အက္ခရ် (ဥူ) ဂှ် မုအဓိပ္ပါယ်ရော

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mnw">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝဳကဳပဳဒဳယာ</sitename>
    <dbname>mnwwiki</dbname>
    <base>https://mnw.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">တၟေင်</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ညးလွပ်</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ညးလွပ် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဝှာင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဝှာင် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထာမ်ပလိက်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ထာမ်ပလိက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ရီု</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ရီု ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ပါင်မုက်</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ပါင်မုက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မဝ်ဂျူ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မဝ်ဂျူ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>အက္ခရ် (ဥူ) ဂှ် မုအဓိပ္ပါယ်ရော</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11405</id>
    <revision>
      <id>55702</id>
      <timestamp>2026-07-05T05:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>အဲလွဳနာဲ</username>
        <id>4326</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | title = အက္ခရ် (ဥူ) ဂှ် မုအဓိပ္ပါယ်ရော | image = [[File:Grantha letter Uu.svg|120px|center|အက္ခရ် ဥူ/ဥု ပ္ဍဲသၞောတ်အက္ခရ်ဂြန္ထ]] | caption = ဗီုပြင် တမ်ဗဳဇ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; မဒှ်သရဗၠးၜးဇြဟတ်ဂၠိင် နူသၞောတ်...&quot;</comment>
      <origin>55702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21217" sha1="f5x2t96z9avv5cpk3buv5kj4n98ojfw" xml:space="preserve">{{Infobox
| title = အက္ခရ် (ဥူ) ဂှ် မုအဓိပ္ပါယ်ရော
| image = [[File:Grantha letter Uu.svg|120px|center|အက္ခရ် ဥူ/ဥု ပ္ဍဲသၞောတ်အက္ခရ်ဂြန္ထ]]
| caption = ဗီုပြင် တမ်ဗဳဇ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; မဒှ်သရဗၠးၜးဇြဟတ်ဂၠိင် နူသၞောတ်မလိက်အိန္ဒိယသၠုင်ကျာ
| label1 = က္ဍိုပ်လိက်
| data1 = အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; (The Independent Vowel 'Ū')
| label2 = ဗီုပြင်ရမ္သာင်
| data2 = ရမ္သာင်သရကၞောတ်အိုတ် ပံက်လက္ကရဴ ဇြဟတ်ဂၠိင် (Close back rounded vowel) [uː]
| label3 = ဗဳဇမလိက်
| data3 = [[အက္ခရ်ဗြဟ္မီ]] → [[အက္ခရ်ပလ္လဝ]] → [[အက္ခရ်မန်ခေတ်တြေံ]]
| label4 = ကဆံင်သဒ္ဒါ
| data4 = သရဗၠးၜးဇြဟတ်ဂၠိင် (Independent Long Vowel)၊ တမ်နာမ်၊ ဝေါဟာပါဠိ-သံသကြိုတ်
| label5 = ယူနဳကုဒ် (Unicode)
| data5 = U+1025 + U+1030 / U+1026
}}

'''အက္ခရ် (ဥူ) ဂှ် မုအဓိပ္ပါယ်ရော''' (အၚ်္ဂလိက်: ''The Linguistic and Structural Significations of the Independent Vowel 'Ū' in Mon Script'') ဝွံ ဒှ်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အခန်ကဏ္ဍ သဒ္ဒါ၊ ဝင်၊ ကေုာံ ရမျာၚ်ဗေဒ မဆေင်ကဵု အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; (ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ဥု&quot;) မဒှ် သရဗၠးၜးဇြဟတ်ဂၠိင် (Independent Long Vowel) အပ္ဍဲ[[မလိက်မန်]] (Mon Script) ကေုာံ [[အရေဝ်မန်]] (Mon Language) ရ။ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဝွံ ဒှ်သရမနွံကဵု ဒြဟတ်ဒတန်ဇကုမွဲ (Independent Form) မဗြုတိတ် ရမျာၚ်သရဇြဟတ်ဂၠိင် [uː] တုဲ ဒှ်အရာမဇၞော်မောဝ် ဆက်စပ်ကၠုင်နူ သၞောတ်အက္ခရ်ဗြဟ္မီ ခေတ်တြေံရ။ ပ္ဍဲသဒ္ဒါမန် ကေုာံ လိက်ပတ်မန်ခေတ်အဆက်ဆက်၊ အက္ခရ်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဆဵုညာတ်စကာ ပ္ဍဲဝေါဟာမကၠုင်နူ ပါဠိ (Pali) ကေုာံ သံသာကြိုတ် (Sanskrit) မဆေင်ကဵု ဒြပ်ရတ်၊ သဘာဝ၊ ကေုာံ ကဏ္ဍဒဿနဗုဒ္ဓဘာသာရ။ လိက်ပရေင်ဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်လဝ် အဓိပ္ပါယ်အက္ခရ်ဝွံ အလုံကဏ္ဍနာနာ အတိုင်သၞောတ် ၜတ်ကၞာတ် အက္ခရ်ဗေဒ ကေုာံ သဒ္ဒါခေတ်အဆက်ဆက်ရ။

== ပွံက် ကေုာံ ဗဟိရအာရီု (Definition and Overview) ==
နကဵုသၞောတ်ဗေဒအရေဝ်ဝေါဟာ ([[Linguistics]])၊ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် &quot;သရဗၠးၜးဇြဟတ်ဂၠိင်&quot; (Independent Long Vowel) ရ။ ဍေံတၟေင်ကေတ် နူသရမှီမှဲဇြဟတ်ဂၠိင် (Dependent Vowel Sign - ူ) မဒးပံင်စပ်ကဵု ဗျည်တၞဟ်ရ။ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဝွံ နွံကဵုဒြဟတ် ဒတန်ဇကုမွဲမတုဲ ချူဒေါအ် ဒှ်ဝေါဟာ ကဏ္ဍနာမ် (Noun) ဟွံသေင်မ္ဂး တမ်ပိုဒ်မွဲ ဗွဲမကၠးဖ္ဍးမာန် နဒဒှ်သရတမ် (Initial Vowel) ရ။

ပ္ဍဲအရေဝ်မန်ခေတ်တၟိ၊ အက္ခရ်ဝွံ ဆဵုညာတ်စကာ အောန်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲလိက်ပတ်ကျာ်၊ လိက်သၠပတ်၊ ကေုာံ ဝေါဟာဓမ္မဒေသနာဂမၠိုင်ဂှ် အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဝွံ နွံတာလျိုင် ကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ်လဝ် ဗီုပြင်ဝေါဟာတြေံ ကေုာံ ရမျာၚ်ပါဠိ မဒှ်သရသဇိုင် မရနုက်ကဵုတြဴ ပ္ဍဲမလိက်ဂကောံဗြဟ္မီရ။

== ဝင် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် (History and Development) ==
ဝင်အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုင်နူ [[အက္ခရ်ဗြဟ္မီ]] (Brahmi script) ခေတ်တြေံရ။ ပ္ဍဲခေတ်အသောက လိက်တၟအ်တေအ်၊ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဂှ် ညးတအ်ချူစကာ နကဵုဗီုပြင် မနွံကဵု ဇုက်ထောင့် ဟွံသေင်မ္ဂး လက်သန်ဇြဟတ်ဂၠိင် မပစၞးကဵု ရမျာင်သရ /ū/ ရ။

ကြဴနူဂှ် ပ္ဍဲဗွဝ်ကၠံ ၅-၆၊ အက္ခရ်ပလ္လဝ ([[Pallava script]]) ပ္ဍဲအိန္ဒိယသၠုင်ကျာ ပြံင်လှာဲဗီုပြင် စၟတ်ဏအ် ညံင်ဂွံဒှ် မလိက်မနွံကဵု ဇုက်ကဝိုင် လတူကေုာံသၟဝ် ကေုာံ လက်သန်ဇြဟတ်ဂၠိင်ရ။ ကာလအက္ခရ်မန်ခေတ်တြေံ (Old Mon) ကေတ်အဆက် နူပလ္လဝတုဲ၊ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဝွံ ဇၞော်မောဝ်ဒှ်ကၠုင် ဗီုပြင်မနွံကဵု လက္ခဏာမန်ဇေတ်ဇေတ် မတုပ်ကဵု မလိက်ခေတ်တၟိရ။ ပ္ဍဲလိက်တၟအ်မန် ခေတ်သထုံ ကေုာံ ခေတ်ဗကာံ၊ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဆဵုညာတ်ကၠးဖ္ဍးအိုတ် ပ္ဍဲဝေါဟာ မပ္တံကဵု &quot;ဥူရူ&quot; (Thigh) ရ။

== သဇိုင် ရမျာၚ်ဗေဒ (Fundamental Concepts) ==
နကဵုရမျာၚ်ဗေဒ ([[Phonetics]])၊ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ပစၞးကဵု ရမျာၚ်သရဇြဟတ်ဂၠိင် မဒှ် `[uː]` (Close back rounded vowel) ရ။ ရမျာၚ်ဏအ် က္တဵုဒှ် အခိင်ကၞောတ်လတေင် လျးတိုန် လတူ ကေုာံ သၟဝ်ပါင် ညံင်ဂွံပၠး ဖ္ဍး တုဲ နွံကဵု အခိင်ဗြုတိတ် မဂၠိင်နူ သရဥ ရ။

ပ္ဍဲသၞောတ် ရမျာင်တၟေင်မန် (Register System)၊ ရမျာင်သရဥူ မက္တဵုဒှ် နူအက္ခရ်ဗၠးၜးဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် နွံကဵုရမျာင်ကောန်တၟအ် (Clear register) မဒှ်ရမျာင်သၠုင်၊ ဆဂး ကာလစကာ ပ္ဍဲဝေါဟာပါဠိ-မန်ဂမၠိုင် ဍေံဗြုတိတ် အတိုင်ရမျာင်သဘာဝ သက္ကုဟွံမဲကဵု ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဇြဟတ်ကျာ ဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။

== ကဆံင် ကေုာံ ဗီုပြင်စကာ (Major Branches / Classification) ==
အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ပါ်ကဆံင် ကေုာံ ဗီုပြင်စကာ အပ္ဍဲလိက်ပတ်မန် ဂွံ ၃ နဲကဲ အဓိက:

# '''သရဗၠးၜးတမ်ဇြဟတ်ဂၠိင် (Secondary Independent Vowel):''' စကာနဒဒှ် မလိက်တမ်ပိုဒ် ဟွံသေင်မ္ဂး မလိက်စတမ် ဝေါဟာ သွက်ရမျာင်ဂၠိင်။

# '''ဝေါဟာနာမ်စၞးစောန် (Demonstrative Particle):''' ပ္ဍဲအရေဝ်ပါဠိတြေံ၊ &quot;ဥူ&quot; (Ū) စကာ ဒှ်သင်္ကေတ သွက်ဂွံစၞောန်ထ္ၜး အရာမနွံဗ္လးမုက် ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်ရ။

# '''အက္ခရ်စိစောန် (Stylistic Glyph):''' ပ္ဍဲသၠရိုတ်တအ် ညးတအ်ချူ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; နကဵုဗီုပြင် ကဝိုင်လတူ ကေုာံ အစုတ်သၟဝ် ညံင်ဂွံတၟေင် ကေုာံ မင်မွဲလဝ် ဂုဏ်သိက္ခာ လိက်ဘာသာ။

== ပရေင်ၜတ်ကၞာတ် ကုအက္ခရ်ဂကောံဗြဟ္မီ (Comparative Analysis) ==
ပရေင်ၜတ်ကၞာတ် ဗီုပြင် ကေုာံ ရမျာၚ် သရဥူ ပ္ဍဲအက္ခရ် အာရှအဂၞဲ ဂမၠိုင် မကၠုင်နူ တမ်ဗြဟ္မီ တုပ်သၟဟ် တုဲ သီုနွံ တင်တၟေင် ရေင်သကအ်ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဇယံက် ၜတ်ကၞာတ် သရဥူ ပ္ဍဲအက္ခရ်နာနာ
! အက္ခရ် (Script)
! ဗီုပြင် သရဗၠးၜး (Independent)
! ဗီုပြင် သရမှီမှဲ (Dependent)
! ရမျာၚ်သဇိုင် (IPA)
|-
| '''မန် (Mon)''' || ဥူ / ဥု || ူ || [uː]
|-
| '''ဗၟာ (Burmese)''' || ဦ / ဥူ || ူ || [ù]
|-
| '''ထာဲ (Thai)''' || อู || ู || [uː]
|-
| '''ခမေန် (Khmer)''' || ဦ || ូ || [uː]
|-
| '''ပါဠိ/သံသာကြိုတ် (Devanagari)''' || ऊ || ू || [uː]
|}

== အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲဝေါဟာပါဠိ ကေုာံ သံသာကြိုတ် (Role in Pali and Sanskrit Loanwords) ==
ဝေါဟာမန် ဗွဲမဂၠိုင် မစကာ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဂှ် ဒှ်ဝေါဟာမဆေင်ကဵု သာသနာ ကေုာံ ဒဿနဗုဒ္ဓဘာသာ မကၠုင်နူ အရေဝ်ပါဠိ ကေုာံ သံသာကြိုတ် ဖအိုတ်ရ။ တင်စၟတ်ဝေါဟာ အဓိက ဂမၠိုင် ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲဇယံက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဇယံက် ဝေါဟာစကာ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန်
! ဝေါဟာ (Word)
! တမ်ဗဳဇ (Origin)
! အဓိပ္ပါယ် ပ္ဍဲအရေဝ်မန် (Meaning in Mon)
|-
| '''ဥူရူ''' || ပါဠိ: ''Ūru'' || ကၞံင်ထဝါဲ၊ အဝဲကောန်တၟအ်စး (ပေါင်)။
|-
| '''ဥူဏ္ဏာ''' || ပါဠိ: ''Ūṇṇā'' / သံသာကြိုတ်: ''Ūrṇā'' || သော်သတ်၊ သော်သဵု မကေတ်နူသတ် သွက်ဂွံကၠောန်ပလောအ်။
|-
| '''ဥူဟတ်''' || ပါဠိ: ''Ūhati'' || ပွမဇၞော်မောဝ်၊ ပွမထ္ၜးကဵုဒြဟတ်။
|-
| '''ဥူမဳ''' || ပါဠိ: ''Ūmi'' || လပှ်ဍာ်၊ လပှ်ဗဝ်။
|-
| '''ဥူန''' || ပါဠိ: ''Ūna'' || ပွမယုတ်ဒေအ်၊ ပွမအောန်အာ။
|}

== ပွမဆဵုညာတ် ပ္ဍဲလိက်တၟအ်တြေံ (Epigraphic Representations and Discoveries) ==
ပ္ဍဲကဏ္ဍ သုတေသန လိက်တၟအ်မန် ([[Epigraphy]])၊ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဆဵုညာတ်လဝ် ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲလိက်တၟအ် ခေတ်ကလျာဏဳ၊ လိက်တၟအ် ရွှေစည်းခုံ၊ ကေုာံ လိက်တၟအ်တြေံ ပ္ဍဲဍုင်သေံ (ဥပမာ လိက်တၟအ် လဝေါ / Lopburi) ရ။

ပ္ဍဲလိက်တၟအ်တအ်ဂှ် ဝေါဟာမစကာ &quot;ဥူ&quot; ဟွံပြံင်လှာဲအာ ဒှ် &quot;အူ&quot; တုဲ ညးတအ်ထိင်ဒဝ်လဝ် ဗီုပြင်အက္ခရ်တမ် မနွံကဵု ပရေင်မင်မွဲ သဒ္ဒါပါဠိ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်ရ။ ဏအ်ထ္ၜးကဵု ဒဒှ်ရ အစာပညာမန် ခေတ်တြေံတအ် နွံကဵု လညာတ်ဗေဒအက္ခရ် ([[Orthography]]) သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲဒေသရ။

== ပရေင်ဆက်စပ် ကုယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေၚ်ပညာ (Sociocultural and Educational Significance) ==
[[File:Mon Inscription from Dvaravati.jpg|thumb|250px|left|လိက်တၟအ်ခေတ်ဒွါရဝတဳ မထ္ၜးကဵု ဗီုပြင်မလိက်မန်တြေံ]]
ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်မန်၊ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဝွံ နွံကဵု အဓိပ္ပါယ် ဆက်စပ်ကဵု ပရေင်ယေန်သၞာင် ကေုာံ ကဏ္ဍစိုတ်စရိုတ် ဓဝ်ဘာသာရ။ ဗွဲတၟေင် ဝေါဟာ &quot;ဥူရူ&quot; (Ūru) ဂှ် ဒှ်ဝေါဟာမနွံကဵု ဒြဟတ်ယေန်သၞာင်ဇၞော်။ ပ္ဍဲအာဂမ္ဂးပုံအာဂီုမန်၊ ဒြဟတ်သဘာဝ ဒှ်အရာမနွံကဵု မင်္ဂလ ကေုာံ ကဏ္ဍသဘာဝ မပြဲသၠုင်ရ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဝွံ ပ္ဍဲစိုတ်မၞိဟ်မန်တအ် စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် မလိက်မနွံကဵု မင်္ဂလ ကေုာံ ဂုဏ်သိက္ခာ သာသနာ မပြဲသၠုင်ရ။ ပ္ဍဲဘာလကျာ်မန် ([[Mon Monastic Schools]]) ခေတ်တြေံ၊ ပွမဗ္တောန် အက္ခရ်ဝိညာသ ਗှ် ဥူရူ ကေုာံ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဝွံ ဒှ်အရာမဒးလ္ၚတ် ဗွဲမဇြိုဟ်နက်ရ။

== ခေတ်ကွန်ပျူတာ ကေုာံ နည်းပညာ (Modern Digital Presentation and Technology) ==
[[File:Unicode New Logo.svg|thumb|150px|right|သၞောတ်ယူနဳကုဒ် မဖန်ဇန် ကုဒ် သွက်အက္ခရ်မန်ဇၟာပ်မ]]
ပ္ဍဲခေတ်နည်းပညာခေတ်တၟိ (Digital Era)၊ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲသၞောတ်ယူနဳကုဒ် ([[Unicode]]) ဗွဲမဗၠးၜးရ။ အပ္ဍဲ Myanmar Script Block ဂှ်:

* ကုဒ်သွက် အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; = `U+1025` + `U+1030` (ဟွံသေင်မ္ဂး စကာ `U+1026` ညံင်ရဴသရဗၠးၜးတၞဟ်) ရ။

တင်ကသဳ ပ္ဍဲကဏ္ဍနဲပညာဂှ် ဒှ်ပွမဖန်ဇန် Font Rendering Engine ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ကိုပ်ကၠာ Font တြေံ (Zawgyi) တအ်ဂှ် အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဏအ် ချူစကာ ဟွံစိုပ်တရဴ တုဲ ထုဲကြာန်ကၠုင် ကုဗီုပြင်တၞဟ်ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲခေတ်ယူနဳကုဒ် စကာဒြဟတ်ပေင် (ဥပမာ Mon3 Font, Pyidaungsu Font) တအ်ဂှ် အက္ခရ်ဝွံ ဗီုပြင် ကဏ္ဍမလိက် က္တဵုဒှ်ကၠုင် ဗွဲမကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ စိုပ်တရဴ သဒ္ဒါရ။

== အနာဂတ် ကေုာံ တင်ကသဳ (Future Trends / Challenges) ==
တင်ကသဳ ဇၞော်အိုတ် သွက်အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ပ္ဍဲအနာဂတ်ဝွံ ဒှ်ပြဿနာ ပွမကၠေံဗ္ဒန်အာ နူအရေဝ်စကာ ဇၟာပ်တ္ၚဲ (Language Attrition) ရ။ ကောန်သၟတ်ခေတ်တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ကာလချူလိက်မန် ပ္ဍဲလပှ်ကျာ (Social Media) တအ် ညးတအ် ဟွံစကာ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; တုဲ စကာစၞး နကဵု &quot;အူ&quot; (ဥပမာ- ဥူဏ္ဏာ ဂှ် ချူအာ အူဏ္ဏာ) ရ။ ဏအ်ဂှ် ပကဵု ညံင်ဗီုပြင်မလိက်တြေံ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ်ဗဳဇ ဂွံဆောတ်ယုတ်အာရ။

သွက်ဂွံ သောၚ်က္လး တင်ကသဳဏအ်၊ ဂကောံလိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်၊ အစာသုတေသနမန် တအ် ဒးဂိုတ်ဂစှ်ေ ကဵုပညာ လတူပလတ်ဖေါမ် နဲပညာ၊ ဒးပတိတ် လိက်အဘိဓာန် ကေုာံ စကာ အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဏအ် ပ္ဍဲလိက်သုတေသနခေတ်တၟိ ညံင်ဂွံဂၠိုင်ရ။ ပွမထိင်ဒဝ် အက္ခရ် &quot;ဥူ&quot; ဂှ် ဒှ်ပွမထိင်ဒဝ် ဝင် ကေုာံ စရာဲယေန်သၞာင်မန် နူတမ်ဗြဟ္မီ စဵုကဵုစိုပ် ခေတ်အနာဂတ်ရ။

== နိဿဲ ==
{{Reflist|refs=
{{cite book
|last=Shorto
|first=H. L.
|title=A Dictionary of Modern Spoken Mon
|publisher=Oxford University Press
|year=1962
|isbn=978-0197135242
}}

{{cite book
|last=Bauer
|first=Christian
|title=Inscriptions of Mon-Khmer Studies
|publisher=Mahidol University
|year=1984
}}

{{cite journal
|last=Jenny
|first=Mathias
|title=The Mon Language in Myanmar and Thailand: Narrative and Grammar
|journal=University of Zurich
|year=2011
}}

{{cite book
|last=Daniels
|first=Peter T.
|title=The World's Writing Systems
|publisher=Oxford University Press
|year=1996
|isbn=978-0195079937
}}

{{cite web
|title=Unicode Consortium Code Charts: Myanmar (U1000)
|url=[https://www.unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf](https://www.unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf)
|website=Unicode Consortium
|access-date=2026-07-01
}}

{{cite book
|last=Rhys Davids
|first=T. W.
|title=Pali-English Dictionary
|publisher=Pali Text Society
|year=1921
}}

{{cite book
|last=Mon Chit Thaung
|first=U
|title=Old Mon Inscriptions and Mon Culture
|publisher=Mon Culture Department
|year=1975
}}

{{cite journal
|last=Diffloth
|first=Gérard
|title=The Austroasiatic Linguistic Family and Mon Monography
|journal=Mon-Khmer Studies
|year=1989
}}

{{cite book
|last=Salomon
|first=Richard
|title=Indian Epigraphy: A Guide to the Study of Inscriptions in Sanskrit, Prakrit, and other Indo-Aryan Languages
|publisher=Oxford University Press
|year=1998
|isbn=978-0195099843
}}

{{cite book
|last=Tun Way
|first=U
|title=The Academic Grammar of Mon Language
|publisher=Mawlamyine University Press
|year=2005
}}
}}

== လိက်ပတိုန်စပ် ==

* [[https://www.unicode.org](https://www.unicode.org) Unicode Official Website]
* [[https://sealang.net/monkhmer](https://www.google.com/search?q=https://sealang.net/monkhmer) SEAlang Mon-Khmer Languages Repository]

{{Commons category|Mon alphabet}}

[[Category:မလိက်မန်]]
[[Category:ဗေဒအရေဝ်ဝေါဟာ]]
[[Category:အက္ခရ်ဗြဟ္မီ]]
[[Category:သဒ္ဒါပါဠိ]]
[[Category:သုတေသန]]

{{Navbox
| name      = အက္ခရ် (ဥူ) ဂှ် မုအဓိပ္ပါယ်ရော
| title     = [[မလိက်မန်]] ကေုာံ [[ဗေဒအရေဝ်ဝေါဟာ]]
| listclass = hlist
| list1     =

* [[အက္ခရ်ဗြဟ္မီ]]
* [[အက္ခရ်ပလ္လဝ]]
* [[မလိက်မန်ခေတ်တြေံ]]
* [[သရမန်]]
* [[ဗျည်မန်]]
* [[ယူနဳကုဒ်]]
* [[သဒ္ဒါပါဠိ]]
* [[ရမျာင်ဗေဒ]]
}}</text>
      <sha1>f5x2t96z9avv5cpk3buv5kj4n98ojfw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>