ ကု အစောံသတ္တိ မဆက်စၠောအ် ဗွဲမသကာတ်မြဟ်-

# '''သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory):''' ပရေင် ဂိသကေဝ် ဂှ် ဍေံ ပြံင်လှာဲ အာ နဒဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ဂကူ (Identity) ရ။ ညးတအ် ထိင်ဒဝ် ဍေံ နကဵု လိက်ဝင်၊ ဒွက်၊ ပုံအာဂီု ကေုာံ &quot;ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး&quot; (Broad Cultural Narratives)။
# '''ဒဒိုက် ဟွံသာမည အဆက်ဆက် (Intergenerational Trauma):''' ဒဒိုက် စိုတ် ညးမဒးဒုင် လဝ် တအ် ဂှ် ဍေံ ဆက်စၠောအ် စိုပ် ကောန်စဴ ကောန်စေက် တအ် တုဲ ဖန် ညံင် သၟတ် တအ် ဂွံ ဆက် ထေဲပၞတ် လတူ ညးမဍဵုဍိုက် လဝ် ဂကူ ညးတအ် ရ။
# '''ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ (Overwhelming Fixation):''' လဆောဝ် မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ် တအ် စောဲဗာန် အာ ကု အတိက် မဒး ဒုင် လဝ် ဍဵုဍိုက် ဏအ် ဇၞော် လောန် စဵုကဵု အာရီု သွက်ဂွံ ဖန်ဇန် အနာဂတ် လီုလာ် အာ။

== ၃။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပေါဲပၞာန် (Role in Politics and Conflict) ==
ပ္ဍဲ လပါ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မ္ဂး၊ သဘဴဓရ် ဏအ် ဍေံ ကဵု ဖဵုသွာက် နာနာ-

* '''ပရေင် ပကောံ ဒြဟတ် (Political Mobilization):''' သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ညးသ္ပက္ဍိုပ် ဗော် ယိုက်လွဟ် တအ် မလေပ် စကာ ဝင် ဂိသကေဝ် ဏအ် နဒဒှ် ကိရိယာ (Instrumentalism) သွက်ဂွံ စန်ဒက် စိုတ်ဓါတ် ကောန်ဂကူ ကေုာံ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ထံက်ဂလာန် သွက် ပေါဲပၞာန်။
* '''စက်ယန္တရား ပေါဲပၞာန် ဟွံပိုတ်သကုတ် (Cycle of Violence):''' ဂကောံ ၜါ ဂှ် မွဲ ကဵု မွဲ ကလေင် သှ် ဆဲ တုဲ ဟီု တွံ ဒၟံင် ဒဒှ်ရ &quot;ညးတေအ် သ္ပ လဝ် ပိုဲ ပ္ဍဲ အတိက် ကၠာ&quot; ရ။ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် အရာ မဆိင်ဆ ဟွံမာန် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု (Non-linear feedback loop) သွက် ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ရ။

== ၄။ နဲကဲ သှ်ပလး ကေုာံ ပရေင်ကလေင်ပညဳပညပ် (Resolution and Reconciliation) ==
သွက်ဂွံ သှ်ပလး &quot;Historical Grievances&quot; ဏအ် မ္ဂး ဝိုတ် ထောအ် အတိက် သၟး ဂှ် ဟွံရုံဂံင် ရ၊ ဍေံ နွံ ပၟိက် ဒၟံင် နဲကဲ မဇမ္ဍိုဟ်-

# '''သၞောတ်ဝ် ဗဗွဲဓရ် အလန် ပြံင်လှာဲ (Transitional Justice):''' အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ညးမကၠောန် လဝ် ဒုဟ် တအ် ဒး ဒုင် ဝန်၊ ဟီု ဒုဟ်၊ ကေုာံ ကလေင် ထံက်ပင် ရီုဗင် (Reparations) ကု ဂကောံ မဒး ဒုင် လဝ် တအ်။
# '''ကမ္မယှေန် ဍာံစၟတ် (Truth Commissions):''' သ္ပ သုတေသန ကေုာံ ပတိတ် ပရိုင် ဍာံစၟတ် ဒဒှ် အတိက် ဂှ် နကဵု တၠပညာ အလဵုစောတ် တအ် ညံင် ဂကောံ သီု ၜါ လပါ် ဂွံ ဒုင်လဝ် တဲ။
# '''ပွမကလေင် သြိုင်ခၞံ ယေန်သၞာင် (Narrative Restructuring):''' ဖန်ဗဒှ် ပရေင်လဴတွံ ဝင် တၟိ မၞုံ ကု ပရေင် ပံင်နှဴ ကေုာံ ဒုင်လဝ် တဲ လတူ လညာတ် တၞဟ်ခြာ (Pluralism) သွက်ဂွံ ဖျေဟ် ထောအ် သၞောတ်ဝ် လညာတ် သြဇာ (Counter Hegemony)။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory)
* [[ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ]]

== နိဿဲ ==

* Volkan, Vamik D. (1997). ''Blood Lines: From Ethnic Pride to Ethnic Terrorism''. Farrar, Straus and Giroux.
* Minow, Martha. (1998). ''Between Vengeance and Forgiveness: Facing History after Genocide and Mass Violence''. Beacon Press.
* Halbwachs, Maurice. (1992). ''On Collective Memory''. University of Chicago Press.

[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]] [[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:ဝင်]] [[Category:ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ်]]</text>
      <sha1>mklv3o1cwppmjbgjlcgs9i1bqd0sdh5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54255</id>
      <parentid>54254</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T07:11:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၃။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပေါဲပၞာန် (Role in Politics and Conflict) */</comment>
      <origin>54255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10641" sha1="pumhtop71l2k2fxp6g81z6gw75gn77m" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက်|native_name=Historical Grievances|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ဝင်|related_concepts=သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory), ဒဒိုက် ဟွံသာမည အဆက်ဆက် (Intergenerational Trauma), ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး (Broad Cultural Narratives)}}

'''ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက်''' ({{lang-en|Historical Grievances}}) ဟွံသေင်မ္ဂး '''ပရေင်ဂိသကေဝ် ဟိုတ်နူ ဝင်''' ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပညာ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင် လ္ၚတ် ၜိုဟ်သြိုဟ် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် ရ။ ဍေံ တွံဂး ပရေင် ဒုင်စသိုင် ဟွံပေင်စိုတ်၊ ပရေင် ထေဲပၞတ်၊ ကေုာံ ပရေင် မဂိသကေဝ် ဗွဲမဇမ္ဍိုဟ် မက္တဵုဒှ် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် မွဲ (ဥပမာ - ဂကူ၊ ဘာသာ ဟွံသေင်မ္ဂး ကောန်ဍုင်အရင်) ဟိုတ်နူကဵု ပရေင် ဍဵုဍိုက်၊ ပရေင် ဓလီုပ္ဍိုက် ကေုာံ ပရေင် ပလီုပလာ် မက္တဵုဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ အတိက် နူကဵု ဂကောံ တၞဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး အလဵုအသဳ ဍုင် တအ် ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင်ကလိုက်ကၟဵု ကေုာံ ပေါဲပၞာန် အကြာ ကောန်ဂကူ နာနာ သာ် တုဲ၊ ယဝ်ရ ပိုဲ ဟွံဂွံ သှ်ပလး လလံ ထောအ် ပရေင် ဂိသကေဝ် တအ် ဏအ် နကဵု ဗဗွဲဓရ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် တင် တဝ်စၞေဟ် ဇၞော် အိုတ် သွက် ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ။

== ၁။ ဟိုတ် ကေုာံ တမ်ရိုဟ် မက္တဵုဒှ် (Origins and Causes) ==
သွက်ဂွံ က္တဵုဒှ် ပရေင်ဟွံပေင်စိုတ် လတူ ဝင်အတိက် ဏအ် မ္ဂး ဍေံ ကၠုင် နူကဵု ဒဒှ် ဇၞော်ဇၞော် သာ်ဏအ် ရ-

* '''ပရေင် သီ ကေတ် တိဍာ် ကေုာံ အုပ်ဓုပ် (Loss of Land and Sovereignty):''' ဂကောံမၞိဟ် မွဲ ဒး ဒုင် သီ ကေတ် တိဍာ် ကေုာံ အဝဵု အုပ်ဓုပ် အပိုင် (ဥပမာ - ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် တအ် ဒး ဒုင် ဍဵုဍိုက် လဝ် သၟဝ် ဝါဒ ကဝ်လဝ်နဳ ဟွံသေင်မ္ဂး အလဵုအသဳ လၟိဟ် ဂၠိုင်)။
* '''ပရေင် ပလီုပလာ် ယေန်သၞာင် (Cultural Erasure):''' ပွမဒး ဒုင် ကၟာတ်လဒဵု အခေါင် ဟီု အရေဝ် မိ၊ အခေါင် ဗတောန် လိက်ပတ် ကေုာံ အခေါင် ဒ္ဂေတ် အခိုက်အလိုက် မိမ တအ်။
* '''ပရေင် ပလီု လမျီု ကေုာံ ဂစိုတ် ပဠက် ဂကူ (Massacres and Genocide):''' ဒဒှ် မဒး ဒုင် ဂစိုတ် ပဠက် လဝ် ဂကူ၊ ဒး ဒုင် ကဵု ဒဒိုက် ဗွဲမဇၞော် ပ္ဍဲကဵု ဝင် အတိက် မဟွံကလိဂွံ လဝ် ဗဗွဲဓရ် ဇေတ်တ်။

== ၂။ လက္ခဏာ ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် (Characteristics and Transmission) ==
ပရေင် ဂိသကေဝ် ဏအ် ဍေံ ဟွံအိုတ် အာ ပ္ဍဲကဵု မွဲ အဆက် မၞိဟ် သၟး၊ ဍေံ နွံ ကု အစောံသတ္တိ မဆက်စၠောအ် ဗွဲမသကာတ်မြဟ်-

# '''သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory):''' ပရေင် ဂိသကေဝ် ဂှ် ဍေံ ပြံင်လှာဲ အာ နဒဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ဂကူ (Identity) ရ။ ညးတအ် ထိင်ဒဝ် ဍေံ နကဵု လိက်ဝင်၊ ဒွက်၊ ပုံအာဂီု ကေုာံ &quot;ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး&quot; (Broad Cultural Narratives)။
# '''ဒဒိုက် ဟွံသာမည အဆက်ဆက် (Intergenerational Trauma):''' ဒဒိုက် စိုတ် ညးမဒးဒုင် လဝ် တအ် ဂှ် ဍေံ ဆက်စၠောအ် စိုပ် ကောန်စဴ ကောန်စေက် တအ် တုဲ ဖန် ညံင် သၟတ် တအ် ဂွံ ဆက် ထေဲပၞတ် လတူ ညးမဍဵုဍိုက် လဝ် ဂကူ ညးတအ် ရ။
# '''ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ (Overwhelming Fixation):''' လဆောဝ် မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ် တအ် စောဲဗာန် အာ ကု အတိက် မဒး ဒုင် လဝ် ဍဵုဍိုက် ဏအ် ဇၞော် လောန် စဵုကဵု အာရီု သွက်ဂွံ ဖန်ဇန် အနာဂတ် လီုလာ် အာ။

== ၃။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပေါဲပၞာန် (Role in Politics and Conflict) ==
ပ္ဍဲ လပါ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မ္ဂး၊ သဘဴဓရ် ဏအ် ဍေံ ကဵု ဖဵုသွာက် နာနာ-

* '''ပရေင် ပကောံ ဒြဟတ် (Political Mobilization):''' သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ညးသ္ပက္ဍိုပ် ဗော် ယိုက်လွဟ် တအ် မလေပ် စကာ ဝင် ဂိသကေဝ် ဏအ် နဒဒှ် ကိရိယာ (Instrumentalism) သွက်ဂွံ စန်ဒက် စိုတ်ဓါတ် ကောန်ဂကူ ကေုာံ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ထံက်ဂလာန် သွက် ပေါဲပၞာန်။
* '''စက်ယန္တရာ ပေါဲပၞာန် ဟွံပိုတ်သကုတ် (Cycle of Violence):''' ဂကောံ ၜါ ဂှ် မွဲ ကဵု မွဲ ကလေင် သှ် ဆဲ တုဲ ဟီု တွံ ဒၟံင် ဒဒှ်ရ &quot;ညးတေအ် သ္ပ လဝ် ပိုဲ ပ္ဍဲ အတိက် ကၠာ&quot; ရ။ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် အရာ မဆိင်ဆ ဟွံမာန် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် ကလေင်ပလံင် ဖဵု (Non-linear feedback loop) သွက် ပရေင် ကလိုက်ကၟဵု ရ။

== ၄။ နဲကဲ သှ်ပလး ကေုာံ ပရေင်ကလေင်ပညဳပညပ် (Resolution and Reconciliation) ==
သွက်ဂွံ သှ်ပလး &quot;Historical Grievances&quot; ဏအ် မ္ဂး ဝိုတ် ထောအ် အတိက် သၟး ဂှ် ဟွံရုံဂံင် ရ၊ ဍေံ နွံ ပၟိက် ဒၟံင် နဲကဲ မဇမ္ဍိုဟ်-

# '''သၞောတ်ဝ် ဗဗွဲဓရ် အလန် ပြံင်လှာဲ (Transitional Justice):''' အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ညးမကၠောန် လဝ် ဒုဟ် တအ် ဒး ဒုင် ဝန်၊ ဟီု ဒုဟ်၊ ကေုာံ ကလေင် ထံက်ပင် ရီုဗင် (Reparations) ကု ဂကောံ မဒး ဒုင် လဝ် တအ်။
# '''ကမ္မယှေန် ဍာံစၟတ် (Truth Commissions):''' သ္ပ သုတေသန ကေုာံ ပတိတ် ပရိုင် ဍာံစၟတ် ဒဒှ် အတိက် ဂှ် နကဵု တၠပညာ အလဵုစောတ် တအ် ညံင် ဂကောံ သီု ၜါ လပါ် ဂွံ ဒုင်လဝ် တဲ။
# '''ပွမကလေင် သြိုင်ခၞံ ယေန်သၞာင် (Narrative Restructuring):''' ဖန်ဗဒှ် ပရေင်လဴတွံ ဝင် တၟိ မၞုံ ကု ပရေင် ပံင်နှဴ ကေုာံ ဒုင်လဝ် တဲ လတူ လညာတ် တၞဟ်ခြာ (Pluralism) သွက်ဂွံ ဖျေဟ် ထောအ် သၞောတ်ဝ် လညာတ် သြဇာ (Counter Hegemony)။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory)
* [[ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[ပွမစောဲဗာန် လောန်ကာဲ]]

== နိဿဲ ==

* Volkan, Vamik D. (1997). ''Blood Lines: From Ethnic Pride to Ethnic Terrorism''. Farrar, Straus and Giroux.
* Minow, Martha. (1998). ''Between Vengeance and Forgiveness: Facing History after Genocide and Mass Violence''. Beacon Press.
* Halbwachs, Maurice. (1992). ''On Collective Memory''. University of Chicago Press.

[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]] [[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:ဝင်]] [[Category:ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ်]]</text>
      <sha1>pumhtop71l2k2fxp6g81z6gw75gn77m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပွမသ္ပပတုပ် ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10748</id>
    <revision>
      <id>54256</id>
      <timestamp>2026-05-06T07:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept|name=ပွမသ္ပပတုပ် ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ|native_name=Mimicking the Bureaucratic Rigor|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်|related_concepts=ပွ...&quot;</comment>
      <origin>54256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9866" sha1="5oppun229p75l4ggkdki1to76ey977k" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပွမသ္ပပတုပ် ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ|native_name=Mimicking the Bureaucratic Rigor|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်|related_concepts=ပွမသ္ပပတုပ် လဒက်ပ္တန် (Isomorphic Mimicry), [[သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး]] (Surrogate State), ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သွက်ဂွံပလီု (Malicious Compliance)}}

'''ပွမသ္ပပတုပ် ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ''' ({{lang-en|Mimicking the bureaucratic rigor}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်အုပ်ဓုပ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် မွဲ ရ။ ဍေံ တွံဂး ပွမကေတ် စကာ အခိုက်အလိုက်၊ လၟေင် ကမၠောန်၊ သၞောတ်ဝ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် တေင်တြတ် မဆေင်ကဵု သၞောတ်ဝ် ရုင် (Bureaucracy) မွဲ ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး လဒက်ပ္တန် ဇၞော်ဇၞော် တအ် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု ကမၠောန် ဇေတ်တ် ဂှ် ဍေံ ဟွံကဵု ဖဵုသွာက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံစိုပ် တရဴ အတိုင် ပရေင် ရန်တၟအ် ဍာံဍာံ (Form without function) ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု အကာဲအရာ ဍုင် မဇၞော်မောဝ် တၟိ၊ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဟွံသေင် ကု အလဵုအသဳ (Non-state actors) ကေုာံ ပ္ဍဲ ပရေင် တဝ်စၞေဟ် လပါ် အပ္ဍဲ (Subversive practices) တအ် ရ။

== ၁။ သဘဴဓရ် သဇိုင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဝေါဟာရ ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ မအရေဝ် အဓိက ဂမၠိုင်-

* '''Mimicking (ပွမသ္ပပတုပ် / ချာဲပတုပ်):''' ပွမဖန်ဇန် ရုပ်ရဴ လပါ်မ္ၚး ညံင် ဂွံ တုပ် ကု အရာ မွဲမွဲ။
* '''Bureaucratic Rigor (ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ):''' သၞောတ်ဝ် မၞုံ ကု စရင်၊ လိက် ကၞပ်၊ တဆိပ် ကၟာတ်၊ လၟေင် ကမၠောန် မဂၠိုင်ဂၠင် ကေုာံ ပရေင် စၟဳစၟတ် မချိုတ်ပၠိုတ်။

ပ္ဍဲ ပညာ ပရေင်မၞိဟ် မ္ဂး ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် '''&quot;ပွမသ္ပပတုပ် လဒက်ပ္တန်&quot; (Isomorphic Mimicry)''' ရ။ ဍေံ ဒှ် အကာဲအရာ မၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ တအ် ဂစာန် ဒက်ပ္တန် &quot;ရုပ်ရဴ&quot; (Form) ညံင် ဂွံ တုပ် ကု ဂကောံ မအံင်ဇၞး တအ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဒုင်တဲ၊ ဆဂး &quot;ကမၠောန် အပ္ဍဲ&quot; (Function) ဂှ် ဟွံပါ ကၠုင် ရ။

== ၂။ မုဟိုတ် ညးတအ် ဒး သ္ပပတုပ် ရော? (Motivations) ==
ဂကောံ၊ အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ် တအ် သ္ပပတုပ် ပရေင် တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ ဏအ် ဟိုတ်နူကဵု တင်ရန်တၟအ် အဓိက သာ်ဏအ် ရ-

# '''သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဗဗွဲဓရ် (Search for Legitimacy):''' ဂကောံ တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ဍိုန်လျ တအ် ဂှ် မိက်ဂွံ ကဵု ညးမ္ၚး (ဥပမာ - ဍုင် သၟာင်၊ ညးကဵု ဒါန် သြန်) တအ် ထေင် ကေတ် ညးတအ် ဒှ် ဂကောံ မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် ခိုဟ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လိက် စၟတ်သမ္တီ၊ တဆိပ် ကေုာံ ရုင် မဂၠိုင်ဂၠင် ရ။
# '''သွက်ဂွံ ထ္ၜး အဝဵု သြဇာ (Projecting Authority):''' ပ္ဍဲကဵု &quot;သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး&quot; (Surrogate State) မ္ဂး ဂကောံ ရပ်လွဟ် (EAOs) တအ် ဒက်ပ္တန် ဌာန၊ ရုင် သၞောဝ်ဓဝ် ကေုာံ စကာ လိက်ပတ် သၞောတ်ဝ် ရုင် တေင်င် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ထေင် ကေတ် ညးတအ် ဒှ် &quot;အလဵုအသဳ ဍာံ&quot; မွဲ ရ။
# '''ပရေင် တဝ်စၞေဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သွက်ဂွံပလီု (Malicious Compliance / Subversion):''' ပ္ဍဲကဵု ရုင် ဇၞော်ဇၞော် မ္ဂး ကောန်ကမၠောန် တအ် ဒစဵုဒစး ညးဇၞော် နကဵု ပွမ &quot;ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် ရုင် စဵုကဵု ဍိုက်ပေင် ဇၟာပ်ပ် တင်&quot; (Mimicking the rigor) စဵုကဵု ကမၠောန် ဂှ် ယှအ် အာ ကေုာံ အခိင် အိုတ် အာ ရ။

== ၃။ ဗီုပြင် လွပ် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် (Examples in Practice) ==

* '''ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဍုင် (International Development):''' ဍုင် လ္ၚဵု တအ် ကေတ် နဲကဲ သၞောဝ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ပညာ နူ ဍုင် ရးပလိုတ် တအ် တုဲ ဖျေဟ် သၞောတ်ဝ် တေင်င် ရ။ လပါ်မ္ၚး မ္ဂး ရုပ်ရဴ ဍေံ ခိုဟ် လောန် ကီု လေဝ် ပ္ဍဲ လက်တွေ့ ဂှ် အ္စာဘာ ကေုာံ ကောန်ကမၠောန် တအ် ကၠောန် ဟွံမာန် တုဲ ဍေံ ဒှ် အာ ဆ စရင် လိက် သၟး ရ။
* '''ပ္ဍဲ ဂကောံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ တဝ်စၞေဟ် (Political and Rebel Groups):''' ဂကောံ လ္ၚဵု တအ် ၜိုန်ရ ဟွံမွဲ ကု ဒြဟတ် သြန် ကေုာံ အဝဵု အုပ်ဓုပ် ဍိုက်က်ပေင်င် ကီု လေဝ်၊ ညးတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် &quot;ကမ္မတဳ&quot; (Committees)၊ &quot;ဌာန&quot; (Departments) မဂၠိုင်ဂၠင် ကေုာံ ကၠောန် သဘင် ကောံသန္နိပါတ် နကဵု အခိုက် ဗျူရဝ်ကရေသဳ ဇၞော်ဇၞော် သွက်ဂွံ ထ္ၜး ပရေင် အံင်ဇၞး။

== ၄။ အကျိုးဆက် ကေုာံ ပရေင် ပါ်ပဲါ (Consequences and Critiques) ==

* '''ရုပ်ရဴ နွံ ကမၠောန် ဟွံစိုပ်တဲ (Form Over Function):''' ပွမသ္ပပတုပ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် ဂကောံ တအ် ဂွံ အိုတ် အခိင် ကဵု လိက်ပတ် ကေုာံ ပေါဲ ကောံဓရီု သၟး တုဲ၊ ဖဵုသွာက် ဇေတ်တ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် ဂှ် ဟွံမံက်ဂတဝ် ကၠုင်။
* '''ပရေင် ဇြိုင်ဇြုဲ သၞောတ်ဝ် (Systemic Inefficiency):''' ဍေံ ဖန် ညံင် ကမၠောန် ဂွံ ဇြိုင် အာ၊ ဟိုတ်နူ ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် လၟေင် ကမၠောန် မသ္ပပတုပ် လဝ် ဂၠိုင် လောန် အာ ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး]] (Surrogate State)
* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]] (Subversive Institutional Practices)
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==

* Pritchett, Lant, Michael Woolcock, and Matt Andrews. (2010). &quot;Capability Traps? The Mechanisms of Persistent Implementation Failure&quot;. ''Center for Global Development''.
* DiMaggio, Paul J., and Walter W. Powell. (1983). &quot;The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizational Fields&quot;. ''American Sociological Review''.</text>
      <sha1>5oppun229p75l4ggkdki1to76ey977k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54257</id>
      <parentid>54256</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T07:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10045" sha1="cocc1hxid6g2ob29i1kazz48lk1yqye" xml:space="preserve">{{Infobox concept|name=ပွမသ္ပပတုပ် ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ|native_name=Mimicking the Bureaucratic Rigor|image=|caption=|field=[[ပရေင်ဍုင်ကွာန်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်|related_concepts=ပွမသ္ပပတုပ် လဒက်ပ္တန် (Isomorphic Mimicry), [[သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး]] (Surrogate State), ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သွက်ဂွံပလီု (Malicious Compliance)}}

'''ပွမသ္ပပတုပ် ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ''' ({{lang-en|Mimicking the bureaucratic rigor}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်အုပ်ဓုပ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် မွဲ ရ။ ဍေံ တွံဂး ပွမကေတ် စကာ အခိုက်အလိုက်၊ လၟေင် ကမၠောန်၊ သၞောတ်ဝ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် တေင်တြတ် မဆေင်ကဵု သၞောတ်ဝ် ရုင် (Bureaucracy) မွဲ ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး လဒက်ပ္တန် ဇၞော်ဇၞော် တအ် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု ကမၠောန် ဇေတ်တ် ဂှ် ဍေံ ဟွံကဵု ဖဵုသွာက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံစိုပ် တရဴ အတိုင် ပရေင် ရန်တၟအ် ဍာံဍာံ (Form without function) ရ။

သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု အကာဲအရာ ဍုင် မဇၞော်မောဝ် တၟိ၊ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဟွံသေင် ကု အလဵုအသဳ (Non-state actors) ကေုာံ ပ္ဍဲ ပရေင် တဝ်စၞေဟ် လပါ် အပ္ဍဲ (Subversive practices) တအ် ရ။

== ၁။ သဘဴဓရ် သဇိုင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဝေါဟာရ ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ မအရေဝ် အဓိက ဂမၠိုင်-

* '''Mimicking (ပွမသ္ပပတုပ် / ချာဲပတုပ်):''' ပွမဖန်ဇန် ရုပ်ရဴ လပါ်မ္ၚး ညံင် ဂွံ တုပ် ကု အရာ မွဲမွဲ။
* '''Bureaucratic Rigor (ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ):''' သၞောတ်ဝ် မၞုံ ကု စရင်၊ လိက် ကၞပ်၊ တဆိပ် ကၟာတ်၊ လၟေင် ကမၠောန် မဂၠိုင်ဂၠင် ကေုာံ ပရေင် စၟဳစၟတ် မချိုတ်ပၠိုတ်။

ပ္ဍဲ ပညာ ပရေင်မၞိဟ် မ္ဂး ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် '''&quot;ပွမသ္ပပတုပ် လဒက်ပ္တန်&quot; (Isomorphic Mimicry)''' ရ။ ဍေံ ဒှ် အကာဲအရာ မၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ တအ် ဂစာန် ဒက်ပ္တန် &quot;ရုပ်ရဴ&quot; (Form) ညံင် ဂွံ တုပ် ကု ဂကောံ မအံင်ဇၞး တအ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဒုင်တဲ၊ ဆဂး &quot;ကမၠောန် အပ္ဍဲ&quot; (Function) ဂှ် ဟွံပါ ကၠုင် ရ။

== ၂။ မုဟိုတ် ညးတအ် ဒး သ္ပပတုပ် ရော? (Motivations) ==
ဂကောံ၊ အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ် တအ် သ္ပပတုပ် ပရေင် တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ ဏအ် ဟိုတ်နူကဵု တင်ရန်တၟအ် အဓိက သာ်ဏအ် ရ-

# '''သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဗဗွဲဓရ် (Search for Legitimacy):''' ဂကောံ တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ဍိုန်လျ တအ် ဂှ် မိက်ဂွံ ကဵု ညးမ္ၚး (ဥပမာ - ဍုင် သၟာင်၊ ညးကဵု ဒါန် သြန်) တအ် ထေင် ကေတ် ညးတအ် ဒှ် ဂကောံ မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် ခိုဟ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လိက် စၟတ်သမ္တီ၊ တဆိပ် ကေုာံ ရုင် မဂၠိုင်ဂၠင် ရ။
# '''သွက်ဂွံ ထ္ၜး အဝဵု သြဇာ (Projecting Authority):''' ပ္ဍဲကဵု &quot;သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး&quot; (Surrogate State) မ္ဂး ဂကောံ ရပ်လွဟ် (EAOs) တအ် ဒက်ပ္တန် ဌာန၊ ရုင် သၞောဝ်ဓဝ် ကေုာံ စကာ လိက်ပတ် သၞောတ်ဝ် ရုင် တေင်င် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ထေင် ကေတ် ညးတအ် ဒှ် &quot;အလဵုအသဳ ဍာံ&quot; မွဲ ရ။
# '''ပရေင် တဝ်စၞေဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သွက်ဂွံပလီု (Malicious Compliance / Subversion):''' ပ္ဍဲကဵု ရုင် ဇၞော်ဇၞော် မ္ဂး ကောန်ကမၠောန် တအ် ဒစဵုဒစး ညးဇၞော် နကဵု ပွမ &quot;ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် ရုင် စဵုကဵု ဍိုက်ပေင် ဇၟာပ်ပ် တင်&quot; (Mimicking the rigor) စဵုကဵု ကမၠောန် ဂှ် ယှအ် အာ ကေုာံ အခိင် အိုတ် အာ ရ။

== ၃။ ဗီုပြင် လွပ် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် (Examples in Practice) ==

* '''ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဍုင် (International Development):''' ဍုင် လ္ၚဵု တအ် ကေတ် နဲကဲ သၞောဝ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ပညာ နူ ဍုင် ရးပလိုတ် တအ် တုဲ ဖျေဟ် သၞောတ်ဝ် တေင်င် ရ။ လပါ်မ္ၚး မ္ဂး ရုပ်ရဴ ဍေံ ခိုဟ် လောန် ကီု လေဝ် ပ္ဍဲ လက်တွေ့ ဂှ် အ္စာဘာ ကေုာံ ကောန်ကမၠောန် တအ် ကၠောန် ဟွံမာန် တုဲ ဍေံ ဒှ် အာ ဆ စရင် လိက် သၟး ရ။
* '''ပ္ဍဲ ဂကောံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ တဝ်စၞေဟ် (Political and Rebel Groups):''' ဂကောံ လ္ၚဵု တအ် ၜိုန်ရ ဟွံမွဲ ကု ဒြဟတ် သြန် ကေုာံ အဝဵု အုပ်ဓုပ် ဍိုက်က်ပေင်င် ကီု လေဝ်၊ ညးတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် &quot;ကမ္မတဳ&quot; (Committees)၊ &quot;ဌာန&quot; (Departments) မဂၠိုင်ဂၠင် ကေုာံ ကၠောန် သဘင် ကောံသန္နိပါတ် နကဵု အခိုက် ဗျူရဝ်ကရေသဳ ဇၞော်ဇၞော် သွက်ဂွံ ထ္ၜး ပရေင် အံင်ဇၞး။

== ၄။ အကျိုးဆက် ကေုာံ ပရေင် ပါ်ပဲါ (Consequences and Critiques) ==

* '''ရုပ်ရဴ နွံ ကမၠောန် ဟွံစိုပ်တဲ (Form Over Function):''' ပွမသ္ပပတုပ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် ဂကောံ တအ် ဂွံ အိုတ် အခိင် ကဵု လိက်ပတ် ကေုာံ ပေါဲ ကောံဓရီု သၟး တုဲ၊ ဖဵုသွာက် ဇေတ်တ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် ဂှ် ဟွံမံက်ဂတဝ် ကၠုင်။
* '''ပရေင် ဇြိုင်ဇြုဲ သၞောတ်ဝ် (Systemic Inefficiency):''' ဍေံ ဖန် ညံင် ကမၠောန် ဂွံ ဇြိုင် အာ၊ ဟိုတ်နူ ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် လၟေင် ကမၠောန် မသ္ပပတုပ် လဝ် ဂၠိုင် လောန် အာ ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==

* [[သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး]] (Surrogate State)
* [[ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန်]] (Subversive Institutional Practices)
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]

== နိဿဲ ==

* Pritchett, Lant, Michael Woolcock, and Matt Andrews. (2010). &quot;Capability Traps? The Mechanisms of Persistent Implementation Failure&quot;. ''Center for Global Development''.
* DiMaggio, Paul J., and Walter W. Powell. (1983). &quot;The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizational Fields&quot;. ''American Sociological Review''.

[[Category:ပရေင်ဍုင်ကွာန်]] [[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:ပရေင်အုပ်ဓုပ်]]</text>
      <sha1>cocc1hxid6g2ob29i1kazz48lk1yqye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် ဗွဲမလှဲလး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10749</id>
    <revision>
      <id>54258</id>
      <timestamp>2026-05-06T08:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် ဗွဲမလှဲလး | native_name = Prevailing Assumptions | image =  | caption =  | field = [[ဒဿန]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပညာသုတေသန | related_concepts = [[လညာတ်သဇိုင်]] (Paradigm), [[လညာတ်သြဇာ]] (Hegemony), လညာတ်အ...&quot;</comment>
      <origin>54258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9846" sha1="7hmw7ztog5bsdtjnv5ipmyaprar726n" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် ဗွဲမလှဲလး
| native_name = Prevailing Assumptions
| image = 
| caption = 
| field = [[ဒဿန]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပညာသုတေသန
| related_concepts = [[လညာတ်သဇိုင်]] (Paradigm), [[လညာတ်သြဇာ]] (Hegemony), လညာတ်အပါတ် (Cognitive bias), ပရေင်ဇြိုင်ဇြုဲ လဒက်ပ္တန် (Institutional Inertia)
}}

'''တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် ဗွဲမလှဲလး''' ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မလေပ် ကော်စ '''လညာတ်သဇိုင် မပြာကတ်''' ({{lang-en|Prevailing Assumptions}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပညာ ဒဿန၊ ပရေင်လ္ၚတ် ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ ပညာ သုတေသန ရ။ ဍေံ တွံဂး လညာတ်၊ ပရေင် ပတှ်ေ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး တင်မဒုင်ကေတ်လဝ် နဒဒှ် &quot;ဍာံစၟတ်&quot; နကဵု မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံမၞိဟ်၊ ခေတ်ကာလ ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ လပါ် ပညာ မွဲမွဲ၊ သီု ဟွံမွဲ ကု ပရေင် စၟဳစၟတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် သၟာန် ဇၟာန် (Unquestioned beliefs) ရ။

တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် တအ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ &quot;လပါ် အပ္ဍဲ&quot; (Background) တုဲ ဍေံ ဖန်ဇန် ကဵု ဗီုလဵု ကောန်မၞိဟ် တအ် ကံက် အဓိပ္ပါယ် လတူ လောက၊ ဗီုလဵု ညးတအ် သ္ပ သ္ဂုတ်သွာတ်၊ ကေုာံ ဗီုလဵု ညးတအ် သြိုင်ခၞံ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဥပဒေ တအ် ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လက္ခဏာ သဘာဝ ==
ဝေါဟာရ ဏအ် ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ မအရေဝ် ၜါ သာ်-
* '''Prevailing (မပြာကတ် / မလှဲလး / ခေတ်လၟုဟ်):''' အရာ မၞုံ ကု ဩဇာ ဇၞော် အိုတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ ညးဂမၠိုင် မဒုင်လဝ် တဲ ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲ အခိင် ကာလ မွဲမွဲ။
* '''Assumptions (တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင်):''' အရာ မထေင် ကေတ် လဝ် ဒဒှ်ရ ဍေံ &quot;ဍာံ&quot; ရောင် (ၜိုန်ရ သက်သဳ ဟွံပေင် ဍိုက် ကီု လေဝ်)။

ဟိုတ်ဂှ်ရ သဘဴဓရ် ဏအ် ဍေံ ဒှ် &quot;မတ်ဒ္ၚေါဝ် အလုံ ဂကောံမၞိဟ်&quot; မွဲ ရ။ ကောန်မၞိဟ် တအ် စကာ ဍေံ သွက်ဂွံ ဖျေဟ် သ္ဂုတ်သွာတ် ပြဟ်ပြေဟ် (Mental shortcuts) တုဲ ဟွံဒး စကာ အခိင် သွက်ဂွံ ပါ်ပဲါ ဒၟံင် ဇၟာပ်ပ် အရာ ရ။ 

== ၂။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် တအ် ဏအ် ဍေံ ကဵု ဖဵုသွာက် ဇၞော် လောန် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ်-
# '''ပွမဖန်ဗဒှ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ အခိုက်အလိုက်:''' ဍေံ ဓမံက် ထ္ၜး လဝ် ဒဒှ်ရ မု ဂှ် ဒှ် အရာ ဓမ္မတာ (Normal) တုဲ မု ဂှ် ဒှ် အရာ မဟွံဓမ္မတာ (Abnormal) ရ။
# '''သဇိုင် ဥပဒေ ကေုာံ ပဝ်လသဳ:''' သၞောဝ် ဥပဒေ ဍုင် မွဲ ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ လညာတ် သဇိုင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ရ။ (ဥပမာ - ပ္ဍဲ အတိက် မ္ဂး တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် ဒဒှ်ရ &quot;ညးဗြဴ တအ် ဟွံမွဲ ကု အစောံသတ္တိ ပရေင် အုပ်ဓုပ်&quot; ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် သၞောဝ် ဂွံ ကၟာတ်လဒဵု အခေါင် ညးဗြဴ တအ်)။
# '''ပွမဒက်ပ္တန် ပရေင် ညဳသၟဟ်:''' ဟိုတ်နူ မၞိဟ် ဂၠိုင် ပတှ်ေ လဝ် လညာတ် သဇိုင် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဂကောံမၞိဟ် ဂှ် ဍေံ တန်တဴ အာ ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ် မာန် ရ။

== ၃။ အန္တရာဲ ကေုာံ တင်ဍိုန်လျ (Dangers and Limitations) ==
ၜိုန်ရ ဍေံ ကဵု ဖဵု သွက် ပရေင် တန်တဴ ဂကောံမၞိဟ် ကီု လေဝ်၊ ယဝ်ရ &quot;တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင်&quot; တအ် ဂှ် ဟွံမွဲ ကု ပရေင် ပါ်ပဲါ (Unexamined) မ္ဂး ဍေံ ဒှ် အန္တရာဲ မာန် ရ-
* '''လညာတ် အပါတ် စပ်ကဵု သၞောတ်ဝ် (Systemic Bias):''' ဍေံ ဖန် ညံင် ပရေင် ပါ်ခြာ (Discrimination) လတူ ဂကူ၊ ဘာသာ ဟွံသေင်မ္ဂး လိင် တအ် ဂွံ ဒှ် အရာ &quot;ဓမ္မတာ&quot; ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ်။
* '''ပရေင် ဇြိုင်ဇြုဲ ပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် (Institutional Inertia):''' ဂကောံ ဟွံသေင်မ္ဂး အလဵုအသဳ တအ် ဟွံမိက် ပြံင်လှာဲ နဲကဲ တၟိ ဟိုတ်နူ ညးတအ် ပတှ်ေ လဝ် ဒဒှ်ရ &quot;နဲကဲ တြေံ ဏအ် ဟေင် ရ ဍာံ အိုတ်&quot; ရ (ဆက်စပ် ကု Obsolete Relic)။
* '''ပွမကၟာတ်လဒဵု လညာတ် တၟိ (Suppression of Innovation):''' လညာတ် တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး လညာတ် ညးလၟိဟ် အောန် (Minority perspectives) တအ် ဒး ဒုင် တး ပါဲ ဟိုတ်နူ ဍေံ ဟွံကိတ်ညဳ ကု &quot;တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် ဗွဲမလှဲလး&quot; တအ် ရ။

== ၄။ ပွမပါ်ပဲါ ကေုာံ ပွမပြံင်လှာဲ (Challenging the Assumptions) ==
သွက် ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပညာ သုတေသန မွဲ ဂွံ ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ မာန် မ္ဂး ဍေံ နွံ ပၟိက် ဒၟံင် ပရေင် တဝ်စၞေဟ် လတူ လညာတ် သဇိုင် တြေံ တအ် ရ-
# '''လညာတ် ပါ်ပဲါ (Critical Thinking):''' ပွမစၟဳစၟတ် ကေုာံ သၟာန် ဇၟာန် လတူ အရာ မထေင် ကေတ် လဝ် ဒဒှ်ရ ဍေံ &quot;ဓမ္မတာ&quot; တအ် ညံင် ဂွံ တီ ဍာံစၟတ် ဍေံ။
# '''ပရေင် ပြံင်လှာဲ လညာတ်သဇိုင် (Paradigm Shift):''' အတိုင် တၠပညာ Thomas Kuhn မဟီု လဝ်၊ ကာလ တင်နင် ဟွံသေင်မ္ဂး သက်သဳ တၟိ တအ် မံက် ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင် မ္ဂး၊ &quot;တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် တြေံ&quot; ဂှ် လီုလာ် အာ တုဲ သ္ဒး ပြံင်လှာဲ ကေတ် &quot;လညာတ်သဇိုင် တၟိ&quot; (New Paradigm) ရ။
# '''ပွမရိုဟ်ပလီု (Deconstruction):''' နဲကဲ တၠပညာ Jacques Derrida မတွံဂး ပွမရိုဟ်ပလီု ပါ်ပဲါ လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် သွက်ဂွံ ဓမံက် ထ္ၜး ပရေင် ဍဵုဍိုက် မပၞုက် လဝ် သၟဝ် &quot;တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင်&quot; တအ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[လညာတ်သဇိုင်]] (Paradigm)
* [[လညာတ်သြဇာ]] (Hegemony)
* [[ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး]] (Broad Cultural Narratives)
* [[သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်]] (Obsolete Relic)

== နိဿဲ ==
* Kuhn, Thomas S. (1962). ''The Structure of Scientific Revolutions''. University of Chicago Press.
* Foucault, Michel. (1972). ''The Archaeology of Knowledge''. Pantheon Books.
* Kahneman, Daniel. (2011). ''Thinking, Fast and Slow''. Farrar, Straus and Giroux.

[[Category:ဒဿန]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:သုတေသန]]</text>
      <sha1>7hmw7ztog5bsdtjnv5ipmyaprar726n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54259</id>
      <parentid>54258</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T08:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိဿဲ */</comment>
      <origin>54259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9971" sha1="prj8xmx2yhgo6xhk39o8mkwja6zy85l" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် ဗွဲမလှဲလး
| native_name = Prevailing Assumptions
| image = 
| caption = 
| field = [[ဒဿန]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ပညာသုတေသန
| related_concepts = [[လညာတ်သဇိုင်]] (Paradigm), [[လညာတ်သြဇာ]] (Hegemony), လညာတ်အပါတ် (Cognitive bias), ပရေင်ဇြိုင်ဇြုဲ လဒက်ပ္တန် (Institutional Inertia)
}}

'''တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် ဗွဲမလှဲလး''' ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ အရေဝ် မလေပ် ကော်စ '''လညာတ်သဇိုင် မပြာကတ်''' ({{lang-en|Prevailing Assumptions}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပညာ ဒဿန၊ ပရေင်လ္ၚတ် ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ ပညာ သုတေသန ရ။ ဍေံ တွံဂး လညာတ်၊ ပရေင် ပတှ်ေ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး တင်မဒုင်ကေတ်လဝ် နဒဒှ် &quot;ဍာံစၟတ်&quot; နကဵု မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံမၞိဟ်၊ ခေတ်ကာလ ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ လပါ် ပညာ မွဲမွဲ၊ သီု ဟွံမွဲ ကု ပရေင် စၟဳစၟတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် သၟာန် ဇၟာန် (Unquestioned beliefs) ရ။

တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် တအ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ &quot;လပါ် အပ္ဍဲ&quot; (Background) တုဲ ဍေံ ဖန်ဇန် ကဵု ဗီုလဵု ကောန်မၞိဟ် တအ် ကံက် အဓိပ္ပါယ် လတူ လောက၊ ဗီုလဵု ညးတအ် သ္ပ သ္ဂုတ်သွာတ်၊ ကေုာံ ဗီုလဵု ညးတအ် သြိုင်ခၞံ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဥပဒေ တအ် ရ။

== ၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လက္ခဏာ သဘာဝ ==
ဝေါဟာရ ဏအ် ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ မအရေဝ် ၜါ သာ်-
* '''Prevailing (မပြာကတ် / မလှဲလး / ခေတ်လၟုဟ်):''' အရာ မၞုံ ကု ဩဇာ ဇၞော် အိုတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ ညးဂမၠိုင် မဒုင်လဝ် တဲ ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲ အခိင် ကာလ မွဲမွဲ။
* '''Assumptions (တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင်):''' အရာ မထေင် ကေတ် လဝ် ဒဒှ်ရ ဍေံ &quot;ဍာံ&quot; ရောင် (ၜိုန်ရ သက်သဳ ဟွံပေင် ဍိုက် ကီု လေဝ်)။

ဟိုတ်ဂှ်ရ သဘဴဓရ် ဏအ် ဍေံ ဒှ် &quot;မတ်ဒ္ၚေါဝ် အလုံ ဂကောံမၞိဟ်&quot; မွဲ ရ။ ကောန်မၞိဟ် တအ် စကာ ဍေံ သွက်ဂွံ ဖျေဟ် သ္ဂုတ်သွာတ် ပြဟ်ပြေဟ် (Mental shortcuts) တုဲ ဟွံဒး စကာ အခိင် သွက်ဂွံ ပါ်ပဲါ ဒၟံင် ဇၟာပ်ပ် အရာ ရ။ 

== ၂။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ==
တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် တအ် ဏအ် ဍေံ ကဵု ဖဵုသွာက် ဇၞော် လောန် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ်-
# '''ပွမဖန်ဗဒှ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ အခိုက်အလိုက်:''' ဍေံ ဓမံက် ထ္ၜး လဝ် ဒဒှ်ရ မု ဂှ် ဒှ် အရာ ဓမ္မတာ (Normal) တုဲ မု ဂှ် ဒှ် အရာ မဟွံဓမ္မတာ (Abnormal) ရ။
# '''သဇိုင် ဥပဒေ ကေုာံ ပဝ်လသဳ:''' သၞောဝ် ဥပဒေ ဍုင် မွဲ ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ လညာတ် သဇိုင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ရ။ (ဥပမာ - ပ္ဍဲ အတိက် မ္ဂး တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် ဒဒှ်ရ &quot;ညးဗြဴ တအ် ဟွံမွဲ ကု အစောံသတ္တိ ပရေင် အုပ်ဓုပ်&quot; ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် သၞောဝ် ဂွံ ကၟာတ်လဒဵု အခေါင် ညးဗြဴ တအ်)။
# '''ပွမဒက်ပ္တန် ပရေင် ညဳသၟဟ်:''' ဟိုတ်နူ မၞိဟ် ဂၠိုင် ပတှ်ေ လဝ် လညာတ် သဇိုင် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဂကောံမၞိဟ် ဂှ် ဍေံ တန်တဴ အာ ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ် မာန် ရ။

== ၃။ အန္တရာဲ ကေုာံ တင်ဍိုန်လျ (Dangers and Limitations) ==
ၜိုန်ရ ဍေံ ကဵု ဖဵု သွက် ပရေင် တန်တဴ ဂကောံမၞိဟ် ကီု လေဝ်၊ ယဝ်ရ &quot;တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင်&quot; တအ် ဂှ် ဟွံမွဲ ကု ပရေင် ပါ်ပဲါ (Unexamined) မ္ဂး ဍေံ ဒှ် အန္တရာဲ မာန် ရ-
* '''လညာတ် အပါတ် စပ်ကဵု သၞောတ်ဝ် (Systemic Bias):''' ဍေံ ဖန် ညံင် ပရေင် ပါ်ခြာ (Discrimination) လတူ ဂကူ၊ ဘာသာ ဟွံသေင်မ္ဂး လိင် တအ် ဂွံ ဒှ် အရာ &quot;ဓမ္မတာ&quot; ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ်။
* '''ပရေင် ဇြိုင်ဇြုဲ ပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် (Institutional Inertia):''' ဂကောံ ဟွံသေင်မ္ဂး အလဵုအသဳ တအ် ဟွံမိက် ပြံင်လှာဲ နဲကဲ တၟိ ဟိုတ်နူ ညးတအ် ပတှ်ေ လဝ် ဒဒှ်ရ &quot;နဲကဲ တြေံ ဏအ် ဟေင် ရ ဍာံ အိုတ်&quot; ရ (ဆက်စပ် ကု Obsolete Relic)။
* '''ပွမကၟာတ်လဒဵု လညာတ် တၟိ (Suppression of Innovation):''' လညာတ် တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး လညာတ် ညးလၟိဟ် အောန် (Minority perspectives) တအ် ဒး ဒုင် တး ပါဲ ဟိုတ်နူ ဍေံ ဟွံကိတ်ညဳ ကု &quot;တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် ဗွဲမလှဲလး&quot; တအ် ရ။

== ၄။ ပွမပါ်ပဲါ ကေုာံ ပွမပြံင်လှာဲ (Challenging the Assumptions) ==
သွက် ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပညာ သုတေသန မွဲ ဂွံ ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ မာန် မ္ဂး ဍေံ နွံ ပၟိက် ဒၟံင် ပရေင် တဝ်စၞေဟ် လတူ လညာတ် သဇိုင် တြေံ တအ် ရ-
# '''လညာတ် ပါ်ပဲါ (Critical Thinking):''' ပွမစၟဳစၟတ် ကေုာံ သၟာန် ဇၟာန် လတူ အရာ မထေင် ကေတ် လဝ် ဒဒှ်ရ ဍေံ &quot;ဓမ္မတာ&quot; တအ် ညံင် ဂွံ တီ ဍာံစၟတ် ဍေံ။
# '''ပရေင် ပြံင်လှာဲ လညာတ်သဇိုင် (Paradigm Shift):''' အတိုင် တၠပညာ Thomas Kuhn မဟီု လဝ်၊ ကာလ တင်နင် ဟွံသေင်မ္ဂး သက်သဳ တၟိ တအ် မံက် ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင် မ္ဂး၊ &quot;တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင် တြေံ&quot; ဂှ် လီုလာ် အာ တုဲ သ္ဒး ပြံင်လှာဲ ကေတ် &quot;လညာတ်သဇိုင် တၟိ&quot; (New Paradigm) ရ။
# '''ပွမရိုဟ်ပလီု (Deconstruction):''' နဲကဲ တၠပညာ Jacques Derrida မတွံဂး ပွမရိုဟ်ပလီု ပါ်ပဲါ လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် သွက်ဂွံ ဓမံက် ထ္ၜး ပရေင် ဍဵုဍိုက် မပၞုက် လဝ် သၟဝ် &quot;တင်ဒုင်ကေတ်သဇိုင်&quot; တအ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[လညာတ်သဇိုင်]] (Paradigm)
* [[လညာတ်သြဇာ]] (Hegemony)
* [[ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး]] (Broad Cultural Narratives)
* [[သှေ်သၟေဟ် လဟီုခေတ်]] (Obsolete Relic)

== နိဿဲ ==
* Kuhn, Thomas S. (1962). ''The Structure of Scientific Revolutions''. University of Chicago Press.
* Foucault, Michel. (1972). ''The Archaeology of Knowledge''. Pantheon Books.
* Kahneman, Daniel. (2011). ''Thinking, Fast and Slow''. Farrar, Straus and Giroux.

[[Category:ဒဿန]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:သုတေသန]]

[[Category:ဒဿန]] [[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]] [[Category:သုတေသန]]</text>
      <sha1>prj8xmx2yhgo6xhk39o8mkwja6zy85l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရေင်ဗ္တောန်လိက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10750</id>
    <revision>
      <id>54262</id>
      <timestamp>2026-05-06T11:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox concept | name = ပရေင်ဗ္တောန်လိက် | native_name = Educational Practices / Literacy Education | image =  | caption =  | field = [[ပညာရေၚ်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ယေန်သၞာင်၊ မနုဿဗေဒ | related_concepts = ပရေင်တန်တဴခိုင်ဗိုင် လဒက်ပ္တန...&quot;</comment>
      <origin>54262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9389" sha1="nlq2xyxaku9s2y21dprozwf3ydndnz9" xml:space="preserve">{{Infobox concept
| name = ပရေင်ဗ္တောန်လိက်
| native_name = Educational Practices / Literacy Education
| image = 
| caption = 
| field = [[ပညာရေၚ်]]၊ [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]၊ ယေန်သၞာင်၊ မနုဿဗေဒ
| related_concepts = ပရေင်တန်တဴခိုင်ဗိုင် လဒက်ပ္တန် (Institutional Resilience), [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]] (Counter Hegemony), ပရေင်ပံင်နှဴ ဗျူဟာ (Strategic Hybridity), ပရေင်ဖျေဟ်သၞောတ်ဝ်ပညာ (Educational Standardization)
}}

'''ပရေင်ဗ္တောန်လိက်''' ({{lang-en|Educational Practices / Literacy Education}}) ဝွံ ဍေံ ဒှ် လၟေင် ကမၠောန်၊ အခိုက်အလိုက် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် (Institution) မွဲ မတွံဂး ပွမဗ္တောန် ကဵု ပညာ၊ လိက်ပတ်၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ လညာတ် သမ္တီ ကု မၞိဟ် မွဲ အဆက် စိုပ် မွဲ အဆက် ရ။ 

ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပညာ လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် ဗွဲမဂၠိုင် (Multicultural Studies) မ္ဂး၊ &quot;ပရေင်ဗ္တောန်လိက်&quot; ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ဆ ပွမဗှ် လိက် ဒး သၟး၊ ဍေံ ဒှ် ကိရိယာ အဓိက မွဲ သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ဇာတိနာမ (Identity reproduction)၊ သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် ပရေင် ညဳသၟဟ်၊ ကေုာံ လဆောဝ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် နဲကဲ သွက်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ကု သၞောတ်ဝ် လညာတ် သြဇာ မဍဵုဍိုက် လဝ် (Counter-hegemonic practices) ရ။

== ၁။ သဘဴဓရ် ကေုာံ ပရေင်ဖျေဟ်သၞောတ်ဝ် (Theory and Standardization) ==
ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ခေတ်တၟိ ဝွံ ပရေင် ဗ္တောန်လိက် ဂှ် ဍေံ ဒး ဒုင် ဖန်ဇန် လဝ် နကဵု လညာတ် ၜါ သာ်-
* '''ပရေင်ဖျေဟ်သၞောတ်ဝ်ပညာ မွဲဗီုဓဝ် (Educational Standardization):''' အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး အဝဵု ဍုင် (State power) တအ် မလေပ် ဖန်ဇန် ပြဌာန်း သၞောတ်ဝ် ပညာ၊ လိက် ဗ္တောန် (Curriculum) ကေုာံ သၞောတ်ဝ် စၟဳစၟတ် စရေင် မွဲ ဗီု ဓဝ် အလုံ မွဲ ဍုင် ရ။ အရာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ကဵု ဖဵု သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကီု လေဝ်၊ ဍေံ မလေပ် ကၟာတ်လဒဵု ထောအ် အခေါင်အရာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂကူ လၟိဟ် အောန် တအ် (Coercive isomorphism) ရ။
* '''ပညာ သွက် ဗၠးၜး (Critical Pedagogy):''' အတိုင် လညာတ် တၠပညာ ပရေင်ပညာ Paulo Freire မ္ဂး၊ ပရေင် ဗ္တောန်လိက် ဇေတ်တ် ဂှ် ဍေံ ဒး ဒှ် အရာ မကဵု လညာတ် သၠးပွး၊ မဗတိုက် ပတိတ် လညာတ် ဍိုက်ဍဵု တုဲ ဖန် ညံင် ကွးဘာ တအ် ဂွံ တီ ညာတ် ပါ်ပဲါ အကာဲအရာ ဂကောံမၞိဟ် မာန် ရ။

== ၂။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Role in Cultural Reproduction) ==
ပရေင်ဗ္တောန်လိက် ဝွံ ဍေံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် ဇၞော် လောန် သွက် ဂကူ မွဲ-
# '''ပွမဆက်စၠောအ် ယေန်သၞာင် (Cultural Reproduction):''' ဍေံ ဒှ် ပွမလွဳလွတ် ညံင် ကောန်ၚာ် တအ် ဂွံ တီ အခိုက်အလိုက်၊ သၞောတ်ဝ် ကိုယ်ကျင့်တရား (Moral framework) ကေုာံ ဝင် အတိက် ဂကူ ဇကု။
# '''သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory):''' ဍေံ ဒက်ပ္တန် &quot;ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး&quot; (Broad Cultural Narratives) တုဲ ဖန် ညံင် ဂကောံမၞိဟ် ဂွံ သှ်ေ တန်တဴ ဒၟံင် ညဳညဳ သၟဟ်သၟဟ် မာန်။

== ၃။ ပရေင်ဗ္တောန်လိက် ကောန်ဍုင်အရင် ကေုာံ ပရေင်တန်တဴခိုင်ဗိုင် (Ethnic Education and Institutional Resilience) ==
သွက် ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် မပ္တံကဵု ဂကူမန် ပိုဲ တအ် မ္ဂး၊ သၞောတ်ဝ် &quot;ပရေင်ဗ္တောန်လိက်&quot; (ဥပမာ - ဘာဗ္တောန်လိက်မန် ဥတုကညင်၊ သၞောတ် ပရိယတ္တိ) ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ဆ ပညာ သၟး၊ ဍေံ ဒှ် သင်္ကေတ **ပရေင်တန်တဴခိုင်ဗိုင် လဒက်ပ္တန် (Institutional Resilience)** ရ။
* ၜိုန်ရ သၞောတ်ဝ် ပညာ အလဵုအသဳ ဂစာန် ဓလီုပ္ဍိုက် (Hegemony) ညံင် လိက် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂကူ လၟိဟ် အောန် ဂွံ ကၠေအ် အာ ကီု လေဝ်၊ ဂကောံမၞိဟ် တအ် ဒက်ပ္တန် သၞောတ်ဝ် ဗ္တောန် လိက် အလဵုစောတ် (Community-based education) သွက်ဂွံ ဆက် ဂျိုင် တန်တဴ ရ။ 
* ပရေင် ချဳဓရာင် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် နဲကဲ **&quot;ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ&quot; (Counter Hegemony)** မွဲ မတွံဂး ပွမသြိုင်ခၞံ လညာတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် တၟိ သွက်ဂွံ ဒစဵုဒစး ညးမအုပ်ဓုပ် ရ။

== ၄။ ပရေင်ပံင်နှဴ ဗျူဟာ (Strategic Hybridity in Education) ==
ပ္ဍဲကဵု ပရေင် တန်တဴ ဇၞော်မောဝ် သၞောတ်ဝ် ပညာ ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် တအ် မ္ဂး၊ ညးတအ် မလေပ် စကာ နဲကဲ **ပရေင်ပံင်နှဴ ဗျူဟာ (Strategic Hybridity)** ရ။ 
* '''အဓိပ္ပါယ်:''' ဍေံ တွံဂး ပွမဒုင် ကေတ် သၞောတ်ဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး အခိုက်အလိုက် အလဵုအသဳ လ္ၚဵု (ဥပမာ - ပွမဒ္ဂေတ် ဗက် လၟေင် ပညာ စှ် တန်၊ ပွမကဵု တဆိပ်ကြာ ဍုင်) တုဲ ပံင်နှဴ စုတ် ကု သၞောတ်ဝ် လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဇကု (ဥပမာ - စုတ် ဘာသာ မန်၊ ဝင် မန်)။
* အရာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် သၞောတ်ဝ် ဗ္တောန် လိက် ဇကု ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဒုင်တဲ နူကဵု အလဵုအသဳ (Legitimacy) ကီု၊ သီု ဂွံ ထိင်ဒဝ် လဝ် ဇာတိနာမ ဂကူ ဇကု (Identity) ဍိုက်က်ပေင်င် မာန် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ပညာရေၚ်]]
* [[စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
* [[ပရေင်တန်တဴခိုင်ဗိုင် လဒက်ပ္တန်]]
* [[ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ]]
* ဘာသာ မိ (Mother Tongue-Based Education)

== နိဿဲ ==
* Freire, Paulo. (1970). ''Pedagogy of the Oppressed''. Herder and Herder.
* Bourdieu, Pierre, and Jean-Claude Passeron. (1990). ''Reproduction in Education, Society and Culture''. SAGE Publications.
* Apple, Michael W. (2004). ''Ideology and Curriculum''. Routledge.

[[Category:ပညာရေၚ်]]
[[Category:စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်]]
[[Category:ယေန်သၞာင်]]
[[Category:လညာတ် ဒဿန]]</text>
      <sha1>nlq2xyxaku9s2y21dprozwf3ydndnz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပျူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10751</id>
    <revision>
      <id>54264</id>
      <timestamp>2026-05-06T11:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox ethnic group | group = ဂကူပျူ &lt;br /&gt; Pyu / Tircul | image = [[File:Pyu coins.jpg|250px]] | image_caption = သြန်ထကောတ် ခေတ်ပျူ (Pyu coins) | native_name = ပျူ (Pyu)၊ တိရ်စူ (Tircul) | poptime = အကြာ ၂ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ စဵုကဵု ၁၁ ဗွဝ်ကၠံ အေဒဳ (လဟီုခေတ်) | region1 =...&quot;</comment>
      <origin>54264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12386" sha1="ch5wxbx68o39atr4tnonenp3arm54b0" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group = ဂကူပျူ &lt;br /&gt; Pyu / Tircul
| image = [[File:Pyu coins.jpg|250px]]
| image_caption = သြန်ထကောတ် ခေတ်ပျူ (Pyu coins)
| native_name = ပျူ (Pyu)၊ တိရ်စူ (Tircul)
| poptime = အကြာ ၂ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ စဵုကဵု ၁၁ ဗွဝ်ကၠံ အေဒဳ (လဟီုခေတ်)
| region1 = ဒေသ လဒေါဝ် ဍုင်ဗၟာ (ခရိုင် ဨရာဝတဳ)
| rels = [[ထေရဝါဒ|ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ]]၊ မဟာယာန၊ ဟိန္ဒူ ကေုာံ ပရေင်ပတှ်ေ သဘာဝ
| langs = [[အရေဝ်ပျူ|ဘာသာပျူ]] (Pyu language)
| related_groups = [[ဂကူဗၟာ|ဗၟာ]]၊ [[ဂကူမန်|မန်]] (ဒွါရဝတဳ)၊ ကောန်ဂကူ တိဗေတ်-ဗၟာ တၞဟ်
}}

'''ဂကူပျူ''' ({{lang-en|Pyu}}; {{lang-my|ပျူလူမျိုး}}) ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵု လိက်စၟတ်သမ္တီ ဝင် ကြုက် တအ် မလေပ် ကော်စ '''တိရ်စူ''' (Tircul) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဂကူတြေံ မွဲ မလုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲ ဂကောံ အရေဝ် တိဗေတ်-ဗၟာ (Tibeto-Burman) တုဲ၊ မပဒတဴ လဝ် ပ္ဍဲကဵု ဒေသ လဒေါဝ် ဍုင်ဗၟာ ဇိုင် ၜဳဨရာဝတဳ ကေုာံ ၜဳစစ်တောင်း နူကဵု အကြာ ၂ ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ (2nd century BCE) စဵုကဵု စိုပ် ခေတ် ဗုကာံ လပါ် စ (၁၁ ဗွဝ်ကၠံ အေဒဳ) ရ။

ဂကူပျူ တအ် ဝွံ ညးတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် &quot;ဍုင်ပျူဂမၠိုင်&quot; (Pyu city-states) မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်၊ ပရေင် ဗၞိက်၊ ပရေင် သိုက်သၠိုင်၊ ကေုာံ ယေန်သၞာင် သာသနာ ဗွဲမဇၞော်မောဝ် တုဲ၊ ညးတအ် ဒှ် ဂကူ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် မဖန်ဗဒှ် လဝ် ယေန်သၞာင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ဍုင် ပ္ဍဲကဵု ဒေသ ဍုင်ဗၟာ လပါ် လတူ ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ တမ်ရိုဟ် (History and Origins) ==
အတိုင် သုတေသန ဝင် မ္ဂး၊ ဂကူပျူ တအ် ဝွံ ညးတအ် ပြံင်စိုပ် ကၠုင် နူကဵု ဒေသ ဍုင်ကြုက် လပါ် သၠုင်ကျာ (ဒေသ ယူနန် လၟုဟ်) တုဲ စှ်ေ ကၠုင် အတိုင် ကြုင် ၜဳဨရာဝတဳ ရ။ ညးတအ် စိုပ် ကၠုင် ဒေသ လဒေါဝ် ဍုင်ဗၟာ တုဲ ပံင်နှဴ ကု ကောန်မၞိဟ် ဒေသ တြေံ (Austroasiatic) တအ် တုဲ ဒက်ပ္တန် ကၠုင် ဍုင် ကွာန် ရ။

အတိုင် လိက်စၟတ်သမ္တီ ဝင် ကြုက် မၞုံ ယၟု &quot;တာင်&quot; (Tang Dynasty) မ္ဂး၊ ဂကူပျူ တအ် ဂှ် ညးတအ် နွံ ကု ဍုင်ဇၞော် ဍုင်ဍောတ် သီုဖအိုတ် ၁၈ ဍုင် တုဲ၊ ဍုင် တအ် ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ကၟာင် ဍုင် သိုင် လဝ် နကဵု တၟအ် ကေုာံ အုတ် ခိုင်င် ကၠိုက်က် ရ။

== ၂။ ဍုင်ပျူ အဓိကဂမၠိုင် (Major Pyu City-States) ==
ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ပျူ ဂမၠိုင် ဂှ် ဍုင် မပြာကတ် ကေုာံ သၟာသုတေသန တအ် မခါဲ ဆဵု လဝ် ဍာံဍာံ ဂှ် နွံ ၃ ဍုင် အဓိက ရ-
# '''ဍုင် ဗိဿနိုး (Beikthano):''' နွံ ပ္ဍဲ ခရိုင် တောင်တွင်းကြီး တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် ဍုင်ပျူ တြေံ အိုတ် မွဲ ရ (အကြာ ၁ ဗွဝ်ကၠံ လပါ် စ စဵုကဵု ၅ ဗွဝ်ကၠံ)။ ပ္ဍဲ ဍုင် ဏအ် ဆဵု ဂွံ တိုက် သိုင် လဝ် နကဵု အုတ်၊ လွဟ် ပသဲ၊ ကေုာံ အခိုက် စံင် ဇုတ် ရ။
# '''ဍုင် ဟန်လင်း (Hanlin):''' နွံ ပ္ဍဲ ခရိုင် ရွှေဘို၊ ဒေသ ဝက်လက်။ ဍေံ ဒှ် ဍုင်ဇၞော် ပ္ဍဲ အကြာ ၇ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၉ ဗွဝ်ကၠံ ရ။ ဍုင် ဏအ် ဂှ် ကျာ်သြဳ ဍုင် ဒှ် ပရေင် ဗၞိက်၊ ပရေင် ကၠောန် ၜဵု တုဲ စိုပ် အလဵု ဍေံ ကၠေအ်ကၠက် အာ ဟိုတ်နူ ပၞာန် နန်ကျဴ တအ် ဗတိုက် ရ။
# '''ဍုင် သြဳက္သေတြ (Sri Ksetra):''' နွံ ကြပ် ကု ဍုင် ပြည် လၟုဟ် တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် ဍုင်ပျူ မဇၞော် အိုတ် ကေုာံ စိုပ် ကဆံင် သၠုင် အိုတ် ပ္ဍဲ အကြာ ၇ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၉ ဗွဝ်ကၠံ ရ။ သြဳက္သေတြ ဂှ် သိုက်သၠိုင် ဗွဲမလောန် တုဲ ဆဵု ဂွံ ကျာ်စေတဳ ဂမၠိုင်၊ ရုပ် ပဋိမာရုပ်၊ လိက်တၟအ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

တင်စၟတ်: ဍုင်ပျူ သီု ၃ ဍုင် ဝွံ ဒး ဒုင် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် '''ဒတန် အာဲကၟာဲ ဝင် ဂၠးတိ (UNESCO World Heritage Site)''' ပ္ဍဲကဵု သၞာံ ၂၀၁၄ ရ။ 

== ၃။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်ပတှ်ေ (Culture and Religion) ==
* '''ပရေင် ပတှ်ေ ဘာသာ:''' ဂကူပျူ တအ် ဂှ် ညးတအ် ဒုင် ကေတ် လဝ် လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ (ဗွဲတၟေင် ထေရဝါဒ) ကေုာံ ဘာသာ ဟိန္ဒူ နူကဵု ဍုင် အိန္ဒိယ ရ။ ပ္ဍဲ ဍုင် သြဳက္သေတြ မ္ဂး ဆဵု ဂွံ သ္ၚိ ဌာန သာသနာ ကေုာံ စေတဳ (ဥပမာ - ဘောဘောကြီး စေတဳ) မသိုင် လဝ် နကဵု အုတ် ခိုင်င် ကၠိုက်က် ရ။
* '''အခိုက် စံင် ဇုတ် (Urn Burials):''' အခိုက် တၟေင် ဂကူပျူ မွဲ ဂှ် ညးတအ် ဟွံတိုပ် ဇွ၊ ညးတအ် စံင် ထောအ် ဇွ တုဲ စုတ် လဝ် ဇုတ် ကေုာံ ပြာ် ပ္ဍဲကဵု ကြိုတ် (Urns) ဟွံသေင်မ္ဂး ဖလား အုတ်၊ ဖလား သရိုတ် တုဲ သီ လဝ် လပါ် မ္ၚး ဍုင် ရ။
* '''ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗၞိက်:''' ညးတအ် စကာ &quot;သြန် ထကောတ်&quot; (Pyu coins) မကၠောန် လဝ် နကဵု သြန် ကေုာံ သရိုတ်၊ မၞုံ ကု ရုပ် သင်္ကေတ သာသနာ မပ္တံကဵု ဘဒ္ဒပဳဌ၊ သၟိင် တ္ၚဲ တအ် ရ။ ဍုင်ပျူ ဂှ် ဒှ် ဒတန် ဗၞိက် အကြာ ဍုင်ကြုက် ကေုာံ ဍုင် အိန္ဒိယ ရ။

== ၄။ အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ လိက်ပတ် (Language and Script) ==
* '''အရေဝ်ပျူ:''' ဍေံ ဒှ် အရေဝ် မလုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲ ဂကောံ တိဗေတ်-ဗၟာ တုဲ၊ ကြပ် တုပ် ကု အရေဝ် ဗၟာ ကေုာံ အရေဝ် ကောန်ဍုင်အရင် လပါ် ဒဵု လ္ၚဵု တအ် ရ။
* '''လိက်ပျူ:''' ဂကူပျူ တအ် လွဳ ကေတ် အက္ခရ် ဗြဟ္မဳ နူကဵု အိန္ဒိယ သၠုင်ကျာ (Kadamba script) တုဲ ဖန်ဗဒှ် လဝ် လိက်ပျူ ရ။ လိက်ပျူ ဂှ် ညးတအ် ချူ လဝ် ပ္ဍဲ လိက်တၟအ်၊ ပြကိုဟ် ထဝ်/သြန် ကေုာံ လတူ ကြိုတ် ဇုတ် တအ် ရ။
* '''လိက်တၟအ် မျစေဒဳ (Myazedi Inscription):''' ၜိုန်ရ ဍုင်ပျူ လီု အာ ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲ ခေတ် ဗုကာံ (၁၁၁၃ အေဒဳ) မ္ဂး ညးတအ် ဆက် ချူ စကာ လိက်ပျူ နဒဒှ် ဘာသာ စၟတ်သမ္တီ ဝင် မွဲ ပ္ဍဲ လိက်တၟအ် မျစေဒဳ (မချူ လဝ် နကဵု လိက် ၄ ဘာသာ - ပျူ၊ မန်၊ ဗၟာ၊ ပါဠိ) ဏီ ရ။

== ၅။ ပရေင် လီုလာ် ကေုာံ ပရေင် ကၠေအ်ကၠက် (Decline and Assimilation) ==
ဍုင်ပျူ တအ် ဝွံ စိုပ် လပါ် ၉ ဗွဝ်ကၠံ မ္ဂး ဍေံတအ် ဍိုန်လျ အာ ဟိုတ်နူကဵု ဒး ဒုင် ဗတိုက် နူကဵု ပၞာန် ဒပ် ကြုက်-တိဗေတ် နူကဵု ရးနိဂီု နန်ကျဴ (Nanzhao) မၞုံ ပ္ဍဲ ယူနန် ရ။ ဒပ် နန်ကျဴ တအ် သီ ကေတ် ဍုင် ဟန်လင်း တုဲ ရပ် ဏာ ကောန်ဍုင် သၟာ အနုသုခုမ ပျူ တအ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

ကြဴနူ ဂှ်၊ ပ္ဍဲ ၉-၁၀ ဗွဝ်ကၠံ မ္ဂး၊ ဂကူ ဗၟာ (Bamar) တအ် ပြံင်စှ်ေ ကၠုင် နူကဵု လပါ် သၟဝ်ကျာ တုဲ စ ဒက်ပ္တန် ကၠုင် ဍုင် ဗုကာံ (Bagan) ရ။ ဂကူပျူ မသှ်ေ တန်တဴ ဒၟံင် တအ် ဂှ် ပံင်နှဴ အာ ကု ဂကူ ဗၟာ သိုက်သိုက် သာသာ တုဲ၊ စိုပ် ၁၁-၁၂ ဗွဝ်ကၠံ မ္ဂး ယၟု မဟီုမ္ဂး &quot;ပျူ&quot; ဂှ် လဟီုခေတ် တုဲ ကၠေအ်ကၠက် အာ နူကဵု ဝင်၊ ပြံင်လှာဲ အာ နဒဒှ် ဂကူ ဗၟာ အလုံ မွဲ အိုတ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[ဂကူမန်]] (Mon people)
* [[ဍုင်သြဳက္သေတြ]]
* ဒွါရဝတဳ (Dvaravati)
* ဗုကာံ (Bagan)

== နိဿဲ ==
* Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawaii Press.
* Hudson, Bob (2004). ''The Origins of Bagan: The archaeological landscape of Upper Burma to AD 1300''. University of Sydney.
* Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagán Burma: Languages and History''. Oxford University Press.

[[Category:ဝင် ဍုင်ဗၟာ]]
[[Category:ဂကူ အာရှ အရှေ့တောင် တြေံ]]
[[Category:ပျူ]]</text>
      <sha1>ch5wxbx68o39atr4tnonenp3arm54b0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဓနု (ဂကူ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10752</id>
    <revision>
      <id>54265</id>
      <timestamp>2026-05-06T11:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox ethnic group | group = ဂကူဓနု &lt;br /&gt; Danu people | image =  | image_caption =  | native_name = ဓနု | poptime = စၟတ်သမ္တီလဝ် အကြာ ၁ သိက် စဵုကဵု ၂ သိက် (၁၀၀,၀၀၀ - ၂၀၀,၀၀၀) | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 =  | region2 = [[တွဵုရးသေံ]] (ဒေသ အုပ်ဓုပ်အပိုင...&quot;</comment>
      <origin>54265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10068" sha1="45tjy1g26lzub4gi2viwr97qzkwsosr" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group = ဂကူဓနု &lt;br /&gt; Danu people
| image = 
| image_caption = 
| native_name = ဓနု
| poptime = စၟတ်သမ္တီလဝ် အကြာ ၁ သိက် စဵုကဵု ၂ သိက် (၁၀၀,၀၀၀ - ၂၀၀,၀၀၀)
| region1 = {{flag|Myanmar}}
| pop1 = 
| region2 = [[တွဵုရးသေံ]] (ဒေသ အုပ်ဓုပ်အပိုင် ဓနု)
| pop2 = 
| region3 = တွဵုရးမာန္တလေ
| pop3 = 
| rels = [[ထေရဝါဒ|ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ]]၊ ပရေင်ပတှ်ေ ကလော်နတ်
| langs = အရေဝ်ဓနု၊ [[ဘာသာဗၟာ|ဗၟာ]]၊ [[ဘာသာသေံ|သေံ]]
| related_groups = [[ဂကူဗၟာ|ဗၟာ]]၊ [[ဂကူသေံ|သေံ]]၊ တောင်ရိုး၊ ပအိုအ်
}}

'''ဂကူဓနု''' ({{lang-en|Danu people}}; {{lang-my|ဓနုလူမျိုး}}) ဝွံ ဒှ် ဂကူကောန်ဍုင်အရင် မွဲ ပ္ဍဲကဵု ရးနိဂီုဗၟာ တုဲ၊ ဗွဲမဂၠိုင် မပဒတဴ ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးသေံ (Shan State) လပါ် ပလိုတ် ကေုာံ တွဵုရးမာန္တလေ ရ။ ညးတအ် ဂှ် ဒှ် ဂကူ မၞုံ ကု ယေန်သၞာင်၊ အရေဝ် ကေုာံ အခိုက်ကၞာ မတၞဟ်ခြာ မွဲ တုဲ၊ အတိုင် သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၀၈ မ္ဂး၊ ညးတအ် ကလိဂွံ လဝ် '''ဒေသ အုပ်ဓုပ်အပိုင် ဓနု''' (Danu Self-Administered Zone) မတွံဂး ပွိုင်ဍုင် ပင်းတယ ကေုာံ ပွိုင်ဍုင် ရွာငံ ရ။

== ၁။ ဝင် ကေုာံ တမ်ရိုဟ် (History and Etymology) ==
ယၟု မဟီုမ္ဂး &quot;ဓနု&quot; ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ပတှ်ေ ကေတ် လဝ် ဒဒှ်ရ ဍေံ ကၠုင် နူ ဝေါဟာရ ပါဠိ ဟွံသေင်မ္ဂး သက္ကတ '''&quot;ဓနု&quot;''' မဂွံ အဓိပ္ပါယ် '''&quot;တ္ၚ&quot; (Bow)''' ရ။ 
* '''ဝင် အာဂီု:''' အတိုင် ဝင် လဴ အာဂီု မ္ဂး ဂကူဓနု တအ် ဂှ် ဒှ် တၞောဝ် သၟာတ္ၚ ညးမစိုန်သကီု ပ္ဍဲ အခိင် ခေတ် သၟိင်ဗၟာ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ရ။ ညးတအ် ဒှ် မၞိဟ် မမင်မဲ လဝ် ပယျဵု အကြာ ဒေသ ဒဵု သေံ ကေုာံ ဒေသ ခရိုင် ဗၟာ ရ။
* '''လညာတ် သုတေသန ဝင်:''' သၟာသုတေသန တအ် ထေင် ကေတ် ဒဒှ်ရ ဂကူဓနု ဝွံ ဒှ် ဂကူ မပြံင်စှ်ေ ကၠုင် နူ ဒေသ လဒေါဝ် ဍုင်ဗၟာ တုဲ ပံင်နှဴ ကု ဂကူ သေံ၊ တောင်ရိုး တအ် တုဲ က္တဵုဒှ် ကၠုင် &quot;ဂကူ ဓနု&quot; မွဲ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ယေန်သၞာင် ညးတအ် ဂှ် ဒှ် အရာ မပံင်နှဴ အကြာ အခိုက် ဗၟာ ကေုာံ အခိုက် သေံ ရ။

== ၂။ ဒေသမပဒတဴ ကေုာံ လၟိဟ်မၞိဟ် (Geography and Demographics) ==
ဂကူဓနု တအ် ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ပဒတဴ ပ္ဍဲကဵု ဒေသ ဒဵု သၠုင် တွဵုရးသေံ လပါ် ပလိုတ် ရ။
* '''ဒေသ အုပ်ဓုပ်အပိုင် ဓနု:''' ပွိုင်ဍုင် ပင်းတယ (Pindaya) ကေုာံ ပွိုင်ဍုင် ရွာငံ (Ywangan) ဂှ် ဒှ် ဒေသ ဌာန်တၟုပ် အဓိက ဂကူ ဓနု တအ် ရ။ ထီု ပင်းတယ မၞုံ ကု ရုပ် ကျာ်ပဋိမာရုပ် မဂၠိုင် သ္ၚောဲ ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ စၟတ်သမ္တီ ကိစ္စဇၞော် ဂကူ ဓနု တအ် ရ။
* '''ဒေသ တၞဟ်ဂမၠိုင်:''' ပါဲနူ ဏအ် တုဲ ညးတအ် ပဒတဴ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင် ကလော၊ ရပ်စောက်၊ တောင်ကြီး ကေုာံ ဒေသ တွဵုရးမာန္တလေ လပါ် ဗမံက် (ဥပမာ - မိုးကုတ်၊ ပြင်ဦးလွင်) တအ် ကီု ရ။

== ၃။ အရေဝ်ဘာသာ (Language) ==
အရေဝ်ဓနု ဝွံ ဍေံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ အရေဝ် တိဗေတ်-ဗၟာ (Tibeto-Burman language family) ရ။ 
* အရေဝ် ညးတအ် ဂှ် ကြပ် တုပ် ကု အရေဝ် ဗၟာ ဗွဲမလောန် တုဲ၊ သၟာ သုတေသန လ္ၚဵု တအ် စၟတ်သမ္တီ ဍေံ နဒဒှ် အရေဝ် ဗၟာ လပါ် ဒဵု (Burmese dialect) မွဲ ရ။
* ဆဂး ရမ္သာင် (Accent) ညးတအ် ဂှ် တၞဟ်ခြာ လောန် တုဲ၊ မအရေဝ် ဝေါဟာရ လ္ၚဵု တအ် လေဝ် တၞဟ်ခြာ နူ ဗၟာ သာမည တုဲ ပံင်နှဴ ကု အရေဝ် သေံ ကီု ရ။

== ၄။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ အခိုက်ကၞာ (Culture and Traditions) ==
=== ကမၠောန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ===
ဂကူဓနု တအ် ဂှ် စိုန်သကီု လပါ် ကမၠောန် တဵုလွဳ ဗွဲမလောန် ရ။ ဒေသ ညးတအ် ဂှ် ဒှ် ဒေသ ဒဵု သၠုင် ကေုာံ ဥတု ဂံက် တုဲ၊ ညးတအ် တဵုလွဳ-
* '''လက်ဖက် (Tea):''' ဒေသ ဓနု (ဗွဲတၟေင် ရွာငံ) ဂှ် ဒှ် ဒေသ မပတိတ် လက်ဖက် ကေုာံ မလက်ဖက် ခိုဟ် အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်ဗၟာ ရ။
* '''ကဝ်ဖဳ (Coffee):''' ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ကဝ်ဖဳ ရွာငံ ဂှ် မြဟ်တမ္ညဝ် လတူ ဂၠးတိ ရ။
* '''သၞေဝ်ကေဝ်:''' ကဴဗဳ၊ ခါင် ဗကေတ်၊ ကေုာံ သၞေဝ်ကေဝ် နာနာ မပတိတ် နူ ဒေသ ဒဵု တအ် ရ။

=== ကယျိုင်ကယဝ် ===
ကယျိုင် အခိုက်ကၞာ ဓနု ဝွံ ကြပ် တုပ် ကု ကယျိုင် သေံ ကေုာံ ပအိုအ် ညိည ရ-
* '''မၞိဟ်တြုဟ်:''' မလေပ် ဗိုက် ဂၠိက် ဘောင်းဘီ သေံ (ဂၠိက် ဇမၠိင် ကလာင်) မၞုံ ကု အရံင် လမ္စံက် ဟွံသေင်မ္ဂး ပံင်မင်၊ ကေုာံ လတက် အင်္ကျဳ တိုက် ဗု ဟွံသေင်မ္ဂး အရံင် လမ္စံက် တုဲ ဒက် က္ဍိုပ် ရ။
* '''မၞိဟ်ဗြဴ:''' မလေပ် ဗိုက် ဂၠိက် မၞုံ ကု အရံင် လမ္စံက် ဟွံသေင်မ္ဂး အရံင် တၟးတၟး၊ ကေုာံ လတက် အင်္ကျဳ မၞုံ ကု ပရေင် ဇိင် ဇာ အခိုက် ဓနု ရ။

== ၅။ ပရေင်ပတှ်ေ ကေုာံ ဘာသာ (Religion and Beliefs) ==
ဂကူဓနု တအ် ဗွဲမဂၠိုင် (ၜိုတ် ၉၉%) ဂှ် ဒှ် မၞိဟ် မလျိုင်ပတှ်ေ လတူ '''ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ (Theravada Buddhism)''' ရ။ ညးတအ် ရှ်ေသှ်ေ ရဴဂဴ ကျာ်၊ ဓရ်၊ သံဃာ ဗွဲမဇြိုဟ်နက် တုဲ ပ္ဍဲ ဇၟာပ် ကွာန် မ္ဂး ဘာလကျာ် ဒှ် ဗဟဵု မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင် ပညာ ရ။

ပါဲနူ ဗုဒ္ဓဘာသာ တုဲ၊ ညးတအ် လေဝ် ဆက် ထိင်ဒဝ် လဝ် ပရေင် ပတှ်ေ ကလော်နတ် (Animism) မပ္တံကဵု ပွမပူဇဴ နတ် ဍုင်၊ နတ် ကွာန်၊ ကေုာံ နတ် ဒဵု (ဥပမာ - နတ် ထီု ပင်းတယ) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေင် တဵုလွဳ ခိုဟ် ရ။

== မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ==
* [[တွဵုရးသေံ]]
* ဒေသ အုပ်ဓုပ်အပိုင် ဓနု
* ပွိုင်ဍုင် ပင်းတယ
* [[ဂကူတောင်ရိုး]]

== နိဿဲ ==
{{Reflist}}
* Seekins, Donald M. (2006). ''Historical Dictionary of Burma (Myanmar)''. Scarecrow Press.
* Smith, Martin (1991). ''Burma - Insurgency and the Politics of Ethnicity''. London and New Jersey: Zed Books.

{{ကောန်ဂကူ ရးနိဂီုဗၟာ}}
[[ကဏ္ဍ:ကောန်ဂကူ ပ္ဍဲ ရးနိဂီုဗၟာ]]
[[ကဏ္ဍ:တွဵုရးသေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကူဓနု]]</text>
      <sha1>45tjy1g26lzub4gi2viwr97qzkwsosr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကချေန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10753</id>
    <redirect title="ကချေင်" />
    <revision>
      <id>54266</id>
      <timestamp>2026-05-06T11:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;#REDIRECT {{ကချေင်}}&quot;</comment>
      <origin>54266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="8n3f5sb16zbiq9b5n4i9bq5azzmyze0" xml:space="preserve">#REDIRECT {{ကချေင်}}</text>
      <sha1>8n3f5sb16zbiq9b5n4i9bq5azzmyze0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>54267</id>
      <parentid>54266</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T11:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>စာမျက်နှာကို [[ကချေင်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည်</comment>
      <origin>54267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="4xfa0hfljxrj81jf5eidm86e4u4upy3" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ကချေင်]]</text>
      <sha1>4xfa0hfljxrj81jf5eidm86e4u4upy3</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>